οὐδένα πώποτε τῶν πολιτῶν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,οὔτε γραφὴν γραψάμενος οὔτ᾽ ἐν εὐθύναις λυπήσας ,ἀλλ᾽ ὡς ἔγωγε νομίζω μέτριον ἐμαυτὸν πρὸς ἕκαστα τούτων παρεσχηκώς ,ὁρῶν δὲ τήν τε πόλιν μεγάλα βλαπτομένην ὑπὸ Τιμάρχου τουτουὶ δημηγοροῦντος παρὰ τοὺς νόμους ,καὶ αὐτὸς ἰδίᾳ συκοφαντούμενος [ ὃν δὲ τρόπον ,προϊόντος ἐπιδείξω τοῦ λόγου ] ,
ἕν τι τῶν αἰσχίστων ἡγησάμην εἶναι μὴ βοηθῆσαι τῇ τε πόλει πάσῃ καὶ τοῖς νόμοις καὶ ὑμῖν καὶ ἐμαυτῷ ·
εἰδὼς δ᾽ αὐτὸν ἔνοχον ὄντα οἷς ὀλίγῳ πρότερον ἠκούσατε ἀναγιγνώσκοντος τοῦ γραμματέως ,ἐπήγγειλα αὐτῷ τὴν δοκιμασίαν ταυτηνί .
καὶ ὡς ἔοικεν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,οἱ εἰωθότες λόγοι λέγεσθαι ἐπὶ τοῖς δημοσίοις ἀγῶσιν οὐκ εἰσὶ ψευδεῖς ·αἱ γὰρ ἴδιαι ἔχθραι πολλὰ πάνυ τῶν κοινῶν ἐπανορθοῦσι .
τοῦ μὲν οὖν ὅλου ἀγῶνος φανήσεται οὔθ᾽ ἡ πόλις αἰτία οὖσα Τιμάρχῳ οὔθ᾽ οἱ νόμοι οὔθ᾽ ὑμεῖς οὔτ᾽ ἐγώ ,ἀλλ᾽ αὐτὸς οὗτος ἑαυτῷ .
οἱ μὲν γὰρ νόμοι προεῖπον αὐτῷ αἰσχρῶς βεβιωκότι μὴ δημηγορεῖν ,ἐπίταγμα ,ὥς γε δὴ ἐγὼ κρίνω ,οὐ χαλεπὸν ἐπιτάξαντες ,ἀλλὰ καὶ πάνυ ῥᾴδιον ·
ἐμὲ δ᾽ ἐξῆν αὐτῷ ,εἰ ἐσωφρόνει ,μὴ συκοφαντεῖν .
περὶ μὲν οὖν τούτων μετρίως ἐλπίζω μοι προειρῆσθαι .
οὐκ ἀγνοῶ δέ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ἃ μέλλω ἐν πρώτοις λέγειν ,ὅτι φανεῖσθε καὶ ἑτέρων πρότερον ἀκηκοότες ·
ἀλλά μοι δοκεῖ καιρὸς εἶναι καὶ ἐμὲ νῦν πρὸς ὑμᾶς τῷ αὐτῷ λόγῳ χρήσασθαι .
ὁμολογοῦνται γὰρ τρεῖς εἶναι πολιτεῖαι παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ,τυραννὶς καὶ ὀλιγαρχία καὶ δημοκρατία ·
διοικοῦνται δ᾽ αἱ μὲν τυραννίδες καὶ ὀλιγαρχίαι τοῖς τρόποις τῶν ἐφεστηκότων ,αἱ δὲ πόλεις αἱ δημοκρατούμεναι τοῖς νόμοις τοῖς κειμένοις .
εὖ δ᾽ ἴστε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὅτι τὰ μὲν τῶν δημοκρατουμένων σώματα καὶ τὴν πολιτείαν οἱ νόμοι σῴζουσι ,τὰ δὲ τῶν τυράννων καὶ ὀλιγαρχικῶν ἀπιστία καὶ ἡ μετὰ τῶν ὅπλων φρουρά .
φυλακτέον δὴ τοῖς μὲν ὀλιγαρχικοῖς καὶ τοῖς τὴν ἄνισον πολιτείαν πολιτευομένοις τοὺς ἐν χειρῶν νόμῳ τὰς πολιτείας καταλύοντας ,ὑμῖν δὲ τοῖς τὴν ἴσην καὶ ἔννομον πολιτείαν ἔχουσι τοὺς παρὰ τοὺς νόμους ἢ λέγοντας ἢ βεβιωκότας ·
ἐντεῦθεν γὰρ ἰσχύσετε ,ὅταν εὐνομῆσθε καὶ μὴ καταλύησθε ὑπὸ τῶν παρανομούντων .
προσήκειν δὲ ἔγωγε νομίζω ,ὅταν μὲν νομοθετῶμεν ,τοῦθ᾽ ἡμᾶς σκοπεῖν ,ὅπως καλῶς ἔχοντας καὶ συμφέροντας νόμους τῇ πολιτείᾳ θησόμεθα ,ἐπειδὰν δὲ νομοθετήσωμεν ,τοῖς νόμοις τοῖς κειμένοις πείθεσθαι ,τοὺς δὲ μὴ πειθομένους κολάζειν ,εἰ δεῖ τὰ τῆς πόλεως καλῶς ἔχειν .
σκέψασθε γάρ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὅσην πρόνοιαν περὶ σωφροσύνης ἐποιήσατο ὁ Σόλων ἐκεῖνος ,ὁ παλαιὸς νομοθέτης ,καὶ ὁ Δράκων καὶ οἱ κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους νομοθέται .
πρῶτον μὲν γὰρ περὶ τῆς σωφροσύνης τῶν παίδων τῶν ἡμετέρων ἐνομοθέτησαν ,καὶ διαρρήδην ἀπέδειξαν ,ἃ χρὴ τὸν παῖδα τὸν ἐλεύθερον ἐπιτηδεύειν ,καὶ ὡς δεῖ αὐτὸν τραφῆναι ,ἔπειτα δεύτερον περὶ τῶν μειρακίων ,τρίτον δ᾽ ἐφεξῆς περὶ τῶν ἄλλων ἡλικιῶν ,οὐ μόνον περὶ τῶν ἰδιωτῶν ,ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ῥητόρων .
καὶ τούτους τοὺς νόμους ἀναγράψαντες ὑμῖν παρακατέθεντο ,καὶ ὑμᾶς αὐτῶν ἐπέστησαν φύλακας .
βούλομαι δὴ καὶ ἐγὼ νυνὶ πρὸς ὑμᾶς τὸν αὐτὸν τρόπον χρήσασθαι τῷ λόγῳ ὅνπερ τοῖς νόμοις ὁ νομοθέτης .
πρῶτον μὲν γὰρ διέξειμι πρὸς ὑμᾶς τοὺς νόμους οἳ κεῖνται περὶ τῆς εὐκοσμίας τῶν παίδων τῶν ὑμετέρων ,ἔπειτα δεύτερον τοὺς περὶ τῶν μειρακίων ,τρίτον δ᾽ ἐφεξῆς τοὺς περὶ τῶν ἄλλων ἡλικιῶν ,οὐ μόνον περὶ τῶν ἰδιωτῶν ,ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ῥητόρων ·
οὕτω γὰρ ἄν μοι μάλιστα ὑπολαμβάνω τοὺς λόγους εὐμαθεῖς γενέσθαι .
ἅμα δὲ καὶ βούλομαι ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,διεξελθεῖν πρῶτον πρὸς ὑμᾶς ,ὡς ἔχουσιν οἱ νόμοι οἱ τῆς πόλεως ,πάλιν δὲ μετὰ τοῦτο ἀντεξετάσαι τοὺς τρόπους τοὺς Τιμάρχου ·
εὑρήσετε γὰρ αὐτὸν ἐναντίως ἅπασι τοῖς νόμοις βεβιωκότα .
ὁ γὰρ νομοθέτης πρῶτον μὲν τοῖς διδασκάλοις ,οἷς ἐξ ἀνάγκης παρακατατιθέμεθα τοὺς ἡμετέρους αὐτῶν παῖδας ,οἷς ἐστιν ὁ μὲν βίος ἀπὸ τοῦ σωφρονεῖν ,ἡ δ᾽ ἀπορία ἐκ τῶν ἐναντίων ,ὅμως ἀπιστῶν φαίνεται ,καὶ διαρρήδην ἀποδείκνυσι ,πρῶτον μὲν ἣν ὥραν προσήκει ἰέναι τὸν παῖδα τὸν ἐλεύθερον εἰς τὸ διδασκαλεῖον ,ἔπειτα μετὰ πόσων παίδων εἰσιέναι ,καὶ πηνίκα ἀπιέναι ,καὶ τοὺς διδασκάλους τὰ διδασκαλεῖα καὶ τοὺς παιδοτρίβας τὰς παλαίστρας ἀνοίγειν μὲν ἀπαγορεύει μὴ πρότερον πρὶν ἂν ἥλιος ἀνίσχῃ ,κλῄειν δὲ προστάττει πρὸ ἡλίου δεδυκότος ,τὰς ἐρημίας καὶ τὸ σκότος ἐν πλείστῃ ὑποψίᾳ 
κελεύει γὰρ τὸν χορηγὸν τὸν μέλλοντα τὴν οὐσίαν τὴν ἑαυτοῦ εἰς ὑμᾶς ἀναλίσκειν ὑπὲρ τετταράκοντα ἔτη γεγονότα τοῦτο πράττειν ,ἵν᾽ ἤδη ἐν τῇ σωφρονεστάτῃ αὑτοῦ ἡλικίᾳ ὤν ,οὕτως ἐντυγχάνῃ τοῖς ὑμετέροις παισίν .
ἀναγνώσεται οὖν ὑμῖν τούτους τοὺς νόμους ,ἵν᾽ εἰδῆτε ὅτι ὁ νομοθέτης ἡγήσατο τὸν καλῶς τραφέντα παῖδα ἄνδρα γενόμενον χρήσιμον ἔσεσθαι τῇ πόλει ·
ὅταν δ᾽ ἡ φύσις τοῦ ἀνθρώπου εὐθὺς πονηρὰν τὴν ἀρχὴν λάβῃ τῆς παιδείας ,ἐκ τῶν κακῶς τεθραμμένων παίδων παραπλησίους ἡγήσατο πολίτας ἔσεσθαι Τιμάρχῳ τουτῳί .
λέγε αὐτοῖς τοὺς νόμους τούτους .
Νόμοι [Οἱ δὲ τῶν παίδων διδάσκαλοι ἀνοιγέτωσαν μὲν τὰ διδασκαλεῖα μὴ πρότερον ἡλίου ἀνιόντος ,κλειέτωσαν δὲ πρὸ ἡλίου δύνοντος .
καὶ μὴ ἐξέστω τοῖς ὑπὲρ τὴν τῶν παίδων ἡλικίαν οὖσιν εἰσιέναι τῶν παίδων ἔνδον ὄντων ,ἐὰν μὴ υἱὸς διδασκάλου ἢ ἀδελφὸς ἢ θυγατρὸς ἀνήρ ·
ἐὰν δέ τις παρὰ ταῦτ᾽ εἰσίῃ ,θανάτῳ ζημιούσθω .
καὶ οἱ γυμνασιάρχαι τοῖς Ἑρμαίοις μὴ εἄτωσαν συγκαθιέναι μηδένα τῶν ἐν ἡλικίᾳ τρόπῳ μηδενί ·
ἐὰν δὲ ἐπιτρέπῃ καὶ μὴ ἐξείργῃ τοῦ γυμνασίου ,ἔνοχος ἔστω ὁ γυμνασιάρχης τῷ τῆς ἐλευθέρων φθορᾶς νόμῳ .
οἱ δὲ χορηγοὶ οἱ καθιστάμενοι ὑπὸ τοῦ δήμου ἔστωσαν τὴν ἡλικίαν ὑπὲρ τετταράκοντα ἔτη .
] 
μετὰ ταῦτα τοίνυν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,νομοθετεῖ περὶ ἀδικημάτων μεγάλων μέν ,γιγνομένων δ᾽ οἶμαι ἐν τῇ πόλει ·
ἐκ γὰρ τοῦ πράττεσθαί τιν᾽ ὧν οὐ προσῆκεν ,ἐκ τούτου τοὺς νόμους ἔθεντο οἱ παλαιοί .
διαρρήδην γοῦν λέγει ὁ νόμος ,ἐάν τινα ἐκμισθώσῃ ἑταιρεῖν πατὴρ ἢ ἀδελφὸς ἢ θεῖος ἢ ἐπίτροπος ἢ ὅλως τῶν κυρίων τις ,κατ᾽ αὐτοῦ μὲν τοῦ παιδὸς οὐκ ἐᾷ γραφὴν εἶναι ,κατὰ δὲ τοῦ μισθώσαντος καὶ τοῦ μισθωσαμένου ,τοῦ μὲν ὅτι ἐξεμίσθωσε ,τοῦ δὲ ὅτι ,φησίν ,ἐμισθώσατο .
καὶ ἴσα τὰ ἐπιτίμια ἑκατέρῳ πεποίηκε ,καὶ μὴ ἐπάναγκες εἶναι τῷ παιδὶ ἡβήσαντι τρέφειν τὸν πατέρα μηδὲ οἴκησιν παρέχειν ,ὃς ἂν ἐκμισθωθῇ ἑταιρεῖν ·
ἀποθανόντα δὲ θαπτέτω καὶ τἆλλα ποιείτω τὰ νομιζόμενα .
σκέψασθε δή ,ὡς καλῶς ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι .
ζῶντος μὲν αὐτοῦ ἀφαιρεῖται τὴν ὄνησιν τῆς παιδοποιίας ,ὥσπερ ἐκεῖνος ἐκείνου τὴν παρρησίαν ,τελευτήσαντα δὲ αὐτόν ,ἡνίκα ὁ μὲν εὐεργετούμενος οὐκ αἰσθάνεται ὧν εὖ πάσχει ,τιμᾶται δὲ ὁ νόμος καὶ τὸ θεῖον ,θάπτειν ἤδη κελεύει καὶ τἆλλα ποιεῖν τὰ νομιζόμενα .
Καὶ τίνα ἕτερον νόμον ἔθηκε φύλακα τῶν ὑμετέρων παίδων ; 
τὸν τῆς προαγωγείας ,τὰ μέγιστα ἐπιτίμια ἐπιγράψας ,ἐάν τις ἐλεύθερον παῖδα ἢ γυναῖκα προαγωγεύῃ .
Καὶ ποῖον ἄλλον ; 
τὸν τῆς ὕβρεως ,ὃς ἑνὶ κεφαλαίῳ ἅπαντα τὰ τοιαῦτα συλλαβὼν ἔχει ·
ἐν ᾧ διαρρήδην γέγραπται ,ἐάν τις ὑβρίζῃ εἰς παῖδα [ ὑβρίζει δὲ δή που ὁ μισθούμενος ] ἢ ἄνδρα ἢ γυναῖκα ,ἢ τῶν ἐλευθέρων τινὰ ἢ τῶν δούλων ,ἢ ἐὰν παράνομόν τι ποιῇ εἰς τούτων τινά ,γραφὰς ὕβρεως εἶναι πεποίηκεν καὶ τίμημα ἐπέθηκεν ,ὅ τι χρὴ παθεῖν ἢ ἀποτεῖσαι .
λέγε τὸν νόμον .
Νόμος [Ἄν τις Ἀθηναίων ἐλεύθερον παῖδα ὑβρίσῃ ,γραφέσθω ὁ κύριος τοῦ παιδὸς πρὸς τοὺς θεσμοθέτας ,τίμημα ἐπιγραψάμενος .
οὗ δ᾽ ἂν τὸ δικαστήριον καταψηφίσηται ,παραδοθεὶς τοῖς ἕνδεκα τεθνάτω αὐθημερόν .
ἐὰν δὲ εἰς ἀργύριον καταψηφισθῇ ,ἀποτεισάτω ἐν ἕνδεκα ἡμέραις μετὰ τὴν δίκην ,ἐὰν μὴ παραχρῆμα δύνηται ἀποτίνειν ·ἕως δὲ τοῦ ἀποτεῖσαι εἱρχθήτω .
ἔνοχοι δὲ ἔστασαν ταῖσδε ταῖς αἰτίαις καὶ οἱ εἰς τὰ οἰκετικὰ σώματα ἐξαμαρτάνοντες .
] 
ἴσως ἂν οὖν τις θαυμάσειεν ἐξαίφνης ἀκούσας ,τί δή ποτ᾽ ἐν τῷ νόμῳ τῷ τῆς ὕβρεως προσεγράφη τοῦτο τὸ ῥῆμα ,τὸ τῶν δούλων .
τοῦτο δὲ ἐὰν σκοπῆτε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,εὑρήσετε ὅτι πάντων ἄριστα ἔχει ·
οὐ γὰρ ὑπὲρ τῶν οἰκετῶν ἐσπούδασεν ὁ νομοθέτης ,ἀλλὰ βουλόμενος ὑμᾶς ἐθίσαι πολὺ ἀπέχειν τῆς τῶν ἐλευθέρων ὕβρεως ,προσέγραψε μηδ᾽ εἰς τοὺς δούλους ὑβρίζειν .
ὅλως δὲ ἐν δημοκρατίᾳ τὸν εἰς ὁντινοῦν ὑβριστήν ,τοῦτον οὐκ ἐπιτήδειον ἡγήσατο εἶναι συμπολιτεύεσθαι .
κἀκεῖνο δέ μοι συνδιαμνημονεύσατε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὅτι ἐνταῦθ᾽ ὁ νομοθέτης οὔπω διαλέγεται αὐτῷ τῷ σώματι τοῦ παιδός ,ἀλλὰ τοῖς περὶ τὸν παῖδα ,πατρί ,ἀδελφῷ ,ἐπιτρόπῳ ,διδασκάλοις ,καὶ ὅλως τοῖς κυρίοις ·
ἐπειδὰν δ᾽ ἐγγραφῇ τις εἰς τὸ ληξιαρχικὸν γραμματεῖον ,καὶ τοὺς νόμους εἰδῇ τοὺς τῆς πόλεως ,καὶ ἤδη δύνηται διαλογίζεσθαι τὰ καλὰ καὶ τὰ μή ,οὐκέτι ἑτέρῳ διαλέγεται ,ἀλλ᾽ ἤδη αὐτῷ ,ὦ Τίμαρχε .
καὶ πῶς λέγει ; 
ἄν τις Ἀθηναίων ,φησίν ,ἑταιρήσῃ ,μὴ ἐξέστω αὐτῷ τῶν ἐννέα ἀρχόντων γενέσθαι ,ὅτι οἶμαι στεφανηφόρος ἡ ἀρχή ,μηδ᾽ ἱερωσύνην ἱερώσασθαι ,ὡς οὐδὲ καθαρεύοντι τῷ σώματι ,μηδὲ συνδικησάτω ,φησί ,τῷ δημοσίῳ ,μηδὲ ἀρξάτω ἀρχὴν μηδεμίαν μηδέποτε ,μήτ᾽ ἔνδημον μήτε ὑπερόριον ,μήτε κληρωτὴν μήτε χειροτονητήν ·
μηδὲ κηρυκευσάτω ,μηδὲ πρεσβευσάτω ,μηδὲ τοὺς πρεσβεύσαντας κρινέτω ,μηδὲ συκοφαντείτω μισθωθείς ,μηδὲ γνώμην εἰπάτω μηδέποτε μήτε ἐν τῇ βουλῇ μήτε ἐν τῷ δήμῳ ,μηδ᾽ ἂν δεινότατος ᾖ λέγειν Ἀθηναίων .
ἐὰν δέ τις παρὰ ταῦτα πράττῃ ,γραφὰς ἑταιρήσεως πεποίηκε καὶ τὰ μέγιστα ἐπιτίμια ἐπέθηκεν .
λέγε αὐτοῖς καὶ τοῦτον τὸν νόμον ,ἵν᾽ εἰδῆτε οἵων νόμων ὑμῖν κειμένων ,ὡς καλῶν καὶ σωφρόνων ,τετόλμηκε Τίμαρχος δημηγορεῖν ,ὁ τοιοῦτος τὸν τρόπον οἷον ὑμεῖς ἐπίστασθε .
Νόμος [Ἐάν τις Ἀθηναῖος ἑταιρήσῃ ,μὴ ἐξέστω αὐτῷ τῶν ἐννέα ἀρχόντων γενέσθαι ,μηδ᾽ ἱερωσύνην ἱερώσασθαι ,μηδὲ συνδικῆσαι τῷ δήμῳ ,μηδὲ ἀρχὴν ἀρχέτω μηδεμίαν ,μήτε ἔνδημον μήτε ὑπερόριον ,μήτε κληρωτὴν μήτε χειροτονητήν ,μηδ᾽ ἐπὶ κηρυκείαν ἀποστελλέσθω ,μηδὲ γνώμην λεγέτω ,μηδ᾽ εἰς τὰ δημοτελῆ ἱερὰ εἰσίτω ,μηδ᾽ ἐν ταῖς κοιναῖς στεφανηφορίαις στεφανούσθω ,μηδ᾽ ἐντὸς τῆς ἀγορᾶς τῶν περιρραντηρίων πορευέσθω .
ἐὰν δέ τις παρὰ ταῦτα ποιῇ ,καταγνωσθέντος αὐτοῦ ἑταιρεῖν ,θανάτῳ ζημιούσθω .
] 
τοῦτον μὲν τὸν νόμον ἔθηκε περὶ τῶν μειρακίων τῶν προχείρως εἰς τὰ ἑαυτῶν σώματα ἐξαμαρτανόντων ·
οὓς δὲ ὀλίγῳ πρότερον ὑμῖν ἀνέγνω ,περὶ τῶν παίδων ·
οὓς δὲ νυνὶ μέλλω λέγειν ,περὶ τῶν ἄλλων Ἀθηναίων .
ἀπαλλαγεὶς γὰρ τῶν νόμων τούτων ἐσκέψατο ,τίνα χρὴ τρόπον συλλεγομένους ἡμᾶς εἰς τὰς ἐκκλησίας βουλεύεσθαι περὶ τῶν σπουδαιοτάτων πραγμάτων .
καὶ πόθεν ἄρχεται ; 
" νόμοι ," φησί ," περὶ εὐκοσμίας ." 
ἀπὸ σωφροσύνης πρῶτον ἤρξατο ,ὡς ,ὅπου πλείστη εὐκοσμία ἐστί ,ταύτην ἄριστα τὴν πόλιν οἰκησομένην .
καὶ πῶς κελεύει τοὺς προέδρους χρηματίζειν ; 
ἐπειδὰν τὸ καθάρσιον περιενεχθῇ καὶ ὁ κῆρυξ τὰς πατρίους εὐχὰς εὔξηται ,προχειροτονεῖν κελεύει τοὺς προέδρους περὶ ἱερῶν τῶν πατρίων καὶ κήρυξι καὶ πρεσβείαις καὶ ὁσίων ,καὶ μετὰ ταῦτα ἐπερωτᾷ ὁ κῆρυξ ·
" τίς ἀγορεύειν βούλεται τῶν ὑπὲρ πεντήκοντα ἔτη γεγονότων ;" 
ἐπειδὰν δὲ οὗτοι πάντες εἴπωσι ,τότ᾽ ἤδη κελεύει λέγειν τῶν ἄλλων Ἀθηναίων τὸν βουλόμενον ,οἷς ἔξεστιν .
σκέψασθε δὴ ὡς καλῶς ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι .
οὐκ ἠγνόει οἶμαι ὁ νομοθέτης ὅτι οἱ πρεσβύτεροι τῷ μὲν εὖ φρονεῖν ἀκμάζουσιν ,ἡ δὲ τόλμα ἤδη αὐτοὺς ἄρχεται ἐπιλείπειν διὰ τὴν ἐμπειρίαν τῶν πραγμάτων .
βουλόμενος δὴ συνεθίσαι τοὺς ἄριστα φρονοῦντας ,τούτους ἐπάναγκες περὶ τῶν πραγμάτων λέγειν ,ἐπειδὴ ὀνομαστὶ αὐτῶν ἕνα ἕκαστον ἀπορεῖ προσειπεῖν ,τῇ ἐπωνυμίᾳ τῆς ὅλης ἡλικίας περιλαβὼν παρακαλεῖ ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ προτρέπει δημηγορεῖν .
ἅμα δὲ καὶ τοὺς νεωτέρους διδάσκει αἰσχύνεσθαι τοὺς πρεσβυτέρους ,καὶ πάνθ᾽ ὑστέρους πράττειν ,καὶ τιμᾶν τὸ γῆρας ,εἰς ὃ πάντες ἀφιξόμεθα ,ἐὰν ἄρα διαγενώμεθα .
καὶ οὕτως ἦσαν σώφρονες οἱ ἀρχαῖοι ἐκεῖνοι ῥήτορες ,ὁ Περικλῆς καὶ ὁ Θεμιστοκλῆς καὶ ὁ Ἀριστείδης ,ὁ τὴν ἀνόμοιον ἔχων ἐπωνυμίαν Τιμάρχῳ τουτῳί ,ὥστε ὃ νυνὶ πάντες ἐν ἔθει πράττομεν ,τὸ τὴν χεῖρα ἔξω ἔχοντες λέγειν ,τότε τοῦτο θρασύ τι ἐδόκει εἶναι ,καὶ εὐλαβοῦντο αὐτὸ πράττειν .
μέγα δὲ πάνυ τούτου σημεῖον ἔργῳ ὑμῖν οἶμαι ἐπιδείξειν .
εὖ γὰρ οἶδ᾽ ὅτι πάντες ἐκπεπλεύκατε εἰς Σαλαμῖνα καὶ τεθεωρήκατε τὴν Σόλωνος εἰκόνα ,καὶ αὐτοὶ μαρτυρήσαιτ᾽ ἂν ὅτι ἐν τῇ ἀγορᾷ τῇ Σαλαμινίων ἀνάκειται ὁ Σόλων ἐντὸς τὴν χεῖρα ἔχων .
τοῦτο δ᾽ ἐστίν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὑπόμνημα καὶ μίμημα τοῦ Σόλωνος σχήματος ,ὃν τρόπον ἔχων αὐτὸς διελέγετο τῷ δήμῳ τῶν Ἀθηναίων .
σκέψασθε δή ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὅσον διαφέρει ὁ Σόλων Τιμάρχου καὶ οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι ὧν ὀλίγῳ πρότερον ἐπεμνήσθην .
ἐκεῖνοι μέν γε ᾐσχύνοντο ἔξω τὴν χεῖρα ἔχοντες λέγειν ,οὑτοσὶ δὲ οὐ πάλαι ,ἀλλὰ πρώην ποτὲ ῥίψας θοἰμάτιον γυμνὸς ἐπαγκρατίαζεν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ,οὕτω κακῶς καὶ αἰσχρῶς διακείμενος τὸ σῶμα ὑπὸ μέθης καὶ βδελυρίας ,ὥστε τούς γε εὖ φρονοῦντας ἐγκαλύψασθαι ,αἰσχυνθέντας ὑπὲρ τῆς πόλεως ,εἰ τοιούτοις συμβούλοις χρώμεθα .
ἃ συνιδὼν ὁ νομοθέτης διαρρήδην ἀπέδειξεν οὓς χρὴ δημηγορεῖν καὶ οὓς οὐ δεῖ λέγειν ἐν τῷ δήμῳ .
καὶ οὐκ ἀπελαύνει ἀπὸ τοῦ βήματος ,εἴ τις μὴ προγόνων ἐστὶν ἐστρατηγηκότων ,οὐδέ γε εἰ τέχνην τινὰ ἐργάζεται ἐπικουρῶν τῇ ἀναγκαίᾳ τροφῇ ,ἀλλὰ τούτους καὶ μάλιστα ἀσπάζεται ,καὶ διὰ τοῦτο πολλάκις ἐπερωτᾷ ,τίς ἀγορεύειν βούλεται .
τίνας δ᾽ οὐκ ᾤετο δεῖν λέγειν ; 
τοὺς αἰσχρῶς βεβιωκότας ·
τούτους οὐκ ἐᾷ δημηγορεῖν .
καὶ ποῦ τοῦτο δηλοῖ ; 
" δοκιμασία ," φησί ," ῥητόρων ·ἐάν τις λέγῃ ἐν τῷ δήμῳ τὸν πατέρα τύπτων ἢ τὴν μητέρα ,ἢ μὴ τρέφων ,ἢ μὴ παρέχων οἴκησιν ·" 
τοῦτον οὐκ ἐᾷ λέγειν .
νὴ Δία καλῶς γε ,ὡς ἔγωγέ φημι .
διὰ τί ; 
ὅτι εἴ τις ,οὓς ἐξ ἴσου δεῖ τιμᾶν τοῖς θεοῖς ,εἰς τούτους ἐστὶ φαῦλος ,τί ποτε ,φησίν ,ὑπ᾽ αὐτοῦ πείσονται οἱ ἀλλότριοι καὶ ἡ πόλις ὅλη ; 
καὶ τίσι δεύτερον ἀπεῖπε μὴ λέγειν ; 
" ἢ τὰς στρατείας ," φησί ," μὴ ἐστρατευμένος ,ὅσαι ἂν αὐτῷ προσταχθῶσιν ,ἢ τὴν ἀσπίδα ἀποβεβληκώς ," δίκαια λέγων .
τί δή ποτε ; 
ἄνθρωπε ,τῇ πόλει ,ὑπὲρ ἧς τὰ ὅπλα μὴ τίθεσαι ἢ διὰ δειλίαν μὴ δυνατὸς εἶ ἐπαμῦναι ,μηδὲ συμβουλεύειν βουλεύειν ἀξίου .
τρίτον τίσι διαλέγεται ; 
" ἢ πεπορνευμένος ," φησίν ," ἢ ἡταιρηκώς ·" 
τὸν γὰρ τὸ σῶμα τὸ ἑαυτοῦ ἐφ᾽ ὕβρει πεπρακότα ,καὶ τὰ κοινὰ τῆς πόλεως ῥᾳδίως ἡγήσατο ἀποδώσεσθαι .
τέταρτον τίσι διαλέγεται ; 
" ἢ τὰ πατρῷα ," φησί ," κατεδηδοκώς ,ἢ ὧν ἂν κληρονόμος γένηται ·" 
τὸν γὰρ τὴν ἰδίαν οἰκίαν κακῶς οἰκήσαντα ,καὶ τὰ κοινὰ τῆς πόλεως παραπλησίως ἡγήσατο διαθήσειν ,καὶ οὐκ ἐδόκει οἷόν τ᾽ εἶναι τῷ νομοθέτῃ τὸν αὐτὸν ἄνθρωπον ἰδίᾳ μὲν εἶναι πονηρόν ,δημοσίᾳ δὲ χρηστόν ,οὐδ᾽ ᾤετο δεῖν τὸν ῥήτορα ἥκειν ἐπὶ τὸ βῆμα τῶν λόγων ἐπιμεληθέντα πρότερον ,ἀλλ᾽ οὐ τοῦ βίου .
καὶ παρὰ μὲν ἀνδρὸς καλοῦ καὶ ἀγαθοῦ ,κἂν πάνυ κακῶς καὶ ἁπλῶς ῥηθῇ ,χρήσιμα τὰ λεγόμενα ἡγήσατο εἶναι τοῖς ἀκούουσι ·
παρὰ δὲ ἀνθρώπου βδελυροῦ ,καὶ καταγελάστως μὲν κεχρημένου τῷ ἑαυτοῦ σώματι ,αἰσχρῶς δὲ τὴν πατρῴαν οὐσίαν κατεδηδοκότος ,οὐδ᾽ ἂν εὖ πάνυ λεχθῇ συνοίσειν ἡγήσατο τοῖς ἀκούουσι .
τούτους οὖν ἐξείργει ἀπὸ τοῦ βήματος ,τούτους ἀπαγορεύει μὴ δημηγορεῖν .
ἐὰν δέ τις παρὰ ταῦτα μὴ μόνον λέγῃ ,ἀλλὰ καὶ συκοφαντῇ καὶ ἀσελγαίνῃ ,καὶ μηκέτι τὸν τοιοῦτον ἄνθρωπον δύνηται λέγειν ἡ πόλις ," δοκιμασίαν μέν ," φησίν ," ἐπαγγειλάτω Ἀθηναίων ὁ βουλόμενος ,οἷς ἔξεστιν ," ὑμᾶς δ᾽ ἤδη κελεύει περὶ τούτων ἐν δῷ δικαστηρίῳ διαγιγνώσκειν ·
καὶ νῦν ἐγὼ κατὰ τοῦτον τὸν νόμον ἥκω πρὸς ὑμᾶς .
ταῦτα μὲν οὖν πάλαι νενομοθέτηται ·
ὑμεῖς δ᾽ ἔτι προσέθεσθε καινὸν νόμον μετὰ τὸ καλὸν παγκράτιον ,ὃ οὗτος ἐπαγκρατίασεν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ,ὑπεραισχυνθέντες ἐπὶ τῷ πράγματι ,καθ᾽ ἑκάστην ἐκκλησίαν ἀποκληροῦν φυλὴν ἐπὶ τὸ βῆμα ,ἥτις προεδρεύσει .
καὶ τί προσέταξεν ὁ τιθεὶς τὸν νόμον ; 
καθῆσθαι κελεύει τοὺς φυλέτας βοηθοῦντας τοῖς νόμοις καὶ τῇ δημοκρατίᾳ ,ὡς εἰ μὴ βοήθειάν ποθεν μεταπεμψόμεθα ἐπὶ τοὺς οὕτω βεβιωκότας ,οὐδὲ βουλεύεσθαι δυνησομένους ἡμᾶς περὶ τῶν σπουδαιοτάτων πραγμάτων .ἔστι δ᾽ οὐδὲν ὄφελος ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ζητεῖν τοὺς τοιούτους ἀνθρώπους ἀπελαύνειν ἀπὸ τοῦ βήματος ταῖς κραυγαῖς ·οὐ γὰρ αἰσχύνονται ·
ἀλλὰ τιμωρίαις τούτους ἀπεθίζειν χρή ·
μόνως γὰρ ἂν οὕτως ἀνεκτοὶ γένοιντο .
ἀναγνώσεται οὖν ὑμῖν τοὺς νόμους τοὺς περὶ τῆς εὐκοσμίας κειμένους τῶν ῥητόρων .
τὸν γὰρ περὶ τῆς προεδρίας τῶν φυλῶν νόμον Τίμαρχος οὑτοσὶ καὶ ἕτεροι τοιοῦτοι ῥήτορες συνελθόντες γεγραμμένοι εἰσὶ μὴ ἐπιτήδειον εἶναι ,ἔν᾽ ἐξῇ αὐτοῖς καὶ ζῆν καὶ λέγειν ὡς αὐτοὶ βούλονται .
Νόμοι [Τῶν ῥητόρων ἐάν τις λέγῃ ἐν τῇ βουλῇ ἢ ἐν τῷ δήμῳ μὴ περὶ τοῦ εἰσφερομένου ,ἢ μὴ χωρὶς περὶ ἑκάστου ,ἢ δὶς περὶ τοῦ αὐτοῦ ὁ αὐτὸς τῆς αὐτῆς ,ἢ λοιδορῆται ,ἢ κακῶς ἀγορεύῃ τινά ,ἢ ὑποκρούῃ ,ἢ χρηματιζόντων μεταξὺ ἀνεστηκὼς λέγῃ περί του μὴ ἐπὶ τοῦ βήματος ,ἢ παρακελεύηται ,ἢ ἕλκῃ τὸν ἐπιστάτην ,ἀφειμένης τῆς ἐκκλησίας ἢ τῆς βουλῆς κυριευέτωσαν οἱ πρόεδροι μέχρι πεντήκοντα δραχμῶν καθ᾽ ἕκαστον ἀδίκημα ἐγγράφειν τοῖς πράκτορσιν .
ἐὰν δὲ πλέονος ἄξιος ᾖ ζημίας ,ἐπιβαλόντες μέχρι πεντήκοντα δραχμῶν εἰσφερέτωσαν εἰς τὴν βουλὴν ἢ εἰς τὴν πρώτην ἐκκλησίαν .
ὅταν δ᾽ ἐξίωσιν αἱ κλήσεις ,κρινάτωσαν .
καὶ ἐὰν καταγνωσθῇ αὐτοῦ κρύβδην ψηφιζομένων ,ἐγγραψάτωσαν οἱ πρόεδροι τοῖς πράκτορσιν .
] 
τῶν μὲν οὖν νόμων ἀκηκόατε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,καὶ εὖ οἶδ᾽ ὅτι δοκοῦσιν ὑμῖν καλῶς ἔχειν .
τούτους μέντοι τοὺς νόμους εἶναι χρησίμους ἢ ἀχρήστους ἐφ᾽ ὑμῖν ἐστιν ·
ἐὰν μὲν γὰρ κολάζητε τοὺς ἀδικοῦντας ,ἔσονται ὑμῖν οἱ νόμοι καλοὶ καὶ κύριοι ,ἐὰν δ᾽ ἀφιῆτε ,καλοὶ μέν ,κύριοι δὲ οὐκέτι .
βούλομαι δέ ,ὥσπερ ὑπεθέμην ,ἐπειδὴ περὶ τῶν νόμων εἴρηκα ,πάλιν τὸ μετὰ τοῦτο ἀντεξετάσαι τοὺς τρόπους τοὺς Τιμάρχου ,ἵν᾽ εἰδῆτε ὅσον διαφέρουσι τῶν νόμων τῶν ὑμετέρων .
δέομαι δ᾽ ὑμῶν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,συγγνώμην ἔχειν ,ἐὰν ἀναγκαζόμενος λέγειν περὶ ἐπιτηδευμάτων φύσει μὲν μὴ καλῶν ,τούτῳ δὲ πεπραγμένων ,ἐξαχθῶ τι ῥῆμα εἰπεῖν ὅ ἐστιν ὅμοιον τοῖς ἔργοις τοῖς Τιμάρχου .
οὐδὲ γὰρ ἂν δικαίως ἐμοὶ ἐπιτιμήσαιτε ,εἴ τι σαφῶς εἴποιμι διδάσκειν ὑμᾶς βουλόμενος ,ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον τούτῳ ,εἰ αἰσχρῶς οὕτω τυγχάνει βεβιωκώς ,ὥστε τὸν τὰ τούτῳ πεπραγμένα διεξιόντα ἀδύνατον εἶναι εἰπεῖν ὡς αὐτὸς βούλεται ,ἐὰν μή τι καὶ τῶν τοιούτων φθέγξηται ῥημάτων .
εὐλαβήσομαι δ᾽ αὐτὸ ποιεῖν ὡς ἂν δύνωμαι μάλιστα .
σκέψασθε δέ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὡς μετρίως μέλλω προσφέρεσθαι Τιμάρχῳ τουτῳί .
ἐγὼ γάρ ,ὅσα μὲν παῖς ὢν εἰς τὸ σῶμα τὸ ἑαυτοῦ ἡμάρτηκεν ,ἀφίημι ,καὶ ἔστω ταῦτα ὥσπερ τὰ ἐπὶ τῶν τριάκοντα ἢ τὰ πρὸ Εὐκλείδου ,ἢ εἴ τις ἄλλη πώποτε τοιαύτη ἐγένετο προθεσμία ·
ἃ δὲ ἤδη φρονῶν καὶ μειράκιον ὢν καὶ τοὺς νόμους ἐπιστάμενος τοὺς τῆς πόλεως διαπέπρακται ,περὶ τούτων ἐγώ τε τὰς κατηγορίας ποιήσομαι ,καὶ ὑμᾶς ἐπ᾽ αὐτοῖς ἀξιῶ σπουδάζειν .
οὗτος γὰρ πάντων μὲν πρῶτον ,ἐπειδὴ ἀπηλλάγη ἐκ παίδων ,ἐκάθητο ἐν Πειραιεῖ ἐπὶ τοῦ Εὐθυδίκου ἰατρείου ,προφάσει μὲν τῆς τέχνης μαθητής ,τῇ δ᾽ ἀληθείᾳ πωλεῖν αὑτὸν προῃρημένος ,ὡς αὐτὸ τοὖργον ἔδειξεν .
ὅσοι μὲν οὖν τῶν ἐμπόρων ἢ τῶν ἄλλων ξένων ἢ τῶν πολιτῶν τῶν ἡμετέρων κατ᾽ ἐκείνους τοὺς χρόνους ἐχρήσαντο τῷ σώματι τῷ Τιμάρχου ,ἑκὼν καὶ τούτους ὑπερβήσομαι ,ἵνα μή τις εἴπῃ ὡς ἄρα λίαν ἀκριβολογοῦμαι ἅπαντα ·
ὧν δ᾽ ἐν ταῖς οἰκίαις γέγονε καταισχύνων τὸ σῶμα τὸ ἑαυτοῦ καὶ τὴν πόλιν ,μισθαρνῶν ἐπ᾽ αὐτῷ τούτῳ ὃ ἀπαγορεύει ὁ νόμος μὴ πράττειν ἢ μηδὲ δημηγορεῖν ,περὶ τούτων ποιήσομαι τοὺς λόγους .
Μισγόλας ἔστι τις Ναυκράτους ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,Κολλυτεύς ,ἀνὴρ τὰ μὲν ἄλλα καλὸς κἀγαθός ,καὶ οὐδαμῇ ἄν τις αὐτὸν μέμψαιτο ,περὶ δὲ τὸ πρᾶγμα τοῦτο δαιμονίως ἐσπουδακώς ,καὶ ἀεί τινας ἔχειν εἰωθὼς περὶ αὐτὸν κιθαρῳδοὺς ἢ κιθαριστάς .
ταυτὶ δὲ λέγω οὐ τοῦ φορτικοῦ ἕνεκα ,ἀλλ᾽ ἵνα γνωρίσητε αὐτὸν ὅστις ἐστίν .
οὗτος ,αἰσθόμενος ὧν ἕνεκα τὰς διατριβὰς ἐποιεῖτο Τίμαρχος οὑτοσὶ ἐπὶ τοῦ ἰατρείου ,ἀργύριόν τι προαναλώσας ἀνέστησεν αὐτὸν καὶ ἔσχε παρ᾽ ἑαυτῷ ,εὔσαρκον ὄντα καὶ νέον καὶ βδελυρὸν καὶ ἐπιτήδειον πρὸς τὸ πρᾶγμα ὃ προῃρεῖτο ἐκεῖνος μὲν πράττειν ,οὗτος δὲ πάσχειν .καὶ ταῦτα οὐκ ὤκνησεν ,ἀλλ᾽ ὑπέστη Τίμαρχος οὑτοσί ,οὐδενὸς ὢν τῶν μετρίων ἐνδεής ·
πολλὴν γὰρ πάνυ κατέλιπεν ὁ πατὴρ αὐτῷ οὐσίαν ,ἣν οὗτος κατεδήδοκεν ,ὡς ἐγὼ προϊόντος ἐπιδείξω τοῦ λόγου ·
ἀλλ᾽ ἔπραξε ταῦτα δουλεύων ταῖς αἰσχίσταις ἡδοναῖς ,ὀψοφαγίᾳ καὶ πολυτελείᾳ δείπνων καὶ αὐλητρίσι καὶ ἑταίραις καὶ κύβοις καὶ τοῖς ἄλλοις ,ὑφ᾽ ὧν οὐδενὸς χρὴ κρατεῖσθαι τὸν γενναῖον καὶ ἐλεύθερον .
καὶ οὐκ ᾐσχύνθη ὁ μιαρὸς οὗτος ἐκλιπὼν μὲν τὴν πατρῴαν οἰκίαν ,διαιτώμενος δὲ παρὰ Μισγόλᾳ ,οὔτε πατρικῷ ὄντι φίλῳ οὔθ᾽ ἡλικιώτῃ ,ἀλλὰ παρ᾽ ἀλλοτρίῳ καὶ πρεσβυτέρῳ ἑαυτοῦ ,καὶ παρ᾽ ἀκολάστῳ περὶ ταῦτα ὡραῖος ὤν .
πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἄλλα καταγέλαστα πέπρακται Τιμάρχῳ κατ᾽ ἐκείνους τοὺς χρόνους ,ἓν δὲ ὃ καὶ διηγήσασθαι ὑμῖν βούλομαι .
ἦν μὲν Διονυσίων τῶν ἐν ἄστει ἡ πομπή ,ἐπόμπευον δ᾽ ἐν ταὐτῷ ὅ τε Μισγόλας ὁ τοῦτον ἀνειληφὼς καὶ Φαῖδρος Καλλίου Σφήττιος .
συνθεμένου δ᾽ αὐτοῖς συμπομπεύειν Τιμάρχου τουτουί ,οἱ μὲν περὶ τὴν ἄλλην παρασκευὴν διέτριβον ,οὗτος δὲ οὐκ ἐπανῆκε .
παρωξυμμένος δὲ πρὸς τὸ πρᾶγμα ὁ Μισγόλας ζήτησιν αὐτοῦ ἐποιεῖτο μετὰ τοῦ Φαίδρου ,ἐξαγγελθέντος δ᾽ αὐτοῖς εὑρίσκουσι τοῦτον ἐν συνοικίᾳ μετὰ ξένων τινῶν συναριστῶντα .διαπειλησαμένου δὲ τοῦ Μισγόλα καὶ τοῦ Φαίδρου τοῖς ξένοις ,καὶ κελευόντων ἤδη ἀκολουθεῖν εἰς τὸ δεσμωτήριον ,ὅτι μειράκιον ἐλεύθερον διέφθειραν ,φοβηθέντες οἱ ξένοι ᾤχοντο καταλιπόντες τὰ παρεσκευασμένα .
καὶ ταῦθ᾽ ὅτι ἀληθῆ λέγω ,πάντες ,ὅσοι κατ᾽ ἐκείνους τοὺς χρόνους ἐγίγνωσκον Μισγόλαν καὶ Τίμαρχον ,ἴσασιν .
ᾗ δὴ καὶ πάνυ χαίρω ,ὅτι μοι γέγονεν ἡ δίκη πρὸς ἄνθρωπον οὐκ ἠγνοημένον ὑφ᾽ ὑμῶν ,οὐδ᾽ ἀπ᾽ ἄλλου γιγνωσκόμενον οὐδενός ,ἢ ἀπ᾽ αὐτοῦ τοῦ ἐπιτηδεύματος περὶ οὗ καὶ τὴν ψῆφον μέλλετε φέρειν .
περὶ μὲν γὰρ τῶν ἀγνοουμένων σαφεῖς ἴσως προσήκει τὰς ἀποδείξεις ποιεῖσθαι τὸν κατήγορον ,περὶ δὲ τῶν ὁμολογουμένων οὐ λίαν ἔγωγε μέγα ἔργον εἶναι νομίζω τὸ κατηγορεῖν ·
ἀναμνῆσαι γὰρ μόνον προσήκει τοὺς ἀκούοντας .
ἐγὼ τοίνυν καίπερ ὁμολογουμένου τοῦ πράγματος ,ἐπειδὴ ἐν δικαστηρίῳ ἐσμέν ,γέγραφα μαρτυρίαν τῷ Μισγόλᾳ ἀληθῆ μέν ,οὐκ ἀπαίδευτον δέ ,ὥς γ᾽ ἐμαυτὸν πείθω .
αὐτὸ μὲν γὰρ τοὔνομα τοῦ ἔργου ὃ ἔπραττε πρὸς τοῦτον ,οὐκ ἐγγράφω ,οὐδ᾽ ἄλλο γέγραφα οὐδὲν ὃ ἐπιζήμιόν ἐστιν ἐκ τῶν νόμων τῷ τἀληθῆ μαρτυρήσαντι ·
ἃ δέ ἐστιν ὑμῖν τε ἀκοῦσαι γνώριμα ,ἀκίνδυνά τε τῷ μαρτυροῦντι καὶ μὴ αἰσχρά ,ταῦτα γέγραφα .
ἐὰν μὲν οὖν ἐθελήσῃ ὁ Μισγόλας δεῦρο παρελθὼν τἀληθῆ μαρτυρεῖν ,τὰ δίκαια ποιήσει ·
ἐὰν δὲ προαιρῆται ἐκκλητευθῆναι μᾶλλον ἢ τἀληθῆ μαρτυρεῖν ,ὑμεῖς τὸ ὅλον πρᾶγμα συνίδετε .
εἰ γὰρ ὁ μὲν πράξας αἰσχυνεῖται καὶ προαιρήσεται χιλίας μᾶλλον δραχμὰς ἀποτεῖσαι τῷ δημοσίῳ ,ὥστε μὴ δεῖξαι τὸ πρόσωπον τὸ ἑαυτοῦ ὑμῖν ,ὁ δὲ πεπονθὼς δημηγορήσει ,σοφὸς ὁ νομοθέτης ὁ τοὺς οὕτω βδελυροὺς ἐξείργων ἀπὸ τοῦ βήματος .
ἐὰν δ᾽ ἄρα ὑπακούσῃ μέν ,τράπηται δὲ ἐπὶ τὸ ἀναιδέστατον ,ἐπὶ τὸ ἐξόμνυσθαι τὰς ἀληθείας ,ὡς Τιμάρχῳ μὲν χάριτας ἀποδιδούς ,ἑτέροις δ᾽ ἐπίδειξιν ποιούμενος ὡς εὖ ἐπίσταται τὰ τοιαῦτα συγκρύπτειν ,πρῶτον μὲν εἰς ἑαυτὸν ἐξαμαρτήσεται ,ἔπειτα οὐδὲν ἔσται πλέον .
ἑτέραν γὰρ ἐγὼ γέγραφα μαρτυρίαν τοῖς εἰδόσι Τίμαρχον τουτονὶ καταλιπόντα τὴν πατρῴαν οἰκίαν καὶ διαιτώμενον παρὰ Μισγόλα ,πρᾶγμα οἶμαι χαλεπὸν ἐξεργάσασθαι ἐπιχειρῶν ·
οὔτε γάρ με δεῖ τοὺς ἐμαυτοῦ φίλους μάρτυρας παρασχέσθαι ,οὔτε τοὺς τούτων ἐχθρούς ,οὔτε τοὺς μηδετέρους ἡμῶν γιγνώσκοντας ,ἀλλὰ τοὺς τούτων φίλους .
ἂν δ᾽ ἄρα καὶ τούτους πείσωσι μὴ μαρτυρεῖν ,ὡς οὐκ οἴομαι ·εἰ δὲ μή ,ἀλλ᾽ οὐχ ἅπαντάς γε ·
ἐκεῖνό γε οὐ μήποτε δυνήσονται ,ἀφελέσθαι τὴν ἀλήθειαν ,οὐδὲ τὴν ἐν τῇ πόλει περὶ Τιμάρχου φήμην ,ἣν οὐκ ἐγὼ τούτῳ παρεσκεύασα ,ἀλλ᾽ αὐτὸς οὗτος ἑαυτῷ .
οὕτω γὰρ χρὴ καθαρὸν εἶναι τὸν βίον τοῦ σώφρονος ἀνδρός ,ὥστε μηδ᾽ ἐπιδέχεσθαι δόξαν αἰτίας πονηρᾶς .
βούλομαι δὲ κἀκεῖνο προειπεῖν ,ἐὰν ἄρα ὑπακούσῃ ὁ Μισγόλας τοῖς νόμοις καὶ ὑμῖν .
εἰσὶ φύσεις ἀνθρώπων πολὺ διαφέρουσαι ὀφθῆναι τῶν ἄλλων τὰ περὶ τὴν ἡλικίαν ·
ἔνιοι μὲν γὰρ νέοι ὄντες προφερεῖς καὶ πρεσβύτεροι φαίνονται ,ἕτεροι δέ ,πολὺν ἀριθμὸν χρόνου γεγονότες ,παντάπασι νέοι .
τούτων δ᾽ ἐστὶ τῶν ἀνδρῶν ὁ Μισγόλας .
τυγχάνει μὲν γὰρ ἡλικιώτης ὢν ἐμὸς καὶ συνέφηβος ,καὶ ἔστιν ἡμῖν τουτὶ πέμπτον καὶ τετταρακοστὸν ἔτος ·
καὶ ἐγὼ μὲν τοσαυτασὶ πολιὰς ἔχω ὅσας ὑμεῖς ὁρᾶτε ,ἀλλ᾽ οὐκ ἐκεῖνος .
διὰ τί οὖν ταῦτα προλέγω ; 
ἵνα μὴ ἐξαίφνης αὐτὸν ἰδόντες θαυμάσητε καὶ τοιοῦτόν τι τῇ διανοίᾳ ὑπολάβητε ·
" ὦ Ἡράκλεις ,ἀλλ᾽ οὗτός γε τούτου οὐ πολὺ διαφέρει ." 
ἅμα μὲν γὰρ ἡ φύσις ἐστὶ τοιαύτη τοῦ ἀνδρός ,ἅμα δὲ ἤδη μειρακίῳ ὄντι αὐτῷ ἐπλησίαζεν .
ἵνα δὲ μὴ διατρίβω ,πρῶτον μὲν κάλει μοι τοὺς εἰδότας Τίμαρχον τουτονὶ διαιτώμενον ἐν τῇ Μισγόλα οἰκίᾳ ,ἔπειτα τὴν Φαίδρου μαρτυρίαν ἀναγίγνωσκε ,τελευταίαν δέ μοι λαβὲ τὴν αὐτοῦ Μισγόλα μαρτυρίαν ,ἐὰν ἄρα καὶ τοὺς θεοὺς δεδιὼς καὶ τοὺς συνειδότας αἰσχυνόμενος καὶ τοὺς ἄλλους πολίτας καὶ ὑμᾶς τοὺς δικαστὰς ἐθελήσῃ τἀληθῆ μαρτυρεῖν .
Μαρτυρίαι [Μισγόλας Νικίου Πειραιεὺς μαρτυρεῖ .
ἐμοὶ ἐγένετο ἐν συνηθείᾳ Τίμαρχος ὁ ἐπὶ τοῦ Εὐθυδίκου ἰατρείου ποτὲ καθεζόμενος ,καὶ κατὰ τὴν γνῶσίν μου τὴν πρότερον αὐτὸν πολυωρῶν εἰς τὴν νῦν οὐ διέλιπον .
] 
εἰ μὲν τοίνυν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,Τίμαρχος οὑτοσὶ διέμεινε παρὰ τῷ Μισγόλᾳ καὶ μηκέτι ὡς ἄλλον ἧκε ,μετριώτερ᾽ ἂν διεπέπρακτο ,εἰ δή τι τῶν τοιούτων ἐστὶ μέτριον ,καὶ ἔγωγε οὐκ ἂν ἐτόλμησα αὐτὸν οὐδὲν αἰτιᾶσθαι ἄλλ᾽ ἢ ὅπερ ὁ νομοθέτης παρρησιάζεται ,ἡταιρηκέναι μόνον ·
ὁ γὰρ πρὸς ἕνα τοῦτο πράττων ,ἐπὶ μισθῷ δὲ τὴν πρᾶξιν ποιούμενος ,αὐτῷ μοι δοκεῖ τούτῳ ἔνοχος εἶναι .
ἐὰν δ᾽ ὑμᾶς ἀναμνήσας ἐπιδείξω ,ὑπερβαίνων τούσδε τοὺς ἀγρίους ,Κηδωνίδην καὶ Αὐτοκλείδην καὶ Θέρσανδρον ,αὐτοὺς δὲ λέγων ὧν ἐν ταῖς οἰκίαις ἀνειλημμένος γέγονε ,μὴ μόνον παρὰ τῷ Μισγόλᾳ μεμισθαρνηκότα αὐτὸν ἐπὶ τῷ σώματι ,ἀλλὰ καὶ παρ᾽ ἑτέρῳ καὶ πάλιν παρ᾽ ἄλλῷ ,καὶ παρὰ τούτου ὡς ἕτερον ἐληλυθότα ,οὐκέτι δήπου φανεῖται μόνον ἡταιρηκώς ,ἀλλὰ [ μὰ τὸν Διόνυσον οὐκ οἶδ᾽ ὅπως δυνήσομαι περιπλέκειν ὅλην τὴν ἡμέραν ] καὶ πεπορνευμένος ·
ὁ γὰρ εἰκῇ τοῦτο καὶ πρὸς πολλοὺς πράττων καὶ μισθοῦ ,αὐτῷ μοι δοκεῖ τούτῳ ἔνοχος εἶναι .
ἐπειδὴ τοίνυν ὁ Μισγόλας τῇ τε δαπάνῃ ἀπεῖπε καὶ τοῦτον ἐξέπεμψε παρ᾽ ἑαυτοῦ ,μετὰ τοῦτο ἀναλαμβάνει αὐτὸν Ἀντικλῆς Καλλίου Εὐωνυμεύς .
οὗτος μὲν οὖν ἄπεστιν ἐν Σάμῳ μετὰ τῶν κληρούχων ·ἀλλὰ τὰ μετὰ ταῦτα ἐρῶ .
ὡς γὰρ ἀπηλλάγη παρὰ τοῦ Ἀντικλέους καὶ τοῦ Μισγόλα Τίμαρχος οὑτοσί ,οὐκ ἐνουθέτησεν ἑαυτόν ,οὐδὲ βελτιόνων διατριβῶν ἥψατο ,ἀλλὰ διημέρευεν ἐν τῷ κυβείῳ ,οὗ ἡ τηλία τίθεται καὶ τοὺς ἀλεκτρυόνας συμβάλλουσιν καὶ κυβεύουσιν ·
ἤδη γὰρ οἶμαί τινας ὑμῶν ἑωρακέναι ,εἰ δὲ μή ,ἀλλ᾽ ἀκηκοέναι γε .
τῶν δὲ ἐκ τῆς διατριβῆς ταύτης ἐστί τις Πιττάλακος ,ἄνθρωπος δημόσιος οἰκέτης τῆς πόλεως .
οὗτος εὐπορῶν ἀργυρίου καὶ ἰδὼν τοῦτον ἐν τῇ διατριβῇ ,ἀνέλαβεν αὐτὸν καὶ ἔσχε παρ᾽ ἑαυτῷ .
καὶ ταῦτ᾽ οὐκ ἐδυσχέρανεν ὁ μιαρὸς οὑτοσί ,μέλλων ἑαυτὸν καταισχύνειν πρὸς ἄνθρωπον δημόσιον οἰκέτην τῆς πόλεως ·
ἀλλ᾽ εἰ λήψεται χορηγὸν τῇ βδελυρίᾳ τῇ ἑαυτοῦ ,τοῦτο μόνον ἐσκέψατο ,τῶν δὲ καλῶν ἢ τῶν αἰσχίστων οὐδεμίαν πώποτε πρόνοιαν ἐποιήσατο .
καὶ τοιαῦτα ἁμαρτήματα καὶ τοιαύτας ὕβρεις ἐγὼ ἀκήκοα γεγονέναι ὑπὸ τοῦ ἀνθρώπου τούτου εἰς τὸ σῶμα τὸ Τιμάρχου ,οἵας ἐγὼ μὰ τὸν Δία τὸν Ὀλύμπιον οὐκ ἂν τολμήσαιμι πρὸς ὑμᾶς εἰπεῖν ·
ἃ γὰρ οὑτοσὶ ἔργῳ πράττων οὐκ ᾐσχύνετο ,ταῦτ᾽ ἐγὼ λόγῳ σαφῶς ἐν ὑμῖν εἰπὼν οὐκ ἂν δεξαίμην ζῆν .
ὑπὸ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους τούτους ἐν οἷς οὗτος ἦν παρὰ τῷ Πιτταλάκῳ ,καταπλεῖ δεῦρο ἐξ Ἑλλησπόντου Ἡγήσανδρος ,περὶ οὗ πάλαι εὖ οἶδ᾽ ὅτι θαυμάζετε διότι οὐ μέμνημαι ·
οὕτως ἐναργές ἐστιν ὃ ἐρῶ .
οὗτος ὁ Ἡγήσανδρος ἀφικνεῖται ,ὃν ὑμεῖς ἴστε κάλλιον ἢ ἐγώ .
ἔτυχε δὲ τότε συμπλεύσας εἰς Ἑλλήσποντον ταμίας Τιμομάχῳ τῷ Ἀχαρνεῖ τῷ στρατηγήσαντι ,καὶ ἧκε δεῦρο ἀπολελαυκώς ,ὡς λέγεται ,τῆς ἐκείνου εὐηθείας ,ἔχων οὐκ ἐλάττους ὀγδοήκοντα μνᾶς ἀργυρίου ·
καὶ τρόπον τινὰ οὐχ ἥκιστα αἴτιος ἐγένετο Τιμομάχῳ τῆς συμφορᾶς .
ὢν δ᾽ ἐν τοιαύτῃ ἀφθονίᾳ καὶ εἰσφοιτῶν ὡς τὸν Πιττάλακον συγκυβευτὴν ὄντα ,καὶ τοῦτον ἐκεῖ πρῶτον ἰδών ,ἥσθη τε καὶ ἐπεθύμησε καὶ ἐβουλήθη ὡς αὑτὸν ἀναλαβεῖν ,καὶ πως ἡγήσατο αὐτὸν ἐγγὺς εἶναι τῆς αὑτοῦ φύσεως .
πρῶτον μὲν οὖν τῷ Πιτταλάκῳ διελέχθη δεόμενος παραδοῦναι τοῦτον ·
ὡς δ᾽ οὐκ ἔπειθεν ,αὐτῷ τούτῳ προσβάλλει ,καὶ οὐ πολὺν ἀνήλωσε λόγον ,ἀλλ᾽ εὐθὺς ἐπεπείκει ·
καὶ γὰρ εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δεινὴ ἡ ἀκακία καὶ εὐπειστία ,ὥστε καὶ ἐξ αὐτῶν τούτων εἰκότως ἂν μισοῖτο .
ὡς δ᾽ ἀπήλλακτο μὲν παρὰ τοῦ Πιτταλάκου ,ἀνείληπτο δὲ ὑπὸ τοῦ Ἡγησάνδρου ,ὠδυνᾶτο ,οἶμαι ,ὁ Πιττάλακος ,μάτην ,ὥς γ᾽ ᾤετο ,τοσοῦτον ἀργύριον ἀνηλωκώς ,καὶ ἐζηλοτύπει τὰ γιγνόμενα .καὶ ἐφοίτα ἐπὶ τὴν οἰκίαν .
ὅτε δὲ αὐτοῖς ἠνώχλει ,σκέψασθε μεγάλην ῥώμην Ἡγησάνδρου καὶ Τιμάρχου ·
μεθυσθέντες γάρ ποτε καὶ αὐτοὶ καὶ ἄλλοι τινές ,ὧν οὐ βούλομαι τὰ ὀνόματα λέγειν ,
εἰσπηδήσαντες νύκτωρ εἰς τὴν οἰκίαν οὗ ᾤκει ὁ Πιττάλακος ,πρῶτον μὲν συνέτριβον τὰ σκευάρια καὶ διερρίπτουν εἰς τὴν ὁδόν ,ἀστραγάλους τέ τινας διασείστους καὶ φιμοὺς καὶ κυβευτικὰ ἕτερα ὄργανα ,καὶ τοὺς ὄρτυγας καὶ τοὺς ἀλεκτρυόνας ,οὓς ἠγάπα ὁ τρισκακοδαίμων ἄνθρωπος ,ἀπέκτειναν ,τὸ δὲ τελευταῖον δήσαντες πρὸς τὸν κίονα αὐτὸν τὸν Πιττάλακον ἐμαστίγουν τὰς ἐξ ἀνθρώπων πληγὰς οὕτω πολὺν χρόνον ,ὥστε καὶ τοὺς γείτονας αἰσθέσθαι τῆς κραυγῆς .τῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ ὑπεραγανακτήσας τῷ πράγματι ὁ Πιττάλακος ἔρχεται γυμνὸς εἰς τὴν ἀγοράν ,καὶ καθίζει ἐπὶ τὸν βωμὸν τὸν τῆς μητρὸς τῶν θεῶν .ὄχλου 
πέρας πείθουσιν ἀναστῆναι ἀπὸ τοῦ βωμοῦ ,ὡς τευξόμενόν τινος τῶν δικαίων .
ὡς δ᾽ ἀπῆλθεν ἐκ τῆς ἀγορᾶς ,οὐκέτι προσεῖχον αὐτῷ τὸν νοῦν .
βαρέως δὲ φέρων τὴν ὕβριν αὐτῶν ὁ ἄνθρωπος ,δίκην ἑκατέρῳ αὐτῶν λαγχάνει .
ὅτε δ᾽ ἐδικάζετο ,ἄλλην σκέψασθε μεγάλην ῥώμην Ἡγησάνδρου ·
ἄνθρωπον οὐδὲν αὐτὸν ἠδικηκότα ,ἀλλὰ τὸ ἐναντίον ἠδικημένον ,οὐδὲ προσήκοντα αὐτῷ ,ἀλλὰ δημόσιον οἰκέτην τῆς πόλεως ,ἦγεν εἰς δουλείαν φάσκων ἑαυτοῦ εἶναι .
ἐν παντὶ δὲ κακοῦ γενόμενος ὁ Πιττάλακος προσπίπτει ἀνδρὶ καὶ μάλα χρηστῷ .ἔστι τις Γλαύκων Χολαργεύς ·
οὗτος αὐτὸν ἀφαιρεῖται εἰς ἐλευθερίαν .
τὸ δὲ μετὰ τοῦτο δικῶν λήξεις ἐποιήσαντο .
προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου ἐπέτρεψαν διαγνῶναι τὸ πρᾶγμα Διοπείθει τῷ Σουνιεῖ ,δημότῃ τε ὄντι τοῦ Ἡγησάνδρου ,καὶ ἤδη ποτὲ καὶ χρησαμένῳ ,ὅτ᾽ ἦν ἐν ἡλικίᾳ ·
παραλαβὼν δὲ τὸ πρᾶγμα ὁ Διοπείθης ἀνεβάλλετο χαριζόμενος τούτοις χρόνους ἐκ χρόνων .
ὡς δὲ παρῄει ἐπὶ τὸ βῆμα τὸ ὑμέτερον ὁ Ἡγήσανδρος ,ὅτε καὶ προσεπολέμει Ἀριστοφῶντι τῷ Ἀζηνιεῖ ,πρὶν αὐτῷ τὴν αὐτὴν ταύτην ἐν τῷ δήμῳ ἠπείλησεν ἐπαγγελίαν ἐπαγγελεῖν ἥνπερ ἐγὼ Τιμάρχῳ ,καὶ ἐπειδὴ Κρωβύλος ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ ἐδημηγόρει ,καὶ ὅλως ἀπετόλμων ὑμῖν οὗτοι περὶ τῶν Ἑλληνικῶν συμβουλεύειν ,ἐνταῦθα ἤδη καταμεμψάμενος ἑαυτὸν ὁ Πιττάλακος ,καὶ ἐκλογισάμενος ὅστις ὢν πρὸς οὕστινας ἐπολέμει εὖ ἐβουλεύσατο [ δεῖ γὰρ τἀληθὲς λέγειν ] ·
ἡσυχίαν ἔσχεν ,καὶ ἠγάπησεν εἴ τι μὴ προσλάβοι καινὸν κακόν .
Ἐνταῦθα δὴ τὴν καλὴν ταύτην νίκην νενικηκὼς ὁ Ἡγήσανδρος ἀκονιτί ,εἶχε παρ᾽ ἑαυτῷ Τίμαρχον τουτονί .
καὶ ταῦτα ὅτι ἀληθῆ λέγω ,πάντες ἴστε ·
τίς γὰρ ὑμῶν πώποτε εἰς τοὖψον ἀφῖκται καὶ τὰς δαπάνας τὰς τούτων οὐ τεθεώρηκεν ; 
ἢ τίς τοῖς τούτων κώμοις καὶ μάχαις περιτυχὼν οὐκ ἠχθέσθη ὑπὲρ τῆς πόλεως ; 
ὅμως δέ ,ἐπειδήπερ ἐν δικαστηρίῳ ἐσμέν ,κάλει μοι Γλαύκωνα Χολαργέα τὸν ἀφελόμενον εἰς ἐλευθερίαν τὸν Πιττάλακον ,καὶ τὰς ἑτέρας μαρτυρίας ἀναγίγνωσκε .
Μαρτυρίαι [Μαρτυρεῖ Γλαύκων Τιμαίου Χολαργεύς .
ἐγὼ ἀγόμενον εἰς δουλείαν ὑπὸ Ἡγησάνδρου Πιττάλακον ἀφειλόμην εἰς ἐλευθερίαν .
χρόνῳ δ᾽ ὕστερον ἐλθὼν πρὸς ἐμὲ Πιττάλακος ἔφη βούλεσθαι διαλυθῆναι τὰ πρὸς Ἡγήσανδρον προσπέμψας αὐτῷ ,ὥστε ἄρασθαι τὰς δίκας ,ἥν τε αὐτὸς ἐνεκαλέσατο Ἡγησάνδρῳ καὶ Τιμάρχῳ ,καὶ ἣν Ἡγήσανδρος τῆς δουλείας αὐτῷ .
καὶ διελύθησαν .
ὡσαύτως Ἀμφισθένης μαρτυρεῖ .
ἐγὼ ἀγόμενον εἰς δουλείαν ὑπὸ Ἡγησάνδρου Πιττάλακον ἀφειλόμην εἰς ἐλευθερίαν ,καὶ τὰ ἑξῆς .
] 
οὐκοῦν καὶ αὐτὸν ὑμῖν καλῶ τὸν Ἡγήσανδρον .
γέγραφα δ᾽ αὐτῷ μαρτυρίαν κοσμιωτέραν μὲν ἢ κατ᾽ ἐκεῖνον ,μικρῷ δὲ σαφεστέραν ἢ τῷ Μισγόλᾳ .
οὐκ ἀγνοῶ δ᾽ ὅτι ἀπομεῖται καὶ ἐπιορκήσει .
διὰ τί οὖν καλῶ ἐπὶ τὴν μαρτυρίαν ; 
ἵν᾽ ὑμῖν ἐπιδείξω οἵους ἀπεργάζεται ἀνθρώπους τὸ ἐπιτήδευμα τοῦτο ,ὡς καταφρονοῦντας μὲν τῶν θεῶν ,ὑπερορῶντας δὲ τοὺς νόμους ,ὀλιγώρως δὲ ἔχοντας πρὸς ἅπασαν αἰσχύνην .
κάλει μοι τὸν Ἡγήσανδρον .
Μαρτυρία [Ἡγήσανδρος Διφίλου Στειριεὺς μαρτυρεῖ .
ὅτε κατέπλευσα ἐξ Ἑλλησπόντου ,κατέλαβον παρὰ Πιτταλάκῳ τῷ κυβευτῇ διατρίβοντα Τίμαρχον τὸν Ἀριζήλου ,καὶ ἐξ ἐκείνης τῆς γνώσεως ἐχρησάμην Τιμάρχῳ ὁμιλῶν τῇ αὐτῇ χρήσει ᾗ καὶ τὸ πρότερον Λεωδάμαντι .
] 
οὐκ ἠγνόουν ὅτι ὑπερόψεται τὸν ὅρκον ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ἀλλὰ καὶ προεῖπον ὑμῖν .
κἀκεῖνό γε πρόδηλόν ἐστιν ,ὅτι ἐπειδὴ νῦν οὐκ ἐθέλει μαρτυρεῖν ,αὐτίκα πάρεισιν ἐν τῇ ἀπολογίᾳ .
καὶ οὐδὲν μὰ Δία θαυμαστόν ·
ἀναβήσεται γὰρ οἶμαι δεῦρο πιστεύων τῷ ἑαυτοῦ βίῳ ἀνὴρ καλὸς κἀγαθὸς καὶ μισοπόνηρος ,καὶ τὸν Λεωδάμαντα ὅστις ἦν οὐ γιγνώσκων ,ἐφ᾽ ᾧ ὑμεῖς ἐθορυβήσατε τῆς μαρτυρίας ἀναγιγνωσκομένης .
ἆρά γε ἐξαχθήσομαί τι σαφέστερον εἰπεῖν ἢ κατὰ τὴν ἐμαυτοῦ φύσιν ; 
εἴπατέ μοι πρὸς τοῦ Διὸς καὶ τῶν ἄλλων θεῶν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὅστις αὑτὸν κατῄσχυνε πρὸς Ἡγήσανδρον ,οὐ δοκεῖ ὑμῖν πρὸς τὸν πόρνον πεπορνεῦσθαι ; 
ἢ τίνας αὐτοὺς οὐκ οἰόμεθ᾽ ὑπερβολὰς ποιεῖσθαι βδελυρίας παροινοῦντας καὶ μονουμένους ; 
οὐκ οἴεσθε τὸν Ἡγήσανδρον ἀπολυόμενον τὰς πρὸς τὸν Λεωδάμαντα πράξεις τὰς περιβοήτους ,ἃς ὑμεῖς ἅπαντες σύνιστε ,ὑπερήφανα ἐπιτάγματα ἐπιτάττειν ,ὡς ταῖς τούτου ὑπερβολαῖς αὐτὸν δόξοντα μέτρια διαπεπρᾶχθαι ; 
ἀλλ᾽ ὅμως ὄψεσθε ὅτι καὶ μάλα ἐπιστρεφῶς καὶ ῥητορικῶς αὐτὸς καὶ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ Κρωβύλος αὐτίκα μάλα δεῦρο ἀναπηδήσαντες ταῦτα μὲν εἶναι πολλῆς ἀβελτερίας φήσουσιν ,ἃ ἐγὼ λέγω ,ἀξιώσουσι δέ με μάρτυρας παρασχέσθαι διαρρήδην μαρτυροῦντας ,ὅπου ἔπραττεν ,ὅπως ἐποίει ,ἢ τίς εἶδεν ,ἢ τίς ἦν ὁ τρόπος ,πρᾶγμα οἶμαι ἀναιδὲς λέγοντες ,
οὐ γὰρ ἔγωγε ὑπολαμβάνω οὕτως ὑμᾶς ἐπιλήσμονας εἶναι ,ὥστε ἀμνημονεῖν ὧν ὀλίγῳ πρότερον ἠκούσατε ἀναγιγνωσκομένων νόμων ,ἐν οἷς γέγραπται ,ἐάν τις μισθώσηταί τινα Ἀθηναίων ἐπὶ ταύτην τὴν πρᾶξιν ,ἢ ἐάν τις ἑαυτὸν μισθώσῃ ,ἔνοχον εἶναι τοῖς μεγίστοις καὶ τοῖς ἴσοις ἐπιτιμίοις .
τίς οὖν οὕτω ταλαίπωρός ἐστιν ἄνθρωπος ,ὅστις ἂν ἐθελήσειε σαφῶς τοιαύτην μαρτυρίαν μαρτυρῆσαι ,ἐξ ἧς ὑπάρχει αὐτῷ ,ἐὰν τἀληθῆ μαρτυρήσῃ ,ἐπιδεικνύναι ἔνοχον ὄντα ἑαυτὸν τοῖς ἐσχάτοις ἐπιτιμίοις ; 
οὐκοῦν ὑπόλοιπόν ἐστι τὸν πεπονθότα ὁμολογεῖν .
ἀλλὰ διὰ τοῦτο κρίνεται ,ὅτι ταῦτα πράξας παρὰ τοὺς νόμους δημηγορεῖ .
βούλεσθε οὖν τὸ ὅλον πρᾶγμα ἀφῶμεν καὶ μὴ ζητῶμεν ; 
νὴ τὸν Ποσειδῶ καλῶς ἄρα τὴν πόλιν οἰκήσομεν ,εἰ ἃ αὐτοὶ ἔργῳ ἴσμεν γιγνόμενα ,ταῦτα ἐὰν μή τις ἡμῖν δεῦρο παρελθὼν σαφῶς ἅμα καὶ ἀναισχύντως μαρτυρήσῃ ,διὰ τοῦτο ἐπιλησόμεθα .
σκέψασθε δὲ καὶ ἐκ παραδειγμάτων ·
ἀνάγκη δ᾽ ἴσως ἔσται παραπλήσια τὰ παραδείγματα εἶναι τοῖς τρόποις τοῖς Τιμάρχου .
ὁρᾶτε τουτουσὶ τοὺς ἐπὶ τῶν οἰκημάτων καθημένους ,τοὺς ὁμολογουμένως τὴν πρᾶξιν πράττοντας .
οὗτοι μέντοι ὅταν πρὸς τῇ ἀνάγκῃ ταύτῃ γίγνωνται ,ὅμως πρό γε τῆς αἰσχύνης προβάλλονταί τι καὶ συγκλῄουσι τὰς θύρας .εἰ δή τις ὑμᾶς ἔροιτο τοὺς ὁδῷ πορευομένους ,τί νῦν ὁ ἄνθρωπος πράττει ,εὐθὺς ἂν εἴποιτε τοῦ ἔργου τοὔνομα ,οὐχ ὁρῶντες ,οὐδ᾽ εἰδότες τὸν εἰσεληλυθότα ὅστις ἦν ,ἀλλὰ τὴν προαίρεσιν τῆς ἐργασίας τοῦ ἀνθρώπου συνειδότες ,καὶ τὸ πρᾶγμα γνωρίζετε .
οὐκοῦν τὸν αὐτὸν τρόπον προσήκει ὑμᾶς καὶ περὶ Τιμάρχου ἐξετάζειν ,καὶ μὴ σκοπεῖν εἴ τις εἶδεν ,ἀλλ᾽ εἰ πέπρακται τούτῳ ἡ πρᾶξις .
ἐπεὶ πρὸς θεῶν τί χρὴ λέγειν ,Τίμαρχε ; 
τί ἂν εἴποις αὐτὸς περὶ ἑτέρου ἀνθρώπου ἐπὶ τῇ αἰτίᾳ ταύτῃ κρινομένου ; 
ἢ τί χρὴ λέγειν ,ὅταν μειράκιον νέον ,καταλιπὸν τὴν πατρῴαν οἰκίαν ,ἐν ἀλλοτρίαις οἰκίαις νυκτερεύῃ ,τὴν ὄψιν ἑτέρων διαφέρον ,καὶ πολυτελῆ δεῖπνα δειπνῇ ἀσύμβολον ,καὶ αὐλητρίδας ἔχῃ καὶ ἑταίρας τὰς πολυτελεστάτας ,καὶ κυβεύῃ ,καὶ μηδὲν ἐκτίνῃ αὐτός ,ἀλλ᾽ ἕτερος ὑπὲρ ἐκείνου ; 
ἔτι ταῦτα μαντείας προσδεῖται ; 
οὐκ εὔδηλον ὅτι πᾶσα ἀνάγκη τὸν τὰ τηλικαῦτα ἐπιτάγματά τισιν ἐπιτάττοντα καὶ αὐτὸν ἀντὶ τούτων ἡδονάς τινας παρασκευάζειν τοῖς τὸ ἀργύριον προαναλίσκουσιν ; 
οὐ γὰρ ἔχω ,μὰ τὸν Δία τὸν Ὀλύμπιον ,τίνα τρόπον εὐφημότερον μνησθῶ τῶν σοὶ καταγελάστως πεπραγμένων ἔργων .
θεωρήσατε δέ ,εἰ βούλεσθε ,τὸ πρᾶγμα καὶ ἐκ πολιτικῶν τινων παραδειγμάτων ,καὶ μάλιστα ἐκ τούτων ἃ νυνὶ μετὰ χεῖρας ἔχετε .
γεγόνασι διαψηφίσεις ἐν τοῖς δήμοις ,καὶ ἕκαστος ἡμῶν ψῆφον δέδωκε περὶ τοῦ σώματος ,ὅστις Ἀθηναῖος ὄντως ἐστὶ καὶ ὅστις μή .
καὶ ἔγωγε ,ἐπειδὰν προσστῶ πρὸς τὸ δικαστήριον καὶ ἀκροάσωμαι τῶν ἀγωνιζομένων ,ὁρῶ ὅτι ἀεὶ τὸ αὐτὸ παρ᾽ ὑμῖν ἰσχύει .
ἐπειδὰν γὰρ εἴπῃ ὁ κατήγορος ·
" ἄνδρες δικασταί ,τουτουὶ κατεψηφίσαντο οἱ δημόται ὀμόσαντες ,οὐδενὸς ἀνθρώπων οὔτε κατηγορήσαντος οὔτε καταμαρτυρήσαντος ,ἀλλ᾽ αὐτοὶ συνειδότες ," εὐθὺς θορυβεῖτε ὑμεῖς ὡς οὐ μετὸν τῷ κρινομένῳ τῆς πόλεως ·
οὐδὲν γὰρ οἶμαι δοκεῖ προσδεῖσθαι ὑμῖν λόγου οὐδὲ μαρτυρίας ,ὅσα τις σαφῶς οἶδεν αὐτός .
φέρε δὴ πρὸς τοῦ Διός ,εἰ ,ὥσπερ περὶ τοῦ γένους ,οὕτω καὶ περὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος τούτου ἐδέησε δοῦναι ψῆφον Τίμαρχον ,εἴτ᾽ ἔνοχός ἐστιν εἴτε μή ,ἐκρίνετο δὲ τὸ πρᾶγμα ἐν τῷ δικαστηρίῳ ,εἰσήγετο δ᾽ εἰς ὑμᾶς ὥσπερ νυνί ,μὴ ἐξῆν δ᾽ ἐκ τοῦ νόμου ἢ τοῦ ψηφίσματος μήτε ἐμοὶ κατηγορεῖν μήτε τούτῳ ἀπολογεῖσθαι ,ὁ δὲ κῆρυξ οὑτοσὶ ὁ νυνὶ παρεστηκὼς ἐμοὶ ἐπηρώτα ὑμᾶς τὸ ἐκ τοῦ νόμου κήρυγμα ·
ἀκριβῶς οἶδ᾽ ὅτι κατέγνωτ᾽ ἂν αὐτοῦ .
εἰ δή τις με ἔροιτο ὑμῶν ·" σὺ δὲ τί οἶσθα ,εἰ ἡμεῖς ἂν τούτου κατεψηφισάμεθα ;" εἴποιμ᾽ ἄν ·" διότι πεπαρρησίασθέ μοι καὶ διείλεχθε ." 
καὶ ὁπότε καὶ ὅπου ἕκαστος ,ἐγὼ ὑμᾶς ὑπομνήσω ·
ὅταν οὗτος ἀναβῇ ἐπὶ τὸ βῆμα ·
καὶ ἡ βουλή ,ὅτε ἐβούλευε πέρυσιν .
εἰ γὰρ μνησθείη τειχῶν ἐπισκευῆς ἢ πύργου ,ἢ ὡς ἀπήγετό ποι τις ,εὐθὺς ἐβοᾶτε καὶ ἐγελᾶτε ,καὶ αὐτοὶ ἐλέγετε τὴν ἐπωνυμίαν τῶν ἔργων ὧν σύνιστε αὐτῷ .
καὶ τὰ μὲν πολλὰ καὶ παλαιὰ ἐάσω ,τὰ δὲ ἐν αὐτῇ τῇ ἐκκλησίᾳ γενόμενα ,ὅτε ἐγὼ τὴν ἐπαγγελίαν ταύτην Τιμάρχῳ ἐπήγγειλα ,ταῦθ᾽ ὑμᾶς ἀναμνῆσαι βούλομαι .
τῆς γὰρ βουλῆς τῆς ἐν Ἀρείῳ πάγῳ πρόσοδον ποιουμένης πρὸς τὸν δῆμον κατὰ τὸ ψήφισμα ,ὃ οὗτος εἰρήκει περὶ τῶν οἰκήσεων τῶν ἐν τῇ Πυκνί ,ἦν μὲν ὁ τὸν λόγον λέγων ἐκ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν Αὐτόλυκος ,καλῶς νὴ τὸν Δία καὶ τὸν Ἀπόλλω καὶ σεμνῶς καὶ ἀξίως ἐκείνου τοῦ συνεδρίου βεβιωκώς ·
ἐπειδὴ δέ που προϊόντος τοῦ λόγου εἶπεν ὅτι τό γε εἰσήγημα τὸ Τιμάρχου ἀποδοκιμάζει ἡ βουλή ," καὶ περὶ τῆς ἐρημίας ταύτης καὶ τοῦ τόπου τοῦ ἐν τῇ Πυκνὶ μὴ θαυμάσητε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,εἰ Τίμαρχος ἐμπειροτέρως ἔχει τῆς βουλῆς τῆς ἐξ Ἀρείου πάγου ," ἀνεθορυβήσατε ὑμεῖς ἐνταῦθα καὶ ἔφατε τὸν Αὐτόλυκον ἀληθῆ λέγειν ·
εἶναι γὰρ αὐτὸν ἔμπειρον .ἀγνοήσας δ᾽ ὑμῶν τὸν θόρυβον ,ὁ Αὐτόλυκος μάλα σκυθρωπάσας καὶ διαλιπὼν εἶπεν ·
" ἡμεῖς μέντοι ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,οἱ Ἀρεοπαγῖται οὔτε κατηγοροῦμεν οὔτε ἀπολογούμεθα ,οὐ γὰρ ἡμῖν πάτριόν ἐστιν ,ἔχομεν δὲ τοιαύτην τινὰ συγγνώμην Τιμάρχῳ ·
οὗτος ἴσως ," ἔφη ," ᾠήθη ἐν τῇ ἡσυχίᾳ ταύτῃ μικρὸν ὑμῶν ἑκάστῳ ἀνάλωμα γίγνεσθαι ." 
πάλιν ἐπὶ τῇ ἡσυχίᾳ καὶ τῷ μικρῷ ἀναλώματι μείζων ἀπήντα παρ᾽ ὑμῶν μετὰ γέλωτος θόρυβος .
ὡς δ᾽ ἐπεμνήσθη τῶν οἰκοπέδων καὶ τῶν λάκκων ,οὐδ᾽ ἀναλαβεῖν αὑτοὺς ἐδύνασθε .
ἔνθα δὴ καὶ παρέρχεται Πύρρανδρος ἐπιτιμήσων ὑμῖν ,καὶ ἤρετο τὸν δῆμον ,εἰ οὐκ αἰσχύνοιντο γελῶντες παρούσης τῆς βουλῆς τῆς ἐξ Ἀρείου πάγου .
ὑμεῖς δ᾽ ἐξεβάλλετε αὐτὸν ὑπολαμβάνοντες ·" ἴσμεν ,ὦ Πύρρανδρε ,ὅτι οὐ δεῖ γελᾶν τούτων ἐναντίον ·ἀλλ᾽ οὕτως ἰσχυρόν ἐστιν ἡ ἀλήθεια ,ὥστε πάντων ἐπικρατεῖν τῶν ἀνθρωπίνων λογισμῶν ." 
ταύτην ἐγὼ ὑπολαμβάνω μαρτυρίαν μεμαρτυρῆσθαι ὑμῖν ὑπὸ τοῦ δήμου τοῦ Ἀθηναίων ,ὃν ἁλῶναι ψευδομαρτυρίων οὐ καλῶς ἔχει .
οὐκοῦν ἄτοπον ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,εἰ μηδὲν μὲν ἐμοῦ λέγοντος αὐτοὶ βοᾶτε τὴν ἐπωνυμίαν τῶν ἔργων ὧν σύνιστε τούτῳ ,ἐμοῦ δὲ λὲγοντος ἐπιλέλησθε ,καὶ μὴ γενομένης μὲν κρίσεως περὶ τοῦ πράγματος ἑάλω ἄν ,γεγονότος δὲ ἐλέγχου ἀποφεύξεται .
ἐπεὶ δὲ ἐμνήσθην τῶν διαψηφίσεων καὶ τῶν Δημοφίλου πολιτευμάτων ,βούλομαί τι καὶ ἄλλο παράδειγμα περὶ τούτων εἰπεῖν .
ὁ γὰρ αὐτὸς οὗτος ἀνὴρ καὶ πρότερόν τι τοιοῦτον πολίτευμα ἐπολιτεύσατο .
ᾐτιάσατό τινας εἶναι οἳ ἄρα ἐνεχείρουν συνδεκάζειν τὴν ἐκκλησίαν καὶ τἆλλα δικαστήρια ,ὥσπερ καὶ νυνὶ Νικόστρατος ·
καὶ περὶ τούτων κρίσεις αἱ μὲν γεγόνασιν ,αἱ δὲ ἐνεστᾶσιν ἔτι .
φέρε δὴ πρὸς τοῦ Διὸς καὶ θεῶν ,εἰ ἐπὶ τὴν αὐτὴν ἐτράποντο ἀπολογίαν ἥνπερ Τίμαρχος νυνὶ καὶ οἱ συναγορεύοντες αὐτῷ ,καὶ ἠξίουν διαρρήδην τινὰ μαρτυρεῖν περὶ τῆς αἰτίας ἢ τοὺς δικαστὰς μὴ πιστεύειν ·πᾶσα δήπου ἀνάγκη ἦν ἐκ τοῦ λόγου τούτου μαρτυρεῖν τὸν μέν ,ὡς ἐδέκαζε ,τὸν δέ ,ὡς ἐδεκάζετο ,προκειμένης ἑκατέρῳ ζημίας ἐκ τοῦ νόμου θανάτου ,ὥσπερ ἐνθάδε ,ἐάν τις μισθώσηταί τινα Ἀθηναίων ἐφ᾽ ὕβρει ,καὶ πάλιν ἐάν τις Ἀθηναίων ἐπὶ τῇ τοῦ σώματος αἰσχύνῃ ἑκὼν μισθαρνῇ .
ἔστιν οὖν ὅστις ἂν ἐμαρτύρησεν ,ἢ κατήγορος ὃς ἐνεχείρησ᾽ ἂν τοιαύτην ποιεῖσθαι τὴν ἀπόδειξιν τοῦ πράγματος ; 
οὐ δῆτα .
τί οὖν ; 
ἀπέφυγον οἱ κρινόμενοι ; 
μὰ τὸν Ἡρακλέα ,ἐπεὶ θανάτῳ ἐζημιώθησαν ,πολὺ νὴ τὸν Δία καὶ τὸν Ἀπόλλω ἔλαττον ἁμάρτημα ἡμαρτηκότες τουτουὶ τοῦ ἀνθρώπου ·ἐκεῖνοι μέν γε οἱ ταλαίπωροι οὐ δυνάμενοι γῆρας ἅμα καὶ πενίαν ἀμύνεσθαι ,τὰ μέγιστα τῶν ἐν ἀνθρώποις κακῶν ,ταύταις ἐχρήσαντο ταῖς συμφοραῖς ,οὗτος δ᾽ οὐκ ἐθέλων τὴν ἑαυτοῦ βδελυρίαν κατέχειν .
εἰ μὲν τοίνυν ἦν ὁ ἀγὼν οὑτοσὶ ἐν πόλει ἐκκλήτῳ ,ὑμᾶς ἂν ἔγωγε ἠξίωσα μάρτυράς μοι γενέσθαι ,τοὺς ἄριστα εἰδότας ὅτι ἀληθῆ λέγω ·
εἰ δ᾽ ὁ μὲν ἀγών ἐστιν Ἀθήνησιν ,οἱ δ᾽ αὐτοὶ δικασταί μοι καὶ μάρτυρές ἐστε τῶν λόγων ,ἐμοὶ μὲν ἀναμιμνῄσκειν προσήκει ,ὑμᾶς δέ μοι μὴ ἀπιστεῖν .
καὶ γὰρ ἔμοιγε δοκεῖ Τίμαρχος οὑτοσί ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,οὐχ ὑπὲρ αὑτοῦ μόνον ἐσπουδακέναι ,ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἄλλων τῶν ταὐτὰ διαπεπραγμένων αὐτῷ .
εἰ γὰρ ἡ μὲν πρᾶξις αὕτη ἔσται ,ὥσπερ εἴωθε γίγνεσθαι ,λάθρᾳ καὶ ἐν ἐρημίαις καὶ ἐν ἰδίαις οἰκίαις ,ὁ δὲ ἄριστα μὲν εἰδώς ,καταισχύνας δέ τινα τῶν πολιτῶν ,ἐὰν τἀληθῆ μαρτυρήσῃ ,ἔνοχος ἔσται τοῖς μεγίστοις ἐπιτιμίοις ,ὁ δὲ κρινόμενος καταμεμαρτυρημένος ὑπὸ τοῦ ἑαυτοῦ βίου καὶ τῆς ἀληθείας ἀξιώσει μὴ ἐξ ὧν γιγνώσκεται ,ἀλλ᾽ ἐκ τῶν μαρτυριῶν κρίνεσθαι ,ἀνῄρηται ὁ νόμος καὶ ἡ ἀλήθεια ,καὶ δέδεικται φανερὰ ὁδός ,δι᾽ ἧς οἱ τὰ μέγιστα κακουργοῦντες ἀποφεύξονται .
τίς γὰρ ἢ τῶν λωποδυτῶν ἢ τῶν μοιχῶν ἢ τῶν ἀνδροφόνων ,ἢ τῶν τὰ μέγιστα μὲν ἀδικούντων ,λάθρᾳ δὲ τοῦτο πραττόντων ,δώσει δίκην ; 
καὶ γὰρ τούτων οἱ μὲν ἐπ᾽ αὐτοφώρῳ ἁλόντες ,ἐὰν ὁμολογῶσι ,παραχρῆμα θανάτῳ ζημιοῦνται ,οἱ δὲ λαθόντες καὶ ἔξαρνοι γιγνόμενοι κρίνονται ἐν τοῖς δικαστηρίοις ,εὑρίσκεται δὲ ἡ ἀλήθεια ἐκ τῶν εἰκότων .
χρήσασθε δὴ παραδείγματι τῇ βουλῇ τῇ ἐξ Ἀρείου πάγου ,τῷ ἀκριβεστάτῳ συνεδρίῳ τῶν ἐν τῇ πόλει .
πολλοὺς γὰρ ἤδη ἔγωγε τεθεώρηκα ἐν τῷ βουλευτηρίῳ τούτῳ εὖ πάνυ εἰπόντας καὶ μάρτυρας πορισαμένους ἁλόντας ·
ἤδη δέ τινας κακῶς πάνυ διαλεχθέντας καὶ πρᾶγμα ἀμάρτυρον ἔχοντας οἶδα νικήσαντας .
οὐ γὰρ ἐκ τοῦ λόγου μόνον οὐδ᾽ ἐκ τῶν μαρτυριῶν ,ἀλλ᾽ ἐξ ὧν αὐτοὶ συνίσασι καὶ ἐξητάκασι ,τὴν ψῆφον φέρουσι .
τοιγάρτοι διατελεῖ τοῦτο τὸ συνέδριον εὐδοκιμοῦν ἐν τῇ πόλει .
τὸν αὐτὸν τοίνυν τρόπον ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,καὶ ὑμεῖς τὴν κρίσιν ταύτην ποιήσασθε .
πρῶτον μὲν μηδὲν ὑμῖν ἔστω πιστότερον ὧν αὐτοὶ σύνιστε καὶ πέπεισθε περὶ Τιμάρχου τουτουί ,ἔπειτα τὸ πρᾶγμα θεωρεῖτε μὴ ἐκ τοῦ παρόντος ,ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ παρεληλυθότος χρόνου .οἱ μὲν γὰρ ἐν τῷ παρεληλυθότι χρόνῳ λόγοι λεγόμενοι περὶ Τιμάρχου καὶ τῶν τούτου ἐπιτηδευμάτων διὰ τὴν ἀλήθειαν ἐλέγοντο ,οἱ δ᾽ ἐν τῇδε τῇ ἡμέρᾳ ῥηθησόμενοι διὰ τὴν κρίσιν τῆς ὑμετέρας ἀπάτης ἕνεκα .
ἀπόδοτε οὖν τὴν ψῆφον τῷ πλείονι χρόνῳ καὶ τῇ ἀληθείᾳ καὶ οἷς αὐτοὶ σύνιστε .
καίτοι λογογράφος γέ τις φησίν ,ὁ μηχανώμενος αὐτῷ τὴν ἀπολογίαν ,ἐναντία με λέγειν ἐμαυτῷ .
οὐ γὰρ δὴ δοκεῖν εἶναι αὐτῷ δυνατὸν τὸν αὐτὸν ἄνθρωπον πεπορνεῦσθαι καὶ τὰ πατρῷα κατεδηδοκέναι ·
τὸ μὲν γὰρ ἡμαρτηκέναι τι περὶ τὸ σῶμα παιδὸς εἶναί φησι ,τὸ δὲ τὰ πατρῷα κατεδηδοκέναι ἀνδρός .
ἔτι δὲ τοὺς καταισχύνοντας αὑτοὺς μισθούς φησι πράττεσθαι τοῦ πράγματος ·
ἀποθαυμάζων οὖν περιέρχεται καὶ τερατευόμενος κατὰ τὴν ἀγοράν ,εἰ ὁ αὐτὸς πεπόρνευταί τε καὶ τὰ πατρῷα κατεδήδοκεν .
εἰ δέ τις ἀγνοεῖ ταῦθ᾽ ὅπως ἔχει ,ἐγὼ σαφέστερον αὐτὰ πειράσομαι διορίσαι τῷ λόγῳ .
ἕως μὲν γὰρ ἀντήρκει ἡ τῆς ἐπικλήρου οὐσία ἣν Ἡγήσανδρος ὁ τοῦτον ἔχων ἔγημε ,καὶ τὸ ἀργύριον ὃ ἦλθεν ἔχων ἐκ τῆς μετὰ Τιμομάχου ἀποδημίας ,ἦσαν ἐπὶ πολλῆς ἀσελγείας καὶ ἀφθονίας ·
ἐπειδὴ δὲ ταῦτα μὲν ἀπωλώλει καὶ κατεκεκύβευτο καὶ κατωψοφάγητο ,οὑτοσὶ δ᾽ ἔξωρος ἐγένετο ,ἐδίδου δ᾽ εἰκότως οὐδεὶς ἔτι οὐδέν ,ἡ δὲ βδελυρὰ φύσις καὶ ἀνόσιος ἀεὶ τῶν αὐτῶν ἐπεθύμει ,καὶ καθ᾽ ὑπερβολὴν ἀκρασίας ἕτερον ἐφ᾽ ἑτέρῳ ἐπίταγμα ἐπέταττε ,
καὶ ἀπεφέρετο εἰς τὸ καθ᾽ ἡμέραν ἔθος ,ἐνταῦθα ἤδη ἐτράπετο ἐπὶ τὸ καταφαγεῖν τὴν πατρῴαν οὐσίαν .
καὶ οὐ μόνον κατέφαγεν ,ἀλλ᾽ εἰ οἷόν τ᾽ ἐστὶν εἰπεῖν ,καὶ κατέπιεν .
καὶ γὰρ οὐδὲ τῆς ἀξίας ἕκαστον τῶν κτημάτων ἀπέδοτο ,οὐδ᾽ ἐδύνατ᾽ ἀναμένειν τὸ πλέον οὐδὲ τὸ λυσιτελοῦν ,ἀλλὰ τοῦ ἤδη εὑρίσκοντος ἀπεδίδοτο ·
οὕτως ἠπείγετο σφόδρα πρὸς τὰς ἡδονάς .τούτῳ γὰρ κατέλιπεν ὁ πατὴρ οὐσίαν ,ἀφ᾽ ἧς ἕτερος μὲν κἂν ἐλῃτούργει ,οὗτος δὲ οὐδ᾽ αὑτῷ διαφυλάξαι ἐδυνήθη ·
οἰκίαν μὲν ὄπισθεν τῆς πόλεως ,ἐσχατιὰν δὲ Σφηττοῖ ,Ἀλωπεκῆσι δ᾽ ἕτερον χωρίον ,χωρὶς δὲ οἰκέτας δημιουργοὺς τῆς σκυτοτομικῆς τέχνης ἐννέα ἢ δέκα ,ὧν ἕκαστος τούτῳ δύ᾽ ὀβολοὺς ἀποφορὰν ἔφερε τῆς ἡμέρας ,ὁ δ᾽ ἡγεμὼν τοῦ ἐργαστηρίου τριώβολον ·
ἔτι δὲ πρὸς τούτοις γυναῖκα ἀμόργινα ἐπισταμένην ἐργάζεσθαι καὶ ἔργα λεπτὰ εἰς τὴν ἀγορὰν ἐκφέρουσαν ,καὶ ἄνδρα ποικιλτήν ,καὶ ὀφείλοντάς τινας αὐτῷ ἀργύριον ,καὶ ἔπιπλα .
καὶ ὅτι ταῦτ᾽ ἀληθῆ λέγω ,ἐνταῦθα μέντοι νὴ Δία σαφῶς πάνυ καὶ διαρρήδην ἐγὼ μαρτυροῦντας ὑμῖν τοὺς μάρτυρας παρέξομαι ·
οὐδεὶς γὰρ κίνδυνος ,ὥσπερ ἐκεῖ ,οὐδ᾽ αἰσχύνη πρόσεστιν οὐδεμία τῷ τἀληθῆ μαρτυροῦντι .
τὴν μὲν γὰρ οἰκίαν τὴν ἐν ἄστει ἀπέδοθ᾽ οὗτος Ναυσικράτει τῷ κωμικῷ ποιητῇ ,ὕστερον δ᾽ αὐτὴν ἐπρίατο παρὰ τοῦ Ναυσικράτους εἴκοσι μνῶν Κλεαίνετος ὁ χοροδιδάσκαλος ·
τὴν δ᾽ ἐσχατιὰν ἐπρίατο παρ᾽ αὐτοῦ Μνησίθεος ὁ Μυρρινούσιος ,τόπον μὲν πολύν ,δεινῶς δ᾽ ἐξηγριωμένον ὑπὸ τούτου ·
τὸ δ᾽ Ἀλωπεκῆσι χωρίον ,ὃ ἦν ἄπωθεν τοῦ τείχους ἕνδεκα ἢ δώδεκα στάδια ,ἱκετευούσης καὶ ἀντιβολούσης τῆς μητρός ,ὡς ἐγὼ πυνθάνομαι ,ἐᾶσαι καὶ μὴ ἀποδόσθαι ,ἀλλ᾽ εἰ μή τι ἄλλο ,ἐνταφῆναί γ᾽ ὑπολιπεῖν αὑτῇ ,οὐδὲ τούτου τοῦ χωρίου ἀπέσχετο ,ἀλλὰ καὶ τοῦτ᾽ ἀπέδοτο δισχιλίων δραχμῶν .καὶ τῶν θεραπαινῶν καὶ τῶν οἰκετῶν οὐδένα κατέλιπεν ,ἀλλ᾽ ἅπαντας πέπρακε .καὶ ταῦθ᾽ ὅτι οὐ ψεύδομαι ,ἐγὼ μέν ,ὡς κατέλιπεν αὐτῷ ὁ πατήρ ,μαρτυρίας παρέξομαι ,οὗτος δέ ,εἰ μή φησι πεπρακέναι ,τὰ σώματα τῶν οἰκετῶν ἐμφανῆ παρασχέτω .
ὡς δὲ καὶ ἀργύριόν τισιν ἐδάνεισεν ,ὃ κομισάμενος οὗτος ἀνήλωκε ,μάρτυρα παρέξομαι Μεταγένην ὑμῖν τὸν Σφήττιον ,ὃς ὠφείλησε μὲν ἐκείνῳ πλείους ἢ τριάκοντα μνᾶς ,ὃ δ᾽ ἦν ὑπόλοιπον τελευτήσαντος τοῦ πατρός ,τούτῳ ἀπέδωκεν ἑπτὰ μνᾶς .
καί μοι κάλει Μεταγένην Σφήττιον .
πασῶν δὲ πρώτην ἀνάγνωθι τὴν Ναυσικράτους μαρτυρίαν τοῦ τὴν οἰκίαν πριαμένου ·καὶ τὰς ἄλλας ἁπάσας λαβὲ περὶ ὧν ἐμνήσθην ἐν τῷ αὐτῷ .
Μαρτυρίαι 
ὡς τοίνυν ἐκέκτητο ὁ πατὴρ αὐτοῦ ἀργύριον οὐκ ὀλίγον ,ὃ οὗτος ἠφάνικε ,τοῦθ᾽ ὑμῖν ἐπιδείξω .
φοβηθεὶς γὰρ τὰς λῃτουργίας ἀπέδοτο ἃ ἦν αὐτῷ κτήματα ἄνευ τῶν ἀρτίως εἰρημένων ,χωρίον Κηφισιᾶσιν ,ἕτερον Ἀμφιτροπῆσιν ,ἐργαστήρια δύο ἐν τοῖς ἀργυρείοις ,ἓν μὲν ἐν Αὐλῶνι ,ἕτερον δ᾽ ἐπὶ Θρασύλλῳ .
ὅθεν δὲ ταῦτ᾽ ηὐπόρησεν ,ἐγὼ ἐρῶ .
ἦσαν οὗτοι τρεῖς ἀδελφοί ,Εὐπόλεμός τε ὁ παιδοτρίβης καὶ Ἀρίζηλος ὁ τούτου πατὴρ καὶ Ἀρίγνωτος ,ὃς ἔτι καὶ νῦν ἔστι ,πρεσβύτης διεφθαρμένος τοὺς ὀφθαλμούς .
τούτων πρῶτος ἐτελεύτησεν Εὐπόλεμος ,ἀνεμήτου τῆς οὐσίας οὔσης ,δεύτερος δ᾽ Ἀρίζηλος ὁ Τιμάρχου πατήρ ·ὅτε δ᾽ ἔζη ,πᾶσαν τὴν οὐσίαν διεχείριζε διὰ τὴν ἀσθένειαν καὶ τὴν συμφορὰν τὴν περὶ τὰ ὄμματα τοῦ Ἀριγνώτου καὶ διὰ τὸ τετελευτηκέναι τὸν Εὐπόλεμον ,καί τι καὶ εἰς τροφὴν συνταξάμενος ἐδίδου τῷ Ἀριγνώτῳ .ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ Ἀρίζηλος ἐτελεύτησεν ὁ Τιμάρχου τουτουὶ πατήρ ,τοὺς μὲν πρώτους χρόνους ,ἕως παῖς ἦν οὗτος ,ἅπαντα τὰ μέτρια ἐγίγνετο παρὰ τῶν ἐπιτρόπων τῷ Ἀριγνώτῳ ·ἐπειδὴ δ᾽ ἐνεγράφη Τίμαρχος εἰς τὸ ληξιαρχικὸν γραμματεῖον καὶ κύριος ἐγένετο τῆς οὐσίας ,παρωσάμενος 
καὶ τὸ τελευταῖον ,ὃ καὶ δεινότατον ,ἀπολειφθέντος τοῦ πρεσβύτου τῆς γιγνομένης τοῖς ἀδυνάτοις δοκιμασίας ,καὶ ἱκετηρίαν θέντος εἰς τὴν βουλὴν ὑπὲρ τοῦ μισθοῦ ,βουλευτὴς ὢν καὶ προεδρεύων ἐκείνην τὴν ἡμέραν ,οὐκ ἠξίωσεν αὐτῷ συνειπεῖν ,ἀλλὰ περιεῖδεν ἀπολέσαντα τὸν τῆς πρυτανείας μισθόν .
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,κάλει μοι Ἀρίγνωτον Σφήττιον ,καὶ τὴν μαρτυρίαν ἀναγίγνωσκε .
Μαρτυρία 
ἀλλ᾽ ἴσως ἄν τις εἴποι ,ὡς ἀποδόμενος τὴν πατρῴαν οἰκίαν ἑτέραν ἄλλοθί του τοῦ ἄστεως ἐκτήσατο ,ἀντὶ δὲ τῆς ἐσχατιᾶς καὶ τοῦ χωρίου τοῦ Ἀλωπεκῆσι καὶ τῶν δημιουργῶν καὶ τῶν ἄλλων εἰς τἀργύρειά τι κατεσκευάσατο ,ὥσπερ καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ πρότερον .
ἀλλ᾽ οὐκ ἔστι τούτῳ λοιπὸν οὐκ οἰκία ,οὐ συνοικία ,οὐ συνοικία ,οὐ χωρίον ,οὐκ οἰκέται ,οὐ δάνεισμα ,οὐκ ἄλλ᾽ οὐδὲν ἀφ᾽ ὧν ἄνθρωποι μὴ κακοῦργοι ζῶσιν .
ἀλλὰ τούτῳ ἀντὶ τῶν πατρῴων περίεστι βδελυρία ,συκοφαντία ,θράσος ,τρυφή ,δειλία ,ἀναίδεια ,τὸ μὴ ἐπίστασθαι ἐρυθριᾶν ἐπὶ τοῖς αἰσχροῖς ·ἐξ ὧν ἂν ὁ κάκιστος καὶ ἀλυσιτελέστατος πολίτης γένοιτο .
οὐ τοίνυν μόνον τὰ πατρῷα κατεδήδοκεν ,ἀλλὰ καὶ τὰ κοινὰ τὰ ὑμέτερα ,ὅσων πώποτε κύριος γέγονεν .
οὗτος γὰρ ταύτην τὴν ἡλικίαν ἔχων ἣν ὑμεῖς ὁρᾶτε ,οὐκ ἔστιν ἥντινα οὐκ ἧρξεν ἀρχήν ,οὐδεμίαν λαχὼν οὐδὲ χειροτονηθείς ,ἀλλὰ πάσας παρὰ τοὺς νόμους πριάμενος .
ὧν τὰς μὲν πλείστας παρήσω ,δυοῖν δ᾽ ἢ τριῶν μόνον μνησθήσομαι .
λογιστὴς γὰρ γενόμενος πλεῖστα μὲν τὴν πόλιν ἔβλαψε δῶρα λαμβάνων παρὰ τῶν μὴ δικαίως ἀρξάντων ,μάλιστα δ᾽ ἐσυκοφάντησε τῶν ὑπευθύνων τοὺς μηδὲν ἠδικηκότας .
ἦρξε δ᾽ ἐν Ἄνδρῳ πριάμενος τριάκοντα μνῶν τὴν ἀρχήν ,δανεισάμενος ἐπ᾽ ἐννέα ὀβολοῖς τὴν μνᾶν ,εὐπορίαν τῇ βδελυρίᾳ τῇ ἑαυτοῦ τοὺς συμμάχους τοὺς ὑμετέρους ποιούμενος ·
καὶ τοσαύτην ἀσέλγειαν ἐπεδείξατο εἰς ἐλευθέρων ἀνθρώπων γυναῖκας ἡλίκην οὐδεὶς πώποθ᾽ ἕτερος .
ὧν οὐδένα ἐγὼ παρακαλῶ δεῦρο τὴν αὑτοῦ συμφοράν ,ἣν εἵλετο σιγᾶν ,εἰς πολλοὺς ἐκμαρτυρήσοντα ,ἀλλ᾽ ὑμῖν τοῦτο καταλείπω σκοπεῖν .
τί δὲ προσδοκᾶτε ; 
τὸν Ἀθήνησιν ὑβριστὴν οὐκ εἰς τοὺς ἄλλους μόνον ,ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ σῶμα τὸ ἑαυτοῦ ,νόμων ὄντων ,ὑμῶν ὁρώντων ,ἐχθρῶν ἐφεστηκότων ,τοῦτον τὸν αὐτὸν λαβόντα ἄδειαν καὶ ἐξουσίαν καὶ ἀρχήν ,τίς ἂν ἐλπίσειεν ἀπολελοιπέναι τι τῶν ἀσελγεστάτων ἔργων ; 
ἤδη νὴ τὸν Δία καὶ τὸν Ἀπόλλω πολλάκις ἐνεθυμήθην τὴν εὐτυχίαν τὴν τῆς ὑμετέρας πόλεως ,κατὰ πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα ,οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ κατὰ τοῦτο ,ὅτι κατ᾽ ἐκείνους τοὺς χρόνους οὐδεὶς ἐγένετο τῆς Ἀνδρίων πόλεως ὠνητής .
Ἀλλὰ καθ᾽ αὑτὸν μὲν ἄρχων φαῦλος ἦν ,μετὰ πλειόνων δὲ ἐπιεικής .
πόθεν ; 
οὗτος ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,βουλευτής ἐγένετο ἐπὶ ἄρχοντος Νικοφήμου .
ἅπαντα μὲν οὖν διεξελθεῖν ἃ ἐν τούτῳ τῷ ἐνιαυτῷ ἐκακούργησε ,πρὸς μικρὸν μέρος ἡμέρας οὐκ ἄξιον ἐπιχειρεῖν ·
ἃ δ᾽ ἐστὶν ἐγγυτάτω τῆς αἰτίας καθ᾽ ἣν ἡ παροῦσα κρίσις ἐστί ,ταῦτ᾽ ἐρῶ διὰ βραχέων .
ἐπὶ τοίνυν τοῦ αὐτοῦ ἄρχοντος ὅθ᾽ οὗτος ἐβούλευεν ,ταμίας ἦν τῶν τῆς θεοῦ Ἡγήσανδρος ὁ Κρωβύλου ἀδελφός ,ἔκλεπτον δὲ τῆς πόλεως κοινῇ καὶ μάλα φιλεταίρως χιλίας δραχμάς .
αἰσθόμενος δὲ τὸ πρᾶγμα ἀνὴρ ἐπιεικής ,Πάμφιλος ὁ Ἀχερδούσιος ,προσκρούσας τι τούτῳ καὶ παροξυνθείς ,ἐκκλησίας οὔσης εἶπεν ἀναστάς ·" ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,κλέπτουσιν ὑμῶν ἀνὴρ καὶ γυνὴ κοινῇ χιλίας δραχμάς ." θαυμασάντων δ᾽ ὑμῶν ,πῶς ἀνὴρ καὶ γυνὴ καὶ τίς ὁ λόγος ,εἶπε μικρὸν διαλιπών ·
" ἀγνοεῖτε ," ἔφη ," ὅ τι λέγω ; 
ὁ μὲν ἀνήρ ἐστιν Ἡγήσανδρος ἐκεῖνος νυνί ," ἔφη ," πρότερον δ᾽ ἦν καὶ αὐτὸς Λεωδάμαντος γυνή ·
ἡ δὲ γυνὴ Τίμαρχος οὑτοσί .
ὃν δὲ τρόπον κλέπτεται τὸ ἀργύριον ,ἐγὼ ἐρῶ ." 
μετὰ ταῦτα ἤδη διεξῄει περὶ τοῦ πράγματος καὶ μάλα εἰδότως καὶ σαφῶς .
διδάξας δὲ ταῦτα ," τί οὖν ἐστιν ," ἔφη ," ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ἃ συμβουλεύω ὑμῖν ; 
ἐὰν μὲν ἡ βουλὴ καταγνοῦσα τουτουὶ καὶ ἐκφυλλοφορήσασα δικαστηρίῳ παραδῷ ,δότε τὴν δωρεὰν αὐτοῖς ,ἐὰν δὲ μὴ κολάσωσι ,μὴ δῶτε ,ἀλλ᾽ εἰς ἐκείνην αὐτοῖς τὴν ἡμέραν ἀπομνημονεύσατε ." 
μετὰ ταῦτα ὡς ἐπανῆθεν ἡ βουλὴ εἰς τὸ βουλευτήριον ,ἐξεφυλλοφόρησε μὲν αὐτόν ,ἐν δὲ τῇ ψήφῳ κατεδέξατο .
ὅτι δ᾽ οὐ παρέδωκε δικαστηρίῳ οὐδ᾽ ἐξήλασεν ἐκ τοῦ βουλευτηρίου ,ἄχθομαι μὲν λέγων ,ἀνάγκη δ᾽ ἐστὶν εἰπεῖν ,ὅτι τῆς δωρεᾶς ἀπέτυχε .
μὴ τοίνυν φανῆτε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τῇ μὲν βουλῇ χαλεπήναντες καὶ πεντακοσίους ἄνδρας τῶν πολιτῶν ἀστεφανώτους ποιήσαντες ,ὅτι τοῦτον οὐκ ἐτιμωρήσατο ,αὐτοὶ δὲ ἀφῆτε ,καὶ τὸν τῇ βουλῇ μὴ συνενεγκόντα ῥήτορα ,τοῦτον τῷ δήμῳ περιποιήσητε .
ἀλλὰ περὶ μὲν τὰς κληρωτὰς ἀρχάς ἐστι τοιοῦτος ,περὶ δὲ τὰς χειροτονητὰς βελτίων .
καὶ τίς ὑμῶν οὐκ οἶδεν ὡς περιβοήτως ἐξηλέγχθη κλέπτης ὤν ; 
πεμφθεὶς γὰρ ὑφ᾽ ὑμῶν ἐξεταστὴς τῶν ἐν Ἐρετρίᾳ ξένων ,μόνος τῶν ἐξεταστῶν ὡμολόγει λαβεῖν ἀργύριον ,καὶ οὐ περὶ τοῦ πράγματος ἀπελογεῖτο ,ἀλλ᾽ εὐθὺς περὶ τοῦ τιμήματος ἱκέτευεν ὁμολογῶν ἀδικεῖν .ὑμεῖς δὲ τοῖς μὲν ἐξάρνοις ἐτιμήσατε ταλάντου ἑκάστῳ ,τούτῳ δὲ τριάκοντα μνῶν .
οἱ δὲ νόμοι κελεύουσι τῶν κλεπτῶν τοὺς μὲν ὁμολογοῦντας θανάτῳ ζημιοῦσθαι ,τοὺς δ᾽ ἀρνουμένους κρίνεσθαι .
Τοιγάρτοι οὕτως ὑμῶν κατεφρόνησεν ,
ὥστ᾽ εὐθὺς ἐπὶ ταῖς διαψηφίσεσι δισχιλίας δραχμὰς ἔλαβε .φήσας γὰρ Φιλωτάδην τὸν Κυδαθηναιᾶ ,ἕνα τῶν πολιτῶν .ἀπελεύθερον εἶναι ἑαυτοῦ ,καὶ πείσας ἀποψηφίσασθαι τοὺς δημότας ,ἐπιστὰς τῇ κατηγορίᾳ ἐπὶ τοῦ δικαστηρίου ,καὶ λαβὼν εἰς τὴν ἑαυτοῦ χεῖρα τὰ ἱερά ,καὶ ὀμόσας μὴ λαβεῖν δῶρα μηδὲ λήψεσθαι ,καὶ ἐπομόσας τοὺς ὁρκίους θεοὺς καὶ ἐξώλειαν ἐπαρασάμενος ἑαυτῷ ,
εἰληφὼς ἠλέγχθη παρὰ Λευκωνίδου τοῦ Φιλωτάδου κηδεστοῦ διὰ Φιλήμονος τοῦ ὑποκριτοῦ εἴκοσι μνᾶς ,ἃς ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ πρὸς Φιλοξένην ἀνήλωσε τὴν ἑταίραν ,καὶ προὔδωκε τὸν ἀγῶνα ,καὶ τὸν ὅρκον ἐπιώρκησεν .
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,κάλει μοι Φιλήμονα τὸν δόντα τὸ ἀργύριον καὶ Λευκωνίδην τὸν Φιλωτάδου κηδεστήν ,καὶ τῶν συνθηκῶν ἀνάγνωθι τὰ ἀντίγραφα ,καθ᾽ ἃς τὴν πρᾶσιν ἐποιήσατο τοῦ ἀγῶνος .
Μαρτυρίαι Συνθῆκαι 
περὶ μὲν οὖν τοὺς πολίτας καὶ τοὺς οἰκείους οἷος γεγένηται ,καὶ τὴν πατρῴαν οὐσίαν ὡς αἰσχρῶς ἀνήλωκε ,καὶ τὴν ὕβριν τὴν εἰς τὸ ἑαυτοῦ σῶμα ὡς ὑπερεώρακε ,συνῇστε μὲν καὶ πρὶν ἐμὲ λέγειν ,ἱκανῶς δ᾽ ὑμᾶς ὑπομέμνηκε καὶ ὁ παρ᾽ ἐμοῦ λόγος ·
δύο δέ μοι τῆς κατηγορίας εἴδη λείπεται ,ἐφ᾽ οἷς ἐμαυτόν τ᾽ εἰπεῖν εὔχομαι τοῖς θεοῖς πᾶσι καὶ πάσαις ὑπὲρ τῆς πόλεως ὡς προῄρημαι ,ὑμᾶς τε βουλοίμην ἂν οἷς ἐγὼ μέλλω λέγειν προσέχειν καὶ παρακολουθεῖν εὐμαθῶς .
ἔστι δ᾽ ὁ μὲν πρότερός μοι λόγος προδιήγησις τῆς ἀπολογίας ἧς ἀκούω μέλλειν γίγνεσθαι ,ἵνα μὴ τοῦτο ἐμοῦ παραλιπόντος ὁ τὰς τῶν λόγων τέχνας κατεπαγγελλόμενος τοὺς νέους διδάσκειν ἀπάτῃ τινὶ παραλογισάμενος ὑμᾶς ἀφέληται τὸ τῆς πόλεως συμφέρον .
ὁ δὲ δεύτερός ἐστί μοι λόγος παράκλησις τῶν πολιτῶν πρὸς ἀρετήν .
ὁρῶ δὲ πολλοὺς μὲν τῶν νεωτέρων προσεστηκότας πρὸς τῷ δικαστηρίῳ ,πολλοὺς δὲ τῶν πρεσβυτέρων ,οὐκ ἐλαχίστους δὲ ἐκ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος συνειλεγμένους ἐπὶ τὴν ἀκρόασιν ·
οὓς μὴ νομίζετ᾽ ἐμὲ θεωρήσοντας ἥκειν ,ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον ὑμᾶς εἰσομένους ,εἰ μὴ μόνον εὖ νομοθετεῖν ἐπίστασθε ,ἀλλὰ καὶ κρίνειν τὰ καλὰ καὶ τὰ μὴ καλὰ δύνασθε ,καὶ εἰ τιμᾶν ἐπίστασθε τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας ,καὶ εἰ θέλετε κολάζειν τοὺς ὀνείδη τὸν ἑαυτῶν βίον τῇ πόλει κατασκευάζοντας .
λέξω δὲ πρῶτον πρὸς ὑμᾶς περὶ τῆς ἀπολογίας .
ὁ γὰρ περιττὸς ἐν τοῖς λόγοις Δημοσθένης ἢ τοὺς νόμους φησὶν ὑμᾶς ἐξαλείφειν δεῖν ,ἢ τοῖς ἐμοῖς λόγοις οὐκ εἶναι προσεκτέον .
ἀποθαυμάζει γάρ ,εἰ μὴ πάντες μέμνησθ᾽ ὅτι καθ᾽ ἕκαστον ἐνιαυτὸν ἡ βουλὴ πωλεῖ τὸ πορνικὸν τέλος ·καὶ τοὺς πριαμένους τὸ τέλος οὐκ εἰκάζειν ,ἀλλ᾽ ἀκριβῶς εἰδέναι τοὺς ταύτῃ χρωμένους τῇ ἐργασίᾳ .
ὁπότε δὴ οὖν τετόλμηκα ἀντιγράψασθαι πεπορνευμένῳ Τιμάρχῳ μὴ ἐξεῖναι δημηγορεῖν ,ἀπαιτεῖν φησι τὴν πρᾶξιν αὐτὴν οὐκ αἰτίαν κατηγόρου ,ἀλλὰ μαρτυρίαν τελώνου τοῦ παρὰ Τιμάρχου τοῦτο ἐκλέξαντος τὸ τέλος .
ἐγὼ δὲ πρὸς ταῦτα ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,σκέψασθ᾽ ἂν ἁπλοῦν ὑμῖν καὶ ἐλευθέριον δόξω λόγον λέγειν .
αἰσχύνομαι γὰρ ὑπὲρ τῆς πόλεως ,εἰ Τίμαρχος ,ὁ τοῦ δήμου σύμβουλος καὶ τὰς εἰς τὴν Ἑλλάδα τολμῶν πρεσβείας πρεσβεύειν ,μὴ τὸ πρᾶγμα ὅλον ἀποτρίψασθαι ἐπιχειρήσει ,ἀλλὰ τοὺς τόπους ἐπερωτήσει ὅπου ἐκαθέζετο ,καὶ τοὺς τελώνας ,εἰ πώποτε παρ᾽ αὐτοῦ τὸ πορνικὸν τέλος εἰλήφασιν .
ταύτης μὲν οὖν τῆς ἀπολογίας ὑμῶν ἕνεκα παραχωρησάτω ·
ἕτερον δ᾽ ἐγώ σοι λόγον ὑποβαλῶ καλὸν καὶ δίκαιον ,ᾧ χρήσῃ ,εἰ μηδὲν αἰσχρὸν σαυτῷ σύνοισθα .
τόλμησον γὰρ εἰς τοὺς δικαστὰς βλέψας εἰπεῖν ἃ προσήκει ἀνδρὶ σώφρονι τὰ περὶ τὴν ἡλικίαν ·
" ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τέθραμμαι μὲν ἐκ παιδὸς καὶ μειρακίου παρ᾽ ὑμῖν ,οὐκ ἀφανεῖς δὲ διατριβὰς διατρίβω ,ἀλλ᾽ ἐν ταῖς ἐκκλησίαις μεθ᾽ ὑμῶν ὁρῶμαι .
οἶμαι δ᾽ ἄν ,εἰ πρὸς ἄλλους τινὰς ἦν ὁ λόγος μοι περὶ τῆς αἰτίας ἧς κρίνομαι ,ταῖς ὑμετέραις μαρτυρίαις ῥᾳδίως ἂν ἀπολύσασθαι τοὺς τοῦ κατηγόρου λόγους .
μὴ γὰρ ὅτι ,εἰ πέπρακταί μοι τι τούτων ,ἀλλ᾽ εἰ δοκῶ ὑμῖν παραπλησίως βεβιωκέναι ταῖς λεγομέναις ὑπὸ τούτου αἰτίαις ,ἀβίωτον ἡγούμενος ἐμαυτῷ τὸν λοιπὸν βίον ,παραδίδωμι τὴν εἰς ἐμαυτὸν τιμωρίαν ἐναπολογήσασθαι τῇ πόλει πρὸς τοὺς Ἕλληνας ,οὐδ᾽ ἥκω παραιτησόμενος ὑμᾶς ,ἀλλὰ καταχρήσασθέ μοι ,εἰ δοκῶ τοιοῦτος εἶναι .
" αὕτη μέν ἐστιν ,ὦ Τίμαρχε ,ἀνδρὸς ἀγαθοῦ καὶ σώφρονος ἀπολογία ,καὶ πεπιστευκότος τῷ βίῳ καὶ καταφρονοῦντος εἰκότως ἁπάσης βλασφημίας ·
ἃ δὲ πείθει σε Δημοσθένης ,οὐκ ἀνδρός ἐστιν ἐλευθέρου ,ἀλλὰ πόρνου περὶ τῶν τόπων διαφερομένου .
ἐπειδὴ δ᾽ εἰς τὰς ἐπωνυμίας τῶν οἰκήσεων καταφεύγεις ,κατ᾽ οἴκημα τὸ πρᾶγμα ἐξετάζεσθαι ἀξιῶν ὅπου ἐκαθέζου ,ἃ μέλλω λέγειν ἀκούσας εἰσαῦθις οὐ χρήσῃ τοιούτῳ λόγῳ ,ἐὰν σωφρονῇς .
οὐ γὰρ τὰ οἰκήματα οὐδ᾽ αἱ οἰκήσεις τὰς ἐπωνυμίας τοῖς ἐνοικήσασι παρέχουσιν ,ἀλλ᾽ οἱ ἐνοικήσαντες τὰς τῶν ἰδίων ἐπιτηδευμάτων ἐπωνυμίας τοῖς τόποις παρασκευάζουσιν .
ὅπου μὲν γὰρ πολλοὶ μισθωσάμενοι μίαν οἴκησιν διελόμενοι ἔχουσι ,συνοικίαν καλοῦμεν ,ὅπου δ᾽ εἷς ἐνοικεῖ ,οἰκίαν .
ἐὰν δ᾽ εἰς ἓν δήπου τούτων τῶν ἐπὶ ταῖς ὁδοῖς ἐργαστηρίων ἰατρὸς εἰσοικίσηται ,ἰατρεῖον καλεῖται ·
ἐὰν δ᾽ μὲν ἐξοικίσηται ,εἰς δὲ τὸ αὐτὸ τοῦτο ἐργαστήριον χαλκεὺς εἰσοικίσηται ,χαλκεῖον ἐκλήθη ,ἐὰν δὲ κναφεύς ,κναφεῖον ,ἐὰν δὲ τέκτων ,τεκτονεῖον ·
ἐὰν δὲ πορνοβοσκὸς καὶ πόρναι ,ἀπὸ τῆς ἐργασίας αὐτῆς ἐκλήθη πορνεῖον .
ὥστε σὺ πολλὰ πορνεῖα τῇ τῆς πράξεως εὐχερείᾳ πεποίηκας .
μὴ οὖν ,ὅπου ποτὲ ἔπραττες ,ἐρώτα ,ἀλλ᾽ ὡς οὐ πεποίηκας ,τοῦτο ἀπολογοῦ .
ἥξει δ᾽ ὡς ἔοικε καὶ ἕτερος λόγος τις ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ σοφιστοῦ συγκείμενος .
λέγει γὰρ ὡς οὐδέν ἐστιν ἀδικώτερον φήμης ,ἀγοραῖα τεκμήρια καὶ παντελῶς ἀκόλουθα τῷ αὑτοῦ βίῳ παρεχόμενος .
πρῶτον μὲν γὰρ τὴν ἐν Κολωνῷ συνοικίαν τὴν Δήμωνος καλουμένην ψευδῆ φησι τὴν ἐπωνυμίαν ἔχειν ·οὐ γὰρ εἶναι Δήμωνος ·
ἔπειτα τὸν Ἑρμῆν τὸν Ἀνδοκίδου καλούμενον οὐκ Ἀνδοκίδου ,ἀλλ᾽ Αἰγῇδος φυλῆς εἶναι ἀνάθημα .
παραφέρει δ᾽ αὑτὸν ἐν σκώμματος μέρει ,ὡς ἡδὺς ὢν ἀνὴρ καὶ περὶ τὰς ἰδίας διατριβὰς γελοῖος ·
" εἰ μὴ καὶ ἐμὲ δεῖ ," φησίν ," ὑπακούειν τοῖς ὄχλοις μὴ Δημοσθένην καλούμενον ,ἀλλὰ Βάταλον ,ὅτι ταύτην ἐξ ὑποκορίσματος τίτθης τὴν ἐπωνυμίαν ἔχω ." 
εἰ δὲ Τίμαρχος ὡραῖος ἐγένετο καὶ σκώπτεται τῇ τοῦ πράγματος διαβολῇ καὶ μὴ τοῖς αὑτοῦ ἔργοις ,οὐ δήπου διὰ τοῦτ᾽ αὐτόν φησι δεῖν συμφορᾷ περιπεσεῖν .
ἐγὼ δέ ,ὦ Δημοσθενες ,περὶ μὲν τῶν ἀναθημάτων καὶ τῶν οἰκιῶν καὶ τῶν κτημάτων καὶ πάντων ὅλως τῶν ἀφώνων πολλοὺς καὶ παντοδαποὺς καὶ οὐδέποτε τοὺς αὐτοὺς ἀκούω λόγους λεγομένους ·
οὐ γάρ εἰσιν ἐν αὐτοῖς οὔτε καλαὶ οὔτε αἰσχραὶ πράξεις ,ἀλλ᾽ ὁ προσαψάμενος αὐτῶν καὶ παρατυχών ,ὅστις ἂν ᾖ ,κατὰ τὸ μέγεθος τῆς αὑτοῦ δόξης λόγον παρέχει ·
περὶ δὲ τὸν τῶν ἀνθρώπων βίον καὶ τὰς πράξεις ἀψευδής τις ἀπὸ ταὐτομάτου πλανᾶται φήμη κατὰ τὴν πόλιν ,καὶ διαγγέλλει τοῖς πολλοῖς τὰς ἰδίας πράξεις ,πολλὰ δὲ καὶ μαντεύεται περὶ τῶν μελλόντων ἔσεσθαι .καὶ οὕτως ἐναργές ἐστι καὶ οὐ πεπλασμένον ὃ λέγω ,ὥσθ᾽ εὑρήσετε καὶ τὴν πόλιν ἡμῶν καὶ τοὺς προγόνους φήμης ὡς θεοῦ μεγίστης βωμὸν ἱδρυμένους ,καὶ τὸν Ὅμηρον πολλάκις ἐν τῇ Ἰλιάδι λέγοντα πρὸ τοῦ τι τῶν μελλόντων γενέσθαι ·
" φήμη δ᾽ εἰς στρατὸν ἦλθε ," καὶ πάλιν τὸν Εὐριπίδην ἀποφαινόμενον τὴν θεὸν ταύτην οὐ μόνον τοὺς ζῶντας ἐμφανίζειν δυναμένην ,ὁποῖοί τινες ἂν τυγχάνωσιν ὄντες ,ἀλλὰ καὶ τοὺς τετελευτηκότας ,ὅταν λέγῃ ,φήμη τὸν ἐσθλὸν κἀν μυχῷ δείκνυσι γῆς .
ευριπιδες ; πλαψ υνκνοων .ὁ δ᾽ Ἡσίοδος καὶ διαρρήδην θεὸν αὐτὴν ἀποδείκνυσι ,πάνυ σαφῶς φράζων τοῖς βουλομένοις συνιέναι ·λέγει γάρ ,φήμη δ᾽ οὔτις πάμπαν ἀπόλλυται ,ἥντινα λαοὶ πολλοὶ φημίξωσι ·
θεός νύ τίς ἐστι καὶ αὐτή .
ηες .ωδ 763-4 καὶ τούτων τῶν ποιημάτων τοὺς μὲν εὐσχημόνως βεβιωκότας εὑρήσετε ἐπαινέτας ὄντας ·
πάντες γὰρ οἱ δημοσίᾳ φιλότιμοι παρὰ τῆς ἀγαθῆς φήμης ἡγοῦνται τὴν δόξαν κομιεῖσθαι ·
οἷς δ᾽ αἰσχρός ἐστιν ὁ βίος ,οὐ τιμῶσι τὴν θεὸν ταύτην ·κατήγορον γὰρ αὐτὴν ἀθάνατον ἔχειν ἡγοῦνται .
ἀναμνήσθητε οὖν ,ὦ ἄνδρες ,τίνι κέχρησθε φήμῃ περὶ Τιμάρχου .
οὐχ ἅμα τοὔνομα λέγεται καὶ τὸ ἐρώτημα ἐρωτᾶτε ·" ποῖος Τίμαρχος ; 
ὁ πόρνος ;" 
ἔπειτα εἰ μὲν μάρτυρας παρειχόμην περί τινος ,ἐπιστεύετ᾽ ἄν μοι ·
εἰ δὲ τὴν θεὸν μάρτυρα παρέχομαι ,οὐ πιστεύσετε ; 
ᾗ οὐδὲ ψευδομαρτυρίων θέμις ἐστὶν ἐπισκήψασθαι .
ἐπεὶ καὶ περὶ τῆς Δημοσθένους ἐπωνυμίας ,οὐ κακῶς ὑπὸ τῆς φήμης ,ἀλλ᾽ οὐχ ὑπὸ τῆς τίτθης ,Βάταλος προσαγορεύεται ,ἐξ ἀνανδρίας καὶ κιναιδίας ἐνεγκάμενος τοὔνομα .
εἰ γάρ τίς σου τὰ κομψὰ ταῦτα χλανίσκια περιελόμενος καὶ τοὺς μαλακοὺς χιτωνίσκους ,ἐν οἷς τοὺς κατὰ τῶν φίλων λόγους γράφεις ,περιενέγκας δοίη εἰς τὰς χεῖρας τῶν δικαστῶν ,οἶμαι ἂν αὐτούς ,εἴ τις μὴ προειπὼν τοῦτο ποιήσειεν ,ἀπορῆσαι εἴτε ἀνδρὸς εἴτε γυναικὸς εἰλήφασιν ἐσθῆτα .
ἀναβήσεται δ᾽ ἐν τῇ ἀπολογίᾳ καὶ τῶν στρατηγῶν τις ,ὡς ἀκούω ,ὑπτιάζων καὶ κατασκοπούμενος ἑαυτόν ,ὡς ἐν παλαίστραις καὶ διατριβαῖς γεγονώς ·
ὃς ἐπιχειρήσει διασύρειν τὴν ὅλην ἔνστασιν τοῦ ἀγῶνος ,οὐ κρίσιν ἐξευρηκέναι με φάσκων ,ἀλλὰ δεινῆς ἀπαιδευσίας ἀρχήν ,παραφέρων πρῶτον μὲν τοὺς εὐεργέτας τοὺς ὑμετέρους ,Ἁρμόδιον καὶ Ἀριστογείτονα ,καὶ τὴν πρὸς ἀλλήλους πίστιν καὶ τὸ πρᾶγμα ὡς συνήνεγκε τῇ πόλει διεξιών ·οὐκ ἀφέξεται δέ ,ὥς φασιν ,οὐδὲ τῶν Ὁμήρου ποιημάτων οὐδὲ τῶν ὀνομάτων τῶν ἡρωικῶν ,ἀλλὰ καὶ τὴν λεγομένην γενέσθαι φιλίαν δι᾽ ἔρωτα Πατρόκλου καὶ Ἀχιλλέως ὑμνήσει ,καὶ τὸ κάλλος ,ὥσπερ οὐ πάλαι μακαριζόμενον ,ἂν τύχῃ σωφροσύνης ,νῦν ἐγκωμιάσεται .
εἰ γὰρ τὴν τοῦ σώματος εὐπρέπειαν ταύτην τινὲς διαβάλλοντες συμφορὰν τοῖς ἔχουσι καταστήσουσιν ,οὐ ταὐτὰ κοινῇ ψηφιεῖσθαί φησιν ὑμᾶς καὶ ἰδίᾳ εὔχεσθαι ·
ἄτοπον γὰρ εἶναι δοκεῖν αὐτῷ ,εἰ τοὺς μὲν υἱεῖς τοὺς μηδέπω γεγονότας ἅπαντες εὔχεσθε οἱ μέλλοντες παιδοποιεῖσθαι καλοὺς κἀγαθοὺς τὰς ἰδέας φῦναι καὶ τῆς πόλεως ἀξίους ,τοὺς δ᾽ ἤδη γεγονότας ,ἐφ᾽ οἷς προσήκει σεμνύνεσθαι τὴν πόλιν ,ἐὰν κάλλει καὶ ὥρᾳ διενεγκόντες ἐκπλήξωσί τινας καὶ περιμάχητοι ἐξ ἔρωτος γένωνται ,τούτους ὡς ἔοικεν Αἰσχίνῃ πεισθέντες ἀτιμώσετε .
κἀνταῦθα δή τινα καταδρομήν ,ὡς ἀκούω ,μέλλει ποιεῖσθαι περὶ ἐμοῦ ,ἐπερωτῶν εἰ οὐκ αἰσχύνομαι αὐτὸς μὲν ἐν τοῖς γυμνασίοις ὀχληρὸς ὢν καὶ πλείστων ἐραστὴς γεγονώς ,τὸ δὲ πρᾶγμα εἰς ὄνειδος καὶ κινδύνους καθιστάς .
καὶ τὸ τελευταῖον ,ὡς ἀπαγγέλλουσί τινές μοι ,εἰς γέλωτα καὶ λῆρόν τινα προτρεπόμενος ὑμᾶς ,ἐπιδείξεσθαί μου φησὶν ὅσα πεποίηκα ἐρωτικὰ εἴς τινας ποιήματα ,καὶ λοιδοριῶν τινων καὶ πληγῶν ἐκ τοῦ πράγματος ,αἳ περὶ ἐμὲ γεγένηνται ,μαρτυρίας φησὶ παρέξεσθαι .
ἐγὼ δὲ οὔτε ἔρωτα δίκαιον ψέγω ,οὔτε τοὺς κάλλει διαφέροντάς φημι πεπορνεῦσθαι ,οὔτ᾽ αὐτὸς ἐξαρνοῦμαι μὴ οὐ γεγονέναι τ᾽ ἐρωτικός ,καὶ ἔτι καὶ νῦν εἶναι ,τάς τε ἐκ τοῦ πράγματος γιγνομένας πρὸς ἑτέρους φιλονικίας καὶ μάχας οὐκ ἀρνοῦμαι μὴ οὐχὶ συμβεβηκέναι μοι .
περὶ δὲ τῶν ποιημάτων ὧν φασιν οὗτοί με πεποιηκέναι ,τὰ μὲν ὁμολογῶ ,τὰ δὲ ἐξαρνοῦμαι μὴ τοῦτον ἔχειν τὸν τρόπον ὃν οὗτοι διαφθείροντες παρέξονται .
ὁρίζομαι δ᾽ εἶναι τὸ μὲν ἐρᾶν τῶν καλῶν καὶ σωφρόνων φιλανθρώπου πάθος καὶ εὐγνώμονος ψυχῆς ,τὸ δὲ ἀσελγαίνειν ἀργυρίου τινὰ μισθούμενον ὑβριστοῦ καὶ ἀπαιδεύτου ἀνδρὸς ἔργον ·
καὶ τὸ μὲν ἀδιαφθόρως ἐρᾶσθαί φημι καλὸν εἶναι ,τὸ δ᾽ ἐπαρθέντα μισθῷ πεπορνεῦσθαι αἰσχρόν .
ὅσον δ᾽ ἑκάτερον τούτων ἀπ᾽ ἀλλήλων διέστηκε καὶ ὡς πολὺ διαφέρει ,ἐν τοῖς ἐφεξῆς ὑμᾶς πειράσομαι λόγοις διδάσκειν .
οἱ γὰρ πατέρες ἡμῶν ,ὅθ᾽ ὑπὲρ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν ἐκ φύσεως ἀναγκαίων ἐνομοθέτουν ,ἃ τοῖς ἐλευθέροις ἡγοῦντο εἶναι πρακτέα ,ταῦτα τοῖς δούλοις ἀπεῖπον μὴ ποιεῖν .
" δοῦλον ," φησὶν ὁ νόμος ," μὴ γυμνάζεσθαι μηδὲ ξηραλοιφεῖν ἐν ταῖς παλαίστραις ." 
καὶ οὐκέτι προσέγραψε ·" τὸν δ᾽ ἐλεύθερον ἀλείφεσθαι καὶ γυμνάζεσθαι ." 
ὁπότε γὰρ οἱ νομοθέται τὸ καλὸν τὸ ἐκ τῶν γυμνασίων κατιδόντες ἀπεῖπον τοῖς δούλοις μὴ μετέχειν ,τῷ αὐτῷ ἡγοῦντο ,ᾧ ἐκείνους ἐκώλυον ,τοὺς ἐλευθέρους προτρέπειν .
πάλιν ὁ αὐτὸς εἶπε νομοθέτης ·" δοῦλον ἐλευθέρου παιδὸς μήτ᾽ ἐρᾶν μήτ᾽ ἐπακολουθεῖν ,ἢ τύπτεσθαι τῇ δημοσίᾳ μάστιγι πεντήκοντα πληγάς ." 
ἀλλ᾽ οὐ τὸν ἐλεύθερον ἐκώλυσεν ἐρᾶν καὶ ὁμιλεῖν καὶ ἀκολουθεῖν ,οὐδὲ βλάβην τῷ παιδί ,ἀλλὰ μαρτυρίαν σωφροσύνης ἡγήσατο συμβαίνειν .
ἀκύρου δ᾽ οἶμαι καὶ ἀδυνάτου ἔτι ὄντος κρῖναι τὸν ὄντως εὔνουν καὶ μή ,τὸν ἐρῶντα σωφρονίζει ,καὶ τοὺς τῆς φιλίας λόγους εἰς τὴν φρονοῦσαν καὶ πρεσβυτέραν ἡλικίαν ἀναβάλλεται ·
τὸ δ᾽ ἐπακολουθεῖν καὶ ἐφορᾶν φρουρὰν καὶ φυλακὴν σωφροσύνης ἡγήσατο εἶναι μεγίστην .
τοιγάρτοι τοὺς τῆς πόλεως μὲν εὐεργέτας ,ταῖς δ᾽ ἀρεταῖς ὑπερενηνοχότας ,Ἁρμόδιον καὶ Ἀριστογείτονα ,ὁ σώφρων καὶ ἔννομος ,εἴτε ἔρωτα εἴτε ὅντινα τρόπον χρὴ προσειπεῖν ,τοιούτους ἐπαίδευσεν ,ὥστε τοὺς ἐπαινοῦντας τὰ ἐκείνων ἔργα καταδεεστέρους δοκεῖν εἶναι ἐν τοῖς ἐγκωμίοις τῶν ἐκείνοις πεπραγμένων .
ἐπειδὴ δὲ Ἀχιλλέως καὶ Πατρόκλου μέμνησθε καὶ Ὁμήρου καὶ ἑτέρων ποιητῶν ,ὡς τῶν μὲν δικαστῶν ἀνηκόων παιδείας ὄντων ,ὑμεῖς δὲ εὐσχήμονές τινες καὶ περιφρονοῦντες ἱστορίᾳ τὸν δῆμον ,ἵν᾽ εἰδῆτε ὅτι καὶ ἡμεῖς τι ἤδη ἠκούσαμεν καὶ ἐμάθομεν ,λέξομέν τι καὶ περὶ τούτων .
ἐπειδὴ γὰρ ἐπιχειροῦσι φιλοσόφων ἀνδρῶν μεμνῆσθαι καὶ καταφεύγειν ἐπὶ τοὺς εἰρημένους ἐν τῷ μέτρῳ λόγους ,θεωρήσατε ἀποβλέψαντες ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,εἰς τοὺς ὁμολογουμένως ἀγαθοὺς καὶ χρηστοὺς ποιητάς ,ὅσον κεχωρίσθαι ἐνόμισαν τοὺς σώφρονας καὶ τῶν ὁμοίων ἐρῶντας ,καὶ τοὺς ἀκρατεῖς ὧν οὐ χρὴ καὶ τοὺς ὑβριστάς .
λέξω δὲ πρῶτον μὲν περὶ Ὁμήρου ,ὃν ἐν τοῖς πρεσβυτάτοις καὶ σοφωτάτοις τῶν ποιητῶν εἶναι τάττομεν .
ἐκεῖνος γὰρ πολλαχοῦ μεμνημένος περὶ Πατρόκλου καὶ Ἀχιλλέως ,τὸν μὲν ἔρωτα καὶ τὴν ἐπωνυμίαν αὐτῶν τῆς φιλίας ἀποκρύπτεται ,ἡγούμενος τὰς τῆς εὐνοίας ὑπερβολὰς καταφανεῖς εἶναι τοῖς πεπαιδευμένοις τῶν ἀκροατῶν .
λέγει γάρ που Ἀχιλλεὺς ὀδυρόμενος τὸν τοῦ Πατρόκλου θάνατον ,ὡς ἕν τι τοῦτο τῶν λυπηροτάτων ἀναμιμνῃσκόμενος ,ὅτι τὴν ὑπόσχεσιν τὴν πρὸς τὸν πατέρα τὸν Πατρόκλου Μενοίτιον ἄκων ἐψεύσατο ·
ἐπαγγείλασθαι γὰρ εἰς Ὀποῦντα σῶν ἀπάξειν ,εἰ συμπέμψειεν αὐτὸν εἰς τὴν Τροίαν καὶ παρακαταθεῖτο αὑτῷ .
ᾧ καταφανής ἐστιν ,ὡς δι᾽ ἔρωτα τὴν ἐπιμέλειαν αὐτοῦ παρέλαβεν .
ἔστι δὲ τὰ ἔπη ἃ ἐγὼ νυνὶ μέλλω λέγειν ·
ὦ πόποι ,ἦ ῥ᾽ ἅλιον ἔπος ἔκβαλον ἤματι κείνῳ θαρσύνων ἥρωα Μενοίτιον ἐν μεγάροισιν .
φῆν δέ οἱ εἰς Ὀπόεντα περικλυτὸν υἱὸν ἀπάξειν ,Ἴλιον ἐκπέρσαντα λαχόντα τε ληίδος αἶσαν .
ἀλλ᾽ οὐ Ζεὺς ἄνδρεσσι νοήματα πάντα τελευτᾷ ·
ἄμφω γὰρ πέπρωται ὁμοίην γαῖαν ἐρεύθειν .
ηομ .ιλ .18 .324-329 
οὐ τοίνυν ἐνταῦθα μόνον σχετλιάζων φαίνεται ,ἀλλ᾽ οὕτως αὐτὸν ἰσχυρῶς ἐπένθησεν ,ὥστε παρὰ Θέτιδος τῆς αὑτοῦ μητρὸς προακούσας ὅτι μὴ μετελθὼν μὲν τοὺς ἐχθρούς ,ἀλλ᾽ ἐάσας ἀτιμώρητον τὸν τοῦ Πατρόκλου θάνατον ,ἐπανελθὼν οἴκαδε γηραιὸς ἐν τῇ αὑτοῦ πατρίδι ἀποθανεῖται ,τιμωρησάμενος δὲ διὰ ταχέων μέλλοι τὸν βίον τελευτᾶν ,εἵλετο τὴν τοῦ τεθνεῶτος πίστιν μᾶλλον ἢ τὴν σωτηρίαν .
οὕτω δὲ μεγαλοψύχως ἠπείγετο τὸν φονέα τὸν ἐκείνου τιμωρήσασθαι ,ὥστε πάντων αὐτὸν παραμυθουμένων καὶ κελευόντων λούσασθαι καὶ σῖτον προσενέγκασθαι ,ἀπόμνυσι μηδὲν τούτων πράξειν ,πρὶν ἂν τὴν τοῦ Ἕκτορος κεφαλὴν ἐπὶ τὸν τοῦ Πατρόκλου τάφον ἐνέγκῃ .
καθεύδοντος δ᾽ αὐτοῦ ἐπὶ τῇ πυρᾷ ,ὥς φησιν ὁ ποιητής ,εἴδωλον ἐφίσταται Πατρόκλου ,καὶ τοιούτων ἐπεμνήσθη καὶ τοιαῦτα ἐπέσκηψε τῷ Ἀχιλλεῖ ,ἐφ᾽ οἷς καὶ δακρῦσαι καὶ ζηλῶσαι τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν φιλίαν ἄξιον αὐτῶν ἐστιν .
ἐπισκήπτει μὲν γὰρ αὐτῷ ,προειπὼν ὅτι οὐδὲ ἐκεῖνος ἀπέχει μακρὰν τῆς τοῦ βίου τελευτῆς ,εἴ πως εἴη δυνατόν ,προδιοικήσασθαι ,ὅπως τὸν αὐτὸν τρόπον ,ὥσπερ καὶ ἐτράφησαν καὶ ἐβίωσαν ἐν τῷ αὐτῷ ,οὕτω καὶ τελευτησάντων αὐτῶν τὰ ὀστᾶ ἐν τῇ αὐτῇ σορῷ κείσεται ·
ὀδυρόμενος δὲ καὶ τὰς διατριβὰς διεξιὼν ἃς μετ᾽ ἀλλήλων ζῶντες διέτριβον ,λέγει ὅτι " οὐκέτι περὶ τῶν μεγίστων ,ὥσπερ τὸ πρότερον ,καθεζόμενοι μετ᾽ ἀλλήλων μόνοι ἄπωθεν τῶν ἄλλων φίλων βουλευσόμεθα ," τὴν πίστιν οἶμαι καὶ τὴν εὔνοιαν ποθεινοτάτην ἡγούμενος εἶναι .
ἵνα δὲ καὶ διὰ τοῦ μέτρου τὰς γνώμας ἀκούσητε τοῦ ποιητοῦ ,ἀναγνώσεται ὑμῖν ὁ γραμματεὺς τὰ ἔπη τὰ περὶ τούτων ἃ Ὅμηρος πεποίηκε .
λέγε πρῶτον τὰ περὶ τῆς Ἕκτορος τιμωρίας .
ἀλλ᾽ ἐπεὶ οὖν ,φίλ᾽ ἑταῖρε ,σεῦ ὕστερος εἶμ᾽ ὑπὸ γαῖαν ,οὔ σε πρὶν κτεριῶ ,πρίν γ᾽ Ἕκτορος ἐνθάδ᾽ ἐνεῖκαι τεύχεα καὶ κεφαλήν ,μεγαθύμου σεῖο φονῆος .
ηομ .ιλ .18 .
333-35 
ἀναγίγνωσκε δὴ ἃ περὶ τοῦ ὁμοτάφους αὐτοὺς γενέσθαι λέγει ἐν τῷ ὕπνῳ ὁ Πάτροκλος ,καὶ περὶ τῶν διατριβῶν ,ἃς συνδιέτριβον ἀλλήλοις .
οὐ γὰρ ἔτι ζωοί γε φίλων ἀπάνευθεν ἑταίρων βουλὰς ἑζόμενοι βουλεύσομεν ·
ἀλλ᾽ ἐμὲ μὲν Κὴρ ἀμφέχανε στυγερή ,ἥπερ λάχε γεινόμενόν περ ·
καὶ δὲ σοὶ αὐτῷ μοῖρα ,θεοῖς ἐπιείκελ᾽ Ἀχιλλεῦ ,τείχει ὕπο Τρώων εὐηγενέων ἀπολέσθαι ,μαρνάμενον δηίοις Ἑλένης ἕνεκ᾽ ἠυκόμοιο .
ἄλλο δέ τοι ἐρέω ,σὺ δ᾽ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν ·
μὴ ἐμὰ σῶν ἀπάνευθε τιθήμεναι ὀστέ᾽ ,Ἀχιλλεῦ ,ἀλλ᾽ ἵνα πέρ σε καὶ αὐτὸν ὁμοίη γαῖα κεκεύθῃ ,χρυσέῳ ἐν ἀμφιφορεῖ ,τόν τοι πόρε πότνια μήτηρ ,ὡς ὁμοῦ ἐτράφομέν περ ἐν ὑμετέροισι δόμοισιν ,εὖτέ με τυτθὸν ἐόντα Μενοίτιος ἐξ Ὀπόεντος ἤγαγεν ὑμέτερόνδ᾽ ἀνδροκτασίης ὕπο λυγρῆς ,ἤματι τῷ ,ὅτε παῖδα κατέκτανον Ἀμφιδάμαντος ,νήπιος ,οὐκ ἐθέλων ,ἀμφ᾽ ἀστραγάλοισι χολωθείς ·
ἔνθα με δεξάμενος ἐν δώμασιν ἱππότα Πηλεὺς ἔτρεφέ τ᾽ ἐνδυκέως καὶ σὸν θεράποντ᾽ ὀνόμηνεν ·
ὣς δὲ καὶ ὀστέα νῶιν ὁμὴ σορὸς ἀμφικαλύπτοι .
ηομ .ιλ .23 .
77-94 
ὡς τοίνυν ἐξῆν αὐτῷ σωθῆναι μὴ τιμωρησαμένῳ τὸν τοῦ Πατρόκλου θάνατον ,ἀνάγνωθι ἃ λέγει ἡ Θέτις .
ὠκύμορος δή μοι τέκος ἔσσεαι ,οἷ᾽ ἀγορεύεις ·
αὐτίκα γάρ τοι ἔπειτα μεθ᾽ Ἕκτορα πότμος ἑτοῖμος .
τὴν δ᾽ αὖτε προσέειπε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς ·
αὐτίκα τεθναίην ,ἐπεὶ οὐκ ἄρ᾽ ἔμελλον ἑταίρῳ κτεινομένῳ ἐπαμῦναι ,ὅ μοι πολὺ φίλτατος ἔσκεν .
ηομ .ιλ .18 .
95-99 
ὁ τοίνυν οὐδενὸς ἧττον σοφὸς τῶν ποιητῶν Εὐριπίδης ,ἕν τι τῶν καλλίστων ὑπολαμβάνων εἶναι τὸ σωφρόνως ἐρᾶν ,ἐν εὐχῆς μέρει τὸν ἔρωτα ποιούμενος λέγει που ·
ὁ δ᾽ εἰς τὸ σῶφρον ἐπ᾽ ἀρετήν τ᾽ ἄγων ἔρως ζηλωτὸς ἀνθρώποισιν ,ὧν εἴην ἐγώ .
ευριπιδες ,στηενοβοεα ·
ναυξκ 672 .
πάλιν τοίνυν ὁ αὐτὸς ἐν τῷ Φοίνικι ἀποφαίνεται ,ὑπὲρ τῆς γεγενημένης αὐτῷ πρὸς τὸν πατέρα διαβολῆς ἀπολογούμενος ,καὶ ἀπεθίζων τοὺς ἀνθρώπους μὴ ἐξ ὑποψίας μηδ᾽ ἐκ διαβολῆς ,ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ βίου ,τὰς κρίσεις ποιεῖσθαι ·
ἤδη δὲ πολλῶν ᾑρέθην λόγων κριτής ,καὶ πόλλ᾽ ἁμιλληθέντα μαρτύρων ὕπο τἀναντί᾽ ἔγνων συμφορᾶς μιᾶς πέρι .
κἀγὼ μὲν οὕτω ,χὤστις ἔστ᾽ ἀνὴρ σοφός ,λογίζομαι τἀληθές ,εἰς ἀνδρὸς φύσιν σκοπῶν δίαιτάν θ᾽ ,ἥντιν᾽ ἡμερεύεται .ὅστις δ᾽ ὁμιλῶν ἥδεται κακοῖς ἀνήρ ,οὐ πώποτ᾽ ἠρώτησα ,γιγνώσκων ὅτι τοιοῦτός ἐσθ᾽ οἵοισπερ ἥδεται ξυνών .
ευριπιδες ,πηοενιχ ·
ναυξκ 812 .
σκέψασθε δέ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τὰς γνώμας ἃς ἀποφαίνεται ὁ ποιητής .
ἤδη δὲ πολλῶν πραγμάτων φησὶ γεγενῆσθαι κριτής ,ὥσπερ νῦν ὑμεῖς δικασταί ,καὶ τὰς κρίσεις οὐκ ἐκ τῶν μαρτυριῶν ,ἀλλ᾽ ἐκ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν ὁμιλιῶν ,φησι ποιεῖσθαι ,ἐκεῖσε ἀποβλέπων ,πῶς τὸν καθ᾽ ἡμέραν βίον ζῇ ὁ κρινόμενος ,καὶ ὅντινα τρόπον διοικεῖ τὴν ἑαυτοῦ οἰκίαν ,ὡς παραπλησίως αὐτὸν καὶ τὰ τῆς πόλεως διοικήσοντα ·
καὶ τίσι χαίρει πλησιάζων ·
καὶ τελευτῶν οὐκ ὤκνησεν ἀποφήνασθαι τοιοῦτον εἶναι οἵοισπερ ἥδεται ξυνών .
οὐκοῦν δίκαιον καὶ περὶ Τιμάρχου τοῖς αὐτοῖς ὑμᾶς Εὐριπίδῃ χρήσασθαι λογισμοῖς .
πῶς διῴκηκε τὴν ἑαυτοῦ οὐσίαν ; 
κατεδήδοκε τὰ πατρῷα καὶ μεμισθαρνηκὼς τῷ σώματι καὶ δωροδοκῶν δημοσίᾳ πάντ᾽ ἠφάνικεν ,ὥστε μηδὲν ἄλλ᾽ ἢ τὰς αἰσχύνας αὐτῷ περιεῖναι .
χαίρει δὲ τῷ συνών ; 
Ἡγησάνδρῳ .
ὁ δ᾽ Ἡγήσανδρος ἐκ τίνων ἐστὶν ἐπιτηδευμάτων ; 
ἐκ τούτων ἃ τὸν πράξαντα οἱ νόμοι ἀπαγορεύουσι μὴ δημηγορεῖν .
ἐγὼ δὲ τί λέγω κατὰ Τιμάρχου ,καὶ τίνα ποτ᾽ ἐστὶν ἃ ἀντιγέγραμμαι ; 
δημηγορεῖν Τίμαρχον πεπορνευμένον καὶ τὴν πατρῴαν οὐσίαν κατεδηδοκότα .
ὑμεῖς δὲ τί ὀμωμόκατε ; 
ὑπὲρ αὐτῶν ψηφιεῖσθαι ὧν ἂν ἡ δίωξις ᾖ .
ἵνα δὲ μὴ μακρολογῶ περὶ τῶν ποιητῶν διεξιών ,ἀνδρῶν ἐρῶ πρεσβυτέρων καὶ γνωρίμων ὑμῖν ὀνόματα καὶ μειρακίων καὶ παίδων ,ὧν τοῖς μὲν διὰ τὴν εὐπρέπειαν πολλοὶ γεγόνασιν ἐρασταί ,ἐνίοις δὲ τῶν ἐν ἡλικίᾳ ἔτι καὶ νῦν εἰσίν ,ὧν οὐδεὶς πώποτ᾽ εἰς τὰς αὐτὰς αἰτίας ἀφῖκται Τιμάρχῳ ·
καὶ πάλιν ὑμῖν ἀντιδιέξειμι ἀνθρώπων πεπορνευμένων αἰσχρῶς καὶ φανερῶς ὀνόματα ,ἵνα ὑμεῖς ἀναμνησθέντες κατανείμητε εἰς τὴν προσήκουσαν τάξιν Τίμαρχον .
πρῶτον δὲ λέξω τὰ τῶν ἐλευθερίως καὶ καλῶς βεβιωκότων ὀνόματα .
γιγνώσκετε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,Κρίτωνα τὸν Ἀστυόχου καὶ Περικλείδην τὸν Περιθοίδην καὶ Πολεμαγένην καὶ Πανταλέοντα τὸν Κλεαγόρου καὶ Τιμησίθεον τὸν δρομέα ,καλλίστους οὐ μόνον τῶν πολιτῶν ,ἀλλὰ καὶ τῶν Ἑλλήνων γεγενημένους ,καὶ πλείστων καὶ σωφρονεστάτων τυχόντας ἐραστῶν ·
ἀλλ᾽ ὅμως οὐδεὶς πώποτε αὐτοὺς ἔψεξε .
πάλιν ἐκ τῶν μειρακίων καὶ τῶν ἐν παισὶν ἔτι καὶ νῦν ὄντων πρῶτον μὲν τὸν ἀδελφιδοῦν τὸν Ἰφικράτους ,υἱὸν δὲ Τεισίου τοῦ Ῥαμνουσίου ,ὁμώνυμον δὲ τοῦ νυνὶ κρινομένου ·
ὃς εὐπρεπὴς ὢν ἰδεῖν τοσοῦτον ἀπέχει τῶν αἰσχρῶν ,ὥστε πρώην ἐν τοῖς κατ᾽ ἀγροὺς Διονυσίοις κωμῳδῶν ὄντων ἐν Κολλυτῷ ,καὶ Παρμένοντος τοῦ κωμικοῦ ὑποκριτοῦ εἰπόντος τι πρὸς τὸν χορὸν ἀνάπαιστον ,ἐν ᾧ ἦν εἶναί τινας πόρνους μεγάλους Τιμαρχώδεις ,οὐδεὶς ὑπελάμβανεν εἰς τὸ μειράκιον ,ἀλλ᾽ εἰς σὲ πάντες ·οὕτω κληρονόμος εἶ τοῦ ἐπιτηδεύματος .
πάλιν Ἀντικλέα τὸν σταδιοδρόμον καὶ Φειδίαν τὸν ἀδελφὸν τὸν Μελησίου .
ἔτι δὲ εἰπεῖν ἔχων πολλοὺς παύσομαι ,ἵνα μὴ δοκῶ τὸν ἔπαινον θεραπείᾳ τινὶ κατ᾽ αὐτῶν ποιεῖσθαι .
περὶ δὲ τῶν ὁμοτρόπων τῶν Τιμάρχου ,φεύγων τὰς ἀπεχθείας ,ὧν ἥκιστά μοι μέλει μνησθήσομαι .τίς γὰρ ὑμῶν τὸν ὀρφανὸν καλούμενον Διόφαντον οὐκ οἶδεν ,ὃς τὸν ξένον πρὸς τὸν ἄρχοντα ἀπήγαγεν ,ᾧ παρήδρευεν Ἀριστοφῶν ὁ Ἀζηνιεύς ,ἐπαιτιασάμενος τέτταρας δραχμὰς αὑτὸν ὑπὲρ τῆς πράξεως ταύτης ἀπεστερηκέναι ,καὶ τοὺς νόμους λέγων ,οἳ κελεύουσι τὸν ἄρχοντα τῶν ὀρφανῶν ἐπιμελεῖσθαι ,τοὺς ὑπὲρ τῆς σωφροσύνης κειμένους αὐτὸς ὑπερβεβηκώς ; 
ἢ τίς τῶν πολιτῶν οὐκ ἐδυσχέρανε Κηφισόδωρον τὸν τοῦ Μόλωνος καλούμενον καλλίστην ὥραν ὄψεως ἀκλεέστατα διεφθαρκότα ; 
ἢ Μνησίθεον τὸν τοῦ μαγείρου καλούμενον ; 
ἢ πολλοὺς ἑτέρους ,ὧν ἑκὼν ἐπιλανθάνομαι ; 
οὐ γὰρ ἐπεξελθεῖν αὐτῶν ἕκαστον κατ᾽ ὄνομα πικρῶς βούλομαι ,ἀλλὰ μᾶλλον τῶν τοιούτων ἀπορεῖν ἂν εὐξαίμην ἐν τῷ λόγῳ διὰ τὴν πρὸς τὴν πόλιν εὔνοιαν .ἐπειδὴ δὲ ἑκατέρων προελόμενοί τινας διεξεληλύθαμεν ,χωρὶς μὲν τοὺς διὰ σωφροσύνης ἐρωμένους ,χωρὶς δὲ τοὺς εἰς ἑαυτοὺς ἐξαμαρτάνοντας ,ὑμεῖς ἤδη τοῦτ᾽ ἐρωτηθέντες ἀποκρίνασθε πρὸς ἐμέ ,εἰς ὁποτέραν τὴν τάξιν Τίμαρχον κατανέμετε ,πότερα εἰς τοὺς ἐρωμένους ἢ εἰς τοὺς πεπορνευμένους .οὐκοῦν μὴ καταλιπὼν ἣν εἵλου συμμορίαν αὐτομολήσῃς εἰς τὰς τῶν ἐλευθέρων διατριβάς .ἐὰν δ᾽ ἐπιχειρῶσι λέγειν ,ὡς οὐχ ἡταίρηκεν ὅστις μὴ κατὰ συγγραφὰς ἐμισθώθη ,καὶ 
οὐ γάρ ,εἰ κατὰ γραμματεῖόν τις ἑαυτὸν κατῄσχυνε ,τοῦτ᾽ ἐξήτασεν ,ἀλλὰ παντελῶς ,ὅπως ἂν ἡ πρᾶξις γένηται ,τὸν πράξαντα κελεύει μὴ μετέχειν τῶν τῆς πόλεως κοινῶν .
εἰκότως ·
ὅστις γὰρ νέος ὢν ἀπέστη δι᾽ αἰσχρὰς ἡδονὰς τῆς εἰς τὰ καλὰ φιλοτιμίας ,τοῦτον οὐκ ᾠήθη δεῖν πρεσβύτερον γενόμενον ἐπίτιμον εἶναι .
ἔπειτα καὶ τὴν εὐήθειαν τοῦ λόγου τούτου ῥᾴδιόν ἐστιν ἐξετάσαι .
πάντες γὰρ ἂν τοῦθ᾽ ὁμολογήσαιμεν ,ὅτι τὰς συνθήκας τῆς πρὸς ἀλλήλους ἀπιστίας ἕνεκα ποιούμεθα ,ἵνα ὁ μὴ παραβὰς τὰ γεγραμμένα δίκην λάβῃ τῇ ψήφῳ παρὰ τοῦ παραβάντος .
οὐκοῦν ,εἴπερ τὸ πρᾶγμα δίκης προσδεῖται ,τοῖς κατὰ γραμματεῖον ἡταιρηκόσιν ,ἂν ἀδικῶνται ,ἡ τῶν νόμων ὡς οὗτοί φασιν ἐπικουρία καταλείπεται .
καὶ τίς ἂν λόγος ἑκατέρου φανείη ; 
μὴ γὰρ ὑπ᾽ ἐμοῦ λεγόμενον ,ἀλλὰ γιγνόμενον τὸ πρᾶγμα νομίσαθ᾽ ὁρᾶν .
ἔστω γὰρ ὁ μὲν μισθωσάμενος δίκαιος εἰς τὸ πρᾶγμα ,ὁ δὲ μισθωθεὶς ἄδικος καὶ βέβαιος ,ἢ πάλιν τοὐναντίον ὁ μὲν μισθωθεὶς μέτριος καὶ ποιῶν τὰ ὡμολογημένα ,ὁ δὲ τὴν ἡλικίαν προλαβὼν καὶ μισθωσάμενος ἐψεύσθω ·
καὶ δικαστὰς ὑμᾶς αὐτοὺς ὑπολάβετε καθῆσθαι .
οὐκοῦν ὁ πρεσβύτερος ,ἀποδοθέντος τοῦ ὕδατος αὐτῷ καὶ λόγου ,κατηγορῶν μετὰ σπουδῆς ,βλέπων δηλονότι πρὸς ὑμᾶς ,λέξει ·
" ἐμισθωσάμην ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,Τίμαρχον ἑταιρεῖν ἐμαυτῷ κατὰ τὸ γραμματεῖον τὸ παρὰ Δημοσθένει κείμενον ·" οὐδὲν γὰρ κωλύει οὕτως εἰρῆσθαι ·
" ὁ δ᾽ οὐ ποιεῖ μοι τὰ ὡμολογημένα ." 
καὶ ταῦτ᾽ ἤδη διέξεισι δηλονότι πρὸς τοὺς δικαστάς ,λέγων ἃ χρὴ τὸν τοιοῦτον ποιεῖν .
ἔπειτα οὐ καταλευσθήσεται ὁ μισθούμενος τὸν Ἀθηναῖον παρὰ τοὺς νόμους ,καὶ προσοφλὼν ἄπεισιν ἐκ τοῦ δικαστηρίου οὐ τὴν ἐπωβελίαν μόνον ,ἀλλὰ καὶ πολλὴν ὕβριν ; 
ἀλλ᾽ οὐχ οὗτος ,ἀλλ᾽ ὁ μισθωθεὶς δικάζεται .
λεγέτω δὴ παρελθών ,ἢ ὁ σοφὸς Βάταλος ὑπὲρ αὐτοῦ ,ἵν᾽ εἰδῶμεν τί ποτ᾽ ἐρεῖ .
" ἄνδρες δικασταί ,ἐμισθώσατό με ἑταιρεῖν αὑτῷ ἀργυρίου ὁστισδηποτοῦν ." οὐδὲν γὰρ διαφέρει ·" κἀγὼ μὲν ἅπαντα καὶ πεποίηκα καὶ ἔτι καὶ νῦν ποιῶ κατὰ τὸ γραμματεῖον ,ἃ χρὴ ποιεῖν τὸν ἑταιροῦντα ·
οὗτος δὲ ὑπερβαίνει τὰς συνθήκας ." 
τίς γὰρ οὐκ ἐρεῖ ·
" ἔπειτα ἐμβάλλεις εἰς τὴν ἀγοράν ,ἢ στεφανοῖ ,ἢ πράττεις τι τῶν αὐτῶν ἡμῖν ;" 
οὐκοῦν οὐδὲν ὄφελος τῆς συγγραφῆς .
πόθεν οὖν ἴσχυκε καὶ σύνηθες γεγένηται λέγειν ,ὡς κατὰ γραμματεῖον ἤδη τινὲς ἡταίρησαν ,ἐρῶ .
ἀνὴρ εἷς τῶν πολιτῶν [ τὸ δ᾽ ὄνομα οὐ λέξω ·τὰς γὰρ ἀπεχθείας φεύγω ] οὐδὲν προϊδόμενος ὧν ὀλίγῳ πρότερον ἐγὼ διεξῆλθον πρὸς ὑμᾶς ,λέγεται κατὰ συνθήκας ἡταιρηκέναι τὰς παρ᾽ Ἀντικλεῖ κειμένας ·
οὐκ ὢν δ᾽ ἰδιώτης ,ἀλλὰ πρὸς τὰ κοινὰ προσιὼν καὶ λοιδορίαις περιπίπτων ,εἰς συνήθειαν ἐποίησε τοῦ λόγου τούτου τὴν πόλιν καταστῆναι ,καὶ διὰ τοῦτο ἐρωτῶσί τινες ,εἰ κατὰ γραμματεῖον ἡ πρᾶξις γεγένηται .
ὁ δὲ νομοθέτης οὐχ ὅπως τὸ πρᾶγμα γεγένηται ἐφρόντισεν ,ἀλλ᾽ ἐὰν ὁπωσοῦν μίσθωσις γένηται ,κατέγνωκε τοῦ πράξαντος αἰσχύνην .
ἀλλ᾽ ὅμως οὕτω σαφῶς τούτων διωρισμένων ,πολλαὶ παρεμβολαὶ λόγων ὑπὸ Δημοσθένους εὑρεθήσονται .
καὶ ταῖς μὲν ὑπὲρ τοῦ πράγματος κακοηθείαις λεγομέναις ἧττον ἄν τις ἀγανακτήσειεν ·
ἃ δὲ ἔξωθεν ἐπεισάξεται λυμαινόμενος τὰ τῆς πόλεως δίκαια ,ἐπὶ τούτοις ἄξιόν ἐστιν ὀργισθῆναι .
πολὺς μὲν γὰρ ὁ Φίλιππος ἔσται ,ἀναμειχθήσεται δὲ καὶ τὸ τοῦ παιδὸς ὄνομα Ἀλεξάνδρου .
καὶ γὰρ πρὸς τοῖς ἄλλοις κακοῖς ἄμουσός τις οὗτος καὶ ἀπαίδευτος ἄνθρωπός ἐστι .
τὸ μὲν γὰρ εἰς τὸν Φίλιππον τῷ λόγῳ πλημμελεῖν ἀμαθὲς μὲν καὶ ἄκαιρον ,ἔλαττον δ᾽ οὗ μέλλω λέγειν ἁμάρτημα ·
ὁμολογουμένως γὰρ εἰς ἄνδρα ,καίπερ οὐκ ὢν αὐτὸς ἀνήρ ,τὰς βλασφημίας ποιήσεται ·
ὅταν δὲ ταῖς εἰς τὸν παῖδα πεπραγματευμέναις μεταφοραῖς ὀνομάτων αἰσχρὰς ὑποψίας παρεμβάλλῃ ,καταγέλαστον τὴν πόλιν ποιεῖ .
ὡς γὰρ τὰς ἐμὰς εὐθύνας βλάπτων ,ἃς ὑπὲρ τῆς πρεσβείας μέλλω διδόναι ,φησί με ,ὅτ᾽ αὐτὸς πρώην ὑπὲρ τοῦ παιδὸς Ἀλεξάνδρου διεξῄει ,ὡς ἔν τῳ πότῳ ἡμῶν κιθαρίζοι καὶ λέγοι ῥήσεις τινὰς καὶ ἀντικρούσεις πρὸς ἕτερον παῖδα ,καὶ περὶ τούτων ἃ δή ποτε αὐτὸς ἐτύγχανε γιγνώσκων πρὸς τὴν βουλὴν ἀπεφήνατο ,οὐχ ὡς συμπρεσβευτήν ,ἀλλ᾽ ὡς συγγενῆ τοῖς εἰς τὸν παῖδα σκώμμασιν ἀγανακτῆσαι .
ἐγὼ δ᾽ Ἀλεξάνδρῳ μὲν εἰκότως διὰ τὴν ἡλικίαν οὐ διείλεγμαι ,Φίλιππον δὲ νῦν μὲν διὰ τὴν τῶν λόγων εὐφημίαν ἐπαινῶ ·ἐὰν δ᾽ ὁ αὐτὸς ἐν τοῖς πρὸς ἡμᾶς ἔργοις γένηται ,οἷος νῦν ἐστιν ἐν τοῖς ἐπαγγέλμασιν ,ἀσφαλῆ καὶ ῥᾴδιον τὸν καθ᾽ αὑτοῦ ποιήσεται ἔπαινον .
ἐπετίμησα δ᾽ ἐν τῷ βουλευτηρίῳ Δημοσθένει οὐ τὸν παῖδα ἐκθεραπεύων ,ἀλλ᾽ ἐὰν τὰ τοιαῦτα ἀποδέχησθε ,ὁμοίαν νομίζων τὴν πόλιν φανήσεσθαι τῇ τοῦ λέγοντος ἀκοσμίᾳ .
ὅλως δέ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τὰς ἔξωθεν τοῦ πράγματος ἀπολογίας μὴ προσδέχεσθε ,πρῶτον μὲν τῶν ὅρκων ἕνεκα οὓς ὠμόσατε ,δεύτερον δὲ ὑπὲρ τοῦ μὴ παρακρουσθῆναι ὑπὸ ἀνθρώπου τεχνίτου λόγων .
μικρὸν δ᾽ ἄνωθεν ἄρξομαι διδάσκειν ὑμᾶς .
Δημοσθένης γάρ ,ἐπειδὴ τὴν πατρῴαν οὐσίαν ἀνήλωσε ,περιῄει τὴν πόλιν θηρεύων νέους πλουσίους ,ὧν οἱ μὲν πατέρες ἐτετελευτήκεσαν ,αἱ δὲ μητέρες διῴκουν τὰς οὐσίας .
πολλοὺς δ᾽ ὑπερβὰς ἑνὸς τῶν δεινὰ πεπονθότων μνησθήσομαι .
κατιδὼν γὰρ οἰκίαν πλουσίαν καὶ οὐκ εὐνομουμένην ,ἧς ἡγεμὼν μὲν ἦν γυνὴ μέγα φρονοῦσα καὶ νοῦν οὐκ ἔχουσα ,νεανίσκος δὲ ὀρφανὸς ἡμιμανὴς διεχείριζε τὴν οὐσίαν ,Ἀρίσταρχος ὁ τοῦ Μόσχου ,τούτου προσποιησάμενος ἐραστὴς εἶναι ,καὶ τὸ μειράκιον εἰς τὴν φιλανθρωπίαν ταύτην προκαλεσάμενος ,ἐλπίδων κενῶν ἐμπλήσας ,ὡς αὐτίκα δὴ μάλα τῶν ῥητόρων πρωτεύσοντα ,κατάλογον ἀποφαίνων ,τοιούτων εἰσηγητὴς αὐτῷ καὶ διδάσκαλος ἔργων ἐγένετο ,ἐξ ὧν ἐκεῖνος μὲν φεύγει τὴν πατρίδα ,οὗτος δ᾽ αὐτοῦ τὰ τῆς φυγῆς ἐφόδια προλαβὼν τρία τάλαντα ἀπεστέρηκε ,Νικόδημος δ᾽ ὁ Ἀφιδναῖος ὑπ᾽ Ἀριστάρχου τετελεύτηκε βιαίῳ θανάτῳ ,
κατεπαγγέλλεται γὰρ πρὸς αὐτούς ,ἐργολαβῶν ἐφ᾽ ὑμᾶς ,ὡς ἐγὼ πυνθάνομαι ,λήσειν μεταλλάξας τὸν ἀγῶνα καὶ τὴν ὑμετέραν ἀκρόασιν ,
καὶ περιστήσειν τῷ μὲν φεύγοντι θαρρεῖν ,ὅταν αὐτὸς δεῦρο παρέλθῃ ,ἐκπεπλῆχθαι δὲ τῷ κατηγόρῳ καὶ πεφοβῆσθαι περὶ αὑτοῦ ,τοσούτους δὲ καὶ τηλικούτους ἐκκαλεῖσθαι παρὰ τῶν δικαστῶν θορύβους ,παρεμβάλλων τὰς ἐμὰς δημηγορίας καὶ ψέγων τὴν εἰρήνην τὴν δι᾽ ἐμοῦ καὶ Φιλοκράτους γεγενημένην ,ὥστ᾽ οὐδὲ ἀπαντήσεσθαί με ἐπὶ τὸ δικαστήριον ἀπολογησόμενον ,ὅταν τῆς πρεσβείας τὰς εὐθύνας διδῶ ,ἀλλ᾽ ἀγαπήσειν ,ἐὰν μετρίῳ τιμήματι περιπέσω καὶ μὴ θανάτῳ ζημιῶμαι .μηδενὶ δὴ τρόπῳ καθ᾽ ὑμῶν αὐτῶν γέλωτα τῷ σοφιστῇ καὶ διατριβὴν παράσχητε ,ἀλλ᾽ ὑπολαμβάνεθ᾽ ὁρᾶν εἰσεληλυθότα ἀπὸ τοῦ δικαστηρίου οἴκαδε καὶ σεμνυνόμενον ἐν τῇ τῶν 
ανδ ωηατ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> τηεψ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> ωερε<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> νοτ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> το<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> jυδγε<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> ,<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> το<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> τηατ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> τηεψ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> λιστενεδ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> .<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> "<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> 
ὑμέτερον δ᾽ ἐστὶν ἔργον πρὸς ταῦτα ἀντιτετάχθαι ,καὶ πανταχῇ παρακολουθοῦντας μηδαμῇ παρεκκλίνειν αὐτὸν ἐᾶν ,μηδὲ τοῖς ἐξαγωνίοις λόγοις διισχυρίζεσθαι ·
ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐν ταῖς ἱπποδρομίαις εἰς τὸν τοῦ πράγματος αὐτὸν δρόμον εἰσελαύνετε .
κἂν ταῦτα ποιῆτε ,οὐ καταφρονηθήσεσθε ,καὶ τὴν αὐτὴν ἕξετε γνώμην νομοθετοῦντες καὶ δικάζοντες ·
εἰ δὲ μή ,δόξετε μελλόντων μὲν γίγνεσθαι τῶν ἀδικημάτων προαισθάνεσθαι καὶ ὀργίζεσθαι ,γεγονότων δὲ οὐκέτι φροντίζειν .
ὡς δ᾽ ἐν κεφαλαίῳ εἰρῆσθαι ,ἐὰν μὲν κολάζητε τοὺς ἀδικοῦντας ,ἔσονται ὑμῖν οἱ νόμοι καλοὶ καὶ κύριοι ,ἐὰν δ᾽ ἀφιῆτε ,καλοὶ μέν ,κύριοι δ᾽ οὐκέτι .
ὧν δ᾽ ἕνεκα ταῦτα λέγω ,οὐκ ὀκνήσω πρὸς ὑμᾶς παρρησιάσασθαι .
ἔσται δ᾽ ὁ λόγος ἐπὶ παραδείγματος .
διὰ τί οἴεσθε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τοὺς νόμους μὲν καλῶς κεῖσθαι ,τὰ δὲ ψηφίσματα εἶναι τὰ τῆς πόλεως καταδεέστερα ,καὶ τὰς κρίσεις ἐνίοτε τὰς ἐν τοῖς δικαστηρίοις ἔχειν ἐπιπλήξεις ; 
ἐγὼ τὰς τούτων αἰτίας ἐπιδείξω .
ὅτι τοὺς μὲν νόμους τίθεσθε ἐπὶ πᾶσι δικαίοις ,οὔτε κέρδους ἕνεκ᾽ ἀδίκου ,οὔτε χάριτος οὔτ᾽ ἔχθρας ,ἀλλὰ πρὸς αὐτὸ μόνον τὸ δίκαιον καὶ τὸ συμφέρον ἀποβλέποντες ·
ἐπιδέξιοι δ᾽ οἶμαι φύντες ἑτέρων μᾶλλον ,εἰκότως καλλίστους νόμους τίθεσθε .
ἐν δὲ ταῖς ἐκκλησίαις καὶ τοῖς δικαστηρίοις πολλάκις ἀφέμενοι τῶν εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα λόγων ,ὑπὸ τῆς ἀπάτης καὶ τῶν ἀλαζονευμάτων ὑπάγεσθε ,καὶ πάντων ἀδικώτατον ἔθος εἰς τοὺς ἀγῶνας παραδέχεσθε ·ἐᾶτε γὰρ τοὺς ἀπολογουμένους ἀντικατηγορεῖν τῶν κατηγορούντων .
ἐπειδὰν δ᾽ ἀπὸ τῆς ἀπολογίας ἀποσπασθῆτε καὶ τὰς ψυχὰς ἐφ᾽ ἑτέρων γένησθε ,εἰς λήθην ἐμπεσόντες τῆς κατηγορίας ,ἐξέρχεσθ᾽ ἐκ τῶν δικαστηρίων ,οὐδὲ παρ᾽ ἑτέρου δίκην εἰληφότες ,οὔτε παρὰ τοῦ κατηγόρου ,ψῆφος γὰρ κατ᾽ αὐτοῦ οὐ δίδοται ,οὔτε παρὰ τοῦ ἀπολογουμένου ,ταῖς γὰρ ἀλλοτρίαις αἰτίαις ἀποτριψάμενος τὰ ὑπάρχοντα αὑτῷ ἐγκλήματα ἐκπέφευγεν ἐκ τοῦ δικαστηρίου ·
οἱ δὲ νόμοι καταλύονται καὶ ἡ δημοκρατία διαφθείρεται καὶ τὸ ἔθος ἐπὶ πολὺ προβαίνει ·
εὐχερῶς γὰρ ἐνίοτε λόγον ἄνευ χρηστοῦ βίου προσδέχεσθε .
ἀλλ᾽ οὐ Λακεδαιμόνιοι ·καλὸν δ᾽ ἐστὶ καὶ τὰς ξενικὰς ἀρετὰς μιμεῖσθαι .δημηγοροῦντος γάρ τινος ἐν τῇ τῶν Λακεδαιμονίων ἐκκλησίᾳ ,ἀνδρὸς βεβιωκότος μὲν αἰσχρῶς ,λέγειν δ᾽ εἰς ὑπερβολὴν δυνατοῦ ,καὶ τῶν Λακεδαιμονίων ,ὥς φασι ,κατὰ τὴν ἐκείνου γνώμην ψηφίζεσθαι μελλόντων ,παρελθών τις τῶν γερόντων ,οὓς ἐκεῖνοι καὶ αἰσχύνονται καὶ δεδίασι ,καὶ τὴν τῆς ἡλικίας αὐτῶν ἐπωνυμίαν ἀρχὴν μεγίστην εἶναι νομίζουσι ,καθιστᾶσι δ᾽ αὐτοὺς ἐκ τῶν ἐκ παιδὸς εἰς γῆρας σωφρόνων ,τούτων εἷς ,ὡς λέγεται ,παρελθὼν ἰσχυρῶς ἐπέπληξε τοῖς Λακεδαιμονίοις ,καί τι τοιοῦτον κατ᾽ αὐτῶν ἐβλασφήμησεν ,
ἅμα δὲ παρακαλέσας ἄλλον τινὰ τῶν Λακεδαιμονίων ,ἄνδρα λέγειν μὲν οὐκ εὐφυᾶ ,τὰ δὲ κατὰ πόλεμον λαμπρὸν καὶ πρὸς δικαιοσύνην καὶ ἐγκράτειαν διαφέροντα ,ἐπέταξεν αὐτῷ τὰς αὐτὰς εἰπεῖν γνώμας οὕτως ὅπως ἂν δύνηται ,ἃς εἶπεν ὁ πρότερος ῥήτωρ ," ἵνα ," ἔφη ," οἱ Λακεδαιμόνιοι ἀνδρὸς ἀγαθοῦ φθεγξαμένου ψηφίσωνται ,τὰς δὲ τῶν ἀποδεδειλιακότων καὶ πονηρῶν ἀνθρώπων φωνὰς μηδὲ τοῖς ὠσὶ προσδέχωνται ." 
ταῦθ᾽ ὁ γέρων ὁ ἐκ παιδὸς σεσωφρονηκὼς παρῄνεσε τοῖς ἑαυτοῦ πολίταις .
ταχύ γ᾽ ἂν Τίμαρχον ἢ τὸν κίναιδον Δημοσθένην εἴασε πολιτεύεσθαι .
ἵνα δὲ μὴ δοκῶ Λακεδαιμονίους θεραπεύειν ,καὶ τῶν ἡμετέρων προγόνων μνησθήσομαι .
οὕτω γὰρ ἦσαν πρὸς τὰς αἰσχύνας χαλεποί ,καὶ περὶ πλείστου τῶν τέκνων τὴν σωφροσύνην ἐποιοῦντο ,ὥστ᾽ ἀνὴρ εἷς τῶν πολιτῶν ,εὑρὼν τὴν ἑαυτοῦ θυγατέρα διεφθαρμένην ,καὶ τὴν ἡλικίαν οὐ καλῶς διαφυλάξασαν μέχρι γάμου ,ἐγκατῳκοδόμησεν αὐτὴν μεθ᾽ ἵππου εἰς ἔρημον οἰκίαν ,ὑφ᾽ οὗ προδήλως ἔμελλεν ἀπολεῖσθαι συγκαθειργμένη .
καὶ ἔτι καὶ νῦν τῆς οἰκίας ταύτης ἕστηκε τὰ οἰκόπεδα ἐν τῷ ὑμετέρῳ ἄστει ,καὶ ὁ τόπος οὗτος καλεῖται παρ᾽ ἵππον καὶ κόρην .
ὁ δὲ Σόλων ὁ τῶν νομοθετῶν ἐνδοξότατος γέγραφεν ἀρχαίως καὶ σεμνῶς περὶ τῆς τῶν γυναικῶν εὐκοσμίας .
τὴν γὰρ γυναῖκα ἐφ᾽ ᾗ ἂν ἁλῷ μοιχός ,οὐκ ἐᾷ κοσμεῖσθαι ,οὐδὲ εἰς τὰ δημοτελῆ ἱερὰ εἰσιέναι ,ἵνα μὴ τὰς ἀναμαρτήτους τῶν γυναικῶν ἀναμειγνυμένη διαφθείρῃ ·
ἐὰν δ᾽ εἰσίῃ ἢ κοσμῆται ,τὸν ἐντυχόντα κελεύει καταρρηγνύναι τὰ ἱμάτια καὶ τὸν κόσμον ἀφαιρεῖσθαι καὶ τύπτειν ,εἰργόμενον θανάτου καὶ τοῦ ἀνάπηρον ποιῆσαι ,ἀτιμῶν τὴν τοιαύτην γυναῖκα καὶ τὸν βίον ἀβίωτον αὐτῇ κατασκευάζων .
καὶ τὰς προαγωγοὺς καὶ τοὺς προαγωγοὺς γράφεσθαι κελεύει ,κἂν ἁλῶσι ,θανάτῳ ζημιοῦν ,ὅτι τῶν ἐξαμαρτάνειν ἐπιθυμούντων ὀκνούντων καὶ αἰσχυνομένων ἀλλήλοις ἐντυγχάνειν ,αὐτοὶ τὴν αὑτῶν ἀναίδειαν παρασχόντες ἐπὶ μισθῷ τὸ πρᾶγμα εἰς διάπειραν καὶ λόγον κατέστησαν .
ἔπειθ᾽ οἱ μὲν πατέρες ὑμῶν οὕτω περὶ τῶν αἰσχρῶν καὶ καλῶν διεγίγνωσκον ,ὑμεῖς δὲ Τίμαρχον τὸν τοῖς αἰσχίστοις ἐπιτηδεύμασιν ἔνοχον ἀφήσετε ; 
τὸν ἄνδρα μὲν καὶ ἄρρενα τὸ σῶμα ,γυναικεῖα δὲ ἁμαρτήματα ἡμαρτηκότα ; 
τίς οὖν ὑμῶν γυναῖκα λαβὼν ἀδικοῦσαν τιμωρήσεται ; 
ἢ τίς οὐκ ἀπαίδευτος εἶναι δόξει τῇ μὲν κατὰ φύσιν ἁμαρτανούσῃ χαλεπαίνων ,τῷ δὲ παρὰ φύσιν ἑαυτὸν ὑβρίσαντι συμβούλῳ χρώμενος ; 
τίνα δ᾽ ἔχων ἕκαστος ὑμῶν γνώμην ἐπάνεισιν οἴκαδε ἐκ τοῦ δικαστηρίου ; 
οὔτε γὰρ ὁ κρινόμενος ἀφανής ,ἀλλὰ γνώριμος ,οὔθ᾽ ὁ νόμος ὁ περὶ τῆς τῶν ῥητόρων δοκιμασίας φαῦλος ,ἀλλὰ κάλλιστος ,τό τ᾽ ἐρέσθαι τοῖς παισὶ καὶ τοῖς μειρακίοις τοὺς ἑαυτῶν οἰκείους ,ὅπως τὸ πρᾶγμα κέκριται ,πρόχειρον .
τί οὖν δὴ λέξετε οἱ τῆς ψήφου νυνὶ γεγονότες κύριοι ,ὅταν οἱ ὑμέτεροι παῖδες ὑμᾶς ἔρωνται ,εἰ κατεδικάσατε ἢ ἀπεψηφίσασθε ; 
οὐχ ἅμα Τίμαρχον ἀπολῦσαι ὁμολογήσετε ,καὶ τὴν κοινὴν παιδείαν ἀνατρέψετε ; 
τί δ᾽ ὄφελος παιδαγωγοὺς τρέφειν ἢ παιδοτρίβας καὶ διδασκάλους τοῖς παισὶν ἐφιστάναι ,ὅταν οἱ τὴν τῶν νόμων παρακαταθήκην ἔχοντες πρὸς τὰς αἰσχύνας κατακάμπτωνται ; 
θαυμάζω δ᾽ ὑμῶν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,κἀκεῖνο ,εἰ τοὺς μὲν πορνοβοσκοὺς μισεῖτε ,τοὺς δ᾽ ἑκόντας πεπορνευμένους ἀφήσετε ·
καὶ ὡς ἔοικεν ὁ αὐτὸς οὗτος ἀνὴρ ἱερωσύνην μὲν οὐδενὸς θεῶν κληρώσεται ,ὡς οὐκ ὢν ἐκ τῶν νόμων καθαρὸς τὸ σῶμα γράψει δ᾽ ἐν τοῖς ψηφίσμασιν εὐχὰς ὑπὲρ τῆς πόλεως ταῖς σεμναῖς θεαῖς .
εἶτα τί θαυμάζομεν τὴν κοινὴν ἀπραξίαν ,τοιούτων ῥητόρων ἐπὶ τὰς τοῦ δήμου γνώμας ἐπιγραφομένων ; 
καὶ τὸν αἰσχρῶς οἴκοι βεβιωκότα ἔξω τῆς πόλεως πρεσβευτὴν πέμψομεν ,καὶ τούτῳ περὶ τῶν μεγίστων διαπιστεύσομεν ; 
τί δ᾽ οὐκ ἂν ἀποδοῖτο ὁ τὴν τοῦ σώματος ὕβριν πεπρακώς ; 
τίνα δ᾽ ἂν οὗτος ἐλεήσειεν ὁ αὑτὸν οὐκ ἐλεήσας ; 
τίνι δ᾽ ὑμῶν οὐκ εὔγνωστός ἐστιν ἡ Τιμάρχου βδελυρία ; 
ὥσπερ γὰρ τοὺς γυμναζομένους ,κἂν μὴ παρῶμεν ἐν τοῖς γυμνασίοις ,εἰς τὰς εὐεξίας αὐτῶν ἀποβλέποντες γιγνώσκομεν ,οὕτω τοὺς πεπορνευμένους ,κἂν μὴ παρῶμεν αὐτῶν τοῖς ἔργοις ,ἐκ τῆς ἀναιδείας καὶ τοῦ θράσους καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων γιγνώσκομεν .
ὁ γὰρ ἐπὶ τῶν μεγίστων τοὺς νόμους καὶ τὴν σωφροσύνην ὑπεριδών ,ἔχει τινὰ ἕξιν τῆς ψυχῆς ἣ διάδηλος ἐκ τῆς ἀκοσμίας τοῦ τρόπου γίγνεται .
πλείστους δ᾽ ἂν εὕροιτ᾽ ἐκ τῶν τοιούτων ἀνθρώπων πόλεις ἀνατετροφότας καὶ ταῖς μεγίσταις συμφοραῖς αὐτοὺς περιπεπτωκότας .
μὴ γὰρ οἴεσθε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τὰς τῶν ἀδικημάτων ἀρχὰς ἀπὸ θεῶν ,ἀλλ᾽ οὐκ ἀπ᾽ ἀνθρώπων ἀσελγείας γίγνεσθαι ,μηδὲ τοὺς ἠσεβηκότας ,καθάπερ ἐν ταῖς τραγῳδίαις ,Ποινὰς ἐλαύνειν καὶ κολάζειν δᾳσὶν ἡμμέναις ·ἀλλ᾽ αἱ προπετεῖς τοῦ σώματος ἡδοναὶ καὶ τὸ μηδὲν ἱκανὸν ἡγεῖσθαι ,ταῦτα πληροῖ τὰ λῃστήρια ,ταῦτ᾽ εἰς τὸν ἐπακτροκέλητα ἐμβιβάζει ,ταῦτά ἐστιν ἑκάστῳ Ποινή ,ταῦτα παρακελεύεται σφάττειν τοὺς πολίτας ,ὑπηρετεῖν τοῖς τυράννοις ,συγκαταλύειν τὸν δῆμον .
οὐ γὰρ τὴν αἰσχύνην οὐδ᾽ ἃ πείσονται λογίζονται ,ἀλλ᾽ ἐφ᾽ οἷς κατορθώσαντες εὐφρανθήσονται ,τούτοις κεκήληνται .
ἐξαιρεῖτ᾽ οὖν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τὰς τοιαύτας φύσεις ,καὶ τὰ τῶν νέων ζηλώματα ἐπ᾽ ἀρετὴν προτρέψεσθε .
εὖ ἐπίστασθε ,καὶ μοι σφόδρα τὸ μέλλον ῥηθήσεσθαι διαμνημονεύετε ,εἰ μὲν δώσει τῶν ἐπιτηδευμάτων Τίμαρχος δίκην ,ἀρχὴν εὐκοσμίας ἐν τῇ πόλει κατασκευάσετε ·
εἰ δ᾽ ἀποφεύξεται ,κρείττων ἦν ὁ ἀγὼν μὴ γεγενημένος .
πρὶν μὲν γὰρ εἰς κρίσιν Τίμαρχον καταστῆναι ,φόβον τισὶ παρεῖχεν ὁ νόμος καὶ τὸ τῶν δικαστηρίων ὄνομα ·
εἰ δ᾽ ὁ πρωτεύων βδελυρία καὶ γνωριμώτατος εἰσελθὼν περιγενήσεται ,πολλοὺς ἁμαρτάνειν ἐπαρεῖ ,καὶ τελευτῶν οὐχ ὁ λόγος ,ἀλλ᾽ ὁ καιρὸς ὑμᾶς ἐξοργιεῖ .μὴ οὖν εἰς ἁθρόους ,ἀλλ᾽ εἰς ἕνα ἀποσκήψατε ,καὶ τὴν παρασκευὴν καὶ τοὺς συνηγόρους αὐτῶν παρατηρεῖτε ·
ὧν οὐδενὸς ἐγὼ ὀνομαστὶ μνησθήσομαι ,ἵνα μὴ ταύτην ἀρχὴν τοῦ λόγου ποιήσωνται ,ὡς οὐκ ἂν παρῆλθον ,εἰ μή τις αὐτῶν ὀνομαστὶ ἐμνήσθη .
ἀλλ᾽ ἐκεῖνο ποιήσω ·
ἀφελὼν τὰ ὀνόματα ,διεξιὼν δὲ τὰ ἐπιτηδεύματα ,καὶ τὰ σώματα αὐτῶν γνώριμα καταστήσω .
ἔσται δ᾽ αὐτὸς ἑαυτῷ ἕκαστος αἴτιος ,ἐὰν δεῦρο ἀναβῇ καὶ ἀναισχυντῇ .
τούτῳ γὰρ παρίασιν ἐκ τριῶν εἰδῶν συνήγοροι ,οἱ μὲν ταῖς καθ᾽ ἡμέραν δαπάναις ἀνηλωκότες τὰς πατρῴας οὐσίας ,οἱ δὲ ταῖς ἡλικίαις καὶ τοῖς ἑαυτῶν σώμασιν οὐ καλῶς κεχρημένοι ,καὶ δεδιότες οὐ περὶ Τιμάρχου ,ἀλλὰ περὶ ἑαυτῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων μή ποτε εἰς κρίσιν καταστῶσιν ·ἕτεροι δ᾽ ἐκ τῶν ἀκολάστων καὶ τῶν τοῖς τοιούτοις κεχρημένων ἀφθόνως ,ἵνα ταῖς βοηθείαις αὐτῶν πιστεύοντες ῥᾷόν τινες ἐξαμαρτάνωσιν .
ὧν πρὶν τῆς συνηγορίας ἀκοῦσαι τοὺς βίους ἀναμιμνήσκεσθε ,καὶ τοὺς μὲν εἰς τὰ σώματα ἡμαρτηκότας μὴ ὑμῖν ἐνοχλεῖν ,ἀλλὰ παύσασθαι δημηγοροῦντας κελεύετε ·
οὐδὲ γὰρ ὁ νόμος τοὺς ἰδιωτεύοντας ,ἀλλὰ τοὺς πολιτευομένους ἐξετάζει ·
τοὺς δὲ τὰ πατρῷα κατεδηδοκότας ἐργάζεσθαι καὶ ἑτέρωθεν κτᾶσθαι τὸν βίον κελεύετε ·
τοὺς δὲ τῶν νέων ,ὅσοι ῥᾳδίως ἁλίσκονται ,θηρευτὰς ὄντας εἰς τοὺς ξένους καὶ τοὺς μετοίκους τρέπεσθαι κελεύετε ,ἵνα μήτ᾽ ἐκεῖνοι τῆς προαιρέσεως ἀποστερῶνται μήθ᾽ ὑμεῖς βλάπτησθε .
τὰ μὲν οὖν παρ᾽ ἐμοῦ δίκαια πάντα ἀπειλήφατε ·
ἐδίδαξα τοὺς νόμους ,ἐξήτασα τὸν βίον τοῦ κρινομένου .
νῦν μὲν οὖν ὑμεῖς ἐστε τῶν ἐμῶν λόγων κριταί ,αὐτίκα δ᾽ ὑμέτερος ἐγὼ θεατής ·ἐν γὰρ ταῖς ὑμετέραις γνώμαις ἡ πρᾶξις καταλείπεται .
εἰ οὖν βουλήσεσθε ,τὰ δίκαια καὶ τὰ συμφέροντα ὑμῶν ποιησάντων ,φιλοτιμότερον ἡμεῖς ἕξομεν τοὺς παρανομοῦντας ἐξετάζειν .
δέομαι ὑμῶν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ἐθελῆσαί μου μετ᾽ εὐνοίας ἀκοῦσαι λέγοντος ,ὑπολογιζομένους τό τε μέγεθος τοῦ κινδύνου καὶ τὸ πλῆθος τῶν αἰτιῶν πρὸς ἂς ἀπολογήσασθαί με δεῖ ,καὶ τὰς τέχνας καὶ τὰς κατασκευὰς τοῦ κατηγόρου καὶ τὴν ὠμότητα ,ὃς ἐτόλμησε παρακελεύσασθαι πρὸς ἄνδρας ὀμωμοκότας τῶν ἀντιδίκων ὁμοίως ἀμφοτέρων ἀκούσεσθαι τοῦ κινδυνεύοντος φωνὴν μὴ ὑπομένειν .
καὶ ταῦτ᾽ εἶπεν οὐ δι᾽ ὀργήν ·
οὐδεὶς γὰρ τῶν ψευδομένων τοῖς ἀδίκως διαβαλλομένοις ὀργίζεται ,οὐδ᾽ οἱ τἀληθῆ λέγοντες κωλύουσι λόγου τυχεῖν τὸν φεύγοντα ·
οὐ γὰρ πρότερον ἡ κατηγορία παρὰ τοῖς ἀκούουσιν ἰσχύει ,πρὶν ἂν ὁ φεύγων ἀπολογίας τυχὼν ἀδυνατήσῃ τὰς προειρημένας αἰτίας ἀπολύσασθαι .
ἀλλ᾽ οἶμαι Δημοσθένης οὐ χαίρει δικαίοις λόγοις ,οὐδ᾽ οὕτω παρεσκεύασται ,ἀλλὰ τὴν ὑμετέραν ὀργὴν ἐκκαλέσασθαι βεβούληται .
καὶ κατηγόρηκε δωροδοκίας ,ἀπίθανος ὢν πρὸς τὴν ὑποψίαν ταύτην ·
τὸν γὰρ ἐπὶ ταῖς δωροδοκίαις προτρεπόμενον ὀργίζεσθαι ,αὐτὸν χρὴ τῶν τοιούτων ἔργων ἀπέχεσθαι .
ἐμοὶ δέ ,ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,συμβέβηκε τῆς Δημοσθένους ἀκούοντι κατηγορίας μήτε δεῖσαι πώποθ᾽ οὕτως ὡς ἐν τῇδε τῇ ἡμέρᾳ ,μήτ᾽ ἀγανακτῆσαι μᾶλλον ἢ νῦν ,μήτ᾽ εἰς ὑπερβολὴν ὁμοίως ἡσθῆναι .
ἐφοβήθην μὲν γάρ ,καὶ ἔτι καὶ νῦν τεθορύβημαι ,μή τινες ὑμῶν ἀγνοήσωσί με ψυχαγωγηθέντες τοῖς ἐπιβεβουλευμένοις καὶ κακοήθεσι τούτοις ἀντιθέτοις ·
ἐξέστην δ᾽ ἐμαυτοῦ καὶ τὴν αἰτίαν βαρέως ἤνεγκα ,ὅθ᾽ ὕβριν καὶ παροινίαν εἰς γυναῖκα ἐλευθέραν καὶ τὸ γένος Ὀλυνθίαν κατηγόρει ·
ἥσθην δέ ,ὅτ᾽ αὐτὸν ἐπὶ τῆς αἰτίας ὄντα ταύτης ἐξεβάλλετε ,καὶ τῶν σεσωφρονημένων ἐν τῷ βίῳ μοι χάριν ἀπειληφέναι νομίζω .
ὑμᾶς μὲν οὖν ἐπαινῶ καὶ διαφερόντως ἀγαπῶ ,ὅτι τῷ βίῳ μᾶλλον τῷ τῶν κρινομένων πιστεύετε ,ἢ ταῖς παρὰ τῶν ἐχθρῶν αἰτίαις ·
αὐτὸς δ᾽ οὐκ ἂν ἀποσταίην τῆς πρὸς ταῦτ᾽ ἀπολογίας .
εἰ γάρ τις ἢ τῶν ἔξωθεν περιεστηκότων πέπεισται ,σχεδὸν δ᾽ οἱ πλεῖστοι τῶν πολιτῶν πάρεισιν ,ἢ τῶν δικαζόντων ὑμῶν ,ὡς ἐγὼ τοιοῦτόν τι διαπέπραγμαι ,μὴ μόνον εἰς ἐλεύθερον σῶμα ,ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ τυχόν ,ἀβίωτον εἶναί μοι τὸν λοιπὸν βίον νομίζω ·
κἂν μὴ προϊούσης τῆς ἀπολογίας ἐξελέγξω καὶ τὴν αἰτίαν οὖσαν ψευδῆ ,καὶ τὸν τολμήσαντ᾽ εἰπεῖν ἀνόσιον καὶ συκοφάντην ,κἂν τἆλλα πάντα μηδὲν ἀδικῶν φαίνωμαι ,θανάτου τιμῶμαι .
παράδοξος δέ μοι κἀκεῖνος ὁ λόγος ἐφάνη καὶ δεινῶς ἄδικος ,ὅθ᾽ ὑμᾶς ἐπηρώτα ,εἰ οἷόν τ᾽ ἐστὶν ἐν τῇ αὐτῇ πόλει Φιλοκράτους μὲν θάνατον καταψηφίσασθαι ,ὅτι καταγνοὺς ἑαυτοῦ ἀδικεῖν τὴν κρίσιν οὐχ ὑπέμεινεν ,ἐμοῦ δ᾽ ἀπογνῶναι .
ἐγὼ δ᾽ ἐπ᾽ αὐτῷ τούτῳ δικαίως ἂν ὑπολαμβάνω μάλιστα σῴζεσθαι ·εἰ γὰρ ὁ καταγνοὺς ἑαυτοῦ καὶ μὴ παρὼν ἀδικεῖ ,ὅ γε ἀπογνοὺς καὶ τὸ σῶμα τοῖς νόμοις καὶ τοῖς πολίταις παραδοὺς οὐκ ἀδικεῖ .
περὶ δὲ τῆς ἄλλης κατηγορίας δέομαι ὑμῶν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ἐάν τι παραλίπω καὶ μὴ μνησθῶ ,ἐπερωτᾶν με καὶ δηλοῦν ὅ τι ἂν ποθῆτε ἀκοῦσαι ,μηδὲν προκατεγνωκότας ,ἀλλ᾽ ἴσῃ τῇ εὐνοίᾳ ἀκούοντας .
ἀπορῶ δ᾽ ὁπόθεν χρὴ πρῶτον ἄρξασθαι ,διὰ τὴν ἀνωμαλίαν τῆς κατηγορίας .
σκέψασθε δ᾽ ἂν ὑμῖν εἰκός τι πρᾶγμα δόξω πάσχειν .
εἰμὶ μὲν γὰρ ὁ κινδυνεύων ἐγὼ νυνὶ περὶ τοῦ σώματος ,τῆς δὲ κατηγορίας τὴν πλείστην πεποίηται Φιλοκράτους καὶ Φρύνωνος καὶ τῶν ἄλλων συμπρέσβεων ,καὶ Φιλίππου καὶ τῆς εἰρήνης καὶ τῶν Εὐβούλου πολιτευμάτων ,ἐν ἅπασι δὲ τούτοις ἐγὼ τέταγμαι .μόνος δ᾽ ἐν τῷ λόγῳ φαίνεται κηδεμὼν τῆς πόλεως Δημοσθένης ,οἱ δ᾽ ἄλλοι προδόται ·
διατετέλεκε γὰρ εἰς ἡμᾶς ὑβρίζων ,καὶ λοιδορίας ψευδεῖς οὐκ ἐμοὶ μόνον λοιδορούμενος ,ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις .
ὃν δ᾽ οὕτως ἀτιμάζει ,πάλιν ἐκ μεταβολῆς ,ὅπου ἂν τύχῃ ,ὥσπερ Ἀλκιβιάδην ἢ Θεμιστοκλέα κρίνων ,οἳ πλεῖστον τῶν Ἑλλήνων δόξῃ διήνεγκαν ,ἀνῃρηκέναι μὲν αἰτιᾶται τὰς ἐν Φωκεῦσι πόλεις ,ἀπηλλοτριωκέναι δ᾽ ὑμῶν τὸν ἐπὶ Θράκης τόπον ,ἐκβεβληκέναι δὲ τῆς ἀρχῆς Κερσοβλέπτην ,ἄνδρα φίλον καὶ σύμμαχον τῆς πόλεως .
ἐνεχείρησε δ᾽ ἀπεικάζειν με Διονυσίῳ τῷ Σικελίας τυράννῳ ,καὶ μετὰ σπουδῆς καὶ κραυγῆς πολλῆς παρεκελεύσαθ᾽ ὑμῖν φυλάξασθαι ,καὶ τὸ τῆς ἱερείας ἐνύπνιον τῆς ἐν Σικελίᾳ διηγήσατο .
οὕτω δ᾽ ἄνω τὸ πρᾶγμα ἐξάρας ,ἐφθόνησέ μου ταῖς διαβολαῖς ,τὰς αἰτίας ἀνατιθεὶς τῶν πεπραγμένων οὐ τοῖς ἐμοῖς λόγοις ,ἀλλὰ τοῖς ὅπλοις τοῖς Φιλίππου .
πρὸς δὴ τοσαύτην τόλμαν καὶ τερατείαν ἀνθρώπου χαλεπὸν καὶ διαμνημονεῦσαι καθ᾽ ἕκαστα ,καὶ λέγειν μετὰ κινδύνου πρὸς ἀπροσδοκήτους διαβολάς .
ὅθεν δ᾽ ἡγοῦμαι σαφεστάτους τέ μοι τοὺς λόγους ἔσεσθαι καὶ γνωρίμους ὑμῖν καὶ δικαίους ,ἐντεῦθεν ἄρξομαι ,ἀπὸ τῶν περὶ τῆς εἰρήνης λόγων καὶ τῆς αἱρέσεως τῆς πρεσβείας ·
οὕτω γὰρ μάλιστα καὶ μεμνήσομαι ,καὶ δυνήσομαι εἰπεῖν ,καὶ ὑμεῖς μαθήσεσθε .
ἅπαντας γὰρ ὑμᾶς οἶμαι τοῦτό γε αὐτοὺς μνημονεύειν ,ὅθ᾽ οἱ πρέσβεις οἱ τῶν Εὐβοέων ,ἐπειδὴ περὶ τῆς πρὸς αὑτοὺς εἰρήνης τῷ δήμῳ διελέχθησαν ,εἶπον ,ὅτι καὶ Φίλιππος αὐτοὺς κελεύσειεν ὑμῖν ἀπαγγεῖλαι ὅτι βούλεται διαλύσασθαι πρὸς ὑμᾶς καὶ εἰρήνην ἄγειν .
οὐ πολλῷ δ᾽ ὕστερον χρόνῳ Φρύνων ὁ Ῥαμνούσιος ἑάλω ὑπὸ λῃστῶν ἐν ταῖς σπονδαῖς ταῖς Ὀλυμπιακαῖς ,ὡς αὐτὸς ᾐτιᾶτο ·
ἐπειδὴ δ᾽ ἐπανῆλθε δεῦρο λυτρωθείς ,ἐδεῖτο ὑμῶν πρεσβευτὴν αὑτῷ πρὸς Φίλιππον ἑλέσθαι ,ἵνα ,εἴ πως δύναιτο ,ἀπολάβοι τὰ λύτρα .
πεισθέντες δ᾽ ὑμεῖς εἵλεσθ᾽ αὐτῷ Κτησιφῶντα πρεσβευτήν .
ἐπειδὴ δὲ ἐπανῆκε δεῦρ᾽ ἀπὸ τῆς πρεσβείας ὁ Κτησιφῶν ,ἀπήγγειλε πρὸς ὑμᾶς ὑπὲρ ὧν ἐπέμφθη ,καὶ πρὸς τούτοις ,ὅτι φαίη Φίλιππος ἄκων μὲν πολεμῆσαι πρὸς ὑμᾶς ,βούλεσθαι δὲ καὶ νῦν ἀπαλλαγῆναι τοῦ πολέμου .
εἰπόντος δὲ ταῦτα τοῦ Κτησιφῶντος ,καὶ πολλήν τινα ἐξαγγείλαντος πρὸς τούτοις φιλανθρωπίαν ,καὶ τοῦ δήμου σφόδρα ἀποδεξαμένου καὶ τὸν Κτησιφῶντα ἐπαινέσαντος ,ἀντειπόντος δ᾽ οὐδενός ,ἐνταῦθα ἤδη δίδωσι ψήφισμα Φιλοκράτης ὁ Ἁγνούσιος ,καὶ ὁ δῆμος ἅπας ὁμογνωμονῶν ἐχειροτόνησεν ,ἐξεῖναι Φιλίππῳ δεῦρο κήρυκα καὶ πρέσβεις πέμπειν ὑπὲρ εἰρήνης .
πρότερον μὲν γὰρ καὶ αὐτὸ τοῦτ᾽ ἐκωλύετο ὑπό τινων ,οἷς ἦν τοῦτ᾽ ἐπιμελές ,ὡς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἔδειξεν .
γράφονται γὰρ οὗτοι παρανόμων τὸ ψήφισμα ,Λυκῖνον ἐπὶ τὴν γραφὴν ἐπιγραψάμενοι ,καὶ τίμημα ἑκατὸν τάλαντα .
καὶ μετὰ ταῦτ᾽ εἰσῄει ἡ γραφὴ εἰς τὸ δικαστήριον ,ἀρρώστως δ᾽ ἔχων ὁ Φιλοκράτης ἐκάλεσεν αὑτῷ συνήγορον Δημοσθένην ,ἀλλ᾽ οὐκ ἐμέ .
παρελθὼν δ᾽ ὁ μισοφίλιππος Δημοσθένης ,κατέτριψε τὴν ἡμέραν ἀπολογούμενος ·
καὶ τὸ τελευταῖον ἀποφεύγει φεύγει Φιλοκράτης ,ὁ δὲ γραψάμενος τὸ πέμπτον μέρος τῶν ψήφων οὐ μεταλαμβάνει .
καὶ ταῦθ᾽ ὑμεῖς ἅπαντες ἴστε .
ὑπὸ δὲ τοὺς αὐτοὺς καιροὺς Ὄλυνθος ἑάλω ,καὶ πολλοὶ τῶν ἡμετέρων ἐγκατελήφθησαν πολιτῶν ,ὧν ἦν Ἰατροκλῆς ὁ Ἐργοχάρους ἀδελφὸς καὶ Εὐήρατος ὁ Στρομβίχου υἱός .
ὑπὲρ δὴ τούτων ἱκετηρίαν θέντες οἱ οἰκεῖοι ἐδέοντο ὑμῶν ἐπιμέλειαν ποιήσασθαι .
παρελθόντες δ᾽ αὐτοῖς συνηγόρουν Φιλοκράτης καὶ Δημοσθένης ,ἀλλ᾽ οὐκ Αἰσχίνης .
καὶ πέμπουσι πρεσβευτὴν Ἀριστόδημον τὸν ὑποκριτὴν πρὸς Φίλιππον ,διὰ τὴν γνῶσιν καὶ φιλανθρωπίαν τῆς τέχνης .
ὡς δ᾽ ἐπανήκων ἀπὸ τῆς πρεσβείας ὁ Ἀριστόδημος διά τινας ἀσχολίας οὐ προσῄει πρὸς τὴν βουλήν ,ἀλλ᾽ ἔφθασεν αὐτὸν Ἰατροκλῆς ἐλθὼν ἐκ Μακεδονίας ἀφεθεὶς ὑπὸ Φιλίππου ἄνευ λύτρων ,ἐνταῦθ᾽ ἠγανάκτουν πολλοί ,ὅτι τὴν πρεσβείαν οὐκ ἀπήγγειλεν ὁ Ἀριστόδημος ,τοὺς αὐτοὺς λόγους ἀκούοντες τοῦ Ἰατροκλέους περὶ τοῦ Φιλίππου .
τελευταῖον δ᾽ εἰσελθὼν Δημοκράτης ὁ Ἀφιδναῖος ἔπεισε τὴν βουλὴν ἀνακαλέσασθαι τὸν Ἀριστόδημον ·
εἷς δὲ τῶν βουλευτῶν ἦν Δημοσθένης ὁ ἐμὸς κατήγορος .
παρελθὼν δ᾽ ὁ Ἀριστόδημος πολλήν τινα εὔνοιαν ἀπήγγειλε τοῦ Φιλίππου πρὸς τὴν πόλιν ,καὶ προσέθηκεν ὅτι καὶ σύμμαχος βούλοιτο τῇ πόλει γενέσθαι .
καὶ ταῦτ᾽ οὐκ ἐν τῇ βουλῇ μόνον εἶπεν ,ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ δήμῳ .
κἀνταῦθ᾽ οὐδὲν ἀντεῖπε Δημοσθένης ,ἀλλὰ καὶ στεφανῶσαι τὸν Ἀριστόδημον ἔγραψε .
ῥηθέντων δὲ τούτων ,ψήφισμα ἔγραψεν ὁ Φιλοκράτης ἑλέσθαι πρέσβεις πρὸς Φίλιππον ἄνδρας δέκα ,οἵτινες διαλέξονται Φιλίππῳ περὶ εἰρήνης καὶ τῶν κοινῇ συμφερόντων Ἀθηναίοις καὶ Φιλίππῳ .
χειροτονουμένων δὲ τῶν δέκα πρέσβεων ,ἐγὼ μὲν προεβλήθην ὑπὸ Ναυσικλέους ,Λημοσθένης δ᾽ ὑπ᾽ αὐτοῦ Φιλοκράτους ,ὁ νυνὶ Φιλοκράτους κατηγορῶν .
οὕτω δ᾽ ἦν πρόθυμος εἰς τὰ πράγματα ,ὥστε ἐν τῇ βουλῇ γράφει ,ἵνα ἀζήμιος ὢν ἡμῖν ὁ Ἀριστόδημος συμπρεσβεύῃ ,ἑλέσθαι πρέσβεις ἐπὶ τὰς πόλεις ἐν αἷς ἔδει τὸν Ἀριστόδημον ἀγωνίζεσθαι ,οἵτινες ὑπὲρ αὐτοῦ παραιτήσονται τὰς ζημίας .
καὶ ὅτι ταῦτ᾽ ἐστὶν ἀληθῆ ,λαβέ μοι τὰ ψηφίσματα ,καὶ τὴν ἐκμαρτυρίαν ἀνάγνωθι τὴν Ἀριστοδήμου ,καὶ κάλει πρὸς οὓς ἐξεμαρτύρησεν ,ἵν᾽ εἰδῶσιν οἱ δικασταί ,τίς ὁ Φιλοκράτους ἑταῖρος ,καὶ τίς ὁ τὰς δωρεὰς Ἀριστοδήμῳ φάσκων πείσειν δοῦναι τὸν δῆμον .
Ψηφίσματα Ἐκμαρτυρία 
ἡ μὲν τοίνυν ἐξ ἀρχῆς ἔνστασις τῶν ὅλων πραγμάτων ἐγένετο οὐ δι᾽ ἐμοῦ ,ἀλλὰ διὰ Λημοσθένους καὶ Φιλοκράτους ·
ἐν δὲ τῇ πρεσβείᾳ συσσιτεῖν ἡμῖν ἐσπούδασεν ,οὐκ ἐμὲ πείσας ,ἀλλὰ τοὺς μετ᾽ ἐμοῦ ,Ἀγλαοκρέοντα τὸν Τενέδιον ,ὃν ἐκ τῶν συμμάχων εἵλεσθε ,καὶ Ἰατροκλέα .
ἐν δὲ τῇ πορείᾳ παρακελεύεσθαί με φησὶν αὑτῷ ,ὅπως τὸ θηρίον κοινῇ φυλάξομεν ,τὸν Φιλοκράτην ,πρᾶγμα λέγων πεπλασμένον .
πῶς γὰρ ἂν ἐγὼ Δημοσθένην ἐπὶ Φιλοκράτην παρεκάλουν ,ὃν ᾔδειν συνειπόντα μὲν Φιλοκράτει ,ὅτ᾽ ἦν ἡ τῶν παρανόμων γραφή ,προβληθέντα δ᾽ εἰς τὴν πρεσβείαν ὑπὸ Φιλοκράτους ; 
πρὸς δὲ τούτοις οὐκ ἐν τοιούτοις ἦμεν λόγοις ,ἀλλ᾽ ὅλην τὴν πορείαν ἠναγκαζόμεθα Δημοσθένην ὑπομένειν ἀφόρητον καὶ βαρὺν ἄνθρωπον ·
ὃς διασκοπούντων ἡμῶν ὅ τι χρὴ λέγειν ,καὶ Κίμωνος εἰπόντος ὅτι φοβοῖτο μὴ δικαιολογούμενος περιγένοιτο ἡμῶν ὁ Φίλιππος ,πηγὰς δὴ λόγων ἐπηγγέλλετο ,καὶ περὶ τῶν δικαίων τῶν ὑπὲρ Ἀμφιπόλεως καὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ πολέμου τοιαῦτα ἐρεῖν ἔφη ,ὥστε ἀπορράψειν τὸ Φιλίππου στόμα ὁλοσχοίνῳ ἀβρόχῳ καὶ πείσειν Ἀθηναίους μὲν καταδέξασθαι Λεωσθένην ,Φίλιππον δ᾽ Ἀθηναίοις Ἀμφίπολιν ἀποδοῦναι .
ἵνα δὲ μὴ μακρολογῶ τὴν τούτου διεξιὼν ὑπερηφανίαν ,ὡς τάχιστα ἥκομεν εἰς Μακεδονίαν ,συνετάξαμεν πρὸς ἡμᾶς αὐτούς ,ὅταν προσίωμεν Φιλίππῳ ,τὸν πρεσβύτατον πρῶτον λέγειν καὶ τοὺς λοιποὺς καθ᾽ ἡλικίαν ·
ἐτύγχανε δ᾽ ἡμῶν νεώτατος ὤν ,ὡς ἔφη ,Δημοσθένης .
ἐπειδὴ δὲ εἰσεκλήθημεν ,- καὶ τούτοις ἤδη μοι σφόδρα προσέχετε τὸν νοῦν ·ἐντεῦθεν γὰρ κατόψεσθε τἀνθρώπου φθόνον ὑπερβάλλοντα καὶ δεινὴν δειλίαν ἅμα καὶ κακοήθειαν ,καὶ τοιαύτας ἐπιβουλὰς κατ᾽ ἀνδρῶν συσσίτων καὶ συμπρέσβεων ,ἃς οὐδ᾽ ἂν κατὰ τῶν ἐχθίστων τις εἰκῇ ποιήσαιτο .
τοὺς γὰρ τῆς πόλεως ἅλας καὶ τὴν δημοσίαν τράπεζαν περὶ πλείστου δή φησι ποιεῖσθαι ,οὐκ ὢν ἐπιχώριος ,εἰρήσεται γάρ ,οὐδ᾽ ἐγγενής .
ἡμεῖς δέ ,οἷς ἱερὰ καὶ τάφοι προγόνων ὑπάρχουσιν ἐν τῇ πατρίδι ,καὶ διατριβαὶ καὶ συνήθειαι μεθ᾽ ὑμῶν ἐλευθέριοι ,καὶ γάμοι κατὰ τοὺς νόμους καὶ κηδεσταὶ καὶ τέκνα ,Ἀθήνησι μὲν ἦμεν ἄξιοι τῆς ὑμετέρας πίστεως ,οὐ γὰρ ἄν ποτε ἡμᾶς εἵλεσθε ,ἐλθόντες δ᾽ εἰς Μακεδονίαν ἐξαίφνης ἐγενόμεθα προδόται .
ὁ δὲ οὐδὲν ἄπρατον ἔχων μέρος τοῦ σώματος ,ὡς ὢν Ἀριστείδης ,ὁ δίκαιος ἐπικαλούμενος ,δυσχεραίνει καὶ καταπτύει δωροδοκίας .
ἀκούσατε δὴ τούς τε ἡμετέρους λόγους ,οὓς εἴπομεν ὑπὲρ ὑμῶν ,καὶ πάλιν οὓς τὸ μέγα ὄφελος τῆς πόλεως εἴρηκε Δημοσθένης ,ἵν᾽ ἐφεξῆς καὶ κατὰ μικρὸν πρὸς ἕκαστα τῶν κατηγορημένων ἀπολογήσωμαι .
ἐπαινῶ δ᾽ εἰς ὑπερβολὴν ὑμᾶς ,ὦ ἄνδρες δικασταί ,ὅτι σιγῇ καὶ δικαίως ἡμῶν ἀκούετε ·
ὥστε ,ἐάν τι μὴ λύσω τῶν κατηγορημένων ,οὐχ ὑμᾶς ,ἀλλ᾽ ἐμαυτὸν αἰτιάσομαι .
ἐπειδὴ γὰρ οἱ πρεσβύτεροι ταῖς ἡλικίαις ὑπὲρ τῆς πρεσβείας εἰρήκεσαν ,καὶ καθῆκεν εἰς ἡμᾶς ὁ λόγος ,τὰ μὲν καθ᾽ ἕκαστα τῶν ἐκεῖ ῥηθέντων ὑπ᾽ ἐμοῦ ,καὶ τοὺς πρὸς ταῦτα Φιλίππου λόγους ,ἐν τῷ δήμῳ σαφῶς ἀπήγγειλα πρὸς ἅπαντας Ἀθηναίους ,νυνὶ δὲ πειράσομαι διὰ κεφαλαίων ὑμᾶς ὑπομιμνῄσκειν .πρῶτον μὲν γὰρ πρὸς αὐτὸν διεξῆλθον τὴν πατρικὴν εὔνοιαν καὶ τὰς εὐεργεσίας ἃς ὑμεῖς ὑπήρξατε Ἀμύντα τῷ Φιλίππου πατρί ,οὐδὲν παραλείπων ,ἀλλ᾽ ἐφεξῆς ἅπαντα ὑπομιμνῄσκων ,δεύτερον δὲ ,ὧν αὐτὸς ἦν μάρτυς εὖ παθών .
Ἀμύντου μὲν γὰρ νεωστὶ τετελευτηκότος καὶ Ἀλεξάνδρου τοῦ πρεσβυτάτου τῶν ἀδελφῶν ,Περδίκκου δὲ καὶ Φιλίππου παίδων ὄντων ,Εὐρυδίκης δὲ τῆς μητρὸς αὐτῶν προδεδομένης ὑπὸ τῶν δοκούντων εἶναι φίλων ,
Παυσανίου δ᾽ ἐπὶ τὴν ἀρχὴν κατιόντος ,φυγάδος μὲν ὄντος ,τῷ καιρῷ δ᾽ ἰσχύοντος ,πολλῶν δ᾽ αὐτῷ συμπραττόντων ,ἔχοντος δὲ Ἑλληνικὴν δύναμιν ,εἰληφότος δὲ Ἀνθεμοῦντα καὶ Θέρμαν καὶ Στρέψαν καὶ ἄλλ᾽ ἄττα χωρία ,Μακεδόνων δὲ οὐχ ὁμονοούντων ,ἀλλὰ τῶν πλείστων τὰ Παυσανίου φρονούντων ,ἐπὶ τῶν καιρῶν τούτων ἐχειροτόνησαν Ἀθηναῖοι στρατηγὸν ἐπ᾽ Ἀμφίπολιν Ἰφικράτην ,Ἀμφιπολιτῶν αὐτῶν ἐχόντων τότε τὴν πόλιν καὶ τὴν χώραν καρπουμένων .ἀφικομένου δ᾽ εἰς τοὺς τόπους Ἰφικράτους μετ᾽ ὀλίγων τὸ πρῶτον νεῶν ,ἐπὶ κατασκοπῇ μᾶλλον τῶν πραγμάτων ἢ πολιορκία τῆς πόλεως ,ἐνταῦθα ,ἔφην ἐγώ ,μετεπέμψατο 
" 
καὶ μετὰ ταῦτα ἤδη δέησιν ἰσχυρὰν ἐποιεῖτο καὶ ὑπὲρ ὑμῶν καὶ ὑπὲρ αὑτῆς καὶ ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς καὶ ὅλως ὑπὲρ τῆς σωτηρίας .
ἀκούσας δὲ ταῦτα Ἰφικράτης ἐξήλασε Παυσανίαν ἐκ Μακεδονίας ,καὶ τὴν δυναστείαν ὑμῖν ἔσωσε .
καὶ μετὰ ταῦτα εἶπον περὶ Πτολεμαίου ,ὃς ἦν ἐπίτροπος καθεστηκὼς τῶν πραγμάτων ,ὡς ἀχάριστον καὶ δεινὸν ἔργον διεπράξατο ,διδάσκων ὅτι πρῶτον μὲν ὑπὲρ Ἀμφιπόλεως ἀντέπραττε τῇ πόλει ,καὶ πρὸς Θηβαίους διαφερομένων Ἀθηναίων συμμαχίαν ἐποιήσατο ,καὶ πάλιν ὡς Περδίκκας εἰς τὴν ἀρχὴν καταστὰς ὑπὲρ Ἀμφιπόλεως ἐπολέμησε τῇ πόλει .καὶ τὴν ὑμετέραν ἠδικημένων ὅμως φιλανθρωπίαν διεξῄειν ,λέγων ὅτι κρατοῦντες τῷ πολέμῳ Περδίκκαν Καλλισθένους ἡγουμένου ,ἀνοχὰς πρὸς αὐτὸν ἐποιήσασθε ,ἀεί τινος προσδοκῶντες τῶν δικαίων τεύξεσθαι .
καὶ τὴν διαβολὴν ταύτην ἐπειρώμην λύειν ,διδάσκων ὅτι Καλλισθένην ὁ δῆμος ἀπέκτεινεν ,οὐ διὰ τὰς πρὸς Περδίκκαν ἀνοχάς ,ἀλλὰ δι᾽ ἑτέρας αἰτίας .
καὶ πάλιν οὐκ ὤκνουν κατ᾽ αὐτοῦ λέγειν Φιλίππου ,ἐπιτιμῶν ὅτι τὴν ἐκδοχὴν ἐποιήσατο τοῦ πρὸς τὴν πόλιν πολέμου .
καὶ πάντων ὧν εἴποιμι μάρτυρας τὰς ἐκείνων ἐπιστολὰς παρειχόμην καὶ τὰ ψηφίσματα τοῦ δήμου καὶ τὰς Καλλισθένους ἀνοχάς .
περὶ μὲν οὖν τῆς ἐξ ἀρχῆς κτήσεως τῆς χώρας ,καὶ τῶν καλουμένων Ἐννέα ὁδῶν ,καὶ περὶ τῶν Θησέως παίδων ,ὧν Ἀκάμας λέγεται φερνὴν ἐπὶ τῇ γυναικὶ λαβεῖν τὴν χώραν ταύτην ,τότε μὲν ἥρμοττέ τε λέγειν καὶ ἐρρήθη ὡς ἐνεδέχετο ἀκριβέστατα ,νυνὶ δὲ ἴσως ἀνάγκη συντέμνειν τοὺς λόγους ·
ἃ δὲ ἦν τῶν σημείων οὐκ ἐν τοῖς ἀρχαίοις μύθοις ,ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ἡμῶν γεγενημένα ,καὶ τούτων ἐπεμνήσθην .
συμμαχίας γὰρ Λακεδαιμονίων καὶ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων συνελθούσης ,εἷς ὢν τούτων Ἀμύντας ὁ Φιλίππου πατὴρ καὶ πέμπων σύνεδρον καὶ τῆς καθ᾽ αὑτὸν ψήφου κύριος ὤν ,ἐψηφίσατο Ἀμφίπολιν τὴν Ἀθηναίων συνεξαιρεῖν μετὰ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων Ἀθηναίοις .
καὶ τούτων τὸ κοινὸν δόγμα τῶν Ἑλλήνων καὶ τοὺς ψηφισαμένους ἐκ τῶν δημοσίων γραμμάτων μάρτυρας παρειχόμην .
" ὧν δὲ Ἀμύντας ἀπέστη ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων ἁπάντων οὐ μόνον λόγοις ,ἀλλὰ καὶ ψήφῳ ,τούτων ," ἔφην ἐγώ ," σὲ τὸν ἐξ ἐκείνου γεγενημένον οὐκ ἔστι δίκαιον ἀντιποιεῖσθαι .
εἰ δ᾽ ἀντιποιῇ κατὰ πόλεμον λαβὼν εἰκότως ἔχειν ,εἰ μὲν πρὸς ἡμᾶς πολεμήσας δοριάλωτον τὴν πόλιν εἷλες ,κυρίως ἔχεις τῷ τοῦ πολέμου νόμῳ κτησάμενος ·
εἰ δ᾽ Ἀμφιπολίτας ἀφείλου τὴν Ἀθηναίων πόλιν ,οὐχὶ τἀκείνων ἔχεις ,ἀλλὰ τὴν Ἀθηναίων χώραν .
" 
ῥηθέντων δὲ καὶ τούτων καὶ ἑτέρων λόγων ,ἤδη καθῆκεν εἰς Δημοσθένην τὸ τῆς πρεσβείας μέρος ,καὶ πάντες προσεῖχον ὡς ὑπερβολάς τινας δυνάμεως ἀκουσόμενοι λόγων ·καὶ γὰρ πρὸς αὐτὸν τὸν Φίλιππον ,ὡς ἦν ὕστερον ἀκούειν ,καὶ πρὸς τοὺς ἑταίρους ἐξήγγελτο ἡ τῶν ἐπαγγελιῶν ὑπερβολή .οὕτω δὲ ἁπάντων διακειμένων πρὸς τὴν ἀκρόασιν ,φθέγγεται τὸ θηρίον τοῦτο προοίμιον σκοτεινόν τι καὶ τεθνηκὸς δειλίᾳ ,καὶ μικρὸν προαγαγὼν ἄνω τῶν πραγμάτων ,ἐξαίφνης ἐσίγησε καὶ διηπορήθη ,τελευτῶν δὲ ἐκπίπτει ἐκ τοῦ λόγου .ἰδὼν δὲ αὐτὸν ὁ Φίλιππος ὡς διέκειτο ,θαρρεῖν τε παρεκελεύετο καὶ μὴ 
ἐπειδὴ δ᾽ ἐφ᾽ ἡμῶν αὐτῶν ἐγενόμεθα ,σφόδρα σκυθρωπάσας ὁ χρηστὸς οὑτοσὶ Δημοσθένης ἀπολωλεκέναι με ἔφη τὴν πόλιν καὶ τοὺς συμμάχους .
ἐκπλαγέντος δὲ οὐκ ἐμοῦ μόνου ,ἀλλὰ καὶ τῶν συμπρέσβεων ἁπάντων ,καὶ τὴν αἰτίαν πυνθανομένων δι᾽ ἣν ταῦτ᾽ εἶπεν ,ἤρετό με εἰ τῶν Ἀθήνησι πραγμάτων ἐπιλέλησμαι ,καὶ τὸν δῆμον καταπεπονημένον καὶ σφόδρα ἐπιθυμοῦντα εἰρήνης εἰ μὴ μέμνημαι .
" ἢ μέγα φρονεῖς ," ἔφη ," ἐπὶ ταῖς ἐψηφισμέναις μὲν πεντήκοντα ναυσίν ,οὐδέποτε δὲ πληρωθησομέναις ; 
οὕτω γὰρ ἠρέθικας Φίλιππον καὶ τοιαῦτα εἴρηκας ,ἐξ ὧν οὐκ εἰρήνη γένοιτ᾽ ἂν ἐκ πολέμου ,ἀλλ᾽ ἐξ εἰρήνης πόλεμος ἀκήρυκτος ." 
ἀρχομένου δ᾽ ἐμοῦ πρὸς ταῦτα ἀντιλέγειν ,ἐκάλουν ἡμᾶς οἱ ὑπηρέται .
ὡς δ᾽ εἰσήλθομεν καὶ ἐκαθεζόμεθα ,ἐξ ἀρχῆς πρὸς ἕκαστον τῶν εἰρημένων ἐνεχείρει τι λέγειν ὁ Φίλιππος ,πλείστην δὲ εἰκότως ἐποιήσατο διατριβὴν πρὸς τοὺς ἐμοὺς λόγους ·
ἴσως γὰρ οὐδὲν τῶν ἐνόντων εἰπεῖν ,ὥς γε οἶμαι ,παρέλιπον ·
καὶ πολλάκις μου τοὔνομα ἐν τοῖς λόγοις ὠνόμαζε ·
πρὸς δὲ Δημοσθένην τὸν οὕτω καταγελάστως ἀπαλλάξαντα οὐδ᾽ ὑπὲρ ἑνὸς οἶμαι διελέχθη .
τοῦτο δὲ ἦν ἄρα ἀγχόνη καὶ λύπη τούτῳ .
ἐπειδὴ δὲ κατέστρεψεν εἰς φιλανθρωπίαν τοὺς λόγους ,καὶ τὸ συκοφάντημα ὃ προειρήκει κατ᾽ ἐμοῦ πρὸς τοὺς συμπρέσβεις οὗτος ,ὡς ἐσομένου πολέμου καὶ διαφορᾶς αἰτίου ,διέπιπτεν αὐτῷ ,ἐνταῦθα ἤδη καὶ παντελῶς ἐξιστάμενος αὑτοῦ καταφανὴς ἦν ,ὥστε καὶ κληθέντων ἡμῶν ἐπὶ ξένια δεινῶς ἀσχημονεῖν .
ἀφορμώντων δ᾽ ἡμῶν οἴκαδε ἐκ τῆς πρεσβείας ,ἐξαίφνης κατὰ τὴν ὁδὸν παραδόξως ὡς φιλανθρώπως πρὸς ἕκαστον διελέγετο .
ὅ τι μὲν οὖν ποτ᾽ ἦν ὁ κέρκωψ ἢ τὸ καλούμενον παιπάλημα ἢ τὸ παλίμβολον ἢ τὰ τοιαῦτα ῥήματα ,οὐκ ᾔδειν πρότερον ·νυνὶ δ᾽ ἐξηγητὴν τοῦτον λαβὼν τῆς ἁπάσης κακοηθείας μεμάθηκα .
διαλαμβάνων γὰρ ἕκαστον ἡμῶν ἐν μέρει ,τῷ μὲν ἔρανον συστήσειν ἐπηγγέλλετο καὶ βοηθήσειν τοῖς ἰδίοις ,τὸν δὲ εἰς στρατηγίαν καταστήσειν ·
ἐμοὶ δὲ παρακολουθῶν καὶ τὴν φύσιν μακαρίζων καὶ τοὺς λόγους οὓς εἶπον ἐγκωμιάζων πολὺς ἦν τοῖς ἐπαίνοις καὶ ἐπαχθής .
συνδειπνούντων δ᾽ ἡμῶν ἁπάντων ἐν Λαρίσῃ ,αὑτὸν μὲν ἔσκωπτε καὶ τὴν ἀπορίαν τὴν ἐν τῷ λόγῳ συμβᾶσαν ἑαυτῷ ,τὸν δὲ Φίλιππον τῶν ὑπὸ τὸν ἥλιον ἀνθρώπων ἔφη πάντων εἶναι δεινότατον .
συναποφηναμένου δὲ κἀμοῦ τι τοιοῦτον ,ὡς καὶ μνημονικῶς εἴποι πρὸς τὰ παρ᾽ ἡμῶν ῥηθέντα ,Κτησιφῶντος δέ ,ὅσπερ ἦν ἡμῶν πρεσβύτατος ,ὑπερβολήν τινα ἑαυτοῦ παλαιότητος καὶ πλήθους ἐτῶν εἰπόντος ,καὶ προσθέντος ,ὡς ἐν τοσούτῳ χρόνῳ οὐ πώποθ᾽ οὕτως ἡδὺν οὐδ᾽ ἐπαφρόδιτον ἄνθρωπον ἑωρακὼς εἴη ,ἀνακροτήσας ὁ Σίσοφος ὅδε τὰς χεῖρας ,
" ταῦτα μέντοι ," ἔφη ," ὦ Κτησιφῶν ,οὔτ᾽ ἂν σὺ πρὸς τὸν δῆμον εἴποις ,οὔτ᾽ ἂν οὗτος ," ἐμὲ δὴ λέγων ," τολμήσειεν εἰπεῖν πρὸς Ἀθηναίους ,ὡς ὁ Φίλιππος δεινὸς εἰπεῖν καὶ μνημονικός ." 
ἀναισθήτως δὲ ἡμῶν ἐχόντων καὶ τὴν ἐπιβουλὴν οὐ προορωμένων ,ἣν αὐτίκα ἀκούσεσθε ,εἰς συνθήκην τινὰ ἡμᾶς κατέκλῃσεν ὑπὲρ τοῦ ταῦτ᾽ ἐρεῖν πρὸς ὑμᾶς .
ἐμοῦ δὲ καὶ δέησιν ἰσχυρὰν ἐδεήθη μὴ παραλιπεῖν ,ἀλλ᾽ εἰπεῖν ,ὡς ὑπὲρ Ἀμφιπόλεώς τι καὶ Δημοσθένης εἴποι .
μέχρι μὲν οὖν τούτων οἱ συμπρέσβεις εἰσί μοι μάρτυρες ,οὓς προπηλακίζων οὗτος καὶ διαβάλλων ἐν τῇ κατηγορίᾳ διατετέλεκε ·
τῶν δ᾽ ἐπὶ τοῦ βήματος παρ᾽ ὑμῖν λόγων ὑμεῖς ἀκηκόατε ,ὥστε οὐκ ἐνέσται μοι ψεύδεσθαι .
δέομαι δὲ ὑμῶν προσεπιπονῆσαι ἀκούοντας καὶ τὴν λοιπὴν διήγησιν .
ὅτι μὲν γὰρ ἕκαστος ὑμῶν ποθεῖ τὰ περὶ Κερσοβλέπτην ἀκούειν καὶ τὰς περὶ Φωκέων αἰτίας ,σαφῶς οἶδα ,καὶ πρὸς ταῦτα σπεύδω ·
ἀλλ᾽ ἐὰν μὴ τὰ πρὸ τούτων ἀκούσητε ,οὐδ᾽ ἐκείνοις ὁμοίως παρακολουθήσετε .
ἐὰν δ᾽ ἐμοὶ τῷ κινδυνεύοντι εἰπεῖν δῶτε ὡς βούλομαι ,καὶ σῶσαί με ,εἰ μηδὲν ἀδικῶ ,δυνήσεσθε ,ἱκανὰς εἰληφότες ἀφορμάς ,καὶ θεάσεσθε ἐκ τῶν ὁμολογουμένων καὶ τἀντιλεγόμενα .
ὡς γὰρ δεῦρ᾽ ἤλθομεν καὶ πρὸς τὴν βουλὴν ἐπὶ κεφαλαίων τὴν πρεσβείαν ἀπηγγείλαμεν ,καὶ τὴν ἐπιστολὴν ἀπέδομεν τὴν παρὰ Φιλίππου ,ἐπαινέτης ἦν ἡμῶν Δημοσθένης πρὸς τοὺς συμβουλευτάς ,καὶ τὴν Ἑστίαν ἐπώμοσε τὴν βουλαίαν συγχαίρειν τῇ πόλει ,ὅτι τοιούτους ἄνδρας ἐπὶ τὴν πρεσβείαν ἐξέπεμψεν ,οἳ καὶ τῇ πίστει καὶ λέγοντες ἦσαν ἄξιοι τῆς πόλεως .
ὑπὲρ ἐμοῦ δὲ εἶπέ τι τοιοῦτον ,ὡς οὐ ψευσαίμην τὰς τῶν ἑλομένων με ἐπὶ τὴν πρεσβείαν ἐλπίδας .τέλος δὲ πάντων ·ἔγραψε γὰρ ἡμᾶς στεφανῶσαι θαλλοῦ στεφάνῳ ἕκαστον εὐνοίας ἕνεκα τῆς εἰς τὸν δῆμον ,καὶ καλέσαι ἐπὶ δεῖπνον εἰς τὸ πρυτανεῖον εἰς αὔριον .
ὅτι δ᾽ οὐδὲν ψεῦδος εἴρηκα πρὸς ὑμᾶς ,λαβέτω μοι τὸ ψήφισμα ὁ γραμματεύς ,καὶ τὰς τῶν συμπρέσβεων μαρτυρίας ἀναγνώτω .
Ψήφισμα Μαρτυρίαι 
ἐπειδὴ τοίνυν ἀπηγγέλλομεν τὴν πρεσβείαν ἐν τῷ δήμῳ ,εἶπε παρελθὼν πρῶτος ἡμῶν Κτησιφῶν ἄλλους τέ τινας λόγους καὶ τοὺς πρὸς Δημοσθένην αὐτῷ συγκειμένους ἐρεῖν ,περί τε τῆς ἐντεύξεως τῆς Φιλίππου καὶ τῆς ἰδέας αὐτοῦ καὶ τῆς ἐν τοῖς πότοις ἐπιδεξιότητος .
καὶ μετὰ τοῦτον Φιλοκράτους εἰπόντος μικρὰ καὶ Δερκύλου ,παρῆλθον ἐγώ .
ἐπειδὴ δὲ τὴν ἄλλην διεξῆλθον πρεσβείαν ,ἀπήντησα καὶ πρὸς τὸν λόγον ὃν ἐν τοῖς συμπρέσβεσι διωμολογησάμην ,εἰπὼν ὅτι καὶ μνημονικῶς καὶ δυνατῶς ὁ Φίλιππος εἴποι ·
καὶ τὴν δέησιν οὐκ ἐπελαθόμην τὴν Δημοσθένους ,ὅτι ταχθείη λέγειν ,ἐάν τι παραλίπωμεν ἡμεῖς ,ὑπὲρ Ἀμφιπόλεως .
ἐφ᾽ ἅπασι δ᾽ ἡμῖν ἀνίσταται τελευταῖος Δημοσθένης ,καὶ τερατευσάμενος ,ὥσπερ εἴωθε ,τῷ σχήματι καὶ τρίψας τὴν κεφαλήν ,ὁρῶν ἐπισημαινόμενον τὸν δῆμον καὶ ἀποδεδεγμένον τοὺς παρ᾽ ἐμοῦ λόγους ,ἀμφοτέρων ἔφη θαυμάζειν ,καὶ τῶν ἀκουόντων καὶ τῶν πρεσβευσάντων ,ὅταν παρέντες τὸν χρόνον ,οἱ μὲν τὸν τοῦ βουλεύεσθαι ,οἱ δὲ τὸν τοῦ συμβουλεύειν ,ἀποδιατρίβωσι τὴν ὑπερόριον λαλιὰν ἀγαπῶντες ἐν τοῖς οἰκείοις πράγμασιν ·
οὐδὲν γὰρ εἶναι ῥᾷον ἢ πρεσβείαν ἀπαγγεῖλαι .
" βούλομαι δ᾽ ὑμῖν " ἔφη " καὶ ἐπιδεῖξαι ,ὡς δεῖ τὸ πρᾶγμα γίγνεσθαι ." 
ἅμα δ᾽ ἐκέλευσεν ἀναγνωσθῆναι τὸ ψήφισμα τοῦ δήμου .
ἀναγνωσθέντος δὲ εἶπεν ,ὅτι " κατὰ τοῦτο ἐξεπέμφθημεν ,καὶ ταῦτα ἐπράττομεν ἃ ἐνταυθοῖ γέγραπται .
λαβὲ δή μοι καὶ τὴν ἐπιστολὴν ἣν ἥκομεν παρὰ Φιλίππου φέροντες ." 
ἐπειδὴ δὲ ἀνεγνώσθη ," ἀπέχετε " ἔφη " τὴν ἀπόκρισιν ,καὶ λοιπὸν ὑμῖν ἐστι βουλεύσασθαι .
" 
θορυβησάντων δ᾽ ἐπ᾽ αὐτῷ τῶν μέν ,ὡς δεινός τις εἴη καὶ σύντομος ,τῶν δὲ πλειόνων ,ὡς πονηρὸς καὶ φθονερός ," σκέψασθε δὲ " ἔφη " ὡς συντόμως καὶ τἆλλα πάντα ἀπαγγελῶ .ἐδόκει δεινὸς εἶναι λέγειν Αἰσχίνῃ Φίλιππος ,ἀλλ᾽ οὐκ ἐμοί ,ἀλλ᾽ εἴ τις αὐτοῦ τὴν τύχην περιελὼν ἑτέρῳ περιθείη ,οὐκ ἂν πολύ τι καταδεὴς εἴη .
ἐδόκει Κτησιφῶντι τὴν ὄψιν λαμπρὸς εἶναι ,ἐμοὶ δ᾽ οὐ χείρων Ἀριστόδημος ὁ ὑποκριτής ," παρῆν δ᾽ ἡμῖν καὶ συνεπρέσβευε .
" μνημονικόν τις αὐτόν φησιν εἶναι ·
καὶ γὰρ ἕτεροι .
πιεῖν δεινὸς ἦν ·
Φιλοκράτης ὁ μεθ᾽ ἡμῶν δεινότερος .
λόγον τίς φησιν ἐμοὶ καταλιπεῖν ὑπὲρ Ἀμφιπόλεως ·
ἀλλ᾽ οὔτ᾽ ἂν ὑμῖν ὁ ῥήτωρ οὗτος οὔτ᾽ ἂν ἐμοὶ λόγου μεταδοίη .
ταυτὶ μὲν οὖν " ἔφη " λῆρός ἐστιν ·
ἐγὼ δὲ ψήφισμα γράψω καὶ τῷ κήρυκι σπείσασθαι τῷ παρὰ Φιλίππου ἥκοντι ,καὶ τοῖς μέλλουσι παρ᾽ αὐτοῦ δεῦρο ἰέναι πρέσβεσι ,καὶ τοὺς πρυτάνεις ,ἐπειδὰν ἥκωσιν οἱ πρέσβεις ,ἐκκλησίαν ἐπὶ δύο ἡμέρας ποιεῖν μὴ μόνον ὑπὲρ εἰρήνης ,ἀλλὰ καὶ περὶ συμμαχίας ,καὶ τοὺς πρέσβεις ἡμᾶς ,εἰ δοκοῦμεν ἄξιοι εἶναι ,ἐπαινέσαι καὶ καλέσαι ἐπὶ δεῖπνον εἰς τὸ πρυτανεῖον εἰς αὔριον .
" 
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,λαβέ μοι τὰ ψηφίσματα ,ἵνα εἰδῆτε ,ὦ ἄνδρες δικασταί ,καὶ τὴν ἀνωμαλίαν αὐτοῦ καὶ τὸν φθόνον ,καὶ τὴν τῶν πραγμάτων μετὰ Φιλοκράτους κοινωνίαν ,καὶ τὸ ἦθος ,ὡς ἐπίβουλον καὶ ἄπιστον .
κάλει δέ μοι καὶ τοὺς συμπρέσβεις ,καὶ τὰς μαρτυρίας αὐτῶν ἀνάγνωθι .
Ψηφίσματα 
οὐ τοίνυν μόνον ταῦτα ἔγραψεν ,ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα ἐν τῇ βουλῇ θέαν εἰς τὰ Διονύσια κατανεῖμαι τοῖς πρέσβεσιν ,ἐπειδὰν ἥκωσι ,τοῖς Φιλίππου .
λέγε καὶ τοῦτο τὸ ψήφισμα .
Ψήφισμα ἀνάγνωθι δὴ καὶ τὴν τῶν συμπρέσβεων μαρτυρίαν ,ἵν᾽ εἰδῆτε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὅτι Δημοσθένης οὐχ ὑπὲρ τῆς πόλεως εἰπεῖν δύναται ,ἀλλ᾽ ἐπὶ τοὺς συσσίτους καὶ ὁμοσπόνδους μελετᾷ .
Μαρτυρία 
τὴν μὲν τοίνυν κοινωνίαν τῶν περὶ τῆς εἰρήνης πράξεων οὐκ ἐμὴν καὶ Φιλοκράτους ,ἀλλὰ Δημοσθένους καὶ Φιλοκράτους εὑρίσκετε ,καὶ τὰς πίστεις τῶν εἰρημένων ἱκανὰς ὑμῖν οἶμαι παρεσχῆσθαι ·
τῶν μὲν γὰρ ἀπηγγελμένων ὑμεῖς ἐστέ μοι μάρτυρες ,τῶν δ᾽ ἐν Μακεδονίᾳ ῥηθέντων καὶ τῶν κατὰ τὴν πορείαν ἡμῖν συμβάντων τοὺς συμπρέσβεις ὑμῖν μάρτυρας παρεσχόμην .τῆς δὲ ὑπὸ Δημοσθένους ἀρτίως εἰρημένης κατηγορίας ἠκούσατε καὶ μέμνησθε ,ἧς τὴν ἀρχὴν ἐποιήσατο ἀπὸ τῆς δημηγορίας ἣν εἶπον ἐγὼ περὶ τῆς εἰρήνης .πάντα δὲ ἐν τῷ μέρει τούτῳ τῆς κατηγορίας ἐψευσμένος ,ἐπὶ τῷ καιρῷ τούτῳ δεινῶς ἐσχετλίασε .τοὺς γὰρ λόγους τούτους ἐναντίον φησὶ τῶν πρέσβεων λέγεσθαι οὓς ἔπεμψαν πρὸς ὑμᾶς οἱ Ἕλληνες μεταπεμφθέντες ὑπὸ τοῦ δήμου ,ἵνα κοινῇ καὶ πολεμοῖεν ,εἰ δέοι ,Φιλίππῳ ,καὶ 
ταῖς δὲ ξενικαῖς πρεσβείαις ἡ βουλὴ τὰς εἰς τὸν δῆμον προσόδους προβουλεύει ·
οὗτος δ᾽ ἐφεστάναι τὰς ἀπὸ τῶν Ἑλλήνων φησὶ πρεσβείας .
παρελθὼν τοίνυν ,Δημόσθενες ,ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο ἐν τῷ ἐμῷ λόγῳ ,εἰπὲ πόλεως ἧστινος βούλει τῶν Ἑλληνίδων τοὔνομα ἐξ ἧς ἀφῖχθαι τότε φῂς τοὺς πρέσβεις ·
καὶ τὰ προβουλεύματα αὐτῶν ἐκ τοῦ βουλευτηρίου δὸς ἀναγνῶναι ,καὶ τοὺς Ἀθηναίων κάλει πρέσβεις ,οὓς ἐξέπεμψαν ἐπὶ τὰς πόλεις ,μάρτυρας .
κἂν παρεῖναι καὶ μὴ ἀποδημεῖν ,ὅτε ἡ πόλις τὴν εἰρήνην ἐποιεῖτο ,μαρτυρήσωσιν ,ἢ τὰς πρὸς τὴν βουλὴν αὐτῶν προσόδους καὶ τὰ ψηφίσματα ἂν παράσχῃ ἐν ᾧ σὺ φῂς ὄντα χρόνῳ ,καταβαίνω καὶ θανάτου τιμῶμαι .
ἀνάγνωθι δὴ καὶ τὸ τῶν συμμάχων δόγμα τί λέγει ,ἐν ᾧ διαρρήδην γέγραπται ,ἐπειδὴ βουλεύεται ὁ δῆμος ὁ Ἀθηναίων ὑπὲρ εἰρήνης πρὸς Φίλιππον ,οἱ δὲ πρέσβεις οὔπω πάρεισιν ,οὓς ἐξέπεμψεν ὁ δῆμος εἰς τὴν Ἐλλάδα παρακαλῶν τὰς πόλεις ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν Ἑλλήνων ,δεδόχθαι τοῖς συμμάχοις ,ἐπειδὰν ἐπιδημήσωσιν οἱ πρέσβεις καὶ τὰς πρεσβείας ἀπαγγείλωσιν Ἀθηναίοις καὶ τοῖς συμμάχοις ,προγράψαι τοὺς πρυτάνεις ἐκκλησίας δύο κατὰ τὸν νόμον ,ἐν δὲ ταύταις βουλεύσασθαι περὶ τῆς εἰρήνης Ἀθηναίους ·
ὅ τι δ᾽ ἂν ψηφίσηται ὁ δῆμος ,τοῦτ᾽ εἶναι κοινὸν δόγμα τῶν συμμάχων .
ἀνάγνωθι δή μοι τὸ τῶν συνέδρων δόγμα .
Δόγμα Συνέδρων 
παρανάγνωθι δή μοι καὶ τὸ Δημοσθένους ψήφισμα ,ἐν ᾧ κελεύει τοὺς πρυτάνεις μετὰ τὰ Διονύσια τὰ ἐν ἄστει καὶ τὴν ἐν Διονύσου ἐκκλησίαν προγράψαι δύο ἐκκλησίας ,τὴν μὲν τῇ ὀγδόῃ ἐπὶ δέκα ,τὴν δὲ τῇ ἐνάτῃ ,ὁρίζων τὸν χρόνον καὶ προϋφαιρῶν τὰς ἐκκλησίας ,πρὶν ἐπιδημῆσαι τοὺς ἀπὸ τῶν Ἑλλήνων πρέσβεις .καὶ τὸ μὲν τῶν συμμάχων δόγμα κελεύει ,ᾧ συνειπεῖν καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ ,ὑπὲρ εἰρήνης μόνον ὑμᾶς βουλεύσασθαι ,Δημοσθένης δὲ καὶ περὶ συμμαχίας κελεύει .
λέγε αὐτοῖς τὸ ψήφισμα .
Ψήφισμα 
τῶν μὲν ψηφισμάτων ἀμφοτέρων ἀκηκόατε ,ὑφ᾽ ὧν ἐξελέγχεται Δημοσθένης τὰς ἀποδημούσας πρεσβείας ἐπιδημεῖν φάσκων ,καὶ βουλομένων ὑμῶν ἀκροάσασθαι ,τὸ τῶν συμμάχων ἄκυρον πεποιηκὼς δόγμα .
οἱ μὲν γὰρ ἀπεφήναντο ἀναμεῖναι τὰς Ἑλληνικὰς πρεσβείας ,Δημοσθένης δὲ οὐ λόγῳ μόνον κεκώλυκε περιμεῖναι ,ὁ πάντων αἴσχιστα καὶ τάχιστα μετατιθέμενος ,ἀλλ᾽ ἔργῳ καὶ ψηφίσματι ,προστάξας ἤδη βεβουλεῦσθαι .
εἴρηκε δὲ ὡς ἐν τῇ προτέρᾳ τῶν ἐκκλησιῶν δημηγορήσαντος Φιλοκράτους ,ὕστερον ἀναβὰς ἐγὼ κατεμεμψάμην ἣν εἰσηγεῖτο ἐκεῖνος εἰρήνην ,αἰσχρὰν καὶ τῆς πόλεως ἀναξίαν εἶναι φάσκων ,τῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ πάλιν ὡς συναγορεύοιμι τῷ Φιλοκράτει ,καὶ τὴν ἐκκλησίαν εὐημερήσας οἰχοίμην φέρων ,πείθων ὑμᾶς μὴ προσέχειν τοῖς τὰς μάχας καὶ τὰ τῶν προγόνων λέγουσι τρόπαια ,μηδὲ τοῖς Ἕλλησι βοηθεῖν .ὅτι δ᾽ οὐ ψευδῆ μόνον κατηγόρηκεν ,ἀλλὰ καὶ ἀδύνατα γενέσθαι ,μίαν μὲν αὐτὸς καθ᾽ αὑτοῦ μαρτυρίαν μαρτυρήσει ,ἑτέραν δὲ πάντες Ἀθηναῖοι καὶ ὑμεῖς ἀναμιμνῃσκόμενοι ,τρίτην δὲ ἡ τῆς αἰτίας ἀπιθανότης ,τετάρτην δὲ 
Ψήφισμα 
οὐκοῦν τὰ μὲν ψηφίσματα ,ὡς ἐξ ἀρχῆς ἐγράφη ,μένει ,οἱ δὲ τῶν συκοφαντῶν λόγοι πρὸς τοὺς ἐφ᾽ ἡμέραν καιροὺς λέγονται .
ποιεῖ δέ μου τὴν δημηγορίαν ὁ μὲν κατήγορος διαιρετήν ,τὸ ψήφισμα δὲ καὶ τἀληθὲς μίαν ·
λόγον γὰρ μὴ προτιθέντων εἰς τὴν ὑστέραν ἐκκλησίαν τῶν προέδρων ,οὐκ εἰπεῖν .
τί δ᾽ ἂν καὶ βουλόμενος ,εἴπερ ταὐτὰ Φιλοκράτει προειλόμην ,κατηγόρουν μὲν πρὸς τοὺς αὐτοὺς ἀκροατὰς τῇ προτεραίᾳ ,μίαν δὲ νύκτα διαλιπὼν συνηγόρουν ; 
πότερα ὡς αὐτὸς εὐδοξήσων ,ἢ ὡς ἐκεῖνον ὠφελήσων ; 
ἀλλ᾽ οὐκ ἐνῆν οὐδέτερα ἐξενέγκασθαι ,ἀλλ᾽ ὑπὸ πάντων μὲν μισεῖσθαι ,περαίνειν δὲ μηδέν .
κάλει δέ μοι καὶ Ἀμύντορα Ἑρχιέα ,καὶ τὴν μαρτυρίαν ἀνάγνωθι .
ὃν δὲ τρόπον γέγραπται ,προδιελθεῖν ὑμῖν βούλομαι .
μαρτυρεῖ Ἀμύντωρ Αἰσχίνῃ ,ὅτε ἐβουλεύετο ὁ δῆμος περὶ τῆς συμμαχίας τῆς πρὸς Φίλιππον κατὰ τὸ Δημοσθένους ψήφισμα ,ἐν τῇ ὑστέρᾳ τῶν δυοῖν ἐκκλησιῶν ,ὅτε οὐκ ἐξῆν δημηγορεῖν ,ἀλλὰ τὰ περὶ τῆς εἰρήνης καὶ συμμαχίας ψηφίσματα ἐπεψηφίζετο ,ἐν ταύτῃ τῇ ἐκκλησίᾳ Δημοσθένην ἐπιδείξασθαι παρακαθήμενον ψήφισμα ἑαυτῷ ,ἐφ᾽ ᾧ ἐπεγέγραπτο τὸ Δημοσθένους ὄνομα ,καὶ ἀνακοινοῦσθαι αὐτὸν αὑτῷ ,εἰ δῷ τοῖς προέδροις ἐπιψηφίσαι ,καὶ εἶναι ,ἐφ᾽ οἷς τὴν εἰρήνην καὶ τὴν συμμαχίαν ἔγραψε ποιεῖσθαι ,ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ἐφ᾽ οἷσπερ καὶ Φιλοκράτης ἐγεγράφει .
κάλει δέ μοι Ἀμύντορα Ἑρχιέα ,καὶ ἐκκλήτευε ,ἐὰν μὴ θέλῃ δευρὶ παρεῖναι .
Μαρτυρία 
τῆς μὲν μαρτυρίας ἀκηκόατε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ·
σκοπεῖτε δὴ πότερα ὑμῖν δοκεῖ Δημοσθένης ἐμοῦ κατηγορηκέναι ,ἢ τοὐναντίον αὐτὸς αὑτοῦ ἐπὶ τῷ ἐμῷ ὀνόματι .
ἐπειδὴ δὲ καὶ τὴν δημηγορίαν μου διαβάλλει ,καὶ τοὺς εἰρημένους λόγους ἐπὶ τὰ χείρω διεξέρχεται ,οὔτ᾽ ἂν ἀποδραίην ,οὔτ᾽ ἂν τῶν τότ᾽ εἰρημένων οὐδὲν ἀρνησαίμην ,οὔτ᾽ αἰσχύνομαι ἐπ᾽ αὐτοῖς ,ἀλλὰ καὶ φιλοτιμοῦμαι .
βούλομαι δ᾽ ὑμᾶς καὶ τοὺς καιροὺς ὑπομνῆσαι ,ἐν οἷς ἐβουλεύεσθε .
τὴν μὲν γὰρ ἀρχὴν ἐποιησάμεθα τοῦ πολέμου ὑπὲρ Ἀμφιπόλεως ,συνέβαινε δ᾽ ἡμῶν τὸν στρατηγὸν ἐν τῷ πολέμῳ ἑβδομήκοντα μὲν καὶ πέντε πόλεις συμμαχίδας ἀποβεβληκέναι ,ἃς ἐκτήσατο Τιμόθεος ὁ Κόνωνος καὶ κατέστησεν εἰς τὸ συνέδριον ·[ προῄρημαι γὰρ παρρησιάσασθαι ,καὶ ἐλευθέρως ἅμα καὶ τἀληθῆ εἰπὼν σῴζεσθαι ·ἐὰν δὲ ἄλλως πως γιγνώσκητε ,καταχρήσασθέ μοι ·οὐ γὰρ ἂν ὑποστειλαίμην ·
] 
ἑκατὸν δὲ καὶ πεντήκοντα τριήρεις λαβόντα ἐκ τῶν νεωρίων μὴ κατακεκομικέναι ,καὶ ταῦτα ὑμῖν ἐν τοῖς ἀγῶσιν ἀεὶ τοῖς Χάρητος οἱ κατήγοροι δεικνύουσι ,χίλια δὲ καὶ πεντακόσια τάλαντα οὐκ εἰς στρατιώτας ,ἀλλ᾽ εἰς ἡγεμόνων ἀλαζονείας ἀνηλωκέναι ,Δηιάρην τε καὶ Δηίπυρον καὶ Πολυφόντην ,δραπέτας ἀνθρώπους ἐκ τῆς Ἑλλάδος συνειλεγμένους ,καὶ χωρὶς εἰς τοὺς περὶ τὸ βῆμα καὶ τὴν ἐκκλησίαν μισθοφόρους ,οἳ τοὺς μὲν ταλαιπώρους νησιώτας καθ᾽ ἕκαστον ἐνιαυτὸν ἑξήκοντα τάλαντα εἰσέπραττον σύνταξιν ,κατῆγον δὲ τὰ πλοῖα καὶ τοὺς Ἕλληνας ἐκ τῆς κοινῆς θαλάττης .
ἀντὶ δὲ ἀξιώματος καὶ τῆς τῶν Ἑλλήνων ἡγεμονίας ,ἡ πόλις ἡμῶν τῆς Μυοννήσου καὶ τῆς τῶν λῃστῶν δόξης ἀνεπίμπλατο ·
Φίλιππος δὲ ὁρμηθεὶς ἐκ Μακεδονίας ,οὐκέθ᾽ ὑπὲρ Ἀμφιπόλεως πρὸς ἡμᾶς ἠγωνίζετο ,ἀλλ᾽ ἤδη περὶ Λήμνου καὶ Ἴμβρου καὶ Σκύρου ,τῶν ἡμετέρων κτημάτων ·ἐξέλειπον δὲ Χερρόνησον ἡμῶν οἱ πολῖται ,τὴν οὖσαν ὁμολογουμένως Ἀθηναίων ·
πλείους δὲ ἐκκλησίας συγκλήτους ἠναγκάζεσθε ἐκκλησιάζειν μετὰ φόβου καὶ θορύβου ,ἢ τὰς τεταγμένας ἐκ τῶν νόμων ·
οὕτω δ᾽ ἦν σφαλερὰ καὶ ἐπικίνδυνα τὰ πράγματα ,ὥστε ἠναγκάσθη γράψαι ψήφισμα Κηφισοφῶν ὁ Παιανιεύς ,εἷς τῶν φίλων καὶ ἑταίρων τῶν Χάρητος ,ἐκπλεῖν τὴν ταχίστην Ἀντίοχον τὸν ἐπὶ τῶν ὑπηρετικῶν ,καὶ ζητεῖν τὸν στρατηγὸν τὸν ἐπὶ τῇ δυνάμει τεταγμένον ,κἂν ἐντύχῃ που ,φράζειν ὅτι θαυμάζει ὁ δῆμος ὁ Ἀθηναίων ,εἰ Φίλιππος μὲν ἐπὶ Χερρόνησον τὴν Ἀθηναίων πορεύεται ,Ἀθηναῖοι δὲ οὐδὲ τὸν στρατηγὸν ἴσασιν οὐδὲ τὴν δύναμιν ἣν ἐξέπεμΨαν ,ὅπου ἐστίν .
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,ἀκούσατε τοῦ Ψηφίσματος ,καὶ ἀναμνήσθητε τοῦ πολέμου ,καὶ τὴν εἰρήνην τοὺς τῶν ὅπλων ἡγεμόνας ,ἀλλὰ μὴ τοὺς πρέσβεις ,ἀπαιτεῖτε .
Ψήφισμα 
οἱ μὲν καιροὶ τῆς πόλεως τοιοῦτοι ,ἐν οἷς οἱ περὶ τῆς εἰρήνης ἐγίγνοντο λόγοι ·
ἀνιστάμενοι δὲ οἱ συντεταγμένοι ῥήτορες ,περὶ μὲν τῆς σωτηρίας τῆς πόλεως οὐδ᾽ ἐνεχείρουν λέγειν ,ἀποβλέπειν δὲ εἰς τὰ προπύλαια τῆς ἀκροπόλεως ἐκέλευον ὑμᾶς ,καὶ τῆς ἐν Σαλαμῖνι ναυμαχίας μεμνῆσθαι ,καὶ τῶν τάφων τῶν προγόνων καὶ τῶν τροπαίων .
ἐγὼ δὲ ἁπάντων μὲν τούτων ἔφην δεῖν μεμνῆσθαι ,μιμεῖσθαι μέντοι τὰς τῶν προγόνων εὐβουλίας ,τὰ δὲ ἁμαρτήματα αὐτῶν καὶ τὴν ἄκαιρον φιλονικίαν φυλάττεσθαι ,τὴν μὲν ἐν Πλαταιαῖς πεζομαχίαν ,καὶ τοὺς ἀγῶνας τοὺς περὶ Σαλαμῖνα ,καὶ τὴν ἐν Μαραθῶνι μάχην ,καὶ τὴν ἐπ᾽ Ἀρτεμισίῳ ναυμαχίαν ,καὶ τὴν Τολμίδου ζηλοῦν στρατηγίαν κελεύων ,ὃς χιλίους ἔχων ἐπιλέκτους Ἀθηναίων ,διὰ μέσης Πελοποννήσου πολεμίας οὔσης ἀδεῶς διεξῄει .τὴν δ᾽ εἰς Σικελίαν στρατείαν φυλάττεσθαι ,ἣν ἐξέπεμΨαν Λεοντίνοις βοηθήσοντες ,τῶν πολεμίων ἐμβεβληκότων εἰς τὴν χώραν ἡμῶν καὶ Δεκελείας ἐπιτετειχισμένης ,καὶ τὴν τελευταίαν ἀβουλίαν ,
τελευτῶντες δὲ εἰς τοῦτο τὴν πόλιν προήγαγον ,ὥστε ἀγαπητῶς τὴν εἰρήνην ποιήσασθαι ,ἀποστάντας πάντων καὶ τὰ τείχη καθελόντας ,καὶ παραδεξαμένους φρουρὰν καὶ Λακεδαιμόνιον ἁρμοστήν ,καὶ τῆς δημοκρατίας τοῖς τριάκοντα ἀφεμένους ,οἳ χιλίους καὶ πεντακοσίους τῶν πολιτῶν ἀκρίτους ἀπέκτειναν .
τὴν μὲν τοιαύτην ἀβουλίαν ὁμολογῶ παραγγέλλειν φυλάττεσθαι ,τὰ δ᾽ ὀλίγῳ πρότερον εἰρημένα μιμεῖσθαι .
οὐ γὰρ παρὰ τῶν ἀλλοτρίων ,ἀλλὰ παρὰ τοῦ πάντων οἰκειοτάτου ταῦτα ἐπυνθανόμην .
ἀτρόμητος γὰρ ὁ πατὴρ ὁ ἡμέτερος ,ὃν σὺ λοιδορεῖς οὔτ᾽ εἰδὼς οὔτ᾽ ἐπιδὼν τῆς ἑαυτοῦ ἡλικίας ὅστις ἦν ,καὶ ταῦτα ,ὦ Δημόσθενες ,ἐκ τῶν νομάδων Σκυθῶν τὸ πρὸς μητρὸς ὢν γένος ,ἔφυγε μὲν ἐπὶ τῶν τριάκοντα ,συγκατήγαγε δὲ τὸν δῆμον ·
καὶ ὁ τῆς μητρὸς τῆς ἡμετέρας ἀδελφός ,θεῖος δὲ ἡμέτερος ,Κλεόβουλος ὁ Γλαύκου τοῦ Ἀχαρνέως υἱός ,μετὰ Δημαινέτου τοῦ Βουζύγου συγκατεναυμάχησε Χείλωνα τὸν Λακεδαιμονίων ναύαρχον ·
ὥστε οἰκεῖά μοι καὶ συνήθη τὰ τῆς πόλεως ἀτυχήματα εἶναι τοῖς ὠσὶν ἀκούειν .
ἐπιτιμᾷς δέ μοι καὶ τὴν ἐν τοῖς μυρίοις ἐν Ἀρκαδίᾳ δημηγορίαν καὶ πρεσβείαν ,καὶ μεταβεβλῆσθαί με φῄς ,αὐτὸς ὢν ἀνδραποδώδης καὶ μόνον οὐκ ἐστιγμένος αὐτόμολος .
ἐγὼ δ᾽ ἐν μὲν τῷ πολέμῳ συνίστην ,καθ᾽ ὅσον ἦν δυνατός ,Ἀρκάδας καὶ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας ἐπὶ Φίλιππον ·
οὐδενὸς δ᾽ ἀνθρώπων ἐπικουροῦντος τῇ πόλει ,ἀλλὰ τῶν μὲν περιορώντων ὅ τι συμβήσεται ,τῶν δὲ συνεπιστρατευόντων ,τῶν δ᾽ ἐν τῇ πόλει ῥητόρων χορηγὸν ταῖς καθ᾽ ἡμέραν δαπάναις τὸν πόλεμον ποιουμένων ,ὁμολογῶ συμβουλεῦσαι τῷ δήμῳ διαλύσασθαι πρὸς Φίλιππον καὶ τὴν εἰρήνην συνθέσθαι ,ἣν σὺ νομίζεις νῦν αἰσχράν ,ὁ οὐδὲ πώποθ᾽ ἁψάμενος ὅπλων ,ἐγὼ δὲ ταύτην εἶναι πολλῷ φημι καλλίω τοῦ πολέμου .
χρὴ δέ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τοὺς μὲν πρέσβεις θεωρεῖν πρὸς τὸν καιρὸν καθ᾽ ὃν ἐπρέσβευον ,τοὺς δὲ στρατηγοὺς πρὸς τὰς δυνάμεις ὧν ἡγοῦντο .
καὶ γὰρ τὰς εἰκόνας ἵστατε ,καὶ τὰς προεδρίας καὶ τοὺς στεφάνους καὶ τὰς ἐν πρυτανείῳ σιτήσεις δίδοτε ,οὐ τοῖς τὴν εἰρήνην ἀπαγγείλασιν ,ἀλλὰ τοῖς τὴν μάχην νικήσασιν .
εἰ δ᾽ ἔσονται τῶν πολέμων αἱ μὲν εὔθυναι τῶν πρέσβεων ,αἱ δὲ δωρεαὶ τῶν στρατηγῶν ,ἀσπόνδους καὶ ἀκηρύκτους τοὺς πολέμους ποιήσετε ·οὐδεὶς γὰρ ἐθελήσει πρεσβεύειν .
περὶ δὲ Κερσοβλέπτου καὶ Φωκέων καὶ τῶν ἄλλων ἃ πρὸς τούτοις διαβέβλημαι ,ὑπόλοιπον εἰπεῖν .
ἐγὼ γὰρ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,καὶ ἐν τῇ προτέρᾳ καὶ ἐν τῇ ὑστέρᾳ πρεσβείᾳ ,ἃ μὲν εἶδον ,ὡς εἶδον ,ὑμῖν ἀπήγγελλον ,ἃ δ᾽ ἤκουσα ,ὡς ἤκουσα .τίνα οὖν ἦν ἑκάτερα τούτων ,ἅ τε εἶδον ἅ τε ἤκουσα περὶ Κερσοβλέπτου ; 
εἶδον μὲν ἐγὼ καὶ οἱ συμπρέσβεις ἅπαντες ὁμηρεύοντα τὸν υἱὸν τὸν Κερσοβλέπτου παρὰ Φιλίππῳ ·
καὶ ἔτι καὶ νῦν τοῦθ᾽ οὕτως ἔχει .
συνέβαινε δέ ,ὅτε τὴν προτέραν ἐπρεσβεύομεν πρεσβείαν ,ἐμοὶ μὲν μετὰ τῶν συμπρέσβεων ἀπιέναι δεῦρο ,Φιλίππῳ δ᾽ ἐπὶ Θράκην ἐξιέναι ,πρὸς δ᾽ ἡμᾶς ὡμολογηκέναι ,ἕως ἂν ὑμεῖς περὶ τῆς εἰρήνης βουλεύσησθε ,μὴ ἐπιβήσεσθαι μεθ᾽ ὅπλων Χερρονήσου .
ἐν ἐκείνῃ μὲν οὖν τῇ ἡμέρᾳ ᾗ ὑμεῖς ἐψηφίσασθε τὴν εἰρήνην ,οὐδεμία μνεία ἐγένετο περὶ Κερσοβλέπτου ·
ἤδη δὲ ἡμῶν κεχειροτονημένων ἐπὶ τοὺς ὅρκους ,οὔπω δὲ ἀπηρκότων ἐπὶ τὴν ὑστέραν πρεσβείαν ,ἐκκλησία γίγνεται ,ἐν ᾗ Δημοσθένης ὁ νυνὶ κατηγορῶν ἐμοῦ λαγχάνει προεδρεύειν .
ἐν δὲ ταύτῃ τῇ ἐκκλησίᾳ Κριτόβουλος ὁ Λαυμψακηνὸς εἶπε παρελθών ,ὅτι πέμψειε μὲν αὑτὸν Κερσοβλέπτης ,ἀξιοίη δὲ ἀποδοῦναι τοὺς ὅρκους τοῖς Φιλίππου πρέσβεσι ,καὶ συναναγραφῆναι Κερσοβλέπτην ἐν τοῖς ὑμετέροις συμμάχοις .
ῥηθέντων δὲ τῶν λόγων τούτων ,Ἀλεξίμαχος ὁ Πήληξ δίδωσιν ἀναγνῶναι ψήφισμα τοῖς προέδροις ,ἐν ᾧ ἐγέγραπτο ἀποδοῦναι τοὺς ὅρκους Φιλίππῳ μετὰ τῶν ἄλλων συμμάχων τὸν ἥκοντα παρὰ Κερσοβλέπτου .
ἀναγνωσθέντος δὲ τοῦ ψηφίσματος ,καὶ ταῦτα οἶμαι πάντας ὑμᾶς μνημονεύειν ,ἀναστὰς ἐκ τῶν προέδρων Δημοσθένης οὐκ ἔφη τὸ ψήφισμα ἐπιψηφιεῖν ,οὐδὲ λύσειν τὴν πρὸς Φίλιππον εἰρήνην ,οὐδὲ γιγνώσκειν τῶν συμμάχων τοὺς ὥσπερ συνεφαπτομένους τοῖς σπένδουσι τῶν ἱερῶν ·
ἀποδοθῆναι γὰρ περὶ τούτων ἑτέραν ἐκκλησίαν .
βοώντων δὲ ὑμῶν καὶ τοὺς προέδρους ἐπὶ τὸ βῆμα καλούντων ,οὕτως ἄκοντος αὐτοῦ τὸ ψήφισμα ἐπεψηφίσθη .
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,κάλει μοι τὸν γράψαντα τὸ ψήφισμα Ἀλεξίμαχον καὶ τοὺς συμπροέδρους τοὺς Δημοσθένους ,καὶ τὴν μαρτυρίαν ἀνάγνωθι .
Μαρτυρία ὁ μὲν τοίνυν ἐπιδακρύσας ἀρτίως ἐνταυθοῖ Δημοσθένης μνησθεὶς Κερσοβλέπτου ,φαίνεται τῆς συμμαχίας ἐκκλῄων αὐτόν .
ὡς δ᾽ ἡ παροῦσα ἐκκλησία διελύθη ,ἐξώρκιζον τοὺς συμμάχους οἱ τοῦ Φιλίππου πρέσβεις ἐν τῷ στρατηγίῳ τῷ ὑμετέρῳ .
τετόλμηκε δὲ πρὸς ὑμᾶς εἰπεῖν ὁ κατήγορος ,ὡς ἀπὸ τῶν ἱερῶν ἐγὼ Κριτόβουλον ἀπήλασα τὸν πρεσβευτὴν τὸν παρὰ Κερσοβλέπτου ,παρόντων μὲν τῶν συμμάχων ,ἐψηφισμένου δὲ τοῦ δήμου ,παρακαθημένων δὲ τῶν στρατηγῶν ,πόθεν τοσαύτην ῥώμην λαβών ; 
ἢ πῶς ἂν τὸ πρᾶγμα ἐσιγήθη ; 
εἰ δ᾽ ἄρα ἐγὼ ἐτόλμων τοῦτο ποιεῖν ,ἐπέτρεψας ἄν ,ὦ Δημόσθενες ,καὶ οὐκ ἐνέπλησας βοῆς καὶ κραυγῆς τὴν ἀγοράν ,ὁρῶν με ,ὡς ἔφησθ᾽ ἀρτίως ,ὠθοῦντα ἀπὸ τῶν ἱερῶν τὸν πρεσβευτήν ; 
καλείτω δέ μοι τοὺς στρατηγοὺς ὁ κῆρυξ καὶ τοὺς συνέδρους τῶν συμμάχων ,καὶ τὰς μαρτυρίας αὐτῶν ἀκούσατε .
Μαρτυρίαι 
οὐκ οὖν δεινόν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,εἴ τις κατ᾽ ἀνδρὸς πολίτου ,οὐχ ἑαυτοῦ ,ἀλλ᾽ ὑμετέρου ,τοῦτο γὰρ προδιορθοῦμαι ,τολμᾷ τηλικαῦτα καταψεύδεσθαι ,κινδυνεύοντος ὑπὲρ τοῦ σώματος ; 
ἢ πῶς οὐκ εἰκότως οἱ πατέρες ἡμῶν ἐν ταῖς φονικαῖς δίκαις ταῖς ἐπὶ Παλλαδίῳ κατέδειξαν ,τέμνοντα τὰ τόμια τὸν νικῶντα τῇ ψήφῳ ἐξορκίζεσθαι ,καὶ τοῦτο ὑμῖν πάτριόν ἐστιν ἔτι καὶ νῦν ,τἀληθῆ καὶ τὰ δίκαια ἐψηφίσθαι τῶν δικαστῶν ὅσοι τὴν ψῆφον ἤνεγκαν αὐτῷ ,καὶ ψεῦδος μηδὲν εἰρηκέναι ,εἰ δὲ μή ,ἐξώλη αὐτὸν εἶναι ἐπαρᾶσθαι καὶ τὴν οἰκίαν τὴν αὑτοῦ ,τοῖς δὲ δικασταῖς εὔχεσθαι πολλὰ καὶ ἀγαθὰ εἶναι ; 
καὶ μάλα ὀρθῶς καὶ πολιτικῶς ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ·
εἰ γὰρ μηδεὶς ἂν ὑμῶν ἑαυτὸν ἀναπλῆσαι φόνου δικαίου βούλοιτο ,ἦ που ἀδίκου γε φυλάξαιτ᾽ ἄν ,τὴν ψυχὴν ἢ τὴν οὐσίαν ἢ τὴν ἐπιτιμίαν τινὸς ἀφελόμενος ,ἐξ ὧν αὑτοὺς ἀνηρήκασί τινες ,οἱ δὲ καὶ δημοσίᾳ ἐτελεύτησαν .
ἆρ᾽ οὖν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,δοίητ᾽ ἄν μοι συγγνώμην ,εἰ κίναιδον αὐτὸν προσειπὼν καὶ μὴ καθαρεύοντα τῷ σώματι ,μηδ᾽ ὅθεν τὴν φωνὴν ἀφίησιν ,ἔπειτα τὸ λοιπὸν μέρος τοῦ κατηγορήματος τοῦ περὶ Κερσοβλέπτην ἐπ᾽ αὐτοφώρῳ δείξαιμι ψεῦδος ὄν ; 
κάλλιστον γὰρ οἶμαι πρᾶγμα καὶ χρησιμώτατον τοῖς διαβαλλομένοις παρ᾽ ὑμῖν γίγνεται ·
καὶ γὰρ τοὺς χρόνους καὶ τὰ ψηφίσματα καὶ τοὺς ἐπιψηφίσαντας ἐν τοῖς δημοσίοις γράμμασι τὸν ἅπαντα χρόνον φυλάττετε .
εἴρηκε δὲ οὗτος πρὸς ὑμᾶς ,παρὰ τοῦτο διαφθαρῆναι τὰ Κερσοβλέπτου πράγματα ,ὅτι τῆς πρεσβείας ὢν ἡγεμὼν ἐγὼ καὶ κατευημερηκὼς παρ᾽ ὑμῖν ,αὐτοῦ κελεύοντος εἰς Θρᾴκην ἡμᾶς ἰέναι Κερσοβλέπτου πολιορκουμένου ,καὶ διαμαρτύρασθαι Φιλίππῳ ταῦτα μὴ ποιεῖν ,οὐκ ἠθέλησα ,ἀλλ᾽ ἐκαθήμην ἐν Ὠρεῷ ,καὶ οἱ συμπρέσβεις ,προξενίας κατασκευαζόμενοι .
ἀκούσατε δὴ τῆς Χάρητος ἐπιστολῆς ,ἣν ἐπέστειλε τότε τῷ δήμῳ ,ὅτι Κερσοβλέπτης ἀπολώλεκε τὴν ἀρχὴν καὶ Ἱερὸν ὄρος κατείληφε Φίλιππος Ἐλαφηβολιῶνος μηνὸς ἑβδόμῃ φθίνοντος ·
Δημοσθένης δ᾽ ἐν τῷ δήμῳ προήδρευε τούτου τοῦ μηνός ,εἷς ὢν τῶν πρέσβεων ,ἕκτῃ φθίνοντος .
Ἐπιστολή 
οὐ μόνον τοίνυν διετρίψαμεν τὰς λοιπὰς ἡμέρας τοῦ μηνός ,ἀλλὰ Μουνιχιῶνος ἐξωρμήσαμεν .
καὶ τούτου τὴν βουλὴν μάρτυρα ὑμῖν παρέξομαι ·ἔστι γὰρ αὐτῆς ψήφισμα ,ὃ κελεύει ἀπιέναι τοὺς πρέσβεις ἐπὶ τοὺς ὅρκους .
καί μοι λέγε τὸ τῆς βουλῆς ψήφισμα .
Ψήφισμα παρανάγνωθι δὴ καὶ τὸν χρόνον ,ὅστις ἦν .
Χρόνος 
ἀκούετε ὅτι Μουνιχιῶνος ἐψηφίσθη τρίτῃ ἱσταμένου .
ὁ δὲ Κερσοβλέπτης πόσαις πρότερον ἡμέραις ἀπώλεσε τὴν ἀρχὴν πρὶν ἐμὲ ἀπιέναι ; 
ὥς φησι Χάρης ὁ στρατηγός ,τοῦ προτέρου μηνός ,εἴπερ Ἐλαφηβολιών ἐστι Μουνιχιῶνος πρότερος .
ἐδυνάμην ἂν οὖν ἐγὼ σῶσαι Κερσοβλέπτην ,ὃς πρὶν ἐμὲ ἐξορμᾶν οἴκοθεν ἀπωλώλει ; 
ἔπειτα οἴεσθέ τι τοῦτον ἀληθὲς εἰρηκέναι ἢ περὶ τῶν ἐν Μακεδονίᾳ πραχθέντων ἢ περὶ τῶν ἐν Θετταλίᾳ ,ὃς τοῦ βουλευτηρίου καὶ τῶν δημοσίων γραμμάτων καὶ τοῦ χρόνου καὶ τῶν ἐκκλησιῶν καταψεύδεται ; 
καὶ τὸν Κερσοβλέπτην Ἀθήνησι μὲν ἔκσπονδον ἐποίεις ,ἐν Ὠρεῷ δ᾽ ἠλέεις ; 
καὶ νῦν μὲν δωροδοκίας κατηγορεῖς ,πρότερον δ᾽ ὑπέμεινας τὴν ἐπιβολὴν τῆς βουλῆς τῆς ἐξ Ἀρείου πάγου ,οὐκ ἐπεξιὼν τῇ τοῦ τραύματος γραφῇ ,ἣν ἐγράψω Δημομέλην τὸν Παιανιέα ,ἀνεψιὸν ὄντα ,ἐπιτεμὼν τὴν σαυτοῦ κεφαλήν ; 
καὶ σεμνολογεῖ ὡς οὐκ εἰδόσι τούτοις ὅτι Δημοσθένους υἱὸς εἶ νόθος τοῦ μαχαιροποιοῦ ; 
ἐπεχείρησας δ᾽ εἰπεῖν ,ὡς καὶ τὴν ἐπὶ τοὺς Ἀμφικτύονας πρεσβείαν ἐξομοσάμενος παρεπρέσβευσα ,καὶ ψήφισμα τὸ μὲν ἀνέγνως ,τὸ δὲ ὑπερέβης .
ἐγὼ δ᾽ αἱρεθεὶς πρεσβευτὴς ἐπὶ τοὺς Ἀμφικτύονας ,ἀρρώστως δ᾽ ἔχων ,καὶ μετὰ πολλῆς προθυμίας ἀπαγγέλλων ἀφ᾽ ἧς ἧκον πρεσβείας πρὸς ὑμᾶς ,τὴν μὲν πρεσβείαν οὐκ ἐξωμοσάμην ,ἀλλ᾽ ὑπεσχόμην πρεσβεύσειν ,ἐὰν ὦ δυνατός ,πρὸς δὲ τὴν βουλὴν ἀπιόντων τῶν συμπρέσβεων τὸν ἀδελφὸν τὸν ἐμαυτοῦ καὶ τὸν ἀδελφιδοῦν καὶ τὸν ἰατρὸν ἔπεμψα ,οὐκ ἐξομουμένους ·
οὐδὲ γὰρ ὁ νόμος ἐᾷ τὰς ἐκ τοῦ δήμου χειροτονίας ἐν τῇ βουλῇ ἐξόμνυσθαι ·
ἀλλὰ τὴν ἀρρωστίαν μου δηλώσοντας .
ἐπειδὴ δὲ οἱ συμπρέσβεις πυθόμενοι τὰ περὶ τοὺς Φωκέας συμβάντα ἀνέστρεψαν ,γενομένης ἐκκλησίας ἤδη παρὼν καὶ δυνάμενος τῷ σώματι ,προσαναγκάζοντος τοῦ δήμου μηδὲν ἧττον πρεσβεύειν ἡμᾶς τοὺς ἐξ ἀρχῆς αἱρεθέντας ἅπαντας ,ἀψευδεῖν πρὸς Ἀθηναίους ᾤμην δεῖν .
καὶ ταύτης τῆς πρεσβείας οὐ κατηγόρεις μου διδόντος τὰς εὐθύνας ,ἀλλ᾽ ἐπὶ ταύτην ἥκεις τὴν ἐπὶ τοὺς ὅρκους ,ὑπὲρ ἧς ἐγὼ σαφῶς καὶ δικαίως ἀπολογήσομαι .
σοὶ μὲν γὰρ ἁρμόττει καὶ πᾶσι τοῖς ψευδομένοις μεταφέρειν τοὺς χρόνους ,ἐμοὶ δ᾽ ἐφεξῆς λέγειν ,ἀναλαβόντι τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου ἀπὸ τῆς πορείας τῆς ἐπὶ τοὺς ὅρκους .
πρῶτον μὲν γὰρ δέκα πρέσβεων ὄντων ,ἑνδεκάτου δὲ τοῦ συμπεμφθέντος ἡμῖν ἀπὸ τῶν συμμάχων ,οὐδεὶς αὐτῷ συσσιτεῖν ,ὅτ᾽ ἐξῇμεν ἐπὶ τὴν ὑστέραν πρεσβείαν ,ἤθελεν ,οὐδὲ ἐν ταῖς ὁδοῖς ,ὅπου δυνατὸν ἦν ,εἰς ταὐτὸν πανδοκεῖον καταλύειν ,ὁρῶντες αὐτὸν ἐν τῇ προτέρᾳ πρεσβείᾳ πᾶσιν αὐτοῖς ἐπιβεβουλευκότα .
περὶ μὲν οὖν τῆς ἐπὶ Θρᾴκης ὁδοῦ οὐκ ἐγένετο μνεία ·
οὔτε γὰρ τὸ ψήφισμα τοῦθ᾽ ἡμῖν προσέταττεν ,ἀλλ᾽ ἀπολαβεῖν μόνον τοὺς ὅρκους καὶ ἄλλ᾽ ἄττα ,οὔτ᾽ ἐλθόντας πράττειν οὐδὲν ἐνεδέχετο ,τῶν περὶ Κερσοβλέπτην ἤδη γεγενημένων ,ὡς ἀρτίως ἠκούσατε ,οὔθ᾽ οὗτος οὐδὲν ἀληθὲς εἶπεν ,ἀλλὰ ψεύδεται καὶ κατηγορεῖν οὐδὲν ἀληθὲς ἔχων τερατεύεται .
συνηκολούθουν δ᾽ αὐτῷ ἄνθρωποι δύο στρωματόδεσμα φέροντες ·
ἐν δὲ τῷ ἑτέρῳ τούτων ,ὡς αὐτὸς ἔφη ,τάλαντον ἐνῆν ἀργυρίου .
ὥστε τοὺς συμπρέσβεις ἀναμιμνῄσκεσθαι τὰς ἀρχαίας ἐπωνυμίας αὐτοῦ ·
ἐν παισὶ μὲν γὰρ ὢν ἐκλήθη δι᾽ αἰσχρουργίαν τινὰ καὶ κιναιδίαν Βάταλος ,ἐκ παίδων δὲ ἀπαλλαττόμενος καὶ δεκαταλάντους δίκας ἑκάστῳ τῶν ἐπιτρόπων λαγχάνων ,Ἀργᾶς ,ἀνὴρ δὲ γενόμενος προσείληφε τὴν τῶν πονηρῶν κοινὴν ἐπωνυμίαν ,συκοφάντης .ἐπορεύετο δὲ λυσόμενος τοὺς αἰχμαλώτους ,ὡς ἔφη ,καὶ πρὸς ὑμᾶς ἀρτίως εἴρηκεν ,εἰδὼς μὲν Φίλιππον ἐν τῷ πολέμῳ οὐδένα πώποτε Ἀθηναίων λύτρα πραξάμενον ,ἀκούων δὲ τῶν ἐκείνου φίλων ἁπάντων ,ὅτι καὶ τοὺς λοιπούς ,ἐὰν εἰρήνη γένηται ,ἀφήσει ,πολλῶν δ᾽ ἠτυχηκότων τάλαντον φέρων ,ἑνὸς ἀνδρός ,οὐδὲ τούτου λίαν εὐπόρου ,ἱκανὰ λύτρα 
ὡς δὲ οὐδεὶς ὑπὲρ τῶν μεγίστων ἐμέμνητο ,ἀλλὰ περὶ πραγμάτων ἐλαττόνων τὴν διατριβὴν ἐποιοῦντο ,εἶπον ἐγὼ λόγους ,οὓς ἀναγκαῖόν ἐστι πρὸς ὑμᾶς ῥηθῆναι .
καὶ πρὸς τῶν θεῶν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὥσπερ καὶ τῆς κατηγορίας ἠκούσατε ὡς αὐτὸς ὁ κατήγορος ἐβούλετο εἰπεῖν ,οὕτω καὶ τῆς ἀπολογίας εὐτάκτως ἀκούσατε ,καὶ τὸν αὐτόν μοι τρόπον διαμείνατε ,ὅνπερ ἐξ ἀρχῆς ἐν τοῖς προειρημένοις ἤδη λόγοις ἠκροᾶσθε .
ὅπερ γὰρ καὶ ἀρτίως ὑπεθέμην ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,εἶπον συνειλεγμένων τῶν πρέσβεων ,ὅτι μοι δοκοῖεν τὸ μέγιστον πρόσταγμα τοῦ δήμου δεινῶς ἀγνοεῖν .
" τὸ μὲν γὰρ τοὺς ὅρκους ἀπολαβεῖν ,καὶ περὶ τῶν ἄλλων διαλεχθῆναι ,καὶ περὶ τῶν αἰχμαλώτων εἰπεῖν ,κἂν εἰ τοὺς ὑπηρέτας ἔπεμψεν ἡ πόλις περιθεῖσα πίστιν αὐτοῖς ,ἅπαντ᾽ ἂν πραχθῆναι νομίζω ·
τὸ δὲ ὑπὲρ τῶν ὅλων ὀρθῶς βουλεύσασθαι ,ὅσα καθ᾽ ἡμᾶς ἐστιν ἢ Φίλιππον ,τοῦτο ἤδη ἔργον ἐστὶ πρέσβεων φρονίμων .
λέγω δέ ," ἔφην ἐγώ ," περὶ τῆς εἰς Πύλας στρατείας ,ἣν ὁρᾶτε οὖσαν ἐν παρασκευῇ .
ὅτι δὲ οὐ κακῶς στοχάζομαι περὶ τοῦ πράγματος ,μεγάλα τούτων ὑμῖν σημεῖα δείξω .
πάρεισι μὲν γὰρ Θηβαίων ,ἥκουσι δὲ Λακεδαιμονίων πρέσβεις ,ἀφίγμεθα δ᾽ ἡμεῖς ἔχοντες τοῦ δήμου ψήφισμα ,ἐν ᾧ γέγραπται ᾽ πράττειν δὲ τοὺς πρέσβεις καὶ ἄλλ᾽ ὅ τι ἂν δύνωνται ἀγαθόν ·᾽ 
ἅπαντες δὲ οἱ Ἕλληνες πρὸς τὸ μέλλον ἔσεσθαι βλέπουσιν .
εἰ μὲν οὖν ἡγεῖτο ὁ δῆμος αὑτῷ καλῶς ἔχειν ἐξενεγκεῖν μετὰ παρρησίας πρὸς Φίλιππον ,Θηβαίων μὲν περιελεῖν τὴν ὕβριν ,Βοιωτῶν δὲ ἀναστῆσαι τὰ τείχη ,ταῦτ᾽ ἂν ἠξίωσεν ἐν τῷ ψηφίσματι ·
νῦν δὲ αὑτοῖς μὲν κατέλιπον τὴν εἰς τὸ ἀφανὲς ἀναφοράν ,ἂν μὴ πείθωσιν ,ἐν ἡμῖν δὲ ἀποκινδυνεύειν ᾠήθησαν δεῖν .
δεῖ δὴ τοὺς πρὸς τὰ κοινὰ φιλοτιμουμένους μὴ κατέχειν μὲν ἑτέρων χώραν πρέσβεων ,οὓς ἐξῆν πέμπειν ἀνθ᾽ ἡμῶν Ἀθηναίους ,αὐτοὺς δὲ τὰς πρὸς Θηβαίους ἀπεχθείας φεύγειν ,ὧν εἷς ὢν Ἐπαμεινώνδας ,οὐχ ὑποπτήξας τὸ τῶν Ἀθηναίων ἀξίωμα ,εἶπε διαρρήδην ἐν τῷ πλήθει τῶν Θηβαίων ,ὡς δεῖ τὰ τῆς Ἀθηναίων ἀκροπόλεως προπύλαια μετενεγκεῖν εἰς τὴν προστασίαν τῆς Καδμείας .
" 
ταῦτα δ᾽ ἐμοῦ μεταξὺ λέγοντος ,ἀναβοᾷ παμμέγεθες Δημοσθένης ,ὡς ἴσασι πάντες οἱ συμπρέσβεις ·καὶ γὰρ πρὸς τοῖς ἄλλοις κακοῖς βοιωτιάζει .
ἦν δ᾽ οὖν παρ᾽ αὐτοῦ τοιαυτὶ τὰ λεγόμενα ·
" ἅνθρωπος οὑτοσὶ ταραχῆς καὶ τόλμης ἐστὶ μεστός ·
ἐγὼ δὲ ὁμολογῶ μαλακὸς εἶναι καὶ τὰ δεινὰ πόρρωθεν δεδιέναι ,ἀπαγορεύω μέντοι μὴ συνταράττειν ἡμᾶς πρὸς ἀλλήλας τὰς πόλεις ,τὸ μὴ πολυπραγμονεῖν ἡμᾶς τοὺς πρέσβεις μηδέν ,τοῦτ᾽ ἀγαθὸν ὑπολαμβάνων εἶναι .πορεύεται Φίλιππος εἰς Πύλας ,ἐγὼ δὲ ἐγκαλύπτομαι .
οὐδείς με τῶν ὅπλων ἕνεκα τῶν Φιλίππου κρινεῖ ,ἀλλ᾽ ὧν ἂν εἴπω τι μὴ δέον ,ἢ πράξω τι τῶν μὴ προστεταγμένων ." 
πέρας δὲ τοῦ πράγματος ,ἐψηφίσαντο οἱ συμπρέσβεις ,κατ᾽ ἄνδρα ἐπερωτώμενοι ἕκαστον ἡμῶν ὅ τι νομίζοι συμφέρειν ,τοῦτο λέγειν .
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,κάλει μοι τοὺς συμπρέσβεις καὶ τὴν μαρτυρίαν αὐτῶν λέγε .
Μαρτυρία 
ἐπειδὴ τοίνυν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,συνελέγησαν μὲν εἰς Πέλλαν αἱ πρεσβεῖαι ,παρῆν δὲ ὁ Φίλιππος ,καὶ τοὺς Ἀθηναίων πρέσβεις ὁ κῆρυξ ἐκάλει ,πρῶτον μὲν παρῇμεν οὐ καθ᾽ ἡλικίαν ,ὥσπερ ἐν τῇ προτέρᾳ πρεσβείᾳ ,ὃ παρά τισιν εὐδοκίμει καὶ κόσμος εἶναι τῆς πόλεως ἐφαίνετο ,ἀλλὰ κατὰ τὴν Δημοσθένους ἀναισχυντίαν .
φάσκων γὰρ νεώτατος εἶναι πάντων ,τὴν τάξιν τοῦ πρῶτος λέγειν οὐκ ἂν ἔφη παραλιπεῖν ,οὐδ᾽ ἐπιτρέψειν τινί ,αἰνιττόμενος εἰς ἐμέ ,προκαταλαβόντα τὰ Φιλίππου ὦτα τοῖς ἄλλοις λόγον μὴ καταλιπεῖν .
ἀρξάμενος δὲ τοῦ λέγειν ,πρῶτον διαβολήν τινα ὑπειπὼν κατὰ τῶν συμπρέσβεων ,ὡς οὐχ ἅπαντες ὑπὲρ τῶν αὐτῶν οὐδ᾽ ὅμοιοι ταῖς δόξαις ἥκοιμεν ,διεξῄει τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὑπηργμένας εἰς Φίλιππον αὐτῷ ,πρώτην μὲν τὴν τῷ ψηφίσματι τῷ Φιλοκράτους συνηγορίαν ,ὅτε ἔφευγε παρανόμων ἐξεῖναι γράψας Φιλίππῳ πρέσβεις πρὸς Ἀθηναίους ὑπὲρ εἰρήνης πέμπειν ·δεύτερον δὲ ὑπανέγνω τὸ ψήφισμα ὃ γεγραφὼς αὐτὸς ἦν ,σπείσασθαι τῷ κήρυκι καὶ τῇ παρὰ Φιλίππου πρεσβεία ,τρίτον δὲ τὸ περὶ τοῦ βουλεύσασθαι τὸν δῆμον ὑπὲρ εἰρήνης ἐν τακταῖς ἡμέραις .καὶ προσέθηκέ τι τοιοῦτον ἐνθύμημα τῷ λόγῳ ,ὅτι πρῶτος ἐπιστομίσαι 
ἐκεῖνα δ᾽ ἤδη καὶ σφόδρα διωρθοῦτο ·
" οὐκ εἶπον ,ὡς καλὸς εἶ ·γυνὴ γὰρ τῶν ὄντων ἐστὶ κάλλιστον ·
οὐδ᾽ ὡς δεινὸς πιεῖν ,σπογγιᾶς τὸν ἔπαινον ὑπολαμβάνων τοῦτον εἶναι ·
οὐδ᾽ ὡς μνημονικός ,σοφιστοῦ τὰ τοιαῦτα νομίζων ἐργολαβοῦντος ἐγκώμια εἶναι ." 
ἵνα δὲ μὴ μακρολογῶ ,τοιαῦτ᾽ ἦν ἃ ἔλεγε παρόντων τῶν πρέσβεων ὡς ἔπος εἰπεῖν ἐξ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος ,ἐφ᾽ οἷς γέλωτες οὐχ οἱ τυχόντες ἐγίγνοντο .
ἐπειδὴ δέ ποτ᾽ ἐπαύσατο καὶ σιωπὴ ἐγένετο ,ἠναγκαζόμην ἐγὼ λέγειν μετὰ τοιαύτην ἀπαιδευσίαν καὶ κολακείας αἰσχρᾶς ὑπερβολήν .
καὶ μικρὰ μὲν προεῖπον ἐξ ἀνάγκης πρὸς τὴν προειρημένην κατὰ τῶν συμπρέσβεων ὑπ᾽ αὐτοῦ διαβολήν ,λέγων ὅτι μέμψειαν ἡμᾶς Ἀθηναῖοι πρέσβεις οὐκ ἀπολογησομένους ἐν Μακεδονία περὶ ἡμῶν αὐτῶν ,ἀλλ᾽ οἴκοθεν ἐκ τοῦ βίου δεδοκιμασμένους ἀξίους τῆς πόλεως εἶναι .
βραχέα δ᾽ ὑπὲρ τῶν ὅρκων εἰπών ,ἐφ᾽ οὓς ἥκομεν ,καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἃ προσετάξατε ὑμεῖς ,διεξῄειν ·
ὁ γὰρ περιττὸς κἀν τοῖς λόγοις δεινὸς Δημοσθένης οὐδενὸς τῶν ἀναγκαίων ἐμνήσθη ·καὶ δὴ καὶ περὶ τῆς εἰς Πύλας στρατείας εἶπον καὶ περὶ τῶν ἱερῶν καὶ περὶ Δελφῶν καὶ περὶ τῶν Ἀμφικτυόνων ,καὶ μάλιστα μὲν Φίλιππον ἠξίουν μὴ μεθ᾽ ὅπλων ,ἀλλὰ μετὰ ψήφου καὶ κρίσεως τἀκεῖ καθιστάναι ,εἰ δ᾽ ἄρα μὴ δυνατὸν εἴη ,[ τοῦτο δ᾽ ἦν πρόδηλον ·τὸ γὰρ στρατόπεδον παρῆν καὶ συνήθροιστο ·] εἶπον ,ὅτι τὸν μέλλοντα ὑπὲρ Ἑλληνικῶν ἱερῶν βουλεύεσθαι πολλὴν προσήκει πρόνοιαν ὑπὲρ εὐσεβείας ἔχειν ,καὶ τοῖς περὶ τῶν πατρίων ἐγχειροῦσι διδάσκειν προσέχειν τὸν νοῦν .ἅμα 
καὶ προσῆν τῷ ὅρκῳ ἀρὰ ἰσχυρά .
τούτων δὲ ἀναγνωσθέντων ἀπεφηνάμην ,ὅτι ἐμοὶ δοκεῖ δίκαιον εἶναι μὴ περιορᾶν κατεσκαμμένας τὰς ἐν Βοιωτοῖς πόλεις .
ὅτι δ᾽ ἦσαν Ἀμφικτυονίδες καὶ ἔνορκοι ,κατηριθμησάμην ἔθνη δώδεκα τὰ μετέχοντα τοῦ ἱεροῦ ,Θετταλούς ,Βοιωτούς ,οὐ Θηβαίους μόνους ,Δωριέας ,Ἴωνας ,Περραιβούς ,Μάγνητας ,Δόλοπας ,Λοκρούς ,Οἰταίους ,Φθιώτας ,Μαλιέας ,Φωκέας .καὶ τούτων ἔδειξα ἕκαστον ἔθνος ἰσόψηφον γιγνόμενον ,τὸ μέγιστον τῷ ἐλαχίστῳ ,τὸν ἥκοντα ἐκ Δωρίου καὶ Κυτινίου ἴσον δυνάμενον Λακεδαιμονίοις ,δύο γὰρ ψήφους ἕκαστον φέρει ἔθνος ,πάλιν ἐκ τῶν Ἰώνων τὸν Ἐρετριᾶ καὶ Πριηνέα τοῖς Ἀθηναίοις ,καὶ τοὺς ἄλλους κατὰ ταὐτά .
τὴν μὲν οὖν ἀρχὴν τῆς στρατείας ταύτης ὁσίαν καὶ δικαίαν ἀπεφηνάμην εἶναι ·
συλλεγέντων δὲ τῶν Ἀμφικτυόνων εἰς τὸ ἱερὸν καὶ τυχόντων σωτηρίας καὶ ψήφου ,τοὺς αἰτίους τῆς ἐξ ἀρχῆς καταλήψεως τοῦ ἱεροῦ δίκης ἠξίουν τυχεῖν ,μὴ τὰς πατρίδας αὐτῶν ,ἀλλ᾽ αὐτοὺς τοὺς χειρουργήσαντας καὶ βουλεύσαντας ,τὰς δὲ πόλεις παρεχούσας εἰς κρίσιν τοὺς ἀδικήσαντας ἀζημίους εἶναι ." εἰ δ᾽ ἐπεξελθὼν δυνάμει βεβαιώσεις τὰ Θηβαίων ἀδικήματα ,παρ᾽ ὧν μὲν βοηθεῖς οὐκ ἀπολήψῃ χάριν ·οὐ γὰρ ἂν δύναιο αὐτοὺς τηλικαῦτα εὐεργετῆσαι ,ἡλίκα Ἀθηναῖοι πρότερον ,ὧν οὐ μέμνηνται ·
οὓς δ᾽ ἐγκαταλείψεις ,ἀδικήσεις ,χρήσῃ δ᾽ ἐχθροῖς μείζοσιν ,ἀλλ᾽ οὐ φίλοις .
" 
ἵνα δὲ μὴ διατρίβω τοὺς ἐκεῖ λόγους ῥηθέντας νυνὶ πρὸς ὑμᾶς ἀκριβῶς διεξιών ,ἐν κεφαλαίῳ περὶ πάντων εἰπὼν παύσομαι .
ἡ μὲν τύχη καὶ Φίλιππος ἦσαν τῶν ἔργων κύριοι ,ἐγὼ δὲ τῆς εἰς ὑμᾶς εὐνοίας καὶ τῶν λόγων .
παρ᾽ ἐμοῦ μὲν οὖν ἐρρήθη τὰ δίκαια καὶ τὰ συμφέροντα ὑμῖν ,ἀπέβη δὲ οὐχ ὡς ἡμεῖς ηὐχόμεθα ,ἀλλ᾽ ὡς Φίλιππος ἔπραξε .
πότερον οὖν ὁ μηδὲν προθυμηθεὶς ἐργάσασθαι ἀγαθὸν δίκαιός ἐστιν εὐδοξεῖν ,ἢ ὁ μηδὲν ὧν ἦν δυνατὸς ἐλλιπών ; 
ἐν δὲ τῷ παρόντι νυνὶ πολλὰ διὰ τὸν καιρὸν παραλείπω .
εἶπε δέ ,ὡς ἐψευδολόγουν φάσκων ὀλίγων ἡμερῶν τὰς Θήβας ἔσεσθαι ταπεινάς ,καὶ τοὺς Εὐβοέας ὡς ἐφόβουν ,προάγων εἰς ἐλπίδας κενὰς ὑμᾶς .
ὃ δὲ ποιεῖ ,καταμάθετε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι .
ἐγὼ γὰρ παρὰ Φιλίππῳ μὲν ὢν ἠξίωσα ,πρὸς δ᾽ ὑμᾶς ἥκων ἀπήγγελλον ,ὅτι τὰς Θήβας Βοιωτίαν δίκαιον ἡγοίμην εἶναι ,καὶ μὴ τὴν Βοιωτίαν Θήβας .
τοῦτο οὐκ ἀπαγγεῖλαι ,ἀλλ᾽ ὑποσχέσθαι μέ φησιν .
ἔλεγον δὲ πρὸς ὑμᾶς ,ὅτι Κλεοχάρης ὁ Χαλκιδεὺς θαυμάζειν ὑμῶν καὶ Φιλίππου φαίη τὴν ἐξαίφνης ὁμόνοιαν ,ἄλλως τε καὶ προστεταγμένον ἡμῖν ,πράττειν ἀγαθὸν ὅ τι ἂν δυνώμεθα ·
τοὺς γὰρ μικροπολίτας ,ὥσπερ αὐτός ,φοβεῖν τὰ τῶν μειζόνων ἀπόρρητα .
ταῦτα οὐ διηγήσασθαί με φησίν ,ἀλλ᾽ ἐπηγγέλθαι τὴν Εὔβοιαν παραδώσειν .
ἐγὼ δὲ ὑπειλήφειν δεῖν τὴν πόλιν τὴν ὑπὲρ τῶν ὅλων μέλλουσαν βουλεύεσθαι μηδενὸς λόγου Ἑλληνικοῦ ἀνήκοον εἶναι .
διέβαλλε δέ ,κἀκεῖνον διαιρούμενος τὸν λόγον ,ὡς ἀπαγγέλλειν τἀληθῆ βουλόμενος ,ὑπ᾽ ἐμοῦ καὶ Φιλοκράτους κωλυθείη .
ἐγὼ δ᾽ ὑμᾶς ἡδέως ἂν ἐροίμην ,εἴ τις πώποτε Ἀθηναίων πρεσβευτὴς ἐκπεμφθείς ,ἐφ᾽ οἷς πεπρέσβευκε κεκώλυται πρὸς τὸν δῆμον ἀπαγγέλλειν ,καὶ ταῦτα παθὼν καὶ ἀτιμασθεὶς ὑπὸ τῶν συμπρέσβεων ,τούτους ἔγραψ᾽ ἂν ἐπαινέσαι καὶ καλέσαι ἐπὶ δεῖπνον .
Δημοσθένης τοίνυν ἥκων ἀπὸ τῆς ὑστέρας πρεσβείας ,ἐν ᾗ φησι τὰ τῶν Ἑλλήνων πράγματα ἀνατραπῆναι ,οὐκ ἐν τῷ ψηφίσματι μόνον ἡμᾶς ἐπῄνει ,
ἀλλ᾽ ἀπαγγείλαντος πρὸς τὸν δῆμον ἐμοῦ τοὺς περὶ τῶν Ἀμφικτυόνων λόγους καὶ Βοιωτῶν ,οὐχ ὥσπερ νῦν συντέμνοντος οὐδ᾽ ἐπειγομένου ,ἀλλ᾽ ὡς ἐδυνάμην κατὰ ῥῆμα ἀκριβέστατα ,καὶ τοῦ δήμου σφόδρα ἀποδεχομένου ,παρακληθεὶς ὑπ᾽ ἐμοῦ μετὰ τῶν ἄλλων συμπρέσβεων καὶ ἐρωτώμενος ,εἰ τἀληθῆ καὶ ταὐτὰ ἀπαγγέλλω πρὸς Ἀθηναίους ἅπερ πρὸς Φίλιππον εἶπον ,πάντων μαρτυρούντων καὶ ἐπαινούντων με τῶν συμπρέσβεων ,ἐπαναστὰς ἐπὶ πᾶσιν οὐκ ἔφη με ,ὥσπερ ἐκεῖ ,οὕτως ἐν τῷ παρόντι λέγειν ,ἀλλ᾽ ἐκεῖ διπλασίῳ ἄμεινον .
καὶ τούτων ὑμεῖς οἱ τὴν ψῆφον μέλλοντες φέρειν ἐστέ μοι μάρτυρες .
καίτοι τίς ἂν αὐτῷ καλλίων καιρὸς ἐγένετο ,ἢ τότ᾽ ἐξελέγχειν εὐθύς ,εἴ τι τὴν πόλιν ἐξηπάτων ; 
φῂς γάρ με ἐν μὲν τῇ προτέρᾳ πρεσβείᾳ λαθεῖν σαυτὸν συνεστηκότα ἐπὶ τὴν πόλιν ,ἐν δὲ τῇ ὑστέρᾳ αἰσθέσθαι ,ἐν ᾗ συναγορεύων μοι φαίνῃ .
κἀκείνης μὲν ἅμα κατηγορῶν οὐ φῂς κατηγορεῖν ,τῆς δ᾽ ἐπὶ τοὺς ὅρκους κατηγορεῖς .
καίτοι εἰ τὴν εἰρήνην ψέγεις ,σὺ καὶ τὴν συμμαχίαν ἔγραψας ·
καὶ Φίλιππος εἴ τι τὴν πόλιν ἐξηπάτα ,διὰ τοῦτο ἐψεύδετο ,ὅπως τῆς εἰρήνης ἥπερ συνέφερεν αὐτῷ τύχοι .
οὐκοῦν ἡ μὲν προτέρα πρεσβεία τὸν καιρὸν τοῦτον εἶχεν ,ἡ δ᾽ ὑστέρα ἐπὶ πεπραγμένοις ἐγίγνετο .τίνες οὖν ἦσαν αἱ ἀπάται ,ταῦτα γὰρ τοῦ γόητος ἀνθρώπου ,ἐξ ὧν εἴρηκε λογίσασθε .
εἰσπλεῖν μέ φησιν ἐν μονοξύλῳ πλοίῳ κατὰ τὸν Λοιδίαν ποταμὸν τῆς νυκτὸς ὡς Φίλιππον ,καὶ τὴν ἐπιστολὴν τὴν δεῦρο ἐλθοῦσαν Φιλίππῳ γράψαι .
ὁ μὲν γὰρ Λεωσθένης ,ὁ φεύγων ἐνθένδε διὰ τοὺς συκοφάντας ,οὐ δυνατὸς ἦν ἐπιδεξίως ἐπιστολὴν γράψαι ,ὃν οὐκ ὀκνοῦσί τινες ἀποφαίνεσθαι μετὰ Καλλίστρατον τὸν Ἀφιδναῖον τῶν ἄλλων μάλιστα εἰπεῖν δύνασθαι ·
οὐδ᾽ αὐτὸς ὁ Φίλιππος ,πρὸς ὃν ἀντειπεῖν Δημοσθένης ὑπὲρ ὑμῶν οὐκ ἠδυνήθη ·
οὐδ᾽ ὁ Βυζάντιος Πύθων ,ἄνθρωπος ἐπὶ τῷ γράφειν μέγα φρονῶν ·
ἀλλ᾽ ὡς ἔοικε τὸ πρᾶγμα ἐμοῦ προσεδεῖτο .
καὶ λέγεις μὲν ὅτι Φιλίππῳ μεθ᾽ ἡμέραν πολλάκις μόνος μόνῳ διελεγόμην ,αἰτιᾷ δὲ εἰσπλεῖν με νύκτωρ κατὰ τὸν ποταμόν ·
οὕτω νυκτερινῆς ἐπιστολῆς τὸ πρᾶγμα ἐδεῖτο .ὅτι δ᾽ οὐδὲν ἀληθὲς λέγεις ,ἥκουσι μὲν μαρτυρήσοντες μεθ᾽ ὧν συνεσίτουν ,Ἀγλαοκρέων ὁ Τενέδιος καὶ Ἰατροκλῆς ὁ Πασιφῶντος ,μεθ᾽ ὧν ἑξῆς ἅπαντα τὸν χρόνον τὰς νύκτας ἀνεπαυόμην ,οἳ συνίσασίν μοι μηδεμίαν πώποτε ἀπ᾽ αὐτῶν νύκτα ἀπογενομένῳ ,μηδὲ μέρος νυκτός ·
ἄγομεν δὲ καὶ τοὺς οἰκέτας καὶ παραδίδομεν εἰς βάσανον .
καὶ τὸν μὲν λόγον ,εἰ συγχωρεῖ ὁ κατήγορος ,καταλύω ·
παρέσται δὲ ὁ δημόσιος καὶ βασανιεῖ ἐναντίον ὑμῶν ,ἂν κελεύητε .
πρὸς ἕνδεκα γὰρ ἀμφορέας ἐν διαμεμετρημένῃ τῇ ἡμέρᾳ κρίνομαι .
κἂν φῶσιν ἀπόκοιτόν με τουτωνὶ πώποτε τῶν συσσίτων γεγονέναι ,μὴ φείσησθέ μου ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ἀλλ᾽ ἀναστάντες ἀποκτείνατε .
ἐὰν δ᾽ ἐξελεγχθῇς ψευδόμενος ,Δημόσθενες ,τοιαύτην δίκην δός ·ὁμολόγησον ἀνδρόγυνος εἶναι καὶ μὴ ἐλεύθερος ἐναντίον τούτων .
κάλει μοι τοὺς οἰκέτας δεῦρο ἐπὶ τὸ βῆμα ,καὶ τὴν τῶν συμπρέσβεων ἀναγίγνωσκε μαρτυρίαν .
Μαρτυρία Πρόκλησις 
ἐπειδὴ τοίνυν οὐ δέχεται τὴν πρόκλησιν ,οὐδ᾽ ἄν φησιν ἐν βασάνοις ἀνδραπόδων γενέσθαι ,λαβέ μοι τὴν ἐπιστολὴν ταύτην ,ἣν ὁ Φίλιππος ἔπεμψε .
δῆλον γὰρ ὅτι μεγάλα τὴν πόλιν παραλογίζεται ,δι᾽ ἣν ἠγρυπνοῦμεν γράφοντες .
Ἐπιστολή 
ἀκούετε ,ὦ ἄνδρες ,ὅτι " τοὺς ὅρκους ἀποδέδωκα ," φησί ," τοῖς ὑμετέροις πρέσβεσι ," καὶ τῶν συμμάχων τῶν ἑαυτοῦ τοὺς παραγενομένους κατ᾽ ὄνομα γέγραφε ,καὶ αὐτοὺς καὶ τὰς πόλεις αὐτῶν ,τοὺς δ᾽ ὑστερήσαντας τῶν συμμάχων ἀποστελεῖν φησι πρὸς ὑμᾶς .
ταῦτ᾽ οὖν οὐκ ἂν οἴεσθε δύνασθαι γράψαι Φίλιππον μεθ᾽ ἡμέραν ἄνευ ἐμοῦ ; 
ἀλλ᾽ ἔμοιγε νὴ τοὺς θεοὺς οὗτος δοκεῖ τοῦτο μόνον λογίζεσθαι ,ὅπως μεταξὺ λέγων εὐδοκιμήσει ·εἰ δὲ μικρὸν ἐπισχὼν δόξει πονηρότατος τῶν Ἑλλήνων εἶναι ,οὐδὲ μικρὸν φροντίζειν .
τί γὰρ ἄν τις τοιούτῳ πιστεύσειεν ἀνθρώπῳ ,ὃς ἐγκεχείρηκε λέγειν ὡς Φίλιππος ,οὐ τοῖς αὑτοῦ στρατηγήμασιν ,ἀλλὰ ταῖς ἐμαῖς δημηγορίαις ,εἴσω Πυλῶν παρῆλθε ; 
καὶ λογισμόν τινα ἡμερῶν συνηριθμεῖτο πρὸς ὑμᾶς ,ἐν αἷς ἐγὼ μὲν ἀπήγγελλον τὴν πρεσβείαν ,οἱ δὲ Φαλαίκου τοῦ Φωκέων τυράννου δρομοκήρυκες τἀνθένδε ἐκεῖσε διήγγελλον ,πιστεύσαντες δὲ οἱ Φωκεῖς ἐμοὶ εἴσω Πυλῶν αὐτὸν παρεδέξαντο καὶ τὰς πόλεις τὰς αὑτῶν παρέδοσαν .
ταῦτα μὲν οὖν ὁ κατήγορος μεμηχάνηται ,τὰ δ᾽ ἐν Φωκεῦσι διεφθάρη πράγματα πρῶτον μὲν διὰ τὴν τύχην ,ἣ πάντων ἐστὶ κυρία ,ἔπειτα διὰ τὸ μῆκος τοῦ χρόνου καὶ τὸν δεκέτη πόλεμον .
τὸ γὰρ αὐτὸ ηὔξησέ τε τῶν ἐν Φωκεῦσι τυράννων τὰ πράγματα καὶ καθεῖλε ·
κατέστησαν μὲν γὰρ εἰς τὴν ἀρχὴν τολμήσαντες τῶν ἱερῶν χρημάτων ἅψασθαι ,καὶ διὰ ξένων τὰς πολιτείας μετέστησαν ,κατελύθησαν δ᾽ ἀπορίᾳ χρημάτων ,ἐπειδὴ κατεμισθοφόρησαν τὰ ὑπάρχοντα .τρίτον δ᾽ αὐτοὺς καθεῖλεν ἡ τοῖς ἀπορουμένοις στρατοπέδοις συνήθως παρακολουθοῦσα στάσις ,τέταρτον δ᾽ ἡ Φαλαίκου περὶ τῶν μελλόντων ἔσεσθαι πραγμάτων ἄγνοια .ἡ μὲν γὰρ Θετταλῶν καὶ Φιλίππου στρατεία πρόδηλος ἦν ,οὐ πολλῷ δὲ χρόνῳ πρότερον πρὶν τὴν πρὸς ὑμᾶς εἰρήνην γενέσθαι ,πρέσβεις πρὸς ὑμᾶς ἦλθον ἐκ Φωκέων ,βοηθεῖν αὑτοῖς κελεύοντες ,καὶ ἐπαγγελλόμενοι παραδώσειν Ἀλπωνὸν καὶ Θρόνιον καὶ Νικαιαν ,τὰ τῶν παρόδων τῶν εἰς Πύλας 
ψηφισαμένων δ᾽ ὑμῶν παραδοῦναι Προξένῳ τῷ στρατηγῷ τοὺς Φωκέας ταῦτα τὰ χωρία ,καὶ πεντήκοντα πληροῦν τριήρεις ,καὶ τοὺς μέχρι τετταράκοντα ἐτῶν ἐξιέναι ,ἀντὶ τοῦ παραδοῦναι τὰ χωρία Προξένῳ ,ἔδησαν οἱ τύραννοι τοὺς πρέσβεις τοὺς ἐπηγγελμένους ὑμῖν παραδώσειν τὰ φυλακτήρια ,καὶ τοῖς σπονδοφόροις τοῖς τὰς μυστηριώτιδας σπονδὰς ἐπαγγέλλουσι μόνοι τῶν Ἑλλήνων Φωκεῖς οὐκ ἐσπείσαντο .
καὶ πάλιν Ἀρχιδάμου τοῦ Λάκωνος παραλαμβάνειν ὄντος ἑτοίμου τὰ χωρία καὶ φυλάττειν ,οὐκ ἐπείσθησαν ,ἀλλ᾽ ἀπεκρίναντο αὐτῷ τὰ τῆς Σπάρτης δεινὰ δεδιέναι καὶ μὴ τὰ παρ᾽ αὑτοῖς .
κἀνταῦθα οὔπω διελέλυσθε Φιλίππῳ ,ἀλλ᾽ ἐν τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ περί τε τῆς εἰρήνης ἐβουλεύεσθε ,καὶ τῆς ἐπιστολῆς ἠκούετε τῆς Προξένου ,ὅτι Φωκεῖς οὐ παραδεδώκασιν αὐτῷ τὰ χωρία ,καὶ οἱ τὰ μυστήρια ἐπαγγέλλοντες μόνους τῶν ἄλλων Ἑλλήνων ἀπέφαινον Φωκέας οὐ δεδεγμένους τὰς σπονδάς ,ἀλλὰ καὶ τοὺς δεῦρο ἐληλυθότας πρέσβεις δεδεκότας .
ὅτι δὲ ἀληθῆ λέγω ,κάλει μοι τοὺς σπονδοφόρους ,καὶ τοὺς παρὰ Προξένου τοῦ στρατηγοῦ πρεσβεύσαντας εἰς Φωκέας ,Καλλικράτην καὶ Μεταγένην ,καὶ τῆς ἐπιστολῆς ἀκούσατε τῆς Προξένου .
Μαρτυρίαι Ἐπιστολή 
ἀκούετε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τῶν χρόνων παραναγιγνωσκομένων ἐκ τῶν δημοσίων γραμμάτων ,καὶ τῶν μαρτύρων ὑμῖν προσδιαμαρτυρούντων ,ὅτι πρὶν ἐμὲ χειροτονηθῆναι πρεσβευτήν ,Φάλαικος ὁ τῶν Φωκέων τύραννος ἡμῖν μὲν καὶ Λακεδαιμονίοις ἠπίστει ,Φιλίππῳ δ᾽ ἐπίστευεν .
ἀλλ᾽ οὗτος μόνος τὸ συμβησόμενον ἠγνόει ; 
ὑμεῖς δὲ αὐτοὶ δημοσίᾳ πῶς διέκεισθε ; 
οὐ πάντες προσεδοκᾶτε Φίλιππον ταπεινώσειν Θηβαίους ,ὁρῶντά τ᾽ αὐτῶν τὴν θρασύτητα ,καὶ τῷ μὴ βούλεσθαι δύναμιν ἀνθρώπων ἀπίστων ἐπαυξῆσαι ; 
Λακεδαιμόνιοι δὲ οὐ μεθ᾽ ἡμῶν τἀναντία Θηβαίοις ἐπρέσβευον ,καὶ τελευτῶντες προσέκρουον φανερῶς ἐν Μακεδονίᾳ καὶ διηπειλοῦντο ; 
αὐτοὶ δὲ οὐκ ἠπόρουν καὶ ἐφοβοῦντο οἱ τῶν Θηβαίων πρέσβεις ; 
Θετταλοὶ δὲ οὐ κατεγέλων τῶν ἄλλων ,ὑπὲρ αὑτῶν φάσκοντες τὴν στρατείαν εἶναι ; 
τῶν δ᾽ ἑταίρων τινὲς τῶν Φιλίππου οὐ διαρρήδην πρός τινας ἡμῶν ἔλεγον ὅτι τὰς ἐν Βοιωτοῖς πόλεις κατοικιεῖ Φίλιππος ; 
Θηβαῖοι δ᾽ οὐκ ἐξεληλύθεσαν πανδημεί ,ἀπιστοῦντες τοῖς πράγμασιν ; 
ὑμῖν δὲ ταῦθ᾽ ὁρῶν οὐκ ἔπεμψεν ἐπιστολὴν ὁ Φίλιππος ,ἐξιέναι πάσῃ τῇ δυνάμει βοηθήσοντας τοῖς δικαίοις ; 
οἱ δὲ νῦν πολεμικοὶ καὶ τὴν εἰρήνην ἀνανδρίαν καλοῦντες ,οὐ διεκώλυσαν ὑμᾶς ἐξελθεῖν εἰρήνης καὶ συμμαχίας γεγενημένης ,δεδιέναι φάσκοντες μὴ τοὺς στρατιώτας ὑμῶν ὁμήρους λάβῃ Φίλιππος ; 
πότερον οὖν ἐγὼ τοὺς προγόνους ἐκώλυσα τὸν δῆμον μιμεῖσθαι ,ἢ σὺ καὶ οἱ μετὰ σοῦ συνεστηκότες ἐπὶ τὰ κοινά ; 
καὶ πότερον ἦν ἀσφαλεστέρα καὶ καλλίων Ἀθηναίοις ἡ ἔξοδος ,ἡνίκα ἤκμαζον μὲν τῇ μανίᾳ Φωκεῖς ,ἐπολέμουν δὲ Φιλίππῳ ,εἶχον δὲ Ἀλπωνὸν καὶ Νίκαιαν ,οὔπω παραδόντος Φαλαίκου Μακεδόσι ,τὰς σπονδὰς δὲ οἷς ἐμέλλομεν βοηθεῖν τὰς μυστηριώτιδας οὐκ ἐδέχοντο ,Θηβαίους δ᾽ ὄπισθεν κατελείπομεν ,ἢ μεταπεμπομένου μὲν Φιλίππου ,ὅρκων δ᾽ ἡμῖν καὶ συμμαχίας γεγενημένης ,Θετταλῶν δὲ καὶ τῶν ἄλλων Ἀμφικτυόνων στρατευόντων ; 
οὐ πολλῷ καλλίων οὗτος ἦν ὁ καιρὸς ἐκείνου ,ἐν ᾧ διὰ τὴν σὴν ἀνανδρίαν καὶ ἅμα φθόνον ἐσκευαγώγησαν ἐκ τῶν ἀγρῶν Ἀθηναῖοι ,πρεσβεύοντος ἐμοῦ τὴν τρίτην ἤδη πρεσβείαν τὴν ἐπὶ τὸ κοινὸν τῶν Ἀμφικτυόνων ,ἐφ᾽ ἣν τολμᾶς με λέγειν ὡς οὐ χειροτονηθεὶς ᾠχόμην ,ἐχθρὸς δ᾽ ὢν οὐδέπω καὶ τήμερον ἠθέληκάς με εἰσαγγεῖλαι παραπρεσβεύσασθαι ; 
οὐ γὰρ δὴ φθονεῖς γέ μοι τῶν εἰς τὸ σῶμα τιμημάτων .
τοιγάρτοι Θηβαίων μὲν παρακαθημένων καὶ δεομένων ,τῆς δ᾽ ἡμετέρας πόλεως διὰ σὲ τεθορυβημένης καὶ τῶν Ἀθηναίων ὁπλιτῶν οὐ παρόντων ,Θετταλῶν δὲ Θηβαίοις προσθεμένων διὰ τὴν ὑμετέραν ἀβουλίαν καὶ τὴν πρὸς Φωκέας ἔχθραν ,ἣ προϋπῆρχε Θετταλοῖς ἐκ παλαιῶς χρόνων ,ὅτε αὐτῶν τοὺς ὁμήρους λαβόντες Φωκεῖς κατηλόησαν ,Φαλαίκου δὲ πρὶν ἐμὲ ἐλθεῖν καὶ Στέφανον καὶ Δερκύλον καὶ τοὺς ἄλλους πρέσβεις ἀπεληλυθότος ὑποσπόνδου ,Ὀρχομενίων δὲ περιφόβων ὄντων καὶ σπονδὰς τοῖς σώμασιν αἰτησάντων ,ὥστε ἀπελθεῖν ἐκ τῆς Βοιωτίας ,παρεστηκότων μὲν τῶν Θηβαίων πρέσβεων ,ὑπολειπομένης δ᾽ ἔχθρας φανερᾶς Φιλίππῳ πρὸς Θηβαίους καὶ Θετταλούς ,τότε ἀπώλοντο 
μεγάλα δ᾽ οἶμαι τούτων ἔργῳ σημεῖα ἐπιδείξειν .
εἰ γάρ τι τούτων ἀληθὲς ἦν ὧν σὺ λέγεις ,κατηγόρουν ἄν μου Βοιωτῶν καὶ Φωκέων οἱ φεύγοντες ,ὧν τοὺς μὲν ἐξεβεβλήκειν ,τοὺς δ᾽ ἐκώλυσα κατελθεῖν ·
νῦν δ᾽ οὐχὶ τὰ συμβάντα λογιζόμενοι ,ἀλλὰ τὴν εὔνοιαν τὴν ἐμὴν ἀποδεχόμενοι ,συλλεγέντες οἱ φεύγοντες Βοιωτῶν ᾕρηνταί μοι συνηγόρους ,ἥκουσι δ᾽ ἀπὸ τῶν ἐν Φωκεῦσι πόλεων πρέσβεις ,οὓς ἐγὼ τὴν τρίτην πρεσβείαν τὴν ἐπὶ τοὺς Ἀμφικτύονας πρεσβεύων ἔσωσα ,Οἰταίων ἐγχειρούντων λέγειν ὡς δεῖ τοὺς ἡβῶντας ὠθεῖν κατὰ τοῦ κρημνοῦ ,καὶ παρήγαγον εἰς τοὺς Ἀμφικτύονας ,ὥστε ἀπολογίας τυχεῖν .
ὁ μὲν γὰρ Φάλαικος ὑπόσπονδος ἀφεῖτο ,οἱ δὲ ἀναίτιοι ἀποθνῄσκειν ἔμελλον ,συναγορεύοντος δ᾽ ἐμοῦ διεσώθησαν .
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,κάλει μοι Μνάσωνα τὸν Φωκέα καὶ τοὺς συμπρέσβεις ,καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς τῶν Βοιωτῶν φυγῆς ᾑρημένους .
ἀνάβηθι δεῦρο ,Λίπαρε καὶ Πυθίων ,καὶ τὴν αὐτὴν ἀπόδοτέ μοι χάριν εἰς τὴν τοῦ σώματος σωτηρίαν ,ἥνπερ ἐγὼ ὑμῖν .
Συνητοπία Βοιωτῶν καὶ Φωκέων πῶς οὖν οὐκ ἂν δεινὰ πάθοιμι ,εἰ κατηγοροῦντος μὲν Δημοσθένους τοῦ Θηβαιων προξένου καὶ πονηροτάτου τῶν Ἑλλήνων ,συναγορευόντων δέ μοι Φωκέων καὶ Βοιωτῶν ἁλοίην ; 
ἐτόλμησε δ᾽ εἰπεῖν ὡς ἐγὼ τοῖς ἐμαυτοῦ λόγοις περιπίπτω .
φησὶ γάρ με εἰπεῖν ,ὅτ᾽ ἔκρινον Τίμαρχον ,ὅτι πάντες κατ᾽ αὐτοῦ τὴν τῆς πορνείας φήμην παρειλήφασι ,τὸν δ᾽ Ἡσίοδον ποιητὴν ἀγαθὸν ὄντα λέγειν ,φήμη δ᾽ οὔτις πάμπαν ἀπόλλυται ,ἥντινα λαοὶ πολλοὶ φημίξωσι ·
θεός νυ τίς ἐστι καὶ αὐτή .
ηες .ωδ 763-4 τὴν δ᾽ αὐτὴν ταύτην θεὸν ἥκειν νῦν κατηγοροῦσαν ἐμοῦ ·πάντας γὰρ λέγειν ὡς χρήματα ἔχω παρὰ Φιλίππου .
εὖ δ᾽ ἴστε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὅτι πλεῖστον διαφέρει φήμη καὶ συκοφαντία .
φήμη μὲν γὰρ οὐ κοινωνεῖ διαβολῇ ,διαβολὴ δὲ ἀδελφόν ἐστι συκοφαντία .
διοριῶ δ᾽ αὐτῶν ἑκάτερον ἐγὼ σαφῶς .
φήμη μέν ἐστιν ,ὅταν τὸ πλῆθος τῶν πολιτῶν αὐτόματον ἐκ μηδεμιᾶς προφάσεως λέγῃ τινὰ ὡς γεγενημένην πρᾶξιν ·
συκοφαντία δ᾽ ἐστίν ,ὅταν πρὸς τοὺς πολλοὺς εἷς ἀνὴρ αἰτίαν ἐμβαλών ,ἔν τε ταῖς ἐκκλησίαις ἁπάσαις πρός τε τὴν βουλὴν διαβάλλῃ τινά .
καὶ τῇ μὲν φήμῃ δημοσίᾳ θύομεν ὡς θεῷ ,τῶν δὲ συκοφαντῶν ὡς κακούργων δημοσίᾳ προβολὰς ποιούμεθα .
μὴ οὖν σύναγε εἰς ταὐτὸν τὰ κάλλιστα τοῖς αἰσχίστοις .
ἐπὶ πολλοῖς μὲν οὖν ἔγωγε τῶν κατηγορημένων ἠγανάκτησα ,μάλιστα δὲ ἡνίκα ᾐτιᾶτό με εἶναι προδότην ·
ἅμα γὰρ ταῖς αἰτίαις ταύταις φανῆναί με ἔδει θηριώδη καὶ τὴν ψυχὴν ἄστοργον καὶ πολλοῖς ἑτέροις πρότερον ἁμαρτήμασι ἔνοχον .
τοῦ μὲν οὖν ἐμοῦ βίου καὶ τῆς καθ᾽ ἡμέραν διαίτης ὑμᾶς δοκιμαστὰς ἱκανοὺς εἶναι νομίζω ·
ἃ δ᾽ ἐστὶ τοῖς μὲν πολλοῖς ἀσύνοπτα ,τοῖς δὲ χρηστοῖς τὰς Ψυχὰς μέγιστα ,τούτων ὑμῖν τὰ πλεῖστα καὶ καλῶς ἔχοντα ἐκ τῶν νόμων ὁρᾶν ἀναβιβῶμαι ,ἵν᾽ εἰδῆτε τὰς ἐμὰς παρακαταθήκας ,ἃς οἴκοι καταλιπὼν εἰς Μακεδονίαν ἐπρέσβευσα .
σὺ μὲν γάρ ,Δημόσθενες ,ταῦτα ἐπλάσω ἐπ᾽ ἐμέ ,ἐγὼ δ᾽ ὡς ἐπαιδεύθην καὶ δικαίως ἐξηγήσομαι .
οὑτοσὶ μέν ἐστί μοι πατὴρ Ἀτρόμητος ,σχεδὸν πρεσβύτατος τῶν πολιτῶν ·
ἔτη γὰρ ἤδη βεβίωκεν ἐνενήκοντα καὶ τέτταρα ·
συμβέβηκε δὲ αὐτῷ νέῳ μὲν ὄντι ,πρὶν τὴν οὐσίαν ἀπολέσαι διὰ τὸν πόλεμον ,ἀθλεῖν τῷ σώματι ,ἐκπεσόντι δὲ ὑπὸ τῶν τριάκοντα στρατεύεσθαι μὲν ἐν τῇ Ἀσίᾳ ,ἀριστεύειν δ᾽ ἐν τοῖς κινδύνοις ,εἶναι δ᾽ ἐκ φρατρίας τὸ γένος ἣ τῶν αὐτῶν βωμῶν Ἐτεοβουτάδαις μετέχει ,ὅθεν ἡ τῆς Ἀθηνᾶς τῆς Πολιάδος ἐστὶν ἱέρεια ,συγκατάγειν δὲ τὸν δῆμον ,ὥσπερ καὶ ὀλίγῳ πρότερον εἶπον .ἐλευθέρους δε μοι συμβέβηκεν εἶναι καὶ τοὺς πρὸς μητρὸς ἅπαντας ,ἣ νῦν ἐμοὶ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν προφαίνεται φοβουμένη περὶ τῆς ἐμῆς σωτηρίας καὶ διηπορημένη .
καίτοι ,Δημόσθενες ,ἡ μὲν ἐμὴ μήτηρ ἔφυγε μετὰ τοῦ ἀνδρὸς εἰς Κόρινθον καὶ μετέσχε τῶν πολιτικῶν κακῶν ·
σὺ δὲ ὁ ἀμφισβητῶν ἀνὴρ εἶναι ,οὐ γὰρ ἂν τολμήσαιμι εἰπεῖν ὡς ἀνὴρ εἶ ,ἐγράφης λιποταξίου ,καὶ τὸν γραψάμενον Νικόδημον τὸν Ἀφιδναῖον χρήμασι πείσας ἐσώθης ,ὃν ὕστερον μετὰ Ἀριστάρχου συναπέκτεινας ,καὶ οὐ καθαρὸς ὢν εἰς τὴν ἀγορὰν ἐμβάλλεις .
Φιλοχάρης δ᾽ οὑτοσί ,ὁ πρεσβύτατος ἀδελφὸς ἡμῶν ,οὐκ ἀγεννεῖς διατριβάς ,ὡς σὺ βλασφημεῖς ,ἀλλ᾽ ἐν γυμνασίοις διατρίβων ,καὶ μετὰ Ἰφικράτους συνεστρατευμένος ,καὶ συνεχῶς ἔτος ἤδη τουτὶ τρίτον στρατηγῶν ,ἥκει δεησόμενος ὑμῶν ἐμὲ σῶσαι .
Ἀφόβητος δ᾽ οὑτοσί ,ὁ νεώτατος ἡμῶν ἀδελφός ,πεπρεσβευκὼς μὲν ὑπὲρ ὑμῶν ἀξίως τῆς πόλεως πρὸς τὸν Περσῶν βασιλέα ,καλῶς δὲ καὶ δικαίως τῶν ὑμετέρων προσόδων ἐπιμεληθείς ,ὅτε αὐτὸν ἐπὶ τὴν κοινὴν διοίκησιν εἵλεσθε ,καὶ πεπαιδοποιημένος κατὰ τοὺς νόμους ,ἀλλ᾽ οὐ Κνωσίωνι τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα παρακατακλίνων ,ὥσπερ σύ ,πάρεστι καταφρονῶν τῶν σῶν λοιδοριῶν ·
τὸ γὰρ ψευδὲς ὄνειδος οὐ περαιτέρω τῆς ἀκοῆς ἀφικνεῖται .
ἐτόλμησας δὲ καὶ περὶ τῶν ἐμῶν κηδεστῶν εἰπεῖν ·οὕτως ἀναιδὴς καὶ πόρρωθεν ἀχάριστος εἶ ,ὃς Φιλόδημον τὸν Φίλωνος πατέρα καὶ Ἐπικράτους οὐκ ἀγαπᾶς οὐδὲ προσκυνεῖς ,δι᾽ ὃν εἰς τοὺς δημότας ἐνεγράφης ,ὡς ἴσασιν οἱ πρεσβύτεροι Παιανιέων .
ἐκπέπληγμαι δέ ,εἰ σὺ λοιδορεῖν Φίλωνα τολμᾷς ,καὶ ταῦτα ἐν τοῖς ἐπιεικεστάτοις Ἀθηναίων ,οἳ δεῦρο εἰσεληλύθασι δικάσοντες ἕνεκα τοῦ βελτίστου τῆς πόλεως ,καὶ μᾶλλον προσέχουσι τοῖς βίοις ἡμῶν ἢ τοῖς λόγοις .
πότερα γὰρ ἂν προσδοκᾷς αὐτοὺς εὔξασθαι μυρίους ὁπλίτας ὁμοίους .Φίλωνι γενέσθαι ,καὶ τὰ σώματα οὕτω διακειμένους καὶ τὴν Ψυχὴν οὕτω σώφρονας ,ἢ τρισμυρίους κιναίδους οἵους περ σύ ; 
καὶ τὴν Ἐπικράτους εὐαγωγίαν ,τοῦ Φίλωνος ἀδελφοῦ ,ἐπανάγεις εἰς ὀνείδη .
καὶ τίς αὐτὸν εἶδε πώποτε ἀσχημονήσαντα ,ἢ μεθ᾽ ἡμέραν ,ὡς σὺ φῄς ,ἐν τῇ πομπῇ τῶν Διονυσίων ,ἢ νύκτωρ ; 
οὐ γὰρ ἂν τοῦτό γ᾽ εἴποις ,ὡς ἔλαθεν ·οὐ γὰρ ἠγνοεῖτο .
ἐμοὶ δέ ,ὦ ἄνδρες ,ἐκ τῆς Φιλοδήμου θυγατρὸς καὶ Φίλωνος ἀδελφῆς καὶ Ἐπικράτους τρεῖς παῖδές εἰσι ,μία μὲν θυγάτηρ ,δύο δὲ υἱεῖς ·
οὓς ἐγὼ δεῦρο ἥκω μετὰ τῶν ἄλλων κομίζων ,ἑνὸς ἐρωτήματος ἕνεκα καὶ τεκμηρίου πρὸς τοὺς δικαστάς ,ὃ νῦν δὴ ἐρήσομαι .ἐρωτῶ γάρ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,εἰ δοκῶ ἂν ὑμῖν πρὸς τῇ πατρίδι καὶ τῇ τῶν φίλων συνηθείᾳ καὶ ἱερῶν καὶ τάφων πατρῴων μετουσίᾳ τουτουσὶ τοὺς πάντων ἀνθρώπων ἐμοὶ φιλτάτους προδοῦναι Φιλίππῳ ,καὶ περὶ πλείονος τὴν ἐκείνου φιλίαν τῆς τούτων σωτηρίας ποιήσασθαι .
ποίᾳ κρατηθεὶς ἡδονῇ ; 
ἢ τί πώποτε ἄσχημον ἕνεκα χρημάτων πράξας ; 
οὐ γὰρ ἡ Μακεδονία κακοὺς ἢ χρηστοὺς ποιεῖ ,ἀλλ᾽ ἡ φύσις ·
οὐδ᾽ ἐσμὲν ἕτεροί τινες ἥκοντες ἀπὸ τῆς πρεσβείας ,ἀλλ᾽ οἵους ὑμεῖς ἐξεπέμψατε .
συμπέπλεγμαι δ᾽ ἐν τῇ πολιτείᾳ καθ᾽ ὑπερβολὴν ἀνθρώπῳ γόητι καὶ πονηρῷ ,ὃς οὐδ᾽ ἂν ἄκων ἀληθὲς οὐδὲν εἴποι .
ἡγεῖται δέ ,ὅταν τι Ψεύδηται ,τῶν λόγων ὅρκος κατὰ τῶν ἀναισχύντων ὀφθαλμῶν ,καὶ τὰ μὴ γεγενημένα οὐ μόνον ὡς ἔστι λέγει ,ἀλλὰ καὶ τὴν ἡμέραν ἐν ᾗ φησι γενέσθαι ·
καὶ προστίθησίν τινος ὄνομα πλασάμενος ,ὡς ἔτυχε παρών ,μιμούμενος τοὺς τἀληθῆ λέγοντας .
ἓν δὲ εὐτυχοῦμεν οἱ μηδὲν ἀδικοῦντες ,ὅτι πρὸς τῇ τερατείᾳ τοῦ τρόπου καὶ τῇ τῶν ὀνομάτων συνθέσει νοῦν οὐκ ἔχει .
σκέψασθε γὰρ ἀφροσύνην ἅμα καὶ ἀπαιδευσίαν τἀνθρώπου ,ὃς τοιοῦτον ἐπλάσατο τὸ περὶ τὴν Ὀλυνθίαν γυναῖκα ψεῦδος κατ᾽ ἐμοῦ ,ἐφ᾽ ᾧ μεταξὺ λέγων ὑφ᾽ ὑμῶν ἐξερρίφη ·
τὸν γὰρ πλεῖστον ἀφεστηκότα τῶν τοιούτων πρὸς τοὺς εἰδότας διέβαλλε .
σκέψασθε δέ ,ὡς πόρρωθεν ἐπὶ τὴν αἰτίαν ταύτην παρεσκευάζετο .
ἔστι γάρ τις ἐπιδημῶν εἰς τὴν πόλιν Ἀριστοφάνης Ὀλύνθιος ·
τούτῳ συσταθεὶς ὑπό τινων καὶ πυθόμενος ὡς εἰπεῖν δύναται ,ὑπερεκθεραπεύσας αὐτὸν καὶ προσαγαγόμενος ,ἔπειθεν ἐμοῦ τὰ ψευδῆ καταμαρτυρεῖν πρὸς ὑμᾶς ,κἂν παρελθὼν ἐθελήσῃ σχετλιάσαι σαὶ καὶ λέγειν ὡς εἰς οἰκείαν αὑτοῦ γυναῖκα αἰχμάλωτον γεγενημένην πεπαρῴνηκα ,πεντακοσίας μὲν ἤδη δραχμὰς ὑπισχνεῖτο αὐτῷ δώσειν ,πεντακοσίας δ᾽ ἑτέρας ,ἐπειδὰν καταμαρτυρήσῃ .
ὁ δ᾽ αὐτῷ ἀπεκρίνατο ,ὡς αὐτὸς διηγεῖτο ,ὅτι τῆς μὲν φυγῆς καὶ τῆς παρούσης ἀπορίας αὐτῷ οὐ κακῶς ,ἀλλ᾽ ὡς οἷόν τε ἄριστα στοχάζοιτο ,τοῦ δὲ τρόπου πλεῖστον εἴη διημαρτηκώς ·
οὐδὲν γὰρ ἂν τοιοῦτον πρᾶξαι .
ὅτι δὲ ἀληθῆ λέγω ,αὐτὸν Ἀριστοφάνην μαρτυροῦντα παρέξομαι .κάλει μοι Ἀριστοφάνην Ὀλύθιον ,καὶ τὴν μαρτυρίαν ἀναγίγνωσκε ,καὶ τοὺς ἀκηκοότας αὐτοῦ καὶ πρὸς ἐμὲ ἀγγείλαντας ,Δερκύλον Αὐτοκλέους Ἁγνούσιον καὶ Ἀριστείδην Εὐφιλήτου Κηφισιέα .
Μαρτυρίαι 
τῶν μὲν μαρτύρων διομνυμένων καὶ μαρτυρούντων ἀκούετε ·
τὰς δ᾽ ἀνοσίους ταύτας τῶν λόγων τέχνας ,ἃς οὗτος πρὸς τοὺς νέους ἐπαγγέλλεται καὶ κέχρηται νυνὶ κατ᾽ ἐμοῦ ,ἆρα μέμνησθε ,ὡς ἐπιδακρύσας καὶ τὴν Ἑλλάδα κατοδυράμενος ,καὶ Σάτυρον τὸν κωμικὸν ὑποκριτὴν προσεπαινέσας ,ὅτι ξένους τινὰς ἑαυτοῦ αἰχμαλώτους σκάπτοντας ἐν τῷ Φιλίππου ἀμπελουργείῳ καὶ δεδεμένους παρὰ πότον ἐξῃτήσατο παρὰ Φιλίππου ,
ταῦθ᾽ ὑποθεὶς ἐπεῖπεν ἐντεινάμενος ταύτην τὴν ὀξεῖαν καὶ ἀνόσιον φωνήν ,ὡς δεινόν ,εἰ ὁ μὲν τοὺς Καρίωνας καὶ Ξανθίας ὑποκρινόμενος οὕτως εὐγενὴς καὶ μεγαλόψυχος γένοιτο ,ἐγὼ δ᾽ ὁ τῆς μεγίστης σύμβουλος πόλεως ,ὁ τοὺς μυρίους Ἀρκάδων νουθετῶν ,οὐ κατάσχοιμι τὴν ὓβριν ,ἀλλὰ παραθερμανθείς ,ὅθ᾽ ἡμᾶς εἱστία Ξενόδοκος τῶν ἑταίρων τις τῶν Φιλιππου ,ἕλκοιμι τῶν τριχῶν καὶ λαβὼν ῥυτῆρα μαστιγοίην αἰχμάλωτον γυναῖκα .
οὐκοῦν εἰ ὑμεῖς αὐτῷ ἐπιστεύσατε ,ἢ Ἀριστοφάνης μου συγκατεψεύσατο ,ἐπ᾽ αἰσχραῖς αἰτίαις ἀπωλόμην ἄν .
ἐάσετε οὖν τὸ τοιοῦτον αὑτοῦ προστρόπαιον ,μὴ γὰρ δὴ τῆς πόλεώς γε ,ἐν ὑμῖν ἀναστρέφεσθαι ; 
καὶ τὴν μὲν ἐκκλησίαν καθαίρετε ,ἐν δὲ τοῖς ψηφίσμασι διὰ τούτου τὰς εὐχὰς ποιήσεσθε ,καὶ στρατιὰν ἢ πεζὴν ἢ ναυτικὴν ἐκπέμψετε ; 
καὶ μὴν ὅ γε Ἡσίοδος λέγει ,πολλάκι τοι ξύμπασα πόλις κακοῦ ἀνδρὸς ἀπηύρα ,ὅς κεν ἀλιτραίνῃ καὶ ἀτάσθαλα μηχανάαται .
ηες .ωδ 240-241 
ἓν δὲ πρὸς τοῖς εἰρημένοις εἰπεῖν ἔτι βούλομαι .
εἰ γάρ πού τις ἔστι κακία κατ᾽ ἀνθρώπους ,ἂν μὴ πρωτεύοντα περὶ ταύτην ἀποδείξω Δημοσθένην ,θανάτου τιμῶμαι .
ἀλλ᾽ οἶμαι πολλὰ καὶ χαλεπὰ παρακολουθεῖ τῷ κρινομένῳ ,καὶ μετακαλεῖ τὴν ψυχὴν ἀπὸ τῆς ὀργῆς ὁ κίνδυνος ἐπὶ τοὺς ὑπὲρ τῆς σωτηρίας λόγους ,καὶ διαλογισμὸν παρίστησι ,μή τι παραλίπῃ τῶν κατηγορημένων .
ὥστε ἅμα μὲν ὑμᾶς ,ἅμα δὲ ἐμαυτὸν εἰς ἀνάμνησιν τῶν κατηγορημένων ἀγαγεῖν βούλομαι .
σκοπεῖτε γὰρ δὴ καθ᾽ ἕκαστον ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ποῖον ἐγὼ ψήφισμα γράψας κρίνομαι ,ἢ ποῖον νόμον λύσας ,ἢ ποῖον γενέσθαι κωλύσας ,ἢ τίνας ὑπὲρ τῆς πόλεως συνθήκας ποιησάμενος ,ἢ τί τῶν δεδογμένων περὶ τῆς εἰρήνης ἀπαλείψας ,ἢ τί τῶν μὴ δοξάντων ὑμῖν προσγράψας .
οὐκ ἤρεσκέ τισι τῶν ῥητόρων ἡ εἰρήνη ·
ἔπειτα οὐ τότε ἀντιλέγειν αὐτοὺς ἐχρῆν ,ἀλλὰ μὴ νῦν ἐμὲ κρίνειν ; 
ἐπλούτουν τινὲς ἐκ τοῦ πολέμου ,ἀπὸ τῶν ὑμετέρων εἰσφορῶν καὶ τῶν δημοσίων προσόδων ,νῦν δὲ πέπαυνται ·
εἰρήνη γὰρ ἀργίαν οὐ τρέφει ·
ἔπειτα οἱ μὲν οὐκ ἀδικούμενοι ,ἀλλ᾽ ἀδικοῦντες τὴν πόλιν ,τιμωρήσονται τὸν προστάντα τῆς εἰρήνης ,οἱ ὠφελούμενοι τοὺς χρησίμους εἰς τὰ κοινὰ γενομένους ἐγκαταλείψετε ; 
συνῇδον γὰρ τοὺς παιᾶνας Φιλίππῳ ,κατεσκαμμένων τῶν ἐν Φωκεῦσι πόλεων ,ὥς φησιν ὁ κατήγορος .
καὶ ποίῳ δύναιτ᾽ ἄν τις τεκμηρίῳ τοῦτο σαφῶς ἐπιδεῖξαι ; 
ἐκλήθην μὲν γὰρ ἐπὶ τὰ ξένια μετὰ τῶν συμπρέσβεων ,ἦσαν δ᾽ οἱ κλητοὶ καὶ συνδειπνοῦντες σὺν ταῖς ἀπὸ τῶν Ἑλλήνων πρεσβείαις οὐκ ἐλάττους ἢ διακόσιοι .
ἐν δὲ τούτοις ὡς ἔοικεν ἐγὼ διαφανὴς ἦν οὐχ ὑποσιγῶν ,ἀλλὰ συνᾴδων ,ὥς φησι Δημοσθένης ,οὔτ᾽ αὐτὸς παρών ,οὔτε τῶν ἐκεῖ παρόντων οὐδένα παρασχόμενος μάρτυρα .
καὶ τῷ δῆλος ἦ ,εἰ μή γε ὥσπερ ἐν τοῖς χοροῖς προῇδον ; 
οὐκοῦν εἰ μὲν ἐσίγων ,ψευδῆ μου κατηγορεῖς ·
εἰ δὲ ὀρθῆς ἡμῖν τῆς πατρίδος οὔσης ,καὶ τῶν πολιτῶν κοινῇ μηδὲν ἀτυχούντων ,συνῇδον μετὰ τῶν ἄλλων πρέσβεων τὸν παιᾶνα ,ἡνίκα ὁ θεὸς μὲν ἐτιμᾶτο ,Ἀθηναῖοι δὲ μηδὲν ἠδόξουν ,εὐσέβουν ,ἀλλ᾽ οὐκ ἠδίκουν ,καὶ δικαίως ἂν σῳζοίμην .
ἔπειτα ἐγὼ μὲν διὰ ταῦτα ἀνηλεής τις εἰμὶ ἄνθρωπος ,σὺ δὲ εὐσεβὴς ὁ τῶν ὁμοσπόνδων καὶ συσσίτων κατήγορος ; 
ὠνείδισας δέ μοι καὶ πολιτείας ἐμπληξίαν ,εἰ πεπρέσβευκα πρὸς Φίλιππον ,πρότερον παρακαλῶν ἐπ᾽ ἐκεῖνον τοὺς Ἕλληνας .
καίτοι ταύτην ,εἰ βούλει ,τὴν κατηγορίαν καὶ τῶν ἄλλων Ἀθηναίων δημοσίᾳ κατηγορήσεις .
ἐπολεμεῖτε Λακεδαιμονίοις ,καὶ μετὰ τὴν ἐν Λεύκτροις συμφορὰν τοῖς αὐτοῖς ἐβοηθεῖτε ·
κατηγάγετε εἰς τὴν πατρίδα φεύγοντας Θηβαίους ,καὶ πάλιν τούτοις ἐμαχέσασθε ἐν Μαντινείᾳ ·
ἐπολεμήσατε Ἐρετριεῦσι καὶ Θεμίσωνι ,καὶ πάλιν αὐτοὺς ἐσώσατε .
καὶ μυρίοις ἄλλοις ἤδη τῶν Ἑλλήνων οὕτω κέχρησθε ·
τοῖς γὰρ καιροῖς συμπεριφέρεσθαι ἀνάγκη πρὸς τὸ κράτιστον καὶ τὸν ἄνδρα καὶ τὴν πόλιν .
τὸν δὲ ἀγαθὸν σύμβουλον τί χρὴ ποιεῖν ; 
οὐ τῇ πόλει πρὸς τὸ παρὸν τὰ βέλτιστα συμβουλεύειν ; 
τὸν δὲ πονηρὸν κατήγορον τί ; 
οὐ τοὺς καιροὺς ἀποκρυπτόμενον τῆς πράξεως κατηγορεῖν ; 
τὸν δὲ ἐκ φύσεως προδότην πῶς χρὴ θεωρεῖν ; 
ἆρά γε οὐχ ὡς σὺ τοῖς ἐντυγχάνουσι καὶ πιστεύσασι κέχρησαι ,λόγους εἰς δικαστήρια γράφοντα μισθοῦ ,τούτους ἐκφέρειν τοῖς ἀντιδίκοις ; 
ἔγραψας λόγον Φορμίωνι τῷ τραπεζίτῃ χρήματα λαβών ·
τοῦτον ἐξήνεγκας Ἀπολλοδώρῳ τῷ περὶ τοῦ σώματος κρίνοντι Φορμίωνα .
εἰσῆλθες εἰς εὐδαιμονοῦσαν οἰκίαν τὴν Ἀριστάρχου τοῦ Μόσχου ·
ταύτην ἀπώλεσας .
Προὔλαβες τρία τάλαντα παρ᾽ Ἀριστάρχου προσεποιήσω ,ζηλωτὴς εἶναι τῆς ἡλικίας τοῦ μειρακίου .
οὐ γὰρ δὴ τῇ γε ἀληθείᾳ ·οὐ γὰρ προσδέχεται δίκαιος ἔρως πονηρίαν .
ταῦτ᾽ ἐστὶν ὁ προδότης καὶ τὰ τούτοις ὅμοια .
ἐμνήσθη δέ που περὶ στρατείας ,καὶ καλὸν στρατιώτην ἐμὲ ὠνόμασεν .
ἐγὼ δὲ οὐχ ἕνεκα τῆς τούτου βλασφημίας ,ἀλλὰ τοῦ παρόντος κινδύνου προνοούμενος ,καὶ περὶ τούτων ἀνεπίφθονον λέγειν εἶναί μοι νομίζω ·
ποῦ γὰρ ἢ πότε αὐτῶν ἢ πρὸς τίνας ,παραλιπὼν τήνδε τὴν ἡμέραν ,μνησθήσομαι ; 
ἐκ παίδων μὲν γὰρ ἀπαλλαγεὶς περίπολος τῆς χώρας ταύτης ἐγενόμην δύ᾽ ἔτη ,καὶ τούτων ὑμῖν τοὺς συνεφήβους καὶ τοὺς ἄρχοντας ἡμῶν μάρτυρας παρέξομαι ·πρώτην δ᾽ ἐξελθὼν στρατείαν τὴν ἐν τοῖς μέρεσι καλουμένην ,καὶ συμπαραπέμπων μετὰ τῶν ἡλικιωτῶν καὶ τῶν Ἀλκιβιάδου ξένων τὴν εἰς Φλειοῦντα παραπομπήν ,κινδύνου συμβάντος ἡμῖν περὶ τὴν Νεμεάδα καλουμένην χαράδραν ,οὕτως ἠγωνισάμην ,ὥστε ὑπὸ τῶν ἡγεμόνων ἐπαινεῖσθαι ·
καὶ τὰς ἄλλας τὰς ἐκ διαδοχῆς ἐξόδους τὰς ἐν τοῖς ἐπωνύμοις καὶ τοῖς μέρεσιν ἐξῆλθον ,
καὶ τὴν ἐν Μαντινείᾳ μάχην συνεμαχεσάμην οὐκ αἰσχρῶς οὐδ᾽ ἀναξίως τῆς πόλεως ,καὶ τὰς εἰς Εὔβοιαν στρατείας ἐστρατευσάμην ,καὶ τὴν ἐν Ταμύναις μάχην ἐν τοῖς ἐπιλέκτοις οὕτως ἐκινδύνευσα ,ὥστε κἀκεῖ στεφανωθῆναι καὶ δεῦρο ἥκων πάλιν ὑπὸ τοῦ δήμου ,τήν τε νίκην τῆς πόλεως ἀπαγγείλας ,καὶ Τεμενίδου τοῦ τῆς Πανδιονίδος ταξιάρχου καὶ συμπρεσβεύσαντος ἀπὸ στρατοπέδου μοι δευρὶ περὶ τὸν γενόμενον κίνδυνον οἷος ἦν ἀπαγγείλαντος .
ὅτι δὲ ἀληθῆ λέγω ,λαβέ μοι τοῦτο τὸ ψήφισμα ,καὶ κάλει τὸν Τεμενίδην καὶ τοὺς συνεστρατευμένους μοι τὰς ὑπὲρ τῆς πόλεως στρατείας καὶ Φωκίωνα τὸν στρατηγόν ,μήπω συνήγορον ,ἂν τούτοις συνδοκῇ ,ἀλλ᾽ ὑπεύθυνον τῷ συκοφάντῃ μάρτυρα ,ἐὰν ψεύδηται .
Ψήφισμα Μαρτυρίαι 
ἀγγείλας τοίνυν πρῶτος τὴν τῆς πόλεως νίκην ὑμῖν καὶ τὴν τῶν παίδων τῶν ὑμετέρων κατόρθωσιν ,πρώτην ταύτην ὑμᾶς ἀπαιτῶ χάριν ,τὴν τοῦ σώματος σωτηρίαν ,οὐ μισόδημος ὤν ,ὥς φησιν ὁ κατήγορος ,ἀλλὰ μισοπόνηρος ,οὐδὲ τοὺς Δημοσθένους ὑμᾶς οὐκ ἐῶν προγόνους μιμεῖσθαι ,οὐ γὰρ εἰσίν ,ἀλλὰ τῶν καλῶν καὶ τῇ πόλει σωτηρίων βουλευμάτων ζηλωτὰς εἶναι παρακαλῶν .
νῦν δ᾽ αὐτὰ πόρρωθεν ἀρξάμενος μικρῷ δίειμι σαφέστερον .
πρότερον ἡ πόλις ἡμῶν εὐδόξησε μετὰ τὴν ἐν Σαλαμῖνι ναυμαχίαν ,καὶ τῶν τειχῶν ὑπὸ τῶν βαρβάρων πεπτωκότων ,εἰρήνης δ᾽ ὑπαρχούσης πρὸς Λακεδαιμονίους ,διέμεινεν ἡμῖν τὸ τῆς δημοκρατίας πολίτευμα .
συνταραχθέντες δὲ ὑπό τινων ,καὶ καταστάντες πρὸς Λακεδαιμονίους εἰς πόλεμον ,πολλὰ καὶ παθόντες κακὰ καὶ ποιήσαντες ,Μιλτιάδου τοῦ Κίμωνος προκηρυκευσαμένου πρὸς Λακεδαιμονίους ,ὄντος προξένου ,σπονδὰς πεντηκονταετεῖς ἐποιησάμεθα ,ἐχρησάμεθα δὲ ἔτη τριακαίδεκα .
ἐν δὲ τούτῳ τῷ χρόνῳ ἐτειχίσαμεν μὲν τὸν Πειραιᾶ καὶ τὸ βόρειον τεῖχος ᾠκοδομήσαμεν ,ἑκατὸν δὲ τριήρεις πρὸς ταῖς ὑπαρχούσαις ἐναυπηγησάμεθα ,τριακοσίους δ᾽ ἱππέας προσκατεσκευασάμεθα ,καὶ τριακοσίους Σκύθας ἐπριάμεθα ,καὶ τὴν δημοκρατίαν βεβαίως εἴχομεν .Παρεμπεσόντων δ᾽ εἰς τὴν πολιτείαν ἡμῶν οὐκ ἐλευθέρων ἀνθρώπων καὶ τοῖς τρόποις οὐ μετρίων ,πάλιν πρὸς Λακεδαιμονίους δι᾽ Αἰγινήτας εἰς πόλεμον κατέστημεν ,κἀνταῦθα οὐκ ὀλίγα βλαβέντες ,τῆς μὲν εἰρήνης ἐπεθυμήσαμεν ,Ἀνδοκίδην δ᾽ ἐκπέμψαντες πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους καὶ τοὺς συμπρέσβεις ,εἰρήνην ἔτη τριάκοντα ἠγάγομεν ,ἣ τὸν δῆμον ὑψηλὸν ἦρεν ·χίλια μὲν γὰρ τάλαντα ἀνηνέγκαμεν νομίσματος 
πάλιν δὲ σωφρόνως πολιτευθέντες ,καὶ τοῦ δήμου κατελθόντος ἀπὸ Φυλῆς ,Ἀρχίνου καὶ Θρασυβούλου προστάντων τοῦ δήμου ,καὶ τὸ μὴ μνησικακεῖν πρὸς ἀλλήλους ἔνορκον ἡμῖν καταστησάντων ,ὅθεν σοφωτάτην ἅπαντες τὴν πόλιν ἡγήσαντο εἶναι ,
κἀνταῦθα ἀναφύντος τοῦ δήμου καὶ πάλιν ἐξ ἀρχῆς ἰσχύσαντος ,ἄνθρωποι παρέγγραπτοι γεγενημένοι πολῖται ,καὶ τὸ νοσοῦν τῆς πόλεως ἀεὶ προσαγόμενοι ,καὶ πόλεμον ἐκ πολέμου πολιτευόμενοι ,ἐν μὲν εἰρήνῃ τὰ δεινὰ τῷ λόγῳ προορώμενοι ,καὶ τὰς ψυχὰς τὰς φιλοτίμους καὶ λίαν ὀξείας ἐρεθίζοντες ,ἐν δὲ τοῖς πολέμοις ὅπλων οὐχ ἁπτόμενοι ,ἐξετασταὶ δὲ καὶ ἀποστολεῖς γιγνόμενοι ,παιδοποιούμενοι δὲ ἐξ ἑταιρῶν ,ἄτιμοι δ᾽ ἐκ συκοφαντίας ,εἰς τοὺς ἐσχάτους κινδύνους τὴν πόλιν καθιστᾶσι ,τὸ μὲν τῆς δημοκρατίας ὄνομα οὐ τοῖς ἤθεσιν ,ἀλλὰ τῇ κολακείᾳ θεραπεύοντες ,καταλύοντες δὲ τὴν εἰρήνην ,ἐξ 
οὗτοι νῦν ἐπ᾽ ἐμὲ συστραφέντες ἥκουσι ,καὶ φασὶ μὲν τὸν Φίλιππον τὴν εἰρήνην πρίασθαι ,καὶ προλαβεῖν ἡμῶν ἐν ταῖς συνθήκαις ἅπαντα ,ἣν δ᾽ αὐτὸς εὗρεν εἰρήνην αὑτῷ συμφέρουσαν ,ταύτην παραβεβηκέναι .
ἐμὲ δ᾽ οὐχ ὡς πρεσβευτὴν κρίνουσιν ,ἀλλ᾽ ὡς ἐγγυητὴν Φιλίππου καὶ τῆς εἰρήνης ·
καὶ τὸν τῶν λόγων κύριον τὰς τῶν ἔργων προσδοκίας ἀπαιτοῦσι .
τὸν αὐτὸν δὲ ἐν μὲν τοῖς ψηφίσμασιν ἐπαινέτην ἐπιδείκνυμι ,ἐν δὲ τῷ δικαστηρίῳ κατηγόρῳ κέχρημαι .
δέκατος δ᾽ αὐτὸς πρεσβεύσας ,μόνος τὰς εὐθύνας δίδωμι .
κἀμοὶ συνδεησόμενοι πάρεισιν ὑμῶν πατὴρ μέν ,οὗ τὰς τοῦ γήρως ἐλπίδας μὴ ἀφέλησθε ,ἀδελφοὶ δέ ,οἳ διαζυγέντες ἐμοῦ ζῆν οὐκ ἂν προέλοιντο ,κηδεσταὶ δὲ καὶ ταυτὶ τὰ μικρὰ παιδία καὶ τοὺς μὲν κινδύνους οὔπω συνιέντα ,ἐλεινὰ δέ ,εἴ τι συμβήσεται ἡμῖν παθεῖν .
ὑπὲρ ὧν ἐγὼ δέομαι καὶ ἱκετεύω πολλὴν πρόνοιαν ποιήσασθαι ,καὶ μὴ τοῖς ἐχθροῖς αὐτοὺς μηδ᾽ ἀνάνδρῳ καὶ γυναικείῳ τὴν ὀργὴν ἀνθρώπῳ παραδοῦναι .
παρακαλῶ δὲ καὶ ἱκετεύω σῶαί με πρῶτον μὲν τοὺς θεούς ,δεύτερον δ᾽ ὑμᾶς τοὺς τῆς ψήφου κυρίους ,οἷς ἐγὼ πρὸς ἕκαστον τῶν κατηγορημένων εἰς μνήμην εἶναι τὴν ἐμὴν ἀπολελόγημαι ,καὶ δέομαι σῶσαί με καὶ μὴ τῷ λογογράφῳ καὶ Σκύθῃ παραδοῦναι ,ὅσοι μὲν ὑμῶν πατέρες εἰσὶ παίδων ἢ νεωτέρους ἀδελφοὺς περὶ πολλοῦ ποιεῖσθε ,ἀναμνησθέντες ,ὅτι τὴν τῆς σωφροσύνης παράκλησιν διὰ τῆς περὶ Τίμαρχον κρίσεως ἀειμνήστως παρακέκληκα ,τοὺς δ᾽ ἄλλους ἅπαντας ,οἷς ἐμαυτὸν ἄλυπον παρέσχημαι ,τὴν μὲν τύχην ἰδιώτης ὢν καὶ τοῖς μετρίοις ὑμῶν ὅμοιος ,ἐν δὲ τοῖς πολιτικοῖς ἀγῶσι μόνος τῶν 
οὐ γὰρ ὁ θάνατος δεινόν ,ἀλλ᾽ ἡ περὶ τὴν τελευτὴν ὕβρις .
πῶς δὲ οὐκ οἰκτρὸν ἰδεῖν ἐχθροῦ πρόσωπον ἐπεγγελῶντος ,καὶ τοῖς ὠσὶ τῶν ὀνειδῶν ἀκοῦσαι ; 
ἀλλ᾽ ὅμως τετόλμηται ·δέδοται τὸ σῶμα τῷ κινδύνῳ .
παρ᾽ ὑμῖν ἐτράφην ,ἐν ταῖς ὑμετέραις διατριβαῖς βεβίωκα .
οὐδεὶς ὑμῶν διὰ τὰς ἐμὰς ἡδονὰς κάκιον οἰκεῖ ,οὐδὲ ἐστέρηται τῆς πατρίδος κατηγόρου τυχών ,ὅτ᾽ ἦσαν αἱ διαψηφίσεις ,οὐδ᾽ ὑπεύθυνος ὢν ἀρχῆς ἐκινδύνευσεν .
μικρὰ δ᾽ ἔτι εἰπὼν ἤδη καταβαίνω .
ἐγὼ γάρ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τοῦ μὲν μηδὲν ἀδικεῖν ὑμᾶς κύριος ἦν ,τοῦ δὲ μὴ ἔχειν αἰτίαν ἡ τύχη ,ἣ συνεκλήρωσέ με ἀνθρώπῳ συκοφάντῃ καὶ βαρβάρῳ ,ὃς οὔτε ἱερῶν οὔτε σπονδῶν οὔτε τραπέζης φροντίσας ,ἀλλὰ τοὺς εἰς τὸν μέλλοντα αὑτῷ χρόνον ἀντεροῦντας ἐκφοβῶν ,ἥκει ψευδῆ συντάξας καθ᾽ ἡμῶν κατηγορίαν .
ἐὰν οὖν ἐθελήσητε σῴζειν τοὺς τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ὑμετέρας ἀδείας συναγωνιστάς ,πολλοὺς βοηθοὺς λήψεται τὸ τῆς πόλεως συμφέρον καὶ κινδυνεύειν ὑπὲρ ὑμῶν ἑτοίμους .
παρακαλῶ δὲ Εὔβουλον μὲν ἐκ τῶν πολιτικῶν καὶ σωφρόνων ἀνδρῶν συνήγορον ,Φοκίωνα δ᾽ ἐκ τῶν στρατηγῶν ,ἅμα δὲ καὶ δικαιοσύνῃ διενηνοχότα πάντων ,ἐκ δὲ τῶν φίλων καὶ τῶν ἡλικιωτῶν τῶν ἐμαυτοῦ Ναυσικλέα καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας ,οἷστισιν ἐγὼ κέχρημαι καὶ τῶν αὐτῶν ἐπιτηδευμάτων μετέσχηκα .ὁ μὲν οὖν ἐμὸς λόγος εἴρηται ,τὸ δὲ σῶμα ἤδη τουτὶ παραδίδωσιν ὑμῖν καὶ ἐγὼ καὶ ὁ νόμος .τὴν μὲν παρασκευὴν ὁρᾶτε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,καὶ τὴν παράταξιν ὅση γεγένηται ,καὶ τὰς κατὰ τὴν ἀγορὰν δεήσεις ,αἷς κέχρηνταί τινες ὑπὲρ τοῦ τὰ μέτρια καὶ συνήθη 
ἐγὼ δὲ πεπιστευκὼς ἥκω πρῶτον μὲν τοῖς θεοῖς ,ἔπειτα τοῖς νόμοις καὶ ὑμῖν ,ἡγούμενος οὐδεμίαν παρασκευὴν μεῖζον ἰσχύειν παρ᾽ ὑμῖν τῶν νόμων καὶ τῶν δικαίων .
ἐβουλόμην μὲν οὖν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,καὶ τὴν βουλὴν τοὺς πεντακοσίους καὶ τὰς ἐκκλησίας ὑπὸ τῶν ἐφεστηκότων ὀρθῶς διοικεῖσθαι ,καὶ τοὺς νόμους οὓς ἐνομοθέτησεν ὁ Σόλων περὶ τῆς τῶν ῥητόρων εὐκοσμίας ἰσχύειν ,ἵνα ἐξῆν πρῶτον μὲν τῷ πρεσβυτάτῳ τῶν πολιτῶν ,ὥσπερ οἱ νόμοι προστάττουσι ,σωφρόνως ἐπὶ τὸ βῆμα παρελθόντι ἄνευ θορύβου καὶ ταραχῆς ἐξ ἐμπειρίας τὰ βέλτιστα τῇ πόλει συμβουλεύειν ,δεύτερον δ᾽ ἤδη καὶ τῶν ἄλλων πολιτῶν τὸν βουλόμενον καθ᾽ ἡλικίαν χωρὶς καὶ ἐν μέρει περὶ ἑκάστου γνώμην ἀποφαίνεσθαι ·
οὕτω γὰρ ἄν μοι δοκεῖ ἥ τε πόλις ἄριστα διοικεῖσθαι ,αἵ τε κρίσεις ἐλάχισται γίγνεσθαι .
ἐπειδὴ δὲ πάντα τὰ πρότερον ὡμολογημένα καλῶς ἔχειν νυνὶ καταλέλυται ,καὶ γράφουσί τε τινὲς ῥᾳδίως παρανόμους γνώμας ,καὶ ταύτας ἕτεροι τινες ἐπιψηφίζουσιν ,οὐκ ἐκ τοῦ δικαιοτάτου τρόπου λαχόντες προεδρεύειν ,ἀλλ᾽ ἐκ παρασκευῆς καθεζόμενοι ,ἂν δέ τις τῶν ἄλλων βουλευτῶν ὄντως λάχῃ προεδρεύειν ,καὶ τὰς ὑμετέρας χειροτονίας ὀρθῶς ἀναγορεύῃ ,τοῦτον οἱ τὴν πολιτείαν οὐκέτι κοινήν ,ἀλλ᾽ ἰδίαν αὑτῶν ἡγούμενοι ,ἀπειλοῦσιν εἰσαγγελεῖν ,καταδουλούμενοι τοὺς ἰδιώτας καὶ δυναστείας ἑαυτοῖς περιποιούμενοι ,καὶ τὰς κρίσεις τὰς μὲν ἐκ τῶν νόμων καταλελύκασι ,τὰς δ᾽ ἐκ τῶν ψηφισμάτων μετ᾽ ὀργῆς κρίνουσιν ,σεσίγηται μὲν τὸ 
τῆς δὲ τῶν ῥητόρων ἀκοσμίας οὐκέτι κρατεῖν δύνανται οὔθ᾽ οἱ πρυτάνεις οὔθ᾽ οἱ πρόεδροι οὔθ᾽ ἡ προεδρεύουσα φυλή ,τὸ δέκατον μέρος τῆς πόλεως .
τούτων δ᾽ ἐχόντων οὕτως ,καὶ τῶν καιρῶν ὄντων τῇ πόλει τοιούτων ὁποίους τινὰς αὐτοὺς ὑμεῖς ὑπολαμβάνετε εἶναι ,ἓν ὑπολείπεται μέρος τῆς πολιτείας ,εἴ τι κἀγὼ τυγχάνω γιγνώσκων ,αἱ τῶν παρανόμων γραφαί .
εἰ δὲ καὶ ταύτας καταλύσετε ἢ τοῖς καταλύουσιν ἐπιτρέψετε ,προλέγω ὑμῖν ,ὅτι λήσετε κατὰ μικρὸν μικρὸν τῆς πολιτείας τισὶ παραχωρήσαντες .
εὖ γὰρ ἴστε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὅτι τρεῖς εἰσὶ πολιτεῖαι παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ,τυραννὶς καὶ ὀλιγαρχία καὶ δημοκρατία ·
διοικοῦνται δ᾽ αἱ μὲν τυραννίδες καὶ ὀλιγαρχίαι τοῖς τρόποις τῶν ἐφεστηκότων ,αἱ δὲ πόλεις αἱ δημοκρατούμεναι τοῖς νόμοις τοῖς κειμένοις .
μηδεὶς οὖν ὑμῶν τοῦτ᾽ ἀγνοείτω ,ἀλλὰ σαφῶς ἕκαστος ἐπιστάσθω ,ὅτι ὅταν εἰσίῃ εἰς δικαστήριον γραφὴν παρανόμων δικάσων ,ἐν ταύτῃ τῇ ἡμέρα μέλλει τὴν ψῆφον φέρειν περὶ τῆς ἑαυτοῦ παρρησίας .
διόπερ καὶ ὁ νομοθέτης τοῦτο πρῶτον ἔταξεν ἐν τῷ τῶν δικαστῶν ὅρκῳ ," ψηφιοῦμαι κατὰ τοὺς νόμους ," ἐκεῖνό γε εὖ εἰδώς ,ὅτι ἂν διατηρηθῶσιν οἱ νόμοι τῇ πόλει ,σῴζεται καὶ ἡ δημοκρατία .ἃ χρὴ διαμνημονεύοντας ὑμᾶς μισεῖν τοὺς τὰ παράνομα γράφοντας ,καὶ μηδὲν ἡγεῖσθαι μικρὸν εἶναι τῶν τοιούτων ἀδικημάτων ,ἀλλ᾽ ἕκαστον ὑπερμέγεθες ,καὶ τοῦθ᾽ ὑμῶν τὸ δίκαιον μηδένα ἐᾶν ἀνθρώπων ἐξαιρεῖσθαι ,μήτε τὰς τῶν στρατηγῶν συνηγορίας ,οἳ ἐπὶ πολὺν ἤδη χρόνον συνεργοῦντές τισι τῶν ῥητόρων λυμαίνονται τὴν πολιτείαν ,μήτε τὰς τῶν ξένων δεήσεις ,οὓς ἀναβιβαζόμενοί τινες ἐκφεύγουσιν 
ἀλλ᾽ ὥσπερ ἂν ὑμῶν ἕκαστος αἰσχυνθείη τὴν τάξιν λιπεῖν ἣν ἂν ταχθῇ ἐν τῷ πολέμῳ ,οὕτω καὶ νῦν αἰσχύνθητε ἐκλιπεῖν τὴν τάξιν ἣν τέταχθε ὑπὸ τῶν νόμων φύλακες τῆς δημοκρατίας τήνδε τὴν ἡμέραν .
κἀκεῖνο δὲ χρὴ διαμνημονεύειν ,ὅτι νυνὶ πάντες οἱ πολῖται παρακαταθέμενοι τὴν πόλιν ὑμῖν καὶ τὴν πολιτείαν διαπιστεύσαντες ,οἱ μὲν πάρεισι καὶ ἐπακούουσι τῆσδε τῆς κρίσεως ,οἱ δὲ ἄπεισιν ἐπὶ τῶν ἰδίων ἔργων ·οὓς αἰσχυνόμενοι καὶ τῶν ὅρκων οὓς ὠμόσατε ,μεμνημένοι καὶ τῶν νόμων ,ἐὰν ἐξελέγξω Κτησιφῶντα καὶ παράνομα γεγραφότα καὶ ψευδῆ καὶ ἀσύμφορα τῆ πόλει ,λύετε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τὰς παρανόμους γνώμας ,βεβαιοῦτε τῇ πόλει τὴν δημοκρατίαν ,κολάζετε τοὺς ὑπεναντίως τοῖς νόμοις καὶ τῷ συμφέροντι τῷ ὑμετέρῳ πολιτευομένους .
κἂν ταύτην ἔχοντες τὴν διάνοιαν ἀκούητε τῶν μελλόντων ῥηθήσεσθαι λόγων ,εὖ οἶδ᾽ καὶ δίκαια καὶ εὔορκα καὶ συμφέροντα ὑμῖν αὐτοῖς ψηφιεῖσθε καὶ πάσῃ τῇ πόλει .
περὶ μὲν οὖν τῆς ὅλης κατηγορίας μετρίως μοι ἐλπίζω προειρῆσθαι ·περὶ δὲ αὐτῶν τῶν νόμων οἳ κεῖνται περὶ τῶν ὑπευθύνων ,παρ᾽ οὓς τὸ ψήφισμα τυγχάνει γεγραφὼς Κτησιφῶν ,διὰ βραχέων εἰπεῖν βούλομαι .ἐν γὰρ τοῖς ἔμπροσθεν χρόνοις ἄρχοντές τινες τὰς μεγίστας ἀρχὰς καὶ τὰς προσόδους διοικοῦντες ,καὶ δωροδοκοῦντες περὶ ἕκαστα τούτων ,προσλαμβάνοντες τούς τε ἐκ τοῦ βουλευτηρίου ῥήτορας καὶ τοὺς ἐκ τοῦ δήμου ,πόρρωθεν προκατελάμβανον τὰς εὐθύνας ἐπαίνοις καὶ κηρύγμασιν ,ὥστ᾽ ἐν ταῖς εὐθύναις εἰς τὴν μεγίστην μὲν ἀπορίαν ἀφικνεῖσθαι τοὺς κατηγόρους ,πολὺ δὲ ἔτι μᾶλλον τοὺς δικαστάς .πολλοὶ γὰρ πάνυ 
κατιδὼν δή τις ταῦτα νομοθέτης τίθησι νόμον καὶ μάλα καλῶς ἔχοντα ,διαρρήδην ἀπαγορεύοντα τοὺς ὑπευθύνους μὴ στεφανοῦν .
καὶ ταῦτα οὕτως εὖ προκατειληφότος τοῦ νομοθέτου ,εὕρηνται κρείττονες λόγοι τῶν νόμων ,οὓς εἰ μή τις ὑμῖν ἐρεῖ ,λήσετε ἐξαπατηθέντες .
τούτων γὰρ τῶν τοὺς ὑπευθύνους στεφανούντων παρὰ τοὺς νόμους οἱ μὲν φύσει μέτριοί εἰσιν ,εἰ δή τις ἐστὶ μέτριος τῶν τὰ παράνομα γραφόντων ,ἀλλ᾽ οὖν προβάλλονταί γέ τι πρὸ τῆς αἰσχύνης .
προσγράφουσι γὰρ πρὸς τὰ ψηφίσματα στεφανοῦν τὸν ὑπεύθυνον " ἐπειδὰν λόγον καὶ εὐθύνας τῆς ἀρχῆς δῷ .
" 
καὶ ἡ μὲν πόλις τὸ ἴσον ἀδίκημα ἀδικεῖται ·προκαταλαμβάνονται γὰρ ἐπαίνοις καὶ στεφάνοις αἱ εὔθυναι ·
ὁ δὲ τὸ ψήφισμα γράφων ἐνδείκνυται τοῖς ἀκούουσιν ,ὅτι γέγραφε μὲν παράνομα ,αἰσχύνεται δὲ ἐφ᾽ οἷς ἡμάρτηκε .
Κτησιφῶν δέ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὑπερπηδήσας τὸν νόμον τὸν περὶ τῶν ὑπευθύνων κείμενον ,καὶ τὴν πρόφασιν ἣν ἀρτίως προεῖπον ὑμῖν ἀνελών ,πρὶν λόγον πρὶν εὐθύνας δοῦναι γέγραφε μεταξὺ Δημοσθένην ἄρχοντα στεφανοῦν .
λέξουσι δέ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,καὶ ἕτερόν τινα λόγον ὑπεναντίον τῷ ἀρτίως εἰρημένῳ ,ὡς ἄρα ,ὅσα τις αἱρετὸς ὢν πράττει κατὰ ψήφισμα ,οὐκ ἔστι ταῦτα ἀρχή ,ἀλλ᾽ ἐπιμέλειά τις καὶ διακονία ·ἀρχὰς δὲ φήσουσιν ἐκείνας εἶναι ἃς οἱ θεσμοθέται ἀποκληροῦσιν ἐν τῷ Θησείῳ ,κἀκείνας ἃς ὁ δῆμος χειροτονεῖ ἐν ἀρχαιρεσίαις ,στρατηγοὺς καὶ ἱππάρχους καὶ τὰς μετὰ τούτων ἀρχάς ,τὰ δ᾽ ἄλλα πάντα πραγματείας προστεταγμένας κατὰ ψήφισμα .ἐγὼ δὲ πρὸς τοὺς λόγους τοὺς τούτων νόμον ὑμέτερον παρέξομαι ,ὃν ὑμεῖς ἐνομοθετήσατε λύσειν ἡγούμενοι τὰς τοιαύτας προφάσεις ,ἐν ᾧ διαρρήδην 
ἔστι δὲ ὁ Δημοσθένης τειχοποιός ,ἐπιστάτης τοῦ μεγίστου τῶν ἔργων ·
" καὶ πάντας ὅσοι διαχειρίζουσί τι τῶν τῆς πόλεως πλέον ἢ τριάκονθ᾽ ἡμέρας ,καὶ ὅσοι λαμβάνουσιν ἡγεμονίας δικαστηρίων ·" 
οἱ δὲ τῶν ἔργων ἐπιστάται πάντες ἡγεμονίᾳ χρῶνται δικαστηρίου .
τί τούτους κελεύει ποιεῖν ; 
οὐ διακονεῖν ,ἀλλ᾽ " ἄρχειν δοκιμασθέντας ἐν τῷ δικαστηρίῳ ," ἐπειδὴ καὶ αἱ κληρωταὶ ἀρχαὶ οὐκ ἀδοκίμαστοι ,ἀλλὰ δοκιμασθεῖσαι ἄρχουσι ," καὶ λόγον ἐγγράφειν πρὸς τὸν γραμματέα καὶ τοὺς λογιστάς ," καθάπερ καὶ τὰς ἄλλας ἀρχάς .
ὅτι δὲ ἀληθῆ λέγω ,τοὺς νόμους ὑμῖν αὐτοὺς ἀναγνώσεται .
Νόμοι 
ὅταν τοίνυν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ἃς ὁ νομοθέτης ἀρχὰς ὀνομάζει ,οὗτοι προσαγορεύωσι πραγματείας καὶ ἐπιμελείας ,ὑμέτερον ἔργον ἐστὶν ἀπομνημονεύειν καὶ ἀντιτάττειν τὸν νόμον πρὸς τὴν τούτων ἀναίδειαν ,καὶ ὑποβάλλειν αὐτοῖς ,ὅτι οὐ προσδέχεσθε κακοῦργον σοφιστήν ,οἰόμενον ῥήμασι τοὺς νόμους ἀναιρήσειν ,ἀλλ᾽ ὅσῳ ἄν τις ἄμεινον λέγῃ παράνομα γεγραφώς ,τοσούτῳ μείζονος ὀργῆς τεύξεται .
χρὴ γάρ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τὸ αὐτὸ φθέγγεσθαι τὸν ῥήτορα καὶ τὸν νόμον ·
ὅταν δὲ ἑτέραν μὲν φωνὴν ἀφιῇ ὁ νόμος ,ἑτέραν δὲ ὁ ῥήτωρ ,τῷ τοῦ νόμου δικαίῳ χρὴ διδόναι τὴν ψῆφον ,οὐ τῇ τοῦ λέγοντος ἀναισχυντίᾳ .
πρὸς δὲ δὴ τὸν ἄφυκτον λόγον ,ὅν φησι Δημοσθένης ,βραχέα βούλομαι προειπεῖν .
λέξει γὰρ οὗτος ·" τειχοποιός εἰμι ·
ὁμολογῶ ·
ἀλλ᾽ ἐπιδέδωκα τῇ πόλει μνᾶς ἑκατόν ,καὶ τὸ ἔργον μεῖζον ἐξείργασμαι ·
τίνος οὖν εἰμι ὑπεύθυνος ; 
εἰ μή τις ἐστὶν εὐνοίας εὔθυνα ." 
πρὸς δὴ ταύτην τὴν πρόφασιν ἀκούσατέ μου λέγοντος καὶ δίκαια καὶ ὑμῖν συμφέροντα .
ἐν γὰρ ταύτῃ πόλει ,οὕτως ἀρχαίᾳ οὔσῃ καὶ τηλικαύτῃ τὸ μέγεθος ,οὐδείς ἐστιν ἀνυπεύθυνος τῶν καὶ ὁπωσοῦν πρὸς τὰ κοινὰ προσεληλυθότων .
διδάξω δ᾽ ὑμᾶς πρῶτον ἐπὶ τῶν παραδόξων .
οἷον τοὺς ἱερέας καὶ τὰς ἱερείας ὑπευθύνους εἶναι κελεύει ὁ νόμος ,καὶ συλλήβδην ἅπαντας καὶ χωρὶς ἑκάστους κατὰ σῶμα ,τοὺς τὰ γέρα μόνον λαμβάνοντας καὶ τὰς εὐχὰς ὑπὲρ ὑμῶν πρὸς τοὺς θεοὺς εὐχομένους ,καὶ οὐ μόνον ἰδίᾳ ,ἀλλὰ καὶ κοινῇ τὰ γένη ,Εὐμολπίδας καὶ Κήρυκας καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας .
πάλιν τοὺς τριηράρχους ὑπευθύνους εἶναι κελεύει ὁ νόμος ,οὐ τὰ κοινὰ διαχειρίσαντας ,οὐδ᾽ ἀπὸ τῶν ὑμετέρων πολλὰ μὲν ὑφαιρουμένους ,βραχέα δὲ κατατιθέντας ,οὐδ᾽ ἐπιδιδόναι μὲν φάσκοντας ,ἀποδιδόντας δὲ ὑμῖν τὰ ὑμέτερα ,ἀλλ᾽ ὁμολογουμένως τὰς πατρῴας οὐσίας εἰς τὴν πρὸς ὑμᾶς ἀνηλωκότας φιλοτιμίαν .
οὐ τοίνυν μόνοι οἱ τριήραρχοι ,ἀλλὰ καὶ τὰ μέγιστα τῶν ἐν τῇ πόλει συνεδρίων ὑπὸ τὴν τῶν δικαστηρίων ἔρχεται ψῆφον .
πρῶτον μὲν γὰρ τὴν βουλὴν τὴν ἐν Ἀρείῳ πάγῳ ἐγγράφειν πρὸς τοὺς λογιστὰς ὁ νόμος κελεύει λόγον καὶ εὐθύνας διδόναι ,καὶ τὴν ἐκεῖ σκυθρωπὸν καὶ τῶν μεγίστων κυρίαν ἄγει ὑπὸ τὴν ὑμετέραν ψῆφον .
οὐκ ἄρα στεφανωθήσεται ἡ βουλὴ ἡ ἐξ Ἀρείου πάγου ; 
οὐδὲ γὰρ πάτριον αὐτοῖς .
οὐκ ἄρα φιλοτιμοῦνται ; 
πάνυ γε ,ἀλλ᾽ οὐκ ἀγαπῶσιν ,ἐάν τις παρ᾽ αὐτοῖς μὴ ἀδικῇ ,ἀλλ᾽ ἐάν τις ἐξαμαρτάνῃ ,κολάζουσιν ·
οἱ δὲ ὑμέτεροι ῥήτορες τρυφῶσι .
πάλιν τὴν βουλὴν τοὺς πεντακοσίους ὑπεύθυνον πεποίηκεν ὁ νομοθέτης .
καὶ οὕτως ἰσχυρῶς ἀπιστεῖ τοῖς ὑπευθύνοις ,ὥστ᾽ εὐθὺς ἀρχόμενος τῶν νόμων ," ἀρχὴν ὑπεύθυνον ," φησί ," μὴ ἀποδημεῖν ·" 
" ὦ Ἡράκλεις ," ὑπολάβοι ἄν τις ," ὅτι ἦρξα ,μὴ ἀποδημήσω ;" 
ἵνα γε μὴ προλαβὼν χρήματα τῆς πόλεως ἢ πράξεις δρασμῷ χρήσῃ .
πάλιν ὑπεύθυνον οὐκ ἐᾷ τὴν οὐσίαν καθιεροῦν ,οὐδὲ ἀνάθημα ἀναθεῖναι ,οὐδ᾽ ἐκποίητον γενέσθαι ,οὐδὲ διαθέσθαι τὰ ἑαυτοῦ ,οὐδ᾽ ἄλλα πολλά ·
ἑνὶ δὲ λόγῳ ἐνεχυράζει τὰς οὐσίας ὁ νομοθέτης τὰς τῶν ὑπενθύνων ,ἕως ἂν λόγον ἀποδῶσι τῇ πόλει .
" ναί ,ἀλλ᾽ ἔστι τις ἄνθρωπος ὃς οὔτ᾽ εἴληφεν οὐδὲν τῶν δημοσίων οὔτ᾽ ἀνήλωκε ,προσῆλθε δὲ πρός τι τῶν κοινῶν ." 
καὶ τοῦτον ἀποφέρειν κελεύει λόγον πρὸς τοὺς λογιστάς .
" καὶ πῶς ὅ γε μηδὲν λαβὼν μηδ᾽ ἀναλώσας ἀποίσει λόγον τῇ πόλει ;" 
αὐτὸς ὑποβάλλει καὶ διδάσκει ὁ νόμος ἃ χρὴ γράφειν ·
κελεύει γὰρ αὐτὸ τοῦτο ἐγγράφειν ,ὅτι " οὔτ᾽ ἔλαβον οὐδὲν τῶν τῆς πόλεως οὔτ᾽ ἀνήλωσα ." 
ἀνυπεύθυνον δὲ καὶ ἀζήτητον καὶ ἀνεξέταστον οὐδέν ἐστι τῶν ἐν τῇ πόλει .
ὅτι δὲ ἀληθῆ λέγω ,αὐτῶν ἀκούσατε τῶν νόμων .
Νόμοι 
ὅταν τοίνυν μάλιστα θρασύνηται Δημοσθένης ,λέγων ὡς διὰ τὴν ἐπίδοσιν οὐκ ἔστιν ὑπεύθυνος ,ἐκεῖνο αὐτῷ ὑποβάλλετε ·
Οὐκ οὖν ἐχρῆν σε ,ὦ Δημόσθενες ,ἐᾶσαι τὸν τῶν λογιστῶν κήρυκα κηρύξαι τὸ πάτριον καὶ ἔννομον κήρυγμα τοῦτο ," τίς βούλεται κατηγορεῖν ;" 
ἔασον ἀμφισβητῆσαί σοι τὸν βουλόμενον τῶν πολιτῶν ,ὡς οὐκ ἐπέδωκας ,ἀλλ᾽ ἀπὸ πολλῶν ὧν ἔχεις εἰς τὴν τῶν τειχῶν οἰκοδομίαν μικρὰ κατέθηκας ,δέκα τάλαντα εἰς ταῦτα τῆς πόλεως εἰληφώς .
μὴ ἅρπαζε τὴν φιλοτιμίαν ,μηδὲ ἐξαιροῦ τῶν δικαστῶν τὰς Ψήφους ἐκ τῶν χειρῶν ,μηδ᾽ ἔμπροσθεν τῶν νόμων ,ἀλλ᾽ ὕστερος πολιτεύου .
ταῦτα γὰρ ὀρθοῖ τὴν δημοκρατίαν .
πρὸς μὲν οὖν τὰς κενὰς προφάσεις ἃς οὗτοι προφασιοῦνται ,μέχρι δεῦρο εἰρήσθω μοι ·
ὅτι δὲ ὄντως ἦν ὑπεύθυνος ὁ Δημοσθένης ,ὅθ᾽ οὗτος εἰσήνεγκε τὸ Ψήφισμα ,ἄρχων μὲν τὴν ἐπὶ τὸ θεωρικὸν ἀρχὴν ,ἄρχων δὲ τὴν τῶν τειχοποιῶν ,οὐδετέρας δέ πω τῶν ἀρχῶν τούτων λόγον ὑμῖν οὐδ᾽ εὐθύνας δεδωκώς ,ταῦτ᾽ ἤδη πειράσομαι ὑμᾶς διδάσκειν ἐκ τῶν δημοσίων γραμμάτων .
καί μοι ἀνάγνωθι ,ἐπὶ τίνος ἄρχοντος καὶ ποίου μηνὸς καὶ ἐν τίνι ἡμέρᾳ καὶ ἐν ποίᾳ ἐκκλησίᾳ ἐχειροτονήθη Δημοσθένης τὴν ἀρχὴν τὴν ἐπὶ τὸ θεωρικόν .Διαλογισμὸς τῶν Ἡμερῶν οὐκοῦν εἰ μηδὲν ἔτι περαιτέρω δείξαιμι ,δικαίως ἂν ἁλίσκοιτο Κτησιφῶν ·αἱρεῖ γὰρ αὐτὸν οὐχ ἡ κατηγορία ἡ ἐμή ,ἀλλὰ τὰ δημόσια γράμματα .
πρότερον μὲν τοίνυν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ἀντιγραφεὺς ἦν χειροτονητὸς τῇ πόλει ,ὃς καθ᾽ ἑκάστην πρυτανείαν ἀπελογίζετο τὰς προσόδους τῷ δήμῳ ·
διὰ δὲ τὴν πρὸς Εὔβουλον γενομένην πίστιν ὑμῖν οἱ ἐπὶ τὸ θεωρικὸν κεχειροτονημένοι ἦρχον μέν ,πρὶν ἢ τὸν Ἡγήμονος νόμον γενέσθαι ,τὴν τοῦ ἀντιγραφέως ἀρχήν ,ἦρχον δὲ τὴν τῶν ἀποδεκτῶν ,καὶ νεωρίων ἦρχον ,καὶ σκευοθήκην ᾠκοδόμουν ,ἦσαν δὲ καὶ ὁδοποιοί ,καὶ σχεδὸν τὴν ὅλην διοίκησιν εἶχον τῆς πόλεως .καὶ οὐ κατηγορῶν αὐτῶν οὐδ᾽ ἐπιτιμῶν λέγω ,ἀλλ᾽ ἐκεῖνο ὑμῖν ἐνδείξασθαι βουλόμενος ,ὅτι ὁ μὲν νομοθέτης ,ἐάν τις μιᾶς ἀρχῆς τῆς ἐλαχίστης ὑπεύθυνος ᾖ ,τοῦτον οὐκ ἐᾷ ,πρὶν ἂν λόγου καὶ εὐθύνας δῷ ,στεφανοῦν ,Κτησιφῶν δὲ Δημοσθένην 
ὡς τοίνυν καὶ τὴν τῶν τειχοποιῶν ἀρχὴν ἦρχεν ,ὅθ᾽ οὗτος τὸ ψήφισμα ἔγραψε ,καὶ τὰ δημόσια χρήματα διεχείριζε ,καὶ ἐπιβολὰς ἐπέβαλλε ,καθάπερ οἱ ἄλλοι ἄρχοντες ,καὶ δικαστηρίων ἡγεμονίας ἐλάμβανε ,τούτων ὑμῖν αὐτὸν Δημοσθένην μάρτυρα παρέξομαι .
ἐπὶ γὰρ Χαιρώνδου ἄρχοντος ,Θαργηλιῶνος μηνὸς δευτέρᾳ φθίνοντος ,ἐκκλησίας οὔσης ἔγραψε Δημοσθένης ἀγορὰν ποιῆσαι τῶν φυλῶν Ξκιροφοριῶνος δευτέρα ἱσταμένου καὶ τρίτῃ ,καὶ ἐπέταξεν ἐν τῷ ψηφίσματι ἑκάστης τῶν φυλῶν ἑλέσθαι τοὺς ἐπιμελησομένους τῶν ἔργων ἐπὶ τὰ τείχη καὶ ταμίας ,καὶ μάλα ὀρθῶς ,ἵν᾽ ἡ πόλις ἔχοι ὑπεύθυνα σώματα παρ᾽ ὧν ἔμελλε τῶν ἀνηλωμένων λόγον ἀπολήψεσθαι .
καί μοι λέγε τὸ ψήφισμα .
Ψήφισμα 
ναί ,ἀλλ᾽ ἀντιδιαπλέκει πρὸς τοῦτο εὐθὺς λέγων ὡς οὔτ᾽ ἔλαχε τειχοποιὸς οὔτ᾽ ἐχειροτονήθη ὑπὸ τοῦ δήμου .
καὶ περὶ τούτου Δημοσθένης μὲν καὶ Κτησιφῶν πολὺν ποιήσονται λόγον ·
ὁ δέ γε νόμος βραχὺς καὶ σαφὴς καὶ ταχὺ λύων τὰς τούτων τέχνας .
μικρὰ δὲ ὑμῖν ὑπὲρ αὐτῶν πρῶτον προειπεῖν βούλομαι .
ἔστι γάρ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τῶν περὶ τὰς ἀρχὰς εἴδη τρία ,ὧν ἓν μὲν καὶ πᾶσι φανερώτατον οἱ κληρωτοὶ καὶ οἱ χειροτονητοὶ ἄρχοντες ,δεύτερον δὲ ὅσοι τι διαχειρίζουσι τῶν τῆς πόλεως ὑπὲρ τριάκοντα ἡμέρας καὶ οἱ τῶν δημοσίων ἔργων ἐπιστάται ,τρίτον δ᾽ ἐν τῷ νόμῳ γέγραπται ,καὶ εἴ τινες ἄλλοι ἐπειδὰν δ᾽ ἀφέλῃ τις τοὺς ὑπὸ τοῦ δήμου κεχειροτονημένους καὶ τοὺς κληρωτοὺς ἄρχοντας ,καταλείπονται οὓς αἱ φυλαὶ καὶ αἱ τριττύες καὶ οἱ δῆμοι ἐξ ἑαυτῶν αἱροῦνται τὰ δημόσια χρήματα διαχειρίζειν .
τοῦτο δὲ γίγνεται ,ὅταν ,ὥσπερ νῦν ,ἐπιταχθῇ τι ταῖς φυλαῖς ,ἢ τάφρους ἐξεργάζεσθαι ἢ τριήρεις ναυπηγεῖσθαι .
ὅτι δὲ ἀληθῆ λέγω ,ἐξ αὐτῶν τῶν νόμων μαθήσεσθε .
Νόμοι 
ἀναμνήσθητε δὴ τοὺς προειρημένους λόγους ,ὅτι ὁ μὲν νομοθέτης τοὺς ἐκ τῶν φυλῶν ἄρχειν κελεύει δοκιμασθέντας ἐν τῷ δικαστηρίῳ ,ἡ δὲ Πανδιονὶς φυλὴ ἄρχοντα καὶ τειχοποιὸν ἀπέδειξε Δημοσθένην ,ὃς ἐκ τῆς διοικήσεως εἰς ταῦτα ἔχει μικροῦ δεῖν δέκα τάλαντα ,ἕτερος δ᾽ ἀπαγορεύει νόμος ἀρχὴν ὑπεύθυνον μὴ στεφανοῦν ,ὑμεῖς δὲ ὀμωμόκατε κατὰ τοὺς νόμους ψηφιεῖσθαι ,ὁ δὲ ῥήτωρ γέγραφε τὸν ὑπεύθυνον στεφανοῦν ,οὐ προσθεὶς " ἐπειδὰν δῷ λόγον καὶ εὐθύνας ," ἐγὼ δὲ ἐξελέγχω τὸ παράνομον μάρτυρας ἅμα τοὺς νόμους καὶ τὰ ψηφίσματα καὶ τοὺς ἀντιδίκους παρεχόμενος .
πῶς οὖν ἄν τις περιφανέστερον ἐπιδείξειεν ἄνθρωπον παράνομα γεγραφότα ; 
ὡς τοίνυν καὶ τὴν ἀνάρρησιν τοῦ στεφάνου παρανόμως ἐν τῷ ψηφίσματι κελεύει γίγνεσθαι ,καὶ τοῦθ᾽ ὑμᾶς διδάξω .
ὁ γὰρ νόμος διαρρήδην κελεύει ,ἐὰν μέν τινα στεφανοῖ ἡ βουλή ,ἐν τῷ βουλευτηρίῳ ἀνακηρύττεσθαι ,ἐὰν δὲ ὁ δῆμος ,ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ," ἄλλοθι δὲ μηδαμοῦ ." 
καί μοι λέγε τὸν νόμον .
Νόμος 
οὗτος ὁ νόμος ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,καὶ μάλα καλῶς ἔχει .
οὐ γὰρ οἶμαι ᾤετο δεῖν ὁ νομοθέτης τὸν ῥήτορα σεμνύνεσθαι πρὸς τοὺς ἔξωθεν ,ἀλλ᾽ ἀγαπᾶν ἐν αὐτῇ πόλει τιμώμενον ὑπὸ τοῦ δήμου ,καὶ μὴ ἐργολαβεῖν ἐν τοῖς κηρύγμασιν .
ὁ μὲν οὖν νομοθέτης οὕτως ·
ὁ δὲ Κτησιφῶν πῶς ; 
ἀναγίγνωσκε τὸ ψήφισμα .
Ψήφισμα 
ἀκούετε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὅτι ὁ μὲν νομοθέτης κελεύει ἐν τῷ δήμῳ ἐν Πυκνὶ τῇ ἐκκλησίᾳ ἀνακηρύττειν τὸν ὑπὸ τοῦ δήμου στεφανούμενον ," ἄλλοθι δὲ μηδαμοῦ ," Κτησιφῶν δὲ ἐν τῷ θεάτρῳ ,οὐ τοὺς νόμους μόνον ὑπερβάς ,ἀλλὰ καὶ τὸν τόπον μετενεγκών ,οὐδὲ ἐκκλησιαζόντων Ἀθηναίων ,ἀλλὰ τραγῳδῶν γιγνομένων ,οὐδ᾽ ἐναντίον τοῦ δήμου ,ἀλλ᾽ ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων ,ἵν᾽ ἡμῖν συνειδῶσιν οἷον ἄνδρα τιμῶμεν .
οὕτω τοίνυν περιφανῶς παράνομα γεγραφώς ,παραταχθεὶς μετὰ Δημοσθένους ἐποίσει τέχνας τοῖς νόμοις ·
ἃς ἐγὼ δηλώσω καὶ προερῶ ὑμῖν ,ἵνα μὴ λάθητε ἐξαπατηθέντες .
οὗτοι γάρ ,ὡς μὲν οὐκ ἀπαγορεύουσιν οἱ νόμοι τὸν ὑπὸ τοῦ δήμου στεφανούμενον μὴ κηρύττειν ἔξω τῆς ἐκκλησίας ,οὐχ ἕξουσι λέγειν ,οἴσουσι δὲ εἰς τὴν ἀπολογίαν τὸν Διονυσιακὸν νόμον ,καὶ χρήσονται τοῦ νόμου μέρει τινὶ κλέπτοντες τὴν ἀκρόασιν ὑμῶν ,
καὶ παρέξονται νόμον οὐδὲν προσήκοντα τῇδε τῇ γραφῇ ,καὶ λέξουσιν ὡς εἰσὶ τῇ πόλει δύο νόμοι κείμενοι περὶ τῶν κηρυγμάτων ,εἷς μέν ,ὃν νῦν ἐγὼ παρέχομαι ,διαρρήδην ἀπαγορεύων τὸν ὑπὸ τοῦ δήμου στεφανούμενον μὴ κηρύττεσθαι ἔξω τῆς ἐκκλησίας ,ἕτερον δ᾽ εἶναι νόμον φήσουσιν ἐναντίον τούτῳ ,τὸν δεδωκότα ἐξουσίαν ποιεῖσθαι τὴν ἀνάρρησιν τοῦ στεφάνου τραγῳδοῖς ἐν τῷ θεάτρῳ ," ἐὰν Ψηφίσηται ὁ δῆμος " ·
κατὰ δὴ τοῦτον τὸν νόμον φήσουσι γεγραφέναι τὸν Κτησιφῶντα .
ἐγὼ δὲ πρὸς τὰς τούτων τέχνας παρέξομαι συνηγόρους τοὺς νόμους τοὺς ὑμετέρους ,ὅπερ διατελῶ σπουδάζων παρὰ πᾶσαν τὴν κατηγορίαν .
εἰ γὰρ τοῦτό ἐστιν ἀληθές ,καὶ τοιοῦτον ἔθος παραδέδυκεν ὑμῶν εἰς τὴν πολιτείαν ,ὥστ᾽ ἀκύρους νόμους ἐν τοῖς κυρίοις ἀναγεγράφθαι ,καὶ δύο περὶ μιᾶς πράξεως ὑπεναντίους ἀλλήλοις ,τί ἂν ἔτι ταύτην εἴποι τις εἶναι πολιτείαν ,ἐν ᾗ ταὐτὰ προστάττουσιν οἱ νόμοι ποιεῖν καὶ μὴ ποιεῖν ; 
ἀλλ᾽ οὐκ ἔχει ταῦθ᾽ οὕτως ·
μήθ᾽ ὑμεῖς ποτε εἰς τοσαύτην ἀταξίαν τῶν νόμων προβαίητε ,οὔτε ἠμέληται περὶ τῶν τοιούτων τῷ νομοθέτῃ τῷ τὴν δημοκρατίαν καταστήσαντι ,ἀλλὰ διαρρήδην προστέτακται τοῖς θεσμοθέταις καθ᾽ ἕκαστον ἐνιαυτὸν διορθοῦν ἐν τῷ δήμῳ τοὺς νόμους ,ἀκριβῶς ἐξετάσαντας καὶ σκεψαμένους ,εἴ τις ἀναγέγραπται νόμος ἐναντίος ἑτέρῳ νόμῳ ,ἢ ἂκυρος ἐν τοῖς κυρίοις ,ἢ που εἰσὶ νόμοι πλείους ἑνὸς ἀναγεγραμμένοι περὶ ἑκάστης πράξεως .κἄν τι τοιοῦτον εὑρίσκωσιν ,ἀναγεγραφότας ἐν σανίσιν ἐκτιθέναι κελεύει πρόσθεν τῶν ἐπωνύμων ,τοὺς δὲ πρυτάνεις ποιεῖν ἐκκλησίαν ἐπιγράψαντας νομοθέταις ,τὸν δ᾽ ἐπιστάτην τῶν προέδρων διαχειροτονίαν διδόναι τοὺς μὲν ἀναιρεῖν τῶν 
καί μοι λέγε τοὺς νόμους .
Νόμοι 
εἰ τοίνυν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ἀληθὴς ἦν ὁ παρὰ τούτων λόγος ,καὶ ἦσαν δύο κείμενοι νόμοι περὶ τῶν κηρυγμάτων ,ἐξ ἀνάγκης οἶμαι τῶν μὲν θεσμοθετῶν ἐξευρόντων ,τῶν δὲ πρυτάνεων ἀποδόντων τοῖς νομοθέταις ἀνῄρητ᾽ ἂν ὁ ἕτερος τῶν νόμων ,ἤτοι ὁ τὴν ἐξουσίαν δεδωκὼς ἀνειπεῖν ἢ ὁ ἀπαγορεύων ·
ὁπότε δὲ μηδὲν τούτων γεγένηται ,φανερῶς δή που ἐξελέγχονται οὐ μόνον Ψευδῆ λέγοντες ,ἀλλὰ καὶ παντελῶς ἀδύνατα γενέσθαι .
ὅθεν δὲ τὸ Ψεῦδος τοῦτο ἐπιφέρουσιν ,ἐγὼ διδάξω ὑμᾶς ,προειπὼν ὧν ἕνεκα οἱ νόμοι ἐτέθησαν οἱ περὶ τῶν ἐν τῷ θεάτρῳ κηρυγμάτων .γιγνομένων γὰρ τῶν ἐν ἄστει τραγῳδῶν ἀνεκήρυττόν τινες ,οὐ πείσαντες τὸν δῆμον ,οἱ μὲν ὅτι στεφανοῦνται ὑπὸ τῶν φυλετῶν ,ἕτεροι δ᾽ ὅτι ὑπὸ τῶν δημοτῶν ·ἄλλοι δέ τινες ὑποκηρυξάμενοι τοὺς αὑτῶν οἰκέτας ἀφίεσαν ἐλευθέρους ,μάρτυρας τοὺς Ἕλληνας ποιούμενοι .
ὃ δ᾽ ἦν ἐπιφθονώτατον ,προξενίας εὑρημένοι τινὲς ἐν ταῖς ἔξω πόλεσι ,διεπράττοντο ἀναγορεύεσθαι ὅτι στεφανοῖ αὐτοὺς ὁ δῆμος ,εἰ οὕτω τύχοι ,ὁ τῶν Ῥοδίων ἢ Χίων ἢ καί τινος ἄλλης πόλεως ,ἀρετῆς ἕνεκα καὶ ἀνδραγαθίας .
καὶ ταῦτ᾽ ἔπραττον ,οὐχ ὥσπερ οἱ ὑπὸ τῆς βουλῆς τῆς ὑμετέρας στεφανούμενοι ἢ ὑπὸ τοῦ δήμου ,πείσαντες ὑμᾶς καὶ μετὰ Ψηφίσματος ,πολλὴν χάριν καταθέμενοι ,ἀλλ᾽ αὐτοὶ προελόμενοι ,ἄνευ δόγματος ὑμετέρου .
ἐκ δὲ τούτου τοῦ τρόπου συνέβαινε τοὺς μὲν θεατὰς καὶ τοὺς χορηγοὺς καὶ τοὺς ἀγωνιστὰς ἐνοχλεῖσθαι ,τοὺς δὲ ἀνακηρυττομένους ἐν τῷ θεάτρῳ μείζοσι τιμαῖς τιμᾶσθαι τῶν ὑπὸ τοῦ δήμου στεφανουμένων .
τοῖς μὲν γὰρ ἀπεδέδεικτο τόπος ἡ ἐκκλησία ,ἐν ᾗ χρῆν στεφανοῦσθαι ,καὶ ἀπείρητο ἄλλοθι μηδαμοῦ κηρύττεσθαι ·
οἱ δὲ ἀνηγορεύοντο ἐναντίον ἁπάντων τῶν Ἑλλήνων ·
κἀκεῖνοι μὲν μετὰ ψηφίσματος ,πείσαντες ὑμᾶς ,οὗτοι δ᾽ ἄνευ ψηφίσματος .
συνιδὼν δή τις ταῦτα νομοθέτης ,τίθησι νόμον οὐδὲν ἐπικοινωνοῦντα τῷ περὶ τῶν ὑπὸ τοῦ δήμου στεφανουμένων νόμῳ ,οὔτε λύσας ἐκεῖνον ·
οὐδὲ γὰρ ἡ ἐκκλησία ἠνωχλεῖτο ,ἀλλὰ τὸ θέατρον ·
οὔτ᾽ ἐναντίον τοῖς πρότερον κειμένοις νόμοις τιθείς ·οὐ γὰρ ἔξεστιν ·ἀλλὰ περὶ τῶν ἄνευ ψηφίσματος ὑμετέρου στεφανουμένων ὑπὸ τῶν φυλετῶν καὶ δημοτῶν ,καὶ περὶ τῶν τοὺς οἰκέτας ἀπελευθερούντων ,καὶ περὶ τῶν ξενικῶν στεφάνων ,καὶ διαρρήδην ἀπαγορεύει μήτ᾽ οἰκέτην ἀπελευθεροῦν ἐν τῷ θεάτρῳ ,μήθ᾽ ὑπὸ τῶν φυλετῶν ἢ δημοτῶν ἀναγορεύεσθαι στεφανούμενον ," μήθ᾽ ὑπ᾽ ἄλλου ," φησί ," μηδενός ,ἢ ἄτιμον εἶναι τὸν κήρυκα .
" 
ὅταν οὖν ἀποδείξῃ τοῖς μὲν ὑπὸ τῆς βουλῆς στεφανουμένοις τὸ βουλευτήριον ἀναρρηθῆναι ,τοῖς δ᾽ ὑπὸ τοῦ δήμου τὴν ἐκκλησίαν ,τοῖς δ᾽ ὑπὸ τῶν δημοτῶν καὶ φυλετῶν ἀπείπῃ μὴ κηρύττεσθαι τοῖς τραγῳδοῖς ,ἵνα μηδεὶς ἐρανίζων στεφάνους καὶ κηρύγματα ψευδῆ φιλοτιμίαν κτᾶται ,προσαπείπῃ δ᾽ ἐν τῷ νόμῳ μηδ᾽ ὑπὸ ἄλλου μηδενὸς ἀνακηρύττεσθαι ,ἀπούσης βουλῆς καὶ δήμου καὶ φυλετῶν καὶ δημοτῶν ,- ὅταν δέ τις ταῦτα ἀφέλῃ ,τί τὸ καταλειπόμενόν ἐστι πλὴν οἱ ξενικοὶ στέφανοι ; 
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,σημεῖον ὑμῖν μέγα τούτου ἐξ αὐτῶν τῶν νόμων ἐπιδείξω .
αὐτὸν γὰρ τὸν χρυσοῦν στέφανον ,ὃς ἂν ἐν τῷ θεάτρῳ τῷ ἐν ἄστει ἀναρρηθῇ ,ἱερὸν εἶναι τῆς Ἀθηνᾶς ὁ νόμος κελεύει ,ἀφελόμενος τὸν στεφανούμενον .
καίτοι τίς ἂν ὑμῶν τολμήσειε τοσαύτην ἀνελευθερίαν καταγνῶναι τοῦ δήμου τοῦ Ἀθηναίων ; 
μὴ γὰρ ὅτι πόλις ,ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἂν ἰδιώτης οὐδὲ εἷς οὕτως ἀγεννὴς γένοιτο ,ὥστε ὃν αὐτὸς ἔδωκε στέφανον ἅμα ἀνακηρύττειν καὶ ἀφαιρεῖσθαι .
ἀλλ᾽ οἶμαι διὰ τὸ ξενικὸν εἶναι τὸν στέφανον καὶ ἡ καθιέρωσις γίγνεται ,ἵνα μηδεὶς ἀλλοτρίαν εὔνοιαν περὶ πλείονος ποιούμενος τῆς πατρίδος χείρων γένηται τὴν ψυχήν .
ἀλλ᾽ οὐκ ἐκεῖνον τὸν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἀναρρηθέντα στέφανον οὐδεὶς καθιεροῖ ,ἀλλ᾽ ἔξεστι κεκτῆσθαι ,ἵνα μὴ μόνον αὐτός ,ἀλλὰ καὶ οἱ ἐξ ἐκείνου ,ἔχοντες ἐν τῇ οἰκία τὸ ὑπόμνημα ,μηδέποτε κακοὶ τὴν ψυχὴν εἰς τὸν δῆμον γίγνωνται .
καὶ διὰ τοῦτο προσέθηκεν ὁ νομοθέτης μὴ κηρύττεσθαι τὸν ἀλλότριον στέφανον ἐν τῷ θεάτρῳ ," ἐὰν μὴ ψηφίσηται ὁ δῆμος ," ἵν᾽ ἡ πόλις ἡ βουλομένη τινὰ τῶν ὑμετέρων στεφανοῦν πρέσβεις πέμψασα δεηθῇ τοῦ δήμου ,καὶ ὁ κηρυττόμενος μείζω χάριν εἰδῇ τῶν στεφανούντων ὑμῖν ,ὅτι κηρύξαι ἐπετρέψατε .
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,τῶν νόμων αὐτῶν ἀκούσατε .
Νόμοι 
ἐπειδὰν τοίνυν ἐξαπατῶντες ὑμᾶς λέγωσιν ὡς προσγέγραπται ἐν τῷ νόμῳ ἐξεῖναι στεφανοῦν ," ἐὰν ψηφίσηται ὁ δῆμος ," ἀπομνημονεύετε αὐτοῖς ὑποβάλλειν ·Ναί ,εἴ γε σέ τις ἄλλη πόλις στεφανοῖ ·εἰ δὲ ὁ δῆμος ὁ Ἀθηναίων ,ἀποδέδεικταί σοι τόπος ὅπου δεῖ τοῦτο γίγνεσθαι ,ἀπείρηταί σοι ἔξω τῆς ἐκκλησίας μὴ κηρύττεσθαι .
τὸ γὰρ " ἄλλοθι δὲ μηδαμοῦ " ὅ τι ἐστίν ,ὅλην τὴν ἡμέραν λέγε ·
οὐ γὰρ ἀποδείξεις ὡς ἔννομα γέγραφεν .
ἔστι δὲ ὑπόλοιπόν μοι μέρος τῆς κατηγορίας ἐφ᾽ ᾧ μάλιστα σπουδάζω ·
τοῦτο δέ ἐστιν ἡ πρόφασις δι᾽ ἣν αὐτὸν ἀξιοῖ στεφανοῦσθαι .
λέγει γὰρ οὕτως ἐν τῷ ψηφίσματι ·
" καὶ τὸν κήρυκα ἀναγορεύειν ἐν τῷ θεάτρῳ πρὸς τοὺς Ἕλληνας ,ὅτι στεφανοῖ αὐτὸν ὁ δῆμος ὁ Ἀθηναίων ἀρετῆς ἕνεκα καὶ ἀνδραγαθίας ," καὶ τὸ μέγιστον ·" ὅτι διατελεῖ καὶ λέγων καὶ πράττων τὰ ἄριστα τῷ δήμῳ .
" 
ἁπλοῦς δὴ παντάπασιν ὁ μετὰ ταῦτα ἡμῖν λόγος γίγνεται ,καὶ ὑμῖν ἀκούσασι κρῖναι εὐμαθής ·
δεῖ γὰρ δή που τὸν μὲν κατηγοροῦντα ἐμὲ τοῦθ᾽ ὑμῖν ἐπιδεικνύναι ,ὡς εἰσὶν οἱ κατὰ Δημοσθένους ἔπαινοι ψευδεῖς ,καὶ ὡς οὔτ᾽ ἤρξατο " λέγειν τὰ βέλτιστα ," οὔτε νῦν " διατελεῖ πράττων τὰ συμφέροντα τῷ δήμῳ ." 
κἂν τοῦτ᾽ ἐπιδείξω ,δικαίως δή που τὴν γραφὴν ἁλώσεται Κτησιφῶν ·
ἅπαντες γὰρ ἀπαγορεύουσιν οἱ νόμοι μηδένα ψευδῆ γράμματα ἐγγράφειν ἐν τοῖς δημοσίοις ψηφίσμασι .
τῷ δ᾽ ἀπολογουμένῳ τοὐναντίον τούτου δεικτέον ἐστίν .
ὑμεῖς δ᾽ ἡμῖν ἔσεσθε τῶν λόγων κριταί .
ἔχει δ᾽ οὕτως .
ἐγὼ τὸν μὲν ἴδιον βίον τὸν Δημοσθένους ἐξετάζειν μακροτέρου λόγου ἔργον ἡγοῦμαι .
τί γὰρ δεῖ νῦν ταῦτα λέγειν ,ἢ τὰ περὶ τὴν τοῦ τραύματος γραφὴν αὐτῷ συμβεβηκότα ,ὅτ᾽ ἐγράψατο εἰς Ἄρειον πάγον Δημομέλην τὸν Παιανιέα ,ἀνεψιὸν ὄντα ἑαυτῷ ,καὶ τὴν τῆς κεφαλῆς ἐπιτομήν ·
ἢ τὰ περὶ τὴν Κηφισοδότου στρατηγίαν καὶ τὸν τῶν νεῶν ἔκπλουν τὸν εἰς Ἑλλήσποντον ,
ὅτε εἷς ὢν τῶν τριηράρχων Δημοσθένης ,καὶ περιάγων τὸν στρατηγὸν ἐπὶ τῆς νεώς ,καὶ συσσιτῶν καὶ συνθύων καὶ συσπένδων ,τούτων ἀξιωθεὶς διὰ τὸ πατρικὸς αὐτῷ φίλος εἶναι ,οὐκ ὤκνησεν ἀπ᾽ εἰσαγγελίας αὐτοῦ κρινομένου περὶ θανάτου κατήγορος γενέσθαι ·
καὶ ταῦτα δὴ τὰ περὶ Μειδίαν καὶ τοὺς κονδύλους ,οὓς ἔλαβεν ἐν τῇ ὀρχήστρᾳ χορηγὸς ὤν ,καὶ ὡς ἀπέδοτο τριάκοντα μνῶν ἅμα τήν τε εἰς αὑτὸν ὕβριν καὶ τὴν τοῦ δήμου καταχειροτονίαν ,ἣν ἐν Διονύσου κατεχειροτόνησε Μειδίου .
ταῦτα μὲν οὖν μοι δοκῶ καὶ τἆλλα τὰ τούτοις ὅμοια ὑπερβήσεσθαι ,οὐ προδιδοὺς ὑμᾶς οὐδὲ τὸν ἀγῶνα καταχαριζόμενος ,ἀλλ᾽ ἐκεῖνο φοβούμενος ,μή μοι παρ᾽ ὑμῶν ἀπαντήσῃ τὸ δοκεῖν ἀληθῆ μὲν λέγειν ,ἀρχαῖα δὲ καὶ λίαν ὁμολογούμενα .
καίτοι ,ὦ Κτησιφῶν ,ὅτῳ τὰ μέγιστα τῶν αἰσχρῶν οὕτως ἐστὶ πιστὰ καὶ γνώριμα τοῖς ἀκούουσιν ,ὥστε τὸν κατήγορον μὴ δοκεῖν ψευδῆ λέγειν ,ἀλλὰ παλαιὰ καὶ λίαν προωμολογημένα ,πότερα αὐτὸν δεῖ χρυσῷ στεφάνῳ στεφανωθῆναι ,ἢ ψέγεσθαι ; 
καὶ σὲ τὸν ψευδῆ καὶ παράνομα τολμῶντα γράφειν πότερα χρὴ καταφρονεῖν τῶν δικαστηρίων ,ἢ δίκην τῇ πόλει δοῦναι ; 
περὶ δὲ τῶν δημοσίων ἀδικημάτων πειράσομαι σαφέστερον εἰπεῖν .
καὶ γὰρ πυνθάνομαι μέλλειν Δημοσθένην ,ἐπειδὰν αὐτοῖς ὁ λόγος ἀποδοθῇ ,καταριθμεῖσθαι πρὸς ὑμᾶς ,ὡς ἄρα τῇ πόλει τέτταρες ἤδη γεγένηνται καιροί ,ἐν οἷς αὐτὸς πεπολίτευται .
ὧν ἕνα μὲν καὶ πρῶτον ,ὡς ἔγωγε ἀκούω ,καταλογίζεται ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἐν ᾧ πρὸς Φίλιππον ὑπὲρ Ἀμφιπόλεως ἐπολεμοῦμεν ·
τοῦτον δ᾽ ἀφορίζεται τῇ γενομένῃ εἰρήνῃ καὶ συμμαχίᾳ ἣν Φιλοκράτης ὁ Ἁγνούσιος ἔγραψε καὶ αὐτὸς οὗτος μετ᾽ ἐκείνου ,ὡς ἐγὼ δείξω .
δεύτερον δέ φησι καιρὸν γενέσθαι ,ὃν ἤγομεν χρόνον τὴν εἰρήνην ,δηλονότι μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἐν ᾗ καταλύσας τὴν ὑπάρχουσαν εἰρήνην τῇ πόλει ,ὁ αὐτὸς οὗτος ῥήτωρ ἔγραψε τὸν πόλεμον ·
τρίτον δὲ ὃν ἐπολεμοῦμεν χρόνον μέχρι τῶν ἐν Χαιρωνείᾳ ,τέταρτον δὲ τὸν νῦν παρόντα καιρόν .
ταῦτα δὲ καταριθμησάμενος ,ὡς ἀκούω ,μέλλει με παρακαλεῖν καὶ ἐπερωτᾶν ,ὁποίου τούτων τῶν τεττάρων αὐτοῦ καιρῶν κατηγορῶ ,καὶ πότε αὐτὸν οὐ τὰ βέλτιστά φημι τῷ δήμῳ πεπολιτεῦσθαι ·
κἂν μὴ θέλω ἀποκρίνασθαι ,ἀλλ᾽ ἐγκαλύπτωμαι καὶ ἀποδιδράσκω ,ἐκκαλύψειν μέ φησι προσελθὼν καὶ ἄξειν ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ ἀναγκάσειν ἀποκρίνασθαι .
ἵν᾽ οὖν μήθ᾽ οὗτος ἰσχυρίζηται ὑμεῖς τε προειδῆτε ἐγώ τε ἀποκρίνωμαι ,ἐναντίον σοι τῶν δικαστῶν ,Δημόσθενες ,καὶ τῶν ἄλλων πολιτῶν ,ὅσοι δὴ ἔξωθεν περιεστᾶσι ,καὶ Ἑλλήνων ,ὅσοις ἐπιμελὲς γέγονεν ἐπακούειν τῆσδε τῆς κρίσεως ·ὁρῶ δὲ οὐκ ὀλίγους παρόντας ,ἀλλ᾽ ὅσους οὐδεὶς πώποτε μέμνηται πρὸς ἀγῶνα δημόσιον παραγενομένους ·ἀποκρίνομαι ,ὅτι ἁπάντων τῶν τεττάρων καιρῶν κατηγορῶ σου ὅσους διαιρῇ ,
κἂν ὅ τε θεοὶ θέλωσι καὶ οἱ δικασταὶ ἐξ ἴσου ἡμῶν ἀκούωσι κἀγὼ δύνωμαι ἀπομνημονεῦσαι ἅ σοι σύνοιδα ,πάνυ προσδοκῶ ἐπιδείξειν τοῖς δικασταῖς τῆς μὲν σωτηρίας τῇ πόλει τοὺς θεοὺς αἰτίους γεγενημένους καὶ τοὺς φιλανθρώπως καὶ μετρίως τοῖς τῆς πόλεως πράγμασι χρησαμένους ,τῶν δὲ ἀτυχημάτων ἁπάντων Δημοσθένην .
καὶ χρήσομαι τῇ τοῦ λόγου τάξει ταύτῃ ᾗ τοῦτον πυνθάνομαι μέλλειν ,λέξω δὲ πρῶτον περὶ τοῦ πρώτου καιροῦ ,καὶ δεύτερον περὶ τοῦ δευτέρου ,καὶ τρίτου περὶ τοῦ ἐφεξῆς ,καὶ τέταρτον περὶ τῶν νυνὶ καθεστηκότων πραγμάτων .
καὶ δὴ ἐπανάγω ἐμαυτὸν ἐπὶ τὴν εἰρήνην ἣν σὺ καὶ Φιλοκράτης ἐγράψατε .
ὑμῖν γὰρ ἐξεγένετ᾽ ἄν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τὴν προτέραν ἐκείνην εἰρήνην ποιήσασθαι μετὰ κοινοῦ συνεδρίου τῶν Ἑλλήνων ,εἴ τινες ὑμᾶς εἴασαν περιμεῖναι τὰς πρεσβείας ἃς ἦτε ἐκπεπομφότες κατ᾽ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα ,παρακαλοῦντες ἐπὶ Φίλιππον ,καὶ προϊόντος τοῦ χρόνου παρ᾽ ἑκόντων τῶν Ἑλλήνων ἀπολαβεῖν τὴν ἡγεμονίαν ·
καὶ τούτων ἀπεστερήθητε διὰ Δημοσθένην καὶ Φιλοκράτην καὶ τὰς τούτων δωροδοκίας ,ἃς ἐδωροδόκησαν συστάντες ἐπὶ τὸ δημόσιον τὸ ὑμέτερον .
εἰ δέ τισιν ὑμῶν ἐξαίφνης ἀκούσασιν ἀπιστότερος προσπέπτωκεν ὁ τοιοῦτος λόγος ,ἐκείνως τὴν ὑπόλοιπον ποιήσασθε ἀκρόασιν .
ὥσπερ ὅταν περὶ χρημάτων ἀνηλωμένων διὰ πολλοῦ χρόνου καθεζώμεθα ἐπὶ τοὺς λογισμούς ,ἐρχόμεθα δή που ἐνίοτε ψευδεῖς οἴκοθεν δόξας ἔχοντες ·
ἀλλ᾽ ὅμως ἐπειδὰν ὁ λογισμὸς συγκεφαλαιωθῇ ,οὐδείς ἐστιν οὕτω δύσκολος τὴν φύσιν ,ὅστις οὐκ ἀπέρχεται τοῦτο ὁμολογήσας ἀληθὲς εἶναι ,ὅ τι ἂν ὁ λογισμὸς αἱρῇ ·
οὕτω καὶ νῦν τὴν ἀκρόασιν ποιήσασθε .
εἴ τινες ὑμῶν ἐκ τῶν ἔμπροσθεν χρόνων ἥκουσιν οἴκοθεν τοιαύτην ἔχοντες τὴν δόξαν ,ὡς ἄρα ὁ Δημοσθένης οὐδὲν πώποτε εἴρηκεν ὑπὲρ Φιλίππου συστὰς μετὰ Φιλοκράτους ,- ὅστις οὕτω διάκειται ,μήτ᾽ ἀπογνώτω μηδὲν μήτε καταγνώτω πρὶν ἂν ἀκούσῃ ·
οὐ γὰρ δίκαιον .
ἀλλ᾽ ἐάν ,ἐμοῦ διὰ βραχέων ὑπομιμνῄσκοντος τοὺς καιροὺς καὶ τὰ ψηφίσματα παρεχομένου ἃ μετὰ Φιλοκράτους ἔγραψε Δημοσθένης ,αὐτὸς ὁ τῆς ἀληθείας λογισμὸς καταλάβῃ τὸν Δημοσθένην πλείω μὲν γεγραφότα ψηφίσματα Φιλοκράτους τῆς ἐξ ἀρχῆς εἰρήνης καὶ συμμαχίας ,
καθ᾽ ὑπερβολὴν δὲ αἰσχύνης κεκολακευκότα Φίλιππον καὶ τοὺς παρ᾽ ἐκείνου πρέσβεις ,αἴτιον δὲ γεγονότα τῷ δήμῳ τοῦ μὴ μετὰ κοινοῦ συνεδρίου τῶν Ἑλλήνων ποιήσασθαι τὴν εἰρήνην ,ἔκδοτον δὲ πεποιηκότα Φιλίππῳ Κερσοβλέπτην τὸν Θρᾴκης βασιλέα ,ἄνδρα φίλον καὶ σύμμαχον τῇ πόλει ,- ἐὰν ταῦθ᾽ ὑμῖν σαφῶς ἐπιδείξω ,δεήσομαι ὑμῶν μετρίαν δέησιν ·
ἐπινεύσατέ μοι πρὸς θεῶν τὸν πρῶτον τῶν τεττάρων καιρῶν μὴ καλῶς αὐτὸν πεπολιτεῦσθαι .
λέξω δὲ ὅθεν μάλιστα παρακολουθήσετε .
ἔγραψε Φιλοκράτης ἐξεῖναι Φιλίππῳ δεῦρο κήρυκα καὶ πρέσβεις πέμπειν περὶ εἰρήνης .
τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐγράφη παρανόμων .
ἧκον οἱ τῆς κρίσεως χρόνοι ·
κατηγόρει μὲν Λυκῖνος ὁ γραψάμενος ,ἀπελογεῖτο δὲ Φιλοκράτης ,συναπελογεῖτο δὲ Δημοσθένης ·
ἀπέφυγε Φιλοκράτης ·
μετὰ ταῦτα ἐπῄει Θεμιστοκλῆς ἄρχων ·
ἐνταῦθ᾽ εἰσέρχεται βουλευτὴς Δημοσθένης ,οὔτε λαχὼν οὔτ᾽ ἐπιλαχών ,ἀλλ᾽ ἐκ παρασκευῆς πριάμενος ,ἵν᾽ εἰς ὑποδοχὴν ἅπαντα καὶ λέγοι καὶ πράττοι Φιλοκράτει ,ὡς αὐτὸ ἔδειξε τὸ ἔργον .
νικᾷ γὰρ ἕτερον ψήφισμα Φιλοκράτης ,ἐν ᾧ κελεύει ἑλέσθαι δέκα πρέσβεις ,οἵτινες ἀφικόμενοι ὡς Φίλιππον ἀξιώσουσιν αὐτὸν δεῦρο πρέσβεις αὐτοκράτορας ἀποστέλλειν στέλλειν ὑπὲρ εἰρήνης .
τούτων εἷς ἦν Δημοσθένης .
κἀκεῖθεν ἐπανήκων ἐπαινέτης ἦν τῆς εἰρήνης ,καὶ ταὐτὰ τοῖς ἄλλοις πρέσβεσιν ἀπήγγελλε ,καὶ μόνος τῶν βουλευτῶν ἔγραψε σπείσασθαι τῷ κήρυκι τῷ ἀπὸ Φιλίππου καὶ τοῖς πρέσβεσιν ,ἀκόλουθα γράφων Φιλοκράτει ·
ὁ μέν γε τὴν ἐξουσίαν δέδωκε τοῦ δεῦρο κήρυκα καὶ πρέσβεις πέμπεσθαι ,ὁ δὲ τῇ πρεσβείᾳ σπένδεται .
τὰ δὲ μετὰ ταῦτα ἤδη μοι σφόδρα προσέχετε τὸν νοῦν .
ἐπράττετο γὰρ οὐ πρὸς τοὺς ἄλλους πρέσβεις ,τοὺς πολλὰ συκοφαντηθέντας ὕστερον ἐκ μεταβολῆς ὑπὸ Δημοσθένους ,ἀλλὰ πρὸς Φιλοκράτην καὶ Δημοσθένην ,εἰκότως ,τοὺς ἅμα μὲν πρεσβεύοντας ,ἅμα δὲ τὰ ψηφίσματα γράφοντας ,πρῶτον μὲν ὅπως μὴ περιμενεῖτε τοὺς πρέσβεις οὓς ἦτε ἐκπεπομφότες παρακαλοῦντας ἐπὶ Φίλιππον ,ἵνα μὴ μετὰ τῶν Ἑλλήνων ,ἀλλ᾽ ἰδίᾳ ποιήσαισθε τὴν εἰρήνην ·
δεύτερον δ᾽ ὅπως μὴ μόνον εἰρήνην ,ἀλλὰ καὶ συμμαχίαν εἶναι ψηφιεῖσθε πρὸς Φίλιππον ,ἵνα ,εἴ τινες προσέχοιεν τῷ πλήθει τῷ ὑμετέρῳ ,εἰς τὴν ἐσχάτην ἐμπέσοιεν ἀθυμίαν ,ὁρῶντες ὑμᾶς αὑτοὺς μὲν παρακαλοῦντας ἐπὶ τὸν πόλεμον ,οἴκοι δὲ μὴ μόνον εἰρήνην ,ἀλλὰ καὶ συμμαχίαν ἐψηφισμένους ποιεῖσθαι ·
τρίτον δὲ ὅπως Κερσοβλέπτης ὁ Θρᾴκης βασιλεὺς μὴ ἔσται ἔνορκος ,μηδέ μετέσται τῆς συμμαχίας καὶ τῆς εἰρήνης αὐτῷ .παρηγγέλλετο δ᾽ ἐπ᾽ αὐτὸν ἤδη στρατεία .καὶ ταῦθ᾽ ὁ μὲν ἐξωνούμενος οὐκ ἠδίκει ,πρὸ γὰρ τῶν ὅρκων καὶ τῶν συνθηκῶν ἀνεμέσητον ἦν αὐτῷ πράττειν τὰ συμφέροντα ,οἱ δ᾽ ἀποδόμενοι καὶ κατακοινωνήσαντες τὰ τῆς πόλεως ἰσχυρὰ μεγάλης ὀργῆς ἦσαν ἄξιοι .ὁ γὰρ μισαλέξανδρος νυνὶ φάσκων εἶναι ,καὶ τότε μισοφίλιππος ,Δημοσθένης ,ὁ τὴν ξενίαν ἐμοὶ προφέρων τὴν Ἀλεξάνδρου ,γράφει ψήφισμα ,τοὺς καιροὺς τῆς πόλεως ὑφαιρούμενος ,ἐκκλησίαν ποιεῖν τοὺς πρυτάνεις τῇ ὀγδόῃ ἱσταμένου 
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,τῶν ψηφισμάτων ἀκούσατε .
Ψηφίσματα 
ἐπειδὴ τοίνυν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,παρεληλύθει τὰ Διονύσια ,ἐγίγνοντο δὲ αἱ ἐκκλησίαι ,ἐν τῇ προτέρᾳ τῶν ἐκκλησιῶν ἀνεγνώσθη δόγμα κοινὸν τῶν συμμάχων ,οὗ τὰ κεφάλαια διὰ βραχέων ἐγὼ προερῶ .
πρῶτον μὲν γὰρ ἔγραψαν ὑπὲρ εἰρήνης ὑμᾶς μόνον βουλεύσασθαι ,τὸ δὲ τῆς συμμαχίας ὄνομα ὑπερέβησαν ,οὐκ ἐπιλελησμένοι ,ἀλλὰ καὶ τὴν εἰρήνην ἀναγκαιοτέραν ἢ καλλίω ὑπολαμβάνοντες εἶναι ·
ἔπειτα ἀπήντησαν ὀρθῶς ἰασόμενοι τὸ Δημοσθένους δωροδόκημα ,
καὶ προσέγραψαν ἐξεῖναι τῷ βουλομένῳ τῶν Ἑλλήνων ἐν τρισὶ μησὶν εἰς τὴν αὐτὴν στήλην ἀναγράφεσθαι μετ᾽ Ἀθηναιων καὶ μετέχειν τῶν ὅρκων καὶ τῶν συνθηκῶν ,δύο τὰ μέγιστα προκαταλαμβάνοντες ,πρῶτον μὲν τὸν χρόνον τὸν τῆς τριμήνου ταῖς τῶν Ἑλλήνων πρεσβείαις ἱκανὸν παραγενέσθαι κατασκευάζοντες ,ἔπειτα τὴν τῶν Ἑλλήνων εὔνοιαν τῇ πόλει μετὰ κοινοῦ συνεδρίου κτώμενοι ,ἵν᾽ εἰ παραβαίνοιντο αἱ συνθῆκαι ,μὴ μόνοι μηδ᾽ ἀπαράσκευοι πολεμήσαιμεν ,ὃ νῦν ἡμῖν παθεῖν συνέβη διὰ Δημοσθένην .ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,ἐξ αὐτοῦ τοῦ δόγματος ἀκούσαντες μαθήσεσθε .Δόγμα Συμμάχων 
τούτῳ τῷ δόγματι συνειπεῖν ὁμολογῶ ,καὶ πάντες οἱ ἐν τῇ προτέρᾳ τῶν ἐκκλησιῶν δημηγοροῦντες ·
καὶ ὁ δῆμος ἀπῆλθε τοιοῦτόν τι ὑπειληφώς ,ὡς ἔσται μὲν ἡ εἰρήνη [ 1 περὶ δὲ συμμαχίας οὐκ ἄμεινον εἴη διὰ τὴν τῶν Ἑλλήνων παράκλησιν βουλεύσασθαι] 1 ,ἔσται δὲ κοινῇ μετὰ τῶν Ἑλλήνων ἁπάντων .
νὺξ ἐν μέσῳ ,καὶ παρῆμεν τῇ ὑστεραίᾳ εἰς τὴν ἐκκλησίαν .ἐνταῦθα δὴ προκαταλαβὼν Δημοσθένης τὸ βῆμα ,οὐδενὶ τῶν ἄλλων παραλιπὼν λόγον ,οὐδὲν ὄφελος ἔφη τῶν χθὲς εἰρημένων εἶναι λόγων ,εἰ ταῦθ᾽ οἱ Φιλίππου μὴ συμπεισθήσονται πρέσβεις ,οὐδὲ γιγνώσκειν ἔφη τὴν εἰρήνην ἀπούσης συμμαχίας .
οὐ γὰρ ἔφη δεῖν ,καὶ γὰρ τὸ ῥῆμα μέμνημαι ὡς εἶπε ,διὰ τὴν ἀηδίαν τοῦ λέγοντος ἅμα καὶ τοῦ ὀνόματος ," ἀπορρῆξαι " τῆς εἰρήνης τὴν συμμαχίαν ,οὐδὲ τὰ τῶν Ἑλλήνων ἀναμένειν μελλήματα ,ἀλλ᾽ ἢ πολεμεῖν αὐτούς ,ἢ τὴν εἰρήνην ἰδίᾳ ποιεῖσθαι .
καὶ τελευτῶν ἐπὶ τὸ βῆμα παρακαλέσας Ἀντίπατρον ἐρώτημά τι ἠρώτα ,προειπὼν μὲν ἃ ἐρήσεται ,προδιδάξας δὲ ἃ χρὴ κατὰ τῆς πόλεως ἀποκρίνασθαι .
καὶ τέλος ταῦτ᾽ ἐνίκα ,τῷ μὲν λόγῳ προσβιασαμένου Δημοσθένους ,τὸ δὲ ψήφισμα γράψαντος Φιλοκράτους .
ὃ δὲ ἦν ὑπόλοιπον αὐτοῖς ,Κερσοβλέπτην καὶ τὸν ἐπὶ Θρᾴκης τόπον ἔκδοτον ποιῆσαι ,καὶ τοῦτ᾽ ἔπραξαν ἕκτῃ φθίνοντος τοῦ Ἐλαφηβολιῶνος ,πρὶν ἐπὶ τὴν ὑστέραν ἀπαίρειν πρεσβείαν τὴν ἐπὶ τοὺς ὅρκους Δημοσθένην ·
ὁ γὰρ μισαλέξανδρος καὶ μισοφίλιππος ἡμῖν οὑτοσὶ ῥήτωρ δὶς ἐπρέσβευσεν εἰς Μακεδονίαν ,ἐξὸν μηδὲ ἅπαξ ,ὁ νυνὶ κελεύων τῶν Μακεδόνων καταπτύειν .
εἰς δὲ τὴν ἐκκλησίαν τὴν τῇ ἕκτῃ προκαθεζόμενος βουλευτὴς ὢν ἐκ παρασκευῆς ,ἔκδοτον Κερσοβλέπτην μετὰ Φιλοκράτους ἐποίησε .
λανθάνει γὰρ ὁ μὲν Φιλοκράτης ἐν ψηφίσματι μετὰ τῶν ἄλλων παρεγγράψας ,ὁ δ᾽ ἐπιψηφίσας ,Δημοσθένης ," ἀποδοῦναι δὲ τοὺς ὅρκους τοῖς πρέσβεσι τοῖς παρὰ Φιλίππου ἐν τῇδε τῇ ἡμέρᾳ τοὺς συνέδρους τῶν συμμάχων ." 
παρὰ δὲ Κερσοβλέπτου σύνεδρος οὐκ ἐκάθητο ·γράψας δὲ τοὺς συνεδρεύοντας ὀμνύναι ,τὸν Κερσοβλέπτην οὐ συνεδρεύοντα ἐξέκλῃσε τῶν ὅρκων .
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,ἀνάγνωθί μοι ,τίς ἦν ὁ ταῦτα γράψας ,καὶ τίς ὁ ἐπιψηφίσας .
Ψήφισμα καλόν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,καλὸν ἡ τῶν δημοσίων γραμμάτων φυλακή ·
ἀκίνητον γάρ ἐστι ,καὶ οὐ συμμεταπίπτει τοῖς αὐτομολοῦσιν ἐν τῇ πολιτείᾳ ,ἀλλ᾽ ἀπέδωκε τῷ δήμῳ ,ὁπόταν βούληται ,συνιδεῖν τοὺς πάλαι μὲν πονηρούς ,ἐκ μεταβολῆς δ᾽ ἀξιοῦντας εἶναι χρηστούς .
ὑπόλοιπον δ᾽ ἐστί μοι τὴν κολακείαν διεξελθεῖν .
Δημοσθένης γὰρ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ἐνιαυτὸν βουλεύσας ,οὐδεμίαν πώποτε φανήσεται πρεσβείαν εἰς προεδρίαν καλέσας ,ἀλλὰ τότε μόνον καὶ πρῶτον ·
καὶ προσκεφάλαια ἔθηκε ,καὶ φοινικίδας περιεπέτασε ,καὶ ἅμα τῇ ἡμέρᾳ ἡγεῖτο τοῖς πρέσβεσιν εἰς τὸ θέατρον ,ὥστε καὶ συρίττεσθαι διὰ τὴν ἀσχημοσύνην καὶ κολακείαν .
καὶ ὅτ᾽ ἀπῄεσαν ,ἐμισθώσατο αὐτοῖς τρία ζεύγη ὀρεικὰ καὶ τοὺς πρέσβεις προὔπεμψεν εἰς Θήβας ,καταγέλαστον τὴν πόλιν ποιῶν .
ἵνα δ᾽ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως μείνω ,λαβέ μοι τὸ ψήφισμα τὸ περὶ τῆς προεδρίας .
Ψήφισμα 
οὗτος τοίνυν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὁ τηλικοῦτος τὸ μέγεθος κόλαξ ,πρῶτος διὰ τῶν κατασκόπων τῶν παρὰ Χαριδήμου πυθόμενος τὴν Φιλίππου τελευτήν ,τῶν μὲν θεῶν συμπλάσας ἑαυτῷ ἐνύπνιον κατεψεύσατο ,ὡς οὐ παρὰ Χαριδήμου τὸ πρᾶγμα πεπυσμένος ,ἀλλὰ παρὰ τοῦ Διὸς καὶ τῆς Ἀθηνᾶς ,οὓς μεθ᾽ ἡμέραν ἐπιορκῶν νύκτωρ φησὶν ἑαυτῷ διαλέγεσθαι καὶ τὰ μέλλοντα ἔσεσθαι προλέγειν ,ἑβδόμην δ᾽ ἡμέραν τῆς θυγατρὸς αὐτῷ τετελευτηκυίας ,πρὶν πενθῆσαι καὶ τὰ νομιζόμενα ποιῆσαι ,στεφανωσάμενος καὶ λευκὴν ἐσθῆτα λαβὼν ἐβουθύτει καὶ παρενόμει ,τὴν μόνην ὁ δείλαιος καὶ πρώτην αὐτὸν πατέρα προσειποῦσαν ἀπολέσας .
καὶ οὐ τὸ δυστύχημα ὀνειδίζω ,ἀλλὰ τὸν τρόπον ἐξετάξω .
ὁ γὰρ μισότεκνος καὶ πατὴρ πονηρὸς οὐκ ἄν ποτε γένοιτο δημαγωγὸς χρηστός ,οὐδὲ ὁ τὰ φίλτατα καὶ οἰκειότατα σώματα μὴ στέργων οὐδέποθ᾽ ὑμᾶς περὶ πολλοῦ ποιήσεται τοὺς ἀλλοτρίους ,οὐδέ γε ὁ ἰδία πονηρὸς ἄν ποτε γένοιτο δημοσίᾳ χρηστός ,οὐδ᾽ ὅστις ἐστὶν οἴκοι φαῦλος ,οὐδέποτ᾽ ἦν ἐν Μακεδονία καλὸς κἀγαθός ·οὐ γὰρ τὸν τρόπον ,ἀλλὰ τὸν τόπον μετήλλαξεν .
πόθεν οὖν ἐπὶ τὴν μεταβολὴν ἦλθε τῶν πραγμάτων ,οὗτος γάρ ἐστιν ὁ δεύτερος καιρός ,καὶ τί ποτ᾽ ἐστὶ τὸ αἴτιον ,ὅτι Φιλοκράτης μὲν ἀπὸ τῶν αὐτῶν πολιτευμάτων Δημοσθένει φυγὰς ἀπ᾽ εἰσαγγελίας γεγένηται ,Δημοσθένης δὲ ἐπέστη τῶν ἄλλων κατήγορος ,καὶ πόθεν ποθ᾽ ὑμᾶς εἰς τὴν ἀτυχίαν ὁ μιαρὸς ἄνθρωπος ἐμβέβληκε ,ταῦτ᾽ ἤδη διαφερόντως ἄξιόν ἐστιν ἀκοῦσαι .
ὡς γὰρ τάχιστα εἴσω Πυλῶν Φίλιππος παρῆλθε ,καὶ τάς τε ἐν Φωκεῦσι πόλεις παραδόξως ἀναστάτους ἐποίησε ,Θηβαίους τε ,ὡς τόθ᾽ ὑμῖν ἐδόκει ,περαιτέρω τοῦ καιροῦ καὶ τοῦ ὑμετέρου συμφέροντος ἰσχυροὺς κατεσκεύασεν ,ὑμεῖς τε ἐκ τῶν ἀγρῶν φοβηθέντες ἐσκευαγωγήσατε ,ἐν ταῖς μεγίσταις δ᾽ ἦσαν αἰτίαις οἱ πρέσβεις οἱ τὴν εἰρήνην πρεσβεύσαντες ,πολὺ δὲ τῶν ἄλλων διαφερόντως Φιλοκράτης καὶ Δημοσθένης ,διὰ τὸ μὴ μόνον πρεσβεύειν ,ἀλλὰ καὶ τὰ ψηφίσματα γεγραφέναι ,
συνέβη τε ἐν τοῖς αὐτοῖς χρόνοις διαφέρεσθαί τι Δημοσθένην καὶ Φιλοκράτην σχεδὸν ὑπὲρ τούτων ὑπὲρ ὧν καὶ ὑμεῖς ὑπωπτεύσατε ·
τοιαύτης ἐμπιπτούσης ταραχῆς ,μετὰ τῶν συμφύτων αὐτῷ νοσημάτων ἤδη τὰ μετὰ ταῦτα ἐβουλεύετο ,μετὰ δειλίας καὶ τῆς πρὸς Φιλοκράτην ὑπὲρ τῆς δωροδοκίας ζηλοτυπίας ,καὶ ἡγήσατο ,εἰ τῶν συμπρεσβευόντων καὶ τοῦ Φιλίππου κατήγορος ἀναφανείη ,τὸν μὲν Φιλοκράτην προδήλως ἀπολεῖσθαι ,τοὺς δὲ ἄλλους συμπρέσβεις κινδυνεύσειν ,αὐτὸς δ᾽ εὐδοκιμήσειν ,καὶ προδότης ὢν τῶν φίλων καὶ πονηρός ,πιστὸς τῷ δήμῳ φανήσεσθαι .
κατιδόντες δ᾽ αὐτὸν οἱ τῇ τῆς πόλεως προσπολεμοῦντες ἡσυχίᾳ ,ἄσμενοι παρεκάλουν ἐπὶ τὸ βῆμα ,τὸν μόνον ἀδωροδόκητον ὀνομάζοντες τῇ πόλει ·
ὁ δὲ παριὼν ἀρχὰς αὐτοῖς ἐνεδίδου πολέμου καὶ ταραχῆς .
οὗτός ἐστιν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὁ πρῶτος ἐξευρὼν Σέρριον τεῖχος καὶ Δορίσκον καὶ Ἐργίσκην καὶ Μυρτίσκην καὶ Γάνος καὶ Γανιάδα ,χωρία ὧν οὐδὲ τὰ ὀνόματα ᾔδεμεν πρότερον .καὶ εἰς τοῦτο φέρων περιέστησε τὰ πράγματα ,ὥστ᾽ εἰ μὲν μὴ πέμποι πρέσβεις Φίλιππος ,καταφρονεῖν αὐτὸν ἔφη τῆς πόλεως ,εἰ δὲ πέμποι ,κατασκόπους πέμπειν ,ἀλλ᾽ οὐ πρέσβεις .
εἰ δὲ ἐπιτρέπειν ἐθέλοι πόλει τινὶ ἴσῃ καὶ ὁμοίᾳ περὶ τῶν ἐγκλημάτων ,οὐκ εἶναι κριτὴν ἴσον ἡμῖν ἔφη καὶ Φιλίππῳ .
Ἁλόννησον ἐδίδου ·
ὁ δ᾽ ἀπηγόρευε μὴ λαμβάνειν ," εἰ δίδωσιν ,ἀλλὰ μὴ ἀποδίδωσι ," περὶ συλλαβῶν διαφερόμενος .
καὶ τὸ τελευταῖον στεφανώσας τοὺς μετὰ Ἀριστοδήμου εἰς Θετταλίαν καὶ Μαγνησίαν παρὰ τὰς τῆς εἰρήνης συνθήκας πρεσβεύσαντας ,τὴν μὲν εἰρήνην διέλυσε ,τὴν δὲ συμφορὰν καὶ τὸν πόλεμον κατεσκεύασεν .
ναί ,ἀλλὰ χαλκοῖς καὶ ἀδαμαντίνοις τείχεσιν ,ὡς αὐτός φησι ,τὴν χώραν ἡμῶν ἐτείχισε ,τῇ τῶν Εὐβοέων καὶ Θηβαίων συμμαχίᾳ .
ἀλλά ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,περὶ ταῦτα καὶ μέγιστα ἠδίκησθε καὶ μάλιστα ἠγνοήκατε .
σπεύδων δ᾽ εἰπεῖν περὶ τῆς θαυμαστῆς συμμαχίας τῆς τῶν Θηβαίων ,ἵν᾽ ἐφεξῆς λέγω ,περὶ τῶν Εὐβοέων πρῶτον μνησθήσομαι .
ὑμεῖς γάρ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,πολλὰ καὶ μεγάλα ἠδικημένοι ὑπὸ Μνησάρχου τοῦ Χαλκιδέως ,τοῦ Καλλίου καὶ Ταυροσθένους πατρός ,οὓς οὗτος νυνὶ μισθὸν λαβὼν Ἀθηναίους εἶναι τολμᾷ γράφειν ,καὶ πάλιν ὑπὸ Θεμίσωνος τοῦ Ἐρετριέως ,ὃς ἡμῶν εἰρήνης οὔσης Ὠρωπὸν ἀφείλετο ,τούτων ἑκόντες ἐπιλαθόμενοι ,ἐπειδὴ διέβησαν εἰς Εὔβοιαν Θηβαῖοι καταδουλώσασθαι τὰς πόλεις πειρώμενοι ,ἐν πέντε ἡμέραις ἐβοηθήσατε αὐτοῖς καὶ ναυσὶ καὶ πεζῇ δυνάμει ,καὶ πρὶν τριάκονθ᾽ ἡμέρας διελθεῖν ὑποσπόνδους Θηβαίους ἀφήκατε ,κύριοι τῆς Εὖβοίας γενόμενοι ,καὶ τάς τε πόλεις αὐτὰς καὶ τὰς πολιτείας ἀπέδοτε ὀρθῶς καὶ δικαίως τοῖς παρακαταθεμένοις ,
καὶ τηλικαῦθ᾽ ὑφ᾽ ὑμῶν εὖ πεπονθότες οἱ Χαλκιδεῖς οὐ τὰς ὁμοίας ὑμῖν ἀπέδοσαν ,ἀλλ᾽ ἐπειδὴ διέβητε εἰς Εὔβοιαν Πλουτάρχῳ βοηθήσοντες ,τοὺς μὲν πρώτους χρόνους ἀλλ᾽ οὖν προσεποιοῦνθ᾽ ὑμῖν εἶναι φίλοι ,ἐπειδὴ δὲ τάχιστα εἰς Ταμύνας παρήλθομεν ,καὶ τὸ Κοτύλαιον ὀνομαζόμενον ὄρος ὑπερεβάλομεν ,ἐνταῦθα Καλλίας ὁ Χαλκιδεύς ,ὃν Δημοσθένης μισθαρνῶν ἐνεκωμίαζεν ,
ὁρῶν τὸ στρατόπεδον τὸ τῆς πόλεως εἰς δεινὰς δυσχωρίας κατακεκλῃμένον ,ὅθεν μὴ νικήσασι μάχην οὐκ ἦν ἀναχώρησις ,οὐδὲ βοηθείας ἐλπὶς οὔτ᾽ ἐκ γῆς οὔτ᾽ ἐκ θαλάττης ,συναγείρας ἐξ ἁπάσης τῆς Εὐβοίας στρατόπεδον ,καὶ παρὰ Φιλίππου δύναμιν προσμεταπεμψάμενος ,ὅ τ᾽ ἀδελφὸς αὐτοῦ Ταυροσθένης ,ὁ νυνὶ πάντας δεξιούμενος καὶ προσγελῶν ,τοὺς Φωκικοὺς ξένους διαβιβάσας ,ἦλθον ἐφ᾽ ἡμᾶς ὡς ἀναιρήσοντες .
καὶ εἰ μὴ πρῶτον μὲν θεῶν τις ἔσωσε τὸ στρατόπεδον ,ἔπειθ᾽ οἱ στρατιῶται οἱ ὑμέτεροι καὶ οἱ πεζοὶ καὶ οἱ ἱππεῖς ἄνδρες ἐγένοντο ἀγαθοί ,καὶ παρὰ τὸν ἱππόδρομον τὸν ἐν Ταμύναις ἐκ παρατάξεως μάχῃ κρατήσαντες ὑποσπόνδους ἀφεῖσαν τοὺς πολεμίους ,ἐκινδύνευσεν ἂν ἡ πόλις αἴσχιστα παθεῖν ·
οὐ γὰρ τὸ δυστυχῆσαι κατὰ πόλεμον μέγιστόν ἐστι κακόν ,ἀλλ᾽ ὅταν τις πρὸς ἀνταγωνιστὰς ἀναξίους διακινδυνεύων ἀποτύχῃ ,διπλασίαν εἰκὸς εἶναι τὴν συμφοράν .
ἀλλ᾽ ὅμως ὑμεῖς τοιαῦτα πεπονθότες πάλιν διελύσασθε πρὸς αὐτούς .
τυχὼν δὲ συγγνώμης παρ᾽ ὑμῶν Καλλίας ὁ Χαλκιδεύς ,
μικρὸν διαλιπὼν χρόνον πάλιν ἧκε φερόμενος εἰς τὴν ἑαυτοῦ φύσιν ,Εὐβοϊκὸν μὲν τῷ λόγῳ συνέδριον εἰς Χαλκίδα συνάγων ,ἰσχυρὰν δὲ τὴν Εὔβοιαν ἐφ᾽ ὑμᾶς ἔργῳ κατασκευάζων ,ἐξαίρετον δ᾽ αὑτῷ τυραννίδα περιποιούμενος .
κἀνταῦθα ἐλπίζων συναγωνιστὴν Φίλιππον λήψεσθαι ,ἀπῆλθεν εἰς Μακεδονίαν καὶ περιῄει μετὰ Φιλίππου ,καὶ τῶν ἑταίρων εἷς ὠνομάζετο .
ἀδικήσας δὲ Φίλιππον κἀκεῖθεν ἀποδράς ,ὑπέβαλεν ἑαυτὸν φέρων Θηβαίοις .
καταλιπὼν δὲ κἀκείνους ,καὶ πλείους τραπόμενος τροπὰς τοῦ Εὐρίπου ,παρ᾽ ὃν ὤκει ,εἰς μέσον πίπτει τῆς τε Θηβαίων ἔχθρας καὶ τῆς Φιλίππου .
ἀπορῶν δ᾽ ὅ τι χρήσαιτο αὑτῷ ,καὶ παραγγελλομένης ἐπ᾽ αὐτὸν ἤδη στρατείας ,μίαν ἐλπίδα λοιπὴν κατεῖδε σωτηρίας ,ἔνορκον λαβεῖν τὸν Ἀθηναίων δῆμον ,σύμμαχον ὀνομασθέντα ,βοηθήσειν ,εἴ τις ἐπ᾽ αὐτὸν ἴοι ·ὃ πρόδηλον ἦν ἐσόμενον ,εἰ μὴ ὑμεῖς κωλύσετε .
ταῦτα διανοηθείς ,ἀποστέλλει δεῦρο πρέσβεις Γλαυκέτην καὶ Ἐμπέδωνα καὶ Διόδωρον τὸν δολιχοδρομήσαντα ,φέροντας τῷ μὲν δήμῳ κενὰς ἐλπίδας ,Δημοσθένει δ᾽ ἀργύριον καὶ τοῖς περὶ τοῦτον .
τρία δ᾽ ἦν ἃ ἅμα ἐξεωνεῖτο ,πρῶτον μὲν μὴ διασφαλῆναι τῆς πρὸς ὑμᾶς συμμαχίας ·
οὐδὲν γὰρ ἦν τὸ μέσον ,εἰ μνησθεὶς τῶν προτέρων ἀδικημάτων ὁ δῆμος μὴ προσδέξαιτο τὴν συμμαχίαν ,ἀλλ᾽ ὑπῆρχεν αὐτῷ ἢ φεύγειν ἐκ Χαλκίδος ,ἢ τεθνάναι ἐγκαταληφθέντι ·τηλικαῦται δυνάμεις ἐπ᾽ αὐτὸν ἐπεστράτευον ,ἥ τε Φιλίππου καὶ Θηβαίων .δεύτερον δ᾽ ἧκον οἱ μισθοὶ τῷ γράψοντι τὴν συμμαχίαν ὑπὲρ τοῦ μὴ συνεδρεύειν Ἀθήνησι Χαλκιδέας ,τρίτον δὲ ὥστε μὴ τελεῖν συντάξεις .καὶ τούτων τῶν προαιρέσεων οὐδεμιᾶς ἀπέτυχε Καλλίας ,ἀλλ᾽ ὁ μισοτύραννος Δημοσθένης ,ὡς αὐτὸς προσποιεῖται ,ὅν φησι Κτησιφῶν τὰ βέλτιστα λέγειν ,ἀπέδοτο μὲν τοὺς καιροὺς τοὺς τῆς πόλεως ,ἔθαψε δ᾽ ἐν 
τὰς δὲ συνεδρίας καὶ τὰς συντάξεις ,ἐξ ὧν ἰσχύσειν ὁ πόλεμος ἔμελλεν ,ἄρδην ἀπέδοτο ,καλλίστοις ὀνόμασιν αἰσχίστας πράξεις γράφων ,καὶ τῷ λόγῳ προσβιβάζων ὑμᾶς ,τὰς μὲν βοηθείας ὡς δεῖ τὴν πόλιν πρότερον ποιεῖσθαι τοῖς ἀεὶ δεομένοις τῶν Ἑλλήνων ,τὰς δὲ συμμαχίας ὑστέρας μετὰ τὰς εὐεργεσίας .
ἵνα δ᾽ εὖ εἰδῆτε ὅτι ἀληθῆ λέγω ,λαβέ μοι τὴν Καλλία γραφεῖσαν συμμαχίαν .
ἀνάγνωθι τὸ ψήφισμα .
Ψήφισμα 
οὔπω τοίνυν τοῦτ᾽ ἐστὶ δεινόν ,εἰ καιροὶ τηλικοῦτοι πεπραμένοι τυγχάνουσιν καὶ συνεδρίαι καὶ συντάξεις ,ἀλλὰ πολὺ τούτου δεινότερον φανήσεται ὃ μέλλω λέγειν .
εἰς γὰρ τοῦτο προήχθη Καλλίας μὲν ὕβρεως καὶ πλεονεξίας ,Δημοσθένης δέ ,ὃν ἐπαινεῖ Κτησιφῶν ,δωροδοκίας ,ὥστε τὰς ἐξ Ὠρεοῦ συντάξεις καὶ τὰς ἐξ Ἐρετρίας ,τὰ δέκα τάλαντα ,ζώντων φρονούντων βλεπόντων ἔλαθον ὑμῶν ὑφελόμενοι ,καὶ τοὺς ἐκ τῶν πόλεων τούτων συνέδρους παρ᾽ ὑμῶν μὲν ἀνέστησαν ,πάλιν δὲ εἰς Χαλκίδα καὶ τὸ καλούμενον Εὐβοϊκὸν συνέδριον συνήγαγον .
ὃν δὲ τρόπον καὶ δι᾽ οἵων κακουργημάτων ,ταῦτ᾽ ἤδη ἄξιόν ἐστιν ἀκοῦσαι .
ἀφικνεῖται γὰρ πρὸς ὑμᾶς οὐκέτι δι᾽ ἀγγέλων ,ἀλλ᾽ αὐτὸς ὁ Καλλίας ,καὶ παρελθὼν εἰς τὴν ἐκκλησίαν λόγους διεξῆλθε κατεσκευασμένους ὑπὸ Δημοσθένους .
εἶπε γὰρ ὡς ἥκοι ἐκ Πελοποννήσου νεωστὶ σύνταγμα συντάξας εἰς ἑκατὸν ταλάντων πρόσοδον ἐπὶ Φίλιππον ,καὶ διελογίζετο ὅσον ἑκάστους ἔδει συντελεῖν ,Ἀχαιοὺς μὲν πάντας καὶ Μεγαρέας ἑξήκοντα τάλαντα ,τὰς δ᾽ ἐν Εὐβοία πόλεις ἁπάσας τετταράκοντα ·ἐκ δὲ τούτων τῶν χρημάτων ὑπάρξειν καὶ ναυτικὴν καὶ πεζὴν δύναμιν ·εἶναι δὲ πολλοὺς καὶ ἄλλους τῶν Ἑλλήνων οὓς βούλεσθαι κοινωνεῖν τῆς συντάξεως ,ὥστε οὔτε χρημάτων οὔτε στρατιωτῶν ἀπορίαν ἔσεσθαι .
καὶ ταῦτα μὲν τὰ φανερά ·
ἔφη δὲ καὶ πράξεις πράττειν ἑτέρας δι᾽ ἀπορρήτων ,καὶ τούτων εἶναί τινας μάρτυρας τῶν ἡμετέρων πολιτῶν ,καὶ τελευτῶν ὀνομαστὶ παρεκάλει Δημοσθένην καὶ συνειπεῖν ἠξίου .
ὁ δὲ σεμνῶς πάνυ παρελθών ,τόν τε Καλλίαν ὑπερεπῄνει ,τό τε ἀπόρρητον προσεποιήσατο εἰδέναι ·
τὴν δ᾽ ἐκ Πελοποννήσου πρεσβείαν ἣν ἐπρέσβευσε ,καὶ τὴν ἐξ Ἀκαρνανίας ἔφη βούλεσθαι ὑμῖν ἀπαγγεῖλαι .ἦν δ᾽ αὐτῷ κεφάλαιον τῶν λόγων ,πάντας μὲν Πελοποννησίους ἐπὶ Φίλιππον ὑφ᾽ ἑαυτοῦ ,εἶναι δὲ τὸ σύνταγμα χρημάτων μὲν εἰς ἑκατὸν νεῶν ταχυναυτουσῶν πληρώματα καὶ εἰς πεζοὺς στρατιώτας μυρίους καὶ ἱππέας χιλίους ,ὑπάρξειν δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὰς πολιτικὰς δυνάμεις ,ἐκ Πελοποννήσου μὲν πλέον ἢ δισχιλίους ὁπλίτας ,ἐξ Ἀκαρνανίας δὲ ἑτέρους τοσούτους ·δεδόσθαι δὲ ἁπάντων τούτων τὴν ἡγεμονίαν ὑμῖν ·πραχθήσεσθαι δὲ ταῦτα οὐκ εἰς μακράν ,ἀλλ᾽ εἰς τὴν ἕκτην ἐπὶ δέκα τοῦ Ἀνθεστηριῶνος μηνός ·
εἰρῆσθαι γὰρ ἐν ταῖς πόλεσιν ὑφ᾽ αὑτοῦ καὶ παρηγγέλθαι πάντας ἥκειν συνεδρεύσοντας Ἀθήναξε εἰς τὴν πανσέληνον .
καὶ γὰρ τοῦτο ἅνθρωπος ἴδιον καὶ οὐ κοινὸν ποιεῖ .
οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι ἀλαζόνες ,ὅταν τι ψεύδωνται ,ἀόριστα καὶ ἀσαφῆ πειρῶνται λέγειν ,φοβούμενοι τὸν ἔλεγχον ·
Δημοσθένης δ᾽ ὅταν ἀλαζονεύηται ,πρῶτον μὲν μεθ᾽ ὅρκου ψεύδεται ,ἐξώλειαν ἐπαρώμενος ἑαυτῷ ,δεύτερον δέ ,ἃ εὖ οἶδεν οὐδέποτε ἐσόμενα ,τολμᾷ λέγειν εἰς ὁπότ᾽ ἔσται ,καὶ ὧν τὰ σώματα οὐχ ἑώρακε ,τούτων τὰ ὀνόματα λέγει ,κλέπτων τὴν ἀκρόασιν καὶ μιμούμενος τοὺς τἀληθῆ λέγοντας .
διὸ καὶ σφόδρα ἄξιός ἐστι μισεῖσθαι ,ὅτι πονηρὸς ὢν καὶ τὰ τῶν χρηστῶν σημεῖα διαφθείρει .
ταῦτα δ᾽ εἰπὼν δίδωσιν ἀναγνῶναι ψήφισμα τῷ γραμματεῖ μακρότερον μὲν τῆς Ἰλιάδος ,κενότερον δὲ τῶν λόγων οὓς εἴωθε λέγειν ,καὶ τοῦ βίου ὃν βεβίωκε ,μεστὸν δ᾽ ἐλπίδων οὐκ ἐσομένων καὶ στρατοπέδων οὐδέποτε συλλεγησομένων .ἀπαγαγὼν δ᾽ ὑμᾶς ἄπωθεν ἀπὸ τοῦ κλέμματος καὶ ἀνακρεμάσας ἀπὸ τῶν ἐλπίδων ,ἐνταῦθ᾽ ἤδη συστρέψας γράφει ,ἑλέσθαι πρέσβεις εἰς Ἐρέτριαν ,οἵτινες δεήσονται τῶν Ἐρετριέων ,πάνυ γὰρ ἔδει δεηθῆναι ,μηκέτι διδόναι τὴν σύνταξιν ὑμῖν ,τὰ πέντε τάλαντα ,ἀλλὰ Καλλίᾳ ,καὶ πάλιν ἑτέρους εἰς Ὠρεόν ,οἵτινες δεήσονται τὸν αὐτὸν Ἀθηναίοις καὶ φίλον καὶ ἐχθρὸν νομίζειν .
ἔπειτα ἀναφαίνεται παρ᾽ ἅπαντ᾽ ὢν ἐν τῷ ψηφίσματι πρὸς τῷ κλέμματι ,γράψας καὶ τὰ πέντε τάλαντα τοὺς πρέσβεις ἀξιοῦν τοὺς Ὠρείτας μὴ ὑμῖν ,ἀλλὰ Καλλίᾳ διδόναι .
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,ἀφελὼν τὸν κόμπον καὶ τὰς τριήρεις καὶ τὴν ἀλαζονείαν ἀνάγνωθι ·τοῦ κλέμματος ἅψαι ,ὃ ὑφείλετο ὁ μιαρὸς καὶ ἀνόσιος ἄνθρωπος ,ὅν φησι Κτησιφῶν ἐν τῷδε τῷ ψηφίσματι διατελεῖν λέγοντα καὶ πράττοντα τὰ ἄριστα τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων .
Ψήφισμα 
οὐκοῦν τὰς μὲν τριήρεις καὶ τὴν πεζὴν στρατιὰν καὶ τὴν πανσέληνον καὶ τοὺς συνέδρους λόγῳ ἠκούσατε ,τὰς δὲ συντάξεις τῶν συμμάχων ,τὰ δέκα τάλαντα ,ἔργῳ ἀπωλέσατε .
ὑπόλοιπον δ᾽ εἰπεῖν ἐστί μοι ,ὅτι λαβὼν τρία τάλαντα μισθὸν τὴν γνώμην ταύτην ἔγραψε Δημοσθένης ,τάλαντον μὲν ἐκ Χαλκίδος παρὰ Καλλίου ,τάλαντον δ᾽ ἐξ Ἐρετρίας παρὰ Κλειτάρχου τοῦ τυράννου ,τάλαντον δὲ ἐξ Ὠρεοῦ ,δι᾽ ὃ καὶ καταφανὴς ἐγένετο ,δημοκρατουμένων τῶν Ὠρειτῶν καὶ πάντα πραττόντων μετὰ ψηφίσματος .
ἐξανηλωμένοι γὰρ ἐν τῷ πολέμῳ καὶ παντελῶς ἀπόρως διακείμενοι ,πέμπουσι πρὸς αὐτὸν Γνωσίδημον τὸν Χαριγένους υἱὸν τοῦ δυναστεύσαντός ποτε ἐν Ὠρεῷ ,δεησόμενον τὸ μὲν τάλαντον ἀφεῖναι τῇ πόλει ,ἐπαγγελούμενον δ᾽ αὐτῷ χαλκῆν εἰκόνα σταθήσεσθαι ἐν Ὠρεῷ .
ὁ δὲ ἀπεκρίνατο τῷ Γνωσιδήμῳ ,ὅτι ἐλάχιστα χαλκοῦ δέοιτο ,τὸ δὲ τάλαντον διὰ τοῦ Καλλίου εἰσέπραττεν .
ἀναγκαζόμενοι δὲ οἱ Ὠρεῖται καὶ οὐκ εὐποροῦντες ,ὑπέθεσαν αὐτῷ τοῦ ταλάντου τὰς δημοσίας προσόδους ,καὶ τόκον ἤνεγκαν Δημοσθένει τοῦ δωροδοκήματος δραχμὴν τοῦ μηνὸς τῆς μνᾶς ,ἕως τὸ κεφάλαιον ἀπέδοσαν .
καὶ ταῦτ᾽ ἐπράχθη μετὰ ψηφίσματος τοῦ δήμου .
ὅτι δὲ ἀληθῆ λέγω ,λαβέ μοι τὸ ψήφισμα τῶν Ὠρειτῶν .
Ψήφισμα τοῦτ᾽ ἐστὶ τὸ ψήφισμα ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,αἰσχύνη μὲν τῆς πόλεως ,ἔλεγχος δὲ οὐ μικρὸς τῶν Δημοσθένους πολιτευμάτων ,φανερὰ δὲ κατηγορία Κτησιφῶντος ·
τὸν γὰρ οὕτως αἰσχρῶς δωροδοκοῦντα οὐκ ἔστιν ἄνδρα γεγονέναι ἀγαθόν ,ὃ τετόλμηκεν οὗτος γράψαι .
ἐνταῦθ᾽ ἤδη τέτακται καὶ ὁ τρίτος τῶν καιρῶν ,μᾶλλον δ᾽ ὁ πάντων πικρότατος χρόνος ,ἐν ὧ Δημοσθένης ἀπώλεσε τὰς τῶν Ἑλλήνων καὶ τῆς πόλεως πράξεις ,ἀσεβήσας μὲν εἰς τὸ ἱερὸν τὸ ἐν Δελφοῖς ,ἄδικον δὲ καὶ οὐδαμῶς ἴσην τὴν πρὸς Θηβαίους συμμαχίαν γράψας .
ἄρξομαι δὲ ἀπὸ τῶν εἰς τοὺς πλημμελημάτων λέγειν .
ἔστι γάρ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τὸ Κιρραῖον ὠνομασμένον πεδίον καὶ λιμὴν ὁ νῦν ἐξάγιστος καὶ ἐπάρατος ὠνομασμένος .
ταύτην ποτὲ τὴν χώραν κατῴκησαν Κιρραῖοι καὶ Κραγαλίδαι ,γένη παρανομώτατα ,οἳ εἰς τὸ ἱερὸν τὸ ἐν Δελφοῖς καὶ περὶ τὰ ἀναθήματα ἠσέβουν ,ἐξημάρτανον δὲ καὶ εἰς τοὺς Ἀμφικτύονας .
ἀγανακτήσαντες δ᾽ ἐπὶ τοῖς γιγνομένοις μάλιστα μέν ,ὡς λέγονται ,οἱ πρόγονοι οἱ ὑμέτεροι ,ἔπειτα καὶ οἱ ἄλλοι Ἀμφικτύονες ,μαντείαν ἐμαντεύσαντο παρὰ τῷ θεῷ ,τίνι χρὴ τιμωρίᾳ τοὺς ἀνθρώπους τούτους μετελθεῖν .
καὶ αὐτοῖς ἀναιρεῖ ἡ Πυθία πολεμεῖν Κιρραίοις καὶ Κραγαλίδαις πάντ᾽ ἤματα καὶ πάσας νύκτας ,καὶ τὴν χώραν αὐτῶν ἐκπορθήσαντας καὶ αὐτοὺς ἀνδραποδισαμένους ἀναθεῖναι τῷ Ἀπόλλωνι τῷ Πυθίῳ καὶ τῇ Ἀρτέμιδι καὶ τῇ Λητοῖ καὶ Ἀθηνᾷ Προναίᾳ ἐπὶ πάσῃ ἀεργίᾳ ,καὶ ταύτην τὴν χώραν μήτ᾽ αὐτοὺς ἐργάζεσθαι μήτ᾽ ἄλλον ἐᾶν .
λαβόντες δὲ τὸν χρησμὸν τοῦτον οἱ Ἀμφικτύονες ἐψηφίσαντο Σόλωνος εἰπόντος Ἀθηναίου τὴν γνώμην ,ἀνδρὸς καὶ νομοθετῆσαι δυνατοῦ καὶ περὶ ποίησιν καὶ φιλοσοφίαν διατετριφότος ,ἐπιστρατεύειν ἐπὶ τοὺς ἐναγεῖς κατὰ τὴν μαντείαν τοῦ θεοῦ ·
καὶ συναθροίσαντες δύναμιν πολλὴν τῶν Ἀμφικτυόνων ,ἐξηνδραποδίσαντο τοὺς ἀνθρώπους καὶ τὸν λιμένα καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν κατέσκαψαν καὶ τὴν χώραν καθιέρωσαν κατὰ τὴν μαντείαν .
καὶ ἐπὶ τούτοις ὅρκον ὤμοσαν ἰσχυρόν ,μήτ᾽ αὐτοὶ τὴν ἱερὰν γῆν ἐργάσεσθαι μήτ᾽ ἄλλῳ ἐπιτρέψειν ,ἀλλὰ βοηθήσειν τῷ θεῷ καὶ τῇ γῇ τῇ ἱερᾷ καὶ χειρὶ καὶ ποδὶ καὶ φωνῇ καὶ πάσῃ δυνάμει .
καὶ οὐκ ἀπέχρησεν αὐτοῖς τοῦτον τὸν ὅρκον ὀμόσαι ,ἀλλὰ καὶ προστροπὴν καὶ ἀρὰν ἰσχυρὰν ὑπὲρ τούτων ἐποιήσαντο .
γέγραπται γὰρ οὕτως ἐν τῇ ἀρᾷ ," εἴ τις τάδε ," φησί ," παραβαίνοι ἢ πόλις ἤ ἰδιώτης ἢ ἔθνος ,ἐναγής ," φησίν ," ἔστω τοῦ Ἀπόλλωνος καὶ τῆς Ἀρτέμιδος καὶ τῆς Λητοῦς καὶ Ἀθηνᾶς Προναίας .
" 
καὶ ἐπεύχεται αὐτοῖς μήτε γῆν καρποὺς φέρειν ,μήτε γυναῖκας τέκνα τίκτειν γονεῦσιν ἐοικότα ,ἀλλὰ τέρατα ,μήτε βοσκήματα κατὰ φύσιν γονὰς ποιεῖσθαι ,ἧτταν δὲ αὐτοῖς εἶναι πολέμου καὶ δικῶν καὶ ἀγορᾶς ,καὶ ἐξώλεις εἶναι καὶ αὐτοὺς καὶ οἰκίας καὶ γένος ἐκείνων .
" καὶ μήποτε ," φησίν ," ὁσίως θύσειαν τῷ Ἀπόλλωνι μηδὲ τῇ Ἀρτέμιδι μηδὲ τῇ Λητοῖ μηδ᾽ Ἀθηνᾷ Προναίᾳ ,μηδὲ δέξαιντο αὐτοῖς τὰ ἱερά .
" 
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,ἀνάγνωθι τὴν τοῦ θεοῦ μαντείαν .
ἀκούσατε τῆς ἀρᾶς .
ἀναμνήσθητε τῶν ὅρκων ,οὓς ὑμῶν οἱ πρόγονοι μετὰ τῶν Ἀμφικτυόνων συνώμοσαν .
Μαντεία [Οὐ πρὶν τῆσδε πόληος ἐρείψετε πύργον ἑλόντες ,πρίν γε θεοῦ τεμένει κυανώπιδος Ἀμφιτρίτης κῦμα ποτικλύζῃ κελαδοῦν ἱεραῖσιν ἐπ᾽ ἀκταῖς .
] υνκνοων Ὅρκοι Ἀρά ταύτης τῆς ἀρᾶς καὶ τῶν ὅρκων καὶ τῆς μαντείας ἀναγεγραμμένων ἔτι καὶ νῦν ,οἱ Λοκροὶ οἱ Ἀμφισσεῖς ,μᾶλλον δὲ οἱ προεστηκότες αὐτῶν ,ἄνδρες παρανομώτατοι ,ἐνηργάζοντο τὸ πεδίον ,καὶ τὸν λιμένα τὸν ἐξάγιστον καὶ ἐπάρατον πάλιν ἐτείχισαν καὶ συνῴκισαν ,καὶ τέλη τοὺς καταπλέοντας ἐξέλεγον ,καὶ τῶν ἀφικνουμένων εἰς Δελφοὺς πυλαγόρων ἐνίους χρήμασι διέφθειρον ,ὧν εἷς ἦν Δημοσθένης .
χειροτονηθεὶς γὰρ ὑφ᾽ ὑμῶν πυλάγορος ,λαμβάνει δισχιλίας δραχμὰς παρὰ τῶν Ἀμφισσέων ,τοῦ μηδεμίαν μνείαν περὶ αὐτῶν ἐν τοῖς Ἀμφικτύοσι ποιεῖσθαι .
διωμολογήθη δ᾽ αὐτῷ καὶ εἰς τὸν λοιπὸν χρόνον ἀποστέλλεσθαι Ἀθήναζε τοῦ ἐνιαυτοῦ ἑκάστου μνᾶς εἴκοσιν ἐκ τῶν ἐξαγίστων καὶ ἐπαράτων χρημάτων ,ἐφ᾽ ᾧτε βοηθήσει τοῖς Ἀμφισσεῦσιν Ἀθήνησι κατὰ πάντα τρόπον ·
ὅθεν ἔτι μᾶλλον ἢ πρότερον συμβέβηκεν αὐτῷ ,ὅτου ἂν προσάψηται ,ἢ ἀνδρὸς ἰδιώτου ἢ δυνάστου ἢ πόλεως δημοκρατουμένης ,τούτων ἑκάστους ἀνιάτοις συμφοραῖς περιβάλλειν .
σκέψασθε δὴ τὸν δαίμονα καὶ τὴν τύχην ,ὅσῳ περιεγένετο τῆς τῶν Ἀμφισσέων ἀσεβείας .ἐπὶ γὰρ Θεοφράστου ἄρχοντος ,ἱερομνήμονος ὄντος Διογνήτου Ἀναφλυστίου ,πυλαγόρους ὑμεῖς εἵλεσθε Μειδίαν τε ἐκεῖνον τὸν Ἀναγυράσιον ,ὃν ἐβουλόμην ἂν πολλῶν ἕνεκα ζῆν ,καὶ Θρασυκλέα τὸν ἐξ Οἴου ,καὶ τρίτον μετὰ τούτων ἐμέ .
συνέβη δ᾽ ἡμῖν ἀρτίως μὲν εἰς Δελφοὺς ἀφῖχθαι ,παραχρῆμα δὲ τὸν ἱερομνήμονα Διόγνητον πυρέττειν ·
τὸ δ᾽ αὐτὸ τοῦτο συνεπεπτώκει καὶ τῷ Μειδίᾳ .
οἱ δ᾽ ἄλλοι συνεκάθηντο Ἀμφικτύονες .
ἐξηγγέλλετο δ᾽ ἡμῖν παρὰ τῶν βουλομένων εὔνοιαν ἐνδείκνυσθαι τῇ πόλει ,ὅτι οἱ Ἀμφισσεῖς ὑποπεπτωκότες τότε καὶ δεινῶς θεραπεύοντες τοὺς Θηβαίους εἰσέφερον δόγμα κατὰ τῆς ἡμετέρας πόλεως ,πεντήκοντα ταλάντοις ζημιῶσαι τὸν δῆμον τὸν Ἀθηναίων ,ὅτι χρυσᾶς ἀσπίδας ἀνέθεμεν πρὸς τὸν καινὸν νεὼν πρὶν ἐξαρέσασθαι ,καὶ ἐπεγράψαμεν τὸ προσῆκον ἐπίγραμμα ," Ἀθηναῖοι ἀπὸ Μήδων καὶ Θηβαίων ,ὅτε τἀναντία τοῖς Ἕλλησιν ἐμάχοντο .
" μεταπεμψάμενος δ᾽ ἐμὲ ὁ ἱερομνήμων ἠξίου εἰσελθεῖν εἰς τὸ συνέδριον καὶ εἰπεῖν τι πρὸς τοὺς Ἀμφικτύονας ὑπὲρ τῆς πόλεως ,καὶ αὐτὸν οὕτω προῃρημένον .
ἀρχομένου δέ μου λέγειν καὶ προθυμότερόν πως εἰσεληλυθότος εἰς τὸ συνέδριον ,τῶν ἄλλων πυλαγόρων μεθεστηκότων ,ἀναβοήσας τις τῶν Ἀμφισσέων ,ἄνθρωπος ἀσελγέστατος καὶ ὡς ἐμοὶ ἐφαίνετο οὐδεμιᾶς παιδείας μετεσχηκώς ,ἴσως δὲ καὶ δαιμονίου τινὸς ἐξαμαρτάνειν προαγομένου ," ἀρχὴν δέ γε ," ἔφη ," ὦ ἄνδρες Ἕλληνες ,εἰ ἐσωφρονεῖτε ,οὐδ᾽ ἂν ὠνομάζετε τοὔνομα τοῦ δήμου τοῦ Ἀθηναίων ἐν ταῖσδε ταῖς ἡμέραις ,ἀλλ᾽ ὡς ἐναγεῖς ἐξείργετ᾽ ἂν ἐκ τοῦ ἱεροῦ .
" 
ἅμα δὲ ἐμέμνητο τῆς τῶν Θωκέων ,συμμαχίας ,ἣν ὁ Κρωβύλος ἐκεῖνος ἔγραΨε ,καὶ ἄλλα πολλὰ καὶ δυσχερῆ κατὰ τῆς πόλεως διεξῄει ,ἃ ἐγὼ οὔτε τότ᾽ ἐκαρτέρουν ἁκούων ,οὔτε νῦν ἡδέως μέμνημαι αὐτῶν .
ἀκούσας δὲ οὕτω παρωξύνθην ,ὡς οὐδεπώποτ᾽ ἐν τῷ ἐμαυτοῦ βίῳ .
καὶ τοὺς μὲν ἄλλους λόγους ὑπερβήσομαι ·ἐπῄει δ᾽ οὖν μοι ἐπὶ τὴν γνώμην μνησθῆναι τῆς τῶν Ἀμφισσέων περὶ τὴν γῆν τὴν ἱερὰν ἀσεβείας ,καὶ αὐτόθεν ἑστηκὼς ἐδείκνυον τοῖς Ἀμφικτύοσιν ·
ὑπόκειται γὰρ τὸ Κιρραῖον πεδίον τῷ ἱερῷ καὶ ἔστιν εὐσύνοπτον .
" ὁρᾶτε ," ἔφην ἐγώ ," ὦ ἄνδρες τῶν Ἀμφικτύονες ,ἐξειργασμένον τουτὶ τὸ πεδίον ὑπὸ τῶν Ἀμφισσέων ,καὶ κεραμεῖα ἐνῳκοδομημένα καὶ αὔλια ·
ὁρᾶτε τοῖς ὀφθαλμοῖς τὸν ἐξάγιστον καὶ ἐπάρατον λιμένα τετειχισμένον ·
ἴστε τούτους αὐτοί ,καὶ οὐδὲν ἑτέρων δεῖσθε μαρτύρων ,τέλη πεπρακότας καὶ χρήματα λαμβάνοντας ἐκ τοῦ ἱεροῦ λιμένος ." 
ἅμα δὲ ἀναγιγνώσκειν ἐκέλευον αὐτοῖς τὴν μαντείαν τοῦ θεοῦ ,τὸν ὅρκον τῶν προγόνων ,τὴν ἀρὰν τὴν γενομένην ,καὶ διωριζόμην ὅτι 
" ἐγὼ μὲν ὑπὲρ τοῦ δήμου τοῦ Ἀθηναίων καὶ τοῦ σώματος καὶ τῶν τέκνων καὶ οἰκίας τῆς ἐμαυτοῦ βοηθῶ κατὰ τὸν ὅρκον καὶ τῷ θεῷ καὶ τῇ γῇ τῇ ἱερᾷ καὶ χειρὶ καὶ ποδὶ καὶ φωνῇ καὶ πᾶσιν οἷς δύναμαι ,καὶ τὴν πόλιν τὴν ἡμετέραν τὰ πρὸς τοὺς θεοὺς ἀφοσιῶ ·
ὑμεῖς δ᾽ ὑπὲρ ὑμῶν αὐτῶν ἤδη βουλεύεσθε .
ἐνῆκται μὲν τὰ κανᾶ ,παρέστηκε δὲ τὰ θύματα τοῖς βωμοῖς ,μέλλετε δ᾽ αἰτεῖν τοὺς θεοὺς τἀγαθὰ καὶ κοινῇ καὶ ἰδία .
σκοπεῖτε δή ,ποίᾳ φωνῇ ,ποίᾳ ψυχῇ ,ποίοις ὄμμασι ,τίνα τόλμαν κτησάμενοι τὰς ἱκετείας ποιήσεσθε ,τούτους παρέντες ἀτιμωρήτους τοὺς ἐναγεῖς καὶ ταῖς ἀραῖς ἐνόχους .
οὐ γὰρ δι᾽ αἰνιγμῶν ,ἀλλ᾽ ἐναργῶς γέγραπται κατά τε τῶν ἀσεβησάντων ,ἃ χρὴ παθεῖν αὐτούς ,καὶ κατὰ τῶν ἐπιτρεψάντων ,καὶ τελευταῖον ἐν τῇ ἀρᾷ γέγραπται ,᾽ μηδ᾽ ὁσίως ᾽ ,φησί ,᾽ θύσειαν οἱ μὴ τιμωροῦντες τῷ Ἀπόλλωνι μηδὲ τῇ Ἀρτέμιδι μηδὲ τῇ Λητοῖ μηδ᾽ Ἀθηνᾷ Προναία ,μηδὲ δέξαιντο αὐτοῖς τὰ ἱερά ᾽ .
" 
ταῦτα καὶ πρὸς τούτοις ἕτερα πολλὰ διεξελθόντος ἐμοῦ ,ἐπειδή ποτε ἀπηλλάγην καὶ μετέστην ἐκ τοῦ συνεδρίου ,κραυγὴ πολλὴ καὶ θόρυβος ἦν τῶν Ἀμφικτυόνων ,καὶ ὁ λόγος ἦν οὐκέτι περὶ τῶν ἀσπίδων ἃς ἡμεῖς ἀνέθεμεν ,ἀλλ᾽ ἤδη περὶ τῆς τῶν Ἀμφισσέων τιμωρίας .
ἤδη δὲ πόρρω τῆς ἡμέρας ὄν ,προελθὼν ὁ κῆρυξ ἀνεῖπε ,Δελφῶν ὅσοι ἐπὶ δίετες ἡβῶσι ,καὶ δούλους καὶ ἐλευθέρους ,ἥκειν αὔριον ἅμα τῇ ἡμέρᾳ ἔχοντας ἄμας καὶ δικέλλας πρὸς τὸ Θυτεῖον ἐκεῖ καλούμενον ·
καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς κῆρυξ ἀναγορεύει τοὺς ἱερομνήμονας καὶ τοὺς πυλαγόρους ἅπαντας ἥκειν εἰς τὸν αὐτὸν τόπον βοηθήσοντας τῷ θεῷ καὶ τῇ γῇ τῇ ἱερᾷ ·
" ἥτις δ᾽ ἂν μὴ παρῇ πόλις ,εἴρξεται τοῦ ἱεροῦ καὶ ἐναγὴς ἔσται καὶ τῇ ἀρᾷ ἔνοχος ." τῇ δὲ ὑστεραίᾳ ἥκομεν ἕωθεν εἰς τὸν προειρημένον τόπον ,καὶ κατέβημεν εἰς τὸ Κιρραῖον πεδίον ,καὶ τὸν λιμένα κατασκάψαντες καὶ τὰς οἰκίας ἐμπρήσαντες ἀνεχωροῦμεν .
ταῦτα δὲ ἡμῶν πραττόντων οἱ Λοκροὶ οἱ Ἀμφισσεῖς ,ἑξήκοντα στάδια ἄπωθεν οἰκοῦντες Δελφῶν ,ἦλθον ἐφ᾽ ἡμᾶς μεθ᾽ ὅπλων πανδημεί ·
καὶ εἰ μὴ δρόμῳ μόλις ἐξεφύγομεν εἰς Δελφούς ,ἐκινδυνεύσαμεν ἂν ἀπολέσθαι .
ἐκκλησίαν γὰρ ὀνομάζουσιν ,ὅταν τις μὴ μόνον τοὺς πυλαγόρους καὶ τοὺς ἱερομνήμονας συγκαλέσῃ ,ἀλλὰ καὶ τοὺς θύοντας καὶ τοὺς χρωμένους τῷ θεῷ .
ἐνταῦθ᾽ ἤδη πολλαὶ μὲν τῶν Ἀμφισσέων ἐγίγνοντο κατηγορίαι ,πολὺς δ᾽ ἔπαινος ἦν κατὰ τῆς ἡμετέρας πόλεως ·
τέλος δὲ παντὸς τοῦ λόγου ψηφίξονται ἥκειν τοὺς ἱερομνήμονας πρὸ τῆς ἐπιούσης πυλαίας ἐν ῥητῷ χρόνῳ εἰς Πύλας ,ἔχοντας δόγμα καθ᾽ ὅ τι δίκας δώσουσιν οἱ Ἀμφισσεῖς ὑπὲρ ὧν εἰς τὸν θεὸν καὶ τὴν γῆν τὴν ἱερὰν καὶ τοὺς Ἁμφικτύονας ἐξήμαρτον .
ὅτι δὲ ἀληθῆ λέγω ,ἀναγνώσεται τὸ ψήφισμα ὑμῖν ὁ γραμματεύς .
Ψήφισμα 
τοῦ δόγματος τούτου ἀποδοθέντος ὑφ᾽ ἡμῶν ἐν τῇ βουλῇ καὶ πάλιν ἐν τῇ ἐκκλησία ,καὶ τὰς πράξεις ἡμῶν ἀποδεξαμένου τοῦ δήμου ,καὶ τῆς πόλεως ἁπάσης προαιρουμένης εὐσεβεῖν ,καὶ Δημοσθένους ὑπὲρ τοῦ μεσεγγυήματος τοῦ ἐξ Ἀμφίσσης ἀντιλέγοντος ,καὶ ἐμοῦ φανερῶς ἐναντίον ὑμῶν ἐξελέγχοντος ,ἐπειδὴ ἐκ τοῦ φανεροῦ τὴν πόλιν ἅνθρωπος οὐκ ἐδύνατο σφῆλαι ,εἰσελθὼν εἰς τὸ βουλευτήριον καὶ μεταστησάμενος τοὺς ἰδιώτας ,ἐκφέρεται προβούλευμα εἰς τὴν ἐκκλησίαν ,προσλαβὼν τὴν τοῦ γράψαντος ἀπειρίαν ·
τὸ δ᾽ αὐτὸ τοῦτο καὶ ἐν τῇ ἐκκλησία διεπράξατο ἐπιψηφισθῆναι καὶ γενέσθαι δήμου ψήφισμα ,ἐπ᾽ ἀναστάσει τῆς ἐκκλησίας οὔσης ,ἀπεληλυθότος ἐμοῦ ,οὐ γὰρ ἄν ποτε ἐπέτρεψα ,καὶ τῶν πολλῶν διαφειμένων ·
οὗ τὸ κεφάλαιόν ἐστι ," τὸν ἱερομνήμονα ," φησί ," τὸν Ἀθηναίων καὶ τοὺς πυλαγόρους τοὺς ἀεὶ πυλαγοροῦντας πορεύεσθαι εἰς Πύλας καὶ εἰς Δελφοὺς ἐν τοῖς τεταγμένοις χρόνοις ὑπὸ τῶν προγόνων ," εὐπρεπῶς γε τῷ ὀνόματι ,ἀλλὰ τῷ ἔργῳ αἰσχρῶς ·
κωλύει γὰρ εἰς τὸν σύλλογον τὸν ἐν Πύλαις ἀπαντᾶν ,ὃς ἐξ ἀνάγκης πρὸ τοῦ καθήκοντος ἔμελλε χρόνου γίγνεσθαι .
καὶ πάλιν ἐν τῷ αὐτῷ ψηφίσματι πολὺ καὶ σαφέστερον καὶ πικρότερον γράφει ," τὸν ἱερομνήμονα ," φησί ," τὸν Ἀθηναίων καὶ τοὺς πυλαγόρους τοὺς ἀεὶ πυλαγοροῦντας μὴ μετέχειν τοῖς ἐκεῖσε συλλεγομένοις μήτε λόγου μήτε ἔργου μήτε δόγματος μήτε πράξεως μηδεμιᾶς ." 
τὸ δὲ μὴ μετέχειν τί ἐστι ; 
πότερα τἀληθὲς εἴπω ,ἢ τὸ ἥδιστον ἀκοῦσαι ; 
τἀληθὲς ἐρῶ ·τὸ γὰρ ἀεὶ πρὸς ἡδονὴν λεγόμενον οὑτωσὶ τὴν πόλιν διατέθηκεν .
οὐκ ἐᾷ μεμνῆσθαι τῶν ὅρκων ,οὓς ἡμῶν ὤμοσαν οἱ πρόγονοι ,οὐδὲ τῆς ἀρᾶς ,οὐδὲ τῆς τοῦ θεοῦ μαντείας .
ἡμεῖς μὲν οὖν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,κατεμείναμεν διὰ τοῦτο τὸ ψήφισμα ,οἱ δ᾽ ἄλλοι Ἀμφικτύονες συνελέγησαν εἰς Πύλας πλὴν μιᾶς πόλεως ,ἧς ἐγὼ οὔτ᾽ ἂν τοὔνομα εἴποιμι ,μήθ᾽ αἱ συμφοραὶ παραπλήσιοι γένοιντο αὐτῆς μηδενὶ τῶν Ἑλλήνων .καὶ συνελθόντες ἐψηφίσαντο ἐπιστρατεύειν ἐπὶ τοὺς Ἀμφισσέας ,καὶ στρατηγὸν εἵλοντο Κόττυφον τὸν Φαρσάλιον τὸν τότε τὰς γνώμας ἐπιψηφίζοντα ,οὐκ ἐπιδημοῦντος ἐν Μακεδονία Φιλίππου ,οὐδ᾽ ἐν τῇ Ἑλλάδι παρόντος ,ἀλλ᾽ ἐν Σκύθαις οὕτω μακρὰν ἀπόντος ·
ὃν αὐτίκα μάλα τολμήσει λέγειν Δημοσθένης ὡς ἐγὼ ἐπὶ τοὺς Ἕλληνας ἐπήγαγον .
καὶ παρελθόντες τῇ πρώτῃ στρατεία καὶ μάλα μετρίως ἐχρήσαντο τοῖς Ἀμφισσεῦσιν ·ἀντὶ γὰρ τῶν μεγίστων ἀδικημάτων χρήμασιν αὐτοὺς ἐζημίωσαν ,καὶ ταῦτ᾽ ἐν ῥητῷ χρόνῳ προεῖπον τῷ θεῷ καταθεῖναι ,καὶ τοὺς μὲν ἐναγεῖς καὶ τῶν πεπραγμένων αἰτίους μετέστησαν ,τοὺς δὲ δι᾽ εὐσέβειαν φεύγοντας κατήγαγον .ἐπειδὴ δὲ οὔτε τὰ χρήματα ἐξέτινον τῷ θεῷ ,τούς τ᾽ ἐναγεῖς κατήγαγον ,καὶ τοὺς εὐσεβεῖς καὶ κατελθόντας διὰ τῶν Ἀμφικτυόνων ἐξέβαλον ,οὕτως ἤδη τὴν δευτέραν στρατείαν ἐποιήσαντο ,πολλῷ χρόνῳ ὕστερον ,ἐπανεληλυθότος Φιλίππου ἐκ τῆς ἐπὶ τοὺς Σκύθας στρατείας ,τῶν μὲν θεῶν τὴν ἡγεμονίαν τῆς εὐσεβείας ἡμῖν 
ἀλλ᾽ οὐ προύλεγον ,οὐ προεσήμαινον οἱ θεοὶ φυλάξασθαι ,μόνον γε οὐκ ἀνθρώπων φωνὰς προσκτησάμενοι ; 
οὐδεμίαν τοι πώποτε ἔγωγε μᾶλλον πόλιν ἑώρακα ὑπὸ μὲν τῶν θεῶν σῳζομένην ,ὑπὸ δὲ τῶν ῥητόρων ἐνίων ἀπολλυμένην .
οὐχ ἱκανὸν ἦν τὸ τοῖς μυστηρίοις φανὲν σημεῖον ,ἡ τῶν μυστῶν τελευτή ; 
οὐ περὶ τούτων Ἀμεινιάδης μὲν προύλεγεν εὐλαβεῖσθαι καὶ πέμπειν εἰς Δελφοὺς ἐπερησομένους τὸν θεὸν ὅ τι χρὴ πράττειν ,Δημοσθένης δὲ ἀντέλεγε ,φιλιππίζειν τὴν Πυθίαν φάσκων ,ἀπαίδευτος ὢν καὶ ἀπολαύων καὶ ἐμπιμπλάμενος τῆς δεδομένης ὑφ᾽ ὑμῶν αὐτῷ ἐξουσίας ; 
οὐ τὸ τελευταῖον ἀθύτων καὶ ἀκαλλιερήτων ὄντων τῶν ἱερῶν ἐξέπεμψε τοὺς στρατιώτας ἐπὶ τὸν πρόδηλον κίνδυνον ; 
καίτοι πρώην γέ ποτε ἀπετόλμα λέγειν ὅτι παρὰ τοῦτο Φίλιππος οὐκ ἦλθεν ἡμῶν ἐπὶ τὴν χώραν ,ὅτι οὐκ ἦν αὐτῷ καλὰ τὰ ἱερά .
τίνος οὖν σὺ ζημίας ἄξιος εἶ τυχεῖν ,ὦ τῆς Ἑλλάδος ἀλειτήριε ; 
εἰ γὰρ ὁ μὲν κρατῶν οὐκ ἦλθεν εἰς τὴν τῶν κρατουμένων χώραν ,ὅτι οὐκ ἦν αὐτῷ καλὰ τὰ ἱερά ,σὺ δ᾽ οὐδὲν προειδὼς τῶν μελλόντων ἔσεσθαι ,πρὶν καλλιερῆσαι τοὺς στρατιώτας ἐξέπεμψας ,πότερα στεφανοῦσθαι σε δεῖ ἐπὶ ταῖς τῆς πόλεως ἀτυχίαις ,ἢ ὑπερωρίσθαι ; 
τοιγάρτοι τί τῶν ἀνελπίστων καὶ ἀπροσδοκήτων ἐφ᾽ ἡμῶν οὐ γέγονεν ; 
οὐ γὰρ βίον γε ἡμεῖς ἀνθρώπινον βεβιώκαμεν ,ἀλλ᾽ εἰς παραδοξολογίαν τοῖς μεθ᾽ ἡμᾶς ἔφυμεν .
οὐχ ὁ μὲν τῶν Περσῶν βασιλεύς ,ὁ τὸν Ἄθω διορύξας ,ὁ τὸν Ἑλλήσποντον ζεύξας ,ὁ γῆν καὶ ὕδωρ τοὺς Ἕλληνας αἰτῶν ,ὁ τολμῶν ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς γράφειν ,ὅτι δεσπότης ἐστὶν ἁπάντων ἀνθρώπων ἀφ᾽ ἡλίου ἀνιόντος μέχρι δυομένου ,νῦν οὐ περὶ τοῦ κύριος ἑτέρων εἶναι διαγωνίζεται ,ἀλλ᾽ ἤδη περὶ τῆς τοῦ σώματος σωτηρίας ; 
καὶ τοὺς αὐτοὺς ὁρῶμεν τῆς τε δόξης ταύτης καὶ τῆς ἐπὶ τὸν Πέρσην ἡγεμονίας ἠξιωμένους ,οἳ καὶ τὸ ἐν Δελφοῖς ἱερὸν ἠλευθέρωσαν ; 
Θῆβαι δέ ,Θῆβαι ,πόλις ἀστυγείτων ,μεθ᾽ ἡμέραν μίαν ἐκ μέσης τῆς Ἑλλάδος ἀνήρπασται ,εἰ καὶ δικαίως ,περὶ τῶν ὅλων οὐκ ὀρθῶς βουλευσάμενοι ,ἀλλὰ τήν γε θεοβλάβειαν καὶ τὴν ἀφροσύνην οὐκ ἀνθρωπίνως ,ἀλλὰ δαιμονίως κτησάμενοι .Λακεδαιμόνιοι δ᾽ οἱ ταλαίπωροι ,προσαψάμενοι μόνον τούτων τῶν πραγμάτων ἐξ ἀρχῆς περὶ τὴν τοῦ ἱεροῦ κατάληψιν ,οἱ τῶν Ἑλλήνων ποτὲ ἀξιοῦντες ἡγεμόνες εἶναι ,νῦν ὁμηρεύσοντες καὶ τῆς συμφορᾶς ἐπίδειξιν ποιησόμενοι μέλλουσιν ὡς Ἀλέξανδρον ἀναπέμπεσθαι ,τοῦτο πεισόμενοι καὶ αὐτοὶ καὶ ἡ πατρίς ,ὅ τι ἂν ἐκείνῳ δόξῃ ,καὶ ἐν τῇ τοῦ κρατοῦντος καὶ 
ἡ δ᾽ ἡμετέρα πόλις ,ἡ κοινὴ καταφυγὴ τῶν Ἑλλήνων ,πρὸς ἣν ἀφικνοῦντο πρότερον ἐκ τῆς Ἑλλάδος αἱ πρεσβεῖαι ,κατὰ πόλεις ἕκαστοι παρ᾽ ἡμῶν τὴν σωτηρίαν εὑρησόμενοι ,νῦν οὐκέτι περὶ τῆς τῶν Ἑλλήνων ἡγεμονίας ἀγωνίζεται ,ἀλλ᾽ ἤδη περὶ τοῦ τῆς πατρίδος ἐδάφους .
καὶ ταῦθ᾽ ἡμῖν συμβέβηκεν ἐξ ὅτου Δημοσθένης πρὸς τὴν πολιτείαν προσελήλυθεν .
εὖ γὰρ περὶ τῶν τοιούτων Ἡσίοδος ὁ ποιητὴς ἀποφαίνεται .
λέγει γάρ που ,παιδεύων τὰ πλήθη καὶ συμβουλεύων ταῖς πόλεσι τοὺς πονηροὺς τῶν δημαγωγῶν μὴ προσδέχεσθαι ·λέξω δὲ κἀγὼ τὰ ἔπη ·
διὰ τοῦτο γὰρ οἶμαι παῖδας ὄντας ἡμᾶς τὰς τῶν ποιητῶν γνώμας ἐκμανθάνειν ,ἵν᾽ ἄνδρες ὄντες αὐταῖς χρώμεθα ·
πολλάκι δὴ ξύμπασα πόλις κακοῦ ἀνδρὸς ἀπηύρα ,ὅς κεν ἀλιτραίνῃ καὶ ἀτάσθαλα μητιάαται .
τοῖσιν δ᾽ οὐρανόθεν μέγ᾽ ἐπήγαγε πῆμα Κρονίων ,λιμὸν ὁμοῦ καὶ λοιμόν ,ἀποφθινύθουσι δὲ λαοί ·ἢ τῶν γε στρατὸν εὐρὺν ἀπώλεσεν ἢ ὅ γε τεῖχος ,ἢ νέας ἐν πόντῳ ἀποτείνυται εὐρύοπα Ζεύς .
ηες .ωδ 240 
ἐὰν περιελόντες τοῦ ποιητοῦ τὸ μέτρον τὰς γνώμας ἐξετάζητε ,οἶμαι ὑμῖν δόξειν οὐ ποιήματα Ἡσιόδου εἶναι ,ἀλλὰ χρησμὸν εἰς τὴν Δημοσθένους πολιτείαν ·
καὶ γὰρ ναυτικὴ καὶ πεζὴ στρατιὰ καὶ πόλεις ἄρδην εἰσὶν ἀνηρπασμέναι ἐκ τῆς τούτου πολιτείας .
ἀλλ᾽ οἶμαι οὔτε Φρυνώνδας οὔτε Εὐρύβατος οὔτ᾽ ἄλλος οὐδεὶς πώποτε τῶν πάλαι πονηρῶν τοιοῦτος μάγος καὶ γόης ἐγένετο ,ὅς ,ὦ γῆ καὶ θεοὶ καὶ δαίμονες καὶ ἄνθρωποι ,ὅσοι βούλεσθε ἀκούειν τἀληθῆ ,τολμᾷ λέγειν βλέπων εἰς τὰ πρόσωπα τὰ ὑμέτερα ,ὡς ἄρα Θηβαῖοι τὴν συμμαχίαν ὑμῖν ἐποιήσαντο οὐ διὰ τὸν καιρόν ,οὐ διὰ τὸν φόβον τὸν περιστάντα αὐτούς ,οὐ διὰ τὴν ὑμετέραν δόξαν ,ἀλλὰ διὰ τὰς Δημοσθένους δημηγορίας .
καίτοι πολλὰς μὲν πρότερον πρεσβείας ἐπρέσβευσαν εἰς Θήβας οἱ μάλιστα οἰκείως ἐκείνοις διακείμενοι ,πρῶτος μὲν Θρασύβουλος ὁ Κολλυτεύς ,ἀνὴρ ἐν Θήβαις πιστευθεὶς ὡς οὐδεὶς ἕτερος ,πάλιν Θράσων ὁ Ἑρχιεύς ,πρόξενος ὢν Θηβαίοις ,Λεωδάμας ὁ Ἀχαρνεύς ,οὐχ ἧττον Δημοσθένους λέγειν δυνάμενος ,ἀλλ᾽ ἔμοιγε καὶ ἡδίων ,Ἀρχέδημος ὁ Πήληξ ,καὶ δυνατὸς εἰπεῖν καὶ πολλὰ κεκινδυνευκὼς ἐν τῇ πολιτείᾳ διὰ Θηβαίους ,Ἀριστοφῶν ὁ Ἀζηνιεύς ,πλεῖστον χρόνον τὴν τοῦ βοιωτιάζειν ὑπομείνας αἰτίαν ,Πύρρανδρος ὁ Ἀναφλύστιος ,ὃς ἔτι καὶ νῦν ζῇ .
ἀλλ᾽ ὅμως οὐδεὶς πώποτε αὐτοὺς ἐδυνήθη προτρέψασθαι εἰς τὴν ὑμετέραν φιλίαν .
τὸ δ᾽ αἴτιον οἶδα μέν ,λέγειν δ᾽ οὐδὲν δέομαι διὰ τὰς ἀτυχίας αὐτῶν .
ἀλλ᾽ οἶμαι ,ἐπειδὴ Φίλιππος αὐτῶν ἀφελόμενος Νίκαιαν Θετταλοῖς παρέδωκε ,καὶ τὸν πόλεμον ,ὃν πρότερον ἐξήλασεν ἐκ τῆς χώρας τῆς Βοιωτῶν ,τοῦτον πάλιν τὸν αὐτὸν πόλεμον ἐπῆγε διὰ τῆς Φωκίδος ἐπ᾽ αὐτὰς τὰς Θήβας ,καὶ τὸ τελευταῖον Ἐλάτειαν καταλαβὼν ἐχαράκωσε καὶ φρουρὰν εἰσήγαγεν ,ἐνταῦθ᾽ ἤδη ,ἐπεὶ τὸ δεινὸν αὐτῶν ἥπτετο ,μετεπέμψαντο Ἀθηναίους ,καὶ ὑμεῖς ἐξήλθετε καὶ εἰσῇτε εἰς τὰς Θήβας ἐν τοῖς ὅπλοις διεσκευασμένοι ,καὶ οἱ πεζοὶ καὶ οἱ ἱππεῖς ,πρὶν περὶ συμμαχίας μίαν μόνον συλλαβὴν γράψαι Δημοσθένην .
ὁ δ᾽ εἰσάγων ἦν ὑμᾶς εἰς τὰς Θήβας καιρὸς καὶ φόβος καὶ χρεία συμμαχίας ,ἀλλ᾽ οὐ Δημοσθένης .
ἐπεὶ περὶ γε ταύτας τὰς πράξεις τρία πάντων μέγιστα Δημοσθένης εἰς ὑμᾶς ἐξημάρτηκε ,πρῶτον μέν ,ὅτι Φιλίππου τῷ μὲν ὀνόματι πολεμοῦντος ὑμῖν ,τῷ δ᾽ ἔργῳ πολὺ μᾶλλον μισοῦντος Θηβαίους ,ὡς αὐτὰ τὰ πράγματα δεδήλωκε ,καὶ τί δεῖ τὰ πλείω λέγειν ; ταῦτα μὲν τὰ τηλικαῦτα τὸ μέγεθος ἀπεκρύψατο ,προσποιησάμενος δὲ μέλλειν τὴν συμμαχίαν γενήσεσθαι οὐ διὰ τοὺς καιρούς ,ἀλλὰ διὰ τὰς αὑτοῦ πρεσβείας ,πρῶτον μὲν συνέπεισε τὸν δῆμον μηκέτι βουλεύεσθαι ἐπὶ τίσι δεῖ ποιεῖσθαι τὴν συμμαχίαν ,ἀλλ᾽ ἀγαπᾶν μόνον εἰ γίγνεται ,τοῦτο δὲ προλαβὼν ἔκδοτον μὲν τὴν Βοιωτίαν ἅπασαν ἐποίησε 
ἐκεῖνο γὰρ πεπόνθατε πρὸς Δημοσθένην ·
συνείθισθε ἤδη τἀδικήματα αὐτοῦ ἀκούειν ,ὥστε οὐ θαυμάζετε .
δεῖ δὲ οὐχ οὕτως ,ἀλλ᾽ ἀγανακτεῖν καὶ τιμωρεῖσθαι ,εἰ χρὴ τὰ λοιπὰ τῇ πόλει καλῶς ἔχειν .δεύτερον δὲ καὶ πολὺ τούτου μεῖζον ἀδίκημα ἠδίκησεν ,ὅτι τὸ βουλευτήριον τὸ τῆς πόλεως καὶ τὴν δημοκρατίαν ἄρδην ἔλαθεν ὑφελόμενος ,καὶ μετήνεγκεν εἰς Θήβας εἰς τὴν Καδμείαν ,τὴν κοινωνίαν τῶν πράξεων τοῖς Βοιωτάρχαις συνθέμενος ·
καὶ τηλικαύτην αὐτὸς αὐτῷ δυναστείαν κατεσκεύασεν ,ὥστ᾽ ἤδη παριὼν ἐπὶ τὸ βῆμα πρεσβεύσειν μὲν ἔφη ὅποι ἂν αὑτῷ δοκῇ ,
κἂν ὑμεῖς ἐκπέμπητε ,εἰ δέ τις αὐτῷ τῶν στρατηγῶν ἀντείποι ,καταδουλούμενος τοὺς ἄρχοντας καὶ συνεθίζων μηδὲν αὑτῷ ἀντιλέγειν ,διαδικασίαν ἔφη γράψειν τῷ βήματι πρὸς τὸ στρατήγιον ·
πλείω γὰρ ὑμᾶς ἀγαθὰ ὑφ᾽ ἑαυτοῦ ἔφη ἀπὸ τοῦ βήματος πεπονθέναι ἢ ὑπὸ τῶν στρατηγῶν ἐκ τοῦ στρατηγίου .
μισθοφορῶν δ᾽ ἐν τῷ ξενικῷ κεναῖς χώραις ,καὶ τὰ στρατιωτικὰ χρήματα κλέπτων ,καὶ τοὺς μυρίους ξένους ἐκμισθώσας Ἀμφισσεῦσι ,πολλὰ διαμαρτυρομένου καὶ σχετλιάζοντος ἐν ταῖς ἐκκλησίαις ἐμοῦ ,προσέμειξε φέρων ἀναρπασθέντων τῶν ξένων τὸν κίνδυνον ἀπαρασκεύῳ τῇ πόλει .
τί γὰρ ἂν οἴεσθε Φίλιππον ἐν τοῖς τότε καιροῖς εὔξασθαι ; 
οὐ χωρὶς μὲν πρὸς τὴν πολιτικὴν δύναμιν ,χωρὶς δ᾽ ἐν Ἀμφίσσῃ πρὸς τοὺς ξένους διαγωνίσασθαι ,ἀθύμους δὲ τοὺς Ἕλληνας λαβεῖν τηλικαύτης πληγῆς προγεγενημένης ; 
καὶ τηλικούτων κακῶν αἴτιος γενόμενος ,Δημοσθένης οὐκ ἀγαπᾷ εἰ μὴ δίκην δέδωκεν ,ἀλλ᾽ εἰ μὴ καὶ χρυσῷ στεφάνῳ στεφανωθήσεται ,ἀγανακτεῖ ·
οὐδ᾽ ἱκανόν ἐστιν αὐτῷ ἐναντίον ὑμῶν κηρύττεσθαι ,ἀλλ᾽ εἰ μὴ τῶν Ἑλλήνων ἐναντίον ἀναρρηθήσεται ,τοῦτ᾽ ἀγανακτεῖ .
οὕτως ὡς ἔοικε πονηρὰ φύσις ,μεγάλης ἐξουσίας ἐπιλαβομένη ,δημοσίας ἀπεργάζεται συμφοράς .
τρίτον δὲ καὶ τῶν προειρημένων μέγιστόν ἐστιν ὃ μέλλω λέγειν .
Φιλίππου γὰρ οὐ καταφρονοῦντος τῶν Ἑλλήνων ,οὐδ᾽ ἀγνοοῦντος ,οὐ γὰρ ἦν ἀσύνετος ,ὅτι περὶ τῶν ὑπαρχόντων ἀγαθῶν ἐν ἡμέρας μικρῷ μέρει διαγωνιεῖται ,καὶ διὰ ταῦτα βουλομένου ποιήσασθαι εἰρήνην καὶ πρεσβείας ἀποστέλλειν μέλλοντος ,καὶ τῶν ἀρχόντων τῶν ἐν Θήβαις φοβουμένων τὸν ἐπιόντα κίνδυνον - εἰκότως ·
οὐ γὰρ ῥήτωρ ἀστράτευτος καὶ λιπὼν τὴν τάξιν αὐτοὺς ἐνουθέτησεν ,ἀλλ᾽ ὁ Φωκικὸς πόλεμος δεκέτης γεγονὼς ἀείμνηστον παιδείαν αὐτοὺς ἐπαίδευσε - 
τούτων ἐχόντων οὕτως αἰσθόμενος Δημοσθένης ,καὶ τοὺς Βοιωτάρχας ὑποπτεύσας μέλλειν εἰρήνην ἰδίᾳ ποιεῖσθαι ,χρυσίον ἄνευ αὑτοῦ παρὰ Φιλίππου λαβόντας ,ἀβίωτον ἡγησάμενος εἶναι εἴ τινος ἀπολειφθήσεται δωροδοκίας ,ἀναπηδήσας ἐν τῇ ἐκκλησία ,οὐδενὸς ἀνθρώπων λέγοντος οὔθ᾽ ὡς δεῖ ποιεῖσθαι πρὸς Φίλιππον εἰρήνην οὔθ᾽ ὡς οὐ δεῖ ,ἀλλ᾽ ὡς ᾤετο κήρυγμά τι τοῦτο τοῖς Βοιωτάρχαις προκηρύττων ἀναφέρειν αὑτῷ τὰ μέρη τῶν λημμάτων ,διώμνυτο τὴν Ἀθηνᾶν ,
ἣν ὡς ἔοικε Φειδίας ἐνεργολαβεῖν ἠργάσατο καὶ ἐνεπιορκεῖν Δημοσθένει ,ἦ μήν ,εἴ τις ἐρεῖ ὡς χρὴ πρὸς Φίλιππον εἰρήνην ποιήσασθαι ,ἀπάξειν εἰς τὸ δεσμωτήριον ἐπιλαβόμενος τῶν τριχῶν ,ἀπομιμούμενος τὴν Κλεοφῶντος πολιτείαν ,ὃς ἐπὶ τοῦ πρὸς Λακεδαιμονίους πολέμου ,ὡς λέγεται ,τὴν πόλιν ἀπώλεσεν .
ὡς δ᾽ οὐ προσεῖχον αὐτῷ οἱ ἄρχοντες οἱ ἐν ταῖς Θήβαις ,ἀλλὰ καὶ τοὺς στρατιώτας τοὺς ὑμετέρους πάλιν ἀνέστρεψαν ἐξεληλυθότας ,ἵνα βουλεύσησθε περὶ τῆς εἰρήνης ,
ἐνταῦθ᾽ ἤδη παντάπασιν ἔκφρων ἐγένετο ,καὶ παρελθὼν ἐπὶ τὸ βῆμα προδότας τῶν Ἑλλήνων ἀπεκάλει τοὺς Βοιωτάρχας ,καὶ γράψειν ἔφη ψήφισμα ,ὁ τοῖς πολεμίοις οὐδεπώποτ᾽ ἀντιβλέψας ,πέμπειν ὑμᾶς πρέσβεις εἰς Θήβας αἰτήσοντας Θηβαίους δίοδον ἐπὶ Φίλιππον .
ὑπεραισχυνθέντες δὲ οἱ ἐν Θήβαις ἄρχοντες ,μὴ δόξωσιν ὡς ἀληθῶς εἶναι προδόται τῶν Ἑλλήνων ,ἀπὸ μὲν τῆς εἰρήνης ἀπετράποντο ,ἐπὶ δὲ τὴν παράταξιν ὥρμησαν .
ἔνθα δὴ καὶ τῶν ἀνδρῶν τῶν ἀγαθῶν ἄξιόν ἐστιν ἐπιμνησθῆναι ,οὓς οὗτος ἀθύτων καὶ ἀκαλλιερήτων ὄντων τῶν ἱερῶν ἐκπέμψας ἐπὶ τὸν πρόδηλον κίνδυνον ,ἐτόλμησε τοῖς δραπέταις ποσὶ καὶ λελοιπόσι τὴν τάξιν ἀναβὰς ἐπὶ τὸν τάφον τὸν τῶν τελευτησάντων ,ἐγκωμιάζειν τὴν ἐκείνων ἀρετήν .
ὦ πρὸς μὲν τὰ μεγάλα καὶ σπουδαῖα τῶν ἔργων τῶν ἀνθρώπων ἁπάντων ἀχρηστότατε ,πρὸς δὲ τὴν ἐν τοῖς λόγοις τόλμαν θαυμασιώτατε ,ἐπιχειρήσεις αὐτίκα μάλα ,βλέπων εἰς τὰ τούτων πρόσωπα ,λέγειν ὡς δεῖ σε ἐπὶ ταῖς τῆς πόλεως συμφοραῖς στεφανοῦσθαι ; 
ἐὰν δ᾽ οὗτος λέγῃ ,ὑμεῖς ὑπομενεῖτε ,καὶ συναποθανεῖται τοῖς τελευτήσασιν ὡς ἔοικε καὶ ἡ ὑμετέρα μνήμη ; γένεσθε δή μοι μικρὸν χρόνον τὴν διάνοιαν μὴ ἐν τῷ δικαστηρίῳ ,ἀλλ᾽ ἐν τῷ θεάτρῳ ,καὶ νομίσαθ᾽ ὁρᾶν προϊόντα τὸν κήρυκα καὶ τὴν ἐκ τοῦ ψηφίσματος ἀνάρρησιν μέλλουσαν γίγνεσθαι ,καὶ λογίσασθε πότερ᾽ οἴεσθε τοὺς οἰκείους τῶν τελευτησάντων πλείω δάκρυα ἀφήσειν ἐπὶ ταῖς τραγῳδίαις καὶ τοῖς ἡρωικοῖς πάθεσι τοῖς μετὰ ταῦτ᾽ ἐπεισιοῦσιν ,ἢ ἐπὶ τῇ τῆς πόλεως ἀγνωμοσύνῃ .τίς γὰρ οὐκ ἂν ἀλγήσειεν ἄνθρωπος Ἕλλην καὶ παιδευθεὶς ἐλευθερίως ,ἀναμνησθεὶς ἐν τῷ θεάτρῳ ἐκεῖνό γε ,εἰ 
τότε μὲν ταῦτ᾽ ἐκήρυττεν ,
ἀλλ᾽ οὐ νῦν ,ἀλλὰ παραστησάμενος τὸν τῆς ὀρφανίας τοῖς παισὶν αἴτιον ,τί ποτ᾽ ἀνερεῖ ,ἢ τί φθέγξεται ; καὶ γὰρ ἐὰν αὐτὰ διεξίῃ τὰ ἐκ τοῦ Ψηφίσματος προστάγματα ,ἀλλ᾽ οὐ τό γ᾽ ἐκ τῆς ἀληθείας αἰσχρὸν σιωπήσεται ,ἀλλὰ τἀναντία δόξει τῇ τοῦ κήρυκος φωνῇ φθέγγεσθαι ,ὅτι τόνδε τὸν ἄνδρα ,εἰ δὴ καὶ οὗτος ἀνήρ ,στεφανοῖ ὁ δῆμος ὁ Ἀθηναίων ἀρετῆς ἕνεκα - τὸν κάκιστον ,καὶ ἀνδραγαθίας ἕνεκα - τὸν ἄνανδρον καὶ λελοιπότα τὴν τάξιν .μὴ πρὸς Διὸς καὶ θεῶν ,ἱκετεύω ὑμᾶς ,ὦ ἄνδρες Αθηναῖοι ,μὴ τρόπαιον ἵστατε 
ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τοῖς σώμασιν οὐ παρεγένεσθε ,
ἀλλὰ ταῖς γε διανοίαις ἀποβλέΨατ᾽ αὐτῶν εἰς τὰς συμφοράς ,καὶ νομίσαθ᾽ ὁρᾶν ἁλισκομένην τὴν πόλιν ,τειχῶν κατασκαφάς ,ἐμπρήσεις οἰκιῶν ,ἀγομένας γυναῖκας καὶ παῖδας εἰς δουλείαν ,πρεσβύτας ἀνθρώπους ,πρεσβύτιδας γυναῖκας ὀψὲ μεταμανθάνοντας τὴν ἐλευθερίαν ,κλαίοντας ,ἱκετεύοντας ὑμᾶς ,ὀργιζομένους οὐ τοῖς τιμωρουμένοις ,ἀλλὰ τοῖς τούτων αἰτίοις ,ἐπισκήπτοντας μηδενὶ τρόπῳ τὸν τῆς Ἑλλάδος ἀλειτήριον στεφανοῦν ,ἀλλὰ καὶ τὸν δαίμονα καὶ τὴν τύχην τὴν συμπαρακολουθοῦσαν τῷ ἀνθρώπῳ φυλάξασθαι .
οὔτε πόλις γὰρ οὔτ᾽ ἀνὴρ ἰδιώτης οὐδεὶς πώποτε καλῶς ἀπήλλαξε Δημοσένει συμβούλῳ χρησάμενος .
ὑμεῖς δέ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,οὐκ αἰσχύνεσθε ,εἰ ἐπὶ μὲν τοὺς πορθμέας τοὺς εἰς Σαλαμῖνα πορθμεύοντας νόμον ἔθεσθε ,ἐάν τις αὐτῶν ἄκων ἐν τῷ πόρῳ πλοῖον ἀνατρέψῃ ,τούτῳ μὴ ἐξεῖναι πάλιν πορθμεῖ γενέσθαι ,ἵνα μηδεὶς αὐτοσχεδιάζῃ εἰς τὰ τῶν Ἑλλήνων σώματα ,τὸν δὲ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν πόλιν ἄρδην ἀνατετροφότα ,τοῦτον ἐάσετε πάλιν ἀπευθύνειν τὰ κοινά ; ἵνα δ᾽ εἴπω καὶ περὶ τοῦ τετάρτου καιροῦ καὶ τῶν νυνὶ καθεστηκότων πραγμάτων ,ἐκεῖνο ὑμᾶς ὑπομνῆσαι βούλομαι ,ὅτι Δημοσθένης οὐ τὴν ἀπὸ στρατοπέδου μόνον τάξιν ἔλιπεν ,ἀλλὰ καὶ τὴν ἐκ τῆς πόλεως 
ὑμεῖς δὲ οὐδ᾽ ἐπὶ τὰ ψηφίσματα εἰᾶτε τὸ Δημοσθένους ἐπιγράφειν ὄνομα ,ἀλλὰ Ναυσικλεῖ τοῦτο προσετάττετε ·
νυνὶ δ᾽ ἤδη καὶ στεφανοῦσθαι ἀξιοῖ .
ἐπειδὴ δ᾽ ἐτελεύτησε μὲν Φίλιππος ,ἀλέξανδρος δ᾽ εἰς τὴν ἀρχὴν κατέστη ,πάλιν αὖ τερατευόμενος ἱερὰ μὲν ἱδρύσατο Παυσανίου ,εἰς αἰτίαν δὲ εὐαγγελίων θυσίας τὴν βουλὴν κατέστησεν ,ἐπωνυμίαν δ᾽ Ἀλεξάνδρῳ Μαργίτην ἐτίθετο ,ἀπετόλμα δὲ λέγειν ὡς οὐ κινηθήσεται ἐκ Μακεδονίας ·
ἀγαπᾶν γὰρ αὐτὸν ἐν Πέλλῃ περιπατοῦντα καὶ τὰ σπλάγχνα φυλάττοντα .
καὶ ταυτὶ λέγειν ἔφη οὐκ εἰκάζων ,ἀλλ᾽ ἀκριβῶς εἰδώς ,ὅτι αἵματός ἐστιν ἡ ἀρετὴ ὠνία ,αὐτὸς οὐκ ἔχων αἷμα ,καὶ θεωρῶν τὸν Ἀλέξανδρον οὐκ ἐκ τῆς Αλεξάνδρου φύσεως ,ἀλλ᾽ ἐκ τῆς ἑαυτοῦ ἀνανδρίας .
ἤδη δ᾽ ἐψηφισμένων Θετταλῶν ἐπιστρατεύειν ἐπὶ τὴν ἡμετέραν πόλιν ,καὶ τοῦ νεανίσκου τὸ πρῶτον παροξυνθέντος εἰκότως ,ἐπειδὴ περὶ Θήβας ἦν τὸ στρατόπεδον ,πρεσβευτὴς ὑφ᾽ ὑμῶν χειροτονηθείς ,ἀποδρὰς ἐκ μέσου τοῦ Κιθαιρῶνος ἧκεν ὑποστρέψας ,οὔτ᾽ ἐν εἰρήνη οὔτ᾽ ἐν πολέμῳ χρήσιμον ἑαυτὸν παρέχων .
καὶ τὸ πάντων δεινότατον ,ὑμεῖς μὲν τοῦτον οὐ προὔδοτε ,οὐδ᾽ εἰάσατε κριθῆναι ἐν τῷ τῶν Ἑλλήνων συνεδρίῳ ,οὗτος δ᾽ ὑμᾶς νυνὶ προδέδωκεν ,εἴπερ ἀληθῆ ἐστιν ἃ λέγεται .
ὡς γάρ φασιν οἱ Πάραλοι καὶ οἱ πρεσβεύσαντες πρὸς Ἀλέξανδρον ,καὶ τὸ πρᾶγμα εἰκότως πιστεύεται ,ἔστι τις Ἀριστίων Πλαταϊκός ,ὁ τοῦ Ἀριστοβούλου τοῦ φαρμακοπώλου υἱός ,εἴ τις ἄρα καὶ ὑμῶν γιγνώσκει .
οὗτός ποτε ὁ νεανίσκος ἑτέρων τὴν ὄψιν διαφέρων γενόμενος ᾤκησε πολὺν χρόνον ἐν τῇ Δημοσθένους οἰκίᾳ ,ὅ τι δὲ πάσχων ἢ πράττων ,ἀμφίβολος ἡ αἰτία ,καὶ τὸ πρᾶγμα οὐδαμῶς εὔσχημον ἐμοὶ λέγειν .
οὗτος ,ὡς ἐγὼ ἀκούων ,ἠγνοημένος ὅστις ποτ᾽ ἐστὶ καὶ πῶς βεβιωκώς ,τὸν Ἀλέξανδρον ὑποτρέχει καὶ πλησιάζει ἐκείνῳ .
διὰ τούτου γράμματα πέμψας Δημοσθένης ὡς Ἀλέξανδρον ,ἄδειάν τινα εὕρηται καὶ καταλλαγάς ,καὶ πολλὴν τὴν κολακείαν πεποίηται .
ἐκεῖθεν δὲ θεωρήσατε ὡς ὅμοιόν ἐστι τὸ πρᾶγμα τῇ αἰτίᾳ .
εἰ γάρ τι τούτων ἐφρόνει Δημοσθένης καὶ πολεμικῶς εἶχεν ,ὥσπερ καὶ φησί ,πρὸς Ἀλέξανδρον ,τρεῖς αὐτῷ καιροὶ κάλλιστοι παραγεγόνασιν ,ὧν οὐδενὶ φαίνεται κεχρημένος .
εἷς μὲν ὁ πρῶτος ,ὅτ᾽ εἰς τὴν ἀρχὴν οὐ πάλαι καθεστηκὼς Ἀλέξανδρος ,ἀκατασκεύων αὐτῷ τῶν ἰδίων ὄντων ,εἰς τὴν Ἀσίαν διέβη ,ἤκμαζε δ᾽ ὁ τῶν Περσῶν βασιλεὺς καὶ ναυσὶ καὶ χρήμασι καὶ πεζῇ στρατιᾷ ,ἄσμενος δ᾽ ἂν ἡμᾶς εἰς τὴν συμμαχίαν προσεδέξατο διὰ τοὺς ἐπιφερομένους ἑαυτῷ κινδύνους .
εἶπάς τινα ἐνταῦθα λόγον ,Δημόσθενες ,ἢ ἔγραψάς τι ψήφισμα ; 
βούλει σε θῶ φοβηθῆναι καὶ χρήσασθαι τῷ σαυτοῦ τρόπῳ ; 
καίτοι ῥητορικὴν δειλίαν δημόσιος καιρὸς οὐκ ἀναμένει .
ἀλλ᾽ ἐπειδὴ πάσῃ τῇ δυνάμει Δαρεῖος κατεβεβήκει ,ὁ δ᾽ Ἀλέξανδρος ἦν ἀπειλημμένος ἐν Κιλικίᾳ πάντων ἐνδεής ,ὡς ἔφησθα σύ ,αὐτίκα μάλα δ᾽ ἔμελλεν ,ὡς ἦν ὁ παρὰ σοῦ λόγος ,συμπατηθήσεσθαι ὑπὸ τῆς Περσικῆς ἵππου ,τὴν δὲ σὴν ἀηδίαν ἡ πόλις οὐκ ἐχώρει καὶ τὰς ἐπιστολὰς ἃς ἐξηρτημένος ἐκ τῶν δακτύλων περιῄεις ,ἐπιδεικνύων τισὶ τὸ ἐμὸν πρόσωπον ὡς ἐκπεπληγμένου καὶ ἀθυμοῦντος ,καὶ χρυσόκερων ἀποκαλῶν καὶ κατεστέφθαι φάσκων ,εἴ τι πταῖσμα συμβήσεται Ἀλεξάνδρῳ ,οὐδ᾽ ἐνταῦθα ἔπραξας οὐδέν ,ἀλλ᾽ εἴς τινα καιρὸν ἀνεβάλλου καλλίω .
ὑπερβὰς τοίνυν ἅπαντα ταῦτα ,ὑπὲρ τῶν νυνὶ καθεστηκότων λέξω .
Λακεδαιμόνιοι μὲν καὶ τὸ ξενικὸν ἐπέτυχον μάχῃ ,καὶ διέφθειραν τοὺς περὶ Κόρραγον στρατιώτας ,Ἠλεῖοι δ᾽ αὐτοῖς συμμετεβάλοντο καὶ Ἀχαιοὶ πάντες πλὴν Πελληνέων ,καὶ Ἀρκαδία πᾶσα πλὴν Μεγάλης πόλεως ,αὕτη δὲ ἐπολιορκεῖτο καὶ καθ᾽ ἑκάστην ἡμέραν ἐπίδοξος ἦν ἁλῶναι ,ὁ δ᾽ Ἀλέξανδρος ἔξω τῆς ἄρκτου καὶ τῆς οἰκουμένης ὀλίγου δεῖν πάσης μεθειστήκει ,ὁ δὲ Ἀντίπατρος πολὺν χρόνον συνῆγε στρατόπεδον ,τὸ δ᾽ ἐσόμενον ἄδηλον ἦν .
ἐνταῦθ᾽ ἡμῖν ἀπόδειξιν ποίησαι ,Δημόσθενες ,τί ποτ᾽ ἦν ἃ ἔπραξας ,ἢ τί ποτ᾽ ἦν ἃ ἔλεγες ·
καὶ εἰ βούλει ,παραχωρῶ σοι τοῦ βήματος ἕως ἂν εἴπῃς .
ἐπειδὴ δὲ σιγᾶς ,ὅτι μὲν ἀπορεῖς ,συγγνώμην ἔχω σοι ,ἃ δὲ τότ᾽ ἔλεγες ,ἐγὼ νυνὶ λέξω .οὐ μέμνησθε αὐτοῦ τὰ μιαρὰ καὶ ἀπίθανα ῥήματα ,ἃ πῶς ποθ᾽ ὑμεῖς ,ὦ σιδηροῖ ,ἐκαρτερεῖτε ἀκροώμενοι ; ὅτ᾽ ἔφη παρελθών ·" ἀμπελουργοῦσί τινες τὴν πόλιν ,ἀνατετμήκασί τινες τὰ κλήματα τὰ τοῦ δήμου ,ὑποτέτμηται τὰ νεῦρα τῶν πραγμάτων ,φορμορραφούμεθα ,ἐπὶ τὰ στενά τινες πρῶτον ὥσπερ τὰς βελόνας διείρουσι .
" 
ταῦτα δὲ τί ἐστιν ,ὦ κίναδος ; 
ῥήματα ἢ θαύματα ; 
καὶ πάλιν ὅτε κύκλῳ περιδινῶν σεαυτὸν ἐπὶ τοῦ βήματος ἔλεγες ,ὡς ἀντιπράττων Ἀλεξάνδρῳ ·" ὁμολογῶ τὰ Λακωνικὰ συστῆσαι ,ὁμολογῶ Θετταλοὺς καὶ Περραιβοὺς ἀφιστάναι ." 
σὺ Θετταλοὺς ἀφιστάναι ; 
σὺ γὰρ ἂν κώμην ἀποστήσειας ; 
σὺ γὰρ ἂν προσέλθοις μὴ ὅτι πρὸς πόλιν ,ἀλλὰ πρὸς οἰκίαν ,ὅπου κίνδυνος πρόσεστιν ; 
ἀλλ᾽ εἰ μέν που χρήματα ἀναλίσκεται ,προσκαθιζήσει ,πρᾶξιν δὲ ἀνδρὸς οὐ πράξεις ·
ἐὰν δ᾽ αὐτόματόν τι συμβῇ ,προσποιήσῃ καὶ σαυτὸν ἐπὶ τὸ γεγενημένον ἐπιγράψεις ·
ἂν δ᾽ ἔλθῃ φόβος τις ,ἀποδράσῃ ·
ἂν δὲ θαρρήσωμεν ,δωρεὰς αἰτήσεις καὶ χρυσοῦς στεφάνους .
ναί ,ἀλλὰ δημοτικός ἐστιν .
ἂν μὲν τοίνυν πρὸς τὴν εὐφημίαν αὐτοῦ τῶν λόγων ἀποβλέπητε ,ἐξαπατηθήσεσθε ,ὥσπερ καὶ πρότερον ,ἐὰν δ᾽ εἰς τὴν φύσιν καὶ τὴν ἀλήθειαν ,οὐκ ἐξαπατηθήσεσθε .
ἐκείνως δὲ ἀπολάβετε παρ᾽ αὐτοῦ λόγον .
ἐγὼ μὲν μεθ᾽ ὑμῶν λογιοῦμαι ἃ δεῖ ὑπάρξαι ἐν τῇ φύσει τῷ δημοτικῷ ἀνδρὶ καὶ σώφρονι ,καὶ πάλιν ἀντιθήσω ποῖόν τινα εἰκός ἐστιν εἶναι τὸν ὀλιγαρχικὸν ἄνθρωπον καὶ φαῦλον ·
ὑμεῖς δ᾽ ἀντιθέντες ἑκάτερα τούτων θεωρήσατ᾽ αὐτόν ,μὴ ὁποτέρου τοῦ λόγου ,ἀλλ᾽ ὁποτέρου τοῦ βίου ἐστίν .
οἶμαι τοίνυν ἅπαντας ἂν ὑμᾶς ὁμολογῆσαι τάδε δεῖν ὑπάρξαι τῷ δημοτικῷ ,πρῶτον μὲν ἐλεύθερον εἶναι καὶ πρὸς πατρὸς καὶ πρὸς μητρός ,ἵνα μὴ διὰ τὴν περὶ τὸ γένος ἀτυχίαν δυσμενὴς ᾖ τοῖς νόμοις ,οἳ σῴζουσι τὴν δημοκρατίαν ,δεύτερον δ᾽ ἀπὸ τῶν προγόνων εὐεργεσίαν τινὰ αὐτῷ πρὸς τὸν δῆμον ὑπάρχειν ,ἢ τό γ᾽ ἀναγκαιότατον μηδεμίαν ἔχθραν ,ἵνα μὴ βοηθῶν τοῖς τῶν προγόνων ἀτυχήμασι κακῶς ἐπιχειρῇ ποιεῖν τὴν πόλιν .
τρίτον σώφρονα καὶ μέτριον χρὴ πεφυκέναι αὐτὸν πρὸς τὴν καθ᾽ ἡμέραν δίαιταν ,ὅπως μὴ διὰ τὴν ἀσέλγειαν τῆς δαπάνης δωροδοκῇ κατὰ τοῦ δήμου .
τέταρτον εὐγνώμονα καὶ δυνατὸν εἰπεῖν ·
καλὸν γὰρ τὴν μὲν διάνοιαν προαιρεῖσθαι τὰ βέλτιστα ,τὴν δὲ παιδείαν τὴν τοῦ ῥήτορος καὶ τὸν λόγον πείθειν τοὺς ἀκούοντας ·
εἰ δὲ μή ,τήν γ᾽ εὐγνωμοσύνην ἀεὶ προτακτέον τοῦ λόγου .
πέμπτον ἀνδρεῖον εἶναι τὴν ψυχήν ,ἵνα μὴ παρὰ τὰ δεινὰ καὶ τοὺς κινδύνους ἐγκαταλίπῃ τὸν δῆμον .
τὸν δ᾽ ὀλιγαρχικὸν πάντα δεῖ τἀναντία τούτων ἔχειν ·
τί γὰρ δεῖ πάλιν διεξιέναι ; 
σκέψασθε δή ,τί τούτων ὑπάρχει Δημοσθένει ·
ὁ δὲ λογισμὸς ἔστω ἐπὶ πᾶσι δικαίοις .
τούτῳ πατὴρ μὲν ἦν Δημοσθένης ὁ Παιανιεύς ,ἀνὴρ ἐλεύθερος ·οὐ γὰρ δεῖ ψεύδεσθαι .
τὰ δ᾽ ἀπὸ τῆς μητρὸς καὶ τοῦ πάππου τοῦ πρὸς μητρὸς πῶς ἔχει αὐτῷ ,ἐγὼ φράσω .
Γύλων ἦν ἐκ Κεραμέων .
οὗτος προδοὺς τοῖς πολεμίοις Νύμφαιον τὸ ἐν τῷ Πόντῳ ,τότε τῆς πόλεως ἐχούσης τὸ χωρίον τοῦτο ,φυγὰς ἀπ᾽ εἰσαγγελίας ἐκ τῆς πόλεως ἐγένετο ,τὴν κρίσιν οὐχ ὑπομείνας ,καὶ ἀφικνεῖται εἰς Βόσπορον ,κἀκεῖ λαμβάνει δωρεὰν παρὰ τῶν τυράννων τοὺς ὠνομασμένους Κήπους ,καὶ γαμεῖ γυναῖκα πλουσίαν μὲν νὴ Δία καὶ χρυσίον ἐπιφερομένην πολύ ,Σκύθιν δὲ τὸ γένος ,ἐξ ἧς αὐτῷ γίγνονται θυγατέρες δύο ,ἃς ἐκεῖνος δεῦρο μετὰ πολλῶν χρημάτων ἀποστείλας ,συνῴκισε τὴν μὲν ἑτέραν ὁτῳδήποτε ,ἵνα μὴ πολλοῖς ἀπεχθάνωμαι ·τὴν δ᾽ ἑτέραν ἔγημε παριδὼν τοὺς τῆς πόλεως νόμους Δημοσθένης ὁ 
οὐκοῦν ἀπὸ μὲν τοῦ πάππου πολέμιος ἂν εἴη τῷ δήμῳ ,θάνατον γὰρ αὐτοῦ τῶν προγόνων κατέγνωτε ,τὰ δ᾽ ἀπὸ τῆς μητρὸς Σκύθης ,βάρβαρος ἑλληνίζων τῇ φωνῇ ·
περὶ δὲ τὴν καθ᾽ ἡμέρων δίαιταν τίς ἐστιν ; 
ἐκ τριηράρχου λογογράφος ἀνεφάνη ,καταγελάστως τὰ πατρῷα προέμενος ·
ἄπιστος δὲ καὶ περὶ ταῦτα δόξας εἶναι καὶ τοὺς λόγους ἐκφέρων τοῖς ἀντιδίκοις ,ἀνεπήδησεν ἐπὶ τὸ βῆμα ·
πλεῖστον δ᾽ ἐκ τῆς πολιτείας εἰληφὼς ἀργύριον ,ἐλάχιστα περιεποιήσατο .
νῦν μέντοι τὸ βασιλικὸν χρυσίον ἐπικέκλυκε τὴν δαπάνην αὐτοῦ ,ἔσται δ᾽ οὐδὲ τοῦθ᾽ ἱκανόν ·οὐδεὶς γὰρ πώποτε πλοῦτος τρόπου πονηροῦ περιεγένετο .
καὶ τὸ κεφάλαιον ,τὸν βίον οὐκ ἐκ τῶν ἰδίων προσόδων πορίζεται ,ἀλλ᾽ ἐκ τῶν ὑμετέρων κινδύνων .
περὶ δ᾽ εὐγνωμοσύνην καὶ λόγου δύναμιν πῶς πέφυκε ; 
δεινὸς λέγειν ,κακὸς βιῶναι .
οὕτω γὰρ κέχρηται καὶ τῷ ἑαυτοῦ σώματι καὶ παιδοποιίᾳ ,ὥστ᾽ ἐμὲ μὴ βούλεσθαι λέγειν ἃ τούτῳ πέπρακται ·
ἤδη γὰρ ποτε εἶδον μισηθέντας τοὺς τὰ τῶν πλησίον αἰσχρὰ λίαν σαφῶς λέγοντας .
ἔπειτα τί συμβαίνει τῇ πόλει ; 
οἱ μὲν λόγοι καλοί ,τὰ δ᾽ ἔργα φαῦλα .
πρὸς δὲ ἀνδρείαν βραχύς μοι λείπεται λόγος .
εἰ μὲν γὰρ ἠρνεῖτο μὴ δειλὸς εἶναι ,ἢ ὑμεῖς μὴ συνῄδετε ,διατριβὴν ὁ λόγος ἄν μοι παρεῖχεν ·
ἐπειδὴ δὲ καὶ αὐτὸς ὁμολογεῖ ἐν ταῖς ἐκκλησίαις ,καὶ ὑμεῖς σύνιστε ,λοιπὸν ὑπομνῆσαι τοὺς περὶ τούτων κειμένους νόμους .
ὁ γὰρ Σόλων ὁ παλαιὸς νομοθέτης ἐν τοῖς αὐτοῖς ἐπιτιμίοις ᾤετο δεῖν ἐνέχεσθαι τὸν ἀστράτευτον καὶ τὸν λελοιπότα τὴν τάξιν καὶ τὸν δειλὸν ὁμοίως ·
εἰσὶ γὰρ καὶ δειλίας γραφαί .
καίτοι θαυμάσειεν ἄν τις ὑμῶν ,εἰ εἰσὶ φύσεως γραφαί .
εἰσίν .
τίνος ἕνεκα ; 
ἵν᾽ ἕκαστος ἡμῶν τὰς ἐκ τῶν νόμων ζημίας φοβούμενος μᾶλλον ἢ τοὺς πολεμίους ,ἀμείνων ἀγωνιστὴς ὑπὲρ τῆς πατρίδος ὑπάρχῃ ·
ὁ μὲν τοίνυν νομοθέτης τὸν ἀστράτευτον καὶ τὸν δειλὸν καὶ τὸν λιπόντα τὴν τάξιν ἔξω τῶν περιραντηρίων τῆς ἀγορᾶς ἐξείργει ,καὶ οὐκ ἐᾷ στεφανοῦσθαι ,οὐδ᾽ εἰσιέναι εἰς τὰ ἱερὰ τὰ δημοτελῆ ·
σὺ δὲ τὸν ἀστεφάνωτον ἐκ τῶν νόμων κελεύεις ἡμᾶς στεφανοῦν ,καὶ τῷ σαυτοῦ ψηφίσματι τὸν οὐ προσήκοντα εἰσκαλεῖς τοῖς τραγῳδοῖς εἰς τὴν ὀρχήστραν ,εἰς τὸ ἱερὸν τοῦ Διονύσου τὸν τὰ ἱερὰ διὰ δειλίαν προδεδωκότα .
ἵνα δὲ μὴ ἀποπλανῶ ὑμᾶς ἀπὸ τῆς ὑποθέσεως ,ἐκεῖνο μέμνησθε ,ὅταν φῇ δημοτικὸς εἶναι ·
θεωρεῖτ᾽ αὐτοῦ μὴ τὸν λόγον ,ἀλλὰ τὸν βίον ,καὶ σκοπεῖτε μὴ τίς φησιν εἶναι ,ἀλλὰ τίς ἐστιν .
ἐπεὶ δὲ στεφάνων ἀνεμνήσθην καὶ δωρεῶν ,ἕως ἔτι μέμνημαι ,προλέγω ὑμῖν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,εἰ μὴ καταλύσετε τὰς ἀφθόνους ταύτας δωρεὰς καὶ τοὺς εἰκῇ διδομένους στεφάνους ,οὔθ᾽ οἱ τιμώμενοι χάριν ὑμῖν εἴσονται ,οὔτε τὰ τῆς πόλεως πράγματα ἐπανορθωθήσεται ·
τοὺς μὲν γὰρ πονηροὺς οὐ μή ποτε βελτίους ποιήσετε ,τοὺς δὲ χρηστοὺς εἰς τὴν ἐσχάτην ἀθυμίαν ἐμβαλεῖτε .
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,μεγάλα τούτων οἶμαι σημεῖα δείξειν ὑμῖν .
εἰ γάρ τις ὑμᾶς ἐρωτήσειε ,πότερον ὑμῖν ἐνδοξοτέρα δοκεῖ ἡ πόλις ἡμῶν εἶναι ἐπὶ τῶν νυνὶ καιρῶν ἢ ἐπὶ τῶν προγόνων ,ἅπαντες ἂν ὁμολογήσαιτε ,ἐπὶ τῶν προγόνων .
ἄνδρες δὲ πότερον τότε ἀμείνους ἦσαν ἢ νυνί ; 
τότε μὲν διαφέροντες ,νυνὶ δὲ πολλῷ καταδεέστεροι .
δωρεαὶ δὲ καὶ στέφανοι καὶ κηρύγματα καὶ σιτήσεις ἐν πρυτανείῳ πότερα τότε ἦσαν πλείους ἢ νυνί ; 
τότε μὲν ἦν σπάνια τὰ καλὰ παρ᾽ ἡμῖν ,καὶ τὸ τῆς ἀρετῆς ὄνομα τίμιον ·
νυνὶ δ᾽ ἤδη καταπέπλυται τὸ πρᾶγμα ,καὶ τὸ στεφανοῦν ἐξ ἔθους ,ἀλλ᾽ οὐκ ἐκ προνοίας ,ποιεῖσθε .
οὐκ οὖν ἄτοπον οὑτωσὶ διαλογιζομένοις ,τὰς μὲν δωρεὰς νυνὶ πλείους εἶναι ,τὰ δὲ πράγματα τὰ τῆς πόλεως τότε μᾶλλον ἰσχύειν ,καὶ τοὺς ἄνδρας νῦν μὲν χείρους εἶναι ,τότε δ᾽ ἀμείνους ; 
ἐγὼ δὲ τοῦθ᾽ ὑμᾶς ἐπιχειρήσω διδάσκειν .
οἴεσθ᾽ ἄν ποτε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ἐθελῆσαί τινα ἐπασκεῖν εἰς τὰ Ὀλύμπια ,ἢ ἄλλον τινὰ τῶν στεφανιτῶν ἀγώνων ,παγκράτιον ἢ καὶ ἄλλο τι τῶν βαρυτέρων ἄθλων ,εἰ ὁ στέφανος ἐδίδοτο μὴ τῷ κρατίστῳ ,ἀλλὰ τῷ διαπραξαμένῳ ; 
οὐδεὶς ἄν ποτ᾽ ἠθέλησεν .
νῦν δ᾽ οἶμαι διὰ τὸ σπάνιον καὶ τὸ περιμάχητον καὶ τὸ καλὸν καὶ τὸ ἀείμνηστον ἐκ τῆς νίκης ἐθέλουσίν τινες τὰ σώματα παραθέμενοι καὶ τὰς μεγίστας ταλαιπωρίας ὑπομείναντες διακινδυνεύειν .
ὑπολάβετε τοίνυν ὑμᾶς αὐτοὺς εἶναι ἀγωνοθέτας πολιτικῆς ἀρετῆς ,κἀκεῖνο ἐκλογίσασθε ,ὅτι ,ἐὰν μὲν τὰς δωρεὰς ὀλίγοις καὶ ἀξίοις καὶ κατὰ τοὺς νόμους διδῶτε ,πολλοὺς ἀγωνιστὰς ἕξετε τῆς ἀρετῆς ,ἂν δὲ τῷ βουλομένῳ καὶ τοῖς διαπραξαμένοις χαρίζησθε ,καὶ τὰς ἐπιεικεῖς φύσεις διαφθερεῖτε .
ὅτι δὲ ὀρθῶς λέγω ,ἔτι μικρῷ σαφέστερον ὑμᾶς βούλομαι διδάξαι .
πότερον ὑμῖν ἀμείνων ἀνὴρ εἶναι δοκεῖ Θεμιστοκλῆς ,ὁ στρατηγήσας ὅτ᾽ ἐν τῇ περὶ Σαλαμῖνα ναυμαχίᾳ τὸν Πέρσην ἐνικᾶτε ,ἢ Δημοσθένης ,ὁ νυνὶ τὴν τάξιν λιπών ; 
Μιλτιάδης δέ ,ὁ τὴν ἐν Μαραθῶνι μάχην νικήσας ,ἢ οὗτος ; 
ἔτι δ᾽ οἱ ἀπὸ Φυλῆς φεύγοντα τὸν δῆμον καταγαγόντες ; 
Ἀριστείδης δ᾽ ὁ δίκαιος ,ὁ τὴν ἀνόμοιον ἔχων ἐπωνυμίαν Δημοσθένει ; 
ἀλλ᾽ ἔγωγε μὰ τοὺς θεοὺς τοὺς Ὀλυμπίους οὐδ᾽ ἐν ταῖς αὐταῖς ἡμέραις ἄξιον ἡγοῦμαι μεμνῆσθαι τοῦ θηρίου τούτου κἀκείνων τῶν ἀνδρῶν .
ἐπιδειξάτω τοίνυν Δημοσθένης εἴ που γέγραπταί τινα τούτων τῶν ἀνδρῶν στεφανῶσαι .
ἀχάριστος ἄρ᾽ ἦν ὁ δῆμος ; 
οὔκ ,ἀλλὰ μεγαλόφρων ,κἀκεῖνοί γε τῆς πόλεως ἄξιοι ·
οὐ γὰρ ᾤοντο δεῖν ἐν τοῖς γράμμασι τιμᾶσθαι ,ἀλλ᾽ ἐν τῇ μνήμῃ τῶν εὖ πεπονθότων ,ἣ ἀπ᾽ ἐκείνου τοῦ χρόνου μέχρι τῆσδε τῆς ἡμέρας ἀθάνατος οὖσα διαμένει .
δωρεὰς δὲ τίνας ἐλάμβανον ,ἄξιόν ἐστι μνησθῆναι .
ἦσάν τινες ,ὦ ἄνδρες Αθηναῖοι ,κατὰ τοὺς τότε καιρούς ,οἳ πολὺν πόνον ὑπομείναντες καὶ μεγάλους κινδύνους ἐπὶ τῷ Στρυμόνι ποταμῷ ἐνίκων μαχόμενοι Μήδους ·
οὗτοι δεῦρο ἀφικόμενοι τὸν δῆμον ᾔτησαν δωρεάν ,καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς ὁ δῆμος τιμὰς μεγάλας ,ὡς τότ᾽ ἐδόκει ,τρεῖς λιθίνους Ἑρμᾶς στῆσαι ἐν τῇ στοᾷ τῇ τῶν Ἑρμῶν ,ἐφ᾽ ᾧτε μὴ ἐπιγράφειν τὸ ὄνομα τὸ ἑαυτῶν ,ἵνα μὴ τῶν στρατηγῶν ,ἀλλὰ τοῦ δήμου δοκῇ εἶναι τὸ ἐπίγραμμα .
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,ἐξ αὐτῶν τῶν ποιημάτων γνώσεσθε .
ἐπιγέγραπται γὰρ ἐπὶ τῷ μὲν πρώτῳ τῶν Ἑρμῶν ·
ἦν ἄρα κἀκεῖνοι ταλακάρδιοι ,οἵ ποτε Μήδων παισὶν ἐπ᾽ Ἠϊόνι ,Στρυμόνος ἀμφὶ ῥοάς ,λιμόν τ᾽ αἴθωνα κρατερόν τ᾽ ἐπάγοντες Ἄρηα πρῶτοι δυσμενέων εὗρον ἀμηχανίην .
υνκνοων ἐπὶ δὲ τῷ δευτέρῳ ·
ἡγεμόνεσσι δὲ μισθὸν Ἀθηναῖοι τάδ᾽ ἔδωκαν ἀντ᾽ εὐεργεσίης καὶ μεγάλης ἀρετῆς .μᾶλλόν τις τάδ᾽ ἰδὼν καὶ ἐπεσσομένων ἐθελήσει ἀμφὶ ξυνοῖσι πράγμασι μόχθον ἔχειν .
υνκνοων 
ἐπὶ δὲ τῷ τρίτῳ ἐπιγέγραπται Ἑρμῇ ·
ἔκ ποτε τῆσδε πόληος ἅμ᾽ Ἀτρείδῃσι Μενεσθεὺς ἡγεῖτο ζάθεον Τρωικὸν ἂμ πεδίον ,ὅν ποθ᾽ Ὅμηρος ἔφη Δαναῶν πύκα χαλκοχιτώνων κοσμητῆρα μάχης ἔξοχον ἄνδρα μολεῖν .
οὕτως οὐδὲν ἀεικὲς Ἀθηναίοισι καλεῖσθαι κοσμητὰς πολέμου τ᾽ ἀμφὶ καὶ ἠνορέης .
υνκνοων ἔστι που τὸ τῶν στρατηγῶν ὄνομα ; 
οὐδαμοῦ ,ἀλλὰ τὸ τοῦ δήμου .
προέλθετε δὴ τῇ διανοίᾳ καὶ εἰς τὴν στοὰν τὴν ποικίλην ·
ἁπάντων γὰρ ἡμῖν τῶν καλῶν ἔργων τὰ ὑπομνήματα ἐν τῇ ἀγορᾷ ἀνάκειται .
τί οὖν ἐστιν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὃ ἐγὼ λέγω ; 
ἐνταῦθα ἡ ἐν Μαραθῶνι μάχη γέγραπται .
τίς οὖν ἦν ὁ στρατηγός ; 
οὑτωσὶ μὲν ἐρωτηθέντες ἅπαντες ἀποκρίναισθε ἄν ,ὅτι Μιλτιάδης ·
ἐκεῖ δὲ οὐκ ἐπιγέγραπται .
πῶς ; 
οὐκ ᾔτησε ταύτην τὴν δωρεάν ; 
ᾔτησεν ,ἀλλ᾽ ὁ δῆμος οὐκ ἔδωκεν ,ἀλλ᾽ ἀντὶ τοῦ ὀνόματος συνεχώρησεν αὐτῷ γραφῆναι πρώτῳ παρακαλοῦντι τοὺς στρατιώτας .
ἐν τοίνυν τῷ Μητρώῳ ἣν ἔδοτε δωρεὰν τοῖς ἀπὸ Φυλῆς φεύγοντα τὸν δῆμον καταγαγοῦσιν ,ἔστιν ἰδεῖν .
ἦν μὲν γὰρ ὁ τὸ ψήφισμα νικήσας Ἀρχῖνος ὁ ἐκ Κοίλης ,εἷς τῶν καταγαγόντων τὸν δῆμον ,ἔγραψε δὲ πρῶτον μὲν αὐτοῖς εἰς θυσίαν καὶ ἀναθήματα δοῦναι χιλίας δραχμάς ,καὶ τοῦτ᾽ ἔστιν ἔλαττον ἢ δέκα δραχμαὶ κατ᾽ ἄνδρα ,ἔπειτα στεφανῶσαι φαλλοῦ στεφάνῳ αὐτῶν ἕκαστον ,ἀλλ᾽ οὐ χρυσῷ ·
τότε μὲν γὰρ ἦν ὁ τοῦ θαλλοῦ στέφανος τίμιος ,νυνὶ δὲ καὶ ὁ χρυσοῦς καταπεφρόνηται .
καὶ οὐδὲ τοῦτο εἰκῇ πρᾶξαι κελεύει ,ἀλλ᾽ ἀκριβῶς τὴν βουλὴν σκεψαμένην ,ὅσοι αὐτῶν ἐπὶ Φυλῇ ἐπολιορκήθησαν ὅτε Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ τριάκοντα προσέβαλλον ,οὐχ ὅσοι τὴν τάξιν ἔλιπον ἐν Χαιρωνείᾳ τῶν πολεμίων ἐπιόντων .
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,ἀναγνώσεται ὑμῖν τὸ ψήφισμα .
Ψήφισμα περὶ Δωρεὰς τοῖς ἀπὸ Φυλῆς 
παρανάγνωθι δὴ καὶ ὃ γέγραφε Κτησιφῶν Δημοσθένει τῷ τῶν μεγίστων αἰτίῳ κακῶν .
Ψήφισμα τούτῳ τῷ ψηφίσματι ἐξαλείφεται ἡ τῶν καταγαγόντων δωρεά .
εἰ τοῦτ᾽ ἔχει καλῶς ,ἐκεῖνο αἰσχρῶς ·
εἰ ἐκεῖνοι κατ᾽ ἀξίαν ἐτιμήθησαν ,οὗτος ἀνάξιος ὢν στεφανοῦται .
καίτοι πυνθάνομαί γ᾽ αὐτὸν μέλλειν λέγειν ,ὡς οὐ δίκαια ποιῶ παραβάλλων αὐτῷ τὰ τῶν προγόνων ἔργα ·
οὐδὲ γὰρ Φιλάμμωνα τὸν πύκτην Ὀλυμπίασι στεφανωθῆναι νικήσαντα Γλαῦκον τὸν παλαιὸν ἐκεῖνον ,ἀλλὰ τοὺς καθ᾽ ἑαυτὸν ἀγωνιστάς ,ὥσπερ ὑμᾶς ἀγνοοῦντας ὅτι τοῖς μὲν πύκταις ἐστὶν ὁ ἀγὼν πρὸς ἀλλήλους ,τοῖς δ᾽ ἀξιοῦσι στεφανοῦσθαι πρὸς αὐτὴν τὴν ἀρετήν ,ἧς καὶ ἕνεκα στεφανοῦνται .
δεῖ γὰρ τὸν κήρυκα ἀψευδεῖν ,ὅταν τὴν ἀνάρρησιν ἐν τῷ θεάτρῳ ποιῆται πρὸς τοὺς Ἕλληνας .
μὴ οὖν ἡμῖν ,ὡς Παταικίωνος ἄμεινον πεπολίτευσαι ,διέξιθι ,ἀλλ᾽ ἐφικόμενος τῆς ἀνδραγαθίας ,οὕτω τὰς χάριτας τὸν δῆμον ἀπαίτει .
ἵνα δὲ μὴ ἀποπλανῶ ὑμᾶς ἀπὸ τῆς ὑποθέσεως ,ἀναγνώσεται ὑμῖν ὁ γραμματεὺς τὸ ἐπίγραμμα ὃ ἐπιγέγραπται τοῖς ἀπὸ Φυλῆς τὸν δῆμον καταγαγοῦσιν .
Ἐπίγραμμα τούσδ᾽ ἀρετῆς ἕνεκα στεφάνοις ἐγέραιρε παλαίχθων δῆμος Ἀθηναίων ,οἵ ποτε τοὺς ἀδίκοις θεσμοῖς ἄρξαντας πόλιος πρῶτοι καταπαύειν ἦρξαν ,κίνδυνον σώμασιν ἀράμενοι .
υνκνοων 
ὅτι τοὺς παρὰ τοὺς νόμους ἄρξαντας κατέλυσαν ,διὰ τοῦτ᾽ αὐτούς φησιν ὁ ποιητὴς τιμηθῆναι .
ἔναυλον γὰρ ἦν ἔτι τότε πᾶσιν ,ὅτι τηνικαῦτα ὁ δῆμος κατελύθη ,ἐπειδή τινες τὰς γραφὰς τῶν παρανόμων ἀνεῖλον .
καὶ γὰρ τοι ,ὡς ἐγὼ τοῦ πατρὸς τοῦ ἐμαυτοῦ ἐπυνθανόμην ,ὃς ἔτη βιοὺς ἐνενήκοντα καὶ πέντε ἐτελεύτησεν ,ἁπάντων μετασχὼν τῶν πόνων τῇ πόλει ,οὓς πολλάκις πρὸς ἐμὲ διεξῄει ἐπὶ σχολῆς ·ἔφη γὰρ ,ὅτε ἀρτίως κατεληλύθει ὁ δῆμος ,εἴ τις εἰσίοι γραφὴ παρανόμων εἰς δικαστήριον ,εἶναι ὅμοιον τὸ ὄνομα καὶ τὸ ἔργον .
τί γάρ ἐστιν ἀνοσιώτερον ἀνδρὸς παράνομα λέγοντος καὶ πράττοντος ; 
καὶ τὴν ἀκρόασιν ,ὡς ἐκεῖνος ἀπήγγελλεν ,οὐ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐποιοῦντο ὥσπερ νῦν γίγνεται ,ἀλλ᾽ ἦσαν πολὺ χαλεπώτεροι οἱ δικασταὶ τοῖς τὰ παράνομα γράφουσιν αὐτοῦ τοῦ κατηγόρου ,καὶ πολλάκις ἀνεπόδιζον τὸν γραμματέα καὶ ἐκέλευον πάλιν ἀναγιγνώσκειν τοὺς νόμους καὶ τὸ ψήφισμα ,καὶ ἡλίσκοντο οἱ τὰ παράνομα γράφοντες ,οὐκ εἰ πάντας παραπηδήσειαν τοὺς νόμους ,ἀλλ᾽ εἰ μίαν μόνον συλλαβὴν παραλλάξειαν .
τὸ δὲ νυνὶ γιγνόμενον πρᾶγμα ὑπερκαταγέλαστόν ἐστιν ·
ὁ μὲν γὰρ γραμματεὺς ἀναγιγνώσκει τὸ παράνομον ,οἱ δὲ δικασταὶ ὥσπερ ἐπῳδὴν ἢ ἀλλότριόν τι πρᾶγμ᾽ ἀκροώμενοι ,πρὸς ἑτέρῳ τινὶ τὴν γνώμην ἔχουσιν .
ἤδη δ᾽ ἐκ τῶν τεχνῶν τῶν Δημοσθένους αἰσχρὸν ἔθος ἐν τοῖς δικαστηρίοις παραδέδεχθε .
μετενήνεκται γὰρ ὑμῖν τὰ τῆς πόλεως δίκαια ·
ὁ μὲν γὰρ κατήγορος ἀπολογεῖται ,ὁ δὲ φεύγων τὴν γραφὴν κατηγορεῖ ,οἱ δὲ δικασταὶ ἐνίοτε ὧν μέν εἰσι κριταὶ ἐπιλανθάνονται ,ὧν δ᾽ οὐκ εἰσί ,περὶ τούτων ἀναγκάζονται τὴν ψῆφον φέρειν .
λέγει δὲ ὁ φεύγων ,ἂν ἄρα ποθ᾽ ἅψηται τοῦ πράγματος ,οὐκ ὡς ἔννομα γέγραφεν ,ἀλλ᾽ ὡς ἤδη ποτὲ καὶ πρότερον ἕτερος τοιαῦτα γράψας ἀπέφυγεν .
ἐφ᾽ ᾧ καὶ νυνὶ μέγα φρονεῖν ἀκούω Κτησιφῶντα .
ἐτόλμα δ᾽ ἐν ὑμῖν ποτε σεμνύνεσθαι Ἀριστοφῶν ἐκεῖνος ὁ Ἀζηνιεὺς λέγων ὅτι γραφὰς παρανόμων ἀπέφυγεν ἑβδομήκοντα καὶ πέντε .
ἀλλ᾽ οὐχὶ Κέφαλος ὁ παλαιὸς ἐκεῖνος ,ὁ δοκῶν δημοτικώτατος γεγονέναι ,οὐχ οὕτως ,ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῖς ἐναντίοις ἐφιλοτιμεῖτο ,λέγων ὅτι πλεῖστα πάντων γεγραφὼς ψηφίσματα ,οὐδεμίαν πώποτε γραφὴν πέφευγε παρανόμων ,καλῶς οἶμαι σεμνυνόμενος .
ἐγράφοντο γὰρ ἀλλήλους παρανόμων οὐ μόνον οἱ διαπολιτευόμενοι ,ἀλλὰ καὶ οἱ φίλοι τοὺς φίλους ,εἴ τι ἐξαμαρτάνοιεν εἰς τὴν πόλιν .
ἐκεῖθεν δὲ τοῦτο γνώσεσθε .
Ἀρχῖνος γὰρ ὁ ἐκ Κοίλης ἐγράψατο παρανόμων Θρασύβουλον τὸν Στειριέα γράψαντά τι παρὰ τοὺς νόμους ,ἕνα τῶν ἀπὸ Φυλῆς αὐτῷ συγκατελθόντων ,καὶ εἷλε ,νεωστὶ γεγενημένων αὐτῷ τῶν εὐεργεσιῶν ,ἃς οὐχ ὑπελογίσαντο οἱ δικασταί ·
ἡγοῦντο γάρ ,ὥσπερ τότε αὐτοὺς φεύγοντας Θρασύβουλος κατήγαγεν ,οὕτω νῦν μένοντας ἐξελαύνειν παρὰ τοὺς νόμους γράφοντά τι .
ἀλλ᾽ οὐ νῦν ,ἀλλὰ πᾶν τοὐναντίον γίγνεται ·οἱ γὰρ ἀγαθοὶ στρατηγοὶ ὑμῖν καὶ τῶν τὰς σιτήσεις τινὲς εὑρημένων ἐν τῷ πρυτανείῳ ἐξαιτοῦνται τὰς γραφὰς τῶν παρανόμων ,οὓς ὑμεῖς ἀχαρίστους εἶναι δικαίως ἂν ὑπολαμβάνοιτε ·
εἰ γάρ τις ἐν δημοκρατίᾳ τετιμημένος ,ἐν τοιαύτῃ πολιτείᾳ ,ἣν οἱ θεοὶ καὶ οἱ νόμοι σῴζουσι ,τολμᾷ βοηθεῖν τοῖς παράνομα γράφουσι ,καταλύει τὴν πολιτείαν ὑφ᾽ ἧς τετίμηται .
τίς οὖν ἀποδέδεικται λόγος ἀνδρὶ δικαίῳ συνηγόρῳ ,ἐγὼ λέξω .
εἰς τρία μέρη διαιρεῖται ἡ ἡμέρα ,ὅταν εἰσίῃ γραφὴ παρανόμων εἰς τὸ δικαστήριον .
ἐγχεῖται γὰρ τὸ μὲν πρῶτον ὕδωρ τῷ κατηγόρῳ καὶ τοῖς νόμοις καὶ τῇ δημοκρατίᾳ ,τὸ δὲ δεύτερον τῷ τὴν γραφὴν φεύγοντι καὶ τοῖς εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα λέγουσιν ·
ἐπειδὰν δὲ τῇ πρώτῃ ψήφῳ λυθῇ τὸ παράνομον ,ἤδη τὸ τρίτον ὕδωρ ἐγχεῖται τῇ τιμήσει καὶ τῷ μεγέθει τῆς ὀργῆς τῆς ὑμετέρας .
ὅστις μὲν οὖν ἐν τῇ τιμήσει τὴν ψῆφον αἰτεῖ ,τὴν ὀργὴν τὴν ὑμετέραν παραιτεῖται ·
ὅστις δ᾽ ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ τὴν ψῆφον αἰτεῖ ,ὅρκον αἰτεῖ ,νόμον αἰτεῖ ,δημοκρατίαν αἰτεῖ ,ὧν οὔτε αἰτῆσαι οὐδὲν ὅσιον οὐδενί ,οὔτ᾽ αἰτηθέντα ἑτέρῳ δοῦναι .
κελεύσατε οὖν αὐτούς ,ἐάσαντας τὴν πρώτην ὑμᾶς ψῆφον κατὰ τοὺς νόμους διενεγκεῖν ,ἀπαντᾶν εἰς τὴν τίμησιν .
ὅλως δ᾽ ἔγωγε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὀλίγου δέω εἰπεῖν ὡς καὶ νόμον δεῖ τεθῆναι ἐπὶ ταῖς γραφαῖς μόναις ταῖς τῶν παρανόμων ,μὴ ἐξεῖναι μήτε τῷ κατηγόρῳ συνηγόρους παρασχέσθαι ,μήτε τῷ τὴν γραφὴν φεύγοντι .
οὐ γὰρ ἀόριστόν ἐστι τὸ δίκαιον ,ἀλλ᾽ ὡρισμένον τοῖς νόμοις τοῖς ὑμετέροις .
ὥσπερ γὰρ ἐν τῇ τεκτονικῇ ,ὅταν εἰδέναι βουλώμεθα τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ μή ,τὸν κανόνα προσφέρομεν ,
ᾧ διαγιγνώσκεται ,οὕτω καὶ ἐν ταῖς γραφαῖς ταῖς τῶν παρανόμων παράκειται κανὼν τοῦ δικαίου τουτὶ τὸ σανίδιον ,τὸ ψήφισμα καὶ οἱ παραγεγραμμένοι νόμοι .
ταῦτα συμφωνοῦντα ἀλλήλοις ἐπιδείξας κατάβαινε ·
καὶ τί δεῖ σε Δημοσθένην παρακαλεῖν ; 
ὅταν δ᾽ ὑπερπηδήσας τὴν δικαίαν ἀπολογίαν παρακαλῇς κακοῦργον ἄνθρωπον καὶ τεχνίτην λόγων ,κλέπτεις τὴν ἀκρόασιν ,βλάπτεις τὴν πόλιν ,καταλύεις τὴν δημοκρατίαν .
τίς οὖν ἐστιν ἀποτροπὴ τῶν τοιούτων λόγων ,ἐγὼ προερῶ .
ἐπειδὰν προελθὼν ἐνταυθοῖ Κτησιφῶν διεξέλθῃ πρὸς ὑμὰς τοῦτο δὴ τὸ συντεταγμένον αὐτῷ προοίμιον ,ἔπειτ᾽ ἐνδιατρίβῃ καὶ μὴ ἀπολογῆται ,ὑπομνήσατ᾽ αὐτὸν ἀθορύβῷ ,τὸ σανίδιον λαβεῖν καὶ τοὺς νόμους τῷ ψηφίσματι παραναγνῶναι .
ἐὰν δὲ μὴ προσποιῆται ὑμῶν ἀκούειν ,μηδὲ ὑμεῖς ἐκείνου ἐθέλετε ἀκούειν ·
οὐ γὰρ τῶν φευγόντων τὰς δικαίας ἀπολογίας εἰσεληλύθατε ἀκροασόμενοι ,ἀλλὰ τῶν ἐθελόντων δικαίως ἀπολογεῖσθαι .
ἐὰν δ᾽ ὑπερπηδήσας τὴν δικαίαν ἀπολογίαν παρακαλῇ Δημοσθένην ,μάλιστα μὲν μὴ προσδέχεσθε σοφιστὴν οἰόμενον ῥήμασι τοὺς νόμους ἀναιρήσειν ,μηδ᾽ ἐν ἀρετῇ τοῦθ᾽ ὑμῶν μηδεὶς καταλογιζέσθω ,ὃς ἂν ἐπανερομένου Κτησιφῶντος ,εἰ καλέσῃ Δημοσθένην ,πρῶτος ἀναβοήσῃ " κάλει ,κάλει ." 
ἐπὶ σαυτὸν καλεῖς ,ἐπὶ τοὺς νόμους καλεῖς ,ἐπὶ τὴν δημοκρατίαν καλεῖς .
ἂν δ᾽ ἄρα ὑμῖν δόξῃ ἀκούειν ,ἀξιώσατε τὸν Δημοσθένην τὸν αὐτὸν τρόπον ἀπολογεῖσθαι ὅνπερ κἀγὼ κατηγόρηκα .
ἐγὼ δὲ πῶς κατηγόρηκα ; 
ἵνα καὶ ὑπομνήσω ὑμᾶς .
οὔτε τὸν ἴδιον βίον τὸν Δημοσθένους πρότερον διεξῆλθον ,οὔτε τῶν δημοσίων ἀδικημάτων οὐδενὸς πρότερον ἐμνήσθην ,ἄφθονα δήπου καὶ πολλὰ ἔχων ,ἢ πάντων γ᾽ ἂν εἴην ἀπορώτατος ·ἀλλὰ πρῶτον μὲν τοὺς νόμους ἐπέδειξα ἀπαγορεύοντας μὴ στεφανοῦν τοὺς ὑπευθύνους ,ἔπειτα τὸν ῥήτορα ἐξήλεγξα γράψαντα Δημοσθένην ὑπεύθυνον ὄντα στεφανοῦν οὐδὲν προβαλόμενον ,οὐδὲ προσγράψαντα " ἐπειδὰν δῷ τὰς εὐθύνας ," ἀλλὰ παντελῶς καὶ ὑμῶν καὶ τῶν νόμων καταπεφρονηκότα ·
καὶ τὰς ἐσομένας πρὸς ταῦτα προφάσεις εἶπον ,ἃς ἀξιῶ καὶ ὑμᾶς διαμνημονεύειν .
δεύτερον δ᾽ ὑμῖν διεξῆλθον τοὺς περὶ τῶν κηρυγμάτων νόμους ,ἐν οἷς διαρρήδην ἀπείρηται τὸν ὑπὸ τοῦ δήμου στεφανούμενον μὴ κηρύττεσθαι ἔξω τῆς ἐκκλησίας ·
ὁ δὲ ῥήτωρ ὁ φεύγων τὴν γραφὴν οὐ τοὺς νόμους μόνον παραβέβηκεν ,ἀλλὰ καὶ τὸν καιρὸν τῆς ἀναρρήσεως καὶ τὸν τόπον ,κελεύων οὐκ ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ,ἀλλ᾽ ἐν τῷ θεάτρῳ τὴν ἀνάρρησιν γίγνεσθαι ,οὐδ᾽ ἐκκλησιαζόντων Ἀθηναίων ,ἀλλὰ μελλόντων τραγῳδῶν εἰσιέναι .
ταῦτα δ᾽ εἰπὼν μικρὰ μὲν περὶ τῶν ἰδίων εἶπον ,τὰ δὲ πλεῖστα περὶ τῶν δημοσίων ἀδικημάτων .
οὕτω δὴ καὶ τὸν Δημοσθένην ἀξιώσατε ἀπολογεῖσθαι ,πρὸς τὸν τῶν ὑπευθύνων νόμον πρῶτον ,τὸν περὶ τῶν κηρυγμάτων δεύτερον ,τρίτον δὲ τὸ μέγιστον ,ὡς οὐδὲ ἀνάξιός ἐστι τῆς δωρεᾶς .
ἐὰν δ᾽ ὑμῶν δέηται συγχωρῆσαι αὑτῷ περὶ τῆς τάξεως τοῦ λόγου ,κατεπαγγελλόμενος ὡς ἐπὶ τῇ τελευτῇ τῆς ἀπολογίας λύσει τὸ παράνομον ,μὴ συγχωρεῖτε ,μηδ᾽ ἀγνοεῖθ᾽ ὅτι πάλαισμα τοῦτ᾽ ἔστι δικαστηρίου ·
οὐ γὰρ εἰσαῦθίς ποτε βούλοιτ᾽ ἂν πρὸς τὸ παράνομον ἀπολογεῖσθαι ,ἀλλ᾽ οὐδὲν ἔχων δίκαιον εἰπεῖν ,ἑτέρων παρεμβολῇ πραγμάτων εἰς λήθην ὑμᾶς βούλεται τῆς κατηγορίας ἐμβαλεῖν .
ὥσπερ οὖν ἐν τοῖς γυμνικοῖς ἀγῶσιν ὁρᾶτε τοὺς πύκτας περὶ τῆς στάσεως ἀλλήλοις διαγωνιζομένους ,οὕτω καὶ ὑμεῖς ὅλην τὴν ἡμέραν ὑπὲρ τῆς πόλεως περὶ τῆς στάσεως αὐτῷ τοῦ λόγου μάχεσθε ,καὶ μὴ ἐᾶτε αὐτὸν ἔξω τοῦ παρανόμου περιίστασθαι ,ἀλλ᾽ ἐγκαθήμενοι καὶ ἐνεδρεύοντες ἐν τῇ ἀκροάσει ,εἰσελαύνετε αὐτὸν εἰς τοὺς τοῦ παρανόμου λόγους ,καὶ τὰς ἐκτροπὰς αὐτοῦ τῶν λόγων ἐπιτηρεῖτε .
ἀλλ᾽ ἃ δὴ συμβήσεται ὑμῖν ,ἐὰν τοῦτον τὸν τρόπον τὴν ἀκρόασιν ποιήσησθε ,ταῦθ᾽ ὑμῖν ἤδη δίκαιός εἰμι προειπεῖν .
ἐπεισάξει γὰρ τὸν γόητα καὶ βαλλαντιοτόμον καὶ διατετμηκότα τὴν πολιτείαν .
οὗτος κλάει μὲν ῥᾷον ἢ οἱ ἄλλοι γελῶσιν ,ἐπιορκεῖ δὲ πάντων προχειρότατα ·
οὐκ ἂν θαυμάσαιμι δέ ,εἰ μεταβαλόμενος τοῖς ἔξωθεν περιεστηκόσι λοιδορήσεται ,φάσκων τοὺς μὲν ὀλιγαρχικοὺς ὑπ᾽ αὐτῆς τῆς ἀληθείας διηριθμημένους ἥκειν πρὸς τὸ τοῦ κατηγόρου βῆμα ,τοὺς δὲ δημοτικοὺς πρὸς τὸ τοῦ φεύγοντος .
ὅταν δὴ τὰ τοιαῦτα λέγῃ ,πρὸς μὲν τοὺς στασιαστικοὺς λόγους ἐκεῖνο αὐτῷ ὑποβάλλετε ·
" ὦ Δημόσθενες ,εἰ ὅμοιοι ἦσαν σοὶ οἱ ἀπὸ Φυλῆς φεύγοντα τὸν δῆμον καταγαγόντες ,οὐκ ἄν ποθ᾽ ἡ δημοκρατία κατέστη .
νῦν δὲ ἐκεῖνοι μὲν μεγάλων κακῶν συμβάντων ἔσωσαν τὴν πόλιν τὸ κάλλιστον ἐκ παιδείας ῥῆμα φθεγξάμενοι ,᾽ μὴ μνησικακεῖν ᾽ ·
σὺ δὲ ἑλκοποιεῖς ,καὶ μᾶλλόν σοι μέλει τῶν αὐθημερὸν λόγων ,ἢ τῆς σωτηρίας τῆς πόλεως .
" ὅταν δ᾽ ἐπίορκος ὢν εἰς τὴν τῶν ὅρκων πίστιν καταφυγγάνῃ ,ἐκεῖνο ἀπομνημονεύσατε αὐτῷ ,ὅτι τῷ πολλάκις μὲν ἐπιορκοῦντι ,ἀεὶ δὲ μεθ᾽ ὅρκων ἀξιοῦντι πιστεύεσθαι ,δυοῖν θάτερον ὑπάρξαι δεῖ ,ἢ τοὺς θεοὺς καινούς ,ἢ τοὺς ἀκροατὰς μὴ τοὺς αὐτούς .
περὶ δὲ τῶν δακρύων καὶ τοῦ τόνου τῆς φωνῆς ,ὅταν ὑμᾶς ἐπερωτᾷ ." ποῖ καταφύγω ,ἄνδρες Ἀθηναῖοι ; περιεγράΨατέ με ·οὐκ ἔστιν ὅποι ἀναπτήσομαι ," ἀνθυποβάλλετε αὐτῷ ·" ὁ δὲ δῆμος ὁ Ἀθηναίων ποῖ καταφύγῃ ,Δημόσθενες ; 
πρὸς ποίαν συμμάχων παρασκευήν ; 
πρὸς ποῖα χρήματα ; 
τί προβαλλόμενος ὑπὲρ τοῦ δήμου πεπολίτευσαι ; 
ἃ μὲν γὰρ ὑπὲρ σεαυτοῦ βεβούλευσαι ,πάντες ὁρῶμεν .
ἐκλιπὼν μὲν τὸ ἄστυ οὐκ οἰκεῖς ,ὡς δοκεῖς ,ἐν Πειραιεῖ ,ἀλλ᾽ ἐξορμεῖς ἐκ τῆς πόλεως ,ἐφόδια δὲ πεπόρισαι τῇ σαυτοῦ ἀνανδρίᾳ τὸ βασιλικὸν χρυσίον καὶ τὰ δημόσια δωροδοκήματα .
" 
ὅλως δὲ τί τὰ δάκρυα ; 
τίς ἡ κραυγή ; 
τίς ὁ τόνος τῆς φωνῆς ; 
οὐχ ὁ μὲν τὴν γραφὴν φεύγων ἐστὶ Κτησιφῶν ,ὁ δ᾽ ἀγὼν οὐκ ἀτίμητος ,σὺ δ᾽ οὔτε περὶ τοῦ σώματος οὔτε περὶ τῆς ἐπιτιμίας οὔτε περὶ τῆς οὐσίας ἀγωνίζῃ ; 
ἀλλὰ περὶ τίνος ἐστὶν αὐτῷ ἡ σπουδή ; 
περὶ χρυσῶν στεφάνων καὶ κηρυγμάτων ἐν τῷ θεάτρῳ παρὰ τοὺς νόμους ·
ὃν ἐχρῆν ,εἰ μανεὶς ὁ δῆμος ἢ τῶν καθεστηκότων ἐπιλελησμένος ,ἐπὶ τοιαύτης ἀκαιρίας ἐβούλετο στεφανοῦν αὐτόν ,παρελθόντα εἰς τὴν ἐκκλησίαν εἰπεῖν ·" ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τὸν μὲν στέφανον δέχομαι ,τὸν δὲ καιρὸν ἀποδοκιμάζω ἐν ᾧ τὸ κήρυγμα γίγνεται ·
οὐ γὰρ δεῖ ,ἐφ᾽ οἷς ἡ πόλις ἐκείρατο ,ἐπὶ τούτοις ἐμὲ στεφανοῦσθαι ." 
ἀλλ᾽ οἶμαι ταῦτα μὲν ἂν εἴποι ἀνὴρ ὄντως βεβιωκὼς μετ᾽ ἀρετῆς ·
ἃ δὲ σὺ λέξεις ,εἴποι ἂν κάθαρμα ζηλοτυποῦν ἀρετήν .
οὐ γὰρ δὴ μὰ τὸν Ἡρακλέα τοῦτό γε ὑμῶν οὐδεὶς φοβήσεται ,μὴ Δημοσθένης ,ἀνὴρ μεγαλόψυχος καὶ τὰ πολεμικὰ διαφέρων ,ἀποτυχὼν τῶν ἀριστείων ἐπανελθὼν οἴκαδε ἑαυτὸν διαχρήσηται ·ὃς τοσοῦτον καταγελᾷ τῆς πρὸς ὑμᾶς φιλοτιμίας ,ὥστε τὴν μιαρὰν κεφαλὴν ταύτην καὶ ὑπεύθυνον ,ἣν οὗτος παρὰ πάντας τοὺς νόμους γέγραφε στεφανῶσαι ,μυριάκις κατατέτμηκε καὶ τούτων μισθοὺς εἴληφε τραύματος ἐκ προνοίας γραφὰς γραφόμενος ,καὶ κατακεκονδύλισται ,ὥστε αὐτὸν οἶμαι τὰ τῶν κονδύλων ἴχνη τῶν Μειδίου ἔχειν ἔτι φανερά ·
ὁ γὰρ ἄνθρωπος οὐ κεφαλήν ,ἀλλὰ πρόσοδον κέκτηται .
περὶ δὲ Κτησιφῶντος τοῦ γράψαντος τὴν γνώμην βραχέα βούλομαι εἰπεῖν ,τὰ δὲ πολλὰ ὑπερβήσομαι ,ἵνα καὶ πεῖραν λάβω ,εἰ δύνασθε τοὺς σφόδρα πονηρούς ,κἂν μή τις προείπῃ ,διαγιγνώσκειν .
ὃ δ᾽ ἐστὶ κοινὸν καὶ δίκαιον κατ᾽ ἀμφοτέρων αὐτῶν ἀπαγγεῖλαι πρὸς ὑμᾶς ,τοῦτ᾽ ἐρῶ .
περιέρχονται γὰρ τὴν ἀγορὰν ἀληθεῖς κατ᾽ ἀλλήλων ἔχοντες δόξας καὶ λόγους οὐ ψευδεῖς λέγοντες .
ὁ μὲν γὰρ Κτησιφῶν οὐ τὸ καθ᾽ ἑαυτόν φησι φοβεῖσθαι ,ἐλπίζειν γὰρ δόξειν ἰδιώτης εἶναι ,ἀλλὰ τὴν τοῦ Δημοσθένους ἐν τῇ πολιτείᾳ δωροδοκίαν καὶ τὴν ἐμπληξίαν καὶ δειλίαν ·
ὁ δὲ Δημοσθένης εἰς αὑτὸν μὲν ἀποβλέπων θαρρεῖν φησιν ,τὴν δὲ τοῦ Κτησιφῶντος πονηρίαν καὶ πορνοβοσκίαν ἰσχυρῶς δεδιέναι .
τοὺς δὴ κατεγνωκότας ἀλλήλων μηδαμῶς ὑμεῖς οἱ κοινοὶ κριταὶ τῶν ἐγκλημάτων ἀπολύσητε .
περὶ δὲ τῶν εἰς ἐμαυτὸν λοιδοριῶν βραχέα βούλομαι προειπεῖν .
πυνθάνομαι γὰρ λέξειν Δημοσθένην ,ὡς ἡ πόλις ὑπ᾽ αὐτοῦ μὲν ὠφέληται πολλά ,ὑπ᾽ ἐμοῦ δὲ καταβέβλαπται ,καὶ τὸν Φίλιππον καὶ τὸν Ἀλέξανδρον καὶ τὰς ἀπὸ τούτων αἰτίας ἀνοίσειν ἐπ᾽ ἐμέ .
οὕτω δ᾽ ἐστὶν ὡς ἔοικε δεινὸς δημιουργὸς λόγων ,ὥστε οὐκ ἀποχρῇ αὐτῷ ,εἴ τι πεπολίτευμαι παρ᾽ ὑμῖν ἐγώ ,ἢ εἴ τινας δημηγορίας εἴρηκα ,
τούτων κατηγορεῖν ,ἀλλὰ καὶ τὴν ἡσυχίαν αὐτὴν τοῦ βίου διαβάλλει καὶ τῆς σιωπῆς μου κατηγορεῖ ,ἵνα μηδεὶς αὐτῷ τόπος ἀσυκοφάντητος παραλείπηται ,καὶ τὰς ἐν τοῖς γυμνασίοις μετὰ τῶν νεωτέρων μου διατριβὰς καταμέμφεται ,καὶ κατὰ τῆσδε τῆς κρίσεως εὐθὺς ἀρχόμενος τοῦ λόγου φέρει τινὰ αἰτίαν ,λέγων ὡς ἐγὼ τὴν γραφὴν οὐχ ὑπὲρ τῆς πόλεως ἐγραψάμην ,ἀλλ᾽ ἐνδεικνύμενος Ἀλεξάνδρῳ διὰ τὴν πρὸς αὐτὸν ἔχθραν .καὶ νὴ Δία ,ὡς ἐγὼ πυνθάνομαι ,μέλλει με ἀνερωτᾶν ,διὰ τί τὸ μὲν κεφάλαιον αὐτοῦ τῆς πολιτείας ψέγω ,τὰ δὲ καθ᾽ ἕκαστον οὐκ ἐκώλυον οὐδ᾽ ἐγραφόμην ,
ἐγὼ δὲ οὔτε τὰς Δημοσθένους διατριβὰς ἐζήλωκα ,οὔτ᾽ ἐπὶ ταῖς ἐμαυτοῦ αἰσχύνομαι ,οὔτε τοὺς εἰρημένους ἐν ὑμῖν λόγους ἐμαυτῷ ἀρρήτους ἂν εἶναι βουλοίμην ,οὔτε τὰ αὐτὰ τούτῳ δημηγορήσας δεξαίμην ἂν ζῆν .
τὴν δ᾽ ἐμὴν σιωπήν ,ὦ Δημόσθενες ,ἡ τοῦ βίου μετριότης παρεσκεύασεν ·
ἀρκεῖ γάρ μοι μικρά ,καὶ μειζόνων αἰσχρῶς οὐκ ἐπιθυμῶ ,ὥστε καὶ σιωπῶ καὶ λέγω βουλευσάμενος ,οὐκ ἀναγκαζόμενος ὑπὸ τῆς ἐν τῇ φύσει δαπάνης .
σὺ δ᾽ οἶμαι λαβὼν μὲν σιγᾷς ,ἀναλώσας δὲ κέκραγας ·
λέγεις δὲ οὐχ ὅταν σοι δοκῇ ,οὐδ᾽ ἃν βούλῃ ,ἀλλ᾽ ὅταν οἱ μισθοδόται σοι προστάττωσιν ·
οὐκ αἰσχύνῃ δὲ ἀλαζονευόμενος ,ἃ παραχρῆμα ἐξελέγχῃ ψευδόμενος .
ἀπηνέχθη γὰρ ἡ κατὰ τοῦδε τοῦ ψηφίσματος γραφή ,ἣν οὐχ ὑπὲρ τῆς πόλεως ,ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῆς πρὸς Ἀλέξανδρον ἐνδείξεώς με φῂς ἀπενεγκεῖν ,ἔτι Φιλίππου ζῶντος ,πρὶν Ἀλέξανδρον εἰς τὴν ἀρχὴν καταστῆναι ,οὔπω σοῦ τὸ περὶ Παυσανίαν ἐνύπνιον ἑωρακότος ,οὐδὲ πρὸς τὴν Ἀθηνᾶν καὶ τὴν Ἥραν νύκτωρ διειλεγμένου .
πῶς ἂν οὖν ἐγὼ προενεδεικνύμην Ἀλεξάνδρῳ ; 
εἴ γε μὴ ταὐτὸν ἐνύπνιον ἐγὼ καὶ Δημοσθένης εἴδομεν .
ἐπιτιμᾷς δέ μοι ,εἰ μὴ συνεχῶς ,ἀλλὰ διαλείπων ,πρὸς τὸν δῆμον προσέρχομαι ,καὶ τὴν ἀξίωσιν ταύτην οἴει λανθάνειν μεταφέρων οὐκ ἐκ δημοκρατίας ,ἀλλ᾽ ἐξ ἑτέρας πολιτείας .ἐν μὲν γὰρ ταῖς ὀλιγαρχίαις οὐχ ὁ βουλόμενος ,ἀλλ᾽ ὁ δυναστεύων δημηγορεῖ ,ἐν δὲ ταῖς δημοκρατίαις ὁ βουλόμενος ,καὶ ὅταν αὐτῷ δοκῇ .
καὶ τὸ μὲν διὰ χρόνου λέγειν σημεῖόν ἐστιν ἐπὶ τῶν καιρῶν καὶ τοῦ συμφέροντος ἀνδρὸς πολιτευομένου ,τὸ δὲ μηδεμίαν παραλείπειν ἡμέραν ἐργαζομένου καὶ μισθαρνοῦντος .
ὑπὲρ δὲ τοῦ μήπω κεκρίσθαι ὑπ᾽ ἐμοῦ ,μηδὲ τῶν ἀδικημάτων τιμωρίαν ὑποσχεῖν ,ὅταν καταφεύγῃς ἐπὶ τοὺς τοιούτους λόγους ,ἢ τοὺς ἀκούοντας ἐπιλήσμονας ὑπολαμβάνεις ,ἢ σαυτὸν παραλογίζῃ .
τὰ μὲν γὰρ περὶ τοὺς Ἀμφισσέας ἠσεβημένα σοι καὶ τὰ περὶ τὴν Εὔβοιαν δωροδοκηθέντα ,ἐφ᾽ οἷς ὑπ᾽ ἐμοῦ φανερῶς ἐξηλέγχου ,χρόνων ἐγγεγενημένων ἴσως ἐλπίζεις τὸν δῆμον ἀμνημονεῖν ·
τὰ δὲ περὶ τὰς τριήρεις καὶ τοὺς τριηράρχους ἁρπάγματα τίς ἂν ἀποκρύψαι χρόνος δύναιτ᾽ ἄν ,ὅτε νομοθετήσας περὶ τῶν τριακοσίων ,καὶ σαυτὸν πείσας Ἀθηναίους ἐπιστάτην τάξαι τοῦ ναυτικοῦ ,ἐξηλέγχθης ὑπ᾽ ἐμοῦ ἑξήκοντα καὶ πέντε νεῶν ταχυναυτουσῶν τριηράρχους ὑφῃρημένος ,πλέον τῆς πόλεως ἀφανίζων ναυτικὸν ἢ ᾧ ποτε Ἀθηναῖοι τὴν ἐν Νάξῳ ναυμαχίαν Λακεδαιμονίους καὶ Πόλλιν ἐνίκησαν ; οὕτω δὲ ταῖς αἰτίαις ἐνέφραξας τὰς κατὰ σαυτοῦ τιμωρίας ,ὥστε τὸν κίνδυνον εἶναι μὴ σοὶ τῷ ἀδικήσαντι ,ἀλλὰ τοῖς ἐπεξιοῦσι ,πολὺν μὲν τὸν Ἀλέξανδρον καὶ τὸν Φίλιππον ἐν ταῖς διαβολαῖς φέρων ,αἰτιώμενος δέ τινας ἐμποδίζειν τοὺς 
οὐ τὸ τελευταῖον εἰσαγγέλλεσθαι μέλλων ὑπ᾽ ἐμοῦ ,τὴν Ἀναξίνου σύλληψιν τοῦ Ὠρείτου κατεσκεύασας ,τοῦ τὰ ἀγοράσματα Ὀλυμπιάδι ἀγοράζοντος ; 
καὶ τὸν αὐτὸν ἄνδρα δὶς στρεβλώσας τῇ σαυτοῦ χειρί ,ἔγραψας αὐτὸν θανάτῳ ζημιῶσαι ,καὶ παρὰ τῷ αὐτῷ ἐν Ὠρεῷ κατήγου ,καὶ ᾧ ἀπὸ τῆς αὐτῆς τραπέζης ἔφαγες καὶ ἔπιες καὶ ἔσπεισας ,καὶ τὴν δεξιὰν ἐνέβαλες ἄνδρα φίλον καὶ ξένον ποιούμενος ,τοῦτον ἀπέκτεινας .
καὶ περὶ τούτων ἐν ἅπασιν Ἀθηναίοις ἐξελεγχθεὶς ὑπ᾽ ἐμοῦ καὶ κληθεὶς ξενοκτόνος ,οὐ τὸ ἀσέβημα ἠρνήσω ,ἀλλ᾽ ἀπεκρίνω ἐφ᾽ ᾧ ἀνεβόησεν ὁ δῆμος καὶ ὅσοι ξένοι περιέστασαν τὴν ἐκκλησίαν ·
ἔφησθα γὰρ τοὺς τῆς πόλεως ἅλας περὶ πλείονος ποιεῖσθαι τῆς ξενικῆς τραπέζης .
ἐπιστολὰς δὲ σιγῶ ψευδεῖς καὶ κατασκόπων συλλήψεις καὶ βασάνους ἐπ᾽ αἰτίαις ἀγενήτοις ,ὡς ἐμοῦ μετά τινων νεωτερίζειν βουλομένου .
ἔπειτα ἐπερωτᾶν με ,ὡς ἐγὼ πυνθάνομαι ,μέλλει ,τίς ἂν εἴη τοιοῦτος ἰατρός ,ὅστις τῷ νοσοῦντι μεταξὺ μὲν ἀσθενοῦντι μηδὲν συμβουλεύοι ,τελευτήσαντος δὲ ἐλθὼν εἰς τὰ ἔνατα διεξίοι πρὸς τοὺς οἰκείους ἃ ἐπιτηδεύσας ὑγιὴς ἂν ἐγένετο .
σαυτὸν δ᾽ οὐκ ἀντερωτᾷς ,τίς ἂν εἴη δημαγωγὸς τοιοῦτος ,ὅστις τὸν μὲν δῆμον θωπεῦσαι δύναιτο ,τοὺς δὲ καιροὺς ἐν οἷς ἦν σῴζεσθαι τὴν πόλιν ,ἀποδοῖτο ,τοὺς δ᾽ εὖ φρονοῦντας κωλύοι διαβάλλων συμβουλεύειν ,ἀποδρὰς δ᾽ ἐκ τῶν κινδύνων καὶ τὴν πόλιν ἀνηκέστοις συμφοραῖς περιβαλὼν ἀξιοίη στεφανοῦσθαι ἐπ᾽ ἀρετῇ ,ἀγαθὸν μὲν πεποιηκὼς μηδέν ,πάντων δὲ τῶν κακῶν αἴτιος γεγονώς ,ἐπερωτῴη δὲ τοὺς συκοφαντηθέντας ἐκ τῆς πολιτείας ἐπ᾽ ἐκείνων τῶν καιρῶν ὅτ᾽ ἐνῆν σῴζεσθαι ,διὰ τί αὐτὸν οὐκ ἐκώλυσαν ἐξαμαρτάνειν ,
ἀποκρύπτοιτο δὲ τὸ πάντων τελευταῖον ,ὅτι τῆς μάχης ἐπιγενομένης οὐκ ἐσχολάζομεν περὶ τὴν σὴν εἶναι τιμωρίαν ,ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τῆς πόλεως ἐπρεσβεύομεν .
ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἀπέχρη σοι δίκην μὴ δεδωκέναι ,ἀλλὰ καὶ δωρεὰς ᾔτεις ,καταγέλαστον ἐν τοῖς Ἕλλησι τὴν πόλιν ποιῶν ,ἐνταῦθ᾽ ἐνέστην καὶ τὴν γραφὴν ἀπήνεγκα .
καὶ νὴ τοὺς θεοὺς Ὀλυμπίους ,ὧν ἐγὼ πυνθάνομαι Δημοσθένην λέξειν ,ἐφ᾽ ᾧ νυνὶ μέλλω λέγειν ἀγανακτῶ μάλιστα .
ἀφομοιοῖ γὰρ μου τὴν φύσιν ταῖς Σειρῆσιν .καὶ γὰρ ὑπ᾽ ἐκείνων οὐ κηλεῖσθαί φησι τοὺς ἀκροωμένους ,ἀλλ᾽ ἀπόλλυσθαι ,διόπερ οὐδ᾽ εὐδοκιμεῖν τὴν τῶν Σειρήνων μουσικήν ·
καὶ δὴ καὶ τὴν τῶν ἐμῶν εὔροιαν λόγων καὶ τὴν φύσιν μου γεγενῆσθαι ἐπὶ βλάβῃ τῶν ἀκουόντων .
καίτοι τὸν λόγον τοῦτον ὅλως μὲν ἔγωγε οὐδενὶ πρέπειν ἡγοῦμαι περὶ ἐμοῦ λέγειν ·
τῆς γὰρ αἰτίας αἰσχρὸν τὸν αἰτιώμενόν ἐστι τὸ ἔργον μὴ ἔχειν ἐπιδεῖξαι ·
εἰ δ᾽ ἦν ἀναγκαῖον ῥηθῆναι ,οὐ Δημοσθένους ἦν ὁ λόγος ,ἀλλ᾽ ἀνδρὸς στρατηγοῦ μεγάλα μὲν τὴν πόλιν ἀγάθ᾽ εἰργασμένου ,λέγειν δὲ ἀδυνάτου καὶ τὴν τῶν ἀντιδίκων διὰ τοῦτο ἐζηλωκότος φύσιν ,ὅτι σύνοιδεν ἑαυτῷ μὲν οὐδὲν ὧν διαπέπρακται δυναμένῳ φράσαι ,τὸν δὲ κατήγορον ὁρᾷ δυνάμενον καὶ τὰ μὴ πεπραγμένα ὑπ᾽ αὐτοῦ παριστάναι τοῖς ἀκούουσιν ὡς διῴκησεν .
ὅταν δ᾽ ἐξ ὀνομάτων συγκείμενος ἄνθρωπος ,καὶ τούτων πικρῶν καὶ περιέργων ,ἔπειτα ἐπὶ τὴν ἁπλότητα καὶ τὰ ἔργα καταφεύγῃ ,τίς ἂν ἀνάσχοιτο ; 
οὗ τὴν γλῶτταν ὥσπερ τῶν αὐλῶν ἐάν τις ἀφέλῃ ,τὸ λοιπὸν οὐδέν ἐστιν .
θαυμάζω δ᾽ ἔγωγε ὑμῶν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,καὶ ζητῶ ,πρὸς τί ἂν ἀποβλέψαντες ἀποψηφίσαισθε τὴν γραφήν .
πότερον ὡς τὸ ψήφισμά ἐστιν ἔννομον ; 
ἀλλ᾽ οὐδεμία πώποτε γνώμη παρανομωτέρα γεγένηται .
ἀλλ᾽ ὡς ὁ τὸ ψήφισμα γράψας οὐκ ἐπιτήδειός ἐστι δίκην δοῦναι ; 
οὐκ ἄρ᾽ εἰσὶ παρ᾽ ὑμῖν εὔθυναι βίου ,εἰ τοῦτον ἀφήσετε .
ἐκεῖνο δ᾽ οὐ λυπηρόν ,εἰ πρότερον μὲν ἐνεπίμπλατο ἡ ὀρχήστρα χρυσῶν στεφάνων ,οἷς ὁ δῆμος ἐστεφανοῦτο ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων ,ἐκ δὲ τῶν Δημοσθένους πολιτευμάτων ὑμεῖς μὲν ἀστεφάνωτοι καὶ ἀκήρυκτοι γίγνεσθε ,οὗτος δὲ κηρυχθήσεται ; 
καὶ εἰ μέν τις τῶν τραγικῶν ποιητῶν τῶν μετὰ ταῦτα ἐπεισαγόντων ποιήσειεν ἐν τραγῳδίᾳ τὸν Θερσίτην ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων στεφανούμενον ,οὐδεὶς ἂν ὑμῶν ὑπομείνειεν ,ὅτι φησὶν Ὅμηρος ἄνανδρον αὐτὸν εἶναι καὶ συκοφάντην ·
αὐτοὶ δ᾽ ὅταν τὸν τοιοῦτον ἄνθρωπον στεφανῶτε ,οὐκ ἂν οἴεσθε ἐν ταῖς τῶν Ἑλλήνων δόξαις συρίττεσθαι ; 
οἱ μὲν γὰρ πατέρες ὑμῶν τὰ μὲν ἔνδοξα καὶ λαμπρὰ τῶν πραγμάτων ἀνετίθεσαν τῷ δήμῷ τὰ δὲ ταπεινὰ καὶ καταδεέστερα εἰς τοὺς ῥήτορας τοὺς φαύλους ἔτρεπον ·
Κτησιφῶν δ᾽ ὑμᾶς οἴεται δεῖν ἀφελόντας τὴν ἀδοξίαν ἀπὸ Δημοσθένους περιθεῖναι τῷ δήμῳ .
καὶ φατὲ μὲν εὐτυχεῖς εἶναι ,ὡς καὶ ἐστὲ καλῶς ποιοῦντες ,ψηφιεῖσθε δ᾽ ὑπὸ μὲν τῆς τύχης ἐγκαταλελεῖφθαι ,ὑπὸ Δημοσθένους δὲ εὖ πεπονθέναι ; 
καὶ τὸ πάντων ἀτοπώτατον ,ἐν τοῖς αὐτοῖς δικαστηρίοις τοὺς μὲν τὰς τῶν δώρων γραφὰς ἁλισκομένους ἀτιμοῦτε ,ὃν δ᾽ αὐτοὶ μισθοῦ πολιτευόμενον σύνιστε ,στεφανώσετε ; 
καὶ τοὺς μὲν κριτὰς τοὺς ἐκ τῶν Διονυσίων ,ἐὰν μὴ δικαίως τοὺς κυκλίους χοροὺς κρίνωσι ,ζημιοῦτε ·
αὐτοὶ δὲ οὐ κυκλίων χορῶν κριταὶ καθεστηκότες ,ἀλλὰ νόμων καὶ πολιτικῆς ἀρετῆς ,τὰς δωρεὰς οὐ κατὰ τοὺς νόμους οὐδ᾽ ὀλίγοις καὶ τοῖς ἀξίοις ,ἀλλὰ τῷ διαπραξαμένῳ δώσετε ; 
ἔπειτ᾽ ἔξεισιν ἐκ τοῦ δικαστηρίου ὁ τοιοῦτος κριτὴς ἑαυτὸν μὲν ἀσθενῆ πεποιηκώς ,ἰσχυρὸν δὲ τὸν ῥήτορα .
ἀνὴρ γὰρ ἰδιώτης ἐν πόλει δημοκρατουμένῃ νόμῳ καὶ ψήφῳ βασιλεύει ·
ὅταν δ᾽ ἑτέρῳ ταῦτα παραδῷ ,καταλέλυκε τὴν αὐτὸς αὑτοῦ δυναστείαν .
ἔπειθ᾽ ὁ μὲν ὅρκος ὃν ὀμωμοκὼς δικάζει ,συμπαρακολουθῶν αὐτὸν λυπεῖ ·δι᾽ αὐτὸν γὰρ οἶμαι γέγονε τὸ ἁμάρτημα ·ἡ δὲ χάρις πρὸς ὃν ἐχαρίζετο ἄδηλος γεγένηται ·ἡ γὰρ ψῆφος ἀφανὴς φέρεται .
δοκοῦμεν δ᾽ ἔμοιγε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ἀμφότερα καὶ κατορθοῦν καὶ παρακινδυνεύειν εἰς τὴν πολιτείαν ,οὐ σωφρονοῦντες .
ὅτι μὲν γὰρ ἐπὶ τῶν νυνὶ καιρῶν οἱ πολλοὶ τοῖς ὀλίγοις προΐεσθε τὰ τῆς δημοκρατίας ἰσχυρά ,οὐκ ἐπαινῶ ·
ὅτι δ᾽ οὐ γεγένηται φορὰ καθ᾽ ἡμᾶς ῥητόρων πονηρῶν ἅμα καὶ τολμηρῶν ,εὐτυχοῦμεν .
πρότερον μὲν γὰρ τοιαύτας φύσεις ἤνεγκε τὸ δημόσιον ,αἳ ῥᾳδίως οὕτω κατέλυσαν τὸν δῆμον ·
ἔχαιρε γὰρ κολακευόμενος ,ἔπειτ᾽ αὐτὸν οὐχ οὓς ἐφοβεῖτο ,ἀλλ᾽ οἷς ἑαυτὸν ἐνεχείριζε ,κατέλυσαν ·
ἔνιοι δὲ καὶ αὐτοὶ τῶν τριάκοντα ἐγένοντο ,οἳ πλείους ἢ χιλίους καὶ πεντακοσίους τῶν πολιτῶν ἀκρίτους ἀπέκτειναν ,πρὶν καὶ τὰς αἰτίας ἀκοῦσαι ἐφ᾽ αἷς ἔμελλον ἀποθνῄσκειν ,καὶ οὐδ᾽ ἐπὶ τὰς ἐκφορὰς τῶν τελευτησάντων εἴων τοὺς προσήκοντας παραγενέσθαι .
οὐχ ὑφ᾽ ὑμῖν αὐτοῖς ἕξετε τοὺς πολιτευομένους ; 
οὐ ταπεινώσαντες ἀποπέμψετε τοὺς νῦν ἐπηρμένους ; 
οὐ μεμνήσεσθ᾽ ὅτι οὐδεὶς πώποτε ἐπέθετο πρότερον δήμου καταλύσει πρὶν ἂν μεῖζον τῶν δικαστηρίων ἰσχύσῃ ; 
ἡδέως δ᾽ ἂν ἔγωγε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ἐναντίον ὑμῶν ἀναλογισαίμην πρὸς τὸν γράψαντα τὸ ψήφισμα ,διὰ ποίας εὐεργεσίας ἀξιοῖ Δημοσθένην στεφανῶσαι .
εἰ μὲν γὰρ λέξεις ,ὅθεν τὴν ἀρχὴν τοῦ ψηφίσματος ἐποιήσω ,ὅτι τὰς τάφους τὰς περὶ τὰ τείχη καλῶς ἐτάφρευσε ,θαυμάζω σου .
τοῦ γὰρ ταῦτ᾽ ἐξεργασθῆναι καλῶς τὸ γεγενῆσθαι τούτων ἄτιον μείζω κατηγορίαν ἔχει ·
οὐ γὰρ περιχαρακώσαντα χρὴ τὰ τείχη ,οὐδὲ τάφους δημοσίους ἀνελόντα τὸν ὀρθῶς πεπολιτευμένον δωρεὰς αἰτεῖν ,ἀλλ᾽ ἀγαθοῦ τινος αἴτιον γεγενημένον τῇ πόλει .
εἰ δὲ ἥξεις ἐπὶ τὸ δεύτερον μέρος τοῦ ψηφίσματος ,ἐν ᾧ τετόλμηκας γράφειν ὡς ἔστιν ἀνὴρ ἀγαθός ,καὶ " διατελεῖ λέγων καὶ πράττων τὰ ἄριστα τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων ," ἀφελὼν τὴν ἀλαζονείαν καὶ τὸν κόμπον τοῦ ψηφίσματος ἅψαι τῶν ἔργων ,ἐπίδειξον ἡμῖν ὅ τι λέγεις .
τὰς μὲν γὰρ περὶ τοὺς Ἀμφισσέας καὶ τοὺς Εὐβοέας δωροδοκίας παραλείπω ·
ὅταν δὲ τῆς πρὸς Θηβαίους συμμαχίας τὰς αἰτίας ἀνατιθῇς Δημοσθένει ,τοὺς μὲν ἀγνοοῦντας ἐξαπατᾷς ,τοὺς δ᾽ εἰδότας καὶ αἰσθανομένους ὑβρίζεις .
ἀφελὼν γὰρ τὸν καιρὸν καὶ τὴν δόξαν τὴν τούτων ,δι᾽ ἣν ἐγένετο ἡ συμμαχία ,λανθάνειν οἴει ἡμᾶς τὸ τῆς πόλεως ἀξίωμα Δημοσθένει περιτιθείς .
ἡλίκον δ᾽ ἐστὶ τὸ ἀλαζόνευμα τοῦτο ,ἐγὼ πειράσομαι μεγάλῳ σημείῳ διδάξαι .
ὁ γὰρ τῶν Περσῶν βασιλεὺς οὐ πολλῷ χρόνῳ πρὸ τῆς Ἀλεξάνδρου διαβάσεως εἰς τὴν Ἀσίαν κατέπεμψε τῷ δήμῳ καὶ μάλα ὑβριστικὴν καὶ βάρβαρον ἐπιστολήν ,ἐν ᾗ τά τε δὴ ἄλλα καὶ μάλ᾽ ἀπαιδεύτως διελέχθη ,καὶ ἐπὶ τελευτῆς ἐνέγραψεν ," ἐγώ ," φησίν ," ὑμῖν χρυσίον οὐ δώσω ·
μή με αἰτεῖτε ·
οὐ γὰρ λήψεσθε .
" 
οὗτος μέντοι ὁ αὐτὸς ἐγκαταληφθεὶς ὑπὸ τῶν νυνὶ παρόντων αὐτῷ κινδύνων ,οὐκ αἰτούντων Ἀθηναίων ,αὐτὸς ἑκὼν κατέπεμψε τριακόσια τάλαντα τῷ δήμῳ ,ἃ σωφρονῶν οὐκ ἐδέξατο .
ὁ δὲ κομίζων ἦν τὸ χρυσίον καιρὸς καὶ φόβος καὶ χρεία συμμάχων .
τὸ δὲ αὐτὸ τοῦτο καὶ τὴν Θηβαίων συμμαχίαν ἐξηργάσατο .
σὺ δὲ τὸ μὲν τῶν Θηβαίων ὄνομα καὶ τὸ τῆς δυστυχεστάτης συμμαχίας ἐνοχλεῖς ἀεὶ λέγων ,τὰ δ᾽ ἑβδομήκοντα τάλαντα ὑποσιωπᾷς ,ἃ προλαβὼν τοῦ βασιλικοῦ χρυσίου ἀπεστέρηκας .
οὐ δι᾽ ἔνδειαν χρημάτων ἕνεκα μὲν πέντε ταλάντων οἱ ξένοι Θηβαίοις τὴν ἄκραν οὐ παρέδοσαν ; 
διὰ ἐννέα δὲ τάλαντα ἀργυρίου πάντων Ἀρκάδων ἐξεληλυθότων καὶ τῶν ἡγεμόνων ἑτοίμων ὄντων βοηθεῖν ,ἡ πρᾶξις οὐ γεγένηται ; 
σὺ δὲ πλουτεῖς καὶ ταῖς ἡδοναῖς ταῖς σαυτοῦ χορηγεῖς .
καὶ τὸ κεφάλαιον ,τὸ μὲν βασιλικὸν χρυσίον παρὰ τούτῳ ,οἱ δὲ κίνδυνοι παρ᾽ ὑμῖν .
ἄξιον δ᾽ ἐστὶ καὶ τὴν ἀπαιδευσίαν αὐτῶν θεωρῆσαι .
εἰ γὰρ τολμήσει Κτησιφῶν μὲν Δημοσθένην παρακαλεῖν λέξοντα εἰς ὑμᾶς ,οὗτος δ᾽ ἀναβὰς ἑαυτὸν ἐγκωμιάζειν ,βαρύτερον τῶν ἔργων ὧν πεπόνθαμεν τὸ ἀκρόαμα γίγνεται .
ὅπου γὰρ τοὺς ὄντως ἄνδρας ἀγαθούς ,οἷς πολλὰ καὶ καλὰ σύνισμεν ἔργα ,τοὺς καθ᾽ ἑαυτῶν ἐπαίνους ἐὰν λέγωσιν ,οὐ φέρομεν ,ὅταν ἄνθρωπος αἰσχύνη τῆς πόλεως γεγονὼς ἑαυτὸν ἐγκωμιάζῃ ,τίς ἂν τὰ τοιαῦτα καρτερήσειεν ἀκούων ; 
ἀπὸ μὲν οὖν τῆς ἀναισχύντου πραγματείας ,ἐὰν σωφρονῇς ,ἀποστήσῃ ,ποιήσῃ δέ ,ὦ Κτησιφῶν ,διὰ σαυτοῦ τὴν ἀπολογίαν .
οὐ γὰρ δή που τοῦτό γε σκήψῃ ,ὡς οὐ δυνατὸς εἶ λέγειν .
καὶ γὰρ ἂν ἄτοπόν σοι συμβαίνοι ,εἰ πρώην μέν ποθ᾽ ὑπέμεινας πρεσβευτὴς ὡς Κλεοπάτραν τὴν Φιλίππου θυγατέρα χειροτονεῖσθαι ,συναχθεσθησόμενος ἐπὶ τῇ τοῦ Μολοττῶν βασιλέως Ἀλεξάνδρου τελευτῇ ,νυνὶ δὲ οὐ φήσεις δύνασθαι λέγειν .
ἔπειτα γυναῖκα μὲν ἀλλοτρίαν πενθοῦσαν δύνασαι παραμυθεῖσθαι ,γράψας δὲ μισθοῦ ψήφισμα οὐκ ἀπολογήσῃ ; 
ἢ τοιοῦτός ἐστιν ὃν γέγραφας στεφανοῦσθαι ,οἷος μὴ γιγνώσκεσθαι ὑπὸ τῶν εὖ πεπονθότων ,ἂν μή τις συνείπῃ ; 
ἐπερώτησον δὴ τοὺς δικαστάς ,εἰ ἐγίγνωσκον Χαβρίαν καὶ Ἰφικράτην καὶ Τιμόθεον ,καὶ πυθοῦ παρ᾽ αὐτῶν ,διὰ τί τὰς δωρεὰς αὐτοῖς ἔδοσαν καὶ τὰς εἰκόνας ἔστησαν .
ἅπαντες γὰρ ἅμα ἀποκρινοῦνται ,ὅτι Χαβρία μὲν διὰ τὴν περὶ Νάξον ναυμαχίαν ,Ἰφικράτει δὲ ὅτι μόραν Λακεδαιμονίων ἀπέκτεινε ,Τιμοθέῳ δὲ διὰ τὸν περίπλουν τὸν εἰς Κέρκυραν ,καὶ ἄλλοις ,ὧν ἑκάστῳ πολλὰ καὶ καλὰ κατὰ πόλεμον ἔργα πέπρακται .
Δημοσθένει δ᾽ ἀντεροῦ διὰ τί .
ὅτι δωροδόκος ,ὅτι δειλός ,ὅτι τὴν τάξιν ἔλιπε ; 
καὶ πότερον τοῦτον τιμήσετε ,ἢ ὑμᾶς αὐτοὺς ἀτιμωρήτους ἐάσετε καὶ τοὺς ὑπὲρ ὑμῶν ἐν τῇ μάχῃ τελευτήσαντας ; 
οὓς νομίσαθ᾽ ὁρᾶν σχετλιάζοντας ,εἰ οὗτος στεφανωθήσεται .
καὶ γὰρ ἂν εἴη δεινόν ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,εἰ τὰ μὲν ξύλα καὶ τοὺς λίθους καὶ τὸν σίδηρον ,τὰ ἄφωνα καὶ τὰ ἀγνώμονα ,ἐάν τῳ ἐμπεσόντα ἀποκτείνῃ ,ὑπερορίζομεν ,καὶ ἐάν τις αὑτὸν διαχρήσηται ,τὴν χεῖρα τὴν τοῦτο πράξασαν χωρὶς τοῦ σώματος θάπτομεν ,
Δημοσθένην δέ ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,τὸν γράΨαντα μὲν τὴν πανυστάτην ἔξοδον ,προδόν ,προδόντα δὲ τοὺς στρατιώτας ,τοῦτον ὑμεῖς τιμήσετε .
οὐκοῦν ὑβρίζονται μὲν οἱ τελευτήσαντες ,ἀθυμότεροι δὲ οἱ ζῶντες γίγνονται ,ὁρῶντες τῆς ἀρετῆς ἆθλον μὲν τὸν θάνατον κείμενον ,τὴν δὲ μνήμην ἐπιλείπουσαν ·
καὶ τὸ μέγιστον ,ἐπερωτῶσιν ὑμᾶς οἱ νεώτεροι ,πρὸς ὁποῖον χρὴ παράδειγμα αὐτοὺς τὸν βίον ποιεῖσθαι .
εὖ γὰρ ἴστε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὅτι οὐχ αἱ παλαῖστραι οὐδὲ τὰ διδασκαλεῖα οὐδ᾽ ἡ μουσικὴ μόνον παιδεύει τοὺς νέους ,ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον τὰ δημόσια κηρύγματα .
κηρύττεταί τις ἐν τῷ θεάτρῳ ,ὅτι στεφανοῦται ἀρετῆς ἕνεκα καὶ ἀνδραγαθίας καὶ εὐνοίας ,ἄνθρωπος ἀσχημονῶν τῷ βίῳ καὶ βδελυρός ·
ὁ δέ γε νεώτερος ταῦτ᾽ ἰδὼν διεφθάρη .
δίκην τις δέδωκε πονηρὸς καὶ πορνοβοσκός ,ὥσπερ Κτησιφῶν ·
οἱ δέ γε ἄλλοι πεπαίδευνται .
τἀναντία τις Ψηφισάμενος τῶν καλῶν καὶ δικαίων ,ἐπανελθὼν οἴκαδε παιδεύει τὸν υἱόν ·
ὁ δέ γε εἰκότως οὐ πείθεται ,ἀλλὰ τὸ νουθετεῖν ἐνοχλεῖν ἤδη δικαίως ὀνομάζεται .
ὡς οὖν μὴ μόνον κρίνοντες ,ἀλλὰ καὶ θεωρούμενοι ,οὕτω τὴν ψῆφον φέρετε ,εἰς ἀπολογισμὸν τοῖς νῦν μὲν οὐ παροῦσι τῶν πολιτῶν ,ἐπερησομένοις δὲ ὑμᾶς τί ἐδικάζετε .
εὖ γὰρ ἴστε ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,ὅτι τοιαύτη δόξει ἡ πόλις εἶναι ,ὁποῖός τις ἂν ᾖ ὁ κηρυττόμενος ·
ἔστι δὲ ὄνειδος μὴ τοῖς προγόνοις ὑμᾶς ,ἀλλὰ τῇ Δημοσθένους ἀνανδρίᾳ ,προσεικασθῆναι .
πῶς οὖν ἄν τις τὴν τοιαύτην αἰσχύνην ἐκφύγοι ; 
ἐὰν τοὺς προκαταλαμβάνοντας τὰ κοινὰ καὶ φιλάνθρωπα τῶν ὀνομάτων ,ἀπίστους δ᾽ ὄντας τοῖς ἤθεσι ,φυλάξησθε .
ἡ γὰρ εὔνοια καὶ τὸ τῆς δημοκρατίας ὄνομα κεῖται μὲν ἐν μέσῳ ,φθάνουσι δ᾽ ἐπ᾽ αὐτὰ καταφεύγοντες τῷ λόγῳ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ οἱ τοῖς ἔργοις πλεῖστον ἀπέχοντες .
ὅταν οὖν λάβητε ῥήτορα στεφάνων καὶ κηρυγμάτων ἐν τοῖς Ἕλλησιν ἐπιθυμοῦντα ,ἐπανάγειν αὐτὸν κελεύετε τὸν λόγον ,ὥσπερ καὶ τὰς βεβαιώσεις τῶν κτημάτων ὁ νόμος κελεύει ποιεῖσθαι ,εἰς βίον ἀξιόχρεων καὶ τρόπον σώφρονα .
ὅτῳ δὲ ταῦτα μὴ μαρτυρεῖται ,μὴ βεβαιοῦτε αὐτῷ τοὺς ἐπαίνους ,καὶ τῆς δημοκρατίας ἐπιμελήθητε ἤδη διαφευγούσης ὑμᾶς .
ἢ οὐ δεινὸν ὑμῖν εἶναι δοκεῖ ,εἰ τὸ μὲν βουλευτήριον καὶ ὁ δῆμος παρορᾶται ,αἱ δ᾽ ἐπιστολαὶ καὶ αἱ πρεσβεῖαι ἀφικνοῦνται εἰς ἰδιωτικὰς οἰκίας ,οὐ παρὰ τῶν τυχόντων ἀνθρώπων ,ἀλλὰ παρὰ τῶν πρωτευόντων ἐν τῇ Ἀσίᾳ καὶ τῇ Εὐρώπῃ ; 
καὶ ἐφ᾽ οἷς ἐστιν ἐκ τῶν νόμων ζημία θάνατος ,ταῦτά τινες οὐκ ἐξαρνοῦνται πράττειν ,ἀλλ᾽ ὁμολογοῦσιν ἐν τῷ δήμῳ ,καὶ τὰς ἐπιστολὰς ἀλλήλοις παραναγιγνώσκουσιν ·
παρακελεύονται δ᾽ οἱ μὲν βλέπειν εἰς τὰ ἑαυτῶν πρόσωπα ὡς φύλακες τῆς δημοκρατίας ,ἕτεροι δ᾽ αἰτοῦσι δωρεὰς ὡς σωτῆρες τῆς πόλεως ὄντες .
ὁ δὲ δῆμος ἐκ τῆς ἀθυμίας τῶν συμβεβηκότων ὥσπερ παραγεγηρακὼς ἢ παρανοίας ἑαλωκώς ,αὐτὸ μόνον τοὔνομα τῆς δημοκρατίας περιποιεῖται ,τῶν δ᾽ ἔργων ἑτέροις παρακεχώρηκεν .
ἔπειτ᾽ ἀπέρχεσθε ἐκ τῶν ἐκκλησιῶν οὐ βουλευσάμενοι ,ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐκ τῶν ἐράνων ,τὰ περιόντα νειμάμενοι .
ὅτι δ᾽ οὐ ληρῶ ,ἐκεῖθεν τὸν λόγον θεωρήσατε .
ἐγένετό τις ,ἄχθομαι δὲ πολλάκις μεμνημένος ,ἀτυχία τῇ πόλει .
ἐνταῦθ᾽ ἀνὴρ ἰδιώτης ἐκπλεῖν μόνον εἰς Σάμον ἐπιχειρήσας ,ὡς προδότης τῆς πατρίδος αὐθημερὸν ὑπὸ τῆς ἐξ Ἀρείου πάγου βουλῆς θανάτῳ ἐζημιώθη .
ἕτερος δ᾽ ἐκπλεύσας ἰδιώτης εἰς Ῥόδον ,ὅτι τὸν φόβον ἀνάνδρως ἤνεγκε ,πρώην ποτὲ εἰσηγγέλθη ,καὶ ἴσαι αἱ ψῆφοι αὐτῷ ἐγένοντο ·
εἰ δὲ μία ψῆφος μετέπεσεν ,ὑπερώριστ᾽ ἄν .
ἀντιθῶμεν δὴ τὸ νυνὶ γιγνόμενον .
ἀνὴρ ῥήτωρ ,ὁ πάντων τῶν κακῶν αἴτιος ,ἔλιπε μὲν τὴν ἀπὸ στρατοπέδου τάξιν ,ἀπέδρα δ᾽ ἐκ τῆς πόλεως ·
οὗτος στεφανοῦσθαι ἀξιοῖ καὶ κηρύττεσθαι οἴεται δεῖν .
οὐκ ἀποπέμψεσθε τὸν ἄνθρωπον ὡς κοινὴν τῶν Ἑλλήνων συμφοράν ; 
ἢ συλλαβόντες ὡς λῃστὴν τῶν πραγμάτων ,ἐπ᾽ ὀνομάτων διὰ τῆς πολιτείας πλέοντα ,τιμωρήσεσθε ; 
καὶ τὸν καιρὸν μέμνησθε ,ἐν ᾧ τὴν ψῆφον φέρετε .
ἡμερῶν μὲν ὀλίγων μέλλει τὰ Πύθια γίγνεσθαι καὶ τὸ συνέδριον τὸ τῶν Ἑλλήνων συλλέγεσθαι ·
διαβέβληται δ᾽ ἡ πόλις ἐκ τῶν Δημοσθένους πολιτευμάτων περὶ τοὺς νυνὶ καιρούς ·
δόξετε δέ ,ἐὰν μὲν τοῦτον στεφανώσητε ,ὁμογνώμονες εἶναι τοῖς παραβαίνουσι τὴν κοινὴν εἰρήνην ,ἐὰν δὲ τοὐναντίον τούτου πράξητε ,ἀπολύσετε τὸν δῆμον τῶν αἰτιῶν .
μὴ οὖν ὡς ὑπὲρ ἀλλοτρίας ,ἀλλ᾽ ὡς ὑπὲρ οἰκείας τῆς πόλεως βουλεύεσθε ,καὶ τὰς φιλοτιμίας μὴ νέμετε ,ἀλλὰ κρίνετε ,καὶ τὰς δωρεὰς εἰς βελτίω σώματα καὶ ἄνδρας ἀξιολογωτέρους ἀπόθεσθε ,καὶ μὴ μόνον τοῖς ὠσίν ,ἀλλὰ καὶ τοῖς ὄμμασι διαβλέψαντες εἰς ὑμᾶς αὐτοὺς βουλεύσασθε ,τίνες ὑμῶν εἰσιν οἱ βοηθήσοντες Δημοσθένει ,πότερον οἱ συγκυνηγέται ,ἢ οἱ συγγυμνασταὶ αὐτοῦ ,ὅτ᾽ ἦν ἐν ἡλικία - ἀλλὰ μὰ τὸν Δία τὸν Ὀλύμπιον οὐχ ὗς ἀγρίους κυνηγετῶν ,οὐδὲ τῆς τοῦ σώματος εὐεξίας ἐπιμελόμενος ,ἀλλ᾽ ἐπασκῶν τέχνας ἐπὶ τοὺς τὰς οὐσίας κεκτημένους διαγεγένηται - 
ἀλλ᾽ εἰς τὴν ἀλαζονείαν ἀποβλέψαντες ,ὅταν φῇ Βυζαντίους μὲν ἐκ τῶν χειρῶν πρεσβεύσας ἐξελέσθαι τῶν Φιλίππου ,ἀποστῆσαι δὲ Ἀκαρνᾶνας ,ἐκπλῆξαι δὲ Θηβαίους δημηγορήσας ·
οἴεται γὰρ ὑμᾶς εἰς τοσοῦτον εὐηθείας ἤδη προβεβηκέναι ,ὥστε καὶ ταῦτα ἀναπεισθήσεσθαι ,ὥσπερ Πειθὼ τρέφοντας ,ἀλλ᾽ οὐ συκοφάντην ἄνθρωπον ἐν τῇ πόλει .
ὅταν δ᾽ ἐπὶ τελευτῆς ἤδη τοῦ λόγου συνηγόρους τοὺς κοινωνοὺς τῶν δωροδοκημάτων αὑτῷ παρακαλῇ ,ὑπολαμβάνετε ὁρᾶν ἐπὶ τοῦ βήματος ,οὗ νῦν ἑστηκὼς ἐγὼ λέγω ,ἀντιπαρατεταγμένους πρὸς τὴν τούτων ἀσέλγειαν τοὺς τῆς πόλεως εὐεργέτας ,Σόλωνα μὲν τὸν καλλίστοις νόμοις κοσμήσαντα τὴν δημοκρατίαν ,ἄνδρα φιλόσοφον καὶ νομοθέτην ἀγαθόν ,σωφρόνως ,ὡς προσῆκον αὐτῷ ,δεόμενον ὑμῶν μηδενὶ τρόπῳ τοὺς Δημοσθένους λόγους περὶ πλείονος ποιήσασθαι τῶν ὅρκων καὶ τῶν νόμων ,
Ἀριστείδην δὲ τὸν τοὺς φόρους τάξαντα τοῖς Ἕλλησιν ,οὗ τελευτήσαντος τὰς θυγατέρας ἐξέδωκεν ὁ δῆμος ,σχετλιάζοντα ἐπὶ τῷ τῆς δικαιοσύνης προπηλακισμῷ ,καὶ ἐπερωτῶντα ,εἰ οὐκ αἰσχύνεσθε ,εἰ οἱ μὲν πατέρες ὑμῶν Ἄρθμιον τὸν Ζελείτην κομίσαντα εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ ἐκ Μήδων χρυσίον ,ἐπιδημήσαντα εἰς τὴν πόλιν ,πρόξενον ὄντα τοῦ δήμου τοῦ Ἀθηναίων ,παρ᾽ οὐδὲν μὲν ἦλθον ἀποκτεῖναι ,ἐξεκήρυξαν δ᾽ ἐκ τῆς πόλεως καὶ ἐξ ἁπάσης ἧς ἄρχουσιν Ἀθηναῖοι ,
ὑμεῖς δὲ Δημοσθένην ,οὐ κομίσαντα τὸ ἐκ Μήδων χρυσίον ,ἀλλὰ δωροδοκήσαντα καὶ ἔτι καὶ νῦν κεκτημένον ,χρυσῷ στεφάνῳ μέλλετε στεφανοῦν .
Θεμιστοκλέα δὲ καὶ τοὺς ἐν Μαραθῶνι τελευτήσαντας καὶ τοὺς ἐν Πλαταιαῖς καὶ αὐτοὺς τοὺς τάφους τοὺς τῶν προγόνων οὐκ οἴεσθε στενάξειν ,εἰ ὁ μετὰ τῶν βαρβάρων ὁμολογῶν τοῖς Ἕλλησιν ἀντιπράττειν στεφανωθήσεται ; 
ἐγὼ μὲν οὖν ,ὦ γῆ καὶ ἥλιε καὶ ἀρετὴ καὶ σύνεσις καὶ παιδεία ,ᾗ διαγιγνώσκομεν τὰ καλὰ καὶ τὰ αἰσχρά ,βεβοήθηκα καὶ εἴρηκα .
καὶ εἰ μὲν καλῶς καὶ ἀξίως τοῦ ἀδικήματος κατηγόρηκα ,εἶπον ὡς ἐβουλόμην ,εἰ δὲ ἐνδεεστέρως ,ὡς ἐδυνάμην .
ὑμεῖς δὲ καὶ ἐκ τῶν εἰρημένων λόγων καὶ ἐκ τῶν παραλειπομένων αὐτοὶ τὰ δίκαια καὶ τὰ συμφέροντα ὑπὲρ τῆς πόλεως ψηφίσασθε .
θεοὺς μὲν αἰτῶ τῶνδ᾽ ἀπαλλαγὴν πόνων φρουρᾶς ἐτείας μῆκος ,ἣν κοιμώμενος στέγαις Ἀτρειδῶν ἄγκαθεν ,κυνὸς δίκην ,ἄστρων κάτοιδα νυκτέρων ὁμήγυριν ,καὶ τοὺς φέροντας χεῖμα καὶ θέρος βροτοῖς λαμπροὺς δυνάστας ,ἐμπρέποντας αἰθέρι [ἀστέρας ,ὅταν φθίνωσιν ,ἀντολάς τε τῶν] .
καὶ νῦν φυλάσσω λαμπάδος τό σύμβολον ,αὐγὴν πυρὸς φέρουσαν ἐκ Τροίας φάτιν ἁλώσιμόν τε βάξιν ·
ὧδε γὰρ κρατεῖ γυναικὸς ἀνδρόβουλον ἐλπίζον κέαρ .
εὖτ᾽ ἂν δὲ νυκτίπλαγκτον ἔνδροσόν τ᾽ ἔχω εὐνὴν ὀνείροις οὐκ ἐπισκοπουμένην ἐμήν ·φόβος γὰρ ἀνθ᾽ ὕπνου παραστατεῖ ,τὸ μὴ βεβαίως βλέφαρα συμβαλεῖν ὕπνῳ ·ὅταν δ᾽ ἀείδειν ἢ μινύρεσθαι δοκῶ ,ὕπνου τόδ᾽ ἀντίμολπον ἐντέμνων ἄκος ,κλαίω τότ᾽ οἴκου τοῦδε συμφορὰν στένων οὐχ ὡς τὰ πρόσθ᾽ ἄριστα διαπονουμένου .νῦν δ᾽ εὐτυχὴς γένοιτ᾽ ἀπαλλαγὴ πόνων εὐαγγέλου φανέντος ὀρφναίου πυρός .
ὦ χαῖρε λαμπτὴρ νυκτός ,ἡμερήσιον φάος πιφαύσκων καὶ χορῶν κατάστασιν πολλῶν ἐν Ἄργει ,τῆσδε συμφορᾶς χάριν .
ἰοὺ ἰού .
Ἀγαμέμνονος γυναικὶ σημαίνω τορῶς εὐνῆς ἐπαντείλασαν ὡς τάχος δόμοις ὀλολυγμὸν εὐφημοῦντα τῇδε λαμπάδι ἐπορθιάζειν ,εἴπερ Ἰλίου πόλις ἑάλωκεν ,ὡς ὁ φρυκτὸς ἀγγέλλων πρέπει ·
αὐτός τ᾽ ἔγωγε φροίμιον χορεύσομαι .
τὰ δεσποτῶν γὰρ εὖ πεσόντα θήσομαι τρὶς ἓξ βαλούσης τῆσδέ μοι φρυκτωρίας .
γένοιτο δ᾽ οὖν μολόντος εὐφιλῆ χέρα ἄνακτος οἴκων τῇδε βαστάσαι χερί .
τὰ δ᾽ ἄλλα σιγῶ ·
βοῦς ἐπὶ γλώσσῃ μέγας βέβηκεν ·
οἶκος δ᾽ αὐτός ,εἰ φθογγὴν λάβοι ,σαφέστατ᾽ ἂν λέξειεν ·ὡς ἑκὼν ἐγὼ μαθοῦσιν αὐδῶ κοὐ μαθοῦσι λήθομαι .δέκατον μὲν ἔτος τόδ᾽ ἐπεὶ Πριάμου μέγας ἀντίδικος ,Μενέλαος ἄναξ ἠδ᾽ Ἀγαμέμνων ,διθρόνου Διόθεν καὶ δισκήπτρου τιμῆς ὀχυρὸν ζεῦγος Ἀτρειδᾶν στόλον Ἀργείων χιλιοναύτην ,τῆσδ᾽ ἀπὸ χώρας ἦραν ,στρατιῶτιν ἀρωγὰν ,μέγαν ἐκ θυμοῦ κλάζοντες Ἄρη τρόπον αἰγυπιῶν ,οἵτ᾽ ἐκπατίοις ἄλγεσι παίδων ὕπατοι λεχέων στροφοδινοῦνται πτερύγων ἐρετμοῖσιν ἐρεσσόμενοι ,δεμνιοτήρη πόνον ὀρταλίχων ὀλέσαντες ·
ὕπατος δ᾽ ἀίων ἤ τις Ἀπόλλων ἢ Πὰν ἢ Ζεὺς οἰωνόθροον γόον ὀξυβόαν τῶνδε μετοίκων ὑστερόποινον πέμπει παραβᾶσιν Ἐρινύν .
οὕτω δ᾽ Ἀτρέως παῖδας ὁ κρείσσων ἐπ᾽ Ἀλεξάνδρῳ πέμπει ξένιος Ζεὺς πολυάνορος ἀμφὶ γυναικὸς πολλὰ παλαίσματα καὶ γυιοβαρῆ γόνατος κονίαισιν ἐρειδομένου διακναιομένης τ᾽ ἐν προτελείοις κάμακος θήσων Δαναοῖσι Τρωσί θ᾽ ὁμοίως .
τελεῖται δ᾽ ἐς τὸ πεπρωμένον ·
οὔθ᾽ ὑποκαίων οὔθ᾽ ὑπολείβων οὔτε δακρύων ἀπύρων ἱερῶν ὀργὰς ἀτενεῖς παραθέλξει .
ἡμεῖς δ᾽ ἀτίται σαρκὶ παλαιᾷ τῆς τότ᾽ ἀρωγῆς ὑπολειφθέντες μίμνομεν ἰσχὺν ἰσόπαιδα νέμοντες ἐπὶ σκήπτροις .
ὅ τε γὰρ νεαρὸς μυελὸς στέρνων ἐντὸς ἀνᾴσσων ἰσόπρεσβυς ,Ἄρης δ᾽ οὐκ ἔνι χώρᾳ ,τό θ᾽ ὑπέργηρων φυλλάδος ἤδη κατακαρφομένης τρίποδας μὲν ὁδοὺς στείχει ,παιδὸς δ᾽ οὐδὲν ἀρείων ὄναρ ἡμερόφαντον ἀλαίνει .
σὺ δέ ,Τυνδάρεω θύγατερ ,βασίλεια Κλυταιμήστρα ,τί χρέος ; 
τί νέον ; 
τί δ᾽ ἐπαισθομένη ,τίνος ἀγγελίας πειθοῖ περίπεμπτα θυοσκεῖς ; 
πάντων δὲ θεῶν τῶν ἀστυνόμων ,ὑπάτων ,χθονίων ,τῶν τ᾽ οὐρανίων τῶν τ᾽ ἀγοραίων ,βωμοὶ δώροισι φλέγονται ·
ἄλλη δ᾽ ἄλλοθεν οὐρανομήκης λαμπὰς ἀνίσχει ,φαρμασσομένη χρίματος ἁγνοῦ μαλακαῖς ἀδόλοισι παρηγορίαις ,πελάνῳ μυχόθεν βασιλείῳ .
τούτων λέξασ᾽ ὅ τι καὶ δυνατὸν καὶ θέμις αἰνεῖν ,παιών τε γενοῦ τῆσδε μερίμνης ,ἣ νῦν τοτὲ μὲν κακόφρων τελέθει ,τοτὲ δ᾽ ἐκ θυσιῶν ἀγανὴ φαίνουσ᾽ ἐλπὶς ἀμύνει φροντίδ᾽ ἄπληστον τῆς θυμοβόρου φρένα λύπης .κύριός εἰμι θροεῖν ὅδιον κράτος αἴσιον ἀνδρῶν ἐκτελέων ·ἔτι γὰρ θεόθεν καταπνεύει πειθὼ μολπᾶν ἀλκὰν σύμφυτος αἰών ·ὅπως Ἀχαι - ῶν δίθρονον κράτος ,Ἑλλάδος ἥβας ξύμφρονα ταγάν ,πέμπει σὺν δορὶ καὶ χερὶ πράκτορι θούριος ὄρνις Τευκρίδ᾽ ἐπ᾽ αἶαν ,οἰωνῶν βασιλεὺς βασιλεῦσι νε - ῶν ὁ κελαινός ,ὅ τ᾽ ἐξόπιν ἀργᾶς ,φανέντες ἴ - κταρ μελάθρων 
αἴλινον αἴλινον εἰπέ ,τὸ δ᾽ εὖ νικάτω .
κεδνὸς δὲ στρατόμαντις ἰδὼν δύο λήμασι δισσοὺς Ἀτρεΐδας μαχίμους ἐδάη λαγοδαίτας πομπούς τ᾽ ἀρχάς ·οὕτω δ᾽ εἶπε τερᾴζων ·
" χρόνῳ μὲν ἀγρεῖ Πριάμου πόλιν ἅδε κέλευθος ,πάντα δὲ πύργων κτήνη πρόσθε τὰ δημιοπληθῆ Μοῖρ᾽ ἀλαπάξει πρὸς τὸ βίαιον ·
οἶον μή τις ἄγα θεόθεν κνεφά - σῃ προτυπὲν στόμιον μέγα Τροίας στρατωθέν .
οἴκτῳ γὰρ ἐπί - φθονος Ἄρτεμις ἁγνὰ πτανοῖσιν κυσὶ πατρὸς αὐτότοκον πρὸ λόχου μογερὰν πτάκα θυομένοισιν στυγεῖ δὲ δεῖπνον αἰετῶν ." 
αἴλινον αἴλινον εἰπέ ,τὸ δ᾽ εὖ νικάτω .
" τόσον περ εὔφρων ,καλά ,δρόσοισι λεπτοῖς μαλερῶν λεόντων πάντων τ᾽ ἀγρονόμων φιλομάστοις θηρῶν ὀβρικάλοισι τερπνά ,τούτων αἴνει ξύμβολα κρᾶναι ,δεξιὰ μέν ,κατάμομφα δὲ φάσματα [στρουθῶν] .
ἰήιον δὲ καλέω Παιᾶνα ,μή τινας ἀντιπνόους Δανα - οῖς χρονίας ἐχενῇδας ἀ - πλοίας τεύξῃ ,σπευδομένα θυσίαν ἑτέραν ἄνομόν τιν᾽ ,ἄδαιτον νεικέων τέκτονα σύμφυτον ,οὐ δεισήνορα .
μίμνει γὰρ φοβερὰ παλίνορτος οἰκονόμος δολία μνάμων μῆνις τεκνόποινος ." 
τοιάδε Κάλχας ξὺν μεγάλοις ἀγαθοῖς ἀπέκλαγξεν μόρσιμ᾽ ἀπ᾽ ὀρνίθων ὁδίων οἴκοις βασιλείοις ·
τοῖς δ᾽ ὁμόφωνον αἴλινον αἴλινον εἰπέ ,τὸ δ᾽ εὖ νικάτω .
Ζεύς ,ὅστις ποτ᾽ ἐστίν ,εἰ τόδ᾽ αὐ - τῷ φίλον κεκλημένῳ ,τοῦτό νιν προσεννέπω .οὐκ ἔχω προσεικάσαι πάντ᾽ ἐπισταθμώμενος πλὴν Διός ,εἰ τὸ μάταν ἀπὸ φροντίδος ἄχθος χρὴ βαλεῖν ἐτητύμως .
οὐδ᾽ ὅστις πάροιθεν ἦν μέγας ,παμμάχῳ θράσει βρύων ,οὐδὲ λέξεται πρὶν ὤν ·
ὃς δ᾽ ἔπειτ᾽ ἔφυ ,τρια - κτῆρος οἴχεται τυχών .
Ζῆνα δέ τις προφρόνως ἐπινίκια κλάζων τεύξεται φρενῶν τὸ πᾶν ·
τὸν φρονεῖν βροτοὺς ὁδώ - σαντα ,τὸν πάθει μάθος θέντα κυρίως ἔχειν .
στάζει δ᾽ ἔν θ᾽ ὕπνῳ πρὸ καρδίας μνησιπήμων πόνος ·καὶ παρ᾽ ἄ - κοντας ἦλθε σωφρονεῖν .
δαιμόνων δέ που χάρις βίαιος σέλμα σεμνὸν ἡμένων .
καὶ τόθ᾽ ἡγεμὼν ὁ πρέ - σβυς νεῶν Ἀχαιικῶν ,μάντιν οὔτινα ψέγων ,ἐμπαίοις τύχαισι συμπνέων ,εὖτ᾽ ἀπλοίᾳ κεναγγεῖ βαρύ - νοντ᾽ Ἀχαιικὸς λεώς ,Χαλκίδος πέραν ἔχων παλιρρόχ - θοις ἐν Αὐλίδος τόποις ·
πνοαὶ δ᾽ ἀπὸ Στρυμόνος μολοῦσαι κακόσχολοι νήστιδες δύσορμοι ,βροτῶν ἄλαι ,ναῶν τε καὶ πεισμάτων ἀφειδεῖς ,παλιμμήκη χρόνον τιθεῖσαι τρίβῳ κατέξαινον ἄν - θος Ἀργείων ·
ἐπεὶ δὲ καὶ πικροῦ χείματος ἄλλο μῆχαρ βριθύτερον πρόμοισιν μάντις ἔκλαγξεν προφέρων Ἄρτεμιν ,ὥστε χθόνα βάκ - τροις ἐπικρούσαντας Ἀτρεί - δας δάκρυ μὴ κατασχεῖν ·
ἄναξ δ᾽ ὁ πρέσβυς τότ᾽ εἶπε φωνῶν ·
" βαρεῖα μὲν κὴρ τὸ μὴ πιθέσθαι ,βαρεῖα δ᾽ ,εἰ τέκνον δαΐ - ξω ,δόμων ἄγαλμα ,μιαίνων παρθενοσφάγοισιν ῥείθροις πατρῴους χέρας πέλας βωμοῦ ·τί τῶνδ᾽ ἄνευ κακῶν ,πῶς λιπόναυς γένωμαι ξυμμαχίας ἁμαρτών ; 
παυσανέμου γὰρ θυσίας παρθενίου θ᾽ αἵματος ὀρ - γᾷ περιόργως ἐπιθυ - μεῖν θέμις .
εὖ γὰρ εἴη ." 
ἐπεὶ δ᾽ ἀνάγκας ἔδυ λέπαδνον φρενὸς πνέων δυσσεβῆ τροπαίαν ἄναγνον ἀνίερον ,τόθεν τὸ παντότολμον φρονεῖν μετέγνω .
βροτοὺς θρασύνει γὰρ αἰσχρόμητις τάλαινα παρακοπὰ πρωτοπήμων .
ἔτλα δ᾽ οὖν θυτὴρ γενέσθαι θυγατρός ,γυναικοποίνων πολέμων ἀρωγὰν καὶ προτέλεια ναῶν .
λιτὰς δὲ καὶ κληδόνας πατρῴους παρ᾽ οὐδὲν αἰῶ τε παρθένειον ἔθεντο φιλόμαχοι βραβῆς .
φράσεν δ᾽ ἀόζοις πατὴρ μετ᾽ εὐχὰν δίκαν χιμαίρας ὕπερθε βωμοῦ πέπλοισι περιπετῆ παντὶ θυμῷ προνωπῆ λαβεῖν ἀέρδην ,στόματός τε καλλιπρῴρου φυλακᾷ κατασχεῖν φθόγγον ἀραῖον οἴκοις ,
βίᾳ χαλινῶν τ᾽ ἀναύδῳ μένει .
κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσα ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρ - ων ἀπ᾽ ὄμματος βέλει φιλοίκτῳ ,πρέπουσά θ᾽ ὡς ἐν γραφαῖς ,προσεννέπειν θέλουσ᾽ ,ἐπεὶ πολλάκις πατρὸς κατ᾽ ἀνδρῶνας εὐτραπέζους ἔμελψεν ,ἁγνᾷ δ᾽ ἀταύρωτος αὐδᾷ πατρὸς φίλου τριτόσπονδον εὔ - ποτμον παιῶνα φίλως ἐτίμα - 
τὰ δ᾽ ἔνθεν οὔτ᾽ εἶδον οὔτ᾽ ἐννέπω ·
τέχναι δὲ Κάλχαντος οὐκ ἄκραντοι .
Δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦς - ιν μαθεῖν ἐπιρρέπει ·
τὸ μέλλον δ᾽ ,ἐπεὶ γένοιτ᾽ ,ἂν κλύοις ·
πρὸ χαιρέτω ·ἴσον δὲ τῷ προστένειν .
τορὸν γὰρ ἥξει σύνορθρον αὐγαῖς .
πέλοιτο δ᾽ οὖν τἀπὶ τούτοισιν εὖ πρᾶξις ,ὡς θέλει τόδ᾽ ἄγχιστον Ἀ - πίας γαίας μονόφρουρον ἕρκος .
ἥκω σεβίζων σόν ,Κλυταιμήστρα ,κράτος ·
δίκη γάρ ἐστι φωτὸς ἀρχηγοῦ τίειν γυναῖκ᾽ ἐρημωθέντος ἄρσενος θρόνου .
σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνὸν εἴτε μὴ πεπυσμένη εὐαγγέλοισιν ἐλπίσιν θυηπολεῖς ,κλύοιμ᾽ ἂν εὔφρων ·
οὐδὲ σιγώσῃ φθόνος .
εὐάγγελος μέν ,ὥσπερ ἡ παροιμία ,ἕως γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα .
πεύσῃ δὲ χάρμα μεῖζον ἐλπίδος κλύειν ·Πριάμου γὰρ ᾑρήκασιν Ἀργεῖοι πόλιν .
πῶς φής ; 
πέφευγε τοὔπος ἐξ ἀπιστίας .
Τροίαν Ἀχαιῶν οὖσαν ·
ἦ τορῶς λέγω ; 
χαρά μ᾽ ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη .
εὖ γὰρ φρονοῦντος ὄμμα σοῦ κατηγορεῖ .
τί γὰρ τὸ πιστόν ; 
ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ ; 
ἔστιν ·
μὴ δολώσαντος θεοῦ .
πότερα δ᾽ ὀνείρων φάσματ᾽ εὐπιθῆ σέβεις ; 
οὐ δόξαν ἂν λάβοιμι βριζούσης φρενός .
ἀλλ᾽ ἦ σ᾽ ἐπίανέν τις ἄπτερος φάτις ; 
παιδὸς νέας ὣς κάρτ᾽ ἐμωμήσω φρένας .
ποίου χρόνου δὲ καὶ πεπόρθηται πόλις ; 
τῆς νῦν τεκούσης φῶς τόδ᾽ εὐφρόνης λέγω .
καὶ τίς τόδ᾽ ἐξίκοιτ᾽ ἂν ἀγγέλων τάχος ; 
Ἥφαιστος Ἴδης λαμπρὸν ἐκπέμπων σέλας .
φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ᾽ ἀγγάρου πυρὸς ἔπεμπεν ·
Ἴδη μὲν πρὸς Ἑρμαῖον λέπας Λήμνου ·
μέγαν δὲ πανὸν ἐκ νήσου τρίτον Ἀθῷον αἶπος Ζηνὸς ἐξεδέξατο ,ὑπερτελής τε ,πόντον ὥστε νωτίσαι ,ἰσχὺς πορευτοῦ λαμπάδος πρὸς ἡδονὴν ̣ πεύκη τὸ χρυσοφεγγές ,ὥς τις ἥλιος ,σέλας παραγγείλασα Μακίστου σκοπαῖς ·
ὁ δ᾽ οὔτι μέλλων οὐδ᾽ ἀφρασμόνως ὕπνῳ νικώμενος παρῆκεν ἀγγέλου μέρος ·
ἑκὰς δὲ φρυκτοῦ φῶς ἐπ᾽ Εὐρίπου ῥοὰς Μεσσαπίου φύλαξι σημαίνει μολόν .
οἱ δ᾽ ἀντέλαμψαν καὶ παρήγγειλαν πρόσω γραίας ἐρείκης θωμὸν ἅψαντες πυρί .
σθένουσα λαμπὰς δ᾽ οὐδέπω μαυρουμένη ,ὑπερθοροῦσα πεδίον Ἀσωποῦ ,δίκην φαιδρᾶς σελήνης ,πρὸς Κιθαιρῶνος λέπας ἤγειρεν ἄλλην ἐκδοχὴν πομποῦ πυρός .
φάος δὲ τηλέπομπον οὐκ ἠναίνετο φρουρὰ πλέον καίουσα τῶν εἰρημένων ·
ὄρος τ᾽ ἐπ᾽ Αἰγίπλαγκτον ἐξικνούμενον ὤτρυνε θεσμὸν μὴ χρονίζεσθαι πυρός .
πέμπουσι δ᾽ ἀνδαίοντες ἀφθόνῳ μένει φλογὸς μέγαν πώγωνα ,καὶ Σαρωνικοῦ πορθμοῦ κάτοπτον πρῶν᾽ ὑπερβάλλειν πρόσω φλέγουσαν ·
ἔστ᾽ ἔσκηψεν εὖτ᾽ ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος ,ἀστυγείτονας σκοπάς ·
κἄπειτ᾽ Ἀτρειδῶν ἐς τόδε σκήπτει στέγος φάος τόδ᾽ οὐκ ἄπαππον Ἰδαίου πυρός .
τοιοίδε τοί μοι λαμπαδηφόρων νόμοι ,ἄλλος παρ᾽ ἄλλου διαδοχαῖς πληρούμενοι ·
νικᾷ δ᾽ ὁ πρῶτος καὶ τελευταῖος δραμών .
τέκμαρ τοιοῦτον σύμβολόν τέ σοι λέγω ἀνδρὸς παραγγείλαντος ἐκ Τροίας ἐμοί .
θεοῖς μὲν αὖθις ,ὦ γύναι ,προσεύξομαι .
λόγους δ᾽ ἀκοῦσαι τούσδε κἀποθαυμάσαι διηνεκῶς θέλοιμ᾽ ἂν ὡς λέγοις πάλιν .
Τροίαν Ἀχαιοὶ τῇδ᾽ ἔχουσ᾽ ἐν ἡμέρᾳ .οἶμαι βοὴν ἄμεικτον ἐν πόλει πρέπειν .
ὄξος τ᾽ ἄλειφά τ᾽ ἐγχέας ταὐτῷ κύτει διχοστατοῦντ᾽ ἄν ,οὐ φίλω ,προσεννέποις .
καὶ τῶν ἁλόντων καὶ κρατησάντων δίχα φθογγὰς ἀκούειν ἔστι συμφορᾶς διπλῆς .
οἱ μὲν γὰρ ἀμφὶ σώμασιν πεπτωκότες ἀνδρῶν κασιγνήτων τε καὶ φυταλμίων παῖδες γερόντων οὐκέτ᾽ ἐξ ἐλευθέρου δέρης ἀποιμώζουσι φιλτάτων μόρον ·
τοὺς δ᾽ αὖτε νυκτίπλαγκτος ἐκ μάχης πόνος νήστεις πρὸς ἀρίστοισιν ὧν ἔχει πόλις τάσσει ,πρὸς οὐδὲν ἐν μέρει τεκμήριον ,ἀλλ᾽ ὡς ἕκαστος ἔσπασεν τύχης πάλον .
ἐν δ᾽ αἰχμαλώτοις Τρωικοῖς οἰκήμασιν ναίουσιν ἤδη ,τῶν ὑπαιθρίων πάγων δρόσων τ᾽ ἀπαλλαγέντες ,ὡς δ᾽ εὐδαίμονες ἀφύλακτον εὑδήσουσι πᾶσαν εὐφρόνην .
εἰ δ᾽ εὖ σέβουσι τοὺς πολισσούχους θεοὺς τοὺς τῆς ἁλούσης γῆς θεῶν θ᾽ ἱδρύματα ,οὔ τἂν ἑλόντες αὖθις ἀνθαλοῖεν ἄν .
ἔρως δὲ μή τις πρότερον ἐμπίπτῃ στρατῷ πορθεῖν ἃ μὴ χρή ,κέρδεσιν νικωμένους .
δεῖ γὰρ πρὸς οἴκους νοστίμου σωτηρίας κάμψαι διαύλου θάτερον κῶλον πάλιν ·
θεοῖς δ᾽ ἀναμπλάκητος εἰ μόλοι στρατός ,ἐγρηγορὸς τὸ πῆμα τῶν ὀλωλότων γένοιτ᾽ ἄν ,εἰ πρόσπαια μὴ τύχοι κακά .
τοιαῦτά τοι γυναικὸς ἐξ ἐμοῦ κλύεις ·
τὸ δ᾽ εὖ κρατοίη μὴ διχορρόπως ἰδεῖν .
πολλῶν γὰρ ἐσθλῶν τήνδ᾽ ὄνησιν εἱλόμην .
γύναι ,κατ᾽ ἄνδρα σώφρον᾽ εὐφρόνως λέγεις .
ἐγὼ δ᾽ ἀκούσας πιστά σου τεκμήρια θεοὺς προσειπεῖν εὖ παρασκευάζομαι .
χάρις γὰρ οὐκ ἄτιμος εἴργασται πόνων .
ὦ Ζεῦ βασιλεῦ καὶ νὺξ φιλία μεγάλων κόσμων κτεάτειρα ,ἥτ᾽ ἐπὶ Τροίας πύργοις ἔβαλες στεγανὸν δίκτυον ,ὡς μήτε μέγαν μήτ᾽ οὖν νεαρῶν τιν᾽ ὑπερτελέσαι μέγα δουλείας γάγγαμον ,ἄτης παναλώτου .
Δία τοι ξένιον μέγαν αἰδοῦμαι τὸν τάδε πράξαντ᾽ ἐπ᾽ Ἀλεξάνδρῳ τείνοντα πάλαι τόξον ,ὅπως ἂν μήτε πρὸ καιροῦ μήθ᾽ ὑπὲρ ἄστρων βέλος ἠλίθιον σκήψειεν .Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν εἰπεῖν ,πάρεστιν τοῦτό γ᾽ ἐξιχνεῦσαι .
[ὡς] ἔπραξεν ὡς ἔκρανεν .
οὐκ ἔφα τις θεοὺς βροτῶν ἀξιοῦσθαι μέλειν ὅσοις ἀθίκτων χάρις πατοῖθ᾽ ·
ὁ δ᾽ οὐκ εὐσεβής .
πέφανται δ᾽ ἐκτίνουσ᾽ ἀτολμήτων ἀρὴ πνεόντων μεῖζον ἢ δικαίως ,φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ ὑπὲρ τὸ βέλτιστον .
ἔστω δ᾽ ἀπή - μαντον ,ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν εὖ πραπίδων λαχόντα .
οὐ γὰρ ἔστιν ἔπαλξις πλούτου πρὸς κόρον ἀνδρὶ λακτίσαντι μέγαν Δίκας βωμὸν εἰς ἀφάνειαν .
βιᾶται δ᾽ ἁ τάλαινα πειθώ ,προβούλου παῖς ἄφερτος ἄτας .
ἄκος δὲ πᾶν μάταιον .
οὐκ ἐκρύφθη ,πρέπει δέ ,φῶς αἰνολαμπές ,σίνος ·
κακοῦ δὲ χαλκοῦ τρόπον τρίβῳ τε καὶ προσβολαῖς μελαμπαγὴς πέλει δικαιωθείς ,ἐπεὶ διώκει παῖς ποτανὸν ὄρνιν ,πόλει πρόστριμμ᾽ ἄφερτον ἐνθείς .
λιτᾶν δ᾽ ἀκούει μὲν οὔτις θεῶν ·
τὸν δ᾽ ἐπίστροφον τῶν φῶτ᾽ ἄδικον καθαιρεῖ .
οἷος καὶ Πάρις ἐλθὼν ἐς δόμον τὸν Ἀτρειδᾶν ᾔσχυνε ξενίαν τράπε - ζαν κλοπαῖσι γυναικός .
λιποῦσα δ᾽ ἀστοῖσιν ἀσπίστοράς τε καὶ κλόνους λογχίμους ναυβάτας θ᾽ ὁπλισμούς ,ἄγουσά τ᾽ ἀντίφερνον Ἰλίῳ φθορὰν βέβακεν ῥίμφα διὰ πυλᾶν ἄτλητα τλᾶσα ·
πολλὰ δ᾽ ἔστενον τόδ᾽ ἐννέποντες δόμων προφῆται ·" ἰὼ ἰὼ δῶμα δῶμα καὶ πρόμοι ,ἰὼ λέχος καὶ στίβοι φιλάνορες .
πάρεστι σιγὰς ἀτίμους ἀλοιδόρους ἄλγιστ᾽ ἀφημένων ἰδεῖν .
πόθῳ δ᾽ ὑπερποντίας φάσμα δόξει δόμων ἀνάσσειν .
εὐμόρφων δὲ κολοσσῶν ἔχθεται χάρις ἀνδρί ·
ὀμμάτων δ᾽ ἐν ἀχηνίαις ἔρρει πᾶσ᾽ Ἀφροδίτα .
ὀνειρόφαντοι δὲ πενθήμονες πάρεισι δόξαι φέρου - σαι χάριν ματαίαν .
μάταν γάρ ,εὖτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾷ ,παραλλάξασα διὰ χερῶν βέβακεν ὄψις οὐ μεθύστερον πτεροῖς ὀπαδοῦσ᾽ ὕπνου κελεύθοις ." 
τὰ μὲν κατ᾽ οἴκους ἐφ᾽ ἑστίας ἄχη τάδ᾽ ἐστὶ καὶ τῶνδ᾽ ὑπερβατώτερα .
τὸ πᾶν δ᾽ ἀφ᾽ Ἕλλανος αἴας συνορμένοις πένθει᾽ ἀτλησικάρδιος δόμων ἑκάστου πρέπει .
πολλὰ γοῦν θιγγάνει πρὸς ἧπαρ ·
οὓς μὲν γάρ τις ἔπεμψεν οἶδεν ,ἀντὶ δὲ φωτῶν τεύχη καὶ σποδὸς εἰς ἑκά - στου δόμους ἀφικνεῖται .ὁ χρυσαμοιβὸς δ᾽ Ἄρης σωμάτων καὶ ταλαντοῦχος ἐν μάχῃ δορὸς πυρωθὲν ἐξ Ἰλίου φίλοισι πέμπει βαρὺ ψῆγμα δυσδάκρυτον ἀν - τήνορος σποδοῦ γεμί - ζων λέβητας εὐθέτους .στένουσι δ᾽ εὖ λέγοντες ἄν - δρα τὸν μὲν ὡς μάχης ἴδρις ,τὸν δ᾽ ἐν φοναῖς καλῶς πεσόντ᾽ - ἀλλοτρίας διαὶ γυναι - κός ·τάδε σῖγά τις βαΰ - ζει ,φθονερὸν δ᾽ ὑπ᾽ ἄλγος ἕρ - πει προδίκοις Ἀτρείδαις .οἱ δ᾽ αὐτοῦ περὶ τεῖχος θήκας Ἰλιάδος γᾶς εὔμορφοι 
δημοκράντου δ᾽ ἀρᾶς τίνει χρέος .
μένει δ᾽ ἀκοῦσαί τί μου μέριμνα νυκτηρεφές .
τῶν πολυκτόνων γὰρ οὐκ ἄσκοποι θεοί .
κελαι - ναὶ δ᾽ Ἐρινύες χρόνῳ τυχηρὸν ὄντ᾽ ἄνευ δίκας παλιντυχεῖ τριβᾷ βίου τιθεῖσ᾽ ἀμαυρόν ,ἐν δ᾽ ἀί - στοις τελέθοντος οὔτις ἀλ - κά ·τὸ δ᾽ ὑπερκόπως κλύειν εὖ βαρύ ·
βάλλεται γὰρ ὄς - σοις Διόθεν κάρανα .
κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον ·
μήτ᾽ εἴην πτολιπόρθης μήτ᾽ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ᾽ ἄλ - λων βίον κατίδοιμι .
πυρὸς δ᾽ ὑπ᾽ εὐαγγέλου πόλιν διήκει θοὰ βάξις ·
εἰ δ᾽ ἐτήτυμος ,τίς οἶδεν ,ἤ τι θεῖόν ἐστί πῃ ψύθος .
- τίς ὧδε παιδνὸς ἢ φρενῶν κεκομμένος ,φλογὸς παραγγέλμασιν νέοις πυρωθέντα καρδίαν ἔπειτ᾽ ἀλλαγᾷ λόγου καμεῖν ;- 
[ἐν] γυναικὸς αἰχμᾷ πρέπει πρὸ τοῦ φανέντος χάριν ξυναινέσαι .
- πιθανὸς ἄγαν ὁ θῆλυς ὅρος ἐπινέμεται ταχύπορος ·
ἀλλὰ ταχύμορον γυναικογήρυτον ὄλλυται κλέος .
τάχ᾽ εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων φρυκτωριῶν τε καὶ πυρὸς παραλλαγάς ,εἴτ᾽ οὖν ἀληθεῖς εἶτ᾽ ὀνειράτων δίκην τερπνὸν τόδ᾽ ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν φρένας .
κήρυκ᾽ ἀπ᾽ ἀκτῆς τόνδ᾽ ὁρῶ κατάσκιον κλάδοις ἐλαίας ·μαρτυρεῖ δέ μοι κάσις πηλοῦ ξύνουρος διψία κόνις τάδε ,ὡς οὔτ᾽ ἄναυδος οὔτε σοι δαίων φλόγα ὕλης ὀρείας σημανεῖ καπνῷ πυρός ,ἀλλ᾽ ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων - τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδ᾽ ἀποστέργω λόγον ·
εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι .
- ὅστις τάδ᾽ ἄλλως τῇδ᾽ ἐπεύχεται πόλει ,αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν .
ἰὼ πατρῷον οὖδας Ἀργείας χθονός ,δεκάτου σε φέγγει τῷδ᾽ ἀφικόμην ἔτους ,πολλῶν ῥαγεισῶν ἐλπίδων μιᾶς τυχών .
οὐ γάρ ποτ᾽ ηὔχουν τῇδ᾽ ἐν Ἀργείᾳ χθονὶ θανὼν μεθέξειν φιλτάτου τάφου μέρος .
νῦν χαῖρε μὲν χθών ,χαῖρε δ᾽ ἡλίου φάος ,ὕπατός τε χώρας Ζεύς ,ὁ Πύθιός τ᾽ ἄναξ ,τόξοις ἰάπτων μηκέτ᾽ εἰς ἡμᾶς βέλη ·
ἅλις παρὰ Σκάμανδρον ἦσθ᾽ ἀνάρσιος ·
νῦν δ᾽ αὖτε σωτὴρ ἴσθι καὶ παιώνιος ,ἄναξ Ἄπολλον .
τούς τ᾽ ἀγωνίους θεοὺς πάντας προσαυδῶ ,τόν τ᾽ ἐμὸν τιμάορον Ἑρμῆν ,φίλον κήρυκα ,κηρύκων σέβας ,ἥρως τε τοὺς πέμψαντας ,εὐμενεῖς πάλιν στρατὸν δέχεσθαι τὸν λελειμμένον δορός .
ἰὼ μέλαθρα βασιλέων ,φίλαι στέγαι ,σεμνοί τε θᾶκοι ,δαίμονές τ᾽ ἀντήλιοι ,εἴ που πάλαι ,φαιδροῖσι τοισίδ᾽ ὄμμασι δέξασθε κόσμῳ βασιλέα πολλῷ χρόνῳ .
ἥκει γὰρ ὑμῖν φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων καὶ τοῖσδ᾽ ἅπασι κοινὸν Ἀγαμέμνων ἄναξ .
ἀλλ᾽ εὖ νιν ἀσπάσασθε ,καὶ γὰρ οὖν πρέπει Τροίαν κατασκάψαντα τοῦ δικηφόρου Διὸς μακέλλῃ ,τῇ κατείργασται πέδον .
βωμοὶ δ᾽ ἄιστοι καὶ θεῶν ἱδρύματα ,καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός .τοιόνδε Τροίᾳ περιβαλὼν ζευκτήριον ἄναξ Ἀτρείδης πρέσβυς εὐδαίμων ἀνὴρ ἥκει ,τίεσθαι δ᾽ ἀξιώτατος βροτῶν τῶν νῦν ·
Πάρις γὰρ οὔτε συντελὴς πόλις ἐξεύχεται τὸ δρᾶμα τοῦ πάθους πλέον .
ὀφλὼν γὰρ ἁρπαγῆς τε καὶ κλοπῆς δίκην τοῦ ῥυσίου θ᾽ ἥμαρτε καὶ πανώλεθρον αὐτόχθονον πατρῷον ἔθρισεν δόμον .
διπλᾶ δ᾽ ἔτεισαν Πριαμίδαι θἀμάρτια .
κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ .
χαίρω γε ·
τεθνάναι δ᾽ οὐκέτ᾽ ἀντερῶ θεοῖς .
ἔρως πατρῴας τῆσδε γῆς σ᾽ ἐγύμνασεν ; 
ὥστ᾽ ἐνδακρύειν γ᾽ ὄμμασιν χαρᾶς ὕπο .
τερπνῆς ἄρ᾽ ἦτε τῆσδ᾽ ἐπήβολοι νόσου .
πῶς δή ; 
διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου .
τῶν ἀντερώντων ἱμέρῳ πεπληγμένοι .
ποθεῖν ποθοῦντα τήνδε γῆν στρατὸν λέγεις ; 
ὡς πόλλ᾽ ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός μ᾽ ἀναστένειν πόθεν τὸ δύσφρον τοῦτ᾽ ἐπῆν θυμῷ στύγος ; 
πάλαι τὸ σιγᾶν φάρμακον βλάβης ἔχω .
καὶ πῶς ; 
ἀπόντων κοιράνων ἔτρεις τινάς ; 
ὡς νῦν ,τὸ σὸν δή ,καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις .
εὖ γὰρ πέπρακται .
ταῦτα δ᾽ ἐν πολλῷ χρόνῳ τὰ μέν τις ἂν λέξειεν εὐπετῶς ἔχειν ,τὰ δ᾽ αὖτε κἀπίμομφα .
τίς δὲ πλὴν θεῶν ἅπαντ᾽ ἀπήμων τὸν δι᾽ αἰῶνος χρόνον ; 
μόχθους γὰρ εἰ λέγοιμι καὶ δυσαυλίας ,σπαρνὰς παρήξεις καὶ κακοστρώτους ,τί δ᾽ οὐ στένοντες ,̣ οὐ λαχόντες ̣ ἤματος μέρος ; 
τὰ δ᾽ αὖτε χέρσῳ καὶ προσῆν πλέον στύγος ·
εὐναὶ γὰρ ἦσαν δηΐων πρὸς τείχεσιν ·ἐξ οὐρανοῦ δὲ κἀπὸ γῆς λειμώνιαι δρόσοι κατεψάκαζον ,ἔμπεδον σίνος ἐσθημάτων ,τιθέντες ἔνθηρον τρίχα .χειμῶνα δ᾽ εἰ λέγοι τις οἰωνοκτόνον ,οἷον παρεῖχ᾽ ἄφερτον Ἰδαία χιών ,ἢ θάλπος ,εὖτε πόντος ἐν μεσημβριναῖς κοίταις ἀκύμων νηνέμοις εὕδοι πεσών τί ταῦτα πενθεῖν δεῖ ; 
παροίχεται πόνος ·
παροίχεται δέ ,τοῖσι μὲν τεθνηκόσιν τὸ μήποτ᾽ αὖθις μηδ᾽ ἀναστῆναι μέλειν .
τί τοὺς ἀναλωθέντας ἐν ψήφῳ λέγειν ,τὸν ζῶντα δ᾽ ἀλγεῖν χρὴ τύχης παλιγκότου ; 
καὶ πολλὰ χαίρειν ξυμφορὰς καταξιῶ .
ἡμῖν δὲ τοῖς λοιποῖσιν Ἀργείων στρατοῦ νικᾷ τὸ κέρδος ,πῆμα δ᾽ οὐκ ἀντιρρέπει ·
ὡς κομπάσαι τῷδ᾽ εἰκὸς ἡλίου φάει ὑπὲρ θαλάσσης καὶ χθονὸς ποτωμένοις ·
" Τροίαν ἑλόντες δή ποτ᾽ Ἀργείων στόλος θεοῖς λάφυρα ταῦτα τοῖς καθ᾽ Ἑλλάδα δόμοις ἐπασσάλευσαν ἀρχαῖον γάνος ." 
τοιαῦτα χρὴ κλύοντας εὐλογεῖν πόλιν καὶ τοὺς στρατηγούς ·
καὶ χάρις τιμήσεται Διὸς τόδ᾽ ἐκπράξασα .
πάντ᾽ ἔχεις λόγον .
νικώμενος λόγοισιν οὐκ ἀναίνομαι ·
ἀεὶ γὰρ ἥβη τοῖς γέρουσιν εὖ μαθεῖν .
δόμοις δὲ ταῦτα καὶ Κλυταιμήστρᾳ μέλειν εἰκὸς μάλιστα ,σὺν δὲ πλουτίζειν ἐμέ .
ἀνωλόλυξα μὲν πάλαι χαρᾶς ὕπο ,ὅτ᾽ ἦλθ᾽ ὁ πρῶτος νύχιος ἄγγελος πυρός ,φράζων ἅλωσιν Ἰλίου τ᾽ ἀνάστασιν .
καί τίς μ᾽ ἐνίπτων εἶπε ," φρυκτωρῶν δία πεισθεῖσα Τροίαν νῦν πεπορθῆσθαι δοκεῖς ; 
ἦ κάρτα πρὸς γυναικὸς αἴρεσθαι κέαρ ." 
λόγοις τοιούτοις πλαγκτὸς οὖσ᾽ ἐφαινόμην .
ὅμως δ᾽ ἔθυον ,καὶ γυναικείῳ νόμῳ ὀλολυγμὸν ἄλλος ἄλλοθεν κατὰ πτόλιν ἔλασκον εὐφημοῦντες ἐν θεῶν ἕδραις θυηφάγον κοιμῶντες εὐώδη φλόγα .
καὶ νῦν τὰ μάσσω μὲν τί δεῖ σέ μοι λέγειν ; 
ἄνακτος αὐτοῦ πάντα πεύσομαι λόγον .
ὅπως δ᾽ ἄριστα τὸν ἐμὸν αἰδοῖον πόσιν σπεύσω πάλιν μολόντα δέξασθαι ·
- τί γὰρ γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον δρακεῖν ,ἀπὸ στρατείας ἀνδρὶ σώσαντος θεοῦ πύλας ἀνοῖξαι ;- 
ταῦτ᾽ ἀπάγγειλον πόσει ·
ἥκειν ὅπως τάχιστ᾽ ἐράσμιον πόλει ·γυναῖκα πιστὴν δ᾽ ἐν δόμοις εὕροι μολὼν οἵαν περ οὖν ἔλειπε ,δωμάτων κύνα ἐσθλὴν ἐκείνῳ ,πολεμίαν τοῖς δύσφροσιν ,καὶ τἄλλ᾽ ὁμοίαν πάντα ,σημαντήριον οὐδὲν διαφθείρασαν ἐν μήκει χρόνου .
οὐδ᾽ οἶδα τέρψιν οὐδ᾽ ἐπίψογον φάτιν ἄλλου πρὸς ἀνδρὸς μᾶλλον ἢ χαλκοῦ βαφάς .
τοιόσδ᾽ ὁ κόμπος τῆς ἀληθείας γέμων οὐκ αἰσχρὸς ὡς γυναικὶ γενναίᾳ λακεῖν .
αὕτη μὲν οὕτως εἶπε μανθάνοντί σοι τοροῖσιν ἑρμηνεῦσιν εὐπρεπῶς λόγον .
σὺ δ᾽ εἰπέ ,κῆρυξ ,Μενέλεων δὲ πεύθομαι .
εἰ νόστιμός τε καὶ σεσωσμένος πάλιν ἥκει σὺν ὑμῖν ,τῆσδε γῆς φίλον κράτος .
οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως λέξαιμι τὰ ψευδῆ καλὰ ἐς τὸν πολὺν φίλοισι καρποῦσθαι χρόνον .
πῶς δῆτ᾽ ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις ; 
σχισθέντα δ᾽ οὐκ εὔκρυπτα γίγνεται τάδε .
ἁνὴρ ἄφαντος ἐξ Ἀχαιικοῦ στρατοῦ ,αὐτός τε καὶ τὸ πλοῖον .
οὐ ψευδῆ λέγω .
πότερον ἀναχθεὶς ἐμφανῶς ἐξ Ἰλίου ,ἢ χεῖμα ,κοινὸν ἄχθος ,ἥρπασε στρατοῦ ; 
ἔκυρσας ὥστε τοξότης ἄκρος σκοποῦ ·
μακρὸν δὲ πῆμα συντόμως ἐφημίσω .
πότερα γὰρ αὐτοῦ ζῶντος ἢ τεθνηκότος φάτις πρὸς ἄλλων ναυτίλων ἐκλῄζετο ; 
οὐκ οἶδεν οὐδεὶς ὥστ᾽ ἀπαγγεῖλαι τορῶς ,πλὴν τοῦ τρέφοντος Ἡλίου χθονὸς φύσιν .
πῶς γὰρ λέγεις χειμῶνα ναυτικῷ στρατῷ ἐλθεῖν τελευτῆσαί τε δαιμόνων κότῳ ; 
χωρὶς ἡ τιμὴ θεῶν .
ὅταν δ᾽ ἀπευκτὰ πήματ᾽ ἄγγελος πόλει στυγνῷ προσώπῳ πτωσίμου στρατοῦ φέρῃ ,πόλει μὲν ἕλκος ἓν τὸ δήμιον τυχεῖν ,πολλοὺς δὲ πολλῶν ἐξαγισθέντας δόμων ἄνδρας διπλῇ μάστιγι ,τὴν Ἄρης φιλεῖ ,δίλογχον ἄτην ,φοινίαν ξυνωρίδα ·
σωτηρίων δὲ πραγμάτων εὐάγγελον ἥκοντα πρὸς χαίρουσαν εὐεστοῖ πόλιν ,πῶς κεδνὰ τοῖς κακοῖσι συμμείξω ,λέγων χειμῶν᾽ Ἀχαιοῖς οὐκ ἀμήνιτον θεῶν ; 
ξυνώμοσαν γάρ ,ὄντες ἔχθιστοι τὸ πρίν ,πῦρ καὶ θάλασσα ,καὶ τὰ πίστ᾽ ἐδειξάτην φθείροντε τὸν δύστηνον Ἀργείων στρατόν .
ἐν νυκτὶ δυσκύμαντα δ᾽ ὠρώρει κακά .
ναῦς γὰρ πρὸς ἀλλήλαισι Θρῄκιαι πνοαὶ ἤρεικον ·
αἱ δὲ κεροτυπούμεναι βίᾳ χειμῶνι τυφῶ σὺν ζάλῃ τ᾽ ὀμβροκτύπῳ ᾤχοντ᾽ ἄφαντοι ποιμένος κακοῦ στρόβῳ .
ἐπεὶ δ᾽ ἀνῆλθε λαμπρὸν ἡλίου φάος ,ὁρῶμεν ἀνθοῦν πέλαγος Αἰγαῖον νεκροῖς ἀνδρῶν Ἀχαιῶν ναυτικοῖς τ᾽ ἐρειπίοις .
ἡμᾶς γε μὲν δὴ ναῦν τ᾽ ἀκήρατον σκάφος ἤτοι τις ἐξέκλεψεν ἢ ᾽ ξῃτήσατο θεός τις ,οὐκ ἄνθρωπος ,οἴακος θιγών .
τύχη δὲ σωτὴρ ναῦν θέλουσ᾽ ἐφέζετο ,ὡς μήτ᾽ ἐν ὅρμῳ κύματος ζάλην ἔχειν μήτ᾽ ἐξοκεῖλαι πρὸς κραταίλεων χθόνα .
ἔπειτα δ᾽ Ἅιδην πόντιον πεφευγότες ,λευκὸν κατ᾽ ἦμαρ ,οὐ πεποιθότες τύχῃ ,ἐβουκολοῦμεν φροντίσιν νέον πάθος ,στρατοῦ καμόντος καὶ κακῶς σποδουμένου .
καὶ νῦν ἐκείνων εἴ τίς ἐστιν ἐμπνέων ,λέγουσιν ἡμᾶς ὡς ὀλωλότας ,τί μή ; 
ἡμεῖς τ᾽ ἐκείνους ταὔτ᾽ ἔχειν δοξάζομεν .
γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα .
Μενέλεων γὰρ οὖν πρῶτόν τε καὶ μάλιστα προσδόκα μολεῖν .
εἰ γοῦν τις ἀκτὶς ἡλίου νιν ἱστορεῖ καὶ ζῶντα καὶ βλέποντα ,μηχαναῖς Διός ,οὔπω θέλοντος ἐξαναλῶσαι γένος ,ἐλπίς τις αὐτὸν πρὸς δόμους ἥξειν πάλιν .
τοσαῦτ᾽ ἀκούσας ἴσθι τἀληθῆ κλύων .τίς ποτ᾽ ὠνόμαζεν ὧδ᾽ ἐς τὸ πᾶν ἐτητύμως - μή τις ὅντιν᾽ οὐχ ὁρῶμεν προνοί - αισι τοῦ πεπρωμένου γλῶσσαν ἐν τύχᾳ νέμων ;- 
τὰν δορίγαμβρον ἀμφινει - κῆ θ᾽ Ἑλέναν ; 
ἐπεὶ πρεπόντως ἑλένας ,ἕλανδρος ,ἑλέ - πτολις ,ἐκ τῶν ἁβροτίμων προκαλυμμάτων ἔπλευσε ζεφύρου γίγαντος αὔρᾳ ,πολύανδροί τε φεράσπιδες κυναγοὶ κατ᾽ ἴχνος πλατᾶν ἄφαντον κελσάντων Σιμόεντος ἀ - κτὰς ἐπ᾽ ἀεξιφύλλους δι᾽ ἔριν αἱματόεσσαν .
Ἰλίῳ δὲ κῆδος ὀρθ - ώνυμον τελεσσίφρων μῆνις ἤλασεν ,τραπέζας ἀτί - μωσιν ὑστέρῳ χρόνῳ καὶ ξυνεστίου Διὸς πρασσομένα τὸ νυμφότι - μον μέλος ἐκφάτως τίοντας ,ὑμέναιον ,ὃς τότ᾽ ἐπέρ - ρεπεν γαμβροῖσιν ἀείδειν ·
μεταμανθάνουσα δ᾽ ὕμνον Πριάμου πόλις γεραιὰ πολύθρηνον μέγα που στένει κικλήσκου - σα Πάριν τὸν αἰνόλεκτρον ,παμπορθῆ πολύθρηνον αἰῶνα διαὶ πολιτᾶν μέλεον αἷμ᾽ ἀνατλᾶσα .ἔθρεψεν δὲ λέοντος ἶ - νιν δόμοις ἀγάλακτον οὕ - τως ἀνὴρ φιλόμαστον ,ἐν βιότου προτελείοις ἅμερον ,εὐφιλόπαιδα καὶ γεραροῖς ἐπίχαρτον .
πολέα δ᾽ ἔσχ᾽ ἐν ἀγκάλαις νεοτρόφου τέκνου δίκαν ,φαιδρωπὸς ποτὶ χεῖρα σαί - νων τε γαστρὸς ἀνάγκαις .
χρονισθεὶς δ᾽ ἀπέδειξεν ἦ - θος τὸ πρὸς τοκέων ·
χάριν γὰρ τροφεῦσιν ἀμείβων μηλοφόνοισιν ἐν ἄταις δαῖτ᾽ ἀκέλευστος ἔτευξεν ·
αἵματι δ᾽ οἶκος ἐφύρθη ,ἄμαχον ἄλγος οἰκέταις μέγα σίνος πολυκτόνον .
ἐκ θεοῦ δ᾽ ἱερεύς τις ἄ - τας δόμοις προσεθρέφθη .
πάραυτα δ᾽ ἐλθεῖν ἐς Ἰλίου πόλιν λέγοιμ᾽ ἂν φρόνημα μὲν νηνέμου γαλάνας ,ἀκασκαῖον δ᾽ ἄγαλμα πλούτου ,μαλθακὸν ὀμμάτων βέλος ,δηξίθυμον ἔρωτος ἄνθος .
παρακλίνασ᾽ ἐπέκρανεν δὲ γάμου πικρὰς τελευτάς ,δύσεδρος καὶ δυσόμιλος συμένα Πριαμίδαισιν ,πομπᾷ Διὸς ξενίου ,νυμφόκλαυτος Ἐρινύς .
παλαίφατος δ᾽ ἐν βροτοῖς γέρων λόγος τέτυκται ,μέγαν τελε - σθέντα φωτὸς ὄλβον τεκνοῦσθαι μηδ᾽ ἄπαιδα θνῄσκειν ,ἐκ δ᾽ ἀγαθᾶς τύχας γένει βλαστάνειν ἀκόρεστον οἰζύν .
δίχα δ᾽ ἄλλων μονόφρων εἰ - μί ·
τὸ δυσσεβὲς γὰρ ἔργον μετὰ μὲν πλείονα τίκτει ,σφετέρᾳ δ᾽ εἰκότα γέννᾳ .
οἴκων δ᾽ ἄρ᾽ εὐθυδίκων καλλίπαις πότμος αἰεί .
τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα σὺν πίνῳ χερῶν παλιντρόποις ὄμμασι λιποῦσ᾽ ,ὅσια προσέμολ - ε ,δύναμιν οὐ σέβουσα πλού - του παράσημον αἴνῳ ·
πᾶν δ᾽ ἐπὶ τέρμα νωμᾷ .
ἄγε δή ,βασιλεῦ ,Τροίας πτολίπορθ᾽ ,Ἀτρέως γένεθλον ,πῶς σε προσείπω ; πῶς σε σεβίζω μήθ᾽ ὑπεράρας μήθ᾽ ὑποκάμψας καιρὸν χάριτος ; 
πολλοὶ δὲ βροτῶν τὸ δοκεῖν εἶναι προτίουσι δίκην παραβάντες .
τῷ δυσπραγοῦντι δ᾽ ἐπιστενάχειν πᾶς τις ἕτοιμος ·δῆγμα δὲ λύπης οὐδὲν ἐφ᾽ ἧπαρ προσικνεῖται ·
καὶ ξυγχαίρουσιν ὁμοιοπρεπεῖς ἀγέλαστα πρόσωπα βιαζόμενοι .
ὅστις δ᾽ ἀγαθὸς προβατογνώμων ,οὐκ ἔστι λαθεῖν ὄμματα φωτός ,τὰ δοκοῦντ᾽ εὔφρονος ἐκ διανοίας ὑδαρεῖ σαίνειν φιλότητι .
σὺ δέ μοι τότε μὲν στέλλων στρατιὰν Ἑλένης ἕνεκ᾽ ,οὐ γάρ σ᾽ ἐπικεύσω ,κάρτ᾽ ἀπομούσως ἦσθα γεγραμμένος ,οὐδ᾽ εὖ πραπίδων οἴακα νέμων θράσος ἐκ θυσιῶν ἀνδράσι θνῄσκουσι κομίζων .
νῦν δ᾽ οὐκ ἀπ᾽ ἄκρας φρενὸς οὐδ᾽ ἀφίλως εὔφρων πόνος εὖ τελέσασιν .
γνώσῃ δὲ χρόνῳ διαπευθόμενος τόν τε δικαίως καὶ τὸν ἀκαίρως πόλιν οἰκουροῦντα πολιτῶν .
πρῶτον μὲν Ἄργος καὶ θεοὺς ἐγχωρίους δίκη προσειπεῖν ,τοὺς ἐμοὶ μεταιτίους νόστου δικαίων θ᾽ ὧν ἐπραξάμην πόλιν Πριάμου ·
δίκας γὰρ οὐκ ἀπὸ γλώσσης θεοὶ κλύοντες ἀνδροθνῆτας Ἰλίου φθορὰς ἐς αἱματηρὸν τεῦχος οὐ διχορρόπως ψήφους ἔθεντο ·
τῷ δ᾽ ἐναντίῳ κύτει ἐλπὶς προσῄει χειρὸς οὐ πληρουμένῳ .
καπνῷ δ᾽ ἁλοῦσα νῦν ἔτ᾽ εὔσημος πόλις .
ἄτης θύελλαι ζῶσι ·συνθνῄσκουσα δὲ σποδὸς προπέμπει πίονας πλούτου πνοάς .
τούτων θεοῖσι χρὴ πολύμνηστον χάριν τίνειν ,ἐπείπερ καὶ πάγας ὑπερκότους ἐφραξάμεσθα καὶ γυναικὸς οὕνεκα πόλιν διημάθυνεν Ἀργεῖον δάκος ,ἵππου νεοσσός ,ἀσπιδηφόρος λεώς ,πήδημ᾽ ὀρούσας ἀμφὶ Πλειάδων δύσιν ·
ὑπερθορὼν δὲ πύργον ὠμηστὴς λέων ἄδην ἔλειξεν αἵματος τυραννικοῦ .
θεοῖς μὲν ἐξέτεινα φροίμιον τόδε ·
τὰ δ᾽ ἐς τὸ σὸν φρόνημα ,μέμνημαι κλύων ,καὶ φημὶ ταὐτὰ καὶ συνήγορόν μ᾽ ἔχεις .
παύροις γὰρ ἀνδρῶν ἐστι συγγενὲς τόδε ,φίλον τὸν εὐτυχοῦντ᾽ ἄνευ φθόνου σέβειν .
δύσφρων γὰρ ἰὸς καρδίαν προσήμενος ἄχθος διπλοίζει τῷ πεπαμένῳ νόσον ,τοῖς τ᾽ αὐτὸς αὑτοῦ πήμασιν βαρύνεται καὶ τὸν θυραῖον ὄλβον εἰσορῶν στένει .εἰδὼς λέγοιμ᾽ ἄν ,εὖ γὰρ ἐξεπίσταμαι ὁμιλίας κάτοπτρον ,εἴδωλον σκιᾶς δοκοῦντας εἶναι κάρτα πρευμενεῖς ἐμοί .
μόνος δ᾽ Ὀδυσσεύς ,ὅσπερ οὐχ ἑκὼν ἔπλει ,ζευχθεὶς ἕτοιμος ἦν ἐμοὶ σειραφόρος ·
εἴτ᾽ οὖν θανόντος εἴτε καὶ ζῶντος πέρι λέγω .
τὰ δ᾽ ἄλλα πρὸς πόλιν τε καὶ θεοὺς κοινοὺς ἀγῶνας θέντες ἐν πανηγύρει βουλευσόμεσθα .
καὶ τὸ μὲν καλῶς ἔχον ὅπως χρονίζον εὖ μενεῖ βουλευτέον ·
ὅτῳ δὲ καὶ δεῖ φαρμάκων παιωνίων ,ἤτοι κέαντες ἢ τεμόντες εὐφρόνως πειρασόμεσθα πῆμ᾽ ἀποστρέψαι νόσου .
νῦν δ᾽ ἐς μέλαθρα καὶ δόμους ἐφεστίους ἐλθὼν θεοῖσι πρῶτα δεξιώσομαι ,οἵπερ πρόσω πέμψαντες ἤγαγον πάλιν .
νίκη δ᾽ ἐπείπερ ἕσπετ᾽ ,ἐμπέδως μένοι .
ἄνδρες πολῖται ,πρέσβος Ἀργείων τόδε ,οὐκ αἰσχυνοῦμαι τοὺς φιλάνορας τρόπους λέξαι πρὸς ὑμᾶς ·ἐν χρόνῳ δ᾽ ἀποφθίνει τὸ τάρβος ἀνθρώποισιν .
οὐκ ἄλλων πάρα μαθοῦσ᾽ ,ἐμαυτῆς δύσφορον λέξω βίον τοσόνδ᾽ ὅσον περ οὗτος ἦν ὑπ᾽ Ἰλίῳ .
τὸ μὲν γυναῖκα πρῶτον ἄρσενος δίχα ἧσθαι δόμοις ἔρημον ἔκπαγλον κακόν ,πολλὰς κλύουσαν κληδόνας παλιγκότους ·καὶ τὸν μὲν ἥκειν ,τὸν δ᾽ ἐπεσφέρειν κακοῦ κάκιον ἄλλο πῆμα ,λάσκοντας δόμοις .
καὶ τραυμάτων μὲν εἰ τόσων ἐτύγχανεν ἀνὴρ ὅδ᾽ ,ὡς πρὸς οἶκον ὠχετεύετο φάτις ,τέτρηται δικτύου πλέον λέγειν .
εἰ δ᾽ ἦν τεθνηκώς ,ὡς ἐπλήθυον λόγοι ,τρισώματός τἂν Γηρυὼν ὁ δεύτερος [ πολλὴν ἄνωθεν ,τὴν κάτω γὰρ οὐ λέγω ,] χθονὸς τρίμοιρον χλαῖναν ἐξηύχει λαβεῖν ,ἅπαξ ἑκάστῳ κατθανὼν μορφώματι .
τοιῶνδ᾽ ἕκατι κληδόνων παλιγκότων πολλὰς ἄνωθεν ἀρτάνας ἐμῆς δέρης ἔλυσαν ἄλλοι πρὸς βίαν λελημμένης .
ἐκ τῶνδέ τοι παῖς ἐνθάδ᾽ οὐ παραστατεῖ ,ἐμῶν τε καὶ σῶν κύριος πιστωμάτων ,ὡς χρῆν ,Ὀρέστης ·
μηδὲ θαυμάσῃς τόδε .
τρέφει γὰρ αὐτὸν εὐμενὴς δορύξενος Στρόφιος ὁ Φωκεύς ,ἀμφίλεκτα πήματα ἐμοὶ προφωνῶν ,τόν θ᾽ ὑπ᾽ Ἰλίῳ σέθεν κίνδυνον ,εἴ τε δημόθρους ἀναρχία βουλὴν καταρρίψειεν ,ὥστε σύγγονον βροτοῖσι τὸν πεσόντα λακτίσαι πλέον .
τοιάδε μέντοι σκῆψις οὐ δόλον φέρει .
ἔμοιγε μὲν δὴ κλαυμάτων ἐπίσσυτοι πηγαὶ κατεσβήκασιν ,οὐδ᾽ ἔνι σταγών .
ἐν ὀψικοίτοις δ᾽ ὄμμασιν βλάβας ἔχω τὰς ἀμφί σοι κλαίουσα λαμπτηρουχίας ἀτημελήτους αἰέν .
ἐν δ᾽ ὀνείρασιν λεπταῖς ὑπαὶ κώνωπος ἐξηγειρόμην ῥιπαῖσι θωύσσοντος ,ἀμφί σοι πάθη ὁρῶσα πλείω τοῦ ξυνεύδοντος χρόνου .
νῦν ταῦτα πάντα τλᾶσ᾽ ἀπενθήτῳ φρενὶ λέγοιμ᾽ ἂν ἄνδρα τόνδε τῶν σταθμῶν κύνα ,σωτῆρα ναὸς πρότονον ,ὑψηλῆς στέγης στῦλον ποδήρη ,μονογενὲς τέκνον πατρί ,καὶ γῆν φανεῖσαν ναυτίλοις παρ᾽ ἐλπίδα ,κάλλιστον ἦμαρ εἰσιδεῖν ἐκ χείματος ,ὁδοιπόρῳ διψῶντι πηγαῖον ῥέος ·
τοιοῖσδέ τοί νιν ἀξιῶ προσφθέγμασιν .
φθόνος δ᾽ ἀπέστω ·πολλὰ γὰρ τὰ πρὶν κακὰ ἠνειχόμεσθα .
νῦν δέ μοι ,φίλον κάρα ,ἔκβαιν᾽ ἀπήνης τῆσδε ,μὴ χαμαὶ τιθεὶς τὸν σὸν πόδ᾽ ,ὦναξ ,Ἰλίου πορθήτορα .
δμῳαί ,τί μέλλεθ᾽ ,αἷς ἐπέσταλται τέλος πέδον κελεύθου στρωννύναι πετάσμασιν ; 
εὐθὺς γενέσθω πορφυρόστρωτος πόρος ἐς δῶμ᾽ ἄελπτον ὡς ἂν ἡγῆται δίκη .
τὰ δ᾽ ἄλλα φροντὶς οὐχ ὕπνῳ νικωμένη θήσει δικαίως σὺν θεοῖς εἱμαρμένα .
Λήδας γένεθλον ,δωμάτων ἐμῶν φύλαξ ,ἀπουσίᾳ μὲν εἶπας εἰκότως ἐμῇ ·
μακρὰν γὰρ ἐξέτεινας ·
ἀλλ᾽ ἐναισίμως αἰνεῖν ,παρ᾽ ἄλλων χρὴ τόδ᾽ ἔρχεσθαι γέρας ·
καὶ τἄλλα μὴ γυναικὸς ἐν τρόποις ἐμὲ ἅβρυνε ,μηδὲ βαρβάρου φωτὸς δίκην χαμαιπετὲς βόαμα προσχάνῃς ἐμοί ,μηδ᾽ εἵμασι στρώσασ᾽ ἐπίφθονον πόρον τίθει ·
θεούς τοι τοῖσδε τιμαλφεῖν χρεών ·
ἐν ποικίλοις δὲ θνητὸν ὄντα κάλλεσιν βαίνειν ἐμοὶ μὲν οὐδαμῶς ἄνευ φόβου .
λέγω κατ᾽ ἄνδρα ,μὴ θεόν ,σέβειν ἐμέ .
χωρὶς ποδοψήστρων τε καὶ τῶν ποικίλων κληδὼν ἀυτεῖ ·
καὶ τὸ μὴ κακῶς φρονεῖν θεοῦ μέγιστον δῶρον .
ὀλβίσαι δὲ χρὴ βίον τελευτήσαντ᾽ ἐν εὐεστοῖ φίλῃ .
εἰ πάντα δ᾽ ὣς πράσσοιμ᾽ ἄν ,εὐθαρσὴς ἐγώ .
καὶ μὴν τόδ᾽ εἰπὲ μὴ παρὰ γνώμην ἐμοί .
γνώμην μὲν ἴσθι μὴ διαφθεροῦντ᾽ ἐμέ .
ηὔξω θεοῖς δείσας ἂν ὧδ᾽ ἔρδειν τάδε .
εἴπερ τις ,εἰδώς γ᾽ εὖ τόδ᾽ ἐξεῖπον τέλος .
τί δ᾽ ἂν δοκεῖ σοι Πρίαμος ,εἰ τάδ᾽ ἤνυσεν ; 
ἐν ποικίλοις ἂν κάρτα μοι βῆναι δοκεῖ .
μή νυν τὸν ἀνθρώπειον αἰδεσθῇς ψόγον .
φήμη γε μέντοι δημόθρους μέγα σθένει .
ὁ δ᾽ ἀφθόνητός γ᾽ οὐκ ἐπίζηλος πέλει .
οὔτοι γυναικός ἐστιν ἱμείρειν μάχης .
τοῖς δ᾽ ὀλβίοις γε καὶ τὸ νικᾶσθαι πρέπει .
ἦ καὶ σὺ νίκην τήνδε δήριος τίεις ; 
πιθοῦ ·
κράτος μέντοι πάρες γ᾽ ἑκὼν ἐμοί .
ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ σοι ταῦθ᾽ ,ὑπαί τις ἀρβύλας λύοι τάχος ,πρόδουλον ἔμβασιν ποδός .
καὶ τοῖσδέ μ᾽ ἐμβαίνονθ᾽ ἁλουργέσιν θεῶν μή τις πρόσωθεν ὄμματος βάλοι φθόνος .
πολλὴ γὰρ αἰδὼς δωματοφθορεῖν ποσὶν φθείροντα πλοῦτον ἀργυρωνήτους θ᾽ ὑφάς .
τούτων μὲν οὕτω ·
τὴν ξένην δὲ πρευμενῶς τήνδ᾽ ἐσκόμιζε ·
τὸν κρατοῦντα μαλθακῶς θεὸς πρόσωθεν εὐμενῶς προσδέρκεται .
ἑκὼν γὰρ οὐδεὶς δουλίῳ χρῆται ζυγῷ .
αὕτη δὲ πολλῶν χρημάτων ἐξαίρετον ἄνθος ,στρατοῦ δώρημ᾽ ,ἐμοὶ ξυνέσπετο .
ἐπεὶ δ᾽ ἀκούειν σοῦ κατέστραμμαι τάδε ,εἶμ᾽ ἐς δόμων μέλαθρα πορφύρας πατῶν .
ἔστιν θάλασσα ,τίς δέ νιν κατασβέσει ; 
τρέφουσα πολλῆς πορφύρας ἰσάργυρον κηκῖδα παγκαίνιστον ,εἱμάτων βαφάς .
οἶκος δ᾽ ὑπάρχει τῶνδε σὺν θεοῖς ἅλις ἔχειν ·
πένεσθαι δ᾽ οὐκ ἐπίσταται δόμος .
πολλῶν πατησμὸν δ᾽ εἱμάτων ἂν ηὐξάμην ,δόμοισι προυνεχθέντος ἐν χρηστηρίοις ,ψυχῆς κόμιστρα τῆσδε μηχανωμένῃ .
ῥίζης γὰρ οὔσης φυλλὰς ἵκετ᾽ ἐς δόμους ,σκιὰν ὑπερτείνασα σειρίου κυνός .
καὶ σοῦ μολόντος δωματῖτιν ἑστίαν ,θάλπος μὲν ἐν χειμῶνι σημαίνεις μολόν ·
ὅταν δὲ τεύχῃ Ζεὺς ἀπ᾽ ὄμφακος πικρᾶς οἶνον ,τότ᾽ ἤδη ψῦχος ἐν δόμοις πέλει ,ἀνδρὸς τελείου δῶμ᾽ ἐπιστρωφωμένου .
Ζεῦ ,Ζεῦ τέλειε ,τὰς ἐμὰς εὐχὰς τέλει ·
μέλοι δέ τοι σοὶ τῶν περ ἂν μέλλῃς τελεῖν .τίπτε μοι τόδ᾽ ἐμπέδως δεῖμα προστατήριον καρδίας τερασκόπου ποτᾶται ,μαντιπολεῖ δ᾽ ἀκέλευστος ἄμισθος ἀοιδά ,οὐδ᾽ ἀποπτύσαι δίκαν δυσκρίτων ὀνειράτων θάρσος εὐπειθὲς ἵ - ζει φρενὸς φίλον θρόνον ; 
χρόνος δ᾽ ἐπὶ πρυμνησίων ξυνεμβολαῖς ψαμμί᾽ ἀκτᾶς παρή - μησεν ,εὖθ᾽ ὑπ᾽ Ἴλιον ὦρτο ναυβάτας στρατός .
πεύθομαι δ᾽ ἀπ᾽ ὀμμάτων νόστον ,αὐτόμαρτυς ὤν ·
τὸν δ᾽ ἄνευ λύρας ὅμως ὑμνῳδεῖ θρῆνον Ἐρινύος αὐτοδίδακτος ἔσωθεν θυμός ,οὐ τὸ πᾶν ἔχων ἐλπίδος φίλον θράσος .
σπλάγχνα δ᾽ οὔτοι ματᾴ - ζει πρὸς ἐνδίκοις φρεσὶν τελεσφόροις δίναις κυκώμενον κέαρ .
εὔχομαι δ᾽ ἐξ ἐμᾶς ἐλπίδος ψύθη πεσεῖν ἐς τὸ μὴ τελεσφόρον .
μάλα γέ τοι τὸ μεγάλας ὑγιείας ἀκόρεστον τέρμα ·
νόσος γάρ γείτων ὁμότοιχος ἐρείδει .
καὶ πότμος εὐθυπορῶν ἀνδρὸς ἔπαισεν ἄφαντον ἕρμα .
καὶ πρὸ μέν τι χρημάτων κτησίων ὄκνος βαλὼν σφενδόνας ἀπ᾽ εὐμέτρου ,οὐκ ἔδυ πρόπας δόμος πημονᾶς γέμων ἄγαν ,οὐδ᾽ ἐπόντισε σκάφος .
πολλά τοι δόσις ἐκ Διὸς ἀμφιλα - φής τε καὶ ἐξ ἀλόκων ἐπετειᾶν νῆστιν ὤλεσεν νόσον .
τὸ δ᾽ ἐπὶ γᾶν πεσὸν ἅπαξ θανάσιμον πρόπαρ ἀνδρὸς μέλαν αἷμα τίς ἂν πάλιν ἀγκαλέσαιτ᾽ ἐπαείδων ; 
οὐδὲ τὸν ὀρθοδαῆ τῶν φθιμένων ἀνάγειν Ζεὺς ἀπέπαυσεν ἐπ᾽ εὐλαβείᾳ ; 
εἰ δὲ μὴ τεταγμένα μοῖρα μοῖραν ἐκ θεῶν εἶργε μὴ πλέον φέρειν ,προφθάσασα καρδία γλῶσσαν ἂν τάδ᾽ ἐξέχει .
νῦν δ᾽ ὑπὸ σκότῳ βρέμει θυμαλγής τε καὶ οὐδὲν ἐπελπομέν - α ποτὲ καίριον ἐκτολυπεύσειν ζωπυρουμένας φρενός .
εἴσω κομίζου καὶ σύ ,Κασάνδραν λέγω ,ἐπεί σ᾽ ἔθηκε Ζεὺς ἀμηνίτως δόμοις κοινωνὸν εἶναι χερνίβων ,πολλῶν μέτα δούλων σταθεῖσαν κτησίου βωμοῦ πέλας ·
ἔκβαιν᾽ ἀπήνης τῆσδε ,μηδ᾽ ὑπερφρόνει .
καὶ παῖδα γάρ τοί φασιν Ἀλκμήνης ποτὲ πραθέντα τλῆναι δουλίας μάζης τυχεῖν .
εἰ δ᾽ οὖν ἀνάγκη τῆσδ᾽ ἐπιρρέποι τύχης ,ἀρχαιοπλούτων δεσποτῶν πολλὴ χάρις .
οἳ δ᾽ οὔποτ᾽ ἐλπίσαντες ἤμησαν καλῶς ,ὠμοί τε δούλοις πάντα καὶ παρὰ στάθμην .
ἔχεις παρ᾽ ἡμῶν οἷά περ νομίζεται .
σοί τοι λέγουσα παύεται σαφῆ λόγον .
ἐντός δ᾽ ἂν οὖσα μορσίμων ἀγρευμάτων πείθοι᾽ ἄν ,εἰ πείθοι᾽ ·
ἀπειθοίης δ᾽ ἴσως .
ἀλλ᾽ εἴπερ ἐστι μὴ χελιδόνος δίκην ἀγνῶτα φωνὴν βάρβαρον κεκτημένη ,ἔσω φρενῶν λέγουσα πείθω νιν λόγῳ .
ἕπου .
τὰ λῷστα τῶν παρεστώτων λέγει .
πιθοῦ λιποῦσα τόνδ᾽ ἁμαξήρη θρόνον .
οὔτοι θυραίᾳ τῇδ᾽ ἐμοὶ σχολὴ πάρα τρίβειν ·
τὰ μὲν γὰρ ἑστίας μεσομφάλου ἕστηκεν ἤδη μῆλα πρὸς σφαγὰς πάρος ,ὡς οὔποτ᾽ ἐλπίσασι τήνδ᾽ ἕξειν χάριν .
σὺ δ᾽ εἴ τι δράσεις τῶνδε ,μὴ σχολὴν τίθει .
εἰ δ᾽ ἀξυνήμων οὖσα μὴ δέχῃ λόγον ,σὺ δ᾽ ἀντὶ φωνῆς φράζε καρβάνῳ χερί .
ἑρμηνέως ἔοικεν ἡ ξένη τοροῦ δεῖσθαι ·
τρόπος δὲ θηρὸς ὡς νεαιρέτου .
ἦ μαίνεταί γε καὶ κακῶν κλύει φρενῶν ,ἥτις λιποῦσα μὲν πόλιν νεαίρετον ἥκει ,χαλινὸν δ᾽ οὐκ ἐπίσταται φέρειν ,πρὶν αἱματηρὸν ἐξαφρίζεσθαι μένος .
οὐ μὴν πλέω ῥίψασ᾽ ἀτιμασθήσομαι .
ἐγὼ δ᾽ ,ἐποικτίρω γάρ ,οὐ θυμώσομαι .
ἴθ᾽ ,ὦ τάλαινα ,τόνδ᾽ ἐρημώσασ᾽ ὄχον ,εἴκουσ᾽ ἀνάγκῃ τῇδε καίνισον ζυγόν .
ὀτοτοτοῖ πόποι δᾶ .
Ὦπολλον Ὦπολλον .
τί ταῦτ᾽ ἀνωτότυξας ἀμφὶ Λοξίου ; 
οὐ γὰρ τοιοῦτος ὥστε θρηνητοῦ τυχεῖν .
ὀτοτοτοῖ πόποι δᾶ .
Ὦπολλον Ὦπολλον .
ἡ δ᾽ αὖτε δυσφημοῦσα τὸν θεὸν καλεῖ οὐδὲν προσήκοντ᾽ ἐν γόοις παραστατεῖν .
Ἄπολλον Ἄπολλον ἀγυιᾶτ᾽ ,ἀπόλλων ἐμός .
ἀπώλεσας γὰρ οὐ μόλις τὸ δεύτερον .
χρήσειν ἔοικεν ἀμφὶ τῶν αὑτῆς κακῶν .
μένει τὸ θεῖον δουλίᾳ περ ἐν φρενί .
Ἄπολλον Ἄπολλον ἀγυιᾶτ᾽ ,ἀπόλλων ἐμός .
ἆ ποῖ ποτ᾽ ἤγαγές με ; 
πρὸς ποίαν στέγην ; 
πρὸς τὴν Ἀτρειδῶν ·
εἰ σὺ μὴ τόδ᾽ ἐννοεῖς ,ἐγὼ λέγω σοι ·
καὶ τάδ᾽ οὐκ ἐρεῖς ψύθη .
μισόθεον μὲν οὖν ,πολλὰ συνίστορα αὐτόφονα κακὰ καρατόμα ,ἀνδροσφαγεῖον καὶ πεδορραντήριον .
ἔοικεν εὔρις ἡ ξένη κυνὸς δίκην εἶναι ,ματεύει δ᾽ ὧν ἀνευρήσει φόνον .μαρτυρίοισι γὰρ τοῖσδ᾽ ἐπιπείθομαι ·
κλαιόμενα τάδε βρέφη σφαγάς ,ὀπτάς τε σάρκας πρὸς πατρὸς βεβρωμένας .
τὸ μὲν κλέος σοῦ μαντικὸν πεπυσμένοι ἦμεν ·
προφήτας δ᾽ οὔτινας ματεύομεν .
ἰὼ πόποι ,τί ποτε μήδεται ; 
τί τόδε νέον ἄχος μέγα μέγ᾽ ἐν δόμοισι τοῖσδε μήδεται κακὸν ἄφερτον φίλοισιν ,δυσίατον ; 
ἀλκὰ δ᾽ ἑκὰς ἀποστατεῖ .
τούτων ἄιδρίς εἰμι τῶν μαντευμάτων .
ἐκεῖνα δ᾽ ἔγνων ·πᾶσα γὰρ πόλις βοᾷ .
ἰὼ τάλαινα ,τόδε γὰρ τελεῖς ,τὸν ὁμοδέμνιον πόσιν λουτροῖσι φαιδρύνασα - πῶς φράσω τέλος ; 
τάχος γὰρ τόδ᾽ ἔσται ·
προτείνει δὲ χεὶρ ἐκ χερὸς ὀρέγματα .
οὔπω ξυνῆκα ·
νῦν γὰρ ἐξ αἰνιγμάτων ἐπαργέμοισι θεσφάτοις ἀμηχανῶ .
ἒ ἔ ,παπαῖ παπαῖ ,τί τόδε φαίνεται ; ἦ δίκτυόν τί γ᾽ Ἅιδου ; 
ἀλλ᾽ ἄρκυς ἡ ξύνευνος ,ἡ ξυναιτία φόνου .
στάσις δ᾽ ἀκόρετος γένει κατολολυξάτω θύματος λευσίμου .
ποίαν Ἐρινὺν τήνδε δώμασιν κέλῃ ἐπορθιάζειν ; 
οὔ με φαιδρύνει λόγος .
ἐπὶ δὲ καρδίαν ἔδραμε κροκοβαφὴς σταγών ,ἅτε καιρία πτώσιμος ξυνανύτει βίου δύντος αὐγαῖς ·
ταχεῖα δ᾽ ἄτα πέλει .
ἆ ἆ ,ἰδοὺ ἰδού ·
ἄπεχε τῆς βοὸς τὸν ταῦρον ·
ἐν πέπλοισι μελαγκέρῳ λαβοῦσα μηχανήματι τύπτει ·
πίτνει δ᾽ ἐν ἐνύδρῳ τεύχει .
δολοφόνου λέβητος τύχαν σοι λέγω .
οὐ κομπάσαιμ᾽ ἂν θεσφάτων γνώμων ἄκρος εἶναι ,κακῷ δέ τῳ προσεικάζω τάδε .
ἀπὸ δὲ θεσφάτων τίς ἀγαθὰ φάτις βροτοῖς τέλλεται ; 
κακῶν γὰρ διαὶ πολυεπεῖς τέχναι θεσπιῳδὸν φόβον φέρουσιν μαθεῖν .
ἰὼ ἰὼ ταλαίνας κακόποτμοι τύχαι ·
τὸ γὰρ ἐμὸν θροῶ πάθος ἐπεγχύδαν .
ποῖ δή με δεῦρο τὴν τάλαιναν ἤγαγες ; 
οὐδέν ποτ᾽ εἰ μὴ ξυνθανουμένην .
τί γάρ ; 
φρενομανής τις εἶ θεοφόρητος ,ἀμ - φὶ δ᾽ αὑτᾶς θροεῖς νόμον ἄνομον ,οἷά τις ξουθὰ ἀκόρετος βοᾶς ,φεῦ ,ταλαίναις φρεσίν Ἴτυν Ἴτυν στένουσ᾽ ἀμφιθαλῆ κακοῖς ἀηδὼν βίον .
ἰὼ ἰὼ λιγείας μόρον ἀηδόνος ·
περέβαλον γάρ οἱ πτεροφόρον δέμας θεοὶ γλυκύν τ᾽ αἰῶνα κλαυμάτων ἄτερ ·
ἐμοὶ δὲ μίμνει σχισμὸς ἀμφήκει δορί .
πόθεν ἐπισσύτους θεοφόρους [τ᾽] ἔχεις ματαίους δύας ,τὰ δ᾽ ἐπίφοβα δυσφάτῳ κλαγγᾷ μελοτυπεῖς ὁμοῦ τ᾽ ὀρθίοις ἐν νόμοις ; 
πόθεν ὅρους ἔχεις θεσπεσίας ὁδοῦ κακορρήμονας ; 
ἰὼ γάμοι γάμοι Πάριδος ὀλέθριοι φίλων .
ἰὼ Σκαμάνδρου πάτριον ποτόν .
τότε μὲν ἀμφὶ σὰς ἀϊόνας τάλαιν᾽ ἠνυτόμαν τροφαῖς ·
νῦν δ᾽ ἀμφὶ Κωκυτόν τε κἀχερουσίους ὄχθας ἔοικα θεσπιῳδήσειν τάχα .
τί τόδε τορὸν ἄγαν ἔπος ἐφημίσω ; 
νεόγονος ἂν ἀΐων μάθοι .
πέπληγμαι δ᾽ ὑπαὶ δάκει φοινίῳ δυσαλγεῖ τύχᾳ μινυρὰ [κακὰ] θρεομένας ,θραύματ᾽ ἐμοὶ κλύειν .
ἰὼ πόνοι πόνοι πόλεος ὀλομένας τὸ πᾶν .
ἰὼ πρόπυργοι θυσίαι πατρὸς πολυκανεῖς βοτῶν ποιονόμων ·
ἄκος δ᾽ οὐδὲν ἐπήρκεσαν τὸ μὴ πόλιν μὲν ὥσπερ οὖν ἔχει παθεῖν .
ἐγὼ δὲ θερμόνους τάχ᾽ ἐν πέδῳ βαλῶ .
ἑπόμενα προτέροισι τάδ᾽ ἐφημίσω .
καί τίς σε κακοφρονῶν τίθη - σι δαίμων ὑπερβαρὴς ἐμπίτνων μελίζειν πάθη γοερὰ θανατοφόρα .
τέρμα δ᾽ ἀμηχανῶ .
καὶ μὴν ὁ χρησμὸς οὐκέτ᾽ ἐκ καλυμμάτων ἔσται δεδορκὼς νεογάμου νύμφης δίκην ·
λαμπρὸς δ᾽ ἔοικεν ἡλίου πρὸς ἀντολὰς πνέων ἐσᾴξειν ,ὥστε κύματος δίκην κλύζειν πρὸς αὐγὰς τοῦδε πήματος πολὺ μεῖζον ·
φρενώσω δ᾽ οὐκέτ᾽ ἐξ αἰνιγμάτων .
καὶ μαρτυρεῖτε συνδρόμως ἴχνος κακῶν ῥινηλατούσῃ τῶν πάλαι πεπραγμένων .
τὴν γὰρ στέγην τήνδ᾽ οὔποτ᾽ ἐκλείπει χορὸς ξύμφθογγος οὐκ εὔφωνος ·
οὐ γὰρ εὖ λέγει .
καὶ μὴν πεπωκώς γ᾽ ,ὡς θρασύνεσθαι πλέον ,βρότειον αἷμα κῶμος ἐν δόμοις μένει ,δύσπεμπτος ἔξω ,συγγόνων Ἐρινύων .
ὑμνοῦσι δ᾽ ὕμνον δώμασιν προσήμεναι πρώταρχον ἄτην ·
ἐν μέρει δ᾽ ἀπέπτυσαν εὐνὰς ἀδελφοῦ τῷ πατοῦντι δυσμενεῖς .
ἥμαρτον ,ἢ θηρῶ τι τοξότης τις ὥς ; 
ἢ ψευδόμαντίς εἰμι θυροκόπος φλέδων ; 
ἐκμαρτύρησον προυμόσας τό μ᾽ εἰδέναι λόγῳ παλαιὰς τῶνδ᾽ ἁμαρτίας δόμων .
καὶ πῶς ἂν ὅρκος ,πῆγμα γενναίως παγέν ,παιώνιον γένοιτο ; 
θαυμάζω δέ σου ,πόντου πέραν τραφεῖσαν ἀλλόθρουν πόλιν κυρεῖν λέγουσαν ,ὥσπερ εἰ παρεστάτεις .
μάντις μ᾽ Ἀπόλλων τῷδ᾽ ἐπέστησεν τέλει .
μῶν καὶ θεός περ ἱμέρῳ πεπληγμένος ; 
προτοῦ μὲν αἰδὼς ἦν ἐμοὶ λέγειν τάδε .
ἁβρύνεται γὰρ πᾶς τις εὖ πράσσων πλέον .
ἀλλ᾽ ἦν παλαιστὴς κάρτ᾽ ἐμοὶ πνέων χάριν .
ἦ καὶ τέκνων εἰς ἔργον ἤλθετον νόμῳ ; 
ξυναινέσασα Λοξίαν ἐψευσάμην .
ἤδη τέχναισιν ἐνθέοις ᾑρημένη ; 
ἤδη πολίταις πάντ᾽ ἐθέσπιζον πάθη .
πῶς δῆτ᾽ ἄνατος ἦσθα Λοξίου κότῳ ; 
ἔπειθον οὐδέν᾽ οὐδέν ,ὡς τάδ᾽ ἤμπλακον .
ἡμῖν γε μὲν δὴ πιστὰ θεσπίζειν δοκεῖς .
ἰοὺ ἰού ,ὢ ὢ κακά .
ὑπ᾽ αὖ με δεινὸς ὀρθομαντείας πόνος στροβεῖ ταράσσων φροιμίοις δυσφροιμίοις .
ὁρᾶτε τούσδε τοὺς δόμοις ἐφημένους νέους ,ὀνείρων προσφερεῖς μορφώμασιν ; 
παῖδες θανόντες ὡσπερεὶ πρὸς τῶν φίλων ,χεῖρας κρεῶν πλήθοντες οἰκείας βορᾶς ,σὺν ἐντέροις τε σπλάγχν᾽ ,ἐποίκτιστον γέμος ,πρέπουσ᾽ ἔχοντες ,ὧν πατὴρ ἐγεύσατο .ἐκ τῶνδε ποινὰς φημὶ βουλεύειν τινὰ λέοντ᾽ ἄναλκιν ἐν λέχει στρωφώμενον οἰκουρόν ,οἴμοι ,τῷ μολόντι δεσπότῃ ἐμῷ ·
φέρειν γὰρ χρὴ τὸ δούλιον ζυγόν ·
νεῶν τ᾽ ἄπαρχος Ἰλίου τ᾽ ἀναστάτης οὐκ οἶδεν οἷα γλῶσσα μισητῆς κυνὸς λείξασα κἀκτείνασα φαιδρὸν οὖς ,δίκην Ἄτης λαθραίου ,τεύξεται κακῇ τύχῃ .
τοιάδε τόλμα ·θῆλυς ἄρσενος φονεὺς ἔστιν .τί νιν καλοῦσα δυσφιλὲς δάκος τύχοιμ᾽ ἄν ; 
ἀμφίσβαιναν ,ἢ Σκύλλαν τινὰ οἰκοῦσαν ἐν πέτραισι ,ναυτίλων βλάβην ,θύουσαν Ἅιδου μητέρ᾽ ἄσπονδόν τ᾽ Ἄρη φίλοις πνέουσαν ; 
ὡς δ᾽ ἐπωλολύξατο ἡ παντότολμος ,ὥσπερ ἐν μάχης τροπῇ ,δοκεῖ δὲ χαίρειν νοστίμῳ σωτηρίᾳ .
καὶ τῶνδ᾽ ὅμοιον εἴ τι μὴ πείθω ·
τί γάρ ; 
τὸ μέλλον ἥξει .
καὶ σύ μ᾽ ἐν τάχει παρὼν ἄγαν γ᾽ ἀληθόμαντιν οἰκτίρας ἐρεῖς .
τὴν μὲν Θυέστου δαῖτα παιδείων κρεῶν ξυνῆκα καὶ πέφρικα ,καὶ φόβος μ᾽ ἔχει κλύοντ᾽ ἀληθῶς οὐδὲν ἐξῃκασμένα .
τὰ δ᾽ ἄλλ᾽ ἀκούσας ἐκ δρόμου πεσὼν τρέχω .
Ἀγαμέμνονός σέ φημ᾽ ἐπόψεσθαι μόρον .
εὔφημον ,ὦ τάλαινα ,κοίμησον στόμα .
ἀλλ᾽ οὔτι παιὼν τῷδ᾽ ἐπιστατεῖ λόγῳ .
οὔκ ,εἴπερ ἔσται γ᾽ ·
ἀλλὰ μὴ γένοιτό πως .
σὺ μὲν κατεύχῃ ,τοῖς δ᾽ ἀποκτείνειν μέλει .
τίνος πρὸς ἀνδρὸς τοῦτ᾽ ἄγος πορσύνεται ; 
ἦ κάρτα τἄρ᾽ ἂν παρεκόπης χρησμῶν ἐμῶν τοῦ γὰρ τελοῦντος οὐ ξυνῆκα μηχανήν .
καὶ μὴν ἄγαν γ᾽ Ἕλλην᾽ ἐπίσταμαι φάτιν .
καὶ γὰρ τὰ πυθόκραντα ·
δυσμαθῆ δ᾽ ὅμως .
παπαῖ ,οἷον τὸ πῦρ ·
ἐπέρχεται δέ μοι .
ὀτοτοῖ ,Λύκει᾽ Ἄπολλον ,οἲ ἐγὼ ἐγώ .αὕτη δίπους λέαινα συγκοιμωμένη λύκῳ ,λέοντος εὐγενοῦς ἀπουσίᾳ ,κτενεῖ με τὴν τάλαιναν ·ὡς δὲ φάρμακον τεύχουσα κἀμοῦ μισθὸν ἐνθήσειν κότῳ ἐπεύχεται ,θήγουσα φωτὶ φάσγανον ἐμῆς ἀγωγῆς ἀντιτείσασθαι φόνον .
τί δῆτ᾽ ἐμαυτῆς καταγέλωτ᾽ ἔχω τάδε ,καὶ σκῆπτρα καὶ μαντεῖα περὶ δέρῃ στέφη ; 
σὲ μὲν πρὸ μοίρας τῆς ἐμῆς διαφθερῶ .
ἴτ᾽ ἐς φθόρον ·
πεσόντα γ᾽ ὧδ᾽ ἀμείβομαι .
ἄλλην τιν᾽ ἄτης ἀντ᾽ ἐμοῦ πλουτίζετε .
ἰδοὺ δ᾽ Ἀπόλλων αὐτὸς ἐκδύων ἐμὲ χρηστηρίαν ἐσθῆτ᾽ ,ἐποπτεύσας δέ με κἀν τοῖσδε κόσμοις καταγελωμένην μέγα φίλων ὑπ᾽ ἐχθρῶν οὐ διχορρόπως ,μάτην - καλουμένη δὲ φοιτὰς ὡς ἀγύρτρια πτωχὸς τάλαινα λιμοθνὴς ἠνεσχόμην - καὶ νῦν ὁ μάντις μάντιν ἐκπράξας ἐμὲ ἀπήγαγ᾽ ἐς τοιάσδε θανασίμους τύχας .
βωμοῦ πατρῴου δ᾽ ἀντ᾽ ἐπίξηνον μένει ,θερμῷ κοπείσης φοινίῳ προσφάγματι .
οὐ μὴν ἄτιμοί γ᾽ ἐκ θεῶν τεθνήξομεν .
ἥξει γὰρ ἡμῶν ἄλλος αὖ τιμάορος ,μητροκτόνον φίτυμα ,ποινάτωρ πατρός ·
φυγὰς δ᾽ ἀλήτης τῆσδε γῆς ἀπόξενος κάτεισιν ,ἄτας τάσδε θριγκώσων φίλοις ·
ὀμώμοται γὰρ ὅρκος ἐκ θεῶν μέγας ,ἄξειν νιν ὑπτίασμα κειμένου πατρός .
τί δῆτ᾽ ἐγὼ κάτοικτος ὧδ᾽ ἀναστένω ; 
ἐπεὶ τὸ πρῶτον εἶδον Ἰλίου πόλιν πράξασαν ὡς ἔπραξεν ,οἳ δ᾽ εἷλον πόλιν οὕτως ἀπαλλάσσουσιν ἐν θεῶν κρίσει ,ἰοῦσα πράξω ·
τλήσομαι τὸ κατθανεῖν .
Ἅιδου πύλας δὲ τάσδ᾽ ἐγὼ προσεννέπω ·
ἐπεύχομαι δὲ καιρίας πληγῆς τυχεῖν ,ὡς ἀσφάδαστος ,αἱμάτων εὐθνησίμων ἀπορρυέντων ,ὄμμα συμβάλω τόδε .
ὦ πολλὰ μὲν τάλαινα ,πολλὰ δ᾽ αὖ σοφὴ γύναι ,μακρὰν ἔτεινας .
εἰ δ᾽ ἐτητύμως μόρον τὸν αὑτῆς οἶσθα ,πῶς θεηλάτου βοὸς δίκην πρὸς βωμὸν εὐτόλμως πατεῖς ; 
οὐκ ἔστ᾽ ἄλυξις ,οὔ ,ξένοι ,χρόνον πλέω .
ὁ δ᾽ ὕστατός γε τοῦ χρόνου πρεσβεύεται ,ἥκει τόδ᾽ ἦμαρ ·
σμικρὰ κερδανῶ φυγῇ .
ἀλλ᾽ ἴσθι τλήμων οὖσ᾽ ἀπ᾽ εὐτόλμου φρενός .
οὐδεὶς ἀκούει ταῦτα τῶν εὐδαιμόνων .
ἀλλ᾽ εὐκλεῶς τοι κατθανεῖν χάρις βροτῷ .
ἰὼ πάτερ σοῦ σῶν τε γενναίων τέκνων .
τί δ᾽ ἐστὶ χρῆμα ; 
τίς σ᾽ ἀποστρέφει φόβος ; 
φεῦ φεῦ .
τί τοῦτ᾽ ἔφευξας ; 
εἴ τι μὴ φρενῶν στύγος .
φόνον δόμοι πνέουσιν αἱματοσταγῆ ,καί πῶς ; 
τόδ᾽ ὄζει θυμάτων ἐφεστίων .
ὅμοιος ἀτμὸς ὥσπερ ἐκ τάφου πρέπει ,οὐ Σύριον ἀγλάισμα δώμασιν λέγεις .
ἀλλ᾽ εἶμι κἀν δόμοισι κωκύσουσ᾽ ἐμὴν Ἀγαμέμνονός τε μοῖραν .
ἀρκείτω βίος .
ἰὼ ξένοι ,οὔτοι δυσοίζω θάμνον ὡς ὄρνις φόβῳ ἄλλως ·
θανούσῃ μαρτυρεῖτέ μοι τόδε ,ὅταν γυνὴ γυναικὸς ἀντ᾽ ἐμοῦ θάνῃ ,ἀνήρ τε δυσδάμαρτος ἀντ᾽ ἀνδρὸς πέσῃ .
ἐπιξενοῦμαι ταῦτα δ᾽ ὡς θανουμένη .
ὦ τλῆμον ,οἰκτίρω σε θεσφάτου μόρου .
ἅπαξ ἔτ᾽ εἰπεῖν ῥῆσιν οὐ θρῆνον θέλω ἐμὸν τὸν αὐτῆς .
ἡλίῳ δ᾽ ἐπεύχομαι πρὸς ὕστατον φῶς ̣ τοῖς ἐμοῖς τιμαόροις ἐχθροῖς φονεῦσι τοῖς ἐμοῖς τίνειν ὁμοῦ ,̣ δούλης θανούσης ,εὐμαροῦς χειρώματος .
ἰὼ βρότεια πράγματ᾽ ·
εὐτυχοῦντα μὲν σκιά τις ἂν τρέψειεν ·
εἰ δὲ δυστυχῇ ,βολαῖς ὑγρώσσων σπόγγος ὤλεσεν γραφήν .
καὶ ταῦτ᾽ ἐκείνων μᾶλλον οἰκτίρω πολύ .
τὸ μὲν εὖ πράσσειν ἀκόρεστον ἔφυ πᾶσι βροτοῖσιν ·
δακτυλοδείκτων δ᾽ οὔτις ἀπειπὼν εἴργει μελάθρων ,μηκέτ᾽ ἐσέλθῃς ,τάδε φωνῶν .
καὶ τῷδε πόλιν μὲν ἑλεῖν ἔδοσαν μάκαρες Πριάμου ·
θεοτίμητος δ᾽ οἴκαδ᾽ ἱκάνει .
νῦν δ᾽ εἰ προτέρων αἷμ᾽ ἀποτείσῃ καὶ τοῖσι θανοῦσι θανὼν ἄλλων ποινὰς θανάτων ἐπικράνῃ ,τίς ἂν ἐξ εύξαιτο βροτῶν ἀσινεῖ δαίμονι φῦναι τάδ᾽ ἀκούων ; 
ὤμοι ,πέπληγμαι καιρίαν πληγὴν ἔσω .σῖγα ·
τίς πληγὴν ἀυτεῖ καιρίως οὐτασμένος ; 
ὤμοι μάλ᾽ αὖθις ,δευτέραν πεπληγμένος .
τοὔργον εἰργάσθαι δοκεῖ μοι βασιλέως οἰμώγμασιν .
ἀλλὰ κοινωσώμεθ᾽ ἤν πως ἀσφαλῆ βουλεύματα .
- ἐγὼ μὲν ὑμῖν τὴν ἐμὴν γνώμην λέγω ,πρὸς δῶμα δεῦρ᾽ ἀστοῖσι κηρύσσειν βοήν .- - ἐμοὶ δ᾽ ὅπως τάχιστά γ᾽ ἐμπεσεῖν δοκεῖ καὶ πρᾶγμ᾽ ἐλέγχειν σὺν νεορρύτῳ ξίφει .
- - κἀγὼ τοιούτου γνώματος κοινωνὸς ὢν ψηφίζομαί τι δρᾶν ·
τὸ μὴ μέλλειν δ᾽ ἀκμή .
- - ὁρᾶν πάρεστι ·
φροιμιάζονται γὰρ ὡς τυραννίδος σημεῖα πράσσοντες πόλει .
- - χρονίζομεν γάρ .οἱ δὲ τῆς μελλοῦς κλέος πέδοι πατοῦντες οὐ καθεύδουσιν χερί .
- - οὐκ οἶδα βουλῆς ἧστινος τυχὼν λέγω .
τοῦ δρῶντός ἐστι καὶ τὸ βουλεῦσαι πέρι .
- - κἀγὼ τοιοῦτός εἰμ᾽ ,ἐπεὶ δυσμηχανῶ λόγοισι τὸν θανόντ᾽ ἀνιστάναι πάλιν .
- - ἦ καὶ βίον τείνοντες ὧδ᾽ ὑπείξομεν δόμων καταισχυντῆρσι τοῖσδ᾽ ἡγουμένοις ;- 
- ἀλλ᾽ οὐκ ἀνεκτόν ,ἀλλὰ κατθανεῖν κρατεῖ ·
πεπαιτέρα γὰρ μοῖρα τῆς τυραννίδος .
- - ἦ γὰρ τεκμηρίοισιν ἐξ οἰμωγμάτων μαντευσόμεσθα τἀνδρὸς ὡς ὀλωλότος ;- 
- σάφ᾽ εἰδότας χρὴ τῶνδε θυμοῦσθαι πέρι ·
τὸ γὰρ τοπάζειν τοῦ σάφ᾽ εἰδέναι δίχα .
- - ταύτην ἐπαινεῖν πάντοθεν πληθύνομαι ,τρανῶς Ἀτρείδην εἰδέναι κυροῦνθ᾽ ὅπως .
πολλῶν πάροιθεν καιρίως εἰρημένων τἀναντί᾽ εἰπεῖν οὐκ ἐπαισχυνθήσομαι .
πῶς γάρ τις ἐχθροῖς ἐχθρὰ πορσύνων ,φίλοις δοκοῦσιν εἶναι ,πημονῆς ἀρκύστατ᾽ ἂν φράξειεν ,ὕψος κρεῖσσον ἐκπηδήματος ; 
ἐμοὶ δ᾽ ἀγὼν ὅδ᾽ οὐκ ἀφρόντιστος πάλαι νείκης παλαιᾶς ἦλθε ,σὺν χρόνῳ γε μήν ·
ἕστηκα δ᾽ ἔνθ᾽ ἔπαισ᾽ ἐπ᾽ ἐξειργασμένοις .οὕτω δ᾽ ἔπραξα ,καὶ τάδ᾽ οὐκ ἀρνήσομαι ·
ὡς μήτε φεύγειν μήτ᾽ ἀμύνεσθαι μόρον ,ἄπειρον ἀμφίβληστρον ,ὥσπερ ἰχθύων ,περιστιχίζω ,πλοῦτον εἵματος κακόν .
παίω δέ νιν δίς ·
καὶ πεπτωκότι τρίτην ἐπενδίδωμι ,τοῦ κατὰ χθονὸς Διὸς νεκρῶν σωτῆρος εὐκταίαν χάριν .
οὕτω τὸν αὑτοῦ θυμὸν ὁρμαίνει πεσών ·
κἀκφυσιῶν ὀξεῖαν αἵματος σφαγὴν βάλλει μ᾽ ἐρεμνῇ ψακάδι φοινίας δρόσου ,χαίρουσαν οὐδὲν ἧσσον ἢ διοσδότῳ γάνει σπορητὸς κάλυκος ἐν λοχεύμασιν .
ὡς ὧδ᾽ ἐχόντων ,πρέσβος Ἀργείων τόδε ,χαίροιτ᾽ ἄν ,εἰ χαίροιτ᾽ ,ἐγὼ δ᾽ ἐπεύχομαι .
εἰ δ᾽ ἦν πρεπόντων ὥστ᾽ ἐπισπένδειν νεκρῷ ,τῷδ᾽ ἂν δικαίως ἦν ,ὑπερδίκως μὲν οὖν .
τοσῶνδε κρατῆρ᾽ ἐν δόμοις κακῶν ὅδε πλήσας ἀραίων αὐτὸς ἐκπίνει μολών .
θαυμάζομέν σου γλῶσσαν ,ὡς θρασύστομος ,ἥτις τοιόνδ᾽ ἐπ᾽ ἀνδρὶ κομπάζεις λόγον .
πειρᾶσθέ μου γυναικὸς ὡς ἀφράσμονος ·
ἐγὼ δ᾽ ἀτρέστῳ καρδίᾳ πρὸς εἰδότας λέγω ·σὺ δ᾽ αἰνεῖν εἴτε με ψέγειν θέλεις ὅμοιον .οὗτός ἐστιν Ἀγαμέμνων ,ἐμὸς πόσις ,νεκρὸς δέ ,τῆσδε δεξιᾶς χερὸς ἔργον ,δικαίας τέκτονος .
τάδ᾽ ὧδ᾽ ἔχει .
τί κακόν ,ὦ γύναι ,χθονοτρεφὲς ἐδανὸν ἢ ποτὸν πασαμένα ῥυτᾶς ἐξ ἁλὸς ὀρόμενον τόδ᾽ ἐπέθου θύος ,δημοθρόους τ᾽ ἀράς ; 
ἀπέδικες ἀπέταμες ·
ἀπόπολις δ᾽ ἔσῃ μῖσος ὄβριμον ἀστοῖς .
νῦν μὲν δικάζεις ἐκ πόλεως φυγὴν ἐμοὶ καὶ μῖσος ἀστῶν δημόθρους τ᾽ ἔχειν ἀράς ,οὐδὲν τότ᾽ ἀνδρὶ τῷδ᾽ ἐναντίον φέρων ·
ὃς οὐ προτιμῶν ,ὡσπερεὶ βοτοῦ μόρον ,μήλων φλεόντων εὐπόκοις νομεύμασιν ,ἔθυσεν αὑτοῦ παῖδα ,φιλτάτην ἐμοὶ ὠδῖν᾽ ,ἐπῳδὸν Θρῃκίων ἀημάτων .
οὐ τοῦτον ἐκ γῆς τῆσδε χρῆν σ᾽ ἀνδρηλατεῖν ,μιασμάτων ἄποιν᾽ ; 
ἐπήκοος δ᾽ ἐμῶν ἔργων δικαστὴς τραχὺς εἶ .λέγω δέ σοι τοιαῦτ᾽ ἀπειλεῖν ,ὡς παρεσκευασμένης ἐκ τῶν ὁμοίων χειρὶ νικήσαντ᾽ ἐμοῦ ἄρχειν ·
ἐὰν δὲ τοὔμπαλιν κραίνῃ θεός ,γνώσῃ διδαχθεὶς ὀψὲ γοῦν τὸ σωφρονεῖν .
μεγαλόμητις εἶ ,περίφρονα δ᾽ ἔλακες .
ὥσπερ οὖν φονολιβεῖ τύχᾳ φρὴν ἐπιμαίνεται ,λίπος ἐπ᾽ ὀμμάτων αἵματος εὖ πρέπει ·
ἀτίετον ἔτι σὲ χρὴ στερομέναν φίλων τύμμα τύμματι τεῖσαι .
καὶ τήνδ᾽ ἀκούεις ὁρκίων ἐμῶν θέμιν ·
μὰ τὴν τέλειον τῆς ἐμῆς παιδὸς Δίκην ,Ἄτην Ἐρινύν θ᾽ ,αἷσι τόνδ᾽ ἔσφαξ᾽ ἐγώ ,οὔ μοι φόβου μέλαθρον ἐλπὶς ἐμπατεῖ ,ἕως ἂν αἴθῃ πῦρ ἐφ᾽ ἑστίας ἐμῆς Αἴγισθος ,ὡς τὸ πρόσθεν εὖ φρονῶν ἐμοί .
οὗτος γὰρ ἡμῖν ἀσπὶς οὐ σμικρὰ θράσους .
κεῖται γυναικὸς τῆσδε λυμαντήριος ,Χρυσηίδων μείλιγμα τῶν ὑπ᾽ Ἰλίῳ ·
ἥ τ᾽ αἰχμάλωτος ἥδε καὶ τερασκόπος καὶ κοινόλεκτρος τοῦδε ,θεσφατηλόγος πιστὴ ξύνευνος ,ναυτίλων δὲ σελμάτων ἰσοτριβής .
ἄτιμα δ᾽ οὐκ ἐπραξάτην .
ὁ μὲν γὰρ οὕτως ,ἡ δέ τοι κύκνου δίκην τὸν ὕστατον μέλψασα θανάσιμον γόον κεῖται ,φιλήτωρ τοῦδ᾽ ·
ἐμοὶ δ᾽ ἐπήγαγεν εὐνῆς παροψώνημα τῆς ἐμῆς χλιδῆς .
φεῦ ,τίς ἂν ἐν τάχει ,μὴ περιώδυνος ,μηδὲ δεμνιοτήρης ,μόλοι τὸν αἰεὶ φέρουσ᾽ ἐν ἡμῖν Μοῖρ᾽ ἀτέλευτον ὕπνον ,δαμέντος φύλακος εὐμενεστάτου [καὶ] πολλὰ τλάντος γυναικὸς διαί ·πρὸς γυναικὸς δ᾽ ἀπέφθισεν βίον .ἰὼ ἰὼ παράνους Ἑλένα μία τὰς πολλάς ,τάς πάνυ πολλὰς ψυχὰς ὀλέσασ᾽ ὑπὸ Τροίᾳ .νῦν [δὲ] τελέαν πολύμναστον ἐπηνθίσω δι᾽ αἷμ᾽ ἄνιπτον .
ἦ τις ἦν τότ᾽ ἐν δόμοις ἔρις ἐρίδματος ἀνδρὸς οἰζύς .
μηδὲν θανάτου μοῖραν ἐπεύχου τοῖσδε βαρυνθείς ·
μηδ᾽ εἰς Ἑλένην κότον ἐκτρέψῃς ,ὡς ἀνδρολέτειρ᾽ ,ὡς μία πολλῶν ἀνδρῶν ψυχὰς Δαναῶν ὀλέσασ᾽ ἀξύστατον ἄλγος ἔπραξεν .
δαῖμον ,ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυί - οισι Τανταλίδαισιν ,κράτος τ᾽ ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν καρδιόδηκτον ἐμοὶ κρατύνεις .
ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν [μοι] κόρακος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται ̣� 
νῦν δ᾽ ὤρθωσας στόματος γνώμην ,τὸν τριπάχυντον δαίμονα γέννης τῆσδε κικλήσκων .
ἐκ τοῦ γὰρ ἔρως αἱματολοιχὸς νείρᾳ τρέφεται ,πρὶν καταλῆξαι τὸ παλαιὸν ἄχος ,νέος ἰχώρ .
ἦ μέγαν οἰκονόμον δαίμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς ,φεῦ φεῦ ,κακὸν αἶνον ἀτη - ρᾶς τύχας ἀκορέστου ·
ἰὴ ἰή ,διαὶ Διὸς παναιτίου πανεργέτα ·
τί γὰρ βροτοῖς ἄνευ Διὸς τελεῖται ; 
τί τῶνδ᾽ οὐ θεόκραντόν ἐστιν ; 
ἰὼ ἰὼ βασιλεῦ βασιλεῦ ,πῶς σε δακρύσω ; 
φρενὸς ἐκ φιλίας τί ποτ᾽ εἴπω ; 
κεῖσαι δ᾽ ἀράχνης ἐν ὑφάσματι τῷδ᾽ ἀσεβεῖ θανάτῳ βίον ἐκπνέων .
ὤμοι μοι κοίταν τάνδ᾽ ἀνελεύθερον δολίῳ μόρῳ δαμεὶς δάμαρτος ἐκ χερὸς ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ .
αὐχεῖς εἶναι τόδε τοὔργον ἐμόν ; 
μηδ᾽ ἐπιλεχθῇς Ἀγαμεμνονίαν εἶναί μ᾽ ἄλοχον .
φανταζόμενος δὲ γυναικὶ νεκροῦ τοῦδ᾽ ὁ παλαιὸς δριμὺς ἀλάστωρ Ἀτρέως χαλεποῦ θοινατῆρος τόνδ᾽ ἀπέτεισεν ,τέλεον νεαροῖς ἐπιθύσας .
ὡς μὲν ἀναίτιος εἶ τοῦδε φόνου τίς ὁ μαρτυρήσων ; 
πῶς πῶς ; 
πατρόθεν δὲ συλλή - πτωρ γένοιτ᾽ ἂν ἀλάστωρ .
βιάζεται δ᾽ ὁμοσπόροις ἐπιρροαῖσιν αἱμάτων μέλας Ἄρης ,ὅποι δίκαν προβαίνων πάχνᾳ κουροβόρῳ παρέξει .
ἰὼ ἰὼ βασιλεῦ βασιλεῦ ,πῶς σε δακρύσω ; 
φρενὸς ἐκ φιλίας τί ποτ᾽ εἴπω ; 
κεῖσαι δ᾽ ἀράχνης ἐν ὑφάσματι τῷδ᾽ ἀσεβεῖ θανάτῳ βίον ἐκπνέων .
ὤμοι μοι κοίταν τάνδ᾽ ἀνελεύθερον δολίῳ μόρῳ δαμεὶς ἐκ χερὸς ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ .
[ οὔτ᾽ ἀνελεύθερον οἶμαι θάνατον τῷδε γενέσθαι .
] οὐδὲ γὰρ οὗτος δολίαν ἄτην οἴκοισιν ἔθηκ᾽ ; 
τὴν πολυκλαύτην Ἰφιγενείαν ,ἄξια δράσας ἄξια πάσχων μηδὲν ἐν Ἅιδου μεγαλαυχείτω ,ξιφοδηλήτῳ ,θανάτῳ τείσας ἅπερ ἦρξεν .
ἀμηχανῶ φροντίδος στερηθεὶς εὐπάλαμον μέριμναν ὅπα τράπωμαι ,πίτνοντος οἴκου .
δέδοικα δ᾽ ὄμβρου κτύπον δομοσφαλῆ τὸν αἱματηρόν ·
ψακὰς δὲ λήγει .
δίκην δ᾽ ἐπ᾽ ἄλλο πρᾶγμα θηγάνει βλάβης πρὸς ἄλλαις θηγάναισι μοῖρα .
ἰὼ γᾶ γᾶ ,εἴθ᾽ ἔμ᾽ ἐδέξω ,πρὶν τόνδ᾽ ἐπιδεῖν ἀργυροτοίχου δροίτης κατέχοντα χάμευναν .
τίς ὁ θάψων νιν ; 
τίς ὁ θρηνήσων ; 
ἦ σὺ τόδ᾽ ἔρξαι τλήσῃ ,κτείνασ᾽ ἄνδρα τὸν αὑτῆς ἀποκωκῦσαι ψυχῇ τ᾽ ἄχαριν χάριν ἀντ᾽ ἔργων μεγάλων ἀδίκως ἐπικρᾶναι ; τίς δ᾽ ἐπιτύμβιον αἶνον ἐπ᾽ ἀνδρὶ θείῳ .σὺν δακρύοις ἰάπτων ἀληθείᾳ φρενῶν πονήσει ; 
οὐ σὲ προσήκει τὸ μέλημ᾽ ἀλέγειν τοῦτο ·
πρὸς ἡμῶν κάππεσε ,κάτθανε ,καὶ καταθάψομεν ,οὐχ ὑπὸ κλαυθμῶν τῶν ἐξ οἴκων ,ἀλλ᾽ Ἰφιγένειά νιν ἀσπασίως θυγάτηρ ,ὡς χρή ,πατέρ᾽ ἀντιάσασα πρὸς ὠκύπορον πόρθμευμ᾽ ἀχέων περὶ χεῖρε βαλοῦσα φιλήσει .ὄνειδος ἥκει τόδ᾽ ἀντ᾽ ὀνείδους .
δύσμαχα δ᾽ ἔστι κρῖναι .
φέρει φέροντ᾽ ,ἐκτίνει δ᾽ ὁ καίνων .μίμνει δὲ μίμνοντος ἐν θρόνῳ Διὸς παθεῖν τὸν ἔρξαντα ·
θέσμιον γάρ .
τίς ἂν γονὰν ἀραῖον ἐκβάλοι δόμων ; 
κεκόλληται γένος πρὸς ἄτᾳ .
ἐς τόνδ᾽ ἐνέβης ξὺν ἀληθείᾳ χρησμόν .
ἐγὼ δ᾽ οὖν ἐθέλω δαίμονι τῷ Πλεισθενιδῶν ὅρκους θεμένη τάδε μὲν στέργειν ,δύστλητά περ ὄνθ᾽ ·
ὃ δὲ λοιπόν ,ἰόντ᾽ ἐκ τῶνδε δόμων ἄλλην γενεὰν τρίβειν θανάτοις αὐθένταισι .
κτεάνων τε μέρος βαιὸν ἐχούσῃ πᾶν ἀπόχρη μοι μανίας μελάθρων ἀλληλοφόνους ἀφελούσῃ .
ὦ φέγγος εὖφρον ἡμέρας δικηφόρου .
φαίην ἂν ἤδη νῦν βροτῶν τιμαόρους θεοὺς ἄνωθεν γῆς ἐποπτεύειν ἄχη ,ἰδὼν ὑφαντοῖς ἐν πέπλοις ,Ἐρινύων τὸν ἄνδρα τόνδε κείμενον φίλως ἐμοί ,χερὸς πατρῴας ἐκτίνοντα μηχανάς .
Ἀτρεὺς γὰρ ἄρχων τῆσδε γῆς ,τούτου πατήρ ,πατέρα Θυέστην τὸν ἐμόν ,ὡς τορῶς φράσαι ,αὑτοῦ δ᾽ ἀδελφόν ,ἀμφίλεκτος ὢν κράτει ,ἠνδρηλάτησεν ἐκ πόλεώς τε καὶ δόμων .
καὶ προστρόπαιος ἑστίας μολὼν πάλιν τλήμων Θυέστης μοῖραν ηὕρετ᾽ ἀσφαλῆ ,τὸ μὴ θανὼν πατρῷον αἱμάξαι πέδον ,αὐτός ·
ξένια δὲ τοῦδε δύσθεος πατὴρ Ἀτρεύς ,προθύμως μᾶλλον ἢ φίλως ,πατρὶ τὠμῷ ,κρεουργὸν ἦμαρ εὐθύμως ἄγειν δοκῶν ,παρέσχε δαῖτα παιδείων κρεῶν .
τὰ μὲν ποδήρη καὶ χερῶν ἄκρους κτένας ἔθρυπτ᾽ ,ἄνωθεν ..ἀνδρακὰς καθήμενος .
ἄσημα δ᾽ αὐτῶν αὐτίκ᾽ ἀγνοίᾳ λαβὼν ἔσθει βορὰν ἄσωτον ,ὡς ὁρᾷς ,γένει .
κἄπειτ᾽ ἐπιγνοὺς ἔργον οὐ καταίσιον ᾤμωξεν ,ἀμπίπτει δ᾽ ἀπὸ σφαγὴν ἐρῶν ,μόρον δ᾽ ἄφερτον Πελοπίδαις ἐπεύχεται ,λάκτισμα δείπνου ξυνδίκως τιθεὶς ἀρᾷ ,οὕτως ὀλέσθαι πᾶν τὸ Πλεισθένους γένος .
ἐκ τῶνδέ σοι πεσόντα τόνδ᾽ ἰδεῖν πάρα .
κἀγὼ δίκαιος τοῦδε τοῦ φόνου ῥαφεύς .
τρίτον γὰρ ὄντα μ᾽ ἐπὶ δυσαθλίῳ πατρὶ συνεξελαύνει τυτθὸν ὄντ᾽ ἐν σπαργάνοις ·
τραφέντα δ᾽ αὖθις ἡ δίκη κατήγαγεν .
καὶ τοῦδε τἀνδρὸς ἡψάμην θυραῖος ὤν ,πᾶσαν συνάψας μηχανὴν δυσβουλίας .
οὕτω καλὸν δὴ καὶ τὸ κατθανεῖν ἐμοί ,ἰδόντα τοῦτον τῆς δίκης ἐν ἕρκεσιν .
Αἴγισθ᾽ ,ὑβρίζειν ἐν κακοῖσιν οὐ σέβω .
σὺ δ᾽ ἄνδρα τόνδε φὴς ἑκὼν κατακτανεῖν ,μόνος δ᾽ ἔποικτον τόνδε βουλεῦσαι φόνον ·
οὔ φημ᾽ ἀλύξειν ἐν δίκῃ τὸ σὸν κάρα δημορριφεῖς ,σάφ᾽ ἴσθι ,λευσίμους ἀράς .
σὺ ταῦτα φωνεῖς νερτέρᾳ προσήμενος κώπῃ ,κρατούντων τῶν ἐπὶ ζυγῷ δορός ; 
γνώσῃ γέρων ὢν ὡς διδάσκεσθαι βαρὺ τῷ τηλικούτῳ ,σωφρονεῖν εἰρημένον .
δεσμὸς δὲ καὶ τὸ γῆρας αἵ τε νήστιδες δύαι διδάσκειν ἐξοχώταται φρενῶν ἰατρομάντεις .
οὐχ ὁρᾷς ὁρῶν τάδε ; 
πρὸς κέντρα μὴ λάκτιζε ,μὴ παίσας μογῇς .
γύναι ,σὺ τοὺς ἥκοντας ἐκ μάχης μένων οἰκουρὸς εὐνὴν ἀνδρὸς αἰσχύνων ἅμα ἀνδρὶ στρατηγῷ τόνδ᾽ ἐβούλευσας μόρον ; 
καὶ ταῦτα τἄπη κλαυμάτων ἀρχηγενῆ .
Ὀρφεῖ δὲ γλῶσσαν τὴν ἐναντίαν ἔχεις .
ὁ μὲν γὰρ ἦγε πάντ᾽ ἀπὸ φθογγῆς χαρᾷ ,σὺ δ᾽ ἐξορίνας νηπίοις ὑλάγμασιν ἄξῃ ·
κρατηθεὶς δ᾽ ἡμερώτερος φανῇ .
ὡς δὴ σύ μοι τύραννος Ἀργείων ἔσῃ ,ὃς οὐκ ,ἐπειδὴ τῷδ᾽ ἐβούλευσας μόρον ,δρᾶσαι τόδ᾽ ἔργον οὐκ ἔτλης αὐτοκτόνως .
τὸ γὰρ δολῶσαι πρὸς γυναικὸς ἦν σαφῶς ·
ἐγὼ δ᾽ ὕποπτος ἐχθρὸς ἦ παλαιγενής .
ἐκ τῶν δὲ τοῦδε χρημάτων πειράσομαι ἄρχειν πολιτῶν ·
τὸν δὲ μὴ πειθάνορα ζεύξω βαρείαις οὔτι μοι σειραφόρον κριθῶντα πῶλον ·ἀλλ᾽ ὁ δυσφιλὴς σκότῳ λιμὸς ξύνοικος μαλθακόν σφ᾽ ἐπόψεται .
τί δὴ τὸν ἄνδρα τόνδ᾽ ἀπὸ ψυχῆς κακῆς οὐκ αὐτὸς ἠνάριζες ,ἀλλά νιν γυνὴ χώρας μίασμα καὶ θεῶν ἐγχωρίων ἔκτειν᾽ ; 
Ὀρέστης ἆρά που βλέπει φάος ,ὅπως κατελθὼν δεῦρο πρευμενεῖ τύχῃ ἀμφοῖν γένηται τοῖνδε παγκρατὴς φονεύς ; 
ἀλλ᾽ ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν καὶ λέγειν ,γνώσῃ τάχα εἶα δή ,φίλοι λοχῖται ,τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε .
εἶα δή ,ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω .
ἀλλὰ κἀγὼ μὴν πρόκωπος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν .
δεχομένοις λέγεις θανεῖν σε ·
τὴν τύχην δ᾽ αἱρούμεθα .
μηδαμῶς ,ὦ φίλτατ᾽ ἀνδρῶν ,ἄλλα δράσωμεν κακά .
ἀλλὰ καὶ τάδ᾽ ἐξαμῆσαι πολλά ,δύστηνον θέρος .
πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽ ὑπάρχει ·
μηδὲν αἱματώμεθα .
στείχετ᾽ αἰδοῖοι γέροντες πρὸς δόμους ,πεπρωμένοις [τούσδε] πρὶν παθεῖν εἴξαντες ὥρᾳ ·
χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν .
εἰ δέ τοι μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις ,δεχοίμεθ᾽ ἄν ,δαίμονος χηλῇ βαρείᾳ δυστυχῶς πεπληγμένοι .
ὧδ᾽ ἔχει λόγος γυναικός ,εἴ τις ἀξιοῖ μαθεῖν .
ἀλλὰ τούσδ᾽ ἐμοὶ ματαίαν γλῶσσαν ὧδ᾽ ἀπανθίσαι κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος πειρωμένους ,σώφρονος γνώμης θ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντά θ᾽ ὑβρίσαι .οὐκ ἂν Ἀργείων τόδ᾽ εἴη ,φῶτα προσσαίνειν κακόν .ἀλλ᾽ ἐγώ σ᾽ ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμ᾽ ἔτι .
οὔκ ,ἐὰν δαίμων ,Ὀρέστην δεῦρ᾽ ἀπευθύνῃ μολεῖν .
οἶδ᾽ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους .
πρᾶσσε ,πιαίνου ,μιαίνων τὴν δίκην ,ἐπεὶ πάρα .
ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν .
κόμπασον θαρσῶν ,ἀλέκτωρ ὥστε θηλείας πέλας .
μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδ᾽ ὑλαγμάτων ·
ἐγὼ καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων καλῶς .
θεοὺς μὲν αἰτῶ τῶνδ᾽ ἀπαλλαγὴν πόνων φρουρᾶς ἐτείας μῆκος ,ἣν κοιμώμενος στέγαις Ἀτρειδῶν ἄγκαθεν ,κυνὸς δίκην ,ἄστρων κάτοιδα νυκτέρων ὁμήγυριν ,καὶ τοὺς φέροντας χεῖμα καὶ θέρος βροτοῖς λαμπροὺς δυνάστας ,ἐμπρέποντας αἰθέρι [ἀστέρας ,ὅταν φθίνωσιν ,ἀντολάς τε τῶν] .καὶ νῦν φυλάσσω λαμπάδος τό σύμβολον ,αὐγὴν πυρὸς φέρουσαν ἐκ Τροίας φάτιν ἁλώσιμόν τε βάξιν ·ὧδε γὰρ κρατεῖ γυναικὸς ἀνδρόβουλον ἐλπίζον κέαρ .εὖτ᾽ ἂν δὲ νυκτίπλαγκτον ἔνδροσόν τ᾽ ἔχω εὐνὴν ὀνείροις οὐκ ἐπισκοπουμένην ἐμήν ·φόβος γὰρ ἀνθ᾽ ὕπνου παραστατεῖ ,τὸ μὴ βεβαίως βλέφαρα συμβαλεῖν ὕπνῳ ·ὅταν δ᾽ ἀείδειν ἢ 
Ἀγαμέμνονος γυναικὶ σημαίνω τορῶς εὐνῆς ἐπαντείλασαν ὡς τάχος δόμοις ὀλολυγμὸν εὐφημοῦντα τῇδε λαμπάδι ἐπορθιάζειν ,εἴπερ Ἰλίου πόλις ἑάλωκεν ,ὡς ὁ φρυκτὸς ἀγγέλλων πρέπει ·
αὐτός τ᾽ ἔγωγε φροίμιον χορεύσομαι .
τὰ δεσποτῶν γὰρ εὖ πεσόντα θήσομαι τρὶς ἓξ βαλούσης τῆσδέ μοι φρυκτωρίας .γένοιτο δ᾽ οὖν μολόντος εὐφιλῆ χέρα ἄνακτος οἴκων τῇδε βαστάσαι χερί .
τὰ δ᾽ ἄλλα σιγῶ ·
βοῦς ἐπὶ γλώσσῃ μέγας βέβηκεν ·
οἶκος δ᾽ αὐτός ,εἰ φθογγὴν λάβοι ,σαφέστατ᾽ ἂν λέξειεν ·ὡς ἑκὼν ἐγὼ μαθοῦσιν αὐδῶ κοὐ μαθοῦσι λήθομαι .δέκατον μὲν ἔτος τόδ᾽ ἐπεὶ Πριάμου μέγας ἀντίδικος ,Μενέλαος ἄναξ ἠδ᾽ Ἀγαμέμνων ,διθρόνου Διόθεν καὶ δισκήπτρου τιμῆς ὀχυρὸν ζεῦγος Ἀτρειδᾶν στόλον Ἀργείων χιλιοναύτην ,τῆσδ᾽ ἀπὸ χώρας ἦραν ,στρατιῶτιν ἀρωγὰν ,μέγαν ἐκ θυμοῦ κλάζοντες Ἄρη τρόπον αἰγυπιῶν ,οἵτ᾽ ἐκπατίοις ἄλγεσι παίδων ὕπατοι λεχέων στροφοδινοῦνται πτερύγων ἐρετμοῖσιν ἐρεσσόμενοι ,δεμνιοτήρη πόνον ὀρταλίχων ὀλέσαντες ·
ὕπατος δ᾽ ἀίων ἤ τις Ἀπόλλων ἢ Πὰν ἢ Ζεὺς οἰωνόθροον γόον ὀξυβόαν τῶνδε μετοίκων ὑστερόποινον πέμπει παραβᾶσιν Ἐρινύν .
οὕτω δ᾽ Ἀτρέως παῖδας ὁ κρείσσων ἐπ᾽ Ἀλεξάνδρῳ πέμπει ξένιος Ζεὺς πολυάνορος ἀμφὶ γυναικὸς πολλὰ παλαίσματα καὶ γυιοβαρῆ γόνατος κονίαισιν ἐρειδομένου διακναιομένης τ᾽ ἐν προτελείοις κάμακος θήσων Δαναοῖσι Τρωσί θ᾽ ὁμοίως .ἔστι δ᾽ ὅπη νῦν ἔστι ·
τελεῖται δ᾽ ἐς τὸ πεπρωμένον ·
οὔθ᾽ ὑποκαίων οὔθ᾽ ὑπολείβων οὔτε δακρύων ἀπύρων ἱερῶν ὀργὰς ἀτενεῖς παραθέλξει .
ἡμεῖς δ᾽ ἀτίται σαρκὶ παλαιᾷ τῆς τότ᾽ ἀρωγῆς ὑπολειφθέντες μίμνομεν ἰσχὺν ἰσόπαιδα νέμοντες ἐπὶ σκήπτροις .
ὅ τε γὰρ νεαρὸς μυελὸς στέρνων ἐντὸς ἀνᾴσσων ἰσόπρεσβυς ,Ἄρης δ᾽ οὐκ ἔνι χώρᾳ ,τό θ᾽ ὑπέργηρων φυλλάδος ἤδη κατακαρφομένης τρίποδας μὲν ὁδοὺς στείχει ,παιδὸς δ᾽ οὐδὲν ἀρείων ὄναρ ἡμερόφαντον ἀλαίνει .
σὺ δέ ,Τυνδάρεω θύγατερ ,βασίλεια Κλυταιμήστρα ,τί χρέος ; 
τί νέον ; 
τί δ᾽ ἐπαισθομένη ,τίνος ἀγγελίας πειθοῖ περίπεμπτα θυοσκεῖς ; 
πάντων δὲ θεῶν τῶν ἀστυνόμων ,ὑπάτων ,χθονίων ,τῶν τ᾽ οὐρανίων τῶν τ᾽ ἀγοραίων ,βωμοὶ δώροισι φλέγονται ·
ἄλλη δ᾽ ἄλλοθεν οὐρανομήκης λαμπὰς ἀνίσχει ,φαρμασσομένη χρίματος ἁγνοῦ μαλακαῖς ἀδόλοισι παρηγορίαις ,πελάνῳ μυχόθεν βασιλείῳ .
τούτων λέξασ᾽ ὅ τι καὶ δυνατὸν καὶ θέμις αἰνεῖν ,παιών τε γενοῦ τῆσδε μερίμνης ,ἣ νῦν τοτὲ μὲν κακόφρων τελέθει ,τοτὲ δ᾽ ἐκ θυσιῶν ἀγανὴ φαίνουσ᾽ ἐλπὶς ἀμύνει φροντίδ᾽ ἄπληστον τῆς θυμοβόρου φρένα λύπης .
κύριός εἰμι θροεῖν ὅδιον κράτος αἴσιον ἀνδρῶν ἐκτελέων ·
ἔτι γὰρ θεόθεν καταπνεύει πειθὼ μολπᾶν ἀλκὰν σύμφυτος αἰών ·
ὅπως Ἀχαι - ῶν δίθρονον κράτος ,Ἑλλάδος ἥβας ξύμφρονα ταγάν ,πέμπει σὺν δορὶ καὶ χερὶ πράκτορι θούριος ὄρνις Τευκρίδ᾽ ἐπ᾽ αἶαν ,οἰωνῶν βασιλεὺς βασιλεῦσι νε - ῶν ὁ κελαινός ,ὅ τ᾽ ἐξόπιν ἀργᾶς ,φανέντες ἴ - κταρ μελάθρων χερὸς ἐκ δοριπάλτου παμπρέπτοις ἐν ἕδραισιν ,βοσκόμενοι λαγίναν ,ἐρικύμονα φέρματι γένναν ,βλαβέντα λοισθίων δρόμων .αἴλινον αἴλινον εἰπέ ,τὸ δ᾽ εὖ νικάτω .
κεδνὸς δὲ στρατόμαντις ἰδὼν δύο λήμασι δισσοὺς Ἀτρεΐδας μαχίμους ἐδάη λαγοδαίτας πομπούς τ᾽ ἀρχάς ·
οὕτω δ᾽ εἶπε τερᾴζων ·
" χρόνῳ μὲν ἀγρεῖ Πριάμου πόλιν ἅδε κέλευθος ,πάντα δὲ πύργων κτήνη πρόσθε τὰ δημιοπληθῆ Μοῖρ᾽ ἀλαπάξει πρὸς τὸ βίαιον ·οἶον μή τις ἄγα θεόθεν κνεφά - σῃ προτυπὲν στόμιον μέγα Τροίας στρατωθέν .οἴκτῳ γὰρ ἐπί - φθονος Ἄρτεμις ἁγνὰ πτανοῖσιν κυσὶ πατρὸς αὐτότοκον πρὸ λόχου μογερὰν πτάκα θυομένοισιν στυγεῖ δὲ δεῖπνον αἰετῶν ." αἴλινον αἴλινον εἰπέ ,τὸ δ᾽ εὖ νικάτω ." τόσον περ εὔφρων ,καλά ,δρόσοισι λεπτοῖς μαλερῶν λεόντων πάντων τ᾽ ἀγρονόμων φιλομάστοις θηρῶν ὀβρικάλοισι τερπνά ,τούτων αἴνει ξύμβολα κρᾶναι ,δεξιὰ μέν ,κατάμομφα δὲ φάσματα [στρουθῶν] .
ἰήιον δὲ καλέω Παιᾶνα ,μή τινας ἀντιπνόους Δανα - οῖς χρονίας ἐχενῇδας ἀ - πλοίας τεύξῃ ,σπευδομένα θυσίαν ἑτέραν ἄνομόν τιν᾽ ,ἄδαιτον νεικέων τέκτονα σύμφυτον ,οὐ δεισήνορα .
μίμνει γὰρ φοβερὰ παλίνορτος οἰκονόμος δολία μνάμων μῆνις τεκνόποινος ." 
τοιάδε Κάλχας ξὺν μεγάλοις ἀγαθοῖς ἀπέκλαγξεν μόρσιμ᾽ ἀπ᾽ ὀρνίθων ὁδίων οἴκοις βασιλείοις ·τοῖς δ᾽ ὁμόφωνον αἴλινον αἴλινον εἰπέ ,τὸ δ᾽ εὖ νικάτω .
Ζεύς ,ὅστις ποτ᾽ ἐστίν ,εἰ τόδ᾽ αὐ - τῷ φίλον κεκλημένῳ ,τοῦτό νιν προσεννέπω .
οὐκ ἔχω προσεικάσαι πάντ᾽ ἐπισταθμώμενος πλὴν Διός ,εἰ τὸ μάταν ἀπὸ φροντίδος ἄχθος χρὴ βαλεῖν ἐτητύμως .
οὐδ᾽ ὅστις πάροιθεν ἦν μέγας ,παμμάχῳ θράσει βρύων ,οὐδὲ λέξεται πρὶν ὤν ·
ὃς δ᾽ ἔπειτ᾽ ἔφυ ,τρια - κτῆρος οἴχεται τυχών .
Ζῆνα δέ τις προφρόνως ἐπινίκια κλάζων τεύξεται φρενῶν τὸ πᾶν ·
τὸν φρονεῖν βροτοὺς ὁδώ - σαντα ,τὸν πάθει μάθος θέντα κυρίως ἔχειν .
στάζει δ᾽ ἔν θ᾽ ὕπνῳ πρὸ καρδίας μνησιπήμων πόνος ·καὶ παρ᾽ ἄ - κοντας ἦλθε σωφρονεῖν .δαιμόνων δέ που χάρις βίαιος σέλμα σεμνὸν ἡμένων .καὶ τόθ᾽ ἡγεμὼν ὁ πρέ - σβυς νεῶν Ἀχαιικῶν ,μάντιν οὔτινα ψέγων ,ἐμπαίοις τύχαισι συμπνέων ,εὖτ᾽ ἀπλοίᾳ κεναγγεῖ βαρύ - νοντ᾽ Ἀχαιικὸς λεώς ,Χαλκίδος πέραν ἔχων παλιρρόχ - θοις ἐν Αὐλίδος τόποις ·πνοαὶ δ᾽ ἀπὸ Στρυμόνος μολοῦσαι κακόσχολοι νήστιδες δύσορμοι ,βροτῶν ἄλαι ,ναῶν τε καὶ πεισμάτων ἀφειδεῖς ,παλιμμήκη χρόνον τιθεῖσαι τρίβῳ κατέξαινον ἄν - θος Ἀργείων ·
ἐπεὶ δὲ καὶ πικροῦ χείματος ἄλλο μῆχαρ βριθύτερον πρόμοισιν μάντις ἔκλαγξεν προφέρων Ἄρτεμιν ,ὥστε χθόνα βάκ - τροις ἐπικρούσαντας Ἀτρεί - δας δάκρυ μὴ κατασχεῖν ·
ἄναξ δ᾽ ὁ πρέσβυς τότ᾽ εἶπε φωνῶν ·
" βαρεῖα μὲν κὴρ τὸ μὴ πιθέσθαι ,βαρεῖα δ᾽ ,εἰ τέκνον δαΐ - ξω ,δόμων ἄγαλμα ,μιαίνων παρθενοσφάγοισιν ῥείθροις πατρῴους χέρας πέλας βωμοῦ ·τί τῶνδ᾽ ἄνευ κακῶν ,πῶς λιπόναυς γένωμαι ξυμμαχίας ἁμαρτών ; 
παυσανέμου γὰρ θυσίας παρθενίου θ᾽ αἵματος ὀρ - γᾷ περιόργως ἐπιθυ - μεῖν θέμις .
εὖ γὰρ εἴη ." 
ἐπεὶ δ᾽ ἀνάγκας ἔδυ λέπαδνον φρενὸς πνέων δυσσεβῆ τροπαίαν ἄναγνον ἀνίερον ,τόθεν τὸ παντότολμον φρονεῖν μετέγνω .
βροτοὺς θρασύνει γὰρ αἰσχρόμητις τάλαινα παρακοπὰ πρωτοπήμων .
ἔτλα δ᾽ οὖν θυτὴρ γενέσθαι θυγατρός ,γυναικοποίνων πολέμων ἀρωγὰν καὶ προτέλεια ναῶν .
λιτὰς δὲ καὶ κληδόνας πατρῴους παρ᾽ οὐδὲν αἰῶ τε παρθένειον ἔθεντο φιλόμαχοι βραβῆς .
φράσεν δ᾽ ἀόζοις πατὴρ μετ᾽ εὐχὰν δίκαν χιμαίρας ὕπερθε βωμοῦ πέπλοισι περιπετῆ παντὶ θυμῷ προνωπῆ λαβεῖν ἀέρδην ,στόματός τε καλλιπρῴρου φυλακᾷ κατασχεῖν φθόγγον ἀραῖον οἴκοις ,
βίᾳ χαλινῶν τ᾽ ἀναύδῳ μένει .
κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσα ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρ - ων ἀπ᾽ ὄμματος βέλει φιλοίκτῳ ,πρέπουσά θ᾽ ὡς ἐν γραφαῖς ,προσεννέπειν θέλουσ᾽ ,ἐπεὶ πολλάκις πατρὸς κατ᾽ ἀνδρῶνας εὐτραπέζους ἔμελψεν ,ἁγνᾷ δ᾽ ἀταύρωτος αὐδᾷ πατρὸς φίλου τριτόσπονδον εὔ - ποτμον παιῶνα φίλως ἐτίμα - 
τὰ δ᾽ ἔνθεν οὔτ᾽ εἶδον οὔτ᾽ ἐννέπω ·
τέχναι δὲ Κάλχαντος οὐκ ἄκραντοι .
Δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦς - ιν μαθεῖν ἐπιρρέπει ·
πρὸ χαιρέτω ·
ἴσον δὲ τῷ προστένειν .
τορὸν γὰρ ἥξει σύνορθρον αὐγαῖς .
ἥκω σεβίζων σόν ,Κλυταιμήστρα ,κράτος ·
δίκη γάρ ἐστι φωτὸς ἀρχηγοῦ τίειν γυναῖκ᾽ ἐρημωθέντος ἄρσενος θρόνου .
σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνὸν εἴτε μὴ πεπυσμένη εὐαγγέλοισιν ἐλπίσιν θυηπολεῖς ,κλύοιμ᾽ ἂν εὔφρων ·
οὐδὲ σιγώσῃ φθόνος .
εὐάγγελος μέν ,ὥσπερ ἡ παροιμία ,ἕως γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα .
πεύσῃ δὲ χάρμα μεῖζον ἐλπίδος κλύειν ·
Πριάμου γὰρ ᾑρήκασιν Ἀργεῖοι πόλιν .
πῶς φής ; 
πέφευγε τοὔπος ἐξ ἀπιστίας .
Τροίαν Ἀχαιῶν οὖσαν ·
ἦ τορῶς λέγω ; 
χαρά μ᾽ ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη .
εὖ γὰρ φρονοῦντος ὄμμα σοῦ κατηγορεῖ .
τί γὰρ τὸ πιστόν ; ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ ; 
ἔστιν ·
τί δ᾽ οὐχί ; 
μὴ δολώσαντος θεοῦ .
πότερα δ᾽ ὀνείρων φάσματ᾽ εὐπιθῆ σέβεις ; 
οὐ δόξαν ἂν λάβοιμι βριζούσης φρενός .
ἀλλ᾽ ἦ σ᾽ ἐπίανέν τις ἄπτερος φάτις ; 
παιδὸς νέας ὣς κάρτ᾽ ἐμωμήσω φρένας .
ποίου χρόνου δὲ καὶ πεπόρθηται πόλις ; 
τῆς νῦν τεκούσης φῶς τόδ᾽ εὐφρόνης λέγω .
καὶ τίς τόδ᾽ ἐξίκοιτ᾽ ἂν ἀγγέλων τάχος ; 
Ἥφαιστος Ἴδης λαμπρὸν ἐκπέμπων σέλας .φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ᾽ ἀγγάρου πυρὸς ἔπεμπεν ·
Ἴδη μὲν πρὸς Ἑρμαῖον λέπας Λήμνου ·
μέγαν δὲ πανὸν ἐκ νήσου τρίτον Ἀθῷον αἶπος Ζηνὸς ἐξεδέξατο ,ὑπερτελής τε ,πόντον ὥστε νωτίσαι ,ἰσχὺς πορευτοῦ λαμπάδος πρὸς ἡδονὴν ̣ πεύκη τὸ χρυσοφεγγές ,ὥς τις ἥλιος ,σέλας παραγγείλασα Μακίστου σκοπαῖς ·
ὁ δ᾽ οὔτι μέλλων οὐδ᾽ ἀφρασμόνως ὕπνῳ νικώμενος παρῆκεν ἀγγέλου μέρος ·
ἑκὰς δὲ φρυκτοῦ φῶς ἐπ᾽ Εὐρίπου ῥοὰς Μεσσαπίου φύλαξι σημαίνει μολόν .οἱ δ᾽ ἀντέλαμψαν καὶ παρήγγειλαν πρόσω γραίας ἐρείκης θωμὸν ἅψαντες πυρί .σθένουσα λαμπὰς δ᾽ οὐδέπω μαυρουμένη ,ὑπερθοροῦσα πεδίον Ἀσωποῦ ,δίκην φαιδρᾶς σελήνης ,πρὸς Κιθαιρῶνος λέπας ἤγειρεν ἄλλην ἐκδοχὴν πομποῦ πυρός .φάος δὲ τηλέπομπον οὐκ ἠναίνετο φρουρὰ πλέον καίουσα τῶν εἰρημένων ·λίμνην δ᾽ ὑπὲρ Γοργῶπιν ἔσκηψεν φάος ·ὄρος τ᾽ ἐπ᾽ Αἰγίπλαγκτον ἐξικνούμενον ὤτρυνε θεσμὸν μὴ χρονίζεσθαι πυρός .
πέμπουσι δ᾽ ἀνδαίοντες ἀφθόνῳ μένει φλογὸς μέγαν πώγωνα ,καὶ Σαρωνικοῦ πορθμοῦ κάτοπτον πρῶν᾽ ὑπερβάλλειν πρόσω φλέγουσαν ·
ἔστ᾽ ἔσκηψεν εὖτ᾽ ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος ,ἀστυγείτονας σκοπάς ·
κἄπειτ᾽ Ἀτρειδῶν ἐς τόδε σκήπτει στέγος φάος τόδ᾽ οὐκ ἄπαππον Ἰδαίου πυρός .
τοιοίδε τοί μοι λαμπαδηφόρων νόμοι ,ἄλλος παρ᾽ ἄλλου διαδοχαῖς πληρούμενοι ·
νικᾷ δ᾽ ὁ πρῶτος καὶ τελευταῖος δραμών .
τέκμαρ τοιοῦτον σύμβολόν τέ σοι λέγω ἀνδρὸς παραγγείλαντος ἐκ Τροίας ἐμοί .
θεοῖς μὲν αὖθις ,ὦ γύναι ,προσεύξομαι .
λόγους δ᾽ ἀκοῦσαι τούσδε κἀποθαυμάσαι διηνεκῶς θέλοιμ᾽ ἂν ὡς λέγοις πάλιν .
Τροίαν Ἀχαιοὶ τῇδ᾽ ἔχουσ᾽ ἐν ἡμέρᾳ .
οἶμαι βοὴν ἄμεικτον ἐν πόλει πρέπειν .
ὄξος τ᾽ ἄλειφά τ᾽ ἐγχέας ταὐτῷ κύτει διχοστατοῦντ᾽ ἄν ,οὐ φίλω ,προσεννέποις .
καὶ τῶν ἁλόντων καὶ κρατησάντων δίχα φθογγὰς ἀκούειν ἔστι συμφορᾶς διπλῆς .
οἱ μὲν γὰρ ἀμφὶ σώμασιν πεπτωκότες ἀνδρῶν κασιγνήτων τε καὶ φυταλμίων παῖδες γερόντων οὐκέτ᾽ ἐξ ἐλευθέρου δέρης ἀποιμώζουσι φιλτάτων μόρον ·
τοὺς δ᾽ αὖτε νυκτίπλαγκτος ἐκ μάχης πόνος νήστεις πρὸς ἀρίστοισιν ὧν ἔχει πόλις τάσσει ,πρὸς οὐδὲν ἐν μέρει τεκμήριον ,ἀλλ᾽ ὡς ἕκαστος ἔσπασεν τύχης πάλον .
ἐν δ᾽ αἰχμαλώτοις Τρωικοῖς οἰκήμασιν ναίουσιν ἤδη ,τῶν ὑπαιθρίων πάγων δρόσων τ᾽ ἀπαλλαγέντες ,ὡς δ᾽ εὐδαίμονες ἀφύλακτον εὑδήσουσι πᾶσαν εὐφρόνην .
εἰ δ᾽ εὖ σέβουσι τοὺς πολισσούχους θεοὺς τοὺς τῆς ἁλούσης γῆς θεῶν θ᾽ ἱδρύματα ,οὔ τἂν ἑλόντες αὖθις ἀνθαλοῖεν ἄν .
δεῖ γὰρ πρὸς οἴκους νοστίμου σωτηρίας κάμψαι διαύλου θάτερον κῶλον πάλιν ·
θεοῖς δ᾽ ἀναμπλάκητος εἰ μόλοι στρατός ,ἐγρηγορὸς τὸ πῆμα τῶν ὀλωλότων γένοιτ᾽ ἄν ,εἰ πρόσπαια μὴ τύχοι κακά .
τὸ δ᾽ εὖ κρατοίη μὴ διχορρόπως ἰδεῖν .
πολλῶν γὰρ ἐσθλῶν τήνδ᾽ ὄνησιν εἱλόμην .
γύναι ,κατ᾽ ἄνδρα σώφρον᾽ εὐφρόνως λέγεις .
ἐγὼ δ᾽ ἀκούσας πιστά σου τεκμήρια θεοὺς προσειπεῖν εὖ παρασκευάζομαι .
χάρις γὰρ οὐκ ἄτιμος εἴργασται πόνων .
ὦ Ζεῦ βασιλεῦ καὶ νὺξ φιλία μεγάλων κόσμων κτεάτειρα ,ἥτ᾽ ἐπὶ Τροίας πύργοις ἔβαλες στεγανὸν δίκτυον ,ὡς μήτε μέγαν μήτ᾽ οὖν νεαρῶν τιν᾽ ὑπερτελέσαι μέγα δουλείας γάγγαμον ,ἄτης παναλώτου .
Δία τοι ξένιον μέγαν αἰδοῦμαι τὸν τάδε πράξαντ᾽ ἐπ᾽ Ἀλεξάνδρῳ τείνοντα πάλαι τόξον ,ὅπως ἂν μήτε πρὸ καιροῦ μήθ᾽ ὑπὲρ ἄστρων βέλος ἠλίθιον σκήψειεν .
Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν εἰπεῖν ,πάρεστιν τοῦτό γ᾽ ἐξιχνεῦσαι .
[ὡς] ἔπραξεν ὡς ἔκρανεν .
οὐκ ἔφα τις θεοὺς βροτῶν ἀξιοῦσθαι μέλειν ὅσοις ἀθίκτων χάρις πατοῖθ᾽ ·
ὁ δ᾽ οὐκ εὐσεβής .
πέφανται δ᾽ ἐκτίνουσ᾽ ἀτολμήτων ἀρὴ πνεόντων μεῖζον ἢ δικαίως ,φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ ὑπὲρ τὸ βέλτιστον .
ἔστω δ᾽ ἀπή - μαντον ,ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν εὖ πραπίδων λαχόντα .
οὐ γὰρ ἔστιν ἔπαλξις πλούτου πρὸς κόρον ἀνδρὶ λακτίσαντι μέγαν Δίκας βωμὸν εἰς ἀφάνειαν .
βιᾶται δ᾽ ἁ τάλαινα πειθώ ,προβούλου παῖς ἄφερτος ἄτας .
ἄκος δὲ πᾶν μάταιον .
οὐκ ἐκρύφθη ,πρέπει δέ ,φῶς αἰνολαμπές ,σίνος ·κακοῦ δὲ χαλκοῦ τρόπον τρίβῳ τε καὶ προσβολαῖς μελαμπαγὴς πέλει δικαιωθείς ,ἐπεὶ διώκει παῖς ποτανὸν ὄρνιν ,πόλει πρόστριμμ᾽ ἄφερτον ἐνθείς .λιτᾶν δ᾽ ἀκούει μὲν οὔτις θεῶν ·
τὸν δ᾽ ἐπίστροφον τῶν φῶτ᾽ ἄδικον καθαιρεῖ .
οἷος καὶ Πάρις ἐλθὼν ἐς δόμον τὸν Ἀτρειδᾶν ᾔσχυνε ξενίαν τράπε - ζαν κλοπαῖσι γυναικός .
λιποῦσα δ᾽ ἀστοῖσιν ἀσπίστοράς τε καὶ κλόνους λογχίμους ναυβάτας θ᾽ ὁπλισμούς ,ἄγουσά τ᾽ ἀντίφερνον Ἰλίῳ φθορὰν βέβακεν ῥίμφα διὰ πυλᾶν ἄτλητα τλᾶσα ·
πολλὰ δ᾽ ἔστενον τόδ᾽ ἐννέποντες δόμων προφῆται ·
" ἰὼ ἰὼ δῶμα δῶμα καὶ πρόμοι ,ἰὼ λέχος καὶ στίβοι φιλάνορες .
πάρεστι σιγὰς ἀτίμους ἀλοιδόρους ἄλγιστ᾽ ἀφημένων ἰδεῖν .
πόθῳ δ᾽ ὑπερποντίας φάσμα δόξει δόμων ἀνάσσειν .
εὐμόρφων δὲ κολοσσῶν ἔχθεται χάρις ἀνδρί ·
ὀμμάτων δ᾽ ἐν ἀχηνίαις ἔρρει πᾶσ᾽ Ἀφροδίτα .
ὀνειρόφαντοι δὲ πενθήμονες πάρεισι δόξαι φέρου - σαι χάριν ματαίαν .
μάταν γάρ ,εὖτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾷ ,παραλλάξασα διὰ χερῶν βέβακεν ὄψις οὐ μεθύστερον πτεροῖς ὀπαδοῦσ᾽ ὕπνου κελεύθοις ." 
τὰ μὲν κατ᾽ οἴκους ἐφ᾽ ἑστίας ἄχη τάδ᾽ ἐστὶ καὶ τῶνδ᾽ ὑπερβατώτερα .
πολλὰ γοῦν θιγγάνει πρὸς ἧπαρ ·
οὓς μὲν γάρ τις ἔπεμψεν οἶδεν ,ἀντὶ δὲ φωτῶν τεύχη καὶ σποδὸς εἰς ἑκά - στου δόμους ἀφικνεῖται .ὁ χρυσαμοιβὸς δ᾽ Ἄρης σωμάτων καὶ ταλαντοῦχος ἐν μάχῃ δορὸς πυρωθὲν ἐξ Ἰλίου φίλοισι πέμπει βαρὺ ψῆγμα δυσδάκρυτον ἀν - τήνορος σποδοῦ γεμί - ζων λέβητας εὐθέτους .στένουσι δ᾽ εὖ λέγοντες ἄν - δρα τὸν μὲν ὡς μάχης ἴδρις ,τὸν δ᾽ ἐν φοναῖς καλῶς πεσόντ᾽ - ἀλλοτρίας διαὶ γυναι - κός ·τάδε σῖγά τις βαΰ - ζει ,φθονερὸν δ᾽ ὑπ᾽ ἄλγος ἕρ - πει προδίκοις Ἀτρείδαις .
οἱ δ᾽ αὐτοῦ περὶ τεῖχος θήκας Ἰλιάδος γᾶς εὔμορφοι κατέχουσιν ·
ἐχ - θρὰ δ᾽ ἔχοντας ἔκρυψεν .βαρεῖα δ᾽ ἀστῶν φάτις ξὺν κότῳ ·
δημοκράντου δ᾽ ἀρᾶς τίνει χρέος .
μένει δ᾽ ἀκοῦσαί τί μου μέριμνα νυκτηρεφές .
τῶν πολυκτόνων γὰρ οὐκ ἄσκοποι θεοί .
κελαι - ναὶ δ᾽ Ἐρινύες χρόνῳ τυχηρὸν ὄντ᾽ ἄνευ δίκας παλιντυχεῖ τριβᾷ βίου τιθεῖσ᾽ ἀμαυρόν ,ἐν δ᾽ ἀί - στοις τελέθοντος οὔτις ἀλ - κά ·τὸ δ᾽ ὑπερκόπως κλύειν εὖ βαρύ ·
βάλλεται γὰρ ὄς - σοις Διόθεν κάρανα .
κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον ·
μήτ᾽ εἴην πτολιπόρθης μήτ᾽ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ᾽ ἄλ - λων βίον κατίδοιμι .
πυρὸς δ᾽ ὑπ᾽ εὐαγγέλου πόλιν διήκει θοὰ βάξις ·
εἰ δ᾽ ἐτήτυμος ,τίς οἶδεν ,ἤ τι θεῖόν ἐστί πῃ ψύθος .
- τίς ὧδε παιδνὸς ἢ φρενῶν κεκομμένος ,φλογὸς παραγγέλμασιν νέοις πυρωθέντα καρδίαν ἔπειτ᾽ ἀλλαγᾷ λόγου καμεῖν ;- 
[ἐν] γυναικὸς αἰχμᾷ πρέπει πρὸ τοῦ φανέντος χάριν ξυναινέσαι .
- πιθανὸς ἄγαν ὁ θῆλυς ὅρος ἐπινέμεται ταχύπορος ·
ἀλλὰ ταχύμορον γυναικογήρυτον ὄλλυται κλέος .
τάχ᾽ εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων φρυκτωριῶν τε καὶ πυρὸς παραλλαγάς ,εἴτ᾽ οὖν ἀληθεῖς εἶτ᾽ ὀνειράτων δίκην τερπνὸν τόδ᾽ ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν φρένας .
κήρυκ᾽ ἀπ᾽ ἀκτῆς τόνδ᾽ ὁρῶ κατάσκιον κλάδοις ἐλαίας ·
μαρτυρεῖ δέ μοι κάσις πηλοῦ ξύνουρος διψία κόνις τάδε ,ὡς οὔτ᾽ ἄναυδος οὔτε σοι δαίων φλόγα ὕλης ὀρείας σημανεῖ καπνῷ πυρός ,ἀλλ᾽ ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων - τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδ᾽ ἀποστέργω λόγον ·
εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι .
- ὅστις τάδ᾽ ἄλλως τῇδ᾽ ἐπεύχεται πόλει ,αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν .
ἰὼ πατρῷον οὖδας Ἀργείας χθονός ,δεκάτου σε φέγγει τῷδ᾽ ἀφικόμην ἔτους ,πολλῶν ῥαγεισῶν ἐλπίδων μιᾶς τυχών .
οὐ γάρ ποτ᾽ ηὔχουν τῇδ᾽ ἐν Ἀργείᾳ χθονὶ θανὼν μεθέξειν φιλτάτου τάφου μέρος .
νῦν χαῖρε μὲν χθών ,χαῖρε δ᾽ ἡλίου φάος ,ὕπατός τε χώρας Ζεύς ,ὁ Πύθιός τ᾽ ἄναξ ,τόξοις ἰάπτων μηκέτ᾽ εἰς ἡμᾶς βέλη ·
ἅλις παρὰ Σκάμανδρον ἦσθ᾽ ἀνάρσιος ·
νῦν δ᾽ αὖτε σωτὴρ ἴσθι καὶ παιώνιος ,ἄναξ Ἄπολλον .
τούς τ᾽ ἀγωνίους θεοὺς πάντας προσαυδῶ ,τόν τ᾽ ἐμὸν τιμάορον Ἑρμῆν ,φίλον κήρυκα ,κηρύκων σέβας ,ἥρως τε τοὺς πέμψαντας ,εὐμενεῖς πάλιν στρατὸν δέχεσθαι τὸν λελειμμένον δορός .
ἰὼ μέλαθρα βασιλέων ,φίλαι στέγαι ,σεμνοί τε θᾶκοι ,δαίμονές τ᾽ ἀντήλιοι ,εἴ που πάλαι ,φαιδροῖσι τοισίδ᾽ ὄμμασι δέξασθε κόσμῳ βασιλέα πολλῷ χρόνῳ .
ἥκει γὰρ ὑμῖν φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων καὶ τοῖσδ᾽ ἅπασι κοινὸν Ἀγαμέμνων ἄναξ .
βωμοὶ δ᾽ ἄιστοι καὶ θεῶν ἱδρύματα ,καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός .
τοιόνδε Τροίᾳ περιβαλὼν ζευκτήριον ἄναξ Ἀτρείδης πρέσβυς εὐδαίμων ἀνὴρ ἥκει ,τίεσθαι δ᾽ ἀξιώτατος βροτῶν τῶν νῦν ·
Πάρις γὰρ οὔτε συντελὴς πόλις ἐξεύχεται τὸ δρᾶμα τοῦ πάθους πλέον .
ὀφλὼν γὰρ ἁρπαγῆς τε καὶ κλοπῆς δίκην τοῦ ῥυσίου θ᾽ ἥμαρτε καὶ πανώλεθρον αὐτόχθονον πατρῷον ἔθρισεν δόμον .
διπλᾶ δ᾽ ἔτεισαν Πριαμίδαι θἀμάρτια .
κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ .
χαίρω γε ·
τεθνάναι δ᾽ οὐκέτ᾽ ἀντερῶ θεοῖς .
ἔρως πατρῴας τῆσδε γῆς σ᾽ ἐγύμνασεν ; 
ὥστ᾽ ἐνδακρύειν γ᾽ ὄμμασιν χαρᾶς ὕπο .
τερπνῆς ἄρ᾽ ἦτε τῆσδ᾽ ἐπήβολοι νόσου .
πῶς δή ; 
διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου .
τῶν ἀντερώντων ἱμέρῳ πεπληγμένοι .
ποθεῖν ποθοῦντα τήνδε γῆν στρατὸν λέγεις ; 
ὡς πόλλ᾽ ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός μ᾽ ἀναστένειν πόθεν τὸ δύσφρον τοῦτ᾽ ἐπῆν θυμῷ στύγος ; 
πάλαι τὸ σιγᾶν φάρμακον βλάβης ἔχω .
καὶ πῶς ; 
ὡς νῦν ,τὸ σὸν δή ,καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις .
εὖ γὰρ πέπρακται .
ταῦτα δ᾽ ἐν πολλῷ χρόνῳ τὰ μέν τις ἂν λέξειεν εὐπετῶς ἔχειν ,τὰ δ᾽ αὖτε κἀπίμομφα .
τίς δὲ πλὴν θεῶν ἅπαντ᾽ ἀπήμων τὸν δι᾽ αἰῶνος χρόνον ; 
μόχθους γὰρ εἰ λέγοιμι καὶ δυσαυλίας ,σπαρνὰς παρήξεις καὶ κακοστρώτους ,τί δ᾽ οὐ στένοντες ,̣ οὐ λαχόντες ̣ ἤματος μέρος ; 
τὰ δ᾽ αὖτε χέρσῳ καὶ προσῆν πλέον στύγος ·
εὐναὶ γὰρ ἦσαν δηΐων πρὸς τείχεσιν ·ἐξ οὐρανοῦ δὲ κἀπὸ γῆς λειμώνιαι δρόσοι κατεψάκαζον ,ἔμπεδον σίνος ἐσθημάτων ,τιθέντες ἔνθηρον τρίχα .
χειμῶνα δ᾽ εἰ λέγοι τις οἰωνοκτόνον ,οἷον παρεῖχ᾽ ἄφερτον Ἰδαία χιών ,ἢ θάλπος ,εὖτε πόντος ἐν μεσημβριναῖς κοίταις ἀκύμων νηνέμοις εὕδοι πεσών τί ταῦτα πενθεῖν δεῖ ; 
παροίχεται πόνος ·
παροίχεται δέ ,τοῖσι μὲν τεθνηκόσιν τὸ μήποτ᾽ αὖθις μηδ᾽ ἀναστῆναι μέλειν .
τί τοὺς ἀναλωθέντας ἐν ψήφῳ λέγειν ,τὸν ζῶντα δ᾽ ἀλγεῖν χρὴ τύχης παλιγκότου ; 
καὶ πολλὰ χαίρειν ξυμφορὰς καταξιῶ .
ἡμῖν δὲ τοῖς λοιποῖσιν Ἀργείων στρατοῦ νικᾷ τὸ κέρδος ,πῆμα δ᾽ οὐκ ἀντιρρέπει ·
ὡς κομπάσαι τῷδ᾽ εἰκὸς ἡλίου φάει ὑπὲρ θαλάσσης καὶ χθονὸς ποτωμένοις ·" Τροίαν ἑλόντες δή ποτ᾽ Ἀργείων στόλος θεοῖς λάφυρα ταῦτα τοῖς καθ᾽ Ἑλλάδα δόμοις ἐπασσάλευσαν ἀρχαῖον γάνος ." 
τοιαῦτα χρὴ κλύοντας εὐλογεῖν πόλιν καὶ τοὺς στρατηγούς ·
καὶ χάρις τιμήσεται Διὸς τόδ᾽ ἐκπράξασα .
πάντ᾽ ἔχεις λόγον .
νικώμενος λόγοισιν οὐκ ἀναίνομαι ·
ἀεὶ γὰρ ἥβη τοῖς γέρουσιν εὖ μαθεῖν .
δόμοις δὲ ταῦτα καὶ Κλυταιμήστρᾳ μέλειν εἰκὸς μάλιστα ,σὺν δὲ πλουτίζειν ἐμέ .
ἀνωλόλυξα μὲν πάλαι χαρᾶς ὕπο ,ὅτ᾽ ἦλθ᾽ ὁ πρῶτος νύχιος ἄγγελος πυρός ,φράζων ἅλωσιν Ἰλίου τ᾽ ἀνάστασιν .
καί τίς μ᾽ ἐνίπτων εἶπε ," φρυκτωρῶν δία πεισθεῖσα Τροίαν νῦν πεπορθῆσθαι δοκεῖς ; 
ἦ κάρτα πρὸς γυναικὸς αἴρεσθαι κέαρ ." 
λόγοις τοιούτοις πλαγκτὸς οὖσ᾽ ἐφαινόμην .
ὅμως δ᾽ ἔθυον ,καὶ γυναικείῳ νόμῳ ὀλολυγμὸν ἄλλος ἄλλοθεν κατὰ πτόλιν ἔλασκον εὐφημοῦντες ἐν θεῶν ἕδραις θυηφάγον κοιμῶντες εὐώδη φλόγα .
καὶ νῦν τὰ μάσσω μὲν τί δεῖ σέ μοι λέγειν ; 
ἄνακτος αὐτοῦ πάντα πεύσομαι λόγον .
ὅπως δ᾽ ἄριστα τὸν ἐμὸν αἰδοῖον πόσιν σπεύσω πάλιν μολόντα δέξασθαι ·
- τί γὰρ γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον δρακεῖν ,ἀπὸ στρατείας ἀνδρὶ σώσαντος θεοῦ πύλας ἀνοῖξαι ;- 
ταῦτ᾽ ἀπάγγειλον πόσει ·
ἥκειν ὅπως τάχιστ᾽ ἐράσμιον πόλει ·
γυναῖκα πιστὴν δ᾽ ἐν δόμοις εὕροι μολὼν οἵαν περ οὖν ἔλειπε ,δωμάτων κύνα ἐσθλὴν ἐκείνῳ ,πολεμίαν τοῖς δύσφροσιν ,καὶ τἄλλ᾽ ὁμοίαν πάντα ,σημαντήριον οὐδὲν διαφθείρασαν ἐν μήκει χρόνου .
οὐδ᾽ οἶδα τέρψιν οὐδ᾽ ἐπίψογον φάτιν ἄλλου πρὸς ἀνδρὸς μᾶλλον ἢ χαλκοῦ βαφάς .
τοιόσδ᾽ ὁ κόμπος τῆς ἀληθείας γέμων οὐκ αἰσχρὸς ὡς γυναικὶ γενναίᾳ λακεῖν .
αὕτη μὲν οὕτως εἶπε μανθάνοντί σοι τοροῖσιν ἑρμηνεῦσιν εὐπρεπῶς λόγον .
σὺ δ᾽ εἰπέ ,κῆρυξ ,Μενέλεων δὲ πεύθομαι .
εἰ νόστιμός τε καὶ σεσωσμένος πάλιν ἥκει σὺν ὑμῖν ,τῆσδε γῆς φίλον κράτος .
οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως λέξαιμι τὰ ψευδῆ καλὰ ἐς τὸν πολὺν φίλοισι καρποῦσθαι χρόνον .
πῶς δῆτ᾽ ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις ; 
σχισθέντα δ᾽ οὐκ εὔκρυπτα γίγνεται τάδε .
ἁνὴρ ἄφαντος ἐξ Ἀχαιικοῦ στρατοῦ ,αὐτός τε καὶ τὸ πλοῖον .
οὐ ψευδῆ λέγω .
πότερον ἀναχθεὶς ἐμφανῶς ἐξ Ἰλίου ,ἢ χεῖμα ,κοινὸν ἄχθος ,ἥρπασε στρατοῦ ; 
ἔκυρσας ὥστε τοξότης ἄκρος σκοποῦ ·
πότερα γὰρ αὐτοῦ ζῶντος ἢ τεθνηκότος φάτις πρὸς ἄλλων ναυτίλων ἐκλῄζετο ; 
οὐκ οἶδεν οὐδεὶς ὥστ᾽ ἀπαγγεῖλαι τορῶς ,πλὴν τοῦ τρέφοντος Ἡλίου χθονὸς φύσιν .
πῶς γὰρ λέγεις χειμῶνα ναυτικῷ στρατῷ ἐλθεῖν τελευτῆσαί τε δαιμόνων κότῳ ; 
εὔφημον ἦμαρ οὐ πρέπει κακαγγέλῳ γλώσσῃ μιαίνειν ·
χωρὶς ἡ τιμὴ θεῶν .
ὅταν δ᾽ ἀπευκτὰ πήματ᾽ ἄγγελος πόλει στυγνῷ προσώπῳ πτωσίμου στρατοῦ φέρῃ ,πόλει μὲν ἕλκος ἓν τὸ δήμιον τυχεῖν ,πολλοὺς δὲ πολλῶν ἐξαγισθέντας δόμων ἄνδρας διπλῇ μάστιγι ,τὴν Ἄρης φιλεῖ ,δίλογχον ἄτην ,φοινίαν ξυνωρίδα ·
τοιῶνδε μέντοι πημάτων σεσαγμένον πρέπει λέγειν παιᾶνα τόνδ᾽ Ἐρινύων .
σωτηρίων δὲ πραγμάτων εὐάγγελον ἥκοντα πρὸς χαίρουσαν εὐεστοῖ πόλιν ,πῶς κεδνὰ τοῖς κακοῖσι συμμείξω ,λέγων χειμῶν᾽ Ἀχαιοῖς οὐκ ἀμήνιτον θεῶν ; 
ξυνώμοσαν γάρ ,ὄντες ἔχθιστοι τὸ πρίν ,πῦρ καὶ θάλασσα ,καὶ τὰ πίστ᾽ ἐδειξάτην φθείροντε τὸν δύστηνον Ἀργείων στρατόν .
ἐν νυκτὶ δυσκύμαντα δ᾽ ὠρώρει κακά .
ναῦς γὰρ πρὸς ἀλλήλαισι Θρῄκιαι πνοαὶ ἤρεικον ·
αἱ δὲ κεροτυπούμεναι βίᾳ χειμῶνι τυφῶ σὺν ζάλῃ τ᾽ ὀμβροκτύπῳ ᾤχοντ᾽ ἄφαντοι ποιμένος κακοῦ στρόβῳ .
ἐπεὶ δ᾽ ἀνῆλθε λαμπρὸν ἡλίου φάος ,ὁρῶμεν ἀνθοῦν πέλαγος Αἰγαῖον νεκροῖς ἀνδρῶν Ἀχαιῶν ναυτικοῖς τ᾽ ἐρειπίοις .
ἡμᾶς γε μὲν δὴ ναῦν τ᾽ ἀκήρατον σκάφος ἤτοι τις ἐξέκλεψεν ἢ ᾽ ξῃτήσατο θεός τις ,οὐκ ἄνθρωπος ,οἴακος θιγών .
τύχη δὲ σωτὴρ ναῦν θέλουσ᾽ ἐφέζετο ,ὡς μήτ᾽ ἐν ὅρμῳ κύματος ζάλην ἔχειν μήτ᾽ ἐξοκεῖλαι πρὸς κραταίλεων χθόνα .
ἔπειτα δ᾽ Ἅιδην πόντιον πεφευγότες ,λευκὸν κατ᾽ ἦμαρ ,οὐ πεποιθότες τύχῃ ,ἐβουκολοῦμεν φροντίσιν νέον πάθος ,στρατοῦ καμόντος καὶ κακῶς σποδουμένου .
καὶ νῦν ἐκείνων εἴ τίς ἐστιν ἐμπνέων ,λέγουσιν ἡμᾶς ὡς ὀλωλότας ,τί μή ; 
ἡμεῖς τ᾽ ἐκείνους ταὔτ᾽ ἔχειν δοξάζομεν .
γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα .
Μενέλεων γὰρ οὖν πρῶτόν τε καὶ μάλιστα προσδόκα μολεῖν .
εἰ γοῦν τις ἀκτὶς ἡλίου νιν ἱστορεῖ καὶ ζῶντα καὶ βλέποντα ,μηχαναῖς Διός ,οὔπω θέλοντος ἐξαναλῶσαι γένος ,ἐλπίς τις αὐτὸν πρὸς δόμους ἥξειν πάλιν .
τοσαῦτ᾽ ἀκούσας ἴσθι τἀληθῆ κλύων .
τίς ποτ᾽ ὠνόμαζεν ὧδ᾽ ἐς τὸ πᾶν ἐτητύμως - μή τις ὅντιν᾽ οὐχ ὁρῶμεν προνοί - αισι τοῦ πεπρωμένου γλῶσσαν ἐν τύχᾳ νέμων ;- 
τὰν δορίγαμβρον ἀμφινει - κῆ θ᾽ Ἑλέναν ; 
ἐπεὶ πρεπόντως ἑλένας ,ἕλανδρος ,ἑλέ - πτολις ,ἐκ τῶν ἁβροτίμων προκαλυμμάτων ἔπλευσε ζεφύρου γίγαντος αὔρᾳ ,πολύανδροί τε φεράσπιδες κυναγοὶ κατ᾽ ἴχνος πλατᾶν ἄφαντον κελσάντων Σιμόεντος ἀ - κτὰς ἐπ᾽ ἀεξιφύλλους δι᾽ ἔριν αἱματόεσσαν .Ἰλίῳ δὲ κῆδος ὀρθ - ώνυμον τελεσσίφρων μῆνις ἤλασεν ,τραπέζας ἀτί - μωσιν ὑστέρῳ χρόνῳ καὶ ξυνεστίου Διὸς πρασσομένα τὸ νυμφότι - μον μέλος ἐκφάτως τίοντας ,ὑμέναιον ,ὃς τότ᾽ ἐπέρ - ρεπεν γαμβροῖσιν ἀείδειν ·μεταμανθάνουσα δ᾽ ὕμνον Πριάμου πόλις γεραιὰ πολύθρηνον μέγα που στένει κικλήσκου - σα Πάριν τὸν αἰνόλεκτρον ,παμπορθῆ πολύθρηνον αἰῶνα διαὶ πολιτᾶν μέλεον αἷμ᾽ 
ἔθρεψεν δὲ λέοντος ἶ - νιν δόμοις ἀγάλακτον οὕ - τως ἀνὴρ φιλόμαστον ,ἐν βιότου προτελείοις ἅμερον ,εὐφιλόπαιδα καὶ γεραροῖς ἐπίχαρτον .
πολέα δ᾽ ἔσχ᾽ ἐν ἀγκάλαις νεοτρόφου τέκνου δίκαν ,φαιδρωπὸς ποτὶ χεῖρα σαί - νων τε γαστρὸς ἀνάγκαις .
χρονισθεὶς δ᾽ ἀπέδειξεν ἦ - θος τὸ πρὸς τοκέων ·
χάριν γὰρ τροφεῦσιν ἀμείβων μηλοφόνοισιν ἐν ἄταις δαῖτ᾽ ἀκέλευστος ἔτευξεν ·
αἵματι δ᾽ οἶκος ἐφύρθη ,ἄμαχον ἄλγος οἰκέταις μέγα σίνος πολυκτόνον .
ἐκ θεοῦ δ᾽ ἱερεύς τις ἄ - τας δόμοις προσεθρέφθη .
πάραυτα δ᾽ ἐλθεῖν ἐς Ἰλίου πόλιν λέγοιμ᾽ ἂν φρόνημα μὲν νηνέμου γαλάνας ,ἀκασκαῖον δ᾽ ἄγαλμα πλούτου ,μαλθακὸν ὀμμάτων βέλος ,δηξίθυμον ἔρωτος ἄνθος .
παρακλίνασ᾽ ἐπέκρανεν δὲ γάμου πικρὰς τελευτάς ,δύσεδρος καὶ δυσόμιλος συμένα Πριαμίδαισιν ,πομπᾷ Διὸς ξενίου ,νυμφόκλαυτος Ἐρινύς .
παλαίφατος δ᾽ ἐν βροτοῖς γέρων λόγος τέτυκται ,μέγαν τελε - σθέντα φωτὸς ὄλβον τεκνοῦσθαι μηδ᾽ ἄπαιδα θνῄσκειν ,ἐκ δ᾽ ἀγαθᾶς τύχας γένει βλαστάνειν ἀκόρεστον οἰζύν .δίχα δ᾽ ἄλλων μονόφρων εἰ - μί ·τὸ δυσσεβὲς γὰρ ἔργον μετὰ μὲν πλείονα τίκτει ,σφετέρᾳ δ᾽ εἰκότα γέννᾳ .οἴκων δ᾽ ἄρ᾽ εὐθυδίκων καλλίπαις πότμος αἰεί .φιλεῖ δὲ τίκτειν Ὕβρις μὲν παλαιὰ νεά - ζουσαν ἐν κακοῖς βροτῶν ὕβριν τότ᾽ ἢ τόθ᾽ ,ὅτε τὸ κύρ - ιον μόλῃ φάος τόκου ,δαίμονά τε τὰν ἄμαχον ἀπόλεμ - ον ,ἀνίερον Θράσος ,μελαί - νας μελάθροισιν Ἄτας 
τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα σὺν πίνῳ χερῶν παλιντρόποις ὄμμασι λιποῦσ᾽ ,ὅσια προσέμολ - ε ,δύναμιν οὐ σέβουσα πλού - του παράσημον αἴνῳ ·
πᾶν δ᾽ ἐπὶ τέρμα νωμᾷ .
ἄγε δή ,βασιλεῦ ,Τροίας πτολίπορθ᾽ ,Ἀτρέως γένεθλον ,πῶς σε προσείπω ; 
πῶς σε σεβίζω μήθ᾽ ὑπεράρας μήθ᾽ ὑποκάμψας καιρὸν χάριτος ; 
πολλοὶ δὲ βροτῶν τὸ δοκεῖν εἶναι προτίουσι δίκην παραβάντες .
τῷ δυσπραγοῦντι δ᾽ ἐπιστενάχειν πᾶς τις ἕτοιμος ·
δῆγμα δὲ λύπης οὐδὲν ἐφ᾽ ἧπαρ προσικνεῖται ·
καὶ ξυγχαίρουσιν ὁμοιοπρεπεῖς ἀγέλαστα πρόσωπα βιαζόμενοι .
ὅστις δ᾽ ἀγαθὸς προβατογνώμων ,οὐκ ἔστι λαθεῖν ὄμματα φωτός ,τὰ δοκοῦντ᾽ εὔφρονος ἐκ διανοίας ὑδαρεῖ σαίνειν φιλότητι .
σὺ δέ μοι τότε μὲν στέλλων στρατιὰν Ἑλένης ἕνεκ᾽ ,οὐ γάρ σ᾽ ἐπικεύσω ,κάρτ᾽ ἀπομούσως ἦσθα γεγραμμένος ,οὐδ᾽ εὖ πραπίδων οἴακα νέμων θράσος ἐκ θυσιῶν ἀνδράσι θνῄσκουσι κομίζων .
νῦν δ᾽ οὐκ ἀπ᾽ ἄκρας φρενὸς οὐδ᾽ ἀφίλως εὔφρων πόνος εὖ τελέσασιν .
γνώσῃ δὲ χρόνῳ διαπευθόμενος τόν τε δικαίως καὶ τὸν ἀκαίρως πόλιν οἰκουροῦντα πολιτῶν .
πρῶτον μὲν Ἄργος καὶ θεοὺς ἐγχωρίους δίκη προσειπεῖν ,τοὺς ἐμοὶ μεταιτίους νόστου δικαίων θ᾽ ὧν ἐπραξάμην πόλιν Πριάμου ·
δίκας γὰρ οὐκ ἀπὸ γλώσσης θεοὶ κλύοντες ἀνδροθνῆτας Ἰλίου φθορὰς ἐς αἱματηρὸν τεῦχος οὐ διχορρόπως ψήφους ἔθεντο ·
τῷ δ᾽ ἐναντίῳ κύτει ἐλπὶς προσῄει χειρὸς οὐ πληρουμένῳ .καπνῷ δ᾽ ἁλοῦσα νῦν ἔτ᾽ εὔσημος πόλις .
ἄτης θύελλαι ζῶσι ·
συνθνῄσκουσα δὲ σποδὸς προπέμπει πίονας πλούτου πνοάς .
τούτων θεοῖσι χρὴ πολύμνηστον χάριν τίνειν ,ἐπείπερ καὶ πάγας ὑπερκότους ἐφραξάμεσθα καὶ γυναικὸς οὕνεκα πόλιν διημάθυνεν Ἀργεῖον δάκος ,ἵππου νεοσσός ,ἀσπιδηφόρος λεώς ,πήδημ᾽ ὀρούσας ἀμφὶ Πλειάδων δύσιν ·ὑπερθορὼν δὲ πύργον ὠμηστὴς λέων ἄδην ἔλειξεν αἵματος τυραννικοῦ .
θεοῖς μὲν ἐξέτεινα φροίμιον τόδε ·
τὰ δ᾽ ἐς τὸ σὸν φρόνημα ,μέμνημαι κλύων ,καὶ φημὶ ταὐτὰ καὶ συνήγορόν μ᾽ ἔχεις .
παύροις γὰρ ἀνδρῶν ἐστι συγγενὲς τόδε ,φίλον τὸν εὐτυχοῦντ᾽ ἄνευ φθόνου σέβειν .
δύσφρων γὰρ ἰὸς καρδίαν προσήμενος ἄχθος διπλοίζει τῷ πεπαμένῳ νόσον ,τοῖς τ᾽ αὐτὸς αὑτοῦ πήμασιν βαρύνεται καὶ τὸν θυραῖον ὄλβον εἰσορῶν στένει .εἰδὼς λέγοιμ᾽ ἄν ,εὖ γὰρ ἐξεπίσταμαι ὁμιλίας κάτοπτρον ,εἴδωλον σκιᾶς δοκοῦντας εἶναι κάρτα πρευμενεῖς ἐμοί .
μόνος δ᾽ Ὀδυσσεύς ,ὅσπερ οὐχ ἑκὼν ἔπλει ,ζευχθεὶς ἕτοιμος ἦν ἐμοὶ σειραφόρος ·
εἴτ᾽ οὖν θανόντος εἴτε καὶ ζῶντος πέρι λέγω .τὰ δ᾽ ἄλλα πρὸς πόλιν τε καὶ θεοὺς κοινοὺς ἀγῶνας θέντες ἐν πανηγύρει βουλευσόμεσθα .
καὶ τὸ μὲν καλῶς ἔχον ὅπως χρονίζον εὖ μενεῖ βουλευτέον ·
ὅτῳ δὲ καὶ δεῖ φαρμάκων παιωνίων ,ἤτοι κέαντες ἢ τεμόντες εὐφρόνως πειρασόμεσθα πῆμ᾽ ἀποστρέψαι νόσου .
νῦν δ᾽ ἐς μέλαθρα καὶ δόμους ἐφεστίους ἐλθὼν θεοῖσι πρῶτα δεξιώσομαι ,οἵπερ πρόσω πέμψαντες ἤγαγον πάλιν .
νίκη δ᾽ ἐπείπερ ἕσπετ᾽ ,ἐμπέδως μένοι .
ἄνδρες πολῖται ,πρέσβος Ἀργείων τόδε ,οὐκ αἰσχυνοῦμαι τοὺς φιλάνορας τρόπους λέξαι πρὸς ὑμᾶς ·
ἐν χρόνῳ δ᾽ ἀποφθίνει τὸ τάρβος ἀνθρώποισιν .
οὐκ ἄλλων πάρα μαθοῦσ᾽ ,ἐμαυτῆς δύσφορον λέξω βίον τοσόνδ᾽ ὅσον περ οὗτος ἦν ὑπ᾽ Ἰλίῳ .
τὸ μὲν γυναῖκα πρῶτον ἄρσενος δίχα ἧσθαι δόμοις ἔρημον ἔκπαγλον κακόν ,πολλὰς κλύουσαν κληδόνας παλιγκότους ·
καὶ τὸν μὲν ἥκειν ,τὸν δ᾽ ἐπεσφέρειν κακοῦ κάκιον ἄλλο πῆμα ,λάσκοντας δόμοις .
καὶ τραυμάτων μὲν εἰ τόσων ἐτύγχανεν ἀνὴρ ὅδ᾽ ,ὡς πρὸς οἶκον ὠχετεύετο φάτις ,τέτρηται δικτύου πλέον λέγειν .
εἰ δ᾽ ἦν τεθνηκώς ,ὡς ἐπλήθυον λόγοι ,τρισώματός τἂν Γηρυὼν ὁ δεύτερος [ πολλὴν ἄνωθεν ,τὴν κάτω γὰρ οὐ λέγω ,] χθονὸς τρίμοιρον χλαῖναν ἐξηύχει λαβεῖν ,ἅπαξ ἑκάστῳ κατθανὼν μορφώματι .
τοιῶνδ᾽ ἕκατι κληδόνων παλιγκότων πολλὰς ἄνωθεν ἀρτάνας ἐμῆς δέρης ἔλυσαν ἄλλοι πρὸς βίαν λελημμένης .
ἐκ τῶνδέ τοι παῖς ἐνθάδ᾽ οὐ παραστατεῖ ,ἐμῶν τε καὶ σῶν κύριος πιστωμάτων ,ὡς χρῆν ,Ὀρέστης ·
μηδὲ θαυμάσῃς τόδε .
τρέφει γὰρ αὐτὸν εὐμενὴς δορύξενος Στρόφιος ὁ Φωκεύς ,ἀμφίλεκτα πήματα ἐμοὶ προφωνῶν ,τόν θ᾽ ὑπ᾽ Ἰλίῳ σέθεν κίνδυνον ,εἴ τε δημόθρους ἀναρχία βουλὴν καταρρίψειεν ,ὥστε σύγγονον βροτοῖσι τὸν πεσόντα λακτίσαι πλέον .
τοιάδε μέντοι σκῆψις οὐ δόλον φέρει .
ἔμοιγε μὲν δὴ κλαυμάτων ἐπίσσυτοι πηγαὶ κατεσβήκασιν ,οὐδ᾽ ἔνι σταγών .
ἐν ὀψικοίτοις δ᾽ ὄμμασιν βλάβας ἔχω τὰς ἀμφί σοι κλαίουσα λαμπτηρουχίας ἀτημελήτους αἰέν .
ἐν δ᾽ ὀνείρασιν λεπταῖς ὑπαὶ κώνωπος ἐξηγειρόμην ῥιπαῖσι θωύσσοντος ,ἀμφί σοι πάθη ὁρῶσα πλείω τοῦ ξυνεύδοντος χρόνου .
νῦν ταῦτα πάντα τλᾶσ᾽ ἀπενθήτῳ φρενὶ λέγοιμ᾽ ἂν ἄνδρα τόνδε τῶν σταθμῶν κύνα ,σωτῆρα ναὸς πρότονον ,ὑψηλῆς στέγης στῦλον ποδήρη ,μονογενὲς τέκνον πατρί ,καὶ γῆν φανεῖσαν ναυτίλοις παρ᾽ ἐλπίδα ,κάλλιστον ἦμαρ εἰσιδεῖν ἐκ χείματος ,ὁδοιπόρῳ διψῶντι πηγαῖον ῥέος ·
φθόνος δ᾽ ἀπέστω ·
πολλὰ γὰρ τὰ πρὶν κακὰ ἠνειχόμεσθα .
νῦν δέ μοι ,φίλον κάρα ,ἔκβαιν᾽ ἀπήνης τῆσδε ,μὴ χαμαὶ τιθεὶς τὸν σὸν πόδ᾽ ,ὦναξ ,Ἰλίου πορθήτορα .δμῳαί ,τί μέλλεθ᾽ ,αἷς ἐπέσταλται τέλος πέδον κελεύθου στρωννύναι πετάσμασιν ; 
εὐθὺς γενέσθω πορφυρόστρωτος πόρος ἐς δῶμ᾽ ἄελπτον ὡς ἂν ἡγῆται δίκη .
τὰ δ᾽ ἄλλα φροντὶς οὐχ ὕπνῳ νικωμένη θήσει δικαίως σὺν θεοῖς εἱμαρμένα .Λήδας γένεθλον ,δωμάτων ἐμῶν φύλαξ ,ἀπουσίᾳ μὲν εἶπας εἰκότως ἐμῇ ·μακρὰν γὰρ ἐξέτεινας ·
ἀλλ᾽ ἐναισίμως αἰνεῖν ,παρ᾽ ἄλλων χρὴ τόδ᾽ ἔρχεσθαι γέρας ·
καὶ τἄλλα μὴ γυναικὸς ἐν τρόποις ἐμὲ ἅβρυνε ,μηδὲ βαρβάρου φωτὸς δίκην χαμαιπετὲς βόαμα προσχάνῃς ἐμοί ,μηδ᾽ εἵμασι στρώσασ᾽ ἐπίφθονον πόρον τίθει ·
θεούς τοι τοῖσδε τιμαλφεῖν χρεών ·
ἐν ποικίλοις δὲ θνητὸν ὄντα κάλλεσιν βαίνειν ἐμοὶ μὲν οὐδαμῶς ἄνευ φόβου .
λέγω κατ᾽ ἄνδρα ,μὴ θεόν ,σέβειν ἐμέ .
χωρὶς ποδοψήστρων τε καὶ τῶν ποικίλων κληδὼν ἀυτεῖ ·καὶ τὸ μὴ κακῶς φρονεῖν θεοῦ μέγιστον δῶρον .
ὀλβίσαι δὲ χρὴ βίον τελευτήσαντ᾽ ἐν εὐεστοῖ φίλῃ .
εἰ πάντα δ᾽ ὣς πράσσοιμ᾽ ἄν ,εὐθαρσὴς ἐγώ .
καὶ μὴν τόδ᾽ εἰπὲ μὴ παρὰ γνώμην ἐμοί .
γνώμην μὲν ἴσθι μὴ διαφθεροῦντ᾽ ἐμέ .
ηὔξω θεοῖς δείσας ἂν ὧδ᾽ ἔρδειν τάδε .
εἴπερ τις ,εἰδώς γ᾽ εὖ τόδ᾽ ἐξεῖπον τέλος .
τί δ᾽ ἂν δοκεῖ σοι Πρίαμος ,εἰ τάδ᾽ ἤνυσεν ; 
ἐν ποικίλοις ἂν κάρτα μοι βῆναι δοκεῖ .
μή νυν τὸν ἀνθρώπειον αἰδεσθῇς ψόγον .
φήμη γε μέντοι δημόθρους μέγα σθένει .
ὁ δ᾽ ἀφθόνητός γ᾽ οὐκ ἐπίζηλος πέλει .
οὔτοι γυναικός ἐστιν ἱμείρειν μάχης .
τοῖς δ᾽ ὀλβίοις γε καὶ τὸ νικᾶσθαι πρέπει .
ἦ καὶ σὺ νίκην τήνδε δήριος τίεις ; 
πιθοῦ ·
κράτος μέντοι πάρες γ᾽ ἑκὼν ἐμοί .
ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ σοι ταῦθ᾽ ,ὑπαί τις ἀρβύλας λύοι τάχος ,πρόδουλον ἔμβασιν ποδός .
καὶ τοῖσδέ μ᾽ ἐμβαίνονθ᾽ ἁλουργέσιν θεῶν μή τις πρόσωθεν ὄμματος βάλοι φθόνος .
πολλὴ γὰρ αἰδὼς δωματοφθορεῖν ποσὶν φθείροντα πλοῦτον ἀργυρωνήτους θ᾽ ὑφάς .
τούτων μὲν οὕτω ·
τὴν ξένην δὲ πρευμενῶς τήνδ᾽ ἐσκόμιζε ·
τὸν κρατοῦντα μαλθακῶς θεὸς πρόσωθεν εὐμενῶς προσδέρκεται .
ἑκὼν γὰρ οὐδεὶς δουλίῳ χρῆται ζυγῷ .
αὕτη δὲ πολλῶν χρημάτων ἐξαίρετον ἄνθος ,στρατοῦ δώρημ᾽ ,ἐμοὶ ξυνέσπετο .
ἐπεὶ δ᾽ ἀκούειν σοῦ κατέστραμμαι τάδε ,εἶμ᾽ ἐς δόμων μέλαθρα πορφύρας πατῶν .
ἔστιν θάλασσα ,τίς δέ νιν κατασβέσει ; 
τρέφουσα πολλῆς πορφύρας ἰσάργυρον κηκῖδα παγκαίνιστον ,εἱμάτων βαφάς .
πένεσθαι δ᾽ οὐκ ἐπίσταται δόμος .
πολλῶν πατησμὸν δ᾽ εἱμάτων ἂν ηὐξάμην ,δόμοισι προυνεχθέντος ἐν χρηστηρίοις ,ψυχῆς κόμιστρα τῆσδε μηχανωμένῃ .
ῥίζης γὰρ οὔσης φυλλὰς ἵκετ᾽ ἐς δόμους ,σκιὰν ὑπερτείνασα σειρίου κυνός .
καὶ σοῦ μολόντος δωματῖτιν ἑστίαν ,θάλπος μὲν ἐν χειμῶνι σημαίνεις μολόν ·
ὅταν δὲ τεύχῃ Ζεὺς ἀπ᾽ ὄμφακος πικρᾶς οἶνον ,τότ᾽ ἤδη ψῦχος ἐν δόμοις πέλει ,ἀνδρὸς τελείου δῶμ᾽ ἐπιστρωφωμένου .
Ζεῦ ,Ζεῦ τέλειε ,τὰς ἐμὰς εὐχὰς τέλει ·
μέλοι δέ τοι σοὶ τῶν περ ἂν μέλλῃς τελεῖν .
τίπτε μοι τόδ᾽ ἐμπέδως δεῖμα προστατήριον καρδίας τερασκόπου ποτᾶται ,μαντιπολεῖ δ᾽ ἀκέλευστος ἄμισθος ἀοιδά ,οὐδ᾽ ἀποπτύσαι δίκαν δυσκρίτων ὀνειράτων θάρσος εὐπειθὲς ἵ - ζει φρενὸς φίλον θρόνον ; 
χρόνος δ᾽ ἐπὶ πρυμνησίων ξυνεμβολαῖς ψαμμί᾽ ἀκτᾶς παρή - μησεν ,εὖθ᾽ ὑπ᾽ Ἴλιον ὦρτο ναυβάτας στρατός .
πεύθομαι δ᾽ ἀπ᾽ ὀμμάτων νόστον ,αὐτόμαρτυς ὤν ·
τὸν δ᾽ ἄνευ λύρας ὅμως ὑμνῳδεῖ θρῆνον Ἐρινύος αὐτοδίδακτος ἔσωθεν θυμός ,οὐ τὸ πᾶν ἔχων ἐλπίδος φίλον θράσος .
σπλάγχνα δ᾽ οὔτοι ματᾴ - ζει πρὸς ἐνδίκοις φρεσὶν τελεσφόροις δίναις κυκώμενον κέαρ .
εὔχομαι δ᾽ ἐξ ἐμᾶς ἐλπίδος ψύθη πεσεῖν ἐς τὸ μὴ τελεσφόρον .
μάλα γέ τοι τὸ μεγάλας ὑγιείας ἀκόρεστον τέρμα ·
νόσος γάρ γείτων ὁμότοιχος ἐρείδει .
καὶ πότμος εὐθυπορῶν ἀνδρὸς ἔπαισεν ἄφαντον ἕρμα .
καὶ πρὸ μέν τι χρημάτων κτησίων ὄκνος βαλὼν σφενδόνας ἀπ᾽ εὐμέτρου ,οὐκ ἔδυ πρόπας δόμος πημονᾶς γέμων ἄγαν ,οὐδ᾽ ἐπόντισε σκάφος .
πολλά τοι δόσις ἐκ Διὸς ἀμφιλα - φής τε καὶ ἐξ ἀλόκων ἐπετειᾶν νῆστιν ὤλεσεν νόσον .
τὸ δ᾽ ἐπὶ γᾶν πεσὸν ἅπαξ θανάσιμον πρόπαρ ἀνδρὸς μέλαν αἷμα τίς ἂν πάλιν ἀγκαλέσαιτ᾽ ἐπαείδων ; 
οὐδὲ τὸν ὀρθοδαῆ τῶν φθιμένων ἀνάγειν Ζεὺς ἀπέπαυσεν ἐπ᾽ εὐλαβείᾳ ; 
εἰ δὲ μὴ τεταγμένα μοῖρα μοῖραν ἐκ θεῶν εἶργε μὴ πλέον φέρειν ,προφθάσασα καρδία γλῶσσαν ἂν τάδ᾽ ἐξέχει .
νῦν δ᾽ ὑπὸ σκότῳ βρέμει θυμαλγής τε καὶ οὐδὲν ἐπελπομέν - α ποτὲ καίριον ἐκτολυπεύσειν ζωπυρουμένας φρενός .
εἴσω κομίζου καὶ σύ ,Κασάνδραν λέγω ,ἐπεί σ᾽ ἔθηκε Ζεὺς ἀμηνίτως δόμοις κοινωνὸν εἶναι χερνίβων ,πολλῶν μέτα δούλων σταθεῖσαν κτησίου βωμοῦ πέλας ·ἔκβαιν᾽ ἀπήνης τῆσδε ,μηδ᾽ ὑπερφρόνει .
καὶ παῖδα γάρ τοί φασιν Ἀλκμήνης ποτὲ πραθέντα τλῆναι δουλίας μάζης τυχεῖν .
εἰ δ᾽ οὖν ἀνάγκη τῆσδ᾽ ἐπιρρέποι τύχης ,ἀρχαιοπλούτων δεσποτῶν πολλὴ χάρις .
οἳ δ᾽ οὔποτ᾽ ἐλπίσαντες ἤμησαν καλῶς ,ὠμοί τε δούλοις πάντα καὶ παρὰ στάθμην .
ἔχεις παρ᾽ ἡμῶν οἷά περ νομίζεται .
σοί τοι λέγουσα παύεται σαφῆ λόγον .
ἐντός δ᾽ ἂν οὖσα μορσίμων ἀγρευμάτων πείθοι᾽ ἄν ,εἰ πείθοι᾽ ·
ἀπειθοίης δ᾽ ἴσως .
ἀλλ᾽ εἴπερ ἐστι μὴ χελιδόνος δίκην ἀγνῶτα φωνὴν βάρβαρον κεκτημένη ,ἔσω φρενῶν λέγουσα πείθω νιν λόγῳ .
ἕπου .
τὰ λῷστα τῶν παρεστώτων λέγει .
πιθοῦ λιποῦσα τόνδ᾽ ἁμαξήρη θρόνον .
οὔτοι θυραίᾳ τῇδ᾽ ἐμοὶ σχολὴ πάρα τρίβειν ·
τὰ μὲν γὰρ ἑστίας μεσομφάλου ἕστηκεν ἤδη μῆλα πρὸς σφαγὰς πάρος ,ὡς οὔποτ᾽ ἐλπίσασι τήνδ᾽ ἕξειν χάριν .
σὺ δ᾽ εἴ τι δράσεις τῶνδε ,μὴ σχολὴν τίθει .
εἰ δ᾽ ἀξυνήμων οὖσα μὴ δέχῃ λόγον ,σὺ δ᾽ ἀντὶ φωνῆς φράζε καρβάνῳ χερί .
ἑρμηνέως ἔοικεν ἡ ξένη τοροῦ δεῖσθαι ·
τρόπος δὲ θηρὸς ὡς νεαιρέτου .
ἦ μαίνεταί γε καὶ κακῶν κλύει φρενῶν ,ἥτις λιποῦσα μὲν πόλιν νεαίρετον ἥκει ,χαλινὸν δ᾽ οὐκ ἐπίσταται φέρειν ,πρὶν αἱματηρὸν ἐξαφρίζεσθαι μένος .
οὐ μὴν πλέω ῥίψασ᾽ ἀτιμασθήσομαι .
ἐγὼ δ᾽ ,ἐποικτίρω γάρ ,οὐ θυμώσομαι .
ἴθ᾽ ,ὦ τάλαινα ,τόνδ᾽ ἐρημώσασ᾽ ὄχον ,εἴκουσ᾽ ἀνάγκῃ τῇδε καίνισον ζυγόν .
Ὦπολλον Ὦπολλον .
τί ταῦτ᾽ ἀνωτότυξας ἀμφὶ Λοξίου ; 
οὐ γὰρ τοιοῦτος ὥστε θρηνητοῦ τυχεῖν .
Ὦπολλον Ὦπολλον .
ἡ δ᾽ αὖτε δυσφημοῦσα τὸν θεὸν καλεῖ οὐδὲν προσήκοντ᾽ ἐν γόοις παραστατεῖν .
Ἄπολλον Ἄπολλον ἀγυιᾶτ᾽ ,ἀπόλλων ἐμός .
ἀπώλεσας γὰρ οὐ μόλις τὸ δεύτερον .
χρήσειν ἔοικεν ἀμφὶ τῶν αὑτῆς κακῶν .
μένει τὸ θεῖον δουλίᾳ περ ἐν φρενί .
Ἄπολλον Ἄπολλον ἀγυιᾶτ᾽ ,ἀπόλλων ἐμός .
ἆ ποῖ ποτ᾽ ἤγαγές με ; 
πρὸς ποίαν στέγην ; 
πρὸς τὴν Ἀτρειδῶν ·
εἰ σὺ μὴ τόδ᾽ ἐννοεῖς ,ἐγὼ λέγω σοι ·
καὶ τάδ᾽ οὐκ ἐρεῖς ψύθη .μισόθεον μὲν οὖν ,πολλὰ συνίστορα αὐτόφονα κακὰ καρατόμα ,ἀνδροσφαγεῖον καὶ πεδορραντήριον .ἔοικεν εὔρις ἡ ξένη κυνὸς δίκην εἶναι ,ματεύει δ᾽ ὧν ἀνευρήσει φόνον .μαρτυρίοισι γὰρ τοῖσδ᾽ ἐπιπείθομαι ·
κλαιόμενα τάδε βρέφη σφαγάς ,ὀπτάς τε σάρκας πρὸς πατρὸς βεβρωμένας .
τὸ μὲν κλέος σοῦ μαντικὸν πεπυσμένοι ἦμεν ·
προφήτας δ᾽ οὔτινας ματεύομεν .
ἰὼ πόποι ,τί ποτε μήδεται ; 
τί τόδε νέον ἄχος μέγα μέγ᾽ ἐν δόμοισι τοῖσδε μήδεται κακὸν ἄφερτον φίλοισιν ,δυσίατον ; 
ἀλκὰ δ᾽ ἑκὰς ἀποστατεῖ .
τούτων ἄιδρίς εἰμι τῶν μαντευμάτων .
ἐκεῖνα δ᾽ ἔγνων ·
πᾶσα γὰρ πόλις βοᾷ .
ἰὼ τάλαινα ,τόδε γὰρ τελεῖς ,τὸν ὁμοδέμνιον πόσιν λουτροῖσι φαιδρύνασα - πῶς φράσω τέλος ; 
τάχος γὰρ τόδ᾽ ἔσται ·
προτείνει δὲ χεὶρ ἐκ χερὸς ὀρέγματα .
οὔπω ξυνῆκα ·
νῦν γὰρ ἐξ αἰνιγμάτων ἐπαργέμοισι θεσφάτοις ἀμηχανῶ .
ἒ ἔ ,παπαῖ παπαῖ ,τί τόδε φαίνεται ; 
ἀλλ᾽ ἄρκυς ἡ ξύνευνος ,ἡ ξυναιτία φόνου .
στάσις δ᾽ ἀκόρετος γένει κατολολυξάτω θύματος λευσίμου .
ποίαν Ἐρινὺν τήνδε δώμασιν κέλῃ ἐπορθιάζειν ; 
οὔ με φαιδρύνει λόγος .
ἐπὶ δὲ καρδίαν ἔδραμε κροκοβαφὴς σταγών ,ἅτε καιρία πτώσιμος ξυνανύτει βίου δύντος αὐγαῖς ·ταχεῖα δ᾽ ἄτα πέλει .ἆ ἆ ,ἰδοὺ ἰδού ·
ἄπεχε τῆς βοὸς τὸν ταῦρον ·
ἐν πέπλοισι μελαγκέρῳ λαβοῦσα μηχανήματι τύπτει ·πίτνει δ᾽ ἐν ἐνύδρῳ τεύχει .
δολοφόνου λέβητος τύχαν σοι λέγω .
οὐ κομπάσαιμ᾽ ἂν θεσφάτων γνώμων ἄκρος εἶναι ,κακῷ δέ τῳ προσεικάζω τάδε .
ἀπὸ δὲ θεσφάτων τίς ἀγαθὰ φάτις βροτοῖς τέλλεται ; 
κακῶν γὰρ διαὶ πολυεπεῖς τέχναι θεσπιῳδὸν φόβον φέρουσιν μαθεῖν .
ἰὼ ἰὼ ταλαίνας κακόποτμοι τύχαι ·
τὸ γὰρ ἐμὸν θροῶ πάθος ἐπεγχύδαν .
ποῖ δή με δεῦρο τὴν τάλαιναν ἤγαγες ; 
οὐδέν ποτ᾽ εἰ μὴ ξυνθανουμένην .
τί γάρ ; 
φρενομανής τις εἶ θεοφόρητος ,ἀμ - φὶ δ᾽ αὑτᾶς θροεῖς νόμον ἄνομον ,οἷά τις ξουθὰ ἀκόρετος βοᾶς ,φεῦ ,ταλαίναις φρεσίν Ἴτυν Ἴτυν στένουσ᾽ ἀμφιθαλῆ κακοῖς ἀηδὼν βίον .
ἰὼ ἰὼ λιγείας μόρον ἀηδόνος ·
περέβαλον γάρ οἱ πτεροφόρον δέμας θεοὶ γλυκύν τ᾽ αἰῶνα κλαυμάτων ἄτερ ·
ἐμοὶ δὲ μίμνει σχισμὸς ἀμφήκει δορί .
πόθεν ἐπισσύτους θεοφόρους [τ᾽] ἔχεις ματαίους δύας ,τὰ δ᾽ ἐπίφοβα δυσφάτῳ κλαγγᾷ μελοτυπεῖς ὁμοῦ τ᾽ ὀρθίοις ἐν νόμοις ; 
πόθεν ὅρους ἔχεις θεσπεσίας ὁδοῦ κακορρήμονας ; 
ἰὼ γάμοι γάμοι Πάριδος ὀλέθριοι φίλων .
ἰὼ Σκαμάνδρου πάτριον ποτόν .
τότε μὲν ἀμφὶ σὰς ἀϊόνας τάλαιν᾽ ἠνυτόμαν τροφαῖς ·
νῦν δ᾽ ἀμφὶ Κωκυτόν τε κἀχερουσίους ὄχθας ἔοικα θεσπιῳδήσειν τάχα .
τί τόδε τορὸν ἄγαν ἔπος ἐφημίσω ; 
νεόγονος ἂν ἀΐων μάθοι .
πέπληγμαι δ᾽ ὑπαὶ δάκει φοινίῳ δυσαλγεῖ τύχᾳ μινυρὰ [κακὰ] θρεομένας ,θραύματ᾽ ἐμοὶ κλύειν .
ἰὼ πόνοι πόνοι πόλεος ὀλομένας τὸ πᾶν .
ἰὼ πρόπυργοι θυσίαι πατρὸς πολυκανεῖς βοτῶν ποιονόμων ·ἄκος δ᾽ οὐδὲν ἐπήρκεσαν τὸ μὴ πόλιν μὲν ὥσπερ οὖν ἔχει παθεῖν .
ἐγὼ δὲ θερμόνους τάχ᾽ ἐν πέδῳ βαλῶ .
ἑπόμενα προτέροισι τάδ᾽ ἐφημίσω .
καί τίς σε κακοφρονῶν τίθη - σι δαίμων ὑπερβαρὴς ἐμπίτνων μελίζειν πάθη γοερὰ θανατοφόρα .
τέρμα δ᾽ ἀμηχανῶ .
καὶ μὴν ὁ χρησμὸς οὐκέτ᾽ ἐκ καλυμμάτων ἔσται δεδορκὼς νεογάμου νύμφης δίκην ·
λαμπρὸς δ᾽ ἔοικεν ἡλίου πρὸς ἀντολὰς πνέων ἐσᾴξειν ,ὥστε κύματος δίκην κλύζειν πρὸς αὐγὰς τοῦδε πήματος πολὺ μεῖζον ·
φρενώσω δ᾽ οὐκέτ᾽ ἐξ αἰνιγμάτων .
καὶ μαρτυρεῖτε συνδρόμως ἴχνος κακῶν ῥινηλατούσῃ τῶν πάλαι πεπραγμένων .
τὴν γὰρ στέγην τήνδ᾽ οὔποτ᾽ ἐκλείπει χορὸς ξύμφθογγος οὐκ εὔφωνος ·οὐ γὰρ εὖ λέγει .
καὶ μὴν πεπωκώς γ᾽ ,ὡς θρασύνεσθαι πλέον ,βρότειον αἷμα κῶμος ἐν δόμοις μένει ,δύσπεμπτος ἔξω ,συγγόνων Ἐρινύων .
ὑμνοῦσι δ᾽ ὕμνον δώμασιν προσήμεναι πρώταρχον ἄτην ·
ἐν μέρει δ᾽ ἀπέπτυσαν εὐνὰς ἀδελφοῦ τῷ πατοῦντι δυσμενεῖς .
ἥμαρτον ,ἢ θηρῶ τι τοξότης τις ὥς ; 
ἢ ψευδόμαντίς εἰμι θυροκόπος φλέδων ; 
ἐκμαρτύρησον προυμόσας τό μ᾽ εἰδέναι λόγῳ παλαιὰς τῶνδ᾽ ἁμαρτίας δόμων .
καὶ πῶς ἂν ὅρκος ,πῆγμα γενναίως παγέν ,παιώνιον γένοιτο ; 
θαυμάζω δέ σου ,πόντου πέραν τραφεῖσαν ἀλλόθρουν πόλιν κυρεῖν λέγουσαν ,ὥσπερ εἰ παρεστάτεις .
μάντις μ᾽ Ἀπόλλων τῷδ᾽ ἐπέστησεν τέλει .
μῶν καὶ θεός περ ἱμέρῳ πεπληγμένος ; 
προτοῦ μὲν αἰδὼς ἦν ἐμοὶ λέγειν τάδε .
ἁβρύνεται γὰρ πᾶς τις εὖ πράσσων πλέον .
ἀλλ᾽ ἦν παλαιστὴς κάρτ᾽ ἐμοὶ πνέων χάριν .
ἦ καὶ τέκνων εἰς ἔργον ἤλθετον νόμῳ ; 
ξυναινέσασα Λοξίαν ἐψευσάμην .
ἤδη τέχναισιν ἐνθέοις ᾑρημένη ; 
ἤδη πολίταις πάντ᾽ ἐθέσπιζον πάθη .
πῶς δῆτ᾽ ἄνατος ἦσθα Λοξίου κότῳ ; 
ἔπειθον οὐδέν᾽ οὐδέν ,ὡς τάδ᾽ ἤμπλακον .
ἡμῖν γε μὲν δὴ πιστὰ θεσπίζειν δοκεῖς .
ἰοὺ ἰού ,ὢ ὢ κακά .
ὑπ᾽ αὖ με δεινὸς ὀρθομαντείας πόνος στροβεῖ ταράσσων φροιμίοις δυσφροιμίοις .
ὁρᾶτε τούσδε τοὺς δόμοις ἐφημένους νέους ,ὀνείρων προσφερεῖς μορφώμασιν ; 
παῖδες θανόντες ὡσπερεὶ πρὸς τῶν φίλων ,χεῖρας κρεῶν πλήθοντες οἰκείας βορᾶς ,σὺν ἐντέροις τε σπλάγχν᾽ ,ἐποίκτιστον γέμος ,πρέπουσ᾽ ἔχοντες ,ὧν πατὴρ ἐγεύσατο .ἐκ τῶνδε ποινὰς φημὶ βουλεύειν τινὰ λέοντ᾽ ἄναλκιν ἐν λέχει στρωφώμενον οἰκουρόν ,οἴμοι ,τῷ μολόντι δεσπότῃ ἐμῷ ·
φέρειν γὰρ χρὴ τὸ δούλιον ζυγόν ·
νεῶν τ᾽ ἄπαρχος Ἰλίου τ᾽ ἀναστάτης οὐκ οἶδεν οἷα γλῶσσα μισητῆς κυνὸς λείξασα κἀκτείνασα φαιδρὸν οὖς ,δίκην Ἄτης λαθραίου ,τεύξεται κακῇ τύχῃ .
τοιάδε τόλμα ·
θῆλυς ἄρσενος φονεὺς ἔστιν .
τί νιν καλοῦσα δυσφιλὲς δάκος τύχοιμ᾽ ἄν ; 
ἀμφίσβαιναν ,ἢ Σκύλλαν τινὰ οἰκοῦσαν ἐν πέτραισι ,ναυτίλων βλάβην ,θύουσαν Ἅιδου μητέρ᾽ ἄσπονδόν τ᾽ Ἄρη φίλοις πνέουσαν ; 
ὡς δ᾽ ἐπωλολύξατο ἡ παντότολμος ,ὥσπερ ἐν μάχης τροπῇ ,δοκεῖ δὲ χαίρειν νοστίμῳ σωτηρίᾳ .
καὶ τῶνδ᾽ ὅμοιον εἴ τι μὴ πείθω ·
τί γάρ ; 
τὸ μέλλον ἥξει .
καὶ σύ μ᾽ ἐν τάχει παρὼν ἄγαν γ᾽ ἀληθόμαντιν οἰκτίρας ἐρεῖς .
τὴν μὲν Θυέστου δαῖτα παιδείων κρεῶν ξυνῆκα καὶ πέφρικα ,καὶ φόβος μ᾽ ἔχει κλύοντ᾽ ἀληθῶς οὐδὲν ἐξῃκασμένα .τὰ δ᾽ ἄλλ᾽ ἀκούσας ἐκ δρόμου πεσὼν τρέχω .
Ἀγαμέμνονός σέ φημ᾽ ἐπόψεσθαι μόρον .
εὔφημον ,ὦ τάλαινα ,κοίμησον στόμα .
ἀλλ᾽ οὔτι παιὼν τῷδ᾽ ἐπιστατεῖ λόγῳ .
οὔκ ,εἴπερ ἔσται γ᾽ ·
ἀλλὰ μὴ γένοιτό πως .
σὺ μὲν κατεύχῃ ,τοῖς δ᾽ ἀποκτείνειν μέλει .
τίνος πρὸς ἀνδρὸς τοῦτ᾽ ἄγος πορσύνεται ; 
ἦ κάρτα τἄρ᾽ ἂν παρεκόπης χρησμῶν ἐμῶν τοῦ γὰρ τελοῦντος οὐ ξυνῆκα μηχανήν .
καὶ μὴν ἄγαν γ᾽ Ἕλλην᾽ ἐπίσταμαι φάτιν .
καὶ γὰρ τὰ πυθόκραντα ·
δυσμαθῆ δ᾽ ὅμως .
παπαῖ ,οἷον τὸ πῦρ ·
ἐπέρχεται δέ μοι .
ὀτοτοῖ ,Λύκει᾽ Ἄπολλον ,οἲ ἐγὼ ἐγώ .
αὕτη δίπους λέαινα συγκοιμωμένη λύκῳ ,λέοντος εὐγενοῦς ἀπουσίᾳ ,κτενεῖ με τὴν τάλαιναν ·
ὡς δὲ φάρμακον τεύχουσα κἀμοῦ μισθὸν ἐνθήσειν κότῳ ἐπεύχεται ,θήγουσα φωτὶ φάσγανον ἐμῆς ἀγωγῆς ἀντιτείσασθαι φόνον .
τί δῆτ᾽ ἐμαυτῆς καταγέλωτ᾽ ἔχω τάδε ,καὶ σκῆπτρα καὶ μαντεῖα περὶ δέρῃ στέφη ; 
σὲ μὲν πρὸ μοίρας τῆς ἐμῆς διαφθερῶ .
ἴτ᾽ ἐς φθόρον ·
πεσόντα γ᾽ ὧδ᾽ ἀμείβομαι .ἄλλην τιν᾽ ἄτης ἀντ᾽ ἐμοῦ πλουτίζετε .ἰδοὺ δ᾽ Ἀπόλλων αὐτὸς ἐκδύων ἐμὲ χρηστηρίαν ἐσθῆτ᾽ ,ἐποπτεύσας δέ με κἀν τοῖσδε κόσμοις καταγελωμένην μέγα φίλων ὑπ᾽ ἐχθρῶν οὐ διχορρόπως ,μάτην - καλουμένη δὲ φοιτὰς ὡς ἀγύρτρια πτωχὸς τάλαινα λιμοθνὴς ἠνεσχόμην - καὶ νῦν ὁ μάντις μάντιν ἐκπράξας ἐμὲ ἀπήγαγ᾽ ἐς τοιάσδε θανασίμους τύχας .
βωμοῦ πατρῴου δ᾽ ἀντ᾽ ἐπίξηνον μένει ,θερμῷ κοπείσης φοινίῳ προσφάγματι .
οὐ μὴν ἄτιμοί γ᾽ ἐκ θεῶν τεθνήξομεν .
ἥξει γὰρ ἡμῶν ἄλλος αὖ τιμάορος ,μητροκτόνον φίτυμα ,ποινάτωρ πατρός ·
φυγὰς δ᾽ ἀλήτης τῆσδε γῆς ἀπόξενος κάτεισιν ,ἄτας τάσδε θριγκώσων φίλοις ·
ὀμώμοται γὰρ ὅρκος ἐκ θεῶν μέγας ,ἄξειν νιν ὑπτίασμα κειμένου πατρός .
τί δῆτ᾽ ἐγὼ κάτοικτος ὧδ᾽ ἀναστένω ; 
ἐπεὶ τὸ πρῶτον εἶδον Ἰλίου πόλιν πράξασαν ὡς ἔπραξεν ,οἳ δ᾽ εἷλον πόλιν οὕτως ἀπαλλάσσουσιν ἐν θεῶν κρίσει ,ἰοῦσα πράξω ·
τλήσομαι τὸ κατθανεῖν .
Ἅιδου πύλας δὲ τάσδ᾽ ἐγὼ προσεννέπω ·ἐπεύχομαι δὲ καιρίας πληγῆς τυχεῖν ,ὡς ἀσφάδαστος ,αἱμάτων εὐθνησίμων ἀπορρυέντων ,ὄμμα συμβάλω τόδε .
ὦ πολλὰ μὲν τάλαινα ,πολλὰ δ᾽ αὖ σοφὴ γύναι ,μακρὰν ἔτεινας .
εἰ δ᾽ ἐτητύμως μόρον τὸν αὑτῆς οἶσθα ,πῶς θεηλάτου βοὸς δίκην πρὸς βωμὸν εὐτόλμως πατεῖς ; 
οὐκ ἔστ᾽ ἄλυξις ,οὔ ,ξένοι ,χρόνον πλέω .
ὁ δ᾽ ὕστατός γε τοῦ χρόνου πρεσβεύεται ,ἥκει τόδ᾽ ἦμαρ ·
σμικρὰ κερδανῶ φυγῇ .
ἀλλ᾽ ἴσθι τλήμων οὖσ᾽ ἀπ᾽ εὐτόλμου φρενός .
οὐδεὶς ἀκούει ταῦτα τῶν εὐδαιμόνων .
ἀλλ᾽ εὐκλεῶς τοι κατθανεῖν χάρις βροτῷ .
ἰὼ πάτερ σοῦ σῶν τε γενναίων τέκνων .
τί δ᾽ ἐστὶ χρῆμα ; 
τίς σ᾽ ἀποστρέφει φόβος ; 
φεῦ φεῦ .
τί τοῦτ᾽ ἔφευξας ; 
εἴ τι μὴ φρενῶν στύγος .
φόνον δόμοι πνέουσιν αἱματοσταγῆ ,καί πῶς ; 
τόδ᾽ ὄζει θυμάτων ἐφεστίων .
ὅμοιος ἀτμὸς ὥσπερ ἐκ τάφου πρέπει ,οὐ Σύριον ἀγλάισμα δώμασιν λέγεις .
ἀλλ᾽ εἶμι κἀν δόμοισι κωκύσουσ᾽ ἐμὴν Ἀγαμέμνονός τε μοῖραν .
ἀρκείτω βίος .
ἰὼ ξένοι ,οὔτοι δυσοίζω θάμνον ὡς ὄρνις φόβῳ ἄλλως ·θανούσῃ μαρτυρεῖτέ μοι τόδε ,ὅταν γυνὴ γυναικὸς ἀντ᾽ ἐμοῦ θάνῃ ,ἀνήρ τε δυσδάμαρτος ἀντ᾽ ἀνδρὸς πέσῃ .
ἐπιξενοῦμαι ταῦτα δ᾽ ὡς θανουμένη .
ὦ τλῆμον ,οἰκτίρω σε θεσφάτου μόρου .
ἅπαξ ἔτ᾽ εἰπεῖν ῥῆσιν οὐ θρῆνον θέλω ἐμὸν τὸν αὐτῆς .ἡλίῳ δ᾽ ἐπεύχομαι πρὸς ὕστατον φῶς ̣ τοῖς ἐμοῖς τιμαόροις ἐχθροῖς φονεῦσι τοῖς ἐμοῖς τίνειν ὁμοῦ ,̣ δούλης θανούσης ,εὐμαροῦς χειρώματος .
ἰὼ βρότεια πράγματ᾽ ·
εὐτυχοῦντα μὲν σκιά τις ἂν τρέψειεν ·
εἰ δὲ δυστυχῇ ,βολαῖς ὑγρώσσων σπόγγος ὤλεσεν γραφήν .
καὶ ταῦτ᾽ ἐκείνων μᾶλλον οἰκτίρω πολύ .
τὸ μὲν εὖ πράσσειν ἀκόρεστον ἔφυ πᾶσι βροτοῖσιν ·δακτυλοδείκτων δ᾽ οὔτις ἀπειπὼν εἴργει μελάθρων ,μηκέτ᾽ ἐσέλθῃς ,τάδε φωνῶν .καὶ τῷδε πόλιν μὲν ἑλεῖν ἔδοσαν μάκαρες Πριάμου ·θεοτίμητος δ᾽ οἴκαδ᾽ ἱκάνει .
νῦν δ᾽ εἰ προτέρων αἷμ᾽ ἀποτείσῃ καὶ τοῖσι θανοῦσι θανὼν ἄλλων ποινὰς θανάτων ἐπικράνῃ ,τίς ἂν ἐξ εύξαιτο βροτῶν ἀσινεῖ δαίμονι φῦναι τάδ᾽ ἀκούων ; 
ὤμοι ,πέπληγμαι καιρίαν πληγὴν ἔσω .
σῖγα ·
τίς πληγὴν ἀυτεῖ καιρίως οὐτασμένος ; 
ὤμοι μάλ᾽ αὖθις ,δευτέραν πεπληγμένος .
τοὔργον εἰργάσθαι δοκεῖ μοι βασιλέως οἰμώγμασιν .
ἀλλὰ κοινωσώμεθ᾽ ἤν πως ἀσφαλῆ βουλεύματα .
- ἐγὼ μὲν ὑμῖν τὴν ἐμὴν γνώμην λέγω ,πρὸς δῶμα δεῦρ᾽ ἀστοῖσι κηρύσσειν βοήν .- - ἐμοὶ δ᾽ ὅπως τάχιστά γ᾽ ἐμπεσεῖν δοκεῖ καὶ πρᾶγμ᾽ ἐλέγχειν σὺν νεορρύτῳ ξίφει .
- - κἀγὼ τοιούτου γνώματος κοινωνὸς ὢν ψηφίζομαί τι δρᾶν ·
τὸ μὴ μέλλειν δ᾽ ἀκμή .
- - ὁρᾶν πάρεστι ·
φροιμιάζονται γὰρ ὡς τυραννίδος σημεῖα πράσσοντες πόλει .
- - χρονίζομεν γάρ .
οἱ δὲ τῆς μελλοῦς κλέος πέδοι πατοῦντες οὐ καθεύδουσιν χερί .
- - οὐκ οἶδα βουλῆς ἧστινος τυχὼν λέγω .
τοῦ δρῶντός ἐστι καὶ τὸ βουλεῦσαι πέρι .
- - κἀγὼ τοιοῦτός εἰμ᾽ ,ἐπεὶ δυσμηχανῶ λόγοισι τὸν θανόντ᾽ ἀνιστάναι πάλιν .
- - ἦ καὶ βίον τείνοντες ὧδ᾽ ὑπείξομεν δόμων καταισχυντῆρσι τοῖσδ᾽ ἡγουμένοις ;- 
- ἀλλ᾽ οὐκ ἀνεκτόν ,ἀλλὰ κατθανεῖν κρατεῖ ·
πεπαιτέρα γὰρ μοῖρα τῆς τυραννίδος .
- - ἦ γὰρ τεκμηρίοισιν ἐξ οἰμωγμάτων μαντευσόμεσθα τἀνδρὸς ὡς ὀλωλότος ;- 
- σάφ᾽ εἰδότας χρὴ τῶνδε θυμοῦσθαι πέρι ·
τὸ γὰρ τοπάζειν τοῦ σάφ᾽ εἰδέναι δίχα .
- - ταύτην ἐπαινεῖν πάντοθεν πληθύνομαι ,τρανῶς Ἀτρείδην εἰδέναι κυροῦνθ᾽ ὅπως .
πολλῶν πάροιθεν καιρίως εἰρημένων τἀναντί᾽ εἰπεῖν οὐκ ἐπαισχυνθήσομαι .
πῶς γάρ τις ἐχθροῖς ἐχθρὰ πορσύνων ,φίλοις δοκοῦσιν εἶναι ,πημονῆς ἀρκύστατ᾽ ἂν φράξειεν ,ὕψος κρεῖσσον ἐκπηδήματος ; 
ἐμοὶ δ᾽ ἀγὼν ὅδ᾽ οὐκ ἀφρόντιστος πάλαι νείκης παλαιᾶς ἦλθε ,σὺν χρόνῳ γε μήν ·
ἕστηκα δ᾽ ἔνθ᾽ ἔπαισ᾽ ἐπ᾽ ἐξειργασμένοις .
οὕτω δ᾽ ἔπραξα ,καὶ τάδ᾽ οὐκ ἀρνήσομαι ·
παίω δέ νιν δίς ·
κἀν δυοῖν οἰμωγμάτοιν μεθῆκεν αὑτοῦ κῶλα ·
καὶ πεπτωκότι τρίτην ἐπενδίδωμι ,τοῦ κατὰ χθονὸς Διὸς νεκρῶν σωτῆρος εὐκταίαν χάριν .
οὕτω τὸν αὑτοῦ θυμὸν ὁρμαίνει πεσών ·κἀκφυσιῶν ὀξεῖαν αἵματος σφαγὴν βάλλει μ᾽ ἐρεμνῇ ψακάδι φοινίας δρόσου ,χαίρουσαν οὐδὲν ἧσσον ἢ διοσδότῳ γάνει σπορητὸς κάλυκος ἐν λοχεύμασιν .ὡς ὧδ᾽ ἐχόντων ,πρέσβος Ἀργείων τόδε ,χαίροιτ᾽ ἄν ,εἰ χαίροιτ᾽ ,ἐγὼ δ᾽ ἐπεύχομαι .
εἰ δ᾽ ἦν πρεπόντων ὥστ᾽ ἐπισπένδειν νεκρῷ ,τῷδ᾽ ἂν δικαίως ἦν ,ὑπερδίκως μὲν οὖν .
τοσῶνδε κρατῆρ᾽ ἐν δόμοις κακῶν ὅδε πλήσας ἀραίων αὐτὸς ἐκπίνει μολών .
θαυμάζομέν σου γλῶσσαν ,ὡς θρασύστομος ,ἥτις τοιόνδ᾽ ἐπ᾽ ἀνδρὶ κομπάζεις λόγον .πειρᾶσθέ μου γυναικὸς ὡς ἀφράσμονος ·ἐγὼ δ᾽ ἀτρέστῳ καρδίᾳ πρὸς εἰδότας λέγω ·σὺ δ᾽ αἰνεῖν εἴτε με ψέγειν θέλεις ὅμοιον .
οὗτός ἐστιν Ἀγαμέμνων ,ἐμὸς πόσις ,νεκρὸς δέ ,τῆσδε δεξιᾶς χερὸς ἔργον ,δικαίας τέκτονος .
τάδ᾽ ὧδ᾽ ἔχει .
τί κακόν ,ὦ γύναι ,χθονοτρεφὲς ἐδανὸν ἢ ποτὸν πασαμένα ῥυτᾶς ἐξ ἁλὸς ὀρόμενον τόδ᾽ ἐπέθου θύος ,δημοθρόους τ᾽ ἀράς ; 
ἀπέδικες ἀπέταμες ·
ἀπόπολις δ᾽ ἔσῃ μῖσος ὄβριμον ἀστοῖς .
νῦν μὲν δικάζεις ἐκ πόλεως φυγὴν ἐμοὶ καὶ μῖσος ἀστῶν δημόθρους τ᾽ ἔχειν ἀράς ,οὐδὲν τότ᾽ ἀνδρὶ τῷδ᾽ ἐναντίον φέρων ·
ὃς οὐ προτιμῶν ,ὡσπερεὶ βοτοῦ μόρον ,μήλων φλεόντων εὐπόκοις νομεύμασιν ,ἔθυσεν αὑτοῦ παῖδα ,φιλτάτην ἐμοὶ ὠδῖν᾽ ,ἐπῳδὸν Θρῃκίων ἀημάτων .
οὐ τοῦτον ἐκ γῆς τῆσδε χρῆν σ᾽ ἀνδρηλατεῖν ,μιασμάτων ἄποιν᾽ ; 
ἐπήκοος δ᾽ ἐμῶν ἔργων δικαστὴς τραχὺς εἶ .
λέγω δέ σοι τοιαῦτ᾽ ἀπειλεῖν ,ὡς παρεσκευασμένης ἐκ τῶν ὁμοίων χειρὶ νικήσαντ᾽ ἐμοῦ ἄρχειν ·
ἐὰν δὲ τοὔμπαλιν κραίνῃ θεός ,γνώσῃ διδαχθεὶς ὀψὲ γοῦν τὸ σωφρονεῖν .
μεγαλόμητις εἶ ,περίφρονα δ᾽ ἔλακες .
ὥσπερ οὖν φονολιβεῖ τύχᾳ φρὴν ἐπιμαίνεται ,λίπος ἐπ᾽ ὀμμάτων αἵματος εὖ πρέπει ·
ἀτίετον ἔτι σὲ χρὴ στερομέναν φίλων τύμμα τύμματι τεῖσαι .
καὶ τήνδ᾽ ἀκούεις ὁρκίων ἐμῶν θέμιν ·
μὰ τὴν τέλειον τῆς ἐμῆς παιδὸς Δίκην ,Ἄτην Ἐρινύν θ᾽ ,αἷσι τόνδ᾽ ἔσφαξ᾽ ἐγώ ,οὔ μοι φόβου μέλαθρον ἐλπὶς ἐμπατεῖ ,ἕως ἂν αἴθῃ πῦρ ἐφ᾽ ἑστίας ἐμῆς Αἴγισθος ,ὡς τὸ πρόσθεν εὖ φρονῶν ἐμοί .
οὗτος γὰρ ἡμῖν ἀσπὶς οὐ σμικρὰ θράσους .
κεῖται γυναικὸς τῆσδε λυμαντήριος ,Χρυσηίδων μείλιγμα τῶν ὑπ᾽ Ἰλίῳ ·
ἥ τ᾽ αἰχμάλωτος ἥδε καὶ τερασκόπος καὶ κοινόλεκτρος τοῦδε ,θεσφατηλόγος πιστὴ ξύνευνος ,ναυτίλων δὲ σελμάτων ἰσοτριβής .
ὁ μὲν γὰρ οὕτως ,ἡ δέ τοι κύκνου δίκην τὸν ὕστατον μέλψασα θανάσιμον γόον κεῖται ,φιλήτωρ τοῦδ᾽ ·
ἐμοὶ δ᾽ ἐπήγαγεν εὐνῆς παροψώνημα τῆς ἐμῆς χλιδῆς .
φεῦ ,τίς ἂν ἐν τάχει ,μὴ περιώδυνος ,μηδὲ δεμνιοτήρης ,μόλοι τὸν αἰεὶ φέρουσ᾽ ἐν ἡμῖν Μοῖρ᾽ ἀτέλευτον ὕπνον ,δαμέντος φύλακος εὐμενεστάτου [καὶ] πολλὰ τλάντος γυναικὸς διαί ·
πρὸς γυναικὸς δ᾽ ἀπέφθισεν βίον .
ἰὼ ἰὼ παράνους Ἑλένα μία τὰς πολλάς ,τάς πάνυ πολλὰς ψυχὰς ὀλέσασ᾽ ὑπὸ Τροίᾳ .νῦν [δὲ] τελέαν πολύμναστον ἐπηνθίσω δι᾽ αἷμ᾽ ἄνιπτον .ἦ τις ἦν τότ᾽ ἐν δόμοις ἔρις ἐρίδματος ἀνδρὸς οἰζύς .
μηδὲν θανάτου μοῖραν ἐπεύχου τοῖσδε βαρυνθείς ·
μηδ᾽ εἰς Ἑλένην κότον ἐκτρέψῃς ,ὡς ἀνδρολέτειρ᾽ ,ὡς μία πολλῶν ἀνδρῶν ψυχὰς Δαναῶν ὀλέσασ᾽ ἀξύστατον ἄλγος ἔπραξεν .
δαῖμον ,ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυί - οισι Τανταλίδαισιν ,κράτος τ᾽ ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν καρδιόδηκτον ἐμοὶ κρατύνεις .
ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν [μοι] κόρακος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται ̣� 
νῦν δ᾽ ὤρθωσας στόματος γνώμην ,τὸν τριπάχυντον δαίμονα γέννης τῆσδε κικλήσκων .
ἐκ τοῦ γὰρ ἔρως αἱματολοιχὸς νείρᾳ τρέφεται ,πρὶν καταλῆξαι τὸ παλαιὸν ἄχος ,νέος ἰχώρ .ἦ μέγαν οἰκονόμον δαίμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς ,φεῦ φεῦ ,κακὸν αἶνον ἀτη - ρᾶς τύχας ἀκορέστου ·ἰὴ ἰή ,διαὶ Διὸς παναιτίου πανεργέτα ·τί γὰρ βροτοῖς ἄνευ Διὸς τελεῖται ; τί τῶνδ᾽ οὐ θεόκραντόν ἐστιν ; 
ἰὼ ἰὼ βασιλεῦ βασιλεῦ ,πῶς σε δακρύσω ; 
φρενὸς ἐκ φιλίας τί ποτ᾽ εἴπω ; 
κεῖσαι δ᾽ ἀράχνης ἐν ὑφάσματι τῷδ᾽ ἀσεβεῖ θανάτῳ βίον ἐκπνέων .
ὤμοι μοι κοίταν τάνδ᾽ ἀνελεύθερον δολίῳ μόρῳ δαμεὶς δάμαρτος ἐκ χερὸς ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ .
αὐχεῖς εἶναι τόδε τοὔργον ἐμόν ; 
μηδ᾽ ἐπιλεχθῇς Ἀγαμεμνονίαν εἶναί μ᾽ ἄλοχον .
φανταζόμενος δὲ γυναικὶ νεκροῦ τοῦδ᾽ ὁ παλαιὸς δριμὺς ἀλάστωρ Ἀτρέως χαλεποῦ θοινατῆρος τόνδ᾽ ἀπέτεισεν ,τέλεον νεαροῖς ἐπιθύσας .
ὡς μὲν ἀναίτιος εἶ τοῦδε φόνου τίς ὁ μαρτυρήσων ; 
πῶς πῶς ; 
πατρόθεν δὲ συλλή - πτωρ γένοιτ᾽ ἂν ἀλάστωρ .
βιάζεται δ᾽ ὁμοσπόροις ἐπιρροαῖσιν αἱμάτων μέλας Ἄρης ,ὅποι δίκαν προβαίνων πάχνᾳ κουροβόρῳ παρέξει .
ἰὼ ἰὼ βασιλεῦ βασιλεῦ ,πῶς σε δακρύσω ; 
φρενὸς ἐκ φιλίας τί ποτ᾽ εἴπω ; 
κεῖσαι δ᾽ ἀράχνης ἐν ὑφάσματι τῷδ᾽ ἀσεβεῖ θανάτῳ βίον ἐκπνέων .
ὤμοι μοι κοίταν τάνδ᾽ ἀνελεύθερον δολίῳ μόρῳ δαμεὶς ἐκ χερὸς ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ .
[ οὔτ᾽ ἀνελεύθερον οἶμαι θάνατον τῷδε γενέσθαι .
] οὐδὲ γὰρ οὗτος δολίαν ἄτην οἴκοισιν ἔθηκ᾽ ; 
ἀλλ᾽ ἐμὸν ἐκ τοῦδ᾽ ἔρνος ἀερθέν .τὴν πολυκλαύτην Ἰφιγενείαν ,ἄξια δράσας ἄξια πάσχων μηδὲν ἐν Ἅιδου μεγαλαυχείτω ,ξιφοδηλήτῳ ,θανάτῳ τείσας ἅπερ ἦρξεν .ἀμηχανῶ φροντίδος στερηθεὶς εὐπάλαμον μέριμναν ὅπα τράπωμαι ,πίτνοντος οἴκου .
δέδοικα δ᾽ ὄμβρου κτύπον δομοσφαλῆ τὸν αἱματηρόν ·
ψακὰς δὲ λήγει .
δίκην δ᾽ ἐπ᾽ ἄλλο πρᾶγμα θηγάνει βλάβης πρὸς ἄλλαις θηγάναισι μοῖρα .
ἰὼ γᾶ γᾶ ,εἴθ᾽ ἔμ᾽ ἐδέξω ,πρὶν τόνδ᾽ ἐπιδεῖν ἀργυροτοίχου δροίτης κατέχοντα χάμευναν .
τίς ὁ θάψων νιν ; τίς ὁ θρηνήσων ; ἦ σὺ τόδ᾽ ἔρξαι τλήσῃ ,κτείνασ᾽ ἄνδρα τὸν αὑτῆς ἀποκωκῦσαι ψυχῇ τ᾽ ἄχαριν χάριν ἀντ᾽ ἔργων μεγάλων ἀδίκως ἐπικρᾶναι ; τίς δ᾽ ἐπιτύμβιον αἶνον ἐπ᾽ ἀνδρὶ θείῳ .
σὺν δακρύοις ἰάπτων ἀληθείᾳ φρενῶν πονήσει ; 
οὐ σὲ προσήκει τὸ μέλημ᾽ ἀλέγειν τοῦτο ·
πρὸς ἡμῶν κάππεσε ,κάτθανε ,καὶ καταθάψομεν ,οὐχ ὑπὸ κλαυθμῶν τῶν ἐξ οἴκων ,ἀλλ᾽ Ἰφιγένειά νιν ἀσπασίως θυγάτηρ ,ὡς χρή ,πατέρ᾽ ἀντιάσασα πρὸς ὠκύπορον πόρθμευμ᾽ ἀχέων περὶ χεῖρε βαλοῦσα φιλήσει .ὄνειδος ἥκει τόδ᾽ ἀντ᾽ ὀνείδους .
δύσμαχα δ᾽ ἔστι κρῖναι .
φέρει φέροντ᾽ ,ἐκτίνει δ᾽ ὁ καίνων .
μίμνει δὲ μίμνοντος ἐν θρόνῳ Διὸς παθεῖν τὸν ἔρξαντα ·θέσμιον γάρ .
τίς ἂν γονὰν ἀραῖον ἐκβάλοι δόμων ; 
κεκόλληται γένος πρὸς ἄτᾳ .
ἐς τόνδ᾽ ἐνέβης ξὺν ἀληθείᾳ χρησμόν .
ἐγὼ δ᾽ οὖν ἐθέλω δαίμονι τῷ Πλεισθενιδῶν ὅρκους θεμένη τάδε μὲν στέργειν ,δύστλητά περ ὄνθ᾽ ·
ὃ δὲ λοιπόν ,ἰόντ᾽ ἐκ τῶνδε δόμων ἄλλην γενεὰν τρίβειν θανάτοις αὐθένταισι .
κτεάνων τε μέρος βαιὸν ἐχούσῃ πᾶν ἀπόχρη μοι μανίας μελάθρων ἀλληλοφόνους ἀφελούσῃ .
ὦ φέγγος εὖφρον ἡμέρας δικηφόρου .
φαίην ἂν ἤδη νῦν βροτῶν τιμαόρους θεοὺς ἄνωθεν γῆς ἐποπτεύειν ἄχη ,ἰδὼν ὑφαντοῖς ἐν πέπλοις ,Ἐρινύων τὸν ἄνδρα τόνδε κείμενον φίλως ἐμοί ,χερὸς πατρῴας ἐκτίνοντα μηχανάς .
Ἀτρεὺς γὰρ ἄρχων τῆσδε γῆς ,τούτου πατήρ ,πατέρα Θυέστην τὸν ἐμόν ,ὡς τορῶς φράσαι ,αὑτοῦ δ᾽ ἀδελφόν ,ἀμφίλεκτος ὢν κράτει ,ἠνδρηλάτησεν ἐκ πόλεώς τε καὶ δόμων .
καὶ προστρόπαιος ἑστίας μολὼν πάλιν τλήμων Θυέστης μοῖραν ηὕρετ᾽ ἀσφαλῆ ,τὸ μὴ θανὼν πατρῷον αἱμάξαι πέδον ,αὐτός ·
ξένια δὲ τοῦδε δύσθεος πατὴρ Ἀτρεύς ,προθύμως μᾶλλον ἢ φίλως ,πατρὶ τὠμῷ ,κρεουργὸν ἦμαρ εὐθύμως ἄγειν δοκῶν ,παρέσχε δαῖτα παιδείων κρεῶν .
τὰ μὲν ποδήρη καὶ χερῶν ἄκρους κτένας ἔθρυπτ᾽ ,ἄνωθεν ..ἀνδρακὰς καθήμενος .ἄσημα δ᾽ αὐτῶν αὐτίκ᾽ ἀγνοίᾳ λαβὼν ἔσθει βορὰν ἄσωτον ,ὡς ὁρᾷς ,γένει .
κἄπειτ᾽ ἐπιγνοὺς ἔργον οὐ καταίσιον ᾤμωξεν ,ἀμπίπτει δ᾽ ἀπὸ σφαγὴν ἐρῶν ,μόρον δ᾽ ἄφερτον Πελοπίδαις ἐπεύχεται ,λάκτισμα δείπνου ξυνδίκως τιθεὶς ἀρᾷ ,οὕτως ὀλέσθαι πᾶν τὸ Πλεισθένους γένος .
ἐκ τῶνδέ σοι πεσόντα τόνδ᾽ ἰδεῖν πάρα .
κἀγὼ δίκαιος τοῦδε τοῦ φόνου ῥαφεύς .
τρίτον γὰρ ὄντα μ᾽ ἐπὶ δυσαθλίῳ πατρὶ συνεξελαύνει τυτθὸν ὄντ᾽ ἐν σπαργάνοις ·
τραφέντα δ᾽ αὖθις ἡ δίκη κατήγαγεν .
καὶ τοῦδε τἀνδρὸς ἡψάμην θυραῖος ὤν ,πᾶσαν συνάψας μηχανὴν δυσβουλίας .
οὕτω καλὸν δὴ καὶ τὸ κατθανεῖν ἐμοί ,ἰδόντα τοῦτον τῆς δίκης ἐν ἕρκεσιν .
Αἴγισθ᾽ ,ὑβρίζειν ἐν κακοῖσιν οὐ σέβω .
σὺ δ᾽ ἄνδρα τόνδε φὴς ἑκὼν κατακτανεῖν ,μόνος δ᾽ ἔποικτον τόνδε βουλεῦσαι φόνον ·
οὔ φημ᾽ ἀλύξειν ἐν δίκῃ τὸ σὸν κάρα δημορριφεῖς ,σάφ᾽ ἴσθι ,λευσίμους ἀράς .
σὺ ταῦτα φωνεῖς νερτέρᾳ προσήμενος κώπῃ ,κρατούντων τῶν ἐπὶ ζυγῷ δορός ; 
γνώσῃ γέρων ὢν ὡς διδάσκεσθαι βαρὺ τῷ τηλικούτῳ ,σωφρονεῖν εἰρημένον .
δεσμὸς δὲ καὶ τὸ γῆρας αἵ τε νήστιδες δύαι διδάσκειν ἐξοχώταται φρενῶν ἰατρομάντεις .
οὐχ ὁρᾷς ὁρῶν τάδε ; 
πρὸς κέντρα μὴ λάκτιζε ,μὴ παίσας μογῇς .
γύναι ,σὺ τοὺς ἥκοντας ἐκ μάχης μένων οἰκουρὸς εὐνὴν ἀνδρὸς αἰσχύνων ἅμα ἀνδρὶ στρατηγῷ τόνδ᾽ ἐβούλευσας μόρον ; 
καὶ ταῦτα τἄπη κλαυμάτων ἀρχηγενῆ .
Ὀρφεῖ δὲ γλῶσσαν τὴν ἐναντίαν ἔχεις .
ὁ μὲν γὰρ ἦγε πάντ᾽ ἀπὸ φθογγῆς χαρᾷ ,σὺ δ᾽ ἐξορίνας νηπίοις ὑλάγμασιν ἄξῃ ·
κρατηθεὶς δ᾽ ἡμερώτερος φανῇ .
ὡς δὴ σύ μοι τύραννος Ἀργείων ἔσῃ ,ὃς οὐκ ,ἐπειδὴ τῷδ᾽ ἐβούλευσας μόρον ,δρᾶσαι τόδ᾽ ἔργον οὐκ ἔτλης αὐτοκτόνως .
τὸ γὰρ δολῶσαι πρὸς γυναικὸς ἦν σαφῶς ·
ἐγὼ δ᾽ ὕποπτος ἐχθρὸς ἦ παλαιγενής .
ἐκ τῶν δὲ τοῦδε χρημάτων πειράσομαι ἄρχειν πολιτῶν ·
τὸν δὲ μὴ πειθάνορα ζεύξω βαρείαις οὔτι μοι σειραφόρον κριθῶντα πῶλον ·
ἀλλ᾽ ὁ δυσφιλὴς σκότῳ λιμὸς ξύνοικος μαλθακόν σφ᾽ ἐπόψεται .
τί δὴ τὸν ἄνδρα τόνδ᾽ ἀπὸ ψυχῆς κακῆς οὐκ αὐτὸς ἠνάριζες ,ἀλλά νιν γυνὴ χώρας μίασμα καὶ θεῶν ἐγχωρίων ἔκτειν᾽ ; Ὀρέστης ἆρά που βλέπει φάος ,ὅπως κατελθὼν δεῦρο πρευμενεῖ τύχῃ ἀμφοῖν γένηται τοῖνδε παγκρατὴς φονεύς ; ἀλλ᾽ ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν καὶ λέγειν ,γνώσῃ τάχα εἶα δή ,φίλοι λοχῖται ,τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε .εἶα δή ,ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω .
ἀλλὰ κἀγὼ μὴν πρόκωπος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν .
δεχομένοις λέγεις θανεῖν σε ·
τὴν τύχην δ᾽ αἱρούμεθα .
μηδαμῶς ,ὦ φίλτατ᾽ ἀνδρῶν ,ἄλλα δράσωμεν κακά .
ἀλλὰ καὶ τάδ᾽ ἐξαμῆσαι πολλά ,δύστηνον θέρος .
πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽ ὑπάρχει ·μηδὲν αἱματώμεθα .στείχετ᾽ αἰδοῖοι γέροντες πρὸς δόμους ,πεπρωμένοις [τούσδε] πρὶν παθεῖν εἴξαντες ὥρᾳ ·
χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν .
εἰ δέ τοι μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις ,δεχοίμεθ᾽ ἄν ,δαίμονος χηλῇ βαρείᾳ δυστυχῶς πεπληγμένοι .
ὧδ᾽ ἔχει λόγος γυναικός ,εἴ τις ἀξιοῖ μαθεῖν .
ἀλλὰ τούσδ᾽ ἐμοὶ ματαίαν γλῶσσαν ὧδ᾽ ἀπανθίσαι κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος πειρωμένους ,σώφρονος γνώμης θ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντά θ᾽ ὑβρίσαι .
οὐκ ἂν Ἀργείων τόδ᾽ εἴη ,φῶτα προσσαίνειν κακόν .
ἀλλ᾽ ἐγώ σ᾽ ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμ᾽ ἔτι .
οὔκ ,ἐὰν δαίμων ,Ὀρέστην δεῦρ᾽ ἀπευθύνῃ μολεῖν .
οἶδ᾽ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους .
πρᾶσσε ,πιαίνου ,μιαίνων τὴν δίκην ,ἐπεὶ πάρα .
ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν .
κόμπασον θαρσῶν ,ἀλέκτωρ ὥστε θηλείας πέλας .
μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδ᾽ ὑλαγμάτων ·
ἐγὼ καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων καλῶς .
πρῶτον μὲν εὐχῇ τῇδε πρεσβεύω θεῶν τὴν πρωτόμαντιν Γαῖαν ·
ἐκ δὲ τῆς Θέμιν ,ἣ δὴ τὸ μητρὸς δευτέρα τόδ᾽ ἕζετο μαντεῖον ,ὡς λόγος τις ·
ἐν δὲ τῷ τρίτῳ λάχει ,θελούσης ,οὐδὲ πρὸς βίαν τινός ,Τιτανὶς ἄλλη παῖς Χθονὸς καθέζετο ,Φοίβη ·
δίδωσι δ᾽ ἣ γενέθλιον δόσιν Φοίβῳ ·τὸ Φοίβης δ᾽ ὄνομ᾽ ἔχει παρώνυμον .
λιπὼν δὲ λίμνην Δηλίαν τε χοιράδα ,κέλσας ἐπ᾽ ἀκτὰς ναυπόρους τὰς Παλλάδος ,ἐς τήνδε γαῖαν ἦλθε Παρνησοῦ θ᾽ ἕδρας .
πέμπουσι δ᾽ αὐτὸν καὶ σεβίζουσιν μέγα κελευθοποιοὶ παῖδες Ἡφαίστου ,χθόνα ἀνήμερον τιθέντες ἡμερωμένην .
μολόντα δ᾽ αὐτὸν κάρτα τιμαλφεῖ λεώς ,Δελφός τε χώρας τῆσδε πρυμνήτης ἄναξ .
τέχνης δέ νιν Ζεὺς ἔνθεον κτίσας φρένα ἵζει τέταρτον τοῖσδε μάντιν ἐν θρόνοις ·
Διὸς προφήτης δ᾽ ἐστὶ Λοξίας πατρός .
τούτους ἐν εὐχαῖς φροιμιάζομαι θεούς .
Παλλὰς προναία δ᾽ ἐν λόγοις πρεσβεύεται ·
σέβω δὲ νύμφας ,ἔνθα Κωρυκὶς πέτρα κοίλη ,φίλορνις ,δαιμόνων ἀναστροφή ·
Βρόμιος ἔχει τὸν χῶρον ,οὐδ᾽ ἀμνημονῶ ,ἐξ οὗτε Βάκχαις ἐστρατήγησεν θεός ,λαγὼ δίκην Πενθεῖ καταρράψας μόρον ·
Πλειστοῦ τε πηγὰς καὶ Ποσειδῶνος κράτος καλοῦσα καὶ τέλειον ὕψιστον Δία ,ἔπειτα μάντις ἐς θρόνους καθιζάνω .
καὶ νῦν τυχεῖν με τῶν πρὶν εἰσόδων μακρῷ ἄριστα δοῖεν ·
κεἰ παρ᾽ Ἑλλήνων τινές ,ἴτων πάλῳ λαχόντες ,ὡς νομίζεται .
μαντεύομαι γὰρ ὡς ἂν ἡγῆται θεός .
ἦ δεινὰ λέξαι ,δεινὰ δ᾽ ὀφθαλμοῖς δρακεῖν ,πάλιν μ᾽ ἔπεμψεν ἐκ δόμων τῶν Λοξίου ,ὡς μήτε σωκεῖν μήτε μ᾽ ἀκταίνειν βάσιν ,τρέχω δὲ χερσίν ,οὐ ποδωκείᾳ σκελῶν ·
δείσασα γὰρ γραῦς οὐδέν ,ἀντίπαις μὲν οὖν .
ἐγὼ μὲν ἕρπω πρὸς πολυστεφῆ μυχόν ·
ὁρῶ δ᾽ ἐπ᾽ ὀμφαλῷ μὲν ἄνδρα θεομυσῆ ἕδραν ἔχοντα προστρόπαιον ,αἵματι στάζοντα χεῖρας καὶ νεοσπαδὲς ξίφος ἔχοντ᾽ ἐλαίας θ᾽ ὑψιγέννητον κλάδον ,λήνει μεγίστῳ σωφρόνως ἐστεμμένον ,ἀργῆτι μαλλῷ ·
τῇδε γὰρ τρανῶς ἐρῶ .
πρόσθεν δὲ τἀνδρὸς τοῦδε θαυμαστὸς λόχος εὕδει γυναικῶν ἐν θρόνοισιν ἥμενος .
οὔτοι γυναῖκας ,ἀλλὰ Γοργόνας λέγω ,οὐδ᾽ αὖτε Γοργείοισιν εἰκάσω τύποις .
εἶδόν ποτ᾽ ἤδη Φινέως γεγραμμένας δεῖπνον φερούσας ·
ἄπτεροί γε μὴν ἰδεῖν αὗται ,μέλαιναι δ᾽ ἐς τὸ πᾶν βδελύκτροποι ·ῥέγκουσι δ᾽ οὐ πλατοῖσι φυσιάμασιν ·
ἐκ δ᾽ ὀμμάτων λείβουσι δυσφιλῆ λίβα ·
καὶ κόσμος οὔτε πρὸς θεῶν ἀγάλματα φέρειν δίκαιος οὔτ᾽ ἐς ἀνθρώπων στέγας .
τὸ φῦλον οὐκ ὄπωπα τῆσδ᾽ ὁμιλίας οὐδ᾽ ἥτις αἶα τοῦτ᾽ ἐπεύχεται γένος τρέφουσ᾽ ἀνατεὶ μὴ μεταστένειν πόνον .
τἀντεῦθεν ἤδη τῶνδε δεσπότῃ δόμων αὐτῷ μελέσθω Λοξίᾳ μεγασθενεῖ .
ἰατρόμαντις δ᾽ ἐστὶ καὶ τερασκόπος καὶ τοῖσιν ἄλλοις δωμάτων καθάρσιος .οὔτοι προδώσω ·
διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ ἐγγὺς παρεστὼς καὶ πρόσω δ᾽ ἀποστατῶν ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων .
καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾷς ·
ὕπνῳ πεσοῦσαι δ᾽ αἱ κατάπτυστοι κόραι ,γραῖαι παλαιαὶ παῖδες ,αἷς οὐ μείγνυται θεῶν τις οὐδ᾽ ἄνθρωπος οὐδὲ θήρ ποτε .
κακῶν δ᾽ ἕκατι κἀγένοντ᾽ ,ἐπεὶ κακὸν σκότον νέμονται Τάρταρόν θ᾽ ὑπὸ χθονός ,μισήματ᾽ ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων .
ὅμως δὲ φεῦγε μηδὲ μαλθακὸς γένῃ .
ἐλῶσι γάρ σε καὶ δι᾽ ἠπείρου μακρᾶς βιβῶντ᾽ ἀν᾽ αἰεὶ τὴν πλανοστιβῆ χθόνα ὑπέρ τε πόντον καὶ περιρρύτας πόλεις .
καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος πόνον ·μολὼν δὲ Παλλάδος ποτὶ πτόλιν ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας .
κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους μύθους ἔχοντες μηχανὰς εὑρήσομεν ,ὥστ᾽ ἐς τὸ πᾶν σε τῶνδ᾽ ἀπαλλάξαι πόνων ·
καὶ γὰρ κτανεῖν σ᾽ ἔπεισα μητρῷον δέμας .
ἄναξ Ἄπολλον ,οἶσθα μὲν τὸ μὴ ᾽ δικεῖν ·
ἐπεὶ δ᾽ ἐπίστᾳ ,καὶ τὸ μὴ ᾽ μελεῖν μάθε .
σθένος δὲ ποιεῖν εὖ φερέγγυον τὸ σόν .
μέμνησο ,μὴ φόβος σε νικάτω φρένας .
σὺ δ᾽ ,αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρός ,Ἑρμῆ ,φύλασσε ·
κάρτα δ᾽ ὢν ἐπώνυμος πομπαῖος ἴσθι ,τόνδε ποιμαίνων ἐμὸν ἱκέτην - σέβει τοι Ζεὺς τόδ᾽ ἐκνόμων σέβας - ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπῳ τύχῃ .εὕδοιτ᾽ ἄν ,ὠή ,καὶ καθευδουσῶν τί δεῖ ; ἐγὼ δ᾽ ὑφ᾽ ὑμῶν ὧδ᾽ ἀπητιμασμένη ἄλλοισιν ἐν νεκροῖσιν ,ὧν μὲν ἔκτανον ὄνειδος ἐν φθιτοῖσιν οὐκ ἐκλείπεται ,αἰσχρῶς δ᾽ ἀλῶμαι ·
προυννέπω δ᾽ ὑμῖν ὅτι ἔχω μεγίστην αἰτίαν κείνων ὕπο ·
παθοῦσα δ᾽ οὕτω δεινὰ πρὸς τῶν φιλτάτων ,οὐδεὶς ὑπέρ μου δαιμόνων μηνίεται ,κατασφαγείσης πρὸς χερῶν μητροκτόνων .
ὁρᾶτε πληγὰς τάσδε καρδίας ὅθεν .
εὕδουσα γὰρ φρὴν ὄμμασιν λαμπρύνεται ,ἐν ἡμέρᾳ δὲ μοῖρ᾽ ἀπρόσκοπος βροτῶν .
ἦ πολλὰ μὲν δὴ τῶν ἐμῶν ἐλείξατε ,χοάς τ᾽ ἀοίνους ,νηφάλια μειλίγματα ,καὶ νυκτίσεμνα δεῖπν᾽ ἐπ᾽ ἐσχάρᾳ πυρὸς ἔθυον ,ὥραν οὐδενὸς κοινὴν θεῶν .
καὶ πάντα ταῦτα λὰξ ὁρῶ πατούμενα .
ὁ δ᾽ ἐξαλύξας οἴχεται νεβροῦ δίκην ,καὶ ταῦτα κούφως ἐκ μέσων ἀρκυστάτων ὤρουσεν ὑμῖν ἐγκατιλλώψας μέγα .
ἀκούσαθ᾽ ὡς ἔλεξα τῆς ἐμῆς περὶ ψυχῆς ,φρονήσατ᾽ ,ὦ κατὰ χθονὸς θεαί .
ὄναρ γὰρ ὑμᾶς νῦν Κλυταιμήστρα καλῶ .
[ μυγμός .
] μύζοιτ᾽ ἄν ,ἁνὴρ δ᾽ οἴχεται φεύγων πρόσω ·
φίλοι γάρ εἰσιν οὐκ ἐμοῖς προσεικότες .
[ μυγμός .
] ἄγαν ὑπνώσσεις κοὐ κατοικτίζεις πάθος ·
φονεὺς δ᾽ Ὀρέστης τῆσδε μητρὸς οἴχεται .
[ ὠγμός .] ᾤζεις ,ὑπνώσσεις ·οὐκ ἀναστήσῃ τάχος ; 
τί σοι πέπρωται πρᾶγμα πλὴν τεύχειν κακά ; 
[ ὠγμός .
] ὕπνος πόνος τε κύριοι συνωμόται δεινῆς δρακαίνης ἐξεκήραναν μένος .
[ μυγμὸς διπλοῦς ὀξύς .
] λαβὲ λαβὲ λαβὲ λαβέ ,φράζου .
ὄναρ διώκεις θῆρα ,κλαγγαίνεις δ᾽ ἅπερ κύων μέριμναν οὔποτ᾽ ἐκλείπων πόνου .
τί δρᾷς ; 
ἀνίστω ,μή σε νικάτω πόνος ,μηδ᾽ ἀγνοήσῃς πῆμα μαλθαχθεῖσ᾽ ὕπνῳ .
ἄλγησον ἧπαρ ἐνδίκοις ὀνείδεσιν ·
τοῖς σώφροσιν γὰρ ἀντίκεντρα γίγνεται .
σὺ δ᾽ αἱματηρὸν πνεῦμ᾽ ἐπουρίσασα τῷ ,ἀτμῷ κατισχναίνουσα ,νηδύος πυρί ,ἕπου ,μάραινε δευτέροις διώγμασιν .
ἔγειρ᾽ ,ἔγειρε καὶ σὺ τήνδ᾽ ,ἐγὼ δὲ σέ .
εὕδεις ; 
ἀνίστω ,κἀπολακτίσασ᾽ ὕπνον ,ἰδώμεθ᾽ εἴ τι τοῦδε φροιμίου ματᾷ .
ἰοὺ ἰοὺ πύπαξ .ἐπάθομεν ,φίλαι ,- ἦ πολλὰ δὴ παθοῦσα καὶ μάτην ἐγώ ,- ἐπάθομεν πάθος δυσαχές ,ὦ πόποι ,ἄφερτον κακόν ·
ἐξ ἀρκύων πέπτωκεν οἴχεταί θ᾽ ὁ θήρ .
- ὕπνῳ κρατηθεῖσ᾽ ἄγραν ὤλεσα .
ἰὼ παῖ Διός ,ἐπίκλοπος πέλῃ ,- νέος δὲ γραίας δαίμονας καθιππάσω ,- τὸν ἱκέταν σέβων ,ἄθεον ἄνδρα καὶ τοκεῦσιν πικρόν ·
τὸν μητραλοίαν δ᾽ ἐξέκλεψας ὢν θεός .
- τί τῶνδ᾽ ἐρεῖ τις δικαίως ἔχειν ; 
ἐμοὶ δ᾽ ὄνειδος ἐξ ὀνειράτων μολὸν ἔτυψεν δίκαν διφρηλάτου μεσολαβεῖ κέντρῳ ὑπὸ φρένας ,ὑπὸ λοβόν .
- πάρεστι μαστίκτορος δαΐου δαμίου βαρὺ τὸ περίβαρυ κρύος ἔχειν .
τοιαῦτα δρῶσιν οἱ νεώτεροι θεοί ,κρατοῦντες τὸ πᾶν δίκας πλέον φονολιβῆ θρόνον περὶ πόδα ,περὶ κάρα .
- πάρεστι γᾶς ὀμφαλὸν προσδρακεῖν αἱμάτων βλοσυρὸν ἀρόμενον ἄγος ἔχειν .
ἐφεστίῳ δὲ μάντις ὢν μιάσματι μυχὸν ἐχράνατ᾽ αὐτόσσυτος ,αὐτόκλητος ,παρὰ νόμον θεῶν βρότεα μὲν τίων ,παλαιγενεῖς δὲ μοίρας φθίσας .κἀμοί γε λυπρός ,καὶ τὸν οὐκ ἐκλύσεται ,ὑπό τε γᾶν φυγὼν οὔ ποτ᾽ ἐλευθεροῦται .ποτιτρόπαιος ὢν δ᾽ ἕτερον ἐν κάρᾳ μιάστορ᾽ ἐκ γένους πάσεται .ἔξω ,κελεύω ,τῶνδε δωμάτων τάχος χωρεῖτ᾽ ,ἀπαλλάσσεσθε μαντικῶν μυχῶν ,μὴ καὶ λαβοῦσα πτηνὸν ἀργηστὴν ὄφιν ,χρυσηλάτου θώμιγγος ἐξορμώμενον ,ἀνῇς ὑπ᾽ ἄλγους μέλαν᾽ ἀπ᾽ ἀνθρώπων ἀφρόν ,ἐμοῦσα θρόμβους οὓς ἀφείλκυσας φόνου .
οὔτοι δόμοισι τοῖσδε χρίμπτεσθαι πρέπει ·
ἀλλ᾽ οὗ καρανιστῆρες ὀφθαλμωρύχοι δίκαι σφαγαί τε σπέρματός τ᾽ ἀποφθορᾷ παίδων κακοῦται χλοῦνις ,ἠδ᾽ ἀκρωνία ,λευσμός τε ,καὶ μύζουσιν οἰκτισμὸν πολὺν ὑπὸ ῥάχιν παγέντες .ἆρ᾽ ἀκούετε οἵας ἑορτῆς ἔστ᾽ ἀπόπτυστοι θεοῖς στέργηθρ᾽ ἔχουσαι ; 
πᾶς δ᾽ ὑφηγεῖται τρόπος μορφῆς .
λέοντος ἄντρον αἱματορρόφου οἰκεῖν τοιαύτας εἰκός ,οὐ χρηστηρίοις ἐν τοῖσδε πλησίοισι τρίβεσθαι μύσος .
χωρεῖτ᾽ ἄνευ βοτῆρος αἰπολούμεναι .
ποίμνης τοιαύτης δ᾽ οὔτις εὐφιλὴς θεῶν .
ἄναξ Ἄπολλον ,ἀντάκουσον ἐν μέρει .
αὐτὸς σὺ τούτων οὐ μεταίτιος πέλῃ ,ἀλλ᾽ εἷς τὸ πᾶν ἔπραξας ὢν παναίτιος .
πῶς δή ; 
τοσοῦτο μῆκος ἔκτεινον λόγου .
ἔχρησας ὥστε τὸν ξένον μητροκτονεῖν .
ἔχρησα ποινὰς τοῦ πατρὸς πρᾶξαι .
τί μήν ; 
κἄπειθ᾽ ὑπέστης αἵματος δέκτωρ νέου .
καὶ προστραπέσθαι τούσδ᾽ ἐπέστελλον δόμους .
καὶ τὰς προπομποὺς δῆτα τάσδε λοιδορεῖς ; 
οὐ γὰρ δόμοισι τοῖσδε πρόσφορον μολεῖν .
ἀλλ᾽ ἔστιν ἡμῖν τοῦτο προστεταγμένον .τίς ἥδε τιμή ; 
κόμπασον γέρας καλόν .
τοὺς μητραλοίας ἐκ δόμων ἐλαύνομεν .
τί γὰρ γυναικὸς ἥτις ἄνδρα νοσφίσῃ ; 
οὐκ ἂν γένοιθ᾽ ὅμαιμος αὐθέντης φόνος .
ἦ κάρτ᾽ ἄτιμα καὶ παρ᾽ οὐδὲν εἰργάσω Ἥρας τελείας καὶ Διὸς πιστώματα .
εὐνὴ γὰρ ἀνδρὶ καὶ γυναικὶ μόρσιμος ὅρκου ᾽ στὶ μείζων τῇ δίκῃ φρουρουμένη .
εἰ τοῖσιν οὖν κτείνουσιν ἀλλήλους χαλᾷς τὸ μὴ τίνεσθαι μηδ᾽ ἐποπτεύειν κότῳ ,οὔ φημ᾽ Ὀρέστην σ᾽ ἐνδίκως ἀνδρηλατεῖν .
τὰ μὲν γὰρ οἶδα κάρτα σ᾽ ἐνθυμουμένην ,τὰ δ᾽ ἐμφανῶς πράσσουσαν ἡσυχαιτέραν .
δίκας δὲ Παλλὰς τῶνδ᾽ ἐποπτεύσει θεά .
τὸν ἄνδρ᾽ ἐκεῖνον οὔ τι μὴ λίπω ποτέ .
σὺ δ᾽ οὖν δίωκε καὶ πόνον πλείω τίθου .
τιμὰς σὺ μὴ σύντεμνε τὰς ἐμὰς λόγῳ .οὐδ᾽ ἂν δεχοίμην ὥστ᾽ ἔχειν τιμὰς σέθεν .μέγας γὰρ ἔμπας πὰρ Διὸς θρόνοις λέγῃ .ἐγὼ δ᾽ ,ἄγει γὰρ αἷμα μητρῷον ,δίκας μέτειμι τόνδε φῶτα κἀκκυνηγετῶ .ἐγὼ δ᾽ ἀρήξω τὸν ἱκέτην τε ῥύσομαι ·δεινὴ γὰρ ἐν βροτοῖσι κἀν θεοῖς πέλει τοῦ προστροπαίου μῆνις ,εἰ προδῶ σφ᾽ ἑκών .ἄνασσ᾽ Ἀθάνα ,Λοξίου κελεύμασιν ἥκω ,δέχου δὲ πρευμενῶς ἀλάστορα ,οὐ προστρόπαιον οὐδ᾽ ἀφοίβαντον χέρα ,ἀλλ᾽ ἀμβλὺς ἤδη προστετριμμένος τε πρὸς ἄλλοισιν οἴκοις καὶ πορεύμασιν βροτῶν .
ὅμοια χέρσον καὶ θάλασσαν ἐκπερῶν ,σῴζων ἐφετμὰς Λοξίου χρηστηρίους ,πρόσειμι δῶμα καὶ βρέτας τὸ σόν ,θεά .
αὐτοῦ φυλάσσων ἀναμένω τέλος δίκης .
εἶεν ·
τόδ᾽ ἐστὶ τἀνδρὸς ἐκφανὲς τέκμαρ .
ἕπου δὲ μηνυτῆρος ἀφθέγκτου φραδαῖς .
τετραυματισμένον γὰρ ὡς κύων νεβρὸν πρὸς αἷμα καὶ σταλαγμὸν ἐκματεύομεν .
πολλοῖς δὲ μόχθοις ἀνδροκμῆσι φυσιᾷ σπλάγχνον ·χθονὸς γὰρ πᾶς πεποίμανται τόπος ,ὑπέρ τε πόντον ἀπτέροις ποτήμασιν ἦλθον διώκουσ᾽ ,οὐδὲν ὑστέρα νεώς .
καὶ νῦν ὅδ᾽ ἐνθάδ᾽ ἐστί που καταπτακών .
ὀσμὴ βροτείων αἱμάτων με προσγελᾷ .
ὅρα ὅρα μάλ᾽ αὖ ,λεύσσετε πάντα ,μὴ λάθῃ φύγδα βὰς [ὁ ] ματροφόνος ἀτίτας .ὁ δ᾽ αὖτέ γ᾽ [οὖν] ἀλκὰν ἔχων περὶ βρέτει πλεχθεὶς θεᾶς ἀμβρότου ὑπόδικος θέλει γενέσθαι χρεῶν .
τὸ δ᾽ οὐ πάρεστιν ·
αἷμα μητρῷον χαμαὶ δυσαγκόμιστον ,παπαῖ ,τὸ διερὸν πέδοι χύμενον οἴχεται .
ἀλλ᾽ ἀντιδοῦναι δεῖ σ᾽ ἀπὸ ζῶντος ῥοφεῖν ἐρυθρὸν ἐκ μελέων πέλανον ·
ἀπὸ δὲ σοῦ φεροίμαν βοσκὰν πώματος δυσπότου ·
καὶ ζῶντά σ᾽ ἰσχνάνασ᾽ ἀπάξομαι κάτω ,ἀντίποιν᾽ ὡς τίνῃς ματροφόνου δύας .
ὄψει δὲ κεἴ τις ἄλλος ἤλιτεν βροτῶν ἢ θεὸν ἢ ξένον τιν᾽ ἀσεβῶν ̣ ἢ τοκέας φίλους ,ἔχονθ᾽ ἕκαστον τῆς δίκης ἐπάξια .
μέγας γὰρ Ἅιδης ἐστὶν εὔθυνος βροτῶν ἔνερθε χθονός ,δελτογράφῳ δὲ πάντ᾽ ἐπωπᾷ φρενί .
ἐγὼ διδαχθεὶς ἐν κακοῖς ἐπίσταμαι πολλοὺς καθαρμούς ,καὶ λέγειν ὅπου δίκη σιγᾶν θ᾽ ὁμοίως ·
ἐν δὲ τῷδε πράγματι φωνεῖν ἐτάχθην πρὸς σοφοῦ διδασκάλου .
βρίζει γὰρ αἷμα καὶ μαραίνεται χερός ,μητροκτόνον μίασμα δ᾽ ἔκπλυτον πέλει ·
ποταίνιον γὰρ ὂν πρὸς ἑστίᾳ θεοῦ Φοίβου καθαρμοῖς ἠλάθη χοιροκτόνοις .
πολὺς δέ μοι γένοιτ᾽ ἂν ἐξ ἀρχῆς λόγος ,ὅσοις προσῆλθον ἀβλαβεῖ ξυνουσίᾳ .
[χρόνος καθαιρεῖ πάντα γηράσκων ὁμοῦ .
] καὶ νῦν ἀφ᾽ ἁγνοῦ στόματος εὐφήμως καλῶ χώρας ἄνασσαν τῆσδ᾽ Ἀθηναίαν ἐμοὶ μολεῖν ἀρωγόν ·
κτήσεται δ᾽ ἄνευ δορὸς αὐτόν τε καὶ γῆν καὶ τὸν Ἀργεῖον λεὼν πιστὸν δικαίως ἐς τὸ πᾶν τε σύμμαχον .
ἀλλ᾽ εἴτε χώρας ἐν τόποις Λιβυστικοῖς ,Τρίτωνος ἀμφὶ χεῦμα γενεθλίου πόρου ,τίθησιν ὀρθὸν ἢ κατηρεφῆ πόδα ,φίλοις ἀρήγουσ᾽ ,εἴτε Φλεγραίαν πλάκα θρασὺς ταγοῦχος ὡς ἀνὴρ ἐπισκοπεῖ ,ἔλθοι - κλύει δὲ καὶ πρόσωθεν ὢν θεός - ὅπως γένοιτο τῶνδ᾽ ἐμοὶ λυτήριος .
οὔτοι σ᾽ Ἀπόλλων οὐδ᾽ Ἀθηναίας σθένος ῥύσαιτ᾽ ἂν ὥστε μὴ οὐ παρημελημένον ἔρρειν ,τὸ χαίρειν μὴ μαθόνθ᾽ ὅπου φρενῶν ,ἀναίματον βόσκημα δαιμόνων ,σκιάν .
οὐδ᾽ ἀντιφωνεῖς ,ἀλλ᾽ ἀποπτύεις λόγους ,ἐμοὶ τραφείς τε καὶ καθιερωμένος ; 
καὶ ζῶν με δαίσεις οὐδὲ πρὸς βωμῷ σφαγείς ·
ὕμνον δ᾽ ἀκούσῃ τόνδε δέσμιον σέθεν .
ἄγε δὴ καὶ χορὸν ἅψωμεν ,ἐπεὶ μοῦσαν στυγερὰν ἀποφαίνεσθαι δεδόκηκεν ,λέξαι τε λάχη τὰ κατ᾽ ἀνθρώπους ὡς ἐπινωμᾷ στάσις ἁμά .
εὐθυδίκαιοι δ᾽ οἰόμεθ᾽ εἶναι ·
τὸν μὲν καθαρὰς χεῖρας προνέμοντ᾽ οὔτις ἐφέρπει μῆνις ἀφ᾽ ἡμῶν ,ἀσινὴς δ᾽ αἰῶνα διοιχνεῖ ·
ὅστις δ᾽ ἀλιτὼν ὥσπερ ὅδ᾽ ἁνὴρ χεῖρας φονίας ἐπικρύπτει ,μάρτυρες ὀρθαὶ τοῖσι θανοῦσιν παραγιγνόμεναι πράκτορες αἵματος αὐτῷ τελέως ἐφάνημεν .
μᾶτερ ἅ μ᾽ ἔτικτες ,ὦ μᾶτερ Νύξ ,ἀλαοῖσι καὶ δεδορκόσιν ποινάν ,κλῦθ᾽ .
ὁ Λατοῦς γὰρ ἶ - νίς μ᾽ ἄτιμον τίθησιν τόνδ᾽ ἀφαιρούμενος πτῶκα ,ματρῷον ἅ - γνισμα κύριον φόνου .
ἐπὶ δὲ τῷ τεθυμένῳ τόδε μέλος ,παρακοπά ,παραφορὰ φρενοδαλής ,ὕμνος ἐξ Ἐρινύων ,δέσμιος φρενῶν ,ἀφόρ - μικτος ,αὐονὰ βροτοῖς .
τοῦτο γὰρ λάχος διανταία Μοῖρ᾽ ἐπέκλωσεν ἐμπέδως ἔχειν ,θνατῶν τοῖσιν αὐτουργίαι ξυμπέσωσιν μάταιοι ,τοῖς ὁμαρτεῖν ,ὄφρ᾽ ἂν γᾶν ὑπέλθῃ ·
θανὼν δ᾽ οὐκ ἄγαν ἐλεύθερος .
ἐπὶ δὲ τῷ τεθυμένῳ τόδε μέλος ,παρακοπά ,παραφορὰ φρενοδαλής ,ὕμνος ἐξ Ἐρινύων ,δέσμιος φρενῶν ,ἀφόρ - μικτος ,αὐονὰ βροτοῖς .
γιγνομέναισι λάχη τάδ᾽ ἐφ᾽ ἁμὶν ἐκράνθη ·
ἀθανάτων δ᾽ ἀπέχειν χέρας ,οὐδέ τις ἐστί συνδαίτωρ μετάκοινος ·
παλλεύκων δὲ πέπλων ἀπόμοιρος ἄκληρος ἐτύχθην �̣�̣�̣� 
δωμάτων γὰρ εἱλόμαν ἀνατροπάς ,ὅταν Ἄρης τιθασὸς ὢν φίλον ἕλῃ .
ἐπὶ τὸν ὧδ᾽ ἱέμεναι κρατερὸν ὄνθ᾽ ὅμως ἀμαυ - ροῦμεν ὑφ᾽ αἵματος νέου .
σπεύδομεν αἵδ᾽ ἀφελεῖν τινὰ τάσδε μερίμνας ,θεῶν δ᾽ ἀτέλειαν ἐμαῖς μελέταις ἐπικραίνειν ,μηδ᾽ εἰς ἄγκρισιν ἐλθεῖν ·
Ζεὺς δ᾽ αἱμοσταγὲς ἀξιόμισον ἔθνος τόδε λέσχας ἇς ἀπηξιώσατο .
δωμάτων γὰρ εἱλόμαν ἀνατροπάς ,ὅταν Ἄρης τιθασὸς ὢν φίλον ἕλῃ .
ἐπὶ τὸν ὧδ᾽ ἱέμεναι κρατερὸν ὄνθ᾽ ὅμως ἀμαυ - ροῦμεν ὑφ᾽ αἵματος νέου .
δόξαι τ᾽ ἀνδρῶν καὶ μάλ᾽ ὑπ᾽ αἰθέρι σεμναὶ τακόμεναι κατὰ γᾶν μινύθουσιν ἄτιμοι ἁμετέραις ἐφόδοις μελανείμοσιν ,ὀρχη - σμοῖς τ᾽ ἐπιφθόνοις ποδός .
μάλα γὰρ οὖν ἁλομένα ἀνέκαθεν βαρυπεσῆ καταφέρω ποδὸς ἀκμάν ,σφαλερὰ καὶ τανυδρόμοις κῶλα ,δύσφορον ἄταν .
πίπτων δ᾽ οὐκ οἶδεν τόδ᾽ ὑπ᾽ ἄφρονι λύμᾳ ·
τοῖον [γὰρ] ἐπὶ κνέφας ἀνδρὶ μύσος πεπόταται ,καὶ δνοφεράν τιν᾽ ἀχλὺν κατὰ δώματος αὐδᾶ - ται πολύστονος φάτις .
μάλα γὰρ οὖν ἁλομένα ἀνέκαθεν βαρυπεσῆ καταφέρω ποδὸς ἀκμάν ,σφαλερὰ καὶ τανυδρόμοις κῶλα ,δύσφορον ἄταν .
μένει γάρ .
εὐμήχανοί τε καὶ τέλειοι ,κακῶν τε μνήμονες σεμναὶ καὶ δυσπαρήγοροι βροτοῖς ,ἄτιμ᾽ ἀτίετα διόμεναι λάχη θεῶν διχοστατοῦντ᾽ ἀνηλίῳ λάμπᾳ ,δυσοδοπαίπαλα δερκομένοισι καὶ δυσομμάτοις ὁμῶς .
τίς οὖν τάδ᾽ οὐχ ἅζεταί τε καὶ δέδοικεν βροτῶν ,ἐμοῦ κλύων θεσμὸν τὸν μοιρόκραντον ἐκ θεῶν δοθέντα τέλεον ; 
ἔτι δέ μοι μένει γέρας παλαιόν ,οὐδ᾽ ἀτιμίας κύρω ,καίπερ ὑπὸ χθόνα τάξιν ἔχουσα καὶ δυσήλιον κνέφας .
πρόσωθεν ἐξήκουσα κληδόνος βοὴν ἀπὸ Σκαμάνδρου γῆν καταφθατουμένη ,ἣν δῆτ᾽ Ἀχαιῶν ἄκτορές τε καὶ πρόμοι ,τῶν αἰχμαλώτων χρημάτων λάχος μέγα ,ἔνειμαν αὐτόπρεμνον εἰς τὸ πᾶν ἐμοί ,ἐξαίρετον δώρημα Θησέως τόκοις ·
ἔνθεν διώκουσ᾽ ἦλθον ἄτρυτον πόδα ,πτερῶν ἄτερ ῥοιβδοῦσα κόλπον αἰγίδος .
[πώλοις ἀκμαίοις τόνδ᾽ ἐπιζεύξασ᾽ ὄχον] καινὴν δ᾽ ὁρῶσα τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς ταρβῶ μὲν οὐδέν ,θαῦμα δ᾽ ὄμμασιν πάρα .
τίνες ποτ᾽ ἐστέ ; 
πᾶσι δ᾽ ἐς κοινὸν λέγω ·βρέτας τε τοὐμὸν τῷδ᾽ ἐφημένῳ ξένῳ ,ὑμᾶς θ᾽ ὁμοίας οὐδενὶ σπαρτῶν γένει ,οὔτ᾽ ἐν θεαῖσι πρὸς θεῶν ὁρωμένας οὔτ᾽ οὖν βροτείοις ἐμφερεῖς μορφώμασιν .
λέγειν δ᾽ ἄμομφον ὄντα τοὺς πέλας κακῶς πρόσω δικαίων ἠδ᾽ ἀποστατεῖ θέμις .
πεύσῃ τὰ πάντα συντόμως ,Διὸς κόρη .
ἡμεῖς γάρ ἐσμεν Νυκτὸς αἰανῆ τέκνα .
Ἀραὶ δ᾽ ἐν οἴκοις γῆς ὑπαὶ κεκλήμεθα .
γένος μὲν οἶδα κληδόνας τ᾽ ἐπωνύμους .
τιμάς γε μὲν δὴ τὰς ἐμὰς πεύσῃ τάχα .
μάθοιμ᾽ ἄν ,εἰ λέγοι τις ἐμφανῆ λόγον .
βροτοκτονοῦντας ἐκ δόμων ἐλαύνομεν .
καὶ τῷ κτανόντι ποῦ τὸ τέρμα τῆς φυγῆς ; 
ὅπου τὸ χαίρειν μηδαμοῦ νομίζεται .
ἦ καὶ τοιαύτας τῷδ᾽ ἐπιρροιζεῖς φυγάς ; 
φονεὺς γὰρ εἶναι μητρὸς ἠξιώσατο .
ἄλλαις ἀνάγκαις ,ἤ τινος τρέων κότον ; 
ποῦ γὰρ τοσοῦτο κέντρον ὡς μητροκτονεῖν ; 
δυοῖν παρόντοιν ἥμισυς λόγου πάρα .
ἀλλ᾽ ὅρκον οὐ δέξαιτ᾽ ἄν ,οὐ δοῦναι θέλοι .
κλύειν δίκαιος μᾶλλον ἢ πρᾶξαι θέλεις .
πῶς δή ; 
δίδαξον ·
τῶν σοφῶν γὰρ οὐ πένῃ .
ὅρκοις τὰ μὴ δίκαια μὴ νικᾶν λέγω .
ἀλλ᾽ ἐξέλεγχε ,κρῖνε δ᾽ εὐθεῖαν δίκην .
ἦ κἀπ᾽ ἐμοὶ τρέποιτ᾽ ἂν αἰτίας τέλος ; 
πῶς δ᾽ οὔ ; 
σέβουσαί γ᾽ ἀξίαν κἀπ᾽ ἀξίων .
τί πρὸς τάδ᾽ εἰπεῖν ,ὦ ξέν᾽ ,ἐν μέρει θέλεις ; 
λέξας δὲ χώραν καὶ γένος καὶ ξυμφορὰς τὰς σάς ,ἔπειτα τόνδ᾽ ἀμυναθοῦ ψόγον ·
εἴπερ πεποιθὼς τῇ δίκῃ βρέτας τόδε ἧσαι φυλάσσων ἑστίας ἁμῆς πέλας σεμνὸς προσίκτωρ ἐν τρόποις Ἰξίονος .
τούτοις ἀμείβου πᾶσιν εὐμαθές τί μοι .
ἄνασσ᾽ Ἀθάνα ,πρῶτον ἐκ τῶν ὑστάτων τῶν σῶν ἐπῶν μέλημ᾽ ἀφαιρήσω μέγα .
οὐκ εἰμὶ προστρόπαιος ,οὐδ᾽ ἔχων μύσος πρὸς χειρὶ τἠμῇ τὸ σὸν ἐφεζόμην βρέτας .
τεκμήριον δὲ τῶνδέ σοι λέξω μέγα .
ἄφθογγον εἶναι τὸν παλαμναῖον νόμος ,ἔστ᾽ ἂν πρὸς ἀνδρὸς αἵματος καθαρσίου σφαγαὶ καθαιμάξωσι νεοθήλου βοτοῦ .
πάλαι πρὸς ἄλλοις ταῦτ᾽ ἀφιερώμεθα οἴκοισι ,καὶ βοτοῖσι καὶ ῥυτοῖς πόροις .
ταύτην μὲν οὕτω φροντίδ᾽ ἐκποδὼν λέγω .
γένος δὲ τοὐμὸν ὡς ἔχει πεύσῃ τάχα .
Ἀργεῖός εἰμι ,πατέρα δ᾽ ἱστορεῖς καλῶς ,Ἀγαμέμνον᾽ ,ἀνδρῶν ναυβατῶν ἁρμόστορα ,ξὺν ᾧ σὺ Τροίαν ἄπολιν Ἰλίου πόλιν ἔθηκας .
ἔφθιθ᾽ οὗτος οὐ καλῶς ,μολὼν εἰς οἶκον ·
ἀλλά νιν κελαινόφρων ἐμὴ μήτηρ κατέκτα ,ποικίλοις ἀγρεύμασιν κρύψασ᾽ ,ἃ λουτρῶν ἐξεμαρτύρει φόνον .
κἀγὼ κατελθών ,τὸν πρὸ τοῦ φεύγων χρόνον ,ἔκτεινα τὴν τεκοῦσαν ,οὐκ ἀρνήσομαι ,ἀντικτόνοις ποιναῖσι φιλτάτου πατρός .
καὶ τῶνδε κοινῇ Λοξίας ἐπαίτιος ,ἄλγη προφωνῶν ἀντίκεντρα καρδίᾳ ,εἰ μή τι τῶνδ᾽ ἔρξαιμι τοὺς ἐπαιτίους .
σὺ δ᾽ εἰ δικαίως εἴτε μὴ κρῖνον δίκην ·
πράξας γὰρ ἐν σοὶ πανταχῇ τάδ᾽ αἰνέσω .
τὸ πρᾶγμα μεῖζον ,εἴ τις οἴεται τόδε βροτὸς δικάζειν ·
οὐδὲ μὴν ἐμοὶ θέμις φόνου διαιρεῖν ὀξυμηνίτου δίκας ·ἄλλως τε καὶ σὺ μὲν κατηρτυκὼς ἐμοῖς ἱκέτης προσῆλθες καθαρὸς ἀβλαβὴς δόμοις ·
οὕτως δ᾽ ἄμομφον ὄντα σ᾽ αἰδοῦμαι πόλει .
αὗται δ᾽ ἔχουσι μοῖραν οὐκ εὐπέμπελον ,καὶ μὴ τυχοῦσαι πράγματος νικηφόρου ,χώρᾳ μεταῦθις ἰὸς ἐκ φρονημάτων πέδοι πεσὼν ἄφερτος αἰανὴς νόσος .
τοιαῦτα μὲν τάδ᾽ ἐστίν ·
ἀμφότερα ,μένειν πέμπειν τε δυσπήμαντ᾽ ἀμηχάνως ἐμοί .
ἐπεὶ δὲ πρᾶγμα δεῦρ᾽ ἐπέσκηψεν τόδε ,φόνων δικαστὰς ὁρκίους αἱρουμένη θεσμὸν τὸν εἰς ἅπαντ᾽ ἐγὼ θήσω χρόνον .
ὑμεῖς δὲ μαρτύριά τε καὶ τεκμήρια καλεῖσθ᾽ ,ἀρωγὰ τῆς δίκης ὁρκώματα ·
κρίνασα δ᾽ ἀστῶν τῶν ἐμῶν τὰ βέλτατα ἥξω ,διαιρεῖν τοῦτο πρᾶγμ᾽ ἐτητύμως ,ὅρκον πορόντας μηδὲν ἔκδικον φράσειν .
νῦν καταστροφαὶ νέων θεσμίων ,εἰ κρατή - σει δίκα τε καὶ βλάβα τοῦδε ματροκτόνου .
πάντας ἤδη τόδ᾽ ἔργον εὐχερεί - ᾳ συναρμόσει βροτούς ·
πολλὰ δ᾽ ἔτυμα παιδότρωτα πάθεα προσμένει τοκεῦ - σιν μεταῦθις ἐν χρόνῳ .
οὐδὲ γὰρ βροτοσκόπων μαινάδων τῶνδ᾽ ἐφέρ - ψει κότος τις ἐργμάτων - πάντ᾽ ἐφήσω μόρον .
πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν ,προφω - νῶν τὰ τῶν πέλας κακά ,λῆξιν ὑπόδοσίν τε μόχθων ·
ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαια τλά - μων [δέ τις ] μάταν παρηγορεῖ .
μηδέ τις κικλῃσκέτω ξυμφορᾷ τετυμμένος ,τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος ,ὦ δίκα ,ὦ θρόνοι τ᾽ Ἐρινύων .
ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ ἢ τεκοῦσα νεοπαθὴς οἶκτον οἰκτίσαιτ᾽ ,ἐπει - δὴ πίτνει δόμος δίκας .
ἔσθ᾽ ὅπου τὸ δεινὸν εὖ ,καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον δεῖ μένειν καθήμενον .
ξυμφέρει σωφρονεῖν ὑπὸ στένει .
τίς δὲ μηδὲν ἐν δέει καρδίαν ἂν ἀνατρέφων ἢ πόλις βροτός θ᾽ ὁμοί - ως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν ; 
μήτ᾽ ἀνάρχετον βίον μήτε δεσποτούμενον αἰνέσῃς .
παντὶ μέσῳ τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν ,ἄλλ᾽ ἄλλᾳ δ᾽ ἐφορεύει .
ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω ,δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως ·
ἐκ δ᾽ ὑγιεί - ας φρενῶν ὁ πάμφιλος καὶ πολύευκτος ὄλβος .ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω ,βωμὸν αἴδεσαι Δίκας ·
μηδέ νιν κέρδος ἰδὼν ἀθέῳ ποδὶ λὰξ ἀτίσῃς ·
ποινὰ γὰρ ἐπέσται .
κύριον μένει τέλος .
πρὸς τάδε τις τοκέων σέβας εὖ προτίων καὶ ξενοτί - μους δόμων ἐπιστροφὰς αἰδόμενός τις ἔστω .
ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολβος ἔσται ·
πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο .
τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι παρβάταν ἄγοντα πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν λαῖφος ,ὅταν λάβῃ πόνος θραυομένας κεραίας .
καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδὲν ἐν μέσᾳ δυσπαλεῖ τε δίνᾳ ·
γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾽ ἀνδρὶ θερμῷ ,τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾽ ἰδὼν ἀμαχάνοις δύαις λαπαδνὸν οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν ·
δι᾽ αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον ἕρματι προσβαλὼν δίκας ὤλετ᾽ ἄκλαυτος ,αἶστος .
κήρυσσε ,κῆρυξ ,καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ ,ἥ τ᾽ οὖν διάτορος Τυρσηνικὴ σάλπιγξ ,βροτείου πνεύματος πληρουμένη ,ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ .
πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον καὶ τούσδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη .
ἄναξ Ἄπολλον ,ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει .
τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε .
καὶ μαρτυρήσων ἦλθον - ἔστι γὰρ νόμῳ ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος ἐμῶν ,φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος - καὶ ξυνδικήσων αὐτός ·
αἰτίαν δ᾽ ἔχω τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου .
σὺ δ᾽ εἴσαγε ὅπως τ᾽ ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην .
ὑμῶν ὁ μῦθος ,εἰσάγω δὲ τὴν δίκην ·
ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος .
πολλαὶ μέν ἐσμεν ,λέξομεν δὲ συντόμως .ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας .
ἔκτεινα ·
τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει .
ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων .
οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον .
εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες .
λέγω ·
ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών .
πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν ; 
τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι ·
μαρτυρεῖ δέ μοι .
ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν ; 
καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι .
ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος ,ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα .
πέποιθ᾽ .
ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ .
νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών .
δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν .
πῶς δή ; 
δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε .
ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν .
τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς ,ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ .
τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ ; 
οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν .
ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι ; 
πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψ᾽ ἂν ἐντός ,ὦ μιαιφόνε ,ζώνης ; 
ἀπεύχῃ μητρὸς αἷμα φίλτατον ; 
ἤδη σὺ μαρτύρησον ·
ἐξηγοῦ δέ μοι ,Ἄπολλον ,εἴ σφε σὺν δίκῃ κατέκτανον .
δρᾶσαι γὰρ ὥσπερ ἐστὶν οὐκ ἀρνούμεθα .
ἀλλ᾽ εἰ δίκαιον εἴτε μὴ τῇ σῇ φρενὶ δοκεῖ τόδ᾽ αἷμα ,κρῖνον ,ὡς τούτοις φράσω .
λέξω πρὸς ὑμᾶς τόνδ᾽ Ἀθηναίας μέγαν θεσμὸν δικαίως ,- μάντις ὢν δ᾽ οὐ ψεύσομαι .
οὐπώποτ᾽ εἶπον μαντικοῖσιν ἐν θρόνοις ,οὐκ ἀνδρός ,οὐ γυναικός ,οὐ πόλεως πέρι ,ὃ μὴ κελεύσαι Ζεὺς Ὀλυμπίων πατήρ .
τὸ μὲν δίκαιον τοῦθ᾽ ὅσον σθένει μαθεῖν ,βουλῇ πιφαύσκω δ᾽ ὔμμ᾽ ἐπισπέσθαι πατρός ·ὅρκος γὰρ οὔτι Ζηνὸς ἰσχύει πλέον .
Ζεύς ,ὡς λέγεις σύ ,τόνδε χρησμὸν ὤπασε ,φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε ,τὸν πατρὸς φόνον πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν ; 
οὐ γάρ τι ταὐτὸν ἄνδρα γενναῖον θανεῖν διοσδότοις σκήπτροισι τιμαλφούμενον ,καὶ ταῦτα πρὸς γυναικός ,οὔ τι θουρίοις τόξοις ἑκηβόλοισιν ,ὥστ᾽ Ἀμαζόνος ,ἀλλ᾽ ὡς ἀκούσῃ ,Παλλὰς οἵ τ᾽ ἐφήμενοι ψήφῳ διαιρεῖν τοῦδε πράγματος πέρι .
ἀπὸ στρατείας γάρ νιν ἠμποληκότα ̣ τὰ πλεῖστ᾽ ἄμεινον εὔφροσιν δεδεγμένη ,δροίτῃ περῶντι λουτρὰ κἀπὶ τέρματι φᾶρος περεσκήνωσεν ̣ ,ἐν δ᾽ ἀτέρμονι κόπτει πεδήσασ᾽ ἄνδρα δαιδάλῳ πέπλῳ .
ἀνδρὸς μὲν ὑμῖν οὗτος εἴρηται μόρος τοῦ παντοσέμνου ,τοῦ στρατηλάτου νεῶν .
ταύτην τοιαύτην εἶπον ,ὡς δηχθῇ λεώς ,ὅσπερ τέτακται τήνδε κυρῶσαι δίκην .
πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον τῷ σῷ λόγῳ ·
αὐτὸς δ᾽ ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον .
πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις ; 
ὑμᾶς δ᾽ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι .
ὦ παντομισῆ κνώδαλα ,στύγη θεῶν ,πέδας μὲν ἂν λύσειεν ,ἔστι τοῦδ᾽ ἄκος καὶ κάρτα πολλὴ μηχανὴ λυτήριος ·
ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾽ ἀνασπάσῃ κόνις ἅπαξ θανόντος ,οὔτις ἔστ᾽ ἀνάστασις .
τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ οὑμός ,τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾽ ἄνω τε καὶ κάτω στρέφων τίθησιν οὐδὲν ἀσθμαίνων μένει .
πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδ᾽ ὑπερδικεῖς ὅρα ·
τὸ μητρὸς αἷμ᾽ ὅμαιμον ἐκχέας πέδοι ἔπειτ᾽ ἐν Ἄργει δώματ᾽ οἰκήσει πατρός ; 
ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις ; 
ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται ; 
καὶ τοῦτο λέξω ,καὶ μάθ᾽ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ .
οὔκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου τέκνου τοκεύς ,τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου .
τίκτει δ᾽ ὁ θρῴσκων ,ἡ δ᾽ ἅπερ ξένῳ ξένη ἔσωσεν ἔρνος ,οἷσι μὴ βλάψῃ θεός .
τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου .
πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ᾽ ἄνευ μητρός ·
πέλας μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διός ,οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη ,ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός .ἐγὼ δέ ,Παλλάς ,τἄλλα θ᾽ ὡς ἐπίσταμαι ,τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν ,καὶ τόνδ᾽ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον ,ὅπως γένοιτο πιστὸς εἰς τὸ πᾶν χρόνου καὶ τόνδ᾽ ἐπικτήσαιο σύμμαχον ,θεά ,καὶ τοὺς ἔπειτα ,καὶ τάδ᾽ αἰανῶς μένοι στέργειν τὰ πιστὰ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους .
ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν ψῆφον δικαίαν ,ὡς ἅλις λελεγμένων ; 
ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος .
μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται .
τί γάρ ; 
πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ,ἄμομφος ὦ ; 
ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽ ,ἐν δὲ καρδίᾳ ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε ,ξένοι .
κλύοιτ᾽ ἂν ἤδη θεσμόν ,Ἀττικὸς λεώς ,πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ .
ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῷ αἰεὶ δικαστῶν τοῦτο βουλευτήριον .
πάγον δ᾽ Ἄρειον τόνδ᾽ ,Ἀμαζόνων ἕδραν σκηνάς θ᾽ ,ὅτ᾽ ἦλθον Θησέως κατὰ φθόνον στρατηλατοῦσαι ,καὶ πόλιν νεόπτολιν τήνδ᾽ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε ,Ἄρει δ᾽ ἔθυον ,ἔνθεν ἔστ᾽ ἐπώνυμος πέτρα ,πάγος τ᾽ Ἄρειος ·
ἐν δὲ τῷ σέβας ἀστῶν φόβος τε ξυγγενὴς τὸ μὴ ἀδικεῖν σχήσει τό τ᾽ ἦμαρ καὶ κατ᾽ εὐφρόνην ὁμῶς ,αὐτῶν πολιτῶν μὴ ᾽ πιχραινόντων νόμους κακαῖς ἐπιρροαῖσι ·
βορβόρῳ δ᾽ ὕδωρ λαμπρὸν μιαίνων οὔποθ᾽ εὑρήσεις ποτόν .
τὸ μήτ᾽ ἄναρχον μήτε δεσποτούμενον ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν ,καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν .
τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν ; 
τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον ἔχοιτ᾽ ἄν ,οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει ,οὔτ᾽ ἐν Σκύθῃσιν οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις .
κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον ,αἰδοῖον ,ὀξύθυμον ,εὑδόντων ὕπερ ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι .
ταύτην μὲν ἐξέτειν᾽ ἐμοῖς παραίνεσιν ἀστοῖσιν εἰς τὸ λοιπόν ·
ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ καὶ ψῆφον αἴρειν καὶ διαγνῶναι δίκην αἰδουμένους τὸν ὅρκον .
εἴρηται λόγος .
καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι .
κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι .
ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις ,μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσῃ νέμων .
ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος ; 
λέγεις ·
ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν .
ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ ·
νικήσω δ᾽ ἐγώ .
τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις ·Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς .
οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν ,ἄλλως τε πάντως χὤτε δεόμενος τύχοι ; 
σύ τοι παλαιὰς διανομὰς καταφθίσας οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς .
σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν .
ἐπεὶ καθιππάζῃ με πρεσβῦτιν νέος ,δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω ,ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει .
ἐμὸν τόδ᾽ ἔργον ,λοισθίαν κρῖναι δίκην .ψῆφον δ᾽ Ὀρέστῃ τήνδ᾽ ἐγὼ προσθήσομαι .μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἥ μ᾽ ἐγείνατο ,τὸ δ᾽ ἄρσεν αἰνῶ πάντα ,πλὴν γάμου τυχεῖν ,ἅπαντι θυμῷ ,κάρτα δ᾽ εἰμὶ τοῦ πατρός .
οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον .
νικᾷ δ᾽ Ὀρέστης ,κἂν ἰσόψηφος κριθῇ .
ἐκβάλλεθ᾽ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους ,ὅσοις δικαστῶν τοῦτ᾽ ἐπέσταλται τέλος .ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον ,πῶς ἀγὼν κριθήσεται ; 
ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ ,ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε ; 
νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽ ,ἢ φάος βλέπειν .
ἡμῖν γὰρ ἔρρειν ,ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν .
πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων ,ξένοι ,τὸ μὴ ᾽ δικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει .
γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα ,βαλοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία .
ἀνὴρ ὅδ᾽ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην ·
ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων .
ὦ Παλλάς ,ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους .γαίας πατρῴας ἐστερημένον σύ τοι κατῴκισάς με ·
καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ ," Ἀργεῖος ἁνὴρ αὖθις ἔν τε χρήμασιν οἰκεῖ πατρῴοις ,Παλλάδος καὶ Λοξίου ἕκατι ,καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου σωτῆρος ," ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον σῴζει με ,μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν .
ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους ,μήτοι τιν᾽ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς ἐλθόντ᾽ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ .
αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα ἀμηχάνοισι πράξομεν δυσπραξίαις ,ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους τιθέντες ,ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος ·
ὀρθουμένων δέ ,καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος τιμῶσιν αἰεὶ τήνδε συμμάχῳ δορί ,αὐτοῖσιν ἡμεῖς ἐσμεν εὐμενέστεροι .
καὶ χαῖρε ,καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεώς ·
πάλαισμ᾽ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις ,σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον .ἰὼ θεοὶ νεώτεροι ,παλαιοὺς νόμους καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου .
ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἁ τάλαινα βαρύκοτος ἐν γᾷ τᾷδε ,φεῦ ,ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ μεθεῖσα καρδίας ,σταλαγμὸν χθονὶ ἄφορον ·
ἐκ δὲ τοῦ λειχὴν ἄφυλλος ,ἄτεκνος ,ἰὼ δίκα ,πέδον ἐπισύμενος βροτοφθόρους κηλῖδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ .
στενάζω ·
τί ῥέξω ; 
γελῶμαι πολίταις .
δύσοισθ᾽ ἅπαθον .
ἰὼ μεγάλα τοὶ κόραι δυστυχεῖς Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς .
ἐμοὶ πίθεσθε μὴ βαρυστόνως φέρειν .
οὐ γὰρ νενίκησθ᾽ ,ἀλλ᾽ ἰσόψηφος δίκη ἐξῆλθ᾽ ἀληθῶς ,οὐκ ἀτιμίᾳ σέθεν ·
ἀλλ᾽ ἐκ Διὸς γὰρ λαμπρὰ μαρτύρια παρῆν ,αὐτός θ᾽ ὁ χρήσας αὐτὸς ἦν ὁ μαρτυρῶν ,ὡς ταῦτ᾽ Ὀρέστην δρῶντα μὴ βλάβας ἔχειν .
ὑμεῖς δὲ μὴ θυμοῦσθε μηδὲ τῇδε γῇ βαρὺν κότον σκήψητε ,μηδ᾽ ἀκαρπίαν τεύξητ᾽ ,ἀφεῖσαι ̣ δαιμόνων σταλάγματα ,βρωτῆρας αἰχμὰς σπερμάτων ἀνημέρους .
ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι ἕδρας τε καὶ κευθμῶνας ἐνδίκου χθονὸς λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπ᾽ ἐσχάραις ἕξειν ὑπ᾽ ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας .
ἰὼ θεοὶ νεώτεροι ,παλαιοὺς νόμους καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου .
ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἁ τάλαινα βαρύκοτος ἐν γᾷ τᾷδε ,φεῦ ,ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ μεθεῖσα καρδίας ,σταλαγμὸν χθονὶ ἄφορον ·
ἐκ δὲ τοῦ λειχὴν ἄφυλλος ,ἄτεκνος ,ἰὼ δίκα ,πέδον ἐπισύμενος βροτοφθόρους κηλῖδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ .
στενάζω ·
τί ῥέξω ; 
γελῶμαι πολίταις ·
δύσοισθ᾽ ἅπαθον .
ἰὼ μεγάλα τοι κόραι δυστυχεῖς Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς .
οὐκ ἔστ᾽ ἄτιμοι ,μηδ᾽ ὑπερθύμως ἄγαν θεαὶ βροτῶν κτίσητε δύσκηλον χθόνα .
κἀγὼ πέποιθα Ζηνί ,καὶ τί δεῖ λέγειν ; 
καὶ κλῇδας οἶδα δώματος μόνη θεῶν ,ἐν ᾧ κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος ·
ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ ·
σὺ δ᾽ εὐπιθὴς ἐμοὶ γλώσσης ματαίας μὴ ᾽ κβάλῃς ἔπη χθονί ,καρπὸν φέροντα πάντα μὴ πράσσειν καλῶς κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ ἐμοί ·
πολλῆς δὲ χώρας τῆσδ᾽ ἔτ᾽ ἀκροθίνια θύη πρὸ παίδων καὶ γαμηλίου τέλους ἔχουσ᾽ ἐς αἰεὶ τόνδ᾽ ἐπαινέσεις λόγον .
ἐμὲ παθεῖν τάδε ,φεῦ ,ἐμὲ παλαιόφρονα κατά τε γᾶς οἰκεῖν ,φεῦ ,ἀτίετον μύσος .
πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον .
οἶ οἶ δᾶ ,φεῦ .
τίς μ᾽ ὑποδύεται ,τίς ὀδύνα πλευράς ; 
θυμὸν ἄιε ,μᾶτερ Νύξ ·
ἀπὸ γάρ με τι - μᾶν δαναιᾶν θεῶν δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι .
ὀργὰς ξυνοίσω σοι ·γεραιτέρα γὰρ εἶ .καὶ τῷ μὲν εἶ σὺ κάρτ᾽ ἐμοῦ σοφωτέρα ·
φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς .
ὑμεῖς δ᾽ ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα γῆς τῆσδ᾽ ἐρασθήσεσθε ·
οὑπιρρέων γὰρ τιμιώτερος χρόνος ἔσται πολίταις τοῖσδε .
καὶ σὺ τιμίαν ἕδραν ἔχουσα πρὸς δόμοις Ἐρεχθέως τεύξῃ παρ᾽ ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων ,ὅσων παρ᾽ ἄλλων οὔποτ᾽ ἂν σχέθοις βροτῶν .
σὺ δ᾽ ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάλῃς μήθ᾽ αἱματηρὰς θηγάνας ,σπλάγχνων βλάβας νέων ,ἀοίνοις ἐμμανεῖς θυμώμασιν ,μήτ᾽ ,ἐξελοῦσ᾽ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων ,ἐν τοῖς ἐμοῖς ἀστοῖσιν ἱδρύσῃς Ἄρη ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἀλλήλους θρασύν .
θυραῖος ἔστω πόλεμος ,οὐ μόλις παρών ,ἐν ᾧ τις ἔσται δεινὸς εὐκλείας ἔρως ·
ἐνοικίου δ᾽ ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην τοιαῦθ᾽ ἑλέσθαι σοι πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ ,εὖ δρῶσαν ,εὖ πάσχουσαν ,εὖ τιμωμένην χώρας μετασχεῖν τῆσδε θεοφιλεστάτης .ἐμὲ παθεῖν τάδε ,φεῦ ,ἐμὲ παλαιόφρονα κατά τε γᾶς οἰκεῖν ,φεῦ ,ἀτίετον μύσος .
πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον .
οἶ οἶ δᾶ ,φεῦ .
τίς μ᾽ ὑποδύεται ,τίς ὀδύνα πλευράς ; 
θυμὸν ἄιε ,μᾶτερ Νύξ ·
ἀπὸ γάρ με τι - μᾶν δαναιᾶν θεῶν δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι .
οὔτοι καμοῦμαί σοι λέγουσα τἀγαθά ,ὡς μήποτ᾽ εἴπῃς πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ θεὸς παλαιὰ καὶ πολισσούχων βροτῶν ἄτιμος ἔρρειν τοῦδ᾽ ἀπόξενος πέδου .ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἁγνόν ἐστί σοι Πειθοῦς σέβας ; γλώσσης ἐμῆς μείλιγμα καὶ θελκτήριον ,σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν ·
εἰ δὲ μὴ θέλεις μένειν ,οὔ τἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει μῆνίν τιν᾽ ἢ κότον τιν᾽ ἢ βλάβην στρατῷ .
ἔξεστι γάρ σοι τῆσδε γαμόρῳ χθονὸς εἶναι δικαίως ἐς τὸ πᾶν τιμωμένῃ .
ἄνασσ᾽ Ἀθάνα ,τίνα με φὴς ἔχειν ἕδραν ; 
πάσης ἀπήμον᾽ οἰζύος ·
δέχου δὲ σύ .
καὶ δὴ δέδεγμαι ·τίς δέ μοι τιμὴ μένει ; 
ὡς μή τιν᾽ οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν .
σὺ τοῦτο πράξεις ,ὥστε με σθένειν τόσον ; 
τῷ γὰρ σέβοντι συμφορὰς ὀρθώσομεν .
καί μοι πρόπαντος ἐγγύην θήσῃ χρόνου ; 
ἔξεστι γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ .
θέλξειν μ᾽ ἔοικας καὶ μεθίσταμαι κότου .
τοιγὰρ κατὰ χθόν᾽ οὖσ᾽ ἐπικτήσῃ φίλους .
τί οὖν μ᾽ ἄνωγας τῇδ᾽ ἐφυμνῆσαι χθονί ; 
ὁποῖα νίκης μὴ κακῆς ἐπίσκοπα ,καὶ ταῦτα γῆθεν ἔκ τε ποντίας δρόσου ἐξ οὐρανοῦ τε ·κἀνέμων ἀήματα εὐηλίως πνέοντ᾽ ἐπιστείχειν χθόνα ·καρπόν τε γαίας καὶ βοτῶν ἐπίρρυτον ἀστοῖσιν εὐθενοῦντα μὴ κάμνειν χρόνῳ ,καὶ τῶν βροτείων σπερμάτων σωτηρίαν .τῶν εὐσεβούντων δ᾽ ἐκφορωτέρα πέλοις .στέργω γάρ ,ἀνδρὸς φιτυποίμενος δίκην ,τὸ τῶν δικαίων τῶνδ᾽ ἀπένθητον γένος .
τοιαῦτα σοὔστι .
τῶν ἀρειφάτων δ᾽ ἐγὼ πρεπτῶν ἀγώνων οὐκ ἀνέξομαι τὸ μὴ οὐ τήνδ᾽ ἀστύνικον ἐν βροτοῖς τιμᾶν πόλιν .
δέξομαι Παλλάδος ξυνοικίαν ,οὐδ᾽ ἀτιμάσω πόλιν ,τὰν καὶ Ζεὺς ὁ παγκρατὴς Ἄρης τε φρούριον θεῶν νέμει ,ῥυσίβωμον Ἑλλάνων ἄγαλμα δαιμόνων ·
ᾇτ᾽ ἐγὼ κατεύχομαι θεσπίσασα πρευμενῶς ἐπισσύτους βίου τύχας ὀνησίμους γαίας ἐξαμβρῦσαι φαιδρὸν ἁλίου σέλας .
τάδ᾽ ἐγὼ προφρόνως τοῖσδε πολίταις πράσσω ,μεγάλας καὶ δυσαρέστους δαίμονας αὐτοῦ κατανασσαμένη .
πάντα γὰρ αὗται τὰ κατ᾽ ἀνθρώπους ἔλαχον διέπειν .
ὁ δὲ μὴ κύρσας βαρεῶν τούτων οὐκ οἶδεν ὅθεν πληγαὶ βιότου .
τὰ γὰρ ἐκ προτέρων ἀπλακήματά νιν πρὸς τάσδ᾽ ἀπάγει ,σιγῶν δ᾽ ὄλεθρος καὶ μέγα φωνοῦντ᾽ ἐχθραῖς ὀργαῖς ἀμαθύνει .
δενδροπήμων δὲ μὴ πνέοι βλάβα ,τὰν ἐμὰν χάριν λέγω ·
φλογμός τ᾽ ὀμματοστερὴς φυτῶν ,τὸ μὴ περᾶν ὅρον τόπων ,μηδ᾽ ἄκαρπος αἰανὴς ἐφερπέτω νόσος ,μῆλά τ᾽ εὐθενοῦντα γᾶ ξὺν διπλοῖσιν ἐμβρύοις τρέφοι χρόνῳ τεταγμένῳ ·
γόνος δ᾽ πλουτόχθων ἑρμαίαν δαιμόνων δόσιν τίοι .
ἦ τάδ᾽ ἀκούετε ,πόλεως φρούριον ,οἷ᾽ ἐπικραίνει ; 
μέγα γὰρ δύναται πότνι᾽ Ἐρινὺς παρά τ᾽ ἀθανάτοις τοῖς θ᾽ ὑπὸ γαῖαν ,περί τ᾽ ἀνθρώπων φανερῶς τελέως διαπράσσουσιν ,τοῖς μὲν ἀοιδάς ,τοῖς δ᾽ αὖ δακρύων βίον ἀμβλωπὸν παρέχουσαι .ἀνδροκμῆτας δ᾽ ἀώρ - ους ἀπεννέπω τύχας ,νεανίδων τ᾽ ἐπηράτων ἀνδροτυχεῖς βιότους δότε ,κύρι᾽ ἔχοντες ,θεαί τ᾽ ὦ Μοῖραι ματροκασιγνῆται ,δαίμονες ὀρθονόμοι ,παντὶ δόμῳ μετάκοινοι ,παντὶ χρόνῳ δ᾽ ἐπιβριθεῖς ἐνδίκοις ὁμιλίαις ,πάντᾳ τιμιώταται θεῶν .
τάδε τοι χώρᾳ τἠμῇ προφρόνως ἐπικραινομένων γάνυμαι ·
στέργω δ᾽ ὄμματα Πειθοῦς ,ὅτι μοι γλῶσσαν καὶ στόμ᾽ ἐπωπᾷ πρὸς τάσδ᾽ ἀγρίως ἀπανηναμένας ·
ἀλλ᾽ ἐκράτησε Ζεὺς ἀγοραῖος ·
νικᾷ δ᾽ ἀγαθῶν ἔρις ἡμετέρα διὰ παντός .
μηδὲ πιοῦσα κόνις μέλαν αἷμα πολιτᾶν δι᾽ ὀργὰν ποινᾶς ἀντιφόνους ἄτας ἁρπαλίσαι πόλεως .
χάρματα δ᾽ ἀντιδιδοῖεν κοινοφιλεῖ διανοίᾳ ,καὶ στυγεῖν μιᾷ φρενί ·
πολλῶν γὰρ τόδ᾽ ἐν βροτοῖς ἄκος .
ἆρα φρονοῦσιν γλώσσης ἀγαθῆς ὁδὸν εὑρίσκειν ; 
ἐκ τῶν φοβερῶν τῶνδε προσώπων μέγα κέρδος ὁρῶ τοῖσδε πολίταις ·
τάσδε γὰρ εὔφρονας εὔφρονες αἰεὶ μέγα τιμῶντες καὶ γῆν καὶ πόλιν ὀρθοδίκαιον πρέψετε πάντως διάγοντες .
χαίρετε χαίρετ᾽ ἐν αἰσιμίαισι πλούτου .
χαίρετ᾽ ἀστικὸς λεώς ,ἴκταρ ἥμενοι Διός ,παρθένου φίλας φίλοι σωφρονοῦντες ἐν χρόνῳ .
Παλλάδος δ᾽ ὑπὸ πτεροῖς ὄντας ἅζεται πατήρ .
χαίρετε χὐμεῖς ·
προτέραν δ᾽ ἐμὲ χρὴ στείχειν θαλάμους ἀποδείξουσαν πρὸς φῶς ἱερὸν τῶνδε προπομπῶν .
ἴτε καὶ σφαγίων τῶνδ᾽ ὑπὸ σεμνῶν κατὰ γῆς σύμεναι τὸ μὲν ἀτηρὸν χώρας κατέχειν ,τὸ δὲ κερδαλέον πέμπειν πόλεως ἐπὶ νίκῃ .
ὑμεῖς δ᾽ ἡγεῖσθε ,πολισσοῦχοι παῖδες Κραναοῦ ,ταῖσδε μετοίκοις .
εἴη δ᾽ ἀγαθῶν ἀγαθὴ διάνοια πολίταις .
χαίρετε ,χαίρετε δ᾽ αὖθις ,ἐπανδιπλάζω ,πάντες οἱ κατὰ πτόλιν ,δαίμονές τε καὶ βροτοί ,Παλλάδος πόλιν νέμον - τες ·
μετοικίαν δ᾽ ἐμὴν εὖ σέβοντες οὔτι μέμ - ψεσθε συμφορὰς βίου .
αἰνῶ τε μύθους τῶνδε τῶν κατευγμάτων πέμψω τε φέγγει λαμπάδων σελασφόρων εἰς τοὺς ἔνερθε καὶ κατὰ χθονὸς τόπους ξὺν προσπόλοισιν ,αἵτε φρουροῦσιν βρέτας τοὐμὸν δικαίως .
ὄμμα γὰρ πάσης χθονὸς Θησῇδος ἐξίκοιτ᾽ ἂν εὐκλεὴς λόχος παίδων ,γυναικῶν ,καὶ στόλος πρεσβυτίδων .
φοινικοβάπτοις ἐνδυτοῖς ἐσθήμασι τιμᾶτε ,καὶ τὸ φέγγος ὁρμάσθω πυρός ,ὅπως ἂν εὔφρων ἥδ᾽ ὁμιλία χθονὸς τὸ λοιπὸν εὐάνδροισι συμφοραῖς πρέπῃ .
βᾶτε δόμῳ ,μεγάλαι φιλότιμοι Νυκτὸς παῖδες ἄπαιδες ,ὑπ᾽ εὔφρονι πομπᾷ ,
εὐφαμεῖτε δέ ,χωρῖται ,γᾶς ὑπὸ κεύθεσιν ὠγυγίοισιν ,[καὶ] τιμαῖς καὶ θυσίαις περίσεπτα τυχοῦσαι ,εὐφαμεῖτε δὲ πανδαμεί .
ἵλαοι δὲ καὶ σύμφρονες γᾷ δεῦρ᾽ ἴτε ,σεμναί ,ξὺν πυριδάπτῳ λαμπάδι τερπόμεναι καθ᾽ ὁδόν .
ὀλολύξατε νῦν ἐπὶ μολπαῖς .
Ζεὺς ὁ πανόπτας οὕτω Μοῖρά τε συγκατέβα .
ὀλολύξατε νῦν ἐπὶ μολπαῖς .
Ἑρμῆ χθόνιε ,πατρῷ᾽ ἐποπτεύων κράτη ,σωτὴρ γενοῦ μοι ξύμμαχός τ᾽ αἰτουμένῳ ·ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι .τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρὶ κλύειν ,ἀκοῦσαι ..πλόκαμον Ἰνάχῳ θρεπτήριον .
τὸν δεύτερον δὲ τόνδε πενθητήριον οὐ γὰρ παρὼν ᾤμωξα σόν ,πάτερ ,μόρον οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽ ἐπ᾽ ἐκφορᾷ νεκροῦ .
τί χρῆμα λεύσσω ; 
τίς ποθ᾽ ἥδ᾽ ὁμήγυρις στείχει γυναικῶν φάρεσιν μελαγχίμοις πρέπουσα ; 
ποίᾳ ξυμφορᾷ προσεικάσω ; 
πότερα δόμοισι πῆμα προσκυρεῖ νέον ; 
ἢ πατρὶ τὠμῷ τάσδ᾽ ἐπεικάσας τύχω χοὰς φερούσας νερτέροις μειλίγματα ; 
οὐδέν ποτ᾽ ἄλλο ·
καὶ γὰρ Ἠλέκτραν δοκῶ στείχειν ἀδελφὴν τὴν ἐμὴν πένθει λυγρῷ πρέπουσαν .
ὦ Ζεῦ ,δός με τείσασθαι μόρον πατρός ,γενοῦ δὲ σύμμαχος θέλων ἐμοί .
Πυλάδη ,σταθῶμεν ἐκποδών ,ὡς ἂν σαφῶς μάθω γυναικῶν ἥτις ἥδε προστροπή .
ἰαλτὸς ἐκ δόμων ἔβαν χοὰς προπομπὸς ὀξύχειρι σὺν κτύπῳ .
πρέπει παρηὶς φοινίοις ἀμυγμοῖς ὄνυχος ἄλοκι νεοτόμῳ ·
δι᾽ αἰῶνος δ᾽ ἰυγμοῖσι βόσκεται κέαρ .
λινοφθόροι δ᾽ ὑφασμάτων λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾽ ἄλγεσιν ,προστέρνῳ στολμῷ πέπλων ἀγελάστοις ξυμφοραῖς πεπληγμένων .
τορὸς δὲ Φοῖβος ὀρθόθριξ δόμων ὀνειρόμαντις ,ἐξ ὕπνου κότον πνέων ,ἀωρόνυκτον ἀμβόαμα μυχόθεν ἔλακε περὶ φόβῳ ,γυναικείοισιν ἐν δώμασιν βαρὺς πίτνων .
κριταί τε τῶνδ᾽ ὀνειράτων θεόθεν ἔλακον ὑπέγγυοι μέμφεσθαι τοὺς γᾶς νέρθεν περιθύμως τοῖς κτανοῦσί τ᾽ ἐγκοτεῖν .
τοιάνδε χάριν ἀχάριτον ἀπότροπον κακῶν ,ἰὼ γαῖα μαῖα ,μωμένα μ᾽ ἰάλλει δύσθεος γυνά .
φοβοῦ - μαι δ᾽ ἔπος τόδ᾽ ἐκβαλεῖν .
τί γὰρ λύτρον πεσόντος αἵματος πέδοι ; 
ἰὼ πάνοιζυς ἑστία ,ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων .
ἀνήλιοι βροτοστυγεῖς δνόφοι καλύπτουσι δόμους δεσποτῶν θανάτοισι .
σέβας δ᾽ ἄμαχον ἀδάματον ἀπόλεμον τὸ πρὶν δι᾽ ὤτων φρενός τε δαμίας περαῖνον νῦν ἀφίσταται .
φοβεῖ - ται δέ τις .
τὸ δ᾽ εὐτυχεῖν ,τόδ᾽ ἐν βροτοῖς θεός τε καὶ θεοῦ πλέον .
ῥοπὴ δ᾽ ἐπισκοπεῖ δίκας ταχεῖα τοὺς μὲν ἐν φάει ,τὰ δ᾽ ἐν μεταιχμίῳ σκότου μένει χρονίζοντας ἄχη [βρύει] ,τοὺς δ᾽ ἄκραντος ἔχει νύξ .
δι᾽ αἵματ᾽ ἐκποθένθ᾽ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν .
διαλγὴς δ᾽ ἄτα διαφέρει τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν .
θιγόντι δ᾽ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων ἄκος ,πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ προ βαίνοντες τὸν χερομυσῆ φόνον καθαίροντες ἴθυσαν μάταν .
ἐμοὶ δ᾽ - ἀνάγκαν γὰρ ἀμφίπτολιν θεοὶ προσήνεγκαν ·[ ἐκ γὰρ οἴκων πατρῴων δούλιόν μ᾽ ἐσᾶγον αἶσαν ]- δίκαια καὶ μὴ δίκαια ἀρχὰς πρέπον βίᾳ φρενῶν αἰνέσαι πικρὸν στύγος κρατούσῃ .
δακρύω δ᾽ ὑφ᾽ εἱμάτων ματαίοισι δεσποτᾶν τύχαις ,κρυφαίοις πένθεσιν παχνουμένη .
δμωαὶ γυναῖκες ,δωμάτων εὐθήμονες ,ἐπεὶ πάρεστε τῆσδε προστροπῆς ἐμοὶ πομποί ,γένεσθε τῶνδε σύμβουλοι πέρι ·
τί φῶ χέουσα τάσδε κηδείους χοάς ; 
πῶς εὔφρον᾽ εἴπω ,πῶς κατεύξομαι πατρί ; 
πότερα λέγουσα παρὰ φίλης φίλῳ φέρειν γυναικὸς ἀνδρί ,τῆς ἐμῆς μητρὸς πάρα ; 
τῶνδ᾽ οὐ πάρεστι θάρσος ,οὐδ᾽ ἔχω τί φῶ ,χέουσα τόνδε πέλανον ἐν τύμβῳ πατρός .ἢ τοῦτο φάσκω τοὔπος ,ὡς νόμος βροτοῖς ,ἔσθλ᾽ ἀντιδοῦναι τοῖσι πέμπουσιν τάδε στέφη ,δόσιν γε τῶν κακῶν ἐπαξίαν ; 
ἢ σῖγ᾽ ἀτίμως ,ὥσπερ οὖν ἀπώλετο πατήρ ,τάδ᾽ ἐκχέασα ,γάποτον χύσιν ,στείχω καθάρμαθ᾽ ὥς τις ἐκπέμψας πάλιν δικοῦσα τεῦχος ἀστρόφοισιν ὄμμασιν ; 
τῆσδ᾽ ἐστὲ βουλῆς ,ὦ φίλαι ,μεταίτιαι ·
κοινὸν γὰρ ἔχθος ἐν δόμοις νομίζομεν .
μὴ κεύθετ᾽ ἔνδον καρδίας φόβῳ τινός .
τὸ μόρσιμον γὰρ τόν τ᾽ ἐλεύθερον μένει καὶ τὸν πρὸς ἄλλης δεσποτούμενον χερός .
λέγοις ἄν ,εἴ τι τῶνδ᾽ ἔχοις ὑπέρτερον .
αἰδουμένη σοι βωμὸν ὡς τύμβον πατρὸς λέξω ,κελεύεις γάρ ,τὸν ἐκ φρενὸς λόγον .
λέγοις ἄν ,ὥσπερ ᾐδέσω τάφον πατρός .
φθέγγου χέουσα κεδνὰ τοῖσιν εὔφροσιν .
τίνας δὲ τούτους τῶν φίλων προσεννέπω ; 
πρῶτον μὲν αὑτὴν χὤστις Αἴγισθον στυγεῖ .
ἐμοί τε καὶ σοί τἄρ᾽ ἐπεύξομαι τάδε ; 
αὐτὴ σὺ ταῦτα μανθάνουσ᾽ ἤδη φράσαι .
τίν᾽ οὖν ἔτ᾽ ἄλλον τῇδε προστιθῶ στάσει ; 
μέμνησ᾽ Ὀρέστου ,κεἰ θυραῖός ἐσθ᾽ ὅμως .
εὖ τοῦτο ,κἀφρένωσας οὐχ ἥκιστά με .
τοῖς αἰτίοις νῦν τοῦ φόνου μεμνημένη - τί φῶ ; 
δίδασκ᾽ ἄπειρον ἐξηγουμένη .
ἐλθεῖν τιν᾽ αὐτοῖς δαίμον᾽ ἢ βροτῶν τινα - πότερα δικαστὴν ἢ δικηφόρον λέγεις ; 
ἅπλῶς τι φράζουσ᾽ ,ὅστις ἀνταποκτενεῖ .
καὶ ταῦτά μοὐστὶν εὐσεβῆ θεῶν πάρα ; 
πῶς δ᾽ οὐ τὸν ἐχθρὸν ἀνταμείβεσθαι κακοῖς ; 
κῆρυξ μέγιστε τῶν ἄνω τε καὶ κάτω ,ἄρηξον ,Ἑρμῆ χθόνιε ,κηρύξας ἐμοὶ τοὺς γῆς ἔνερθε δαίμονας κλύειν ἐμὰς εὐχάς ,πατρῴων δωμάτων ἐπισκόπους ,καὶ Γαῖαν αὐτήν ,ἣ τὰ πάντα τίκτεται ,θρέψασά τ᾽ αὖθις τῶνδε κῦμα λαμβάνει ·
κἀγὼ χέουσα τάσδε χέρνιβας βροτοῖς λέγω καλοῦσα πατέρ᾽ ," ἐποίκτιρόν τ᾽ ἐμὲ φίλον τ᾽ Ὀρέστην ·
πῶς ἀνάξομεν δόμοις ; 
πεπραμένοι γὰρ νῦν γέ πως ἀλώμεθα πρὸς τῆς τεκούσης ,ἄνδρα δ᾽ ἀντηλλάξατο Αἴγισθον ,ὅσπερ σοῦ φόνου μεταίτιος .
κἀγὼ μὲν ἀντίδουλος ·ἐκ δὲ χρημάτων φεύγων Ὀρέστης ἐστίν ,οἱ δ᾽ ὑπερκόπως ἐν τοῖσι σοῖς πόνοισι χλίουσιν μέγα .ἐλθεῖν δ᾽ Ὀρέστην δεῦρο σὺν τύχῃ τινὶ κατεύχομαί σοι ,καὶ σὺ κλῦθί μου ,πάτερ ·
αὐτῇ τέ μοι δὸς σωφρονεστέραν πολὺ μητρὸς γενέσθαι χεῖρά τ᾽ εὐσεβεστέραν .
ἡμῖν μὲν εὐχὰς τάσδε ,τοῖς δ᾽ ἐναντίοις λέγω φανῆναί σου ,πάτερ ,τιμάορον ,καὶ τοὺς κτανόντας ἀντικατθανεῖν δίκῃ .
ταῦτ᾽ ἐν μέσῳ τίθημι τῆς καλῆς ἀρᾶς ,κείνοις λέγουσα τήνδε τὴν κακὴν ἀράν ·
ἡμῖν δὲ πομπὸς ἴσθι τῶν ἐσθλῶν ἄνω ,σὺν θεοῖσι καὶ γῇ καὶ δίκῃ νικηφόρῳ ." 
τοιαῖσδ᾽ ἐπ᾽ εὐχαῖς τάσδ᾽ ἐπισπένδω χοάς .
ὑμᾶς δὲ κωκυτοῖς ἐπανθίζειν νόμος ,παιᾶνα τοῦ θανόντος ἐξαυδωμένας .
ἵετε δάκρυ καναχὲς ὀλόμενον ὀλομένῳ δεσπότᾳ πρὸς ἔρυμα τόδε κακῶν ,κεδνῶν τ᾽ ἀπότροπον ἄγος ἀπεύχετον κεχυμένων χοᾶν .
κλύε δέ μοι ,κλύε ,σέ - βας ὦ δέσποτ᾽ ,ἐξ ἀμαυρᾶς φρενός .
ὀτοτοτοτοτοτοτοῖ ,ἴτω τις δορυ - σθενὴς ἀνήρ ,ἀναλυτὴρ δόμων ,Σκυθικά τ᾽ ἐν χεροῖν παλίντον᾽ ἐν ἔργῳ βέλη ᾽ πιπάλλων Ἄρης σχέδιά τ᾽ αὐτόκωπα νωμῶν ξίφη .
ἔχει μὲν ἤδη γαπότους χοὰς πατήρ ·
νέου δὲ μύθου τοῦδε κοινωνήσατε ·
λέγοις ἄν ·ὀρχεῖται δὲ καρδία φόβῳ .
ὁρῶ τομαῖον τόνδε βόστρυχον τάφῳ .
τίνος ποτ᾽ ἀνδρός ,ἢ βαθυζώνου κόρης ; 
εὐξύμβολον τόδ᾽ ἐστὶ παντὶ δοξάσαι .
πῶς οὖν ; 
παλαιὰ παρὰ νεωτέρας μάθω .
οὐκ ἔστιν ὅστις πλὴν ἐμοῦ κείραιτό νιν .
ἐχθροὶ γὰρ οἷς προσῆκε πενθῆσαι τριχί .
καὶ μὴν ὅδ᾽ ἐστὶ κάρτ᾽ ἰδεῖν ὁμόπτερος - ποίαις ἐθείραις ; 
τοῦτο γὰρ θέλω μαθεῖν .
αὐτοῖσιν ἡμῖν κάρτα προσφερὴς ἰδεῖν .
μῶν οὖν Ὀρέστου κρύβδα δῶρον ἦν τόδε ; 
μάλιστ᾽ ἐκείνου βοστρύχοις προσείδεται .
καὶ πῶς ἐκεῖνος δεῦρ᾽ ἐτόλμησεν μολεῖν ; 
ἔπεμψε χαίτην κουρίμην χάριν πατρός .
οὐχ ἧσσον εὐδάκρυτά μοι λέγεις τάδε ,εἰ τῆσδε χώρας μήποτε ψαύσει ποδί .
κἀμοὶ προσέστη καρδίας κλυδώνιον χολῆς ,ἐπαίσθην δ᾽ ὡς διανταίῳ βέλει ·
ἐξ ὀμμάτων δὲ δίψιοι πίπτουσί μοι σταγόνες ἄφρακτοι δυσχίμου πλημμυρίδος ,πλόκαμον ἰδούσῃ τόνδε ·
πῶς γὰρ ἐλπίσω ἀστῶν τιν᾽ ἄλλον τῆσδε δεσπόζειν φόβης ; 
ἀλλ᾽ οὐδὲ μήν νιν ἡ κτανοῦσ᾽ ἐκείρατο ,ἐμὴ δὲ μήτηρ ,οὐδαμῶς ἐπώνυμον φρόνημα παισὶ δύσθεον πεπαμένη .
ἐγὼ δ᾽ ὅπως μὲν ἄντικρυς τάδ᾽ αἰνέσω ,εἶναι τόδ᾽ ἀγλάισμά μοι τοῦ φιλτάτου βροτῶν Ὀρέστου - σαίνομαι δ᾽ ὑπ᾽ ἐλπίδος .
φεῦ .
εἴθ᾽ εἶχε φωνὴν εὔφρον᾽ ἀγγέλου δίκην ,ὅπως δίφροντις οὖσα μὴ ᾽ κινυσσόμην ,ἀλλ᾽ εὖ ᾽ σαφήνει τόνδ᾽ ἀποπτύσαι πλόκον ,εἴπερ γ᾽ ἀπ᾽ ἐχθροῦ κρατὸς ἦν τετμημένος ,ἢ ξυγγενὴς ὢν εἶχε συμπενθεῖν ἐμοὶ ἄγαλμα τύμβου τοῦδε καὶ τιμὴν πατρός .
ἀλλ᾽ εἰδότας μὲν τοὺς θεοὺς καλούμεθα ,οἵοισιν ἐν χειμῶσι ναυτίλων δίκην στροβούμεθ᾽ ·
εἰ δὲ χρὴ τυχεῖν σωτηρίας ,σμικροῦ γένοιτ᾽ ἂν σπέρματος μέγας πυθμήν .
καὶ μὴν στίβοι γε ,δεύτερον τεκμήριον ,ποδῶν ὅμοιοι τοῖς τ᾽ ἐμοῖσιν ἐμφερεῖς - καὶ γὰρ δύ᾽ ἐστὸν τώδε περιγραφὰ ποδοῖν ,αὐτοῦ τ᾽ ἐκείνου καὶ συνεμπόρου τινός .πτέρναι τενόντων θ᾽ ὑπογραφαὶ μετρούμεναι εἰς ταὐτὸ συμβαίνουσι τοῖς ἐμοῖς στίβοις .πάρεστι δ᾽ ὠδὶς καὶ φρενῶν καταφθορά .
εὔχου τὰ λοιπά ,τοῖς θεοῖς τελεσφόρους εὐχὰς ἐπαγγέλλουσα ,τυγχάνειν καλῶς .
ἐπεὶ τί νῦν ἕκατι δαιμόνων κυρῶ ; 
εἰς ὄψιν ἥκεις ὧνπερ ἐξηύχου πάλαι .
καὶ τίνα σύνοισθά μοι καλουμένῃ βροτῶν ; 
σύνοιδ᾽ Ὀρέστην πολλά σ᾽ ἐκπαγλουμένην .
καὶ πρὸς τί δῆτα τυγχάνω κατευγμάτων ; 
ὅδ᾽ εἰμί ·μὴ μάτευ᾽ ἐμοῦ μᾶλλον φίλον .
ἀλλ᾽ ἦ δόλον τιν᾽ ,ὦ ξέν᾽ ,ἀμφί μοι πλέκεις ; 
αὐτὸς καθ᾽ αὑτοῦ τἄρα μηχανορραφῶ .
ἀλλ᾽ ἐν κακοῖσι τοῖς ἐμοῖς γελᾶν θέλεις .
κἀν τοῖς ἐμοῖς ἄρ᾽ ,εἴπερ ἔν γε τοῖσι σοῖς ὡς ὄντ᾽ Ὀρέστην τάδε σ᾽ ἐγὼ προσεννέπω ; 
αὐτὸν μὲν οὖν ὁρῶσα δυσμαθεῖς ἐμέ ·
κουρὰν δ᾽ ἰδοῦσα τήνδε κηδείου τριχὸς ἰχνοσκοποῦσά τ᾽ ἐν στίβοισι τοῖς ἐμοῖς ἀνεπτερώθης κἀδόκεις ὁρᾶν ἐμέ .
σκέψαι τομῇ προσθεῖσα βόστρυχον τριχὸς σαυτῆς ἀδελφοῦ σύμμετρον τὠμῷ κάρᾳ .
ἰδοῦ δ᾽ ὕφασμα τοῦτο ,σῆς ἔργον χερός ,σπάθης τε πληγὰς ἠδὲ θήρειον γραφήν .
ἔνδον γενοῦ ,χαρᾷ δὲ μὴ ᾽ κπλαγῇς φρένας ·
τοὺς φιλτάτους γὰρ οἶδα νῷν ὄντας πικρούς .
ὦ φίλτατον μέλημα δώμασιν πατρός ,δακρυτὸς ἐλπὶς σπέρματος σωτηρίου ,ἀλκῇ πεποιθὼς δῶμ᾽ ἀνακτήσῃ πατρός .
ὦ τερπνὸν ὄμμα τέσσαρας μοίρας ἔχον ἐμοί ·
προσαυδᾶν δ᾽ ἐστ᾽ ἀναγκαίως ἔχον πατέρα τε ,καὶ τὸ μητρὸς ἐς σέ μοι ῥέπει στέργηθρον ·ἡ δὲ πανδίκως ἐχθαίρεται ·
καὶ τῆς τυθείσης νηλεῶς ὁμοσπόρου ·
πιστὸς δ᾽ ἀδελφὸς ἦσθ᾽ ,ἐμοὶ σέβας φέρων μόνος ·
Κράτος τε καὶ Δίκη σὺν τῷ τρίτῳ πάντων μεγίστῳ Ζηνὶ συγγένοιτό σοι .
Ζεῦ Ζεῦ ,θεωρὸς τῶνδε πραγμάτων γενοῦ ·
ἰδοῦ δὲ γένναν εὖνιν αἰετοῦ πατρός ,θανόντος ἐν πλεκταῖσι καὶ σπειράμασιν δεινῆς ἐχίδνης .
τοὺς δ᾽ ἀπωρφανισμένους νῆστις πιέζει λιμός ·
οὐ γὰρ ἐντελεῖς θήραν πατρῴαν προσφέρειν σκηνήμασιν .οὕτω δὲ κἀμὲ τήνδε τ᾽ ,Ἠλέκτραν λέγω ,ἰδεῖν πάρεστί σοι ,πατροστερῆ γόνον ,ἄμφω φυγὴν ἔχοντε τὴν αὐτὴν δόμων .
καὶ τοῦ θυτῆρος καί σε τιμῶντος μέγα πατρὸς νεοσσοὺς τούσδ᾽ ἀποφθείρας πόθεν ἕξεις ὁμοίας χειρὸς εὔθοινον γέρας ; 
οὔτ᾽ αἰετοῦ γένεθλ᾽ ἀποφθείρας ,πάλιν πέμπειν ἔχοις ἂν σήματ᾽ εὐπιθῆ βροτοῖς ·
οὔτ᾽ ἀρχικός σοι πᾶς ὅδ᾽ αὐανθεὶς πυθμὴν βωμοῖς ἀρήξει βουθύτοις ἐν ἤμασιν .
κόμιζ᾽ ,ἀπὸ σμικροῦ δ᾽ ἂν ἄρειας μέγαν δόμον ,δοκοῦντα κάρτα νῦν πεπτωκέναι .
ὦ παῖδες ,ὦ σωτῆρες ἑστίας πατρός ,σιγᾶθ᾽ ,ὅπως μὴ πεύσεταί τις ,ὦ τέκνα ,γλώσσης χάριν δὲ πάντ᾽ ἀπαγγείλῃ τάδε πρὸς τοὺς κρατοῦντας ·
οὓς ἴδοιμ᾽ ἐγώ ποτε θανόντας ἐν κηκῖδι πισσήρει φλογός .
οὔτοι προδώσει Λοξίου μεγασθενὴς χρησμὸς κελεύων τόνδε κίνδυνον περᾶν ,κἀξορθιάζων πολλὰ καὶ δυσχειμέρους ἄτας ὑφ᾽ ἧπαρ θερμὸν ἐξαυδώμενος ,εἰ μὴ μέτειμι τοῦ πατρὸς τοὺς αἰτίους ·
τρόπον τὸν αὐτὸν ἀνταποκτεῖναι λέγων ,ἀποχρημάτοισι ζημίαις ταυρούμενον ·
αὐτὸν δ᾽ ἔφασκε τῇ φίλῃ ψυχῇ τάδε τείσειν μ᾽ ἔχοντα πολλὰ δυστερπῆ κακά .
τὰ μὲν γὰρ ἐκ γῆς δυσφρόνων μηνίματα βροτοῖς πιφαύσκων εἶπε ,τὰς δ᾽ αἰνῶν νόσους ,σαρκῶν ἐπαμβατῆρας ἀγρίαις γνάθοις λειχῆνας ἐξέσθοντας ἀρχαίαν φύσιν ·λευκὰς δὲ κόρσας τῇδ᾽ ἐπαντέλλειν νόσῳ ·
ἄλλας τ᾽ ἐφώνει προσβολάς Ἐρινύων ἐκ τῶν πατρῴων αἱμάτων τελουμένας ·
τὸ γὰρ σκοτεινὸν τῶν ἐνερτέρων βέλος ἐκ προστροπαίων ἐν γένει πεπτωκότων ,καὶ λύσσα καὶ μάταιος ἐκ νυκτῶν φόβος ὁρῶντα λαμπρὸν ἐν σκότῳ νωμῶντ᾽ ὀφρὺν κινεῖ ,ταράσσει ,καὶ διώκεσθαι πόλεως χαλκηλάτῳ πλάστιγγι λυμανθὲν δέμας .καὶ τοῖς τοιούτοις οὔτε κρατῆρος μέρος εἶναι μετασχεῖν ,οὐ φιλοσπόνδου λιβός ,βωμῶν τ᾽ ἀπείργειν οὐχ ὁρωμένην πατρὸς μῆνιν ·
δέχεσθαι δ᾽ οὔτε συλλύειν τινά .
πάντων δ᾽ ἄτιμον κἄφιλον θνῄσκειν χρόνῳ κακῶς ταριχευθέντα παμφθάρτῳ μόρῳ .
τοιοῖσδε χρησμοῖς ἆρα χρὴ πεποιθέναι ; 
κεἰ μὴ πέποιθα ,τοὔργον ἔστ᾽ ἐργαστέον .
πολλοὶ γὰρ εἰς ἓν συμπίτνουσιν ἵμεροι ,θεοῦ τ᾽ ἐφετμαὶ καὶ πατρὸς πένθος μέγα ,καὶ πρὸς πιέζει χρημάτων ἀχηνία ,τὸ μὴ πολίτας εὐκλεεστάτους βροτῶν ,Τροίας ἀναστατῆρας εὐδόξῳ φρενί ,δυοῖν γυναικοῖν ὧδ᾽ ὑπηκόους πέλειν .θήλεια γὰρ φρήν ·εἰ δὲ μή ,τάχ᾽ εἴσεται .ἀλλ᾽ ὦ μεγάλαι Μοῖραι ,Διόθεν τῇδε τελευτᾶν ,τὸ δίκαιον μεταβαίνει .
ἀντὶ μὲν ἐχθρᾶς γλώσσης ἐχθρὰ γλῶσσα τελείσθω ·
τοὐφειλόμενον πράσσουσα Δίκη μέγ᾽ ἀυτεῖ ·ἀντὶ δὲ πληγῆς φονίας φονίαν πληγὴν τινέτω .δράσαντι παθεῖν ,τριγέρων μῦθος τάδε φωνεῖ .
ὦ πάτερ αἰνόπατερ ,τί σοι φάμενος ἢ τί ῥέξας τύχοιμ᾽ ἂν ἕκαθεν οὐρίσας ,ἔνθα σ᾽ ἔχουσιν εὐναί ,σκότῳ φάος ἀντίμοι - ρον ; 
χάριτες δ᾽ ὁμοίως κέκληνται γόος εὐκλεὴς προσθοδόμοις Ἀτρείδαις .
τέκνον ,φρόνημα τοῦ θανόντος οὐ δαμάζει πυρὸς [ἡ] μαλερὰ γνάθος ,φαίνει δ᾽ ὕστερον ὀργάς ·
ὀτοτύζεται δ᾽ ὁ θνῄσκων ,ἀναφαίνεται δ᾽ ὁ βλάπτων .
πατέρων τε καὶ τεκόντων γόος ἔνδικος ματεύει τὸ πᾶν ἀμφιλαφής ταραχθείς .
κλῦθὶ νυν ,ὦ πάτερ ,ἐν μέρει πολυδάκρυτα πένθη .
δίπαις τοί σ᾽ ἐπιτύμβιος θρῆνος ἀναστενάζει .
τάφος δ᾽ ἱκέτας δέδεκται φυγάδας θ᾽ ὁμοίως .
τί τῶνδ᾽ εὖ ,τί δ᾽ ἄτερ κακῶν ; 
οὐκ ἀτρίακτος ἄτα ; 
ἀλλ᾽ ἔτ᾽ ἂν ἐκ τῶνδε θεὸς χρῄζων θείη κελάδους εὐφθογγοτέρους ·
ἀντὶ δὲ θρήνων ἐπιτυμβιδίων παιὰν μελάθροις ἐν βασιλείοις νεοκρᾶτα φίλον κομίσειεν .
εἰ γὰρ ὑπ᾽ Ἰλίῳ πρός τινος Λυκίων ,πάτερ ,δορίτμητος κατηναρίσθης ·
λιπὼν ἂν εὔκλειαν ἐν δόμοισι τέκνων τ᾽ ἐν κελεύθοις ἐπιστρεπτὸν αἰῶ κτίσας πολύχωστον ἂν εἶχες τάφον διαποντίου γᾶς δώμασιν εὐφόρητον ,φίλος φίλοισι τοῖς ἐκεῖ καλῶς θανοῦσιν κατὰ χθονὸς ἐμπρέπων σεμνότιμος ἀνάκτωρ ,πρόπολός τε τῶν μεγίστων χθονίων ἐκεῖ τυράννων ·βασιλεὺς γὰρ ἦσθ᾽ ,ὄφρ᾽ ἔζης ,μόριμον λάχος πιπλάντων χεροῖν πεισίβροτόν τε βάκτρον .
μηδ᾽ ὑπὸ Τρωίας τείχεσι φθίμενος ,πάτερ ,μετ᾽ ἄλλῳ δουρικμῆτι λαῷ παρὰ Σκαμάνδρου πόρον τεθάφθαι .
πάρος δ᾽ οἱ κτανόντες νιν οὕτως δαμῆναι φίλοις ,θανατηφόρον αἶσαν πρόσω τινὰ πυνθάνεσθαι τῶνδε πόνων ἄπειρον .ταῦτα μέν ,ὦ παῖ ,κρείσσονα χρυσοῦ ,μεγάλης δὲ τύχης καὶ ὑπερβορέου μείζονα φωνεῖς ·
δύνασαι γάρ .
ἀλλὰ διπλῆς γὰρ τῆσδε μαράγνης δοῦπος ἱκνεῖται ·
τῶν μὲν ἀρωγοὶ κατὰ γῆς ἤδη ,τῶν δὲ κρατούντων χέρες οὐχ ὅσιαι στυγερῶν τούτων ·
παισὶ δὲ μᾶλλον γεγένηται .
τοῦτο διαμπερὲς οὖς ἵκεθ᾽ ἅπερ τι βέλος .
Ζεῦ Ζεῦ ,κάτωθεν ἀμπέμπων ὑστερόποινον ἄταν βροτῶν τλάμονι καὶ πανούργῳ χειρὶ - τοκεῦσι δ᾽ ὅμως τελεῖται .
ἐφυμνῆσαι γένοιτό μοι πυκά - εντ᾽ ὀλολυγμὸν ἀνδρὸς θεινομένου ,γυναικός τ᾽ ὀλλυμένας ·
τί γὰρ κεύθω φρενὸς οἷον ἔμπας ποτᾶται ; 
πάροιθεν δὲ πρῴρας δριμὺς ἄηται κραδίας θυμὸς ἔγκοτον στύγος .
καί πότ᾽ ἂν ἀμφιθαλὴς Ζεὺς ἐπὶ χεῖρα βάλοι ,φεῦ φεῦ ,κάρανα δαΐξας ; 
πιστὰ γένοιτο χώρᾳ .
δίκαν δ᾽ ἐξ ἀδίκων ἀπαιτῶ .
κλῦτε δὲ Γᾶ χθονίων τε τιμαί .
ἀλλὰ νόμος μὲν φονίας σταγόνας χυμένας ἐς πέδον ἄλλο προσαιτεῖν αἷμα .
βοᾷ γὰρ λοιγὸς Ἐρινὺν παρὰ τῶν πρότερον φθιμένων ἄτην ἑτέραν ἐπάγουσαν ἐπ᾽ ἄτῃ .
πόποι δὴ νερτέρων τυραννίδες ,ἴδετε πολυκρατεῖς Ἀραὶ φθινομένων ,ἴδεσθ᾽ Ἀτρειδᾶν τὰ λοίπ᾽ ἀμηχάνως ἔχοντα καὶ δωμάτων ἄτιμα .
πᾷ τις τράποιτ᾽ ἄν ,ὦ Ζεῦ ; 
πέπαλται δαὖτὲ μοι φίλον κέαρ τόνδε κλύουσαν οἶκτον καὶ τότε μὲν δύσελπις ,σπλάγχνα δέ μοι κελαινοῦ - ται πρὸς ἔπος κλυούσᾳ .
ὅταν δ᾽ αὖτ᾽ ἐπ᾽ ἀλκῆς ἐπάρῃ μ᾽ ἐλπὶς ,ἀπέστασεν ἄχος προσφανεῖσά μοι καλῶς .
τί δ᾽ ἂν φάντες τύχοιμεν ἢ τά περ πάθομεν ἄχεα πρός γε τῶν τεκομένων ; 
πάρεστι σαίνειν ,τὰ δ᾽ οὔτι θέλγεται .λύκος γὰρ ὥστ᾽ ὠμόφρων ἄσαντος ἐκ ματρός ἐστι θυμός .ἔκοψα κομμὸν Ἄριον ἔν τε Κισσίας νόμοις ἰηλεμιστρίας ,ἀπριγδόπληκτα πολυπλάνητα δ᾽ ἦν ἰδεῖν ἐπασσυτεροτριβῆ τὰ χερὸς ὀρέγματα ἄνωθεν ἀνέκαθεν ,κτύπῳ δ᾽ ἐπερρόθει κροτητὸν ἀμὸν καὶ πανάθλιον κάρα .ἰὼ [ἰὼ] δαΐα πάντολμε μᾶτερ ,δαΐαις ἐν ἐκφοραῖς ἄνευ πολιτᾶν ἄνακτ᾽ ,ἄνευ δὲ πενθημάτων ἔτλας ἀνοίμωκτον ἄνδρα θάψαι .τὸ πᾶν ἀτίμως ἔλεξας ,οἴμοι .πατρὸς δ᾽ ἀτίμωσιν ἆρα τείσει ἕκατι μὲν δαιμόνων ,ἕκατι δ᾽ ἀμᾶν χερῶν ; 
ἔπειτ᾽ ἐγὼ νοσφίσας ὀλοίμαν .
ἐμασχαλίσθη δέ γ᾽ ,ὡς τόδ᾽ εἰδῇς ·
ἔπρασσε δ᾽ ,ᾇπέρ νιν ὧδε θάπτει ,μόρον κτίσαι μωμένα ἄφερτον αἰῶνι σῷ .
κλύεις πατρῴους δύας ἀτίμους .
λέγεις πατρῷον μόρον ·
ἐγὼ δ᾽ ἀπεστάτουν ἄτιμος ,οὐδὲν ἀξία ·
μυχῷ δ᾽ ἄφερκτος πολυσινοῦς κυνὸς δίκαν ἑτοιμότερα γέλωτος ἀνέφερον λίβη ,χέουσα πολύδακρυν γόον κεκρυμμένα .
τοιαῦτ᾽ ἀκούων ἐν φρεσὶν γράφου ̣ � .
δι᾽ ὤτων δὲ συν - τέτραινε μῦθον ἡσύχῳ φρενῶν βάσει .
τὰ μὲν γὰρ οὕτως ἔχει ,τὰ δ᾽ αὐτὸς ὄργα μαθεῖν .
πρέπει δ᾽ ἀκάμπτῳ μένει καθήκειν .
σὲ τοι λέγω ,ξυγγενοῦ ,πάτερ ,φίλοις .
ἐγὼ δ᾽ ἐπιφθέγγομαι κεκλαυμένα .
στάσις δὲ πάγκοινος ἅδ᾽ ἐπιρροθεῖ ·
ἄκουσον ἐς φάος μολών ,ξὺν δὲ γενοῦ πρὸς ἐχθρούς .Ἄρης Ἄρει ξυμβαλεῖ ,Δίκᾳ Δίκα .
ἰὼ θεοί ,κραίνετ᾽ ἐνδίκως δίκας .
τρόμος μ᾽ ὑφέρπει κλύουσαν εὐγμάτων .
τὸ μόρσιμον μένει πάλαι ,εὐχομένοις δ᾽ ἂν ἔλθοι .
ὦ πόνος ἐγγενὴς καὶ παράμουσος Ἄτας αἱματόεσσα πλαγά .
ἰὼ δύστον᾽ ἄφερτα κήδη ·
ἰὼ δυσκατάπαυστον ἄλγος .
δώμασιν ἔμμοτον τῶνδ᾽ ἄκος ,οὐδ᾽ ἀπ᾽ ἄλλων ἔκτοθεν ,ἀλλ᾽ ἀπ᾽ αὐτῶν ,δι᾽ ὠμὰν ἔριν αἱματηράν .
θεῶν τῶν κατὰ γᾶς ὅδ᾽ ὕμνος .
ἀλλὰ κλύοντες ,μάκαρες χθόνιοι ,τῆσδε κατευχῆς πέμπετ᾽ ἀρωγὴν παισὶν προφρόνως ἐπὶ νίκῃ .
πάτερ ,τρόποισιν οὐ τυραννικοῖς θανών ,αἰτουμένῳ μοι δὸς κράτος τῶν σῶν δόμων .
κἀγώ ,πάτερ ,τοιάνδε σου χρείαν ἔχω ,φυγεῖν μέγαν προσθεῖσαν Αἰγίσθῳ φθόρον .
οὕτω γὰρ ἄν σοι δαῖτες ἔννομοι βροτῶν κτιζοίατ᾽ ·
εἰ δὲ μή ,παρ᾽ εὐδείπνοις ἔσῃ ἄτιμος ἐμπύροισι κνισωτοῖς χθονός .
κἀγὼ χοάς σοι τῆς ἐμῆς παγκληρίας οἴσω πατρῴων ἐκ δόμων γαμηλίους ·πάντων δὲ πρῶτον τόνδε πρεσβεύσω τάφον .
ὦ Γαῖ᾽ ,ἄνες μοι πατέρ᾽ ἐποπτεῦσαι μάχην .
ὦ Περσέφασσα ,δὸς δ᾽ ἔτ᾽ εὔμορφον κράτος .
μέμνησο λουτρῶν οἷς ἐνοσφίσθης ,πάτερ .
μέμνησο δ᾽ ἀμφίβληστρον ὡς ἐκαίνισαν .
πέδαις δ᾽ ἀχαλκεύτοις ἐθηρεύθης ,πάτερ .
αἰσχρῶς τε βουλευτοῖσιν ἐν καλύμμασιν .
ἆρ᾽ ἐξεγείρῃ τοῖσδ᾽ ὀνείδεσιν ,πάτερ ; 
ἆρ᾽ ὀρθὸν αἴρεις φίλτατον τὸ σὸν κάρα ; 
ἤτοι δίκην ἴαλλε σύμμαχον φίλοις ,ἢ τὰς ὁμοίας ἀντίδος λαβὰς λαβεῖν ,εἴπερ κρατηθείς γ᾽ ἀντινικῆσαι θέλεις .
καὶ τῆσδ᾽ ἄκουσον λοισθίου βοῆς ,πάτερ ,ἰδὼν νεοσσοὺς τούσδ᾽ ἐφημένους τάφῳ ·
οἴκτιρε θῆλυν ἄρσενός θ᾽ ὁμοῦ γόνον ,καὶ μὴ ᾽ ξαλείψῃς σπέρμα Πελοπιδῶν τόδε οὕτω γὰρ οὐ τέθνηκας οὐδὲ περ θανών ·
παῖδες γὰρ ἀνδρὶ κληδόνες σωτήριοι θανόντι ·
φελλοὶ δ᾽ ὣς ἄγουσι δίκτυον ,τὸν ἐκ βυθοῦ κλωστῆρα σῴζοντες λίνου .
ἄκου᾽ ,ὑπὲρ σοῦ τοιάδ᾽ ἔστ᾽ ὀδύρματα .
αὐτὸς δὲ σῴζῃ τόνδε τιμήσας λόγον .
καὶ μὴν ἀμεμφῆ τόνδ᾽ ἐτείνατον λόγον ,τίμημα τύμβου τῆς ἀνοιμώκτου τύχης .
τὰ δ᾽ ἄλλ᾽ ,ἐπειδὴ δρᾶν κατώρθωσαι φρενί ,ἔρδοις ἂν ἤδη δαίμονος πειρώμενος .
ἔσται ·
πυθέσθαι δ᾽ οὐδέν ἐστ᾽ ἔξω δρόμου ,πόθεν χοὰς ἔπεμψεν ,ἐκ τίνος λόγου μεθύστερον τιμῶσ᾽ ἀνήκεστον πάθος ; 
θανόντι δ᾽ οὐ φρονοῦντι δειλαία χάρις ἐπέμπετ᾽ ·
οὐκ ἔχοιμ᾽ ἂν εἰκάσαι τόδε .
τὰ δῶρα μείω δ᾽ ἐστὶ τῆς ἁμαρτίας .
τὰ πάντα γάρ τις ἐκχέας ἀνθ᾽ αἵματος ἑνός ,μάτην ὁ μόχθος ·
ὧδ᾽ ἔχει λόγος .
θέλοντι δ᾽ ,εἴπερ οἶσθ᾽ ,ἐμοὶ φράσον τάδε .
οἶδ᾽ ,ὦ τέκνον ,παρῆ γάρ ·
ἔκ τ᾽ ὀνειράτων καὶ νυκτιπλάγκτων δειμάτων πεπαλμένη χοὰς ἔπεμψε τάσδε δύσθεος γυνή .
ἦ καὶ πέπυσθε τοὔναρ ,ὥστ᾽ ὀρθῶς φράσαι ; 
τεκεῖν δράκοντ᾽ ἔδοξεν ,ὡς αὐτὴ λέγει .
καὶ ποῖ τελευτᾷ καὶ καρανοῦται λόγος ; 
ἐν [ι] παιδὸς ὁρμίσαι δίκην .
τίνος βορᾶς χρῄζοντα ,νεογενὲς δάκος ; 
αὐτὴ προσέσχε μαζὸν ἐν τὠνείρατι .
καὶ πῶς ἄτρωτον οὖθαρ ἦν ὑπὸ στύγους ; 
ὥστ᾽ ἐν γάλακτι θρόμβον αἵματος σπάσαι .
οὔτοι μάταιον ·
ἀνδρὸς ὄψανον πέλει .
ἡ δ᾽ ἐξ ὕπνου κέκλαγγεν ἐπτοημένη .πολλοὶ δ᾽ ἀνῇθον ,ἐκτυφλωθέντες σκότῳ ,λαμπτῆρες ἐν δόμοισι δεσποίνης χάριν ·
πέμπει τ᾽ ἔπειτα τάσδε κηδείους χοάς ,ἄκος τομαῖον ἐλπίσασα πημάτων .
ἀλλ᾽ εὔχομαι γῇ τῇδε καὶ πατρὸς τάφῳ τοὔνειρον εἶναι τοῦτ᾽ ἐμοὶ τελεσφόρον .
κρίνω δέ τοί νιν ὥστε συγκόλλως ἔχειν .εἰ γὰρ τὸν αὐτὸν χῶρον ἐκλιπὼν ἐμοὶ οὕφις ἐμοῖσι σπαργάνοις ὡπλίζετο ,καὶ μαστὸν ἀμφέχασκ᾽ ἐμὸν θρεπτήριον ,θρόμβῳ δ᾽ ἔμειξεν αἵματος φίλον γάλα ,ἡ δ᾽ ἀμφὶ τάρβει τῷδ᾽ ἐπῴμωξεν πάθει ,δεῖ τοί νιν ,ὡς ἔθρεψεν ἔκπαγλον τέρας ,θανεῖν βιαίως ·
ἐκδρακοντωθεὶς δ᾽ ἐγὼ κτείνω νιν ,ὡς τοὔνειρον ἐννέπει τόδε .
τερασκόπον δὴ τῶνδέ σ᾽ αἱροῦμαι πέρι .
γένοιτο δ᾽ οὕτως .
τἄλλα δ᾽ ἐξηγοῦ φίλοις ,τοὺς μέν τι ποιεῖν ,τοὺς δὲ μή τι δρᾶν λέγων .
ἁπλοῦς ὁ μῦθος ·
τήνδε μὲν στείχειν ἔσω ,αἰνῶ δὲ κρύπτειν τάσδε συνθήκας ἐμάς ,ὡς ἂν δόλῳ κτείναντες ἄνδρα τίμιον δόλοισι καὶ ληφθῶσιν ἐν ταὐτῷ βρόχῳ θανόντες ,καὶ Λοξίας ἐφήμισεν ,ἄναξ Ἀπόλλων ,μάντις ἀψευδὴς τὸ πρίν .
ξένῳ γὰρ εἰκώς ,παντελῆ σαγὴν ἔχων ,ἥξω σὺν ἀνδρὶ τῷδ᾽ ἐφ᾽ ἑρκείους πύλας Πυλάδῃ ,ξένος τε καὶ δορύξενος δόμων .
ἄμφω δὲ φωνὴν ἥσομεν Παρνησσίδα ,γλώσσης ἀυτὴν Φωκίδος μιμουμένω .
καὶ δὴ θυρωρῶν οὔτις ἂν φαιδρᾷ φρενὶ δέξαιτ᾽ ,ἐπειδὴ δαιμονᾷ δόμος κακοῖς ·μενοῦμεν οὕτως ὥστ᾽ ἐπεικάζειν τινὰ δόμους παραστείχοντα καὶ τάδ᾽ ἐννέπειν ·
" τί δὴ πύλαισι τὸν ἱκέτην ἀπείργεται Αἴγισθος ,εἴπερ οἶδεν ἔνδημος παρών ;" 
εἰ δ᾽ οὖν ἀμείψω βαλὸν ἑρκείων πυλῶν κἀκεῖνον ἐν θρόνοισιν εὑρήσω πατρός ,ἢ καὶ μολὼν ἔπειτά μοι κατὰ στόμα ἀρεῖ ,σάφ᾽ ἴσθι ,καὶ κατ᾽ ὀφθαλμοὺς βαλεῖ ,πρὶν αὐτὸν εἰπεῖν " ποδαπὸς ὁ ξένος ;" 
νεκρὸν θήσω ,ποδώκει περιβαλὼν χαλκεύματι .
φόνου δ᾽ Ἐρινὺς οὐχ ὑπεσπανισμένη ἄκρατον αἷμα πίεται τρίτην πόσιν .
νῦν οὖν σὺ μὲν φύλασσε τἀν οἴκῳ καλῶς ,ὅπως ἂν ἀρτίκολλα συμβαίνῃ τάδε ·
ὑμῖν δ᾽ ἐπαινῶ γλῶσσαν εὔφημον φέρειν ,σιγᾶν θ᾽ ὅπου δεῖ καὶ λέγειν τὰ καίρια .
τὰ δ᾽ ἄλλα τούτῳ δεῦρ᾽ ἐποπτεῦσαι λέγω ,ξιφηφόρους ἀγῶνας ὀρθώσαντί μοι .
πολλὰ μὲν γᾶ τρέφει δεινὰ [καὶ] δειμάτων ἄχη ,πόντιαί τ᾽ ἀγκάλαι κνωδάλων ἀνταίων βρύουσι ·
πλάθουσι [βλαστοῦσι] καὶ πεδαίχμιοι λαμπάδες πεδάοροι ,πτανά τε καὶ πεδοβά - μονα κἀνεμοέντ᾽ ἂν αἰγίδων φράσαι κότον .
ἀλλ᾽ ὑπέρτολμον ἀν - δρὸς φρόνημα τίς λέγοι καὶ γυναικῶν φρεσὶν τλαμόνων [καὶ] παντόλμους ἔρωτας ἄταισι συννόμους βροτῶν ; 
ξυζύγους δ᾽ ὁμαυλίας θηλυκρατὴς ἀπέρω - τος ἔρως παρανικᾷ κνωδάλων τε καὶ βροτῶν .
ἴστω δ᾽ ,ὅστις οὐχ ὑπόπτερος φροντίσιν ,δαεὶς τὰν ἁ παιδολυ - μὰς τάλαινα Θεστιὰς μήσατο πυρδαῆτιν πρόνοιαν ,καταίθουσα παιδὸς δαφοινὸν δαλὸν ἥλικ᾽ ,ἐπεὶ μολὼν ματρόθεν κελάδησε ,ξύμμετρόν τε διαὶ βίου μοιρόκραντον ἐς ἆμαρ .
ἄλλαν δεῖ τιν᾽ ἐν λόγοις στυγεῖν φοινίαν κόραν ,ἅτ᾽ ἐχθρῶν ὑπαὶ φῶτ᾽ ἀπώλεσεν φίλον Κρητικοῖς χρυσοκμήτοισιν ὅρμοις πιθήσασα δώροισι Μίνω ,Νῖσον ἀθανάτας τριχὸς νοσφίσασ᾽ ἀπροβούλως πνέονθ᾽ ἁ κυνόφρων ὕπνῳ .
κιγχάνει δέ μιν Ἑρμῆς .
ἐπεὶ δ᾽ ἐπεμνασάμαν ἀμειλίχων πόνων ,ὁ καιρὸς δὲ δυσφιλὲς γαμή - λευμ᾽ ἀπεύχετον δόμοις γυναικοβούλους τε μήτιδας φρενῶν ἐπ᾽ ἀνδρὶ τευχεσφόρῳ ,ἐπ᾽ ἀνδρὶ δᾴοις ἐπεικότως σέβαι .
τίω δ᾽ ἀθέρμαντον ἑστίαν δόμων γυναικείαν τ᾽ ἄτολμον αἰχμάν .
κακῶν δὲ πρεσβεύεται τὸ Λήμνιον λόγῳ ·
γοᾶται δὲ δὴ πάθος κατά - πτυστον ·
ᾔκασεν δέ τις τὸ δεινὸν αὖ Λημνίοισι πήμασιν .
θεοστυγήτῳ δ᾽ ἄχει βροτῶν ἀτιμωθὲν οἴχεται γένος .
σέβει γὰρ οὔτις τὸ δυσφιλὲς θεοῖς .
τί τῶνδ᾽ οὐκ ἐνδίκως ἀγείρω ; 
τὸ δ᾽ ἄγχι πλευμόνων ξίφος διανταίαν ὀξυπευκὲς οὐτᾷ διαὶ Δίκας .
τὸ μὴ θέμις γὰρ οὖν λὰξ πέδοι πατούμενον ,τὸ πᾶν Διὸς σέβας παρεκβάντος οὐ θεμιστῶς .
Δίκας δ᾽ ἐρείδεται πυθμήν ·
προχαλκεύει δ᾽ Αἶσα φασγανουργός ·τέκνον δ᾽ ἐπεισφέρει δόμοισιν αἱμάτων παλαιτέρων τίνειν μύσος χρόνῳ κλυτὰ βυσσόφρων Ἐρινύς .παῖ παῖ ,θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον .τίς ἔνδον ,ὦ παῖ ,παῖ ,μάλ᾽ αὖθις ,ἐν δόμοις ; 
τρίτον τόδ᾽ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ ,εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστὶν Αἰγίσθου διαί .
εἶεν ,ἀκούω ·
ποδαπὸς ὁ ξένος ; πόθεν ; 
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων ,πρὸς οὕσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους .
τάχυνε δ᾽ ,ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμ᾽ ἐπείγεται σκοτεινόν ,ὥρα δ᾽ ἐμπόρους καθιέναι ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων .
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος γυνὴ τόπαρχος ,ἄνδρα δ᾽ εὐπρεπέστερον ·
αἰδὼς γὰρ ἐν λεχθεῖσιν οὐκ ἐπαργέμους λόγους τίθησιν ·
εἶπε θαρσήσας ἀνὴρ πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ .
ξένοι ,λέγοιτ᾽ ἂν εἴ τι δεῖ ·
πάρεστι γὰρ ὁποῖά περ δόμοισι τοῖσδ᾽ ἐπεικότα ,καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτηρία στρωμνή ,δικαίων τ᾽ ὀμμάτων παρουσία .εἰ δ᾽ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον ,ἀνδρῶν τόδ᾽ ἐστὶν ἔργον ,οἷς κοινώσομεν ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων ·
στείχοντα δ᾽ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σαγῇ εἰς Ἄργος ,ὥσπερ δεῦρ᾽ ἀπεζύγην πόδα ,ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ᾽ εἶπε συμβαλὼν ἀνήρ ,ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν ,Στροφίος ὁ Φωκεύς ·
πεύθομαι γὰρ ἐν λόγῳ " ἐπείπερ ἄλλως ,ὦ ξέν᾽ ,εἰς Ἄργος κίεις ,πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίκως μεμνημένος τεθνεῶτ᾽ Ὀρέστην εἰπέ ,μηδαμῶς λάθῃ .
εἴτ᾽ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων ,εἴτ᾽ οὖν μέτοικον ,εἰς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον ,θάπτειν ,ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν .
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου ." 
τοσαῦτ᾽ ἀκούσας εἶπον .
εἰ δὲ τυγχάνω τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων οὐκ οἶδα ,τὸν τεκόντα δ᾽ εἰκὸς εἰδέναι .οἲ ᾽ γώ ,κατ᾽ ἄκρας εἶπας ὡς πορθούμεθα .ὦ δυσπάλαιστε τῶνδε δωμάτων Ἀρά ,ὡς πόλλ᾽ ἐπωπᾷς ,κἀκποδὼν εὖ κείμενα τόξοις πρόσωθεν εὐσκόποις χειρουμένη ,φίλων ἀποψιλοῖς με τὴν παναθλίαν .
καὶ νῦν Ὀρέστης - ἦν γὰρ εὐβούλως ἔχων ,ἔξω κομίζων ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα ,- νῦν δ᾽ ἥπερ ἐν δόμοισι βακχείας καλῆς ἰατρὸς ἐλπὶς ἦν ,προδοῦσαν ἔγγραφε .
ἐγὼ μὲν οὖν ξένοισιν ὧδ᾽ εὐδαίμοσιν κεδνῶν ἕκατι πραγμάτων ἂν ἤθελον γνωστὸς γενέσθαι καὶ ξενωθῆναι ·
τί γὰρ ξένου ξένοισίν ἐστιν εὐμενέστερον ; 
πρὸς δυσσεβείας δ᾽ ἦν ἐμοὶ τόδ᾽ ἐν φρεσίν ,τοιόνδε πρᾶγμα μὴ καρανῶσαι φίλοις ,καταινέσαντα καὶ κατεξενωμένον .
οὔτοι κυρήσεις μεῖον ἀξίως σέθεν ,οὐδ᾽ ἧσσον ἂν γένοιο δώμασιν φίλος .
ἄλλος δ᾽ ὁμοίως ἦλθεν ἂν τάδ᾽ ἀγγελῶν .
ἀλλ᾽ ἔσθ᾽ ὁ καιρὸς ἡμερεύοντας ξένους μακρᾶς κελεύθου τυγχάνειν τὰ πρόσφορα .
ἄγ᾽ αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων ,ὀπισθόπους τε τούσδε καὶ ξυνέμπορον ·κἀκεῖ κυρούντων δώμασιν τὰ πρόσφορα .
αἰνῶ δὲ πράσσειν ὡς ὑπευθύνῳ τάδε .
ἡμεῖς δὲ ταῦτα τοῖς κρατοῦσι δωμάτων κοινώσομέν τε κοὐ σπανίζοντες φίλων βουλευσόμεσθα τῆσδε συμφορᾶς πέρι .
εἶεν ,φίλιαι δμωίδες οἴκων ,πότε δὴ στομάτων δείξομεν ἰσχὺν ἐπ᾽ Ὀρέστῃ ; 
ὦ πότνια χθὼν καὶ πότνι᾽ ἀκτὴ χώματος ,ἣ νῦν ἐπὶ ναυάρχῳ σώματι κεῖσαι τῷ βασιλείῳ ,νῦν ἐπάκουσον ,νῦν ἐπάρηξον ·
νῦν γὰρ ἀκμάζει Πειθὼ δολίαν ξυγκαταβῆναι ,χθόνιον δ᾽ Ἑρμῆν καὶ τὸν νύχιον τοῖσδ᾽ ἐφοδεῦσαι ξιφοδηλήτοισιν ἀγῶσιν .
ἔοικεν ἁνὴρ ὁ ξένος τεύχειν κακόν ·
τροφὸν δ᾽ Ὀρέστου τήνδ᾽ ὁρῶ κεκλαυμένην .ποῖ δὴ πατεῖς ,Κίλισσα ,δωμάτων πύλας ; λύπη δ᾽ ἄμισθός ἐστί σοι ξυνέμπορος ; Αἴγισθον ἡ κρατοῦσα τοῖς ξένοις καλεῖν ὅπως τάχιστ᾽ ἄνωγεν ,ὡς σαφέστερον ἀνὴρ ἀπ᾽ ἀνδρὸς τὴν νεάγγελτον φάτιν ἐλθὼν πύθηται τήνδε ,πρὸς μὲν οἰκέτας θετοσκυθρωπῶν ἐντὸς ὀμμάτων γέλων κεύθουσ᾽ ἐπ᾽ ἔργοις διαπεπραγμένοις καλῶς κείνῃ ,δόμοις δὲ τοῖσδε παγκάκως ἔχειν ,φήμης ὕφ᾽ ἧς ἤγγειλαν οἱ ξένοι τορῶς .
ἦ δὴ κλύων ἐκεῖνος εὐφρανεῖ νόον ,εὖτ᾽ ἂν πύθηται μῦθον .
ὦ τάλαιν᾽ ἐγώ ·
ὥς μοι τὰ μὲν παλαιὰ συγκεκραμένα ἄλγη δύσοιστα τοῖσδ᾽ ἐν Ἀτρέως δόμοις τυχόντ᾽ ἐμὴν ἤλγυνεν ἐν στέρνοις φρένα .
ἀλλ᾽ οὔτι πω τοιόνδε πῆμ᾽ ἀνεσχόμην ·
τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τλημόνως ἤντλουν κακά ·φίλον δ᾽ Ὀρέστην ,τῆς ἐμῆς ψυχῆς τριβήν ,ὃν ἐξέθρεψα μητρόθεν δεδεγμένη ,- κἀκ᾽ νυκτιπλάγκτων ὀρθίων κελευμάτων καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρ᾽ ἀνωφέλητ᾽ ἐμοὶ τλάσῃ ·
- τὸ μὴ φρονοῦν γὰρ ὡσπερεὶ βοτὸν τρέφειν ἀνάγκη ,πῶς γὰρ οὔ ; 
οὐ γάρ τι φωνεῖ παῖς ἔτ᾽ ὢν ἐν σπαργάνοις ,εἰ λιμός ,ἢ δίψη τις ,ἢ λιψουρία ἔχει ·
νέα δὲ νηδὺς αὐτάρκης τέκνων .
τούτων πρόμαντις οὖσα ,πολλὰ δ᾽ ,οἴομαι ,ψευσθεῖσα παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια ,γναφεὺς τροφεύς τε ταὐτὸν εἰχέτην τέλος .
ἐγὼ διπλᾶς δὲ τάσδε χειρωναξίας ἔχουσ᾽ Ὀρέστην ἐξεδεξάμην πατρί ·
τεθνηκότος δὲ νῦν τάλαινα πεύθομαι .
στείχω δ᾽ ἐπ᾽ ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον οἴκων ,θέλων δὲ τόνδε πεύσεται λόγον .
πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον ; 
ἦ πῶς ; 
λέγ᾽ αὖθις ,ὡς μάθω σαφέστερον .
εἰ ξὺν λοχίταις εἴτε καὶ μονοστιβῆ .
ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας .μή νυν σὺ ταῦτ᾽ ἄγγελλε δεσπότου στύγει ·ἀλλ᾽ αὐτὸν ἐλθεῖν ,ὡς ἀδειμάντως κλύῃ ,ἄνωχθ᾽ ὅσον τάχιστα γηθούσῃ φρενί .
ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κυπτὸς ὀρθοῦται λόγος .
ἀλλ᾽ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις ; 
ἀλλ᾽ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ .
καὶ πῶς ; 
Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων .
οὔπω ·
κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε .
τί φής ; 
ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα ; 
ἄγγελλ᾽ ἰοῦσα ,πρᾶσσε τἀπεσταλμένα .
μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ πέρι .
ἀλλ᾽ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις .
γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει .
νῦν παραιτουμένᾳ μοι ,πάτερ Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων ,δὸς τύχας τυχεῖν δόμου κυρίως τὰ σώφρον᾽ εὖ μαιομένοις ἰδεῖν .
διὰ δίκας πᾶν ἔπος ἔλακον ·
ὦ Ζεῦ ,σύ νιν φυλάσσοις .
ἓ ἕ ,πρὸ δὲ δὴ ᾽ χθρῶν τὸν ἔσωθεν μελάθρων ,Ζεῦ ,θές ,ἐπεί νιν μέγαν ἄρας ,δίδυμα καὶ τριπλᾶ παλίμποινα θέλων ἀμείψει .
ἴσθι δ᾽ ἀνδρὸς φίλου πῶλον εὖ - νιν ζυγέντ᾽ ἐν ἅρμασιν πημάτων .
σὺ δ᾽ ἐν δρόμῳ προστιθεὶς μέτρον κτίσον σῳζόμενον ῥυθμὸν τοῦτ᾽ ἰδεῖν διὰ πέδον ἀνομένων βημάτων ὄρεγμα ; 
οἵ τ᾽ ἔσω δωμάτων πλουτογαθῆ μυχὸν νομίζετε ,κλῦτε ,σύμφρονες θεοί ·
[ἄγετε] τῶν πάλαι πεπραγμένων λύσασθ᾽ αἷμα προσφάτοις δίκαις .
γέρων φόνος μηκέτ᾽ ἐν δόμοις τέκοι .
τὸ δὲ καλῶς κτίμενον ὦ μέγα ναίων στόμιον ,εὖ δὸς ἀνιδεῖν δόμον ἀνδρός ,καί νιν ἐλευθερίας φῶς λαμπρὸν ἰδεῖν φιλίοις ὄμμασιν ἐκ δνοφερᾶς καλύπτρας .
ξυλλάβοι δ᾽ ἐνδίκως παῖς ὁ Μαίας ,ἐπεὶ φορώτατος πρᾶξιν οὐρίαν θέλων ·[πολλὰ δ᾽ ἄλλα φανεῖ χρηίζων κρυπτά] .
ἄσκοπον δ᾽ ἔπος λέγων νύκτα πρό τ᾽ ὀμμάτων σκότον φέρει ,καθ᾽ ἡμέραν δ᾽ οὐδὲν ἐμφανέστερος .
καὶ τότ᾽ ἤδη κλυτὸν δωμάτων λυτήριον ,θῆλυν οὐριοστάταν οὐδ᾽ ὀξύκρεκτον γοα - τᾶν νόμον θήσομεν ·" πλεῖ τάδ᾽ εὖ ·ἐμὸν ἐμὸν κέρδος αὔξεται τόδ᾽ ·
ἄ - τα δ᾽ ἀποστατεῖ φίλων ." 
σὺ δὲ θαρσῶν ,ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων ,ἐπαΰσας πατρὸς αὐδὰν θροούσᾳ [πρὸς σὲ] τέκνον [πατρὸς αὐδὰν] [καὶ] πέραιν᾽ ἀνεπίμομφον ἄταν .Περσέως τ᾽ ἐν φρεσὶν καρδίαν ἀνασχεθών ,τοῖς θ᾽ ὑπὸ χθονὸς φίλοισιν ,τοῖς τ᾽ ἄνωθεν πρόπρας - σε χάριν ὀργᾶς λυγρᾶς ,ἔνδοθεν φόνιον ἄταν τιθείς ,τὸν αἴτιον δ᾽ ἐξαπολλύων μόρου .
ἥκω μὲν οὐκ ἄκλητος ,ἀλλ᾽ ὑπάγγελος ·
νέαν φάτιν δὲ πεύθομαι λέγειν τινὰς ξένους μολόντας οὐδαμῶς ἐφίμερον ,μόρον δ᾽ Ὀρέστου .
καὶ τόδ᾽ ἀμφέρειν δόμοις γένοιτ᾽ ἂν ἄχθος δειματοσταγὲς φόνῳ τῷ πρόσθεν ἑλκαίνουσι καὶ δεδηγμένοις .
πῶς ταῦτ᾽ ἀληθῆ καὶ βλέποντα δοξάσω ; 
ἢ πρὸς γυναικῶν δειματούμενοι λόγοι πεδάρσιοι θρῴσκουσι ,θνῄσκοντες μάτην ; 
τί τῶνδ᾽ ἂν εἴποις ὥστε δηλῶσαι φρενί ; 
ἠκούσαμεν μέν ,πυνθάνου δὲ τῶν ξένων ἔσω παρελθών .
οὐδὲν ἀγγέλων σθένος ὡς αὐτὸν αὐτῶν ἄνδρα πεύθεσθαι πάρα .ἰδεῖν ἐλέγξαι τ᾽ αὖ θέλω τὸν ἄγγελον ,εἴτ᾽ αὐτὸς ἦν θνῄσκοντος ἐγγύθεν παρών ,εἴτ᾽ ἐξ ἀμαυρᾶς κληδόνος λέγει μαθών .οὔτοι φρέν᾽ ἂν κλέψειεν ὠμματωμένην .Ζεῦ Ζεῦ ,τί λέγω ,πόθεν ἄρξωμαι τάδ᾽ ἐπευχομένη κἀπιθεάζουσ᾽ ,ὑπὸ δ᾽ εὐνοίας πῶς ἴσον εἰποῦσ᾽ ἀνύσωμαι ; νῦν γὰρ μέλλουσι μιανθεῖσαι πειραὶ κοπάνων ἀνδροδαΐκτων ἢ πάνυ θήσειν Ἀγαμεμνονίων οἴκων ὄλεθρον διὰ παντός ,ἢ πῦρ καὶ φῶς ἐπ᾽ ἐλευθερίᾳ δαίων ἀρχάς τε πολισσονόμους πατέρων θ᾽ ἕξει μέγαν ὄλβον .τοιάνδε πάλην μόνος ὢν ἔφεδρος δισσοῖς μέλλει θεῖος Ὀρέστης ἅψειν 
εἴη δ᾽ ἐπὶ νίκῃ .
ἒ ἔ ,ὀτοτοτοῖ .ἔα ἔα μάλα ·
πῶς ἔχει ; 
πῶς κέκρανται δόμοις ; 
ἀποσταθῶμεν πράγματος τελουμένου ,ὅπως δοκῶμεν τῶνδ᾽ ἀναίτιαι κακῶν εἶναι ·
μάχης γὰρ δὴ κεκύρωται τέλος .
οἴμοι ,πανοίμοι δεσπότου πεπληγμένου ·οἴμοι μάλ᾽ αὖθις ἐν τρίτοις προσφθέγμασιν .
Αἴγισθος οὐκέτ᾽ ἔστιν .
ἀλλ᾽ ἀνοίξατε ὅπως τάχιστα ,καὶ γυναικείους πύλας μοχλοῖς χαλᾶτε ·
καὶ μάλ᾽ ἡβῶντος δὲ δεῖ ,οὐχ ὡς δ᾽ ἀρῆξαι διαπεπραγμένῳ ·
τί γάρ ; 
ἰοὺ ἰού .
κωφοῖς ἀυτῶ καὶ καθεύδουσιν μάτην ἄκραντα βάζω ; 
ποῖ Κλυταιμήστρα ; 
τί δρᾷ ; 
ἔοικε νῦν αὐτῆς ἐπὶ ξυροῦ πέλας αὐχὴν πεσεῖσθαι πρὸς δίκην πεπληγμένος .
τί δ᾽ ἐστὶ χρῆμα ; 
τίνα βοὴν ἵστης δόμοις ; 
τὸν ζῶντα καίνειν τοὺς τεθνηκότας λέγω .
οἲ ᾽ γώ .
ξυνῆκα τοὔπος ἐξ αἰνιγμάτων .
δόλοις ὀλούμεθ᾽ ,ὥσπερ οὖν ἐκτείναμεν .
δοίη τις ἀνδροκμῆτα πέλεκυν ὡς τάχος ·
εἰδῶμεν εἰ νικῶμεν ,ἢ νικώμεθα ·
ἐνταῦθα γὰρ δὴ τοῦδ᾽ ἀφικόμην κακοῦ .
σὲ καὶ ματεύω ·
τῷδε δ᾽ ἀρκούντως ἔχει .
οἲ ᾽ γώ .
τέθνηκας ,φίλτατ᾽ Αἰγίσθου βία .
φιλεῖς τὸν ἄνδρα ; 
τοιγὰρ ἐν ταὐτῷ τάφῳ κείσῃ ·
θανόντα δ᾽ οὔτι μὴ προδῷς ποτε .ἐπίσχες ,ὦ παῖ ,τόνδε δ᾽ αἴδεσαι ,τέκνον ,μαστόν ,πρὸς ᾧ σὺ πολλὰ δὴ βρίζων ἅμα οὔλοισιν ἐξήμελξας εὐτραφὲς γάλα .
Πυλάδη τί δράσω ; 
μητέρ᾽ αἰδεσθῶ κτανεῖν ; 
ποῦ δὴ τὰ λοιπὰ Λοξίου μαντεύματα τὰ πυθόχρηστα ,πιστὰ δ᾽ εὐορκώματα ; 
ἅπαντας ἐχθροὺς τῶν θεῶν ἡγοῦ πλέον .
κρίνω σὲ νικᾶν ,καὶ παραινεῖς μοι καλῶς .
ἕπου ,πρὸς αὐτὸν τόνδε σὲ σφάξαι θέλω .
καὶ ζῶντα γάρ νιν κρείσσον᾽ ἡγήσω πατρός ·
τούτῳ θανοῦσα ξυγκάθευδ᾽ ,ἐπεὶ φιλεῖς τὸν ἄνδρα τοῦτον ,ὃν δ᾽ ἐχρῆν φιλεῖν στυγεῖς .
ἐγώ σ᾽ ἔθρεψα ,σὺν δὲ γηράναι θέλω .
πατροκτονοῦσα γὰρ ξυνοικήσεις ἐμοί ; 
ἡ Μοῖρα τούτων ,ὦ τέκνον ,παραιτία .
καὶ τόνδε τοίνυν Μοῖρ᾽ ἐπόρσυνεν μόρον .
οὐδὲν σεβίζῃ γενεθλίους ἀράς ,τέκνον ; 
τεκοῦσα γάρ μ᾽ ἔρριψας ἐς τὸ δυστυχές .
οὔτοι σ᾽ ἀπέρριψ᾽ εἰς δόμους δορυξένους .
αἰκῶς ἐπράθην ὢν ἐλευθέρου πατρός .
ποῦ δῆθ᾽ ὁ τῖμος ,ὅντιν᾽ ἀντεδεξάμην ; 
αἰσχύνομαί σοι τοῦτ᾽ ὀνειδίσαι σαφῶς .
μὴ ἀλλ᾽ εἴφ᾽ ὁμοίως καὶ πατρὸς τοῦ σοῦ μάτας .
μὴ ᾽ λεγχε τὸν πονοῦντ᾽ ἔσω καθημένη .
ἄλγος γυναιξὶν ἀνδρὸς εἴργεσθαι ,τέκνον .
τρέφει δέ γ᾽ ἀνδρὸς μόχθος ἡμένας ἔσω .
κτενεῖν ἔοικας ,ὦ τέκνον ,τὴν μητέρα .
σύ τοι σεαυτήν ,οὐκ ἐγώ ,κατακτενεῖς .
ὅρα ,φύλαξαι μητρὸς ἐγκότους κύνας .
τὰς τοῦ πατρὸς δὲ πῶς φύγω ,παρεὶς τάδε ; 
ἔοικα θρηνεῖν ζῶσα πρὸς τύμβον μάτην .
πατρὸς γὰρ αἶσα τόνδε σοὐρίζει μόρον .
οἲ ᾽ γὼ τεκοῦσα τόνδ᾽ ὄφιν ἐθρεψάμην .
ἦ κάρτα μάντις οὑξ ὀνειράτων φόβος .
ἔκανες ὃν οὐ χρῆν ,καὶ τὸ μὴ χρεὼν πάθε .
στένω μὲν οὖν καὶ τῶνδε συμφορὰν διπλῆν .
ἐπεὶ δὲ πολλῶν αἱμάτων ἐπήκρισε τλήμων Ὀρέστης ,τοῦθ᾽ ὅμως αἱρούμεθα ,ὀφθαλμὸν οἴκων μὴ πανώλεθρον πεσεῖν .
ἔμολε μὲν δίκα Πριαμίδαις χρόνῳ ,βαρύδικος ποινά ·ἔμολε δ᾽ ἐς δόμον τὸν Ἀγαμέμνονος διπλοῦς λέων ,διπλοῦς Ἄρης .
ἔλασε δ᾽ ἐς τὸ πᾶν ὁ πυθόχρηστος φυγὰς θεόθεν εὖ φραδαῖσιν ὡρμημένος .
ἐπολολύξατ᾽ ὦ δεσποσύνων δόμων ἀναφυγᾶς κακῶν καὶ κτεάνων τριβᾶς ὑπαὶ δυοῖν μιαστόροιν ,δυσοίμου τύχας .
ἔθιγε δ᾽ ἐν μάχᾳ χερὸς ἐτήτυμος Διὸς κόρα - Δίκαν δέ νιν προσαγορεύομεν βροτοὶ τυχόντες καλῶς - ὀλέθριον πνέουσ᾽ ἐν ἐχθροῖς κότον .
ἐπολολύξατ᾽ ὦ δεσποσύνων δόμων ἀναφυγᾶς κακῶν καὶ κτεάνων τριβᾶς ὑπαὶ δυοῖν μιαστόροιν ,δυσοίμου τύχας .
τά περ ὁ Λοξίας ὁ Παρνασσίας μέγαν ἔχων μυχὸν χθονὸς ἐπωρθία - ξεν ἀδόλως δόλοις βλάβαν ἐγχρονισθεῖσαν ἐποίχεται .
̣ κρατεῖταί πως τὸ θεῖον παρὰ τὸ μὴ ὑπουργεῖν κακοῖς ̣ .
ἄξια δ᾽ οὐρανοῦχον ἀρχὰν σέβειν .
πάρα τε φῶς ἰδεῖν μέγα τ᾽ ἀφῃρέθην ψάλιον οἰκέων .
ἄναγε μὰν δόμοι ·
πολὺν ἄγαν χρόνον χαμαιπετεῖς ἔκεισθ᾽ ἀεί .
τάχα δὲ παντελὴς χρόνος ἀμείψεται πρόθυρα δωμάτων ,ὅταν ἀφ᾽ ἑστίας πᾶν ἐλαθῇ μύσος καθαρμοῖσιν ἀτᾶν ἐλατηρίοις .
τύχαι δ᾽ εὐπροσωποκοῖται τὸ πᾶν ἰδεῖν [ἀκοῦσαι] πρευμενεῖς μετοίκοις δόμων πεσοῦνται πάλιν .
πάρα τε φῶς ἰδεῖν μέγα τ᾽ ἀφῃρέθην ψάλιον οἰκέων .
ἄναγε μὰν δόμοι ·
πολὺν ἄγαν χρόνον χαμαιπετεῖς ἔκεισθ᾽ ἀεί .
ἴδεσθε χώρας τὴν διπλῆν τυραννίδα πατροκτόνους τε δωμάτων πορθήτορας .
σεμνοὶ μὲν ἦσαν ἐν θρόνοις τόθ᾽ ἥμενοι ,φίλοι δὲ καὶ νῦν ,ὡς ἐπεικάσαι πάθη πάρεστιν ,ὅρκος τ᾽ ἐμμένει πιστώμασι .
ξυνώμοσαν μὲν θάνατον ἀθλίῳ πατρὶ καὶ ξυνθανεῖσθαι ·καὶ τάδ᾽ εὐόρκως ἔχει .
ἴδεσθε δ᾽ αὖτε ,τῶνδ᾽ ἐπήκοοι κακῶν ,τὸ μηχάνημα ,δεσμὸν ἀθλίῳ πατρί ,πέδας τε χειροῖν καὶ ποδοῖν ξυνωρίδα .
ἐκτείνατ᾽ αὐτὸ καὶ κύκλῳ παρασταδὸν στέγαστρον ἀνδρὸς δείξαθ᾽ ,ὡς ἴδῃ πατήρ ,οὐχ οὑμός ,ἀλλ᾽ ὁ πάντ᾽ ἐποπτεύων τάδε Ἥλιος ,ἄναγνα μητρὸς ἔργα τῆς ἐμῆς ,ὡς ἂν παρῇ μοι μάρτυς ἐν δίκῃ ποτέ ,ὡς τόνδ᾽ ἐγὼ μετῆλθον ἐνδίκως μόρον τὸν μητρός ·
Αἰγίσθου γὰρ οὐ λέγω μόρον ·
ἔχει γὰρ αἰσχυντῆρος ,ὡς νόμος ,δίκην ·
ἥτις δ᾽ ἐπ᾽ ἀνδρὶ τοῦτ᾽ ἐμήσατο στύγος ,ἐξ οὗ τέκνων ἤνεγχ᾽ ὑπὸ ζώνην βάρος ,φίλον τέως ,νῦν δ᾽ ἐχθρόν ,ὡς φαίνει ,κακόν ,τί σοι δοκεῖ ; μύραινά γ᾽ εἴτ᾽ ἔχιδν᾽ ἔφυ σήπειν θιγοῦσ᾽ ἂν ἄλλον οὐ δεδηγμένον τόλμης ἕκατι κἀκδίκου φρονήματος .
τί νιν προσείπω ,κἂν τύχω μάλ᾽ εὐστομῶν ; 
ἄγρευμα θηρός ,ἢ νεκροῦ ποδένδυτον δροίτης κατασκήνωμα ; 
δίκτυον μὲν οὖν ,ἄρκυν τ᾽ ἂν εἴποις καὶ ποδιστῆρας πέπλους .
τοιοῦτον ἂν κτήσαιτο φηλήτης ἀνήρ ,ξένων ἀπαιόλημα κἀργυροστερῆ βίον νομίζων ,τῷδέ τ᾽ ἂν δολώματι πολλοὺς ἀναιρῶν πολλὰ θερμαίνοι φρένα .
τοιάδ᾽ ἐμοὶ ξύνοικος ἐν δόμοισι μὴ γένοιτ᾽ ·
ὀλοίμην πρόσθεν ἐκ θεῶν ἄπαις .αἰαῖ αἰαῖ μελέων ἔργων ·
στυγερῷ θανάτῳ διεπράχθης .
ἒ ἔ ,μίμνοντι δὲ καὶ πάθος ἀνθεῖ .
ἔδρασεν ἢ οὐκ ἔδρασε ; 
μαρτυρεῖ δέ μοι φᾶρος τόδ᾽ ,ὡς ἔβαψεν Αἰγίσθου ξίφος .
φόνου δὲ κηκὶς ξὺν χρόνῳ ξυμβάλλεται ,πολλὰς βαφὰς φθείρουσα τοῦ ποικίλματος .
νῦν αὐτὸν αἰνῶ ,νῦν ἀποιμώζω παρών ,πατροκτόνον θ᾽ ὕφασμα προσφωνῶν τόδε .
ἀλγῶ μὲν ἔργα καὶ πάθος γένος τε πᾶν ,ἄζηλα νίκης τῆσδ᾽ ἔχων μιάσματα .
οὔτις μερόπων ἀσινὴς βίοτον διὰ παντὸς ἀπήμον᾽ ἀμείψει .
ἒ ἔ ,μόχθος δ᾽ ὁ μὲν αὐτίχ᾽ ,ὁ δ᾽ ἥξει .ἀλλ᾽ ,ὡς ἂν εἰδῆτ᾽ ,οὐ γὰρ οἶδ᾽ ὅπη τελεῖ ,ὥσπερ ξὺν ἵπποις ἡνιοστροφῶ δρόμου ἐξωτέρω ·
φέρουσι γὰρ νικώμενον φρένες δύσαρκτοι ·
ἕως δ᾽ ἔτ᾽ ἔμφρων εἰμί ,κηρύσσω φίλοις κτανεῖν τέ φημι μητέρ᾽ οὐκ ἄνευ δίκης ,πατροκτόνον μίασμα καὶ θεῶν στύγος .
καὶ φίλτρα τόλμης τῆσδε πλειστηρίζομαι τὸν πυθόμαντιν Λοξίαν ,χρήσαντ᾽ ἐμοὶ πράξαντι μὲν ταῦτ᾽ ἐκτὸς αἰτίας κακῆς εἶναι ,παρέντα δ᾽ - οὐκ ἐρῶ τὴν ζημίαν ·
τόξῳ γὰρ οὔτις πημάτων ἐφίξεται .
καὶ νῦν ὁρᾶτέ μ᾽ ,ὡς παρεσκευασμένος ξὺν τῷδε θαλλῷ καὶ στέφει προσίξομαι μεσόμφαλόν θ᾽ ἵδρυμα ,Λοξίου πέδον ,πυρός τε φέγγος ἄφθιτον κεκλημένον ,φεύγων τόδ᾽ αἷμα κοινόν ·
οὐδ᾽ ἐφ᾽ ἑστίαν ἄλλην τραπέσθαι Λοξίας ἐφίετο .
καὶ μαρτυρεῖν μὲν ὡς ἐπορσύνθη κακὰ τάδ᾽ ἐν χρόνῳ μοι πάντας Ἀργείους λέγω ·
ἐγὼ δ᾽ ἀλήτης τῆσδε γῆς ἀπόξενος ,ζῶν καὶ τεθνηκὼς τάσδε κληδόνας λιπών .
ἀλλ᾽ εὖ γ᾽ ἔπραξας ,μηδ᾽ ἐπιζευχθῇς στόμα φήμῃ πονηρᾷ μηδ᾽ ἐπιγλωσσῶ κακά ,ἐλευθερώσας πᾶσαν Ἀργείων πόλιν ,δυοῖν δρακόντοιν εὐπετῶς τεμὼν κάρα .
ἆ ,ἆ .
δμωαὶ γυναῖκες ,αἵδε Γοργόνων δίκην φαιοχίτωνες καὶ πεπλεκτανημέναι πυκνοῖς δράκουσιν ·
οὐκέτ᾽ ἂν μείναιμ᾽ ἐγώ .
τίνες σε δόξαι ,φίλτατ᾽ ἀνθρώπων πατρί ,στροβοῦσιν ; 
ἴσχε ,μὴ φόβου νικῶ πολύ .
οὐκ εἰσὶ δόξαι τῶνδε πημάτων ἐμοί ·
σαφῶς γὰρ αἵδε μητρὸς ἔγκοτοι κύνες .
ποταίνιον γὰρ αἷμά σοι χεροῖν ἔτι ·
ἐκ τῶνδέ τοι ταραγμὸς ἐς φρένας πίτνει .
ἄναξ Ἄπολλον ,αἵδε πληθύουσι δή ,κἀξ ὀμμάτων στάζουσιν αἷμα δυσφιλές .
εἷς σοὶ καθαρμός ·
Λοξίας δὲ προσθιγὼν ἐλεύθερόν σε τῶνδε πημάτων κτίσει .
ὑμεῖς μὲν οὐχ ὁρᾶτε τάσδ᾽ ,ἐγὼ δ᾽ ὁρῶ ·
ἐλαύνομαι δὲ κοὐκέτ᾽ ἂν μείναιμ᾽ ἐγὼ .
ἀλλ᾽ εὐτυχοίης ,καί σ᾽ ἐποπτεύων πρόφρων θεὸς φυλάσσοι καιρίοισι συμφοραῖς .
ὅδε τοι μελάθροις τοῖς βασιλείοις τρίτος αὖ χειμὼν πνεύσας γονίας ἐτελέσθη .
παιδοβόροι μὲν πρῶτον ὑπῆρξαν μόχθοι τάλανές [τε Θυέστου] ·
λουτροδάικτος δ᾽ ὤλετ᾽ Ἀχαιῶν πολέμαρχος ἀνήρ ·
νῦν δ᾽ αὖ τρίτος ἦλθέ ποθεν σωτήρ ,ἢ μόρον εἴπω ; 
ποῖ δῆτα κρανεῖ ,ποῖ καταλήξει μετακοιμισθὲν μένος ἄτης ; 
Χθονὸς μὲν ἐς τηλουρὸν ἥκομεν πέδον ,Σκύθην ἐς οἷμον ,ἄβατον εἰς ἐρημίαν .
Ἥφαιστε ,σοὶ δὲ χρὴ μέλειν ἐπιστολὰς ἅς σοι πατὴρ ἐφεῖτο ,τόνδε πρὸς πέτραις ὑψηλοκρήμνοις τὸν λεωργὸν ὀχμάσαι ἀδαμαντίνων δεσμῶν ἐν ἀρρήκτοις πέδαις .
τὸ σὸν γὰρ ἄνθος ,παντέχνου πυρὸς σέλας ,θνητοῖσι κλέψας ὤπασεν .
τοιᾶσδέ τοι ἁμαρτίας σφε δεῖ θεοῖς δοῦναι δίκην ,ὡς ἂν διδαχθῇ τὴν Διὸς τυραννίδα στέργειν ,φιλανθρώπου δὲ παύεσθαι τρόπου .
Κράτος Βία τε ,σφῷν μὲν ἐντολὴ Διὸς ἔχει τέλος δὴ κοὐδὲν ἐμποδὼν ἔτι ·
ἐγὼ δ᾽ ἄτολμός εἰμι συγγενῆ θεὸν δῆσαι βίᾳ φάραγγι πρὸς δυσχειμέρῳ .
πάντως δ᾽ ἀνάγκη τῶνδέ μοι τόλμαν σχεθεῖν ·
ἐξωριάζειν γὰρ πατρὸς λόγους βαρύ .
τῆς ὀρθοβούλου Θέμιδος αἰπυμῆτα παῖ ,ἄκοντά σ᾽ ἄκων δυσλύτοις χαλκεύμασι προσπασσαλεύσω τῷδ᾽ ἀπανθρώπῳ πάγῳ ἵν᾽ οὔτε φωνὴν οὔτε του μορφὴν βροτῶν ὄψει ,σταθευτὸς δ᾽ ἡλίου φοίβῃ φλογὶ χροιᾶς ἀμείψεις ἄνθος .
ἀσμένῳ δέ σοι ἡ ποικιλείμων νὺξ ἀποκρύψει φάος ,πάχνην θ᾽ ἑῴαν ἥλιος σκεδᾷ πάλιν ·
ἀεὶ δὲ τοῦ παρόντος ἀχθηδὼν κακοῦ τρύσει σ᾽ ·
ὁ λωφήσων γὰρ οὐ πέφυκέ πω .
τοιαῦτ᾽ ἐπηύρω τοῦ φιλανθρώπου τρόπου .
θεὸς θεῶν γὰρ οὐχ ὑποπτήσσων χόλον βροτοῖσι τιμὰς ὤπασας πέρα δίκης .
ἀνθ᾽ ὧν ἀτερπῆ τήνδε φρουρήσεις πέτραν ὀρθοστάδην ,ἄυπνος ,οὐ κάμπτων γόνυ ·
πολλοὺς δ᾽ ὀδυρμοὺς καὶ γόους ἀνωφελεῖς φθέγξῃ ·
Διὸς γὰρ δυσπαραίτητοι φρένες .ἅπας δὲ τραχὺς ὅστις ἂν νέον κρατῇ .
εἶεν ,τί μέλλεις καὶ κατοικτίζῃ μάτην ; 
τί τὸν θεοῖς ἔχθιστον οὐ στυγεῖς θεόν ,ὅστις τὸ σὸν θνητοῖσι προὔδωκεν γέρας ; 
τὸ συγγενές τοι δεινὸν ἥ θ᾽ ὁμιλία .
σύμφημ᾽ ·
ἀνηκουστεῖν δὲ τῶν πατρὸς λόγων οἷόν τε πῶς ; 
οὐ τοῦτο δειμαίνεις πλέον ; 
αἰεί γε δὴ νηλὴς σὺ καὶ θράσους πλέως .
ἄκος γὰρ οὐδὲν τόνδε θρηνεῖσθαι .
σὺ δὲ τὰ μηδὲν ὠφελοῦντα μὴ πόνει μάτην .
ὦ πολλὰ μισηθεῖσα χειρωναξία .
τί νιν στυγεῖς ; 
πόνων γὰρ ὡς ἁπλῷ λόγῳ τῶν νῦν παρόντων οὐδὲν αἰτία τέχνη .
ἔμπας τις αὐτὴν ἄλλος ὤφελεν λαχεῖν .
ἅπαντ᾽ ἐπαχθῆ πλὴν θεοῖσι κοιρανεῖν ·
ἐλεύθερος γὰρ οὔτις ἐστὶ πλὴν Διός .
ἔγνωκα τοῖσδε κοὐδὲν ἀντειπεῖν ἔχω .
οὔκουν ἐπείξῃ τῷδε δεσμὰ περιβαλεῖν ,ὡς μή σ᾽ ἐλινύοντα προσδερχθῇ πατήρ ; 
καὶ δὴ πρόχειρα ψάλια δέρκεσθαι πάρα .βαλών νιν ἀμφὶ χερσὶν ἐγκρατεῖ σθένει ῥαιστῆρι θεῖνε ,πασσάλευε πρὸς πέτραις .περαίνεται δὴ κοὐ ματᾷ τοὔργον τόδε .
ἄρασσε μᾶλλον ,σφίγγε ,μηδαμῇ χάλα .
δεινὸς γὰρ εὑρεῖν κἀξ ἀμηχάνων πόρον .
ἄραρεν ἥδε γ᾽ ὠλένη δυσεκλύτως .
καὶ τήνδε νῦν πόρπασον ἀσφαλῶς ,ἵνα μάθῃ σοφιστὴς ὢν Διὸς νωθέστερος .
ἀδαμαντίνου νῦν σφηνὸς αὐθάδη γνάθον στέρνων διαμπὰξ πασσάλευ᾽ ἐρρωμένως .
αἰαῖ ,Προμηθεῦ ,σῶν ὑπερστένω πόνων .
σὺ δ᾽ αὖ κατοκνεῖς τῶν Διός τ᾽ ἐχθρῶν ὕπερ στένεις ; 
ὅπως μὴ σαυτὸν οἰκτιεῖς ποτε .
ὁρᾷς θέαμα δυσθέατον ὄμμασιν .
ὁρῶ κυροῦντα τόνδε τῶν ἐπαξίων .
ἀλλ᾽ ἀμφὶ πλευραῖς μασχαλιστῆρας βάλε .
δρᾶν ταῦτ᾽ ἀνάγκη ,μηδὲν ἐγκέλευ᾽ ἄγαν .
ἦ μὴν κελεύσω κἀπιθωύξω γε πρός .
χώρει κάτω ,σκέλη δὲ κίρκωσον βίᾳ .
καὶ δὴ πέπρακται τοὔργον οὐ μακρῷ πόνῳ .
ἐρρωμένως νῦν θεῖνε διατόρους πέδας ·
ὡς οὑπιτιμητής γε τῶν ἔργων βαρύς .
ὅμοια μορφῇ γλῶσσά σου γηρύεται .
σὺ μαλθακίζου ,τὴν δ᾽ ἐμὴν αὐθαδίαν ὀργῆς τε τραχύτητα μὴ ᾽ πίπλησσέ μοι .
στείχωμεν ,ὡς κώλοισιν ἀμφίβληστρ᾽ ἔχει .
ἐνταῦθα νῦν ὕβριζε καὶ θεῶν γέρα συλῶν ἐφημέροισι προστίθει .
τί σοι οἷοί τε θνητοὶ τῶνδ᾽ ἀπαντλῆσαι πόνων ; 
ψευδωνύμως σε δαίμονες Προμηθέα καλοῦσιν ·
αὐτὸν γάρ σε δεῖ προμηθέως ,ὅτῳ τρόπῳ τῆσδ᾽ ἐκκυλισθήσῃ τέχνης .
ὦ δῖος αἰθὴρ καὶ ταχύπτεροι πνοαί ,ποταμῶν τε πηγαί ,ποντίων τε κυμάτων ἀνήριθμον γέλασμα ,παμμῆτόρ τε γῆ ,καὶ τὸν πανόπτην κύκλον ἡλίου καλῶ .
ἴδεσθέ μ᾽ οἷα πρὸς θεῶν πάσχω θεός .
δέρχθηθ᾽ οἵαις αἰκείαισιν διακναιόμενος τὸν μυριετῆ χρόνον ἀθλεύσω .
τοιόνδ᾽ ὁ νέος ταγὸς μακάρων ἐξηῦρ᾽ ἐπ᾽ ἐμοὶ δεσμὸν ἀεικῆ .
φεῦ φεῦ ,τὸ παρὸν τό τ᾽ ἐπερχόμενον πῆμα στενάχω ,πῇ ποτε μόχθων χρὴ τέρματα τῶνδ᾽ ἐπιτεῖλαι .
καίτοι τί φημι ; 
πάντα προυξεπίσταμαι σκεθρῶς τὰ μέλλοντ᾽ ,οὐδέ μοι ποταίνιον πῆμ᾽ οὐδὲν ἥξει .
τὴν πεπρωμένην δὲ χρὴ αἶσαν φέρειν ὡς ῥᾷστα ,γιγνώσκονθ᾽ ὅτι τὸ τῆς ἀνάγκης ἔστ᾽ ἀδήριτον σθένος .
ἀλλ᾽ οὔτε σιγᾶν οὔτε μὴ σιγᾶν τύχας οἷόν τέ μοι τάσδ᾽ ἐστί .
θνητοῖς γὰρ γέρα πορὼν ἀνάγκαις ταῖσδ᾽ ἐνέζευγμαι τάλας .
ναρθηκοπλήρωτον δὲ θηρῶμαι πυρὸς πηγὴν κλοπαίαν ,ἣ διδάσκαλος τέχνης πάσης βροτοῖς πέφηνε καὶ μέγας πόρος .
τοιῶνδε ποινὰς ἀμπλακημάτων τίνω ὑπαιθρίοις δεσμοῖς πεπασσαλευμένος .
ἆ ἆ ἔα ἔα .
τίς ἀχώ ,τίς ὀδμὰ προσέπτα μ᾽ ἀφεγγής ,θεόσυτος ,ἢ βρότειος ,ἢ κεκραμένη ; 
ἵκετο τερμόνιον ἐπὶ πάγον πόνων ἐμῶν θεωρός ,ἢ τί δὴ θέλων ; 
ὁρᾶτε δεσμώτην με δύσποτμον θεόν τὸν Διὸς ἐχθρόν ,τὸν πᾶσι θεοῖς 
δι᾽ ἀπεχθείας ἐλθόνθ᾽ ὁπόσοι τὴν Διὸς αὐλὴν εἰσοιχνεῦσιν ,διὰ τὴν λίαν φιλότητα βροτῶν .
φεῦ φεῦ ,τί ποτ᾽ αὖ κινάθισμα κλύω πέλας οἰωνῶν ; 
αἰθὴρ δ᾽ ἐλαφραῖς πτερύγων ῥιπαῖς ὑποσυρίζει .
πᾶν μοι φοβερὸν τὸ προσέρπον .
μηδὲν φοβηθῇς ·
φιλία γὰρ ἅδε τάξις πτερύγων θοαῖς ἁμίλλαις προσέβα τόνδε πάγον ,πατρῴας μόγις παρειποῦσα φρένας .
κραιπνοφόροι δέ μ᾽ ἔπεμψαν αὖραι ·
κτύπου γὰρ ἀχὼ χάλυβος διῇξεν ἄντρων μυχόν ,ἐκ δ᾽ ἔπληξέ μου τὰν θεμερῶπιν αἰδῶ ·
σύθην δ᾽ ἀπέδιλος ὄχῳ πτερωτῷ .
αἰαῖ αἰαῖ ,τῆς πολυτέκνου Τηθύος ἔκγονα ,τοῦ περὶ πᾶσάν θ᾽ εἱλισσομένου χθόν᾽ ἀκοιμήτῳ ῥεύματι παῖδες πατρὸς ,Ὠκεανοῦ ,δέρχθητ᾽ ,ἐσίδεσθ᾽ οἵῳ δεσμῷ ,προσπορπατὸς τῆσδε φάραγγος σκοπέλοις ἐν ἄκροις φρουρὰν ἄζηλον ὀχήσω .
λεύσσω ,Προμηθεῦ ·
φοβερὰ δ᾽ ἐμοῖσιν ὄσσοις ὀμίχλα προσῇξε πλήρης δακρύων σὸν δέμας εἰσιδούσᾳ πέτραις προσαυαινόμενον ταῖσδ᾽ ἀδαμαντοδέτοισι λύμαις .
νεοχμοῖς δὲ δὴ νόμοις Ζεὺς ἀθέτως κρατύνει .
τὰ πρὶν δὲ πελώρια νῦν ἀιστοῖ .
εἰ γάρ μ᾽ ὑπὸ γῆν νέρθεν θ᾽ Ἅιδου τοῦ νεκροδέγμονος εἰς ἀπέρατον Τάρταρον ἧκεν ,δεσμοῖς ἀλύτοις ἀγρίως πελάσας ,ὡς μήτε θεὸς μήτε τις ἄλλος τοῖσδ᾽ ἐπεγήθει .
νῦν δ᾽ αἰθέριον κίνυγμ᾽ ὁ τάλας ἐχθροῖς ἐπίχαρτα πέπονθα .
τίς ὧδε τλησικάρδιος θεῶν ,ὅτῳ τάδ᾽ ἐπιχαρῆ ; 
τίς οὐ ξυνασχαλᾷ κακοῖς τεοῖσι ,δίχα γε Διός ; 
ὁ δ᾽ ἐπικότως ἀεὶ θέμενος ἄγναμπτον νόον δάμναται Οὐρανίαν γένναν ,οὐδὲ λήξει ,πρὶν ἂν ἢ κορέσῃ κέαρ ἢ παλάμᾳ τινὶ τὰν δυσάλωτον ἕλῃ τις ἀρχάν .ἦ μὴν ἔτ᾽ ἐμοῦ ,καίπερ κρατεραῖς ἐν γυιοπέδαις αἰκιζομένου ,χρείαν ἕξει μακάρων πρύτανις ,δεῖξαι τὸ νέον βούλευμ᾽ ὑφ᾽ ὅτου σκῆπτρον τιμάς τ᾽ ἀποσυλᾶται .
καί μ᾽ οὔτι μελιγλώσσοις πειθοῦς ἐπαοιδαῖσιν θέλξει ,στερεάς τ᾽ οὔποτ᾽ ἀπειλὰς πτήξας τόδ᾽ ἐγὼ καταμηνύσω ,πρὶν ἂν ἐξ ἀγρίων δεσμῶν χαλάσῃ ποινάς τε τίνειν τῆσδ᾽ αἰκείας ἐθελήσῃ .
σὺ μὲν θρασύς τε καὶ πικραῖς δύαισιν οὐδὲν ἐπιχαλᾷς ,ἄγαν δ᾽ ἐλευθεροστομεῖς .
ἐμὰς δὲ φρένας ἐρέθισε διάτορος φόβος ·
δέδια δ᾽ ἀμφὶ σαῖς τύχαις ,πᾷ ποτε τῶνδε πόνων χρή σε τέρμα κέλ - σαντ᾽ ἐσιδεῖν ·
ἀκίχητα γὰρ ἤθεα καὶ κέαρ ἀπαράμυθον ἔχει Κρόνου παῖς .
οἶδ᾽ ὅτι τραχὺς καὶ παρ᾽ ἑαυτῷ τὸ δίκαιον ἔχων Ζεύς .
ἀλλ᾽ ἔμπας [ὀίω] μαλακογνώμων ἔσται ποθ᾽ ,ὅταν ταύτῃ ῥαισθῇ ·
τὴν δ᾽ ἀτέραμνον στορέσας ὀργὴν εἰς ἀρθμὸν ἐμοὶ καὶ φιλότητα σπεύδων σπεύδοντί ποθ᾽ ἥξει .
πάντ᾽ ἐκκάλυψον καὶ γέγων᾽ ἡμῖν λόγον ,ποίῳ λαβών σε Ζεὺς ἐπ᾽ αἰτιάματι ,οὕτως ἀτίμως καὶ πικρῶς αἰκίζεται ·
δίδαξον ἡμᾶς ,εἴ τι μὴ βλάπτει λόγῳ .
ἀλγεινὰ μέν μοι καὶ λέγειν ἐστὶν τάδε ,ἄλγος δὲ σιγᾶν ,πανταχῇ δὲ δύσποτμα .ἐπεὶ τάχιστ᾽ ἤρξαντο δαίμονες χόλου στάσις τ᾽ ἐν ἀλλήλοισιν ὠροθύνετο ,οἱ μὲν θέλοντες ἐκβαλεῖν ἕδρας Κρόνον ,ὡς Ζεὺς ἀνάσσοι δῆθεν ,οἱ δὲ τοὔμπαλιν σπεύδοντες ,ὡς Ζεὺς μήποτ᾽ ἄρξειεν θεῶν ,ἐνταῦθ᾽ ἐγὼ τὰ λῷστα βουλεύων πιθεῖν Τιτᾶνας ,Οὐρανοῦ τε καὶ Χθονὸς τέκνα ,οὐκ ἠδυνήθην .
αἱμύλας δὲ μηχανὰς ἀτιμάσαντες καρτεροῖς φρονήμασιν ᾤοντ᾽ ἀμοχθεὶ πρὸς βίαν τε δεσπόσειν ·
ἐμοὶ δὲ μήτηρ οὐχ ἅπαξ μόνον Θέμις ,καὶ Γαῖα ,πολλῶν ὀνομάτων μορφὴ μία ,τὸ μέλλον κραίνοιτο προυτεθεσπίκει ,ὡς οὐ κατ᾽ ἰσχὺν οὐδὲ πρὸς τὸ καρτερόν χρείη ,δόλῳ δὲ τοὺς ὑπερσχόντας κρατεῖν .
τοιαῦτ᾽ ἐμοῦ λόγοισιν ἐξηγουμένου οὐκ ἠξίωσαν οὐδὲ προσβλέψαι τὸ πᾶν .
κράτιστα δή μοι τῶν παρεστώτων τότε ἐφαίνετ᾽ εἶναι προσλαβόντα μητέρα ἑκόνθ᾽ ἑκόντι Ζηνὶ συμπαραστατεῖν .
ἐμαῖς δὲ βουλαῖς Ταρτάρου μελαμβαθὴς κευθμὼν καλύπτει τὸν παλαιγενῆ Κρόνον αὐτοῖσι συμμάχοισι .
τοιάδ᾽ ἐξ ἐμοῦ ὁ τῶν θεῶν τύραννος ὠφελημένος κακαῖσι ποιναῖς ταῖσδὲ μ᾽ ἐξημείψατο .
ἔνεστι γάρ πως τοῦτο τῇ τυραννίδι νόσημα ,τοῖς φίλοισι μὴ πεποιθέναι .
ὃ δ᾽ οὖν ἐρωτᾶτ᾽ ,αἰτίαν καθ᾽ ἥντινα αἰκίζεταί με ,τοῦτο δὴ σαφηνιῶ .
ὅπως τάχιστα τὸν πατρῷον ἐς θρόνον καθέζετ᾽ ,εὐθὺς δαίμοσιν νέμει γέρα ἄλλοισιν ἄλλα καὶ διεστοιχίζετο ἀρχήν ·
βροτῶν δὲ τῶν ταλαιπώρων λόγον οὐκ ἔσχεν οὐδέν᾽ ,ἀλλ᾽ ἀιστώσας γένος τὸ πᾶν ἔχρῃζεν ἄλλο φιτῦσαι νέον .
καὶ τοῖσιν οὐδεὶς ἀντέβαινε πλὴν ἐμοῦ .ἐγὼ δ᾽ ἐτόλμησ᾽ ·
ἐξελυσάμην βροτοὺς τὸ μὴ διαρραισθέντας εἰς Ἅιδου μολεῖν .
τῷ τοι τοιαῖσδε πημοναῖσι κάμπτομαι ,πάσχειν μὲν ἀλγειναῖσιν ,οἰκτραῖσιν δ᾽ ἰδεῖν ·
θνητοὺς δ᾽ ἐν οἴκτῳ προθέμενος ,τούτου τυχεῖν οὐκ ἠξιώθην αὐτός ,ἀλλὰ νηλεῶς ὧδ᾽ ἐρρύθμισμαι ,Ζηνὶ δυσκλεὴς θέα .
σιδηρόφρων τε κἀκ πέτρας εἰργασμένος ὅστις ,Προμηθεῦ ,σοῖσιν οὐ συνασχαλᾷ μόχθοις ·
ἐγὼ γὰρ οὔτ᾽ ἂν εἰσιδεῖν τάδε ἔχρῃζον εἰσιδοῦσά τ᾽ ἠλγύνθην κέαρ .
καὶ μὴν φίλοις γ᾽ ἐλεινὸς εἰσορᾶν ἐγώ .
μή πού τι προύβης τῶνδε καὶ περαιτέρω ; 
θνητούς γ᾽ ἔπαυσα μὴ προδέρκεσθαι μόρον .
τὸ ποῖον εὑρὼν τῆσδε φάρμακον νόσου ; 
τυφλὰς ἐν αὐτοῖς ἐλπίδας κατῴκισα .
μέγ᾽ ὠφέλημα τοῦτ᾽ ἐδωρήσω βροτοῖς .
πρὸς τοῖσδε μέντοι πῦρ ἐγώ σφιν ὤπασα .
καὶ νῦν φλογωπὸν πῦρ ἔχουσ᾽ ἐφήμεροι ; 
ἀφ᾽ οὗ γε πολλὰς ἐκμαθήσονται τέχνας .
τοιοῖσδε δή σε Ζεὺς ἐπ᾽ αἰτιάμασιν - αἰκίζεταί τε κοὐδαμῇ χαλᾷ κακῶν .
οὐδ᾽ ἔστιν ἄθλου τέρμα σοι προκείμενον ; 
οὐκ ἄλλο γ᾽ οὐδέν ,πλὴν ὅταν κείνῳ δοκῇ .
δόξει δὲ πῶς ; 
τίς ἐλπίς ; 
οὐχ ὁρᾷς ὅτι ἥμαρτες ; 
ὡς δ᾽ ἥμαρτες οὔτ᾽ ἐμοὶ λέγειν καθ᾽ ἡδονὴν σοί τ᾽ ἄλγος .
ἀλλὰ ταῦτα μὲν μεθῶμεν ,ἄθλου δ᾽ ἔκλυσιν ζήτει τινά .
ἐλαφρὸν ὅστις πημάτων ἔξω πόδα ἔχει παραινεῖν νουθετεῖν τε τὸν κακῶς πράσσοντ᾽ ·
ἐγὼ δὲ ταῦθ᾽ ἅπαντ᾽ ἠπιστάμην .
ἑκὼν ἑκὼν ἥμαρτον ,οὐκ ἀρνήσομαι ·
θνητοῖς ἀρήγων αὐτὸς ηὑρόμην πόνους .
οὐ μήν τι ποιναῖς γ᾽ ᾠόμην τοίαισί με κατισχνανεῖσθαι πρὸς πέτραις πεδαρσίοις ,τυχόντ᾽ ἐρήμου τοῦδ᾽ ἀγείτονος πάγου .καί μοι τὰ μὲν παρόντα μὴ δύρεσθ᾽ ἄχη ,πέδοι δὲ βᾶσαι τὰς προσερπούσας τύχας ἀκούσαθ᾽ ,ὡς μάθητε διὰ τέλους τὸ πᾶν .
πίθεσθέ μοι πίθεσθε ,συμπονήσατε τῷ νῦν μογοῦντι .
ταὐτά τοι πλανωμένη πρὸς ἄλλοτ᾽ ἄλλον πημονὴ προσιζάνει .
οὐκ ἀκούσαις ἐπεθώυξας τοῦτο ,Προμηθεῦ .
καὶ νῦν ἐλαφρῷ ποδὶ κραιπνόσυτον θᾶκον προλιποῦσ᾽ ,αἰθέρα θ᾽ ἁγνὸν πόρον οἰωνῶν ,ὀκριοέσσῃ χθονὶ τῇδε πελῶ ,τοὺς σοὺς δὲ πόνους χρῄζω διὰ παντὸς ἀκοῦσαι .
ἥκω δολιχῆς τέρμα κελεύθου διαμειψάμενος πρὸς σέ ,Προμηθεῦ ,τὸν πτερυγωκῆ τόνδ᾽ οἰωνὸν γνώμῃ στομίων ἄτερ εὐθύνων ·
ταῖς σαῖς δὲ τύχαις ,ἴσθι ,συναλγῶ .
τὸ τε γάρ με ,δοκῶ ,συγγενὲς οὕτως ἐσαναγκάζει ,χωρίς τε γένους οὐκ ἔστιν ὅτῳ μείζονα μοῖραν νείμαιμ᾽ ἢ σοί .
γνώσῃ δὲ τάδ᾽ ὡς ἔτυμ᾽ ,οὐδὲ μάτην χαριτογλωσσεῖν ἔνι μοι ·
φέρε γὰρ σήμαιν᾽ ὅ τι χρή σοι συμπράσσειν ·
οὐ γάρ ποτ᾽ ἐρεῖς ὡς Ὠκεανοῦ φίλος ἐστὶ βεβαιότερός σοι .
ἔα ·
τί χρῆμα λεύσσω ; 
καὶ σὺ δὴ πόνων ἐμῶν ἥκεις ἐπόπτης ; 
πῶς ἐτόλμησας ,λιπὼν ἐπώνυμόν τε ῥεῦμα καὶ πετρηρεφῆ αὐτόκτιτ᾽ ἄντρα ,τὴν σιδηρομήτορα ἐλθεῖν ἐς αἶαν ; 
ἦ θεωρήσων τύχας ἐμὰς ἀφῖξαι καὶ συνασχαλῶν κακοῖς ; 
δέρκου θέαμα ,τόνδε τὸν Διὸς φίλον ,τὸν συγκαταστήσαντα τὴν τυραννίδα ,οἵαις ὑπ᾽ αὐτοῦ πημοναῖσι κάμπτομαι .
ὁρῶ ,Προμηθεῦ ,καὶ παραινέσαι γέ σοι θέλω τὰ λῷστα ,καίπερ ὄντι ποικίλῳ .
γίγνωσκε σαυτὸν καὶ μεθάρμοσαι τρόπους νέους ·
νέος γὰρ καὶ τύραννος ἐν θεοῖς .
εἰ δ᾽ ὧδε τραχεῖς καὶ τεθηγμένους λόγους ῥίψεις ,τάχ᾽ ἄν σου καὶ μακρὰν ἀνωτέρω θακῶν κλύοι Ζεύς ,ὥστε σοι τὸν νῦν ὄχλον παρόντα μόχθων παιδιὰν εἶναι δοκεῖν .
ἀλλ᾽ ,ὦ ταλαίπωρ᾽ ,ἃς ἔχεις ὀργὰς ἄφες ,ζήτει δὲ τῶνδε πημάτων ἀπαλλαγάς .
ἀρχαῖ᾽ ἴσως σοι φαίνομαι λέγειν τάδε ·
τοιαῦτα μέντοι τῆς ἄγαν ὑψηγόρου γλώσσης ,Προμηθεῦ ,τἀπίχειρα γίγνεται .
σὺ δ᾽ οὐδέπω ταπεινὸς οὐδ᾽ εἴκεις κακοῖς ,πρὸς τοῖς παροῦσι δ᾽ ἄλλα προσλαβεῖν θέλεις .
οὔκουν ἔμοιγε χρώμενος διδασκάλῳ πρὸς κέντρα κῶλον ἐκτενεῖς ,ὁρῶν ὅτι τραχὺς μόναρχος οὐδ᾽ ὑπεύθυνος κρατεῖ .
καὶ νῦν ἐγὼ μὲν εἶμι καὶ πειράσομαι ἐὰν δύνωμαι τῶνδέ σ᾽ ἐκλῦσαι πόνων .
σὺ δ᾽ ἡσύχαζε μηδ᾽ ἄγαν λαβροστόμει .
ἢ οὐκ οἶσθ᾽ ἀκριβῶς ὢν περισσόφρων ὅτι γλώσσῃ ματαίᾳ ζημία προστρίβεται ; 
ζηλῶ σ᾽ ὁθούνεκ᾽ ἐκτὸς αἰτίας κυρεῖς τούτων μετασχεῖν καὶ τετολμηκὼς ἐμοί .
καὶ νῦν ἔασον μηδέ σοι μελησάτω .
πάντως γὰρ οὐ πείσεις νιν ·
οὐ γὰρ εὐπιθής .
πάπταινε δ᾽ αὐτὸς μή τι πημανθῇς ὁδῷ .
πολλῷ γ᾽ ἀμείνων τοὺς πέλας φρενοῦν ἔφυς ἢ σαυτόν ·
ἔργῳ κοὐ λόγῳ τεκμαίρομαι .
ὁρμώμενον δὲ μηδαμῶς ἀντισπάσῃς .
αὐχῶ γὰρ αὐχῶ τήνδε δωρεὰν ἐμοὶ δώσειν Δί᾽ ,ὥστε τῶνδέ σ᾽ ἐκλῦσαι πόνων .
τὰ μὲν σ᾽ ἐπαινῶ κοὐδαμῇ λήξω ποτέ ·
προθυμίας γὰρ οὐδὲν ἐλλείπεις .
μάτην γὰρ οὐδὲν ὠφελῶν ἐμοὶ πονήσεις ,εἴ τι καὶ πονεῖν θέλεις .
ἀλλ᾽ ἡσύχαζε σαυτὸν ἐκποδὼν ἔχων ·
ἐγὼ γὰρ οὐκ ,εἰ δυστυχῶ ,τοῦδ᾽ εἵνεκα θέλοιμ᾽ ἂν ὡς πλείστοισι πημονὰς τυχεῖν .
οὐ δῆτ᾽ ἐπεί με καὶ κασιγνήτου τύχαι τείρουσ᾽ Ἄτλαντος ,ὃς πρὸς ἑσπέρους τόπους ἕστηκε κίον᾽ οὐρανοῦ τε καὶ χθονὸς ὤμοις ἐρείδων ,ἄχθος οὐκ εὐάγκαλον .
τὸν γηγενῆ τε Κιλικίων οἰκήτορα ἄντρων ἰδὼν ᾤκτιρα ,δάιον τέρας ἑκατογκάρανον πρὸς βίαν χειρούμενον Τυφῶνα θοῦρον ·
πᾶσιν [ὅς] ἀντέστη θεοῖς ,σμερδναῖσι γαμφηλαῖσι συρίζων φόβον ·ἐξ ὀμμάτων δ᾽ ἤστραπτε γοργωπὸν σέλας ,ὡς τὴν Διὸς τυραννίδ᾽ ἐκπέρσων βίᾳ ·ἀλλ᾽ ἦλθεν αὐτῷ Ζηνὸς ἄγρυπνον βέλος ,καταιβάτης κεραυνὸς ἐκπνέων φλόγα ,ὃς αὐτὸν ἐξέπληξε τῶν ὑψηγόρων κομπασμάτων .
φρένας γὰρ εἰς αὐτὰς τυπεὶς ἐφεψαλώθη κἀξεβροντήθη σθένος .
καὶ νῦν ἀχρεῖον καὶ παράορον δέμας κεῖται στενωποῦ πλησίον θαλασσίου ἰπούμενος ῥίζαισιν Αἰτναίαις ὕπο ·
κορυφαῖς δ᾽ ἐν ἄκραις ἥμενος μυδροκτυπεῖ Ἥφαιστος ·
ἔνθεν ἐκραγήσονταί ποτε ποταμοὶ πυρὸς δάπτοντες ἀγρίαις γνάθοις τῆς καλλικάρπου Σικελίας λευροὺς γύας ·τοιόνδε Τυφὼς ἐξαναζέσει χόλον θερμοῖς ἀπλάτου βέλεσι πυρπνόου ζάλης ,καίπερ κεραυνῷ Ζηνὸς ἠνθρακωμένος .
σὺ δ᾽ οὐκ ἄπειρος ,οὐδ᾽ ἐμοῦ διδασκάλου χρῄζεις ·
σεαυτὸν σῷζ᾽ ὅπως ἐπίστασαι ·
ἐγὼ δὲ τὴν παροῦσαν ἀντλήσω τύχην ,ἔστ᾽ ἂν Διὸς φρόνημα λωφήσῃ χόλου .
οὔκουν ,Προμηθεῦ ,τοῦτο γιγνώσκεις ,ὅτι ὀργῆς νοσούσης εἰσὶν ἰατροὶ λόγοι ; 
ἐάν τις ἐν καιρῷ γε μαλθάσσῃ κέαρ καὶ μὴ σφριγῶντα θυμὸν ἰσχναίνῃ βίᾳ .
ἐν τῷ προθυμεῖσθαι δὲ καὶ τολμᾶν τίνα ὁρᾷς ἐνοῦσαν ζημίαν ; 
δίδασκέ με .
μόχθον περισσὸν κουφόνουν τ᾽ εὐηθίαν .
ἔα με τῇδε τῇ νόσῳ νοσεῖν ,ἐπεὶ κέρδιστον εὖ φρονοῦντα μὴ φρονεῖν δοκεῖν .
ἐμὸν δοκήσει τἀμπλάκημ᾽ εἶναι τόδε .
σαφῶς μ᾽ ἐς οἶκον σὸς λόγος στέλλει πάλιν .
μὴ γάρ σε θρῆνος οὑμὸς εἰς ἔχθραν βάλῃ .
ἦ τῷ νέον θακοῦντι παγκρατεῖς ἕδρας ; 
τούτου φυλάσσου μή ποτ᾽ ἀχθεσθῇ κέαρ .
ἡ σή ,Προμηθεῦ ,συμφορὰ διδάσκαλος .στέλλου ,κομίζου ,σῷζε τὸν παρόντα νοῦν .ὁρμωμένῳ μοι τόνδ᾽ ἐθώυξας λόγον .
λευρὸν γὰρ οἷμον αἰθέρος ψαίρει πτεροῖς τετρασκελὴς οἰωνός ·
ἄσμενος δέ τἂν σταθμοῖς ἐν οἰκείοισι κάμψειεν γόνυ .
στένω σε τᾶς οὐλομένας τύχας ,Προμηθεῦ ·
δακρυσίστακτα δ᾽ ἀπ᾽ ὄσσων ῥαδινὰν λειβομένα ῥέος παρειὰν νοτίοις ἔτεγξα παγαῖς ·
ἀμέγαρτα γὰρ τάδε Ζεὺς ἰδίοις νόμοις κρατύνων ὑπερήφανον θεοῖς τοῖς πάρος ἐνδείκνυσιν αἰχμάν .
πρόπασα δ᾽ ἤδη στονόεν λέλακε χώρα ,μεγαλοσχήμονά ἀρχαι - οπρεπῆ στένουσι τὰν σὰν ξυνομαιμόνων τε τιμάν ,ὁπόσοι τ᾽ ἔποικον ἁγνᾶς Ἀσίας ἕδος νέμονται ,μεγαλοστόνοισι σοῖς πή - μασι συγκάμνουσι θνατοί .Κολχίδος τε γᾶς ἔνοικοι παρθένοι ,μάχας ἄτρεστοι ,καὶ Σκύθης ὅμιλος ,οἳ γᾶς ἔσχατον τόπον ἀμφὶ Μαι - ῶτιν ἔχουσι λίμναν ,̣ Ἀραβίας τ᾽ ἄρειον ἄνθος ,ὑψίκρημνον οἳ πόλισμα Καυκάσου πέλας νέμονται ,δάιος στρατός ,ὀξυπρῴ - ροισι βρέμων ἐν αἰχμαῖς .[ ̣ μόνον δὴ πρόσθεν ἄλλον ἐν πόνοις δαμέντ᾽ ἀδαμαντοδέτοις Τιτᾶνα λύμαις εἰσιδόμαν ,θεόν ,Ἄτλαντος [αἰὲν] ; 
ὑπέροχον σθένος κραταιόν ,ὃς οὐράνιόν [τε] πόλον νώτοις στέγων ὑποστενάζει .
̣ ] βοᾷ δὲ πόντιος κλύδων ξυμπίτνων ,στένει βυθός ,κελαινὸς δ᾽ Ἄιδος ὑποβρέμει μυχὸς γᾶς ,παγαί θ᾽ ἁγνορύτων ποταμῶν στένουσιν ἄλγος οἰκτρόν .
μή τοι χλιδῇ δοκεῖτε μηδ᾽ αὐθαδίᾳ σιγᾶν με ·
συννοίᾳ δὲ δάπτομαι κέαρ ,ὁρῶν ἐμαυτὸν ὧδε προυσελούμενον .
καίτοι θεοῖσι τοῖς νέοις τούτοις γέρα τίς ἄλλος ἢ ᾽ γὼ παντελῶς διώρισεν ; 
ἀλλ᾽ αὐτὰ σιγῶ ·
καὶ γὰρ εἰδυίαισιν ἂν ὑμῖν λέγοιμι ·
τἀν βροτοῖς δὲ πήματα ἀκούσαθ᾽ ,ὥς σφας νηπίους ὄντας τὸ πρὶν ἔννους ἔθηκα καὶ φρενῶν ἐπηβόλους .
λέξω δέ ,μέμψιν οὔτιν᾽ ἀνθρώποις ἔχων ,ἀλλ᾽ ὧν δέδωκ᾽ εὔνοιαν ἐξηγούμενος ·
οἳ πρῶτα μὲν βλέποντες ἔβλεπον μάτην ,κλύοντες οὐκ ἤκουον ,ἀλλ᾽ ὀνειράτων ἀλίγκιοι μορφαῖσι τὸν μακρὸν βίον ἔφυρον εἰκῇ πάντα ,κοὔτε πλινθυφεῖς δόμους προσείλους ,ᾖσαν ,οὐ ξυλουργίαν ·
κατώρυχες δ᾽ ἔναιον ὥστ᾽ ἀήσυροι μύρμηκες ἄντρων ἐν μυχοῖς ἀνηλίοις .
ἦν δ᾽ οὐδὲν αὐτοῖς οὔτε χείματος τέκμαρ οὔτ᾽ ἀνθεμώδους ἦρος οὔτε καρπίμου θέρους βέβαιον ,ἀλλ᾽ ἄτερ γνώμης τὸ πᾶν ἔπρασσον ,ἔστε δή σφιν ἀντολὰς ἐγὼ ἄστρων ἔδειξα τάς τε δυσκρίτους δύσεις .
καὶ μὴν ἀριθμόν ,ἔξοχον σοφισμάτων ,ἐξηῦρον αὐτοῖς ,γραμμάτων τε συνθέσεις ,μνήμην ἁπάντων ,μουσομήτορ᾽ ἐργάνην .
κἄζευξα πρῶτος ἐν ζυγοῖσι κνώδαλα ζεύγλαισι δουλεύοντα σάγμασὶν θ᾽ ,ὅπως θνητοῖς μεγίστων διάδοχοι μοχθημάτων γένοινθ᾽ ,ὑφ᾽ ἅρμα τ᾽ ἤγαγον φιληνίους ἵππους ,ἄγαλμα τῆς ὑπερπλούτου χλιδῆς .
θαλασσόπλαγκτα δ᾽ οὔτις ἄλλος ἀντ᾽ ἐμοῦ λινόπτερ᾽ ηὗρε ναυτίλων ὀχήματα .
τοιαῦτα μηχανήματ᾽ ἐξευρὼν τάλας βροτοῖσιν ,αὐτὸς οὐκ ἔχω σόφισμ᾽ ὅτῳ τῆς νῦν παρούσης πημονῆς ἀπαλλαγῶ .
πέπονθας αἰκὲς πῆμ᾽ ·
ἀποσφαλεὶς φρενῶν πλανᾷ ,κακὸς δ᾽ ἰατρὸς ὥς τις ἐς νόσον πεσὼν ἀθυμεῖς καὶ σεαυτὸν οὐκ ἔχεις εὑρεῖν ὁποίοις φαρμάκοις ἰάσιμος .
τὰ λοιπά μου κλύουσα θαυμάσῃ πλέον ,οἵας τέχνας τε καὶ πόρους ἐμησάμην .
τὸ μὲν μέγιστον ,εἴ τις ἐς νόσον πέσοι ,οὐκ ἦν ἀλέξημ᾽ οὐδέν ,οὔτε βρώσιμον ,οὐ χριστόν ,οὐδὲ πιστόν ,ἀλλὰ φαρμάκων χρείᾳ κατεσκέλλοντο ,πρίν γ᾽ ἐγώ σφισιν ἔδειξα κράσεις ἠπίων ἀκεσμάτων ,αἷς τὰς ἁπάσας ἐξαμύνονται νόσους .
τρόπους τε πολλοὺς μαντικῆς ἐστοίχισα ,κἄκρινα πρῶτος ἐξ ὀνειράτων ἃ χρὴ ὕπαρ γενέσθαι ,κληδόνας τε δυσκρίτους ἐγνώρισ᾽ αὐτοῖς ἐνοδίους τε συμβόλους ·
γαμψωνύχων τε πτῆσιν οἰωνῶν σκεθρῶς διώρισ᾽ ,οἵτινές τε δεξιοὶ φύσιν εὐωνύμους τε ,καὶ δίαιταν ἥντινα ἔχουσ᾽ ἕκαστοι ,καὶ πρὸς ἀλλήλους τίνες ἔχθραι τε καὶ στέργηθρα καὶ συνεδρίαι ·
σπλάγχνων τε λειότητα ,καὶ χροιὰν τίνα ἔχουσ᾽ ἂν εἴη δαίμοσιν πρὸς ἡδονὴν χολή ,λοβοῦ τε ποικίλην εὐμορφίαν .
κνίσῃ τε κῶλα συγκαλυπτὰ καὶ μακρὰν ὀσφῦν πυρώσας δυστέκμαρτον ἐς τέχνην ὥδωσα θνητούς ,καὶ φλογωπὰ σήματα ἐξωμμάτωσα ,πρόσθεν ὄντ᾽ ἐπάργεμα .
τοιαῦτα μὲν δὴ ταῦτ᾽ ·
ἔνερθε δὲ χθονὸς κεκρυμμέν᾽ ,ἀνθρώποισιν ὠφελήματα ,χαλκόν ,σίδηρον ,ἄργυρον ,χρυσόν τε τίς φήσειεν ἂν πάροιθεν ἐξευρεῖν ἐμοῦ ; 
οὐδείς ,σάφ᾽ οἶδα ,μὴ μάτην φλύσαι θέλων .
βραχεῖ δὲ μύθῳ πάντα συλλήβδην μάθε ,πᾶσαι τέχναι βροτοῖσιν ἐκ Προμηθέως .
μή νυν βροτοὺς μὲν ὠφέλει καιροῦ πέρα ,σαυτοῦ δ᾽ ἀκήδει δυστυχοῦντος .ὡς ἐγὼ εὔελπίς εἰμι τῶνδέ σ᾽ ἐκ δεσμῶν ἔτι λυθέντα μηδὲν μεῖον ἰσχύσειν Διός .
οὐ ταῦτα ταύτῃ Μοῖρά πω τελεσφόρος κρᾶναι πέπρωται ,μυρίαις δὲ πημοναῖς δύαις τε καμφθεὶς ὧδε δεσμὰ φυγγάνω ·
τέχνη δ᾽ ἀνάγκης ἀσθενεστέρα μακρῷ .
τίς οὖν ἀνάγκης ἐστὶν οἰακοστρόφος ; 
Μοῖραι τρίμορφοι μνήμονές τ᾽ Ἐρινύες τούτων ἄρα Ζεύς ἐστιν ἀσθενέστερος ; 
οὔκουν ἂν ἐκφύγοι γε τὴν πεπρωμένην .
τί γὰρ πέπρωται Ζηνὶ πλὴν ἀεὶ κρατεῖν ; 
τοῦτ᾽ οὐκέτ᾽ ἂν πύθοιο μηδὲ λιπάρει .
ἦ πού τι σεμνόν ἐστιν ὃ ξυναμπέχεις .
ἄλλου λόγου μέμνησθε ,τόνδε δ᾽ οὐδαμῶς καιρὸς γεγωνεῖν ,ἀλλὰ συγκαλυπτέος ὅσον μάλιστα ·
τόνδε γὰρ σῴζων ἐγὼ δεσμοὺς ἀεικεῖς καὶ δύας ἐκφυγγάνω .
μηδάμ᾽ ὁ πάντα νέμων θεῖτ᾽ ἐμᾷ γνώμᾳ κράτος ἀντίπαλον Ζεύς ,μηδ᾽ ἐλινύσαιμι θεοὺς ὁσίαις θοίναις ποτινισομένα βουφόνοις παρ᾽ Ὠκεανοῦ πατρὸς ἄσβεστον πόρον ,μηδ᾽ ἀλίτοιμι λόγοις ·
ἀλλά μοι τόδ᾽ ἐμμένοι καὶ μήποτ᾽ ἐκτακείη ·
ἁδύ τι θαρσαλέαις τὸν μακρὸν τείνειν βίον ἐλπίσι ,φαναῖς θυμὸν ἀλδαίνουσαν ἐν εὐφροσύναις .
φρίς - σω δέ σε δερκομένα μυρίοις μόχθοις διακναιόμενον .
Ζῆνα γὰρ οὐ τρομέων ἰδίᾳ γνώμᾳ σέβῃ θνατοὺς ἄγαν ,Προμηθεῦ .
φέρ᾽ ,ὅπως ἄχαρις χάρις ,ὦ φίλος ·
εἰπὲ ποῦ τίς ἀλκά ; 
τίς ἐφαμερίων ἄρηξις ; 
οὐδ᾽ ἐδέρχθης ὀλιγοδρανίαν ἄκικυν ,ἰσόνειρον ,ᾇ τὸ φωτῶν ἀλαὸν γένος ἐμπεποδισμένον ; 
οὔποτε τὰν Διὸς ἁρμονίαν θνατῶν παρεξίασι βουλαί .
ἔμαθον τάδε σὰς προσιδοῦσ᾽ ὀλο - ὰς τύχας ,Προμηθεῦ .
τὸ διαμφίδιον δέ μοι μέλος προσέπτα τόδ᾽ ἐκεῖνό θ᾽ ,ὅ τ᾽ ἀμφὶ λουτρὰ καὶ λέχος σὸν ὑμεναίουν ἰότατι γάμων ,ὅτε τὰν ὁμοπάτριον ἕδνοις ἄγαγες Ἡσιόναν πείθὼν δάμαρτα κοινόλεκτρον .
τίς γῆ ; 
τί γένος ; 
τίνα φῶ λεύσσειν τόνδε χαλινοῖς ἐν πετρίνοισιν χειμαζόμενον ; 
τίνος ἀμπλακίας ποινὰς ὀλέκῃ ; σήμηνον ὅποι γῆς ἡ μογερὰ πεπλάνημαι .ἆ ἆ ,ἒ ἔ ,χρίει τις αὖ με τὰν τάλαιναν οἶστρος ,εἴδωλον Ἄργου γηγενοῦς ,ἄλευ᾽ ἆ δᾶ ·
φοβοῦμαι τὸν μυριωπὸν εἰσορῶσα βούταν .
ὁ δὲ πορεύεται δόλιον ὄμμ᾽ ἔχων ,ὃν οὐδὲ κατθανόντα γαῖα κεύθει .
ὑπὸ δὲ κηρόπλαστος ὀτοβεῖ δόναξ ἀχέτας ὑπνοδόταν νόμον ·
ἰὼ ἰὼ πόποι ,ποῖ μ᾽ ἄγουσι τη - λέπλαγκτοι πλάναι ; 
τί ποτέ μ᾽ ,ὦ Κρόνιε παῖ ,τί ποτε ταῖσδ᾽ ἐνέζευξας εὑρὼν ἁμαρτοῦσαν ἐν πημοναῖσιν ; 
ἓ ἕ ,οἰστρηλάτῳ δὲ δείματι δειλαίαν παράκοπον ὧδε τείρεις ; 
πυρί με φλέξον ,ἢ χθονὶ κάλυψον ,ἤ ποντίοις δάκεσι δὸς βοράν ,μηδέ μοι φθονήσῃς εὐγμάτων ,ἄναξ .
ἄδην με πολύπλανοι πλάναι γεγυμνάκασιν ,οὐδ᾽ ἔχω μαθεῖν ὅπα πημονὰς ἀλύξω .
κλύεις φθέγμα τᾶς βούκερω παρθένου ; 
πῶς δ᾽ οὐ κλύω τῆς οἰστροδινήτου κόρης ,τῆς Ἰναχείας ; 
ἣ Διὸς θάλπει κέαρ ἔρωτι ,καὶ νῦν τοὺς ὑπερμήκεις δρόμους Ἥρᾳ στυγητὸς πρὸς βίαν γυμνάζεται .
πόθεν ἐμοῦ σὺ πατρὸς ὄνομ᾽ ἀπύεις ; 
εἰπέ μοι τᾷ μογερᾷ τίς ὤν ; τίς ἄρα μ᾽ ,ὦ τάλας ,τὰν τάλαιναν ὧδ᾽ ἔτυμα προσθροεῖς ; θεόσυτόν τε νόσον ὠνόμασας ,ἃ μαραίνει με χρίουσα κέντροις ,ἰώ ,φοιταλέοισιν ἓ ἕ ·
σκιρτημάτων δὲ νήστισιν αἰκείαις λαβρόσυτος ἦλθον ,Ἥρας ἐπικότοισι μήδεσι δαμεῖσα .
δυς - δαιμόνων δὲ τίνες οἵ ,ἓ ἕ ,οἷ᾽ ἐγὼ μογοῦσιν ; ἀλλά μοι τορῶς τέκμηρον ὅ τι μ᾽ ἐπαμμένει παθεῖν ,τί μῆχαρ ,ἢ τί φάρμακον νόσου ,δεῖξον ,εἴπερ οἶσθα ·
θρόει ,φράζε τᾷ δυσπλάνῳ παρθένῳ .
λέξω τορῶς σοι πᾶν ὅπερ χρῄζεις μαθεῖν ,οὐκ ἐμπλέκων αἰνίγματ᾽ ,ἀλλ᾽ ἁπλῷ λόγῳ ,ὥσπερ δίκαιον πρὸς φίλους οἴγειν στόμα .
πυρὸς βροτοῖς δοτῆρ᾽ ὁρᾷς Προμηθέα .
ὦ κοινὸν ὠφέλημα θνητοῖσιν φανείς ,τλῆμον Προμηθεῦ ,τοῦ δίκην πάσχεις τάδε ; 
ἁρμοῖ πέπαυμαι τοὺς ἐμοὺς θρηνῶν πόνους .
οὔκουν πόροις ἂν τήνδε δωρεὰν ἐμοί ; 
λέγ᾽ ἥντιν᾽ αἰτῇ ·
πᾶν γὰρ ἂν πύθοιό μου .
σήμηνον ὅστις ἐν φάραγγί σ᾽ ὤχμασεν .
βούλευμα μὲν τὸ Δῖον ,Ἡφαίστου δὲ χείρ .
ποινὰς δὲ ποίων ἀμπλακημάτων τίνεις ; 
τοσοῦτον ἀρκῶ σοι σαφηνίσας μόνον .
καὶ πρός γε τούτοις τέρμα τῆς ἐμῆς πλάνης δεῖξον ,τίς ἔσται τῇ ταλαιπώρῳ χρόνος .
τὸ μὴ μαθεῖν σοι κρεῖσσον ἢ μαθεῖν τάδε .
μήτοι με κρύψῃς τοῦθ᾽ ὅπερ μέλλω παθεῖν .
ἀλλ᾽ οὐ μεγαίρω τοῦδέ σοι δωρήματος .
τί δῆτα μέλλεις μὴ οὐ γεγωνίσκειν τὸ πᾶν ; φθόνος μὲν οὐδείς ,σὰς δ᾽ ὀκνῶ θράξαι φρένας .μή μου προκήδου μᾶσσον ὡς ἐμοὶ γλυκύ .
ἐπεὶ προθυμῇ ,χρὴ λέγειν .
ἄκουε δή .
μήπω γε ·
μοῖραν δ᾽ ἡδονῆς κἀμοὶ πόρε .
τὴν τῆσδε πρῶτον ἱστορήσωμεν νόσον ,αὐτῆς λεγούσης τὰς πολυφθόρους τύχας ·
τὰ λοιπὰ δ᾽ ἄθλων σοῦ διδαχθήτω πάρα .
σὸν ἔργον ,Ἰοῖ ,ταῖσδ᾽ ὑπουργῆσαι χάριν ,ἄλλως τε πάντως καὶ κασιγνήταις πατρός .
ὡς τἀποκλαῦσαι κἀποδύρασθαι τύχας ἐνταῦθ᾽ ,ὅπου μέλλοι τις οἴσεσθαι δάκρυ πρὸς τῶν κλυόντων ,ἀξίαν τριβὴν ἔχει .οὐκ οἶδ᾽ ὅπως ὑμῖν ἀπιστῆσαί με χρή ,σαφεῖ δὲ μύθῳ πᾶν ὅπερ προσχρῄζετε πεύσεσθε ·
καίτοι καὶ λέγουσ᾽ αἰσχύνομαι θεόσσυτον χειμῶνα καὶ διαφθορὰν μορφῆς ,ὅθεν μοι σχετλίᾳ προσέπτατο .
αἰεὶ γὰρ ὄψεις ἔννυχοι πωλεύμεναι ἐς παρθενῶνας τοὺς ἐμοὺς παρηγόρουν λείοισι μύθοις " ὦ μέγ᾽ εὔδαιμον κόρη ,τί παρθενεύει δαρόν ,ἐξόν σοι γάμου τυχεῖν μεγίστου ; 
Ζεὺς γὰρ ἱμέρου βέλει πρὸς σοῦ τέθαλπται καὶ συναίρεσθαι Κύπριν θέλει ·
σὺ δ᾽ ,ὦ παῖ ,μὴ ᾽ πολακτίσῃς λέχος τὸ Ζηνός ,ἀλλ᾽ ἔξελθε πρὸς Λέρνης βαθὺν λειμῶνα ,ποίμνας βουστάσεις τε πρὸς πατρός ,ὡς ἂν τὸ Δῖον ὄμμα λωφήσῃ πόθου ." 
τοιοῖσδε πάσας εὐφρόνας ὀνείρασι συνειχόμην δύστηνος ,ἔστε δὴ πατρὶ ἔτλην γεγωνεῖν νυκτίφοιτ᾽ ὀνείρατα .
ὁ δ᾽ ἔς τε Πυθὼ κἀπὶ Δωδώνης πυκνοὺς θεοπρόπους ἴαλλεν ,ὡς μάθοι τί χρὴ δρῶντ᾽ ἢ λέγοντα δαίμοσιν πράσσειν φίλα .
ἧκον δ᾽ ἀναγγέλλοντες αἰολοστόμους χρησμοὺς ἀσήμους δυσκρίτως τ᾽ εἰρημένους .
τέλος δ᾽ ἐναργὴς βάξις ἦλθεν Ἰνάχῳ σαφῶς ἐπισκήπτουσα καὶ μυθουμένη ἔξω δόμων τε καὶ πάτρας ὠθεῖν ἐμέ ,ἄφετον ἀλᾶσθαι γῆς ἐπ᾽ ἐσχάτοις ὅροις ·
κεἰ μὴ θέλοι ,πυρωπὸν ἐκ Διὸς μολεῖν κεραυνόν ,ὃς πᾶν ἐξαϊστώσοι γένος .
τοιοῖσδε πεισθεὶς Λοξίου μαντεύμασιν ἐξήλασέν με κἀπέκλῃσε δωμάτων ἄκουσαν ἄκων ·
ἀλλ᾽ ἐπηνάγκαζέ νιν Διὸς χαλινὸς πρὸς βίαν πράσσειν τάδε .
εὐθὺς δὲ μορφὴ καὶ φρένες διάστροφοι ἦσαν ,κεραστὶς δ᾽ ,ὡς ὁρᾶτ᾽ ,ὀξυστόμῳ μύωπι χρισθεῖσ᾽ ἐμμανεῖ σκιρτήματι ᾖσσον πρὸς εὔποτόν τε Κερχνείας ῥέος Λέρνης τε κρήνην ·
βουκόλος δὲ γηγενὴς ἄκρατος ὀργὴν Ἄργος ὡμάρτει ,πυκνοῖς ὄσσοις δεδορκὼς τοὺς ἐμοὺς κατὰ στίβους .
ἀπροσδόκητος δ᾽ αὐτὸν ἀφνίδιος μόρος τοῦ ζῆν ἀπεστέρησεν .
οἰστροπλὴξ δ᾽ ἐγὼ μάστιγι θείᾳ γῆν πρὸ γῆς ἐλαύνομαι .
κλύεις τὰ πραχθέντ᾽ ·
εἰ δ᾽ ἔχεις εἰπεῖν ὅ τι λοιπὸν πόνων ,σήμαινε ·
μηδέ μ᾽ οἰκτίσας ξύνθαλπε μύθοις ψευδέσιν ·
νόσημα γὰρ αἴσχιστον εἶναί φημι συνθέτους λόγους .
ἔα ἔα ,ἄπεχε ,φεῦ ·
οὔποτ᾽ οὔποτ᾽ ηὔχουν ὧδε ξένους μολεῖσθαι λόγους εἰς ἀκοὰν ἐμάν ,οὐδ᾽ ὧδε δυσθέατα καὶ δύσοιστα πήματα ,λύματα ,[δείματα] ἀμ - φάκει κέντρῳ τύψειν ψυχὰν ἐμάν .
ἰὼ [ἰὼ] μοῖρα μοῖρα ,πέφρικ᾽ εἰσιδοῦσα πρᾶξιν Ἰοῦς .
πρῴ γε στενάζεις καὶ φόβου πλέα τις εἶ ·
ἐπίσχες ἔστ᾽ ἂν καὶ τὰ λοιπὰ προσμάθῃς .
λέγ᾽ ,ἐκδίδασκε ·
τοῖς νοσοῦσί τοι γλυκὺ τὸ λοιπὸν ἄλγος προυξεπίστασθαι τορῶς .
τὴν πρίν γε χρείαν ἠνύσασθ᾽ ἐμοῦ πάρα κούφως ·
μαθεῖν γὰρ τῆσδε πρῶτ᾽ ἐχρῄζετε τὸν ἀμφ᾽ ἑαυτῆς ἆθλον ἐξηγουμένης ·
τὰ λοιπὰ νῦν ἀκούσαθ᾽ ,οἷα χρὴ πάθη τλῆναι πρὸς Ἥρας τήνδε τὴν νεάνιδα .
σύ τ᾽ Ἰνάχειον σπέρμα ,τοὺς ἐμοὺς λόγους θυμῷ βάλ᾽ ,ὡς ἂν τέρματ᾽ ἐκμάθῃς ὁδοῦ .
πρῶτον μὲν ἐνθένδ᾽ ἡλίου πρὸς ἀντολὰς στρέψασα σαυτὴν στεῖχ᾽ ἀνηρότους γύας ·
Σκύθας δ᾽ ἀφίξῃ νομάδας ,οἳ πλεκτὰς στέγας πεδάρσιοι ναίουσ᾽ ἐπ᾽ εὐκύκλοις ὄχοις ἑκηβόλοις τόξοισιν ἐξηρτυμένοι ·
οἷς μὴ πελάζειν ,ἀλλ᾽ ἁλιστόνοις πόδας χρίμπτουσα ῥαχίαισιν ἐκπερᾶν χθόνα .
λαιᾶς δὲ χειρὸς οἱ σιδηροτέκτονες οἰκοῦσι Χάλυβες ,οὓς φυλάξασθαί σε χρή .ἀνήμεροι γὰρ οὐδὲ πρόσπλατοι ξένοις .ἥξεις δ᾽ Ὑβριστὴν ποταμὸν οὐ ψευδώνυμον ,ὃν μὴ περάσῃς ,οὐ γὰρ εὔβατος περᾶν ,πρὶν ἂν πρὸς αὐτὸν Καύκασον μόλῃς ,ὀρῶν ὕψιστον ,ἔνθα ποταμὸς ἐκφυσᾷ μένος κροτάφων ἀπ᾽ αὐτῶν .ἀστρογείτονας δὲ χρὴ κορυφὰς ὑπερβάλλουσαν ἐς μεσημβρινὴν βῆναι κέλευθον ,ἔνθ᾽ ,Ἀμαζόνων στρατὸν ἥξεις στυγάνορ᾽ ,αἳ Θεμίσκυράν ποτε κατοικιοῦσιν ἀμφὶ Θερμώδονθ᾽ ,ἵνα τραχεῖα πόντου Σαλμυδησσία γνάθος ἐχθρόξενος ναύταισι ,μητρυιὰ νεῶν ·αὗταί σ᾽ ὁδηγήσουσι καὶ μάλ᾽ ἀσμένως .ἰσθμὸν δ᾽ ἐπ᾽ αὐταῖς στενοπόροις 
ἔσται δὲ θνητοῖς εἰσαεὶ λόγος μέγας τῆς σῆς πορείας ,Βόσπορος δ᾽ ἐπώνυμος κεκλήσεται .
λιποῦσα δ᾽ Εὐρώπης πέδον ἤπειρον ἥξεις Ἀσιάδ᾽ ·. 
ἆρ᾽ ,ὑμῖν δοκεῖ ὁ τῶν θεῶν τύραννος ἐς τὰ πάνθ᾽ ὁμῶς βίαιος εἶναι ; 
τῇδε γὰρ θνητῇ θεὸς χρῄζων μιγῆναι τάσδ᾽ ἐπέρριψεν πλάνας .
πικροῦ δ᾽ ἔκυρσας ,ὦ κόρη ,τῶν σῶν γάμων μνηστῆρος .
οὓς γὰρ νῦν ἀκήκοας λόγους ,εἶναι δόκει σοι μηδέπω ᾽ ν προοιμίοις .
ἰώ μοί μοι ,ἒ ἔ .
σὺ δ᾽ αὖ κέκραγας κἀναμυχθίζῃ ; 
τί που δράσεις ,ὅταν τὰ λοιπὰ πυνθάνῃ κακά ; 
ἦ γάρ τι λοιπὸν τῇδε πημάτων ἐρεῖς ; 
δυσχείμερόν γε πέλαγος ἀτηρᾶς δύης .
τί δῆτ᾽ ἐμοὶ ζῆν κέρδος ,ἀλλ᾽ οὐκ ἐν τάχει ἔρριψ᾽ ἐμαυτὴν τῆσδ᾽ ἀπὸ στύφλου πέτρας ,ὅπως πέδοι σκήψασα τῶν πάντων πόνων ἀπηλλάγην ; 
κρεῖσσον γὰρ εἰσάπαξ θανεῖν ἢ τὰς ἁπάσας ἡμέρας πάσχειν κακῶς .
ἦ δυσπετῶς ἂν τοὺς ἐμοὺς ἄθλους φέροις ,ὅτῳ θανεῖν μέν ἐστιν οὐ πεπρωμένον ·
αὕτη γὰρ ἦν ἂν πημάτων ἀπαλλαγή ·
νῦν δ᾽ οὐδέν ἐστι τέρμα μοι προκείμενον μόχθων ,πρὶν ἂν Ζεὺς ἐκπέσῃ τυραννίδος .
ἦ γάρ ποτ᾽ ἔστιν ἐκπεσεῖν ἀρχῆς Δία ; 
ἥδοι᾽ ἄν ,οἶμαι ,τήνδ᾽ ἰδοῦσα συμφοράν .
πῶς δ᾽ οὐκ ἄν ,ἥτις ἐκ Διὸς πάσχω κακῶς ; 
ὡς τοίνυν ὄντων τῶνδέ σοι μαθεῖν πάρα .
πρὸς τοῦ τύραννα σκῆπτρα συληθήσεται ; 
πρὸς αὐτὸς αὑτοῦ κενοφρόνων βουλευμάτων .
ποίῳ τρόπῳ ; 
σήμηνον ,εἰ μή τις βλάβη .
γαμεῖ γάμον τοιοῦτον ᾧ ποτ᾽ ἀσχαλᾷ .
θέορτον ,ἢ βρότειον ; 
εἰ ῥητόν ,φράσον .
; 
οὐ γὰρ ῥητὸν αὐδᾶσθαι τόδε .
ἦ πρὸς δάμαρτος ἐξανίσταται θρόνων ; 
ἣ τέξεταί γε παῖδα φέρτερον πατρός .
οὐδ᾽ ἔστιν αὐτῷ τῆσδ᾽ ἀποστροφὴ τύχης ; 
οὐ δῆτα ,πλὴν ἔγωγ᾽ ἂν ἐκ δεσμῶν λυθείς .
τίς οὖν ὁ λύσων ἐστὶν ἄκοντος Διός ; 
τῶν σῶν τιν᾽ αὐτὸν ἐγγόνων εἶναι χρεών .
πῶς εἶπας ; 
ἦ ᾽ μὸς παῖς σ᾽ ἀπαλλάξει κακῶν ; 
τρίτος γε γένναν πρὸς δέκ᾽ ἄλλαισιν γοναῖς .
ἥδ᾽ οὐκέτ᾽ εὐξύμβλητος ἡ χρησμῳδία .
καὶ μηδὲ σαυτῆς ἐκμαθεῖν ζήτει πόνους .
μή μοι προτείνων κέρδος εἶτ᾽ ἀποστέρει .
δυοῖν λόγοιν σε θατέρῳ δωρήσομαι .
ποίοιν ; 
πρόδειξον ,αἵρεσίν τ᾽ ἐμοὶ δίδου .
δίδωμ᾽ ·
ἑλοῦ γάρ ,ἢ πόνων τὰ λοιπά σοι φράσω σαφηνῶς ,ἢ τὸν ἐκλύσοντ᾽ ἐμέ .
τούτων σὺ τὴν μὲν τῇδε ,τὴν δ᾽ ἐμοὶ χάριν θέσθαι θέλησον ,μηδ᾽ ἀτιμάσῃς λόγου ·καὶ τῇδε μὲν γέγωνε τὴν λοιπὴν πλάνην ,ἐμοὶ δὲ τὸν λύσοντα ·
τοῦτο γὰρ ποθῶ .
ἐπεὶ προθυμεῖσθ᾽ ,οὐκ ἐναντιώσομαι τὸ μὴ οὐ γεγωνεῖν πᾶν ὅσον προσχρῄζετε .
σοὶ πρῶτον ,Ἰοῖ ,πολύδονον πλάνην φράσω ,ἣν ἐγγράφου σὺ μνήμοσιν δέλτοις φρενῶν .
ὅταν περάσῃς ῥεῖθρον ἠπείροιν ὅρον ,πρὸς ἀντολὰς φλογῶπας ἡλιοστιβεῖς πόντου περῶσα φλοῖσβον ,ἔστ᾽ ἂν ἐξίκῃ πρὸς Γοργόνεια πεδία Κισθήνης ,ἵνα αἱ Φορκίδες ναίουσι δηναιαὶ κόραι τρεῖς κυκνόμορφοι ,κοινὸν ὄμμ᾽ ἐκτημέναι ,μονόδοντες ,ἃς οὔθ᾽ ἥλιος προσδέρκεται ἀκτῖσιν οὔθ᾽ ἡ νύκτερος μήνη ποτέ .
πέλας δ᾽ ἀδελφαὶ τῶνδε τρεῖς κατάπτεροι ,δρακοντόμαλλοι Γοργόνες βροτοστυγεῖς ,ἃς θνητὸς οὐδεὶς εἰσιδὼν ἕξει πνοάς .
τοιοῦτο μέν σοι τοῦτο φρούριον λέγω ·
ἄλλην δ᾽ ἄκουσον δυσχερῆ θεωρίαν ·
ὀξυστόμους γὰρ Ζηνὸς ἀκραγεῖς κύνας γρῦπας φύλαξαι ,τόν τε μουνῶπα στρατὸν Ἀριμασπὸν ἱπποβάμον᾽ ,οἳ χρυσόρρυτον οἰκοῦσιν ἀμφὶ νᾶμα Πλούτωνος πόρου ·
τούτοις σὺ μὴ πέλαζε .
τηλουρὸν δὲ γῆν ἥξεις ,κελαινὸν φῦλον ,οἳ πρὸς ἡλίου ναίουσι πηγαῖς ,ἔνθα ποταμὸς Αἰθίοψ .
τούτου παρ᾽ ὄχθας ἕρφ᾽ ,ἕως ἂν ἐξίκῃ καταβασμόν ,ἔνθα Βιβλίνων ὀρῶν ἄπο ἵησι σεπτὸν Νεῖλος εὔποτον ῥέος .
οὗτός σ᾽ ὁδώσει τὴν τρίγωνον ἐς χθόνα Νειλῶτιν ,οὗ δὴ τὴν μακρὰν ἀποικίαν ,Ἰοῖ ,πέπρωται σοί τε καὶ τέκνοις κτίσαι .
τῶν δ᾽ εἴ τί σοι ψελλόν τε καὶ δυσεύρετον ,ἐπανδίπλαζε καὶ σαφῶς ἐκμάνθανε ·
σχολὴ δὲ πλείων ἢ θέλω πάρεστί μοι .
εἰ μέν τι τῇδε λοιπὸν ἢ παρειμένον ἔχεις γεγωνεῖν τῆς πολυφθόρου πλάνης ,λέγ᾽ ·
εἰ δὲ πάντ᾽ εἴρηκας ,ἡμῖν αὖ χάριν δὸς ἥνπερ αἰτούμεσθα ,μέμνησαι δέ που .
τὸ πᾶν πορείας ἥδε τέρμ᾽ ἀκήκοεν .
ὅπως δ᾽ ἂν εἰδῇ μὴ μάτην κλύουσά μου ,ἃ πρὶν μολεῖν δεῦρ᾽ ἐκμεμόχθηκεν φράσω ,τεκμήριον τοῦτ᾽ αὐτὸ δοὺς μύθων ἐμῶν .
ὄχλον μὲν οὖν τὸν πλεῖστον ἐκλείψω λόγων ,πρὸς αὐτὸ δ᾽ εἶμι τέρμα σῶν πλανημάτων .
ἐπεὶ γὰρ ἦλθες πρὸς Μολοσσὰ γάπεδα ,τὴν αἰπύνωτόν τ᾽ ἀμφὶ Δωδώνην ,ἵνα μαντεῖα θᾶκός τ᾽ ἐστὶ Θεσπρωτοῦ Διός ,τέρας τ᾽ ἄπιστον ,αἱ προσήγοροι δρύες ,ὑφ᾽ ὧν σὺ λαμπρῶς κοὐδὲν αἰνικτηρίως προσηγορεύθης ἡ Διὸς κλεινὴ δάμαρ μέλλουσ᾽ ἔσεσθαι .τῶνδε προσσαίνει σέ τι ; 
ἐντεῦθεν οἰστρήσασα τὴν παρακτίαν κέλευθον ᾖξας πρὸς μέγαν κόλπον Ῥέας ,ἀφ᾽ οὗ παλιμπλάγκτοισι χειμάζῃ δρόμοις ·
χρόνον δὲ τὸν μέλλοντα πόντιος μυχός ,σαφῶς ἐπίστασ᾽ ,Ἰόνιος κεκλήσεται ,. τῆς σῆς πορείας μνῆμα τοῖς πᾶσιν βροτοῖς .
σημεῖά σοι τάδ᾽ ἐστὶ τῆς ἐμῆς φρενός ,ὡς δέρκεται πλέον τι τοῦ πεφασμένου .
τὰ λοιπὰ δ᾽ ὑμῖν τῇδέ τ᾽ ἐς κοινὸν φράσω ,ἐς ταὐτὸν ἐλθὼν τῶν πάλαι λόγων ἴχνος .ἔστιν πόλις Κάνωβος ἐσχάτη χθονός ,Νείλου πρὸς αὐτῷ στόματι καὶ προσχώματι ·ἐνταῦθα δή σε Ζεὺς τίθησιν ἔμφρονα ἐπαφῶν ἀταρβεῖ χειρὶ καὶ θιγὼν μόνον .
ἐπώνυμον δὲ τῶν Διὸς γεννημάτων τέξεις κελαινὸν Ἔπαφον ,ὃς καρπώσεται ὅσην πλατύρρους Νεῖλος ἀρδεύει χθόνα ·
πέμπτη δ᾽ ἀπ᾽ αὐτοῦ γέννα πεντηκοντάπαις πάλιν πρὸς Ἄργος οὐχ ἑκοῦσ᾽ ἐλεύσεται θηλύσπορος ,φεύγουσα συγγενῆ γάμον ἀνεψιῶν ·
οἱ δ᾽ ἐπτοημένοι φρένας ,κίρκοι πελειῶν οὐ μακρὰν λελειμμένοι ,ἥξουσι θηρεύοντες οὐ θηρασίμους γάμους ,φθόνον δὲ σωμάτων ἕξει θεός ·
Πελασγία δὲ δέξεται θηλυκτόνῳ Ἄρει ,δαμέντων νυκτιφρουρήτῳ θράσει .
γυνὴ γὰρ ἄνδρ᾽ ἕκαστον αἰῶνος στερεῖ ,δίθηκτον ἐν σφαγαῖσι βάψασα ξίφος ·τοιάδ᾽ ἐπ᾽ ἐχθροὺς τοὺς ἐμοὺς ἔλθοι Κύπρις .μίαν δὲ παίδων ἵμερος θέλξει τὸ μὴ κτεῖναι σύνευνον ,ἀλλ᾽ ἀπαμβλυνθήσεται γνώμην ·
δυοῖν δὲ θάτερον βουλήσεται ,κλύειν ἄναλκις μᾶλλον ἢ μιαιφόνος ·
αὕτη κατ᾽ Ἄργος βασιλικὸν τέξει γένος .μακροῦ λόγου δεῖ ταῦτ᾽ ἐπεξελθεῖν τορῶς .
σπορᾶς γε μὴν ἐκ τῆσδε φύσεται θρασὺς τόξοισι κλεινός ,ὃς πόνων ἐκ τῶνδ᾽ ἐμὲ λύσει .
τοιόνδε χρησμὸν ἡ παλαιγενὴς μήτηρ ἐμοὶ διῆλθε Τιτανὶς Θέμις ·
ὅπως δὲ χὤπη ,ταῦτα δεῖ μακροῦ λόγου εἰπεῖν ,σύ τ᾽ οὐδὲν ἐκμαθοῦσα κερδανεῖς .
ἐλελεῦ ἐλελεῦ ,ὑπό μ᾽ αὖ σφάκελος καὶ φρενοπληγεῖς μανίαι θάλπουσ᾽ ,οἴστρου δ᾽ ἄρδις χρίει μ᾽ ἄπυρος ·
κραδία δὲ φόβῳ φρένα λακτίζει .
τροχοδινεῖται δ᾽ ὄμμαθ᾽ ἑλίγδην ,ἔξω δὲ δρόμου φέρομαι λύσσης πνεύματι μάργῳ ,γλώσσης ἀκρατής ·θολεροὶ δὲ λόγοι παίουσ᾽ εἰκῆ στυγνῆς πρὸς κύμασιν ἄτης .ἦ σοφὸς ἦ σοφὸς [ἦν] ὃς πρῶτος ἐν γνώμᾳ τόδ᾽ ἐβάστασε καὶ γλώς - σᾳ διεμυθολόγησεν ,ὡς τὸ κηδεῦσαι καθ᾽ ἑαυτὸν ἀριστεύει μακρῷ ,καὶ μήτε τῶν πλούτῳ διαθρυπτομένων μήτε τῶν γέννᾳ μεγαλυνομένων ὄντα χερνήταν ἐραστεῦσαι γάμων .μήποτε μήποτέ μ᾽ ,ὦ πότνιαι Μοῖραι ,λεχέων Διὸς εὐνά - τειραν ἴδοισθε πέλουσαν ·μηδὲ πλαθείην γαμέτᾳ τινὶ τῶν ἐξ οὐρανοῦ .
ταρβῶ γὰρ ἀστεργάνορα παρθενίαν εἰσορῶσ᾽ Ἰοῦς ἀμαλαπτομέναν δυσπλάνοις Ἥρας ἀλατείαις πόνων .
ἐμοὶ δ᾽ ὅτε μὲν ὁμαλὸς ὁ γάμος ,ἄφοβος ·[οὐ δέδια ·
] μηδὲ κρεισσόνων θεῶν ἔρως ἄφυκτον ὄμμα προσδράκοι με .
ἀπόλεμος ὅδε γ᾽ ὁ πόλεμος ,ἄπορα πόριμος ·
οὐδ᾽ ἔχω τίς ἂν γενοίμαν .τὰν Διὸς γὰρ οὐχ ὁρῶ μῆτιν ὅπα φύγοιμ᾽ ἄν .
ἦ μὴν ἔτι Ζεύς ,καίπερ αὐθάδης φρενῶν ,ἔσται ταπεινός ,οἷον ἐξαρτύεται γάμον γαμεῖν ,ὃς αὐτὸν ἐκ τυραννίδος θρόνων τ᾽ ἄιστον ἐκβαλεῖ ·
πατρὸς δ᾽ ἀρὰ Κρόνου τότ᾽ ἤδη παντελῶς κρανθήσεται ,ἣν ἐκπίτνων ἠρᾶτο δηναιῶν θρόνων .
τοιῶνδε μόχθων ἐκτροπὴν οὐδεὶς θεῶν δύναιτ᾽ ἂν αὐτῷ πλὴν ἐμοῦ δεῖξαι σαφῶς .
ἐγὼ τάδ᾽ οἶδα χᾦ τρόπῳ .
πρὸς ταῦτά νυν θαρσῶν καθήσθω τοῖς πεδαρσίοις κτύποις πιστός ,τινάσσων τ᾽ ἐν χεροῖν πύρπνουν βέλος .
οὐδὲν γὰρ αὐτῷ ταῦτ᾽ ἐπαρκέσει τὸ μὴ οὐ πεσεῖν ἀτίμως πτώματ᾽ οὐκ ἀνασχετά ·
τοῖον παλαιστὴν νῦν παρασκευάζεται ἐπ᾽ αὐτὸς αὑτῷ ,δυσμαχώτατον τέρας ·ὃς δὴ κεραυνοῦ κρείσσον᾽ εὑρήσει φλόγα ,βροντῆς θ᾽ ὑπερβάλλοντα καρτερὸν κτύπον ·
θαλασσίαν τε γῆς τινάκτειραν νόσον τρίαιναν ,αἰχμὴν τὴν Ποσειδῶνος ,σκεδᾷ .
πταίσας δὲ τῷδε πρὸς κακῷ μαθήσεται ὅσον τό τ᾽ ἄρχειν καὶ τὸ δουλεύειν δίχα .σύ θην ἃ χρῄζεις ,ταῦτ᾽ ἐπιγλωσσᾷ Διός .ἅπερ τελεῖται ,πρὸς δ᾽ ἃ βούλομαι λέγω .
καὶ προσδοκᾶν χρὴ δεσπόσειν Ζηνός τινα ; 
καὶ τῶνδέ γ᾽ ,ἕξει δυσλοφωτέρους πόνους .
πῶς δ᾽ οὐχὶ ταρβεῖς τοιάδ᾽ ἐκρίπτων ἔπη ; 
τί δ᾽ ἂν φοβοίμην ᾧ θανεῖν οὐ μόρσιμον ; 
ἀλλ᾽ ἆθλον ἄν σοι τοῦδ᾽ ἔτ᾽ ἀλγίω πόροι .
ὁ δ᾽ οὖν ποιείτω ·
πάντα προσδοκητά μοι .
οἱ προσκυνοῦντες τὴν Ἀδράστειαν σοφοί .
σέβου ,προσεύχου ,θῶπτε τὸν κρατοῦντ᾽ ἀεί .
ἐμοὶ δ᾽ ἔλασσον Ζηνὸς ἢ μηδὲν μέλει .
δαρὸν γὰρ οὐκ ἄρξει θεοῖς .
ἀλλ᾽ εἰσορῶ γὰρ τόνδε τὸν Διὸς τρόχιν ,τὸν τοῦ τυράννου τοῦ νέου διάκονον ·
πάντως τι καινὸν ἀγγελῶν ἐλήλυθεν .
σὲ τὸν σοφιστήν ,τὸν πικρῶς ὑπέρπικρον ,τὸν ἐξαμαρτόντ᾽ εἰς θεοὺς ἐφημέροις πορόντα τιμάς ,τὸν πυρὸς κλέπτην λέγω ·
πατὴρ ἄνωγέ σ᾽ οὕστινας κομπεῖς γάμους αὐδᾶν ,πρὸς ὧν ἐκεῖνος ἐκπίπτει κράτους .καὶ ταῦτα μέντοι μηδὲν αἰνικτηρίως ,ἀλλ᾽ αὔθ᾽ ἕκαστα φράζε ·μηδέ μοι διπλᾶς ὁδούς ,Προμηθεῦ ,προσβάλῃς ·
ὁρᾷς δ᾽ ὅτι Ζεὺς τοῖς τοιούτοις οὐχὶ μαλθακίζεται .
σεμνόστομός γε καὶ φρονήματος πλέως ὁ μῦθός ἐστιν ,ὡς θεῶν ὑπηρέτου .
νέον νέοι κρατεῖτε καὶ δοκεῖτε δὴ ναίειν ἀπενθῆ πέργαμ᾽ ·
οὐκ ἐκ τῶνδ᾽ ἐγὼ δισσοὺς τυράννους ἐκπεσόντας ᾐσθόμην ; 
τρίτον δὲ τὸν νῦν κοιρανοῦντ᾽ ἐπόψομαι αἴσχιστα καὶ τάχιστα .
μή τί σοι δοκῶ ταρβεῖν ὑποπτήσσειν τε τε τοὺς νέους θεούς ; 
πολλοῦ γε καὶ τοῦ παντὸς ἐλλείπω .
σὺ δὲ κέλευθον ἥνπερ ἦλθες ἐγκόνει πάλιν ·
πεύσῃ γὰρ οὐδὲν ὧν ἀνιστορεῖς ἐμέ .
τοιοῖσδε μέντοι καὶ πρὶν αὐθαδίσμασιν ἐς τάσδε σαυτὸν πημονὰς καθώρμισας .
τῆς σῆς λατρείας τὴν ἐμὴν δυσπραξίαν ,σαφῶς ἐπίστασ᾽ ,οὐκ ἂν ἀλλάξαιμ᾽ ἐγώ .κρεῖσσον γὰρ οἶμαι τῇδε λατρεύειν πέτρᾳ ἢ πατρὶ φῦναι Ζηνὶ πιστὸν ἄγγελον .
οὕτως ὑβρίζειν τοὺς ὑβρίζοντας χρεών .
χλιδᾶν ἔοικας τοῖς παροῦσι πράγμασι .
χλιδῶ ; 
χλιδῶντας ὧδε τοὺς ἐμοὺς ἐγὼ ἐχθροὺς ἴδοιμι ·
καὶ σὲ δ᾽ ἐν τούτοις λέγω .
ἦ κἀμὲ γάρ τι συμφοραῖς ἐπαιτιᾷ ; 
ἁπλῷ λόγῳ τοὺς πάντας ἐχθαίρω θεούς ,ὅσοι παθόντες εὖ κακοῦσί μ᾽ ἐκδίκως .
κλύω σ᾽ ἐγὼ μεμηνότ᾽ οὐ σμικρὰν νόσον .
νοσοῖμ᾽ ἄν ,εἰ νόσημα τοὺς ἐχθροὺς στυγεῖν .
εἴης φορητὸς οὐκ ἄν ,εἰ πράσσοις καλῶς .
ὤμοι .
ὤμοι ; 
ἀλλ᾽ ἐκδιδάσκει πάνθ᾽ ὁ γηράσκων χρόνος .
καὶ μὴν σύ γ᾽ οὔπω σωφρονεῖν ἐπίστασαι .
σὲ γὰρ προσηύδων οὐκ ἂν ὄνθ᾽ ὑπηρέτην .
ἐρεῖν ἔοικας οὐδὲν ὧν χρῄζει πατήρ .
καὶ μὴν ὀφείλων γ᾽ ἂν τίνοιμ᾽ αὐτῷ χάριν .
ἐκερτόμησας δῆθεν ὡς παῖδ᾽ ὄντα με .
οὐ γὰρ σὺ παῖς τε κἄτι τοῦδ᾽ ἀνούστερος εἰ προσδοκᾷς ἐμοῦ τι πεύσεσθαι πάρα ; 
οὐκ ἔστιν αἴκισμ᾽ οὐδὲ μηχάνημ᾽ ὅτῳ προτρέψεταί με Ζεὺς γεγωνῆσαι τάδε ,πρὶν ἂν χαλασθῇ δεσμὰ λυμαντήρια .
πρὸς ταῦτα ῥιπτέσθω μὲν αἰθαλοῦσσα φλόξ ,λευκοπτέρῳ δὲ νιφάδι καὶ βροντήμασι χθονίοις κυκάτω πάντα καὶ ταρασσέτω .
γνάμψει γὰρ οὐδὲν τῶνδέ μ᾽ ὥστε καὶ φράσαι πρὸς οὗ χρεών νιν ἐκπεσεῖν τυραννίδος .
ὅρα νυν εἴ σοι ταῦτ᾽ ἀρωγὰ φαίνεται .
ὦπται πάλαι δὴ καὶ βεβούλευται τάδε .
τόλμησον ,ὦ μάταιε ,τόλμησόν ποτε πρὸς τὰς παρούσας πημονὰς ὀρθῶς φρονεῖν ,ὀχλεῖς μάτην με κῦμ᾽ ὅπως παρηγορῶν .
εἰσελθέτω σε μήποθ᾽ ὡς ἐγὼ Διὸς γνώμην φοβηθεὶς θηλύνους γενήσομαι ,καὶ λιπαρήσω τὸν μέγα στυγούμενον γυναικομίμοις ὑπτιάσμασιν χερῶν λῦσαί με δεσμῶν τῶνδε ·
τοῦ παντὸς δέω .
λέγων ἔοικα πολλὰ καὶ μάτην ἐρεῖν ·
τέγγῃ γὰρ οὐδὲν οὐδὲ μαλθάσσῃ λιταῖς ἐμαῖς ·
δακὼν δὲ στόμιον ὡς νεοζυγὴς πῶλος βιάζῃ καὶ πρὸς ἡνίας μάχῃ .
αὐθαδία γὰρ τῷ φρονοῦντι μὴ καλῶς αὐτὴ καθ᾽ αὑτὴν οὐδενὸς μεῖζον σθένει .
σκέψαι δ᾽ ,ἐὰν μὴ τοῖς ἐμοῖς πεισθῇς λόγοις ,οἷός σε χειμὼν καὶ κακῶν τρικυμία ἔπεισ᾽ ἄφυκτος ·
πρῶτα μὲν γὰρ ὀκρίδα φάραγγα βροντῇ καὶ κεραυνίᾳ φλογὶ πατὴρ σπαράξει τήνδε ,καὶ κρύψει δέμας τὸ σόν ,πετραία δ᾽ ἀγκάλη σε βαστάσει .
μακρὸν δὲ μῆκος ἐκτελευτήσας χρόνου ἄψορρον ἥξεις εἰς φάος ·
Διὸς δέ τοί πτηνὸς κύων ,δαφοινὸς αἰετός ,λάβρως διαρταμήσει σώματος μέγα ῥάκος ,ἄκλητος ἕρπων δαιταλεὺς πανήμερος ,κελαινόβρωτον δ᾽ ἧπαρ ἐκθοινήσεται .
τοιοῦδε μόχθου τέρμα μή τι προσδόκα ,πρὶν ἂν θεῶν τις διάδοχος τῶν σῶν πόνων φανῇ ,θελήσῃ τ᾽ εἰς ἀναύγητον μολεῖν Ἅιδην κνεφαῖά τ᾽ ἀμφὶ Ταρτάρου βάθη .
πρὸς ταῦτα βούλευ᾽ ·ὡς ὅδ᾽ οὐ πεπλασμένος ὁ κόμπος ,ἀλλὰ καὶ λίαν εἰρημένος ·
ψευδηγορεῖν γὰρ οὐκ ἐπίσταται στόμα τὸ Δῖον ,ἀλλὰ πᾶν ἔπος τελεῖ ·
σὺ δὲ πάπταινε καὶ φρόντιζε ,μηδ᾽ αὐθαδίαν εὐβουλίας ἀμείνον᾽ ἡγήσῃ ποτέ .
ἡμῖν μὲν Ἑρμῆς οὐκ ἄκαιρα φαίνεται λέγειν .
ἄνωγε γάρ σε τὴν αὐθαδίαν μεθέντ᾽ ἐρευνᾶν τὴν σοφὴν εὐβουλίαν .
πιθοῦ ·
σοφῷ γὰρ αἰσχρὸν ἐξαμαρτάνειν .
εἰδότι τοί μοι τάσδ᾽ ἀγγελίας ὅδ᾽ ἐθώυξεν ·
πάσχειν δὲ κακῶς ἐχθρὸν ὑπ᾽ ἐχθρῶν οὐδὲν ἀεικές .
πρὸς ταῦτ᾽ ἐπ᾽ ἐμοὶ ῥιπτέσθω μὲν πυρὸς ἀμφήκης βόστρυχος ,αἰθὴρ δ᾽ ἐρεθιζέσθω βροντῇ σφακέλῳ τ᾽ ἀγρίων ἀνέμων ·
χθόνα δ᾽ ἐκ πυθμένων αὐταῖς ῥίζαις πνεῦμα κραδαίνοι ,κῦμα δὲ πόντου τραχεῖ ῥοθίῳ συγχώσειεν τῶν οὐρανίων ἄστρων διόδους ·
εἴς τε κελαινὸν Τάρταρον ἄρδην ῥίψειε δέμας τοὐμὸν ἀνάγκης στερραῖς δίναις ·
πάντως ἐμέ γ᾽ οὐ θανατώσει .
τοιάδε μέντοι τῶν φρενοπλήκτων βουλεύματ᾽ ἔπη τ᾽ ἔστιν ἀκοῦσαι .
τί γὰρ ἐλλείπει μὴ οὐ παραπαίειν ἡ τοῦδ᾽ εὐχή ; 
τί χαλᾷ μανιῶν ; 
ἀλλ᾽ οὖν ὑμεῖς γ᾽ αἱ πημοσύναις συγκάμνουσαι ταῖς τοῦδε τόπων μετά ποι χωρεῖτ᾽ ἐκ τῶνδε θοῶς ,μὴ φρένας ὑμῶν ἠλιθιώσῃ βροντῆς μύκημ᾽ ἀτέραμνον .
ἄλλο τι φώνει καὶ παραμυθοῦ μ᾽ ὅ τι καὶ πείσεις ·
οὐ γὰρ δή που τοῦτό γε τλητὸν παρέσυρας ἔπος .
πῶς με κελεύεις κακότητ᾽ ἀσκεῖν ; 
μετὰ τοῦδ᾽ ὅ τι χρὴ πάσχειν ἐθέλω ·
τοὺς προδότας γὰρ μισεῖν ἔμαθον ,κοὐκ ἔστι νόσος τῆσδ᾽ ἥντιν᾽ ἀπέπτυσα μᾶλλον .
ἀλλ᾽ οὖν μέμνησθ᾽ ἁγὼ προλέγω μηδὲ πρὸς ἄτης θηραθεῖσαι μέμψησθε τύχην ,μηδέ ποτ᾽ εἴπηθ᾽ ὡς Ζεὺς ὑμᾶς εἰς ἀπρόοπτον πῆμ᾽ εἰσέβαλεν ·
μὴ δῆτ᾽ αὐταὶ δ᾽ ὑμᾶς αὐτάς .
εἰδυῖαι γὰρ κοὐκ ἐξαίφνης οὐδὲ λαθραίως εἰς ἀπέρατον δίκτυον ἄτης ἐμπλεχθήσεσθ᾽ ὑπ᾽ ἀνοίας .
καὶ μὴν ἔργῳ κοὐκέτι μύθῳ χθὼν σεσάλευται ·
βρυχία δ᾽ ἠχὼ παραμυκᾶται βροντῆς ,ἕλικες δ᾽ ἐκλάμπουσι στεροπῆς ζάπυροι ,στρόμβοι δὲ κόνιν εἱλίσσουσι ·
σκιρτᾷ δ᾽ ἀνέμων πνεύματα πάντων εἰς ἄλληλα στάσιν ἀντίπνουν ἀποδεικνύμενα ·
ξυντετάρακται δ᾽ αἰθὴρ πόντῳ .
τοιάδ᾽ ἐπ᾽ ἐμοὶ ῥιπὴ Διόθεν τεύχουσα φόβον στείχει φανερῶς .
ὦ μητρὸς ἐμῆς σέβας ,ὦ πάντων αἰθὴρ κοινὸν φάος εἱλίσσων ,ἐσορᾷς μ᾽ ὡς ἔκδικα πάσχω .
Τάδε μὲν Περσῶν τῶν οἰχομένων Ἑλλάδ᾽ ἐς αἶαν πιστὰ καλεῖται ,καὶ τῶν ἀφνεῶν καὶ πολυχρύσων ἑδράνων φύλακες ,κατὰ πρεσβείαν οὓς αὐτὸς ἄναξ Ξέρξης βασιλεὺς Δαρειογενὴς εἵλετο χώρας ἐφορεύειν .ἀμφὶ δὲ νόστῳ τῷ βασιλείῳ καὶ πολυχρύσου στρατιᾶς ἤδη κακόμαντις ἄγαν ὀρσολοπεῖται θυμὸς ἔσωθεν .πᾶσα γὰρ ἰσχὺς Ἀσιατογενὴς ᾤχωκε ,νέον δ᾽ ἄνδρα βαΰζει ,κοὔτε τις ἄγγελος οὔτε τις ἱππεὺς ἄστυ τὸ Περσῶν ἀφικνεῖται ·οἵτε τὸ Σούσων ἠδ᾽ Ἀγβατάνων καὶ τὸ παλαιὸν Κίσσιον ἕρκος προλιπόντες ἔβαν ,τοὶ μὲν ἐφ᾽ ἵππων .
τοὶ δ᾽ ἐπὶ ναῶν ,πεζοί τε βάδην πολέμου στῖφος παρέχοντες ·
οἷος Ἀμίστρης ἠδ᾽ Ἀρταφρένης καὶ Μεγαβάτης ἠδ᾽ Ἀστάσπης ,ταγοὶ Περσῶν ,βασιλῆς βασιλέως ὕποχοι μεγάλου ,σοῦνται ,στρατιᾶς πολλῆς ἔφοροι ,τοξοδάμαντές τ᾽ ἠδ᾽ ἱπποβάται ,φοβεροὶ μὲν ἰδεῖν ,δεινοὶ δὲ μάχην ψυχῆς εὐτλήμονι δόξῃ ·
Ἀρτεμβάρης θ᾽ ἱππιοχάρμης καὶ Μασίστρης ,ὅ τε τοξοδάμας ἐσθλὸς Ἰμαῖος ,Φαρανδάκης θ᾽ ,ἵππων τ᾽ ἐλατὴρ Σοσθάνης .
ἄλλους δ᾽ ὁ μέγας καὶ πολυθρέμμων Νεῖλος ἔπεμψεν ·Σουσισκάνης ,Πηγασταγὼν Αἰγυπτογενής ,ὅ τε τῆς ἱερᾶς Μέμφιδος ἄρχων μέγας Ἀρσάμης ,τάς τ᾽ ὠγυγίους Θήβας ἐφέπων Ἀριόμαρδος ,καὶ ἑλειοβάται ναῶν ἐρέται δεινοὶ πλῆθός τ᾽ ἀνάριθμοι .
ἁβροδιαίτων δ᾽ ἕπεται Λυδῶν ὄχλος ,οἵ τ᾽ ἐπίπαν ἠπειρογενὲς κατέχουσιν ἔθνος ,τοὺς Μητρογαθὴς Ἀρκτεύς τ᾽ ἀγαθός ,βασιλῆς δίοποι ,καὶ πολύχρυσοι Σάρδεις ἐπόχους πολλοῖς ἅρμασιν ἐξορμῶσιν ,δίρρυμά τε καὶ τρίρρυμα τέλη ,φοβερὰν ὄψιν προσιδέσθαι .
στεῦται δ᾽ ἱεροῦ Τμώλου πελάται ζυγὸν ἀμφιβαλεῖν δούλιον Ἑλλάδι ,Μάρδων ,Θάρυβις ,λόγχης ἄκμονες ,καὶ ἀκοντισταὶ Μυσοί ·
Βαβυλὼν δ᾽ ἡ πολύχρυσος πάμμικτον ὄχλον πέμπει σύρδην ,ναῶν τ᾽ ἐπόχους καὶ τοξουλκῷ λήματι πιστούς ·
τὸ μαχαιροφόρον τ᾽ ἔθνος ἐκ πάσης Ἀσίας ἕπεται δειναῖς βασιλέως ὑπὸ πομπαῖς .τοιόνδ᾽ ἄνθος Περσίδος αἴας οἴχεται ἀνδρῶν ,οὓς πέρι πᾶσα χθὼν Ἀσιῆτις θρέψασα πόθῳ στένεται μαλερῷ ,τοκέες τ᾽ ἄλοχοί θ᾽ ἡμερολεγδὸν τείνοντα χρόνον τρομέονται .
πεπέρακεν μὲν ὁ περσέπτολις ἤδη βασίλειος στρατὸς εἰς ἀν - τίπορον γείτονα χώραν ,λινοδέσμῳ σχεδίᾳ πορθ - μὸν ἀμείψας Ἀθαμαντίδος Ἕλλας ,πολύγομφον ὅδισμα ζυγὸν ἀμφιβαλὼν αὐχένι πόντου .
πολυάνδρου δ᾽ Ἀσίας θούριος ἄρχων ἐπὶ πᾶσαν χθόνα ποιμα - νόριον θεῖον ἐλαύνει διχόθεν ,πεζονόμον τ᾽ ἔκ τε θαλάσσας ,ἐχυροῖσι πεποιθὼς στυφελοῖς ἐφέταις ,χρυ - σογόνου γενεᾶς ἰσόθεος φώς .
κυάνεον δ᾽ ὄμμασι λεύσσων φονίου δέργμα δράκοντος ,πολύχειρ καὶ πολυναύτας ,Σύριόν θ᾽ ἅρμα διώκων ,ἐπάγει δουρικλύτοις ἀν - δράσι τοξόδαμνον Ἄρη .
δόκιμος δ᾽ οὔτις ὑποστὰς μεγάλῳ ῥεύματι φωτῶν ἐχυροῖς ἕρκεσιν εἴργειν ἄμαχον κῦμα θαλάσσας ·
ἀπρόσοιστος γὰρ ὁ Περσᾶν στρατὸς ἀλκίφρων τε λαός .
θεόθεν γὰρ κατὰ Μοῖρ᾽ ἐκράτησεν τὸ παλαι - όν ,ἐπέσκηψε δὲ Πέρσαις πολέμους πυργοδαΐκτους διέπειν ἱππιοχάρμας τε κλόνους πόλεών τ᾽ ἀναστάσεις .
ἔμαθον δ᾽ εὐρυπόροι - ο θαλάσσας πολιαι - νομένας πνεύματι λάβρῳ ἐσορᾶν πόντιον ἄλσος ,πίσυνοι λεπτοδόμοις πεί - σμασι λα - οπόροις τε μαχαναῖς .
δολόμητιν δ᾽ ἀπάταν θεοῦ τίς ἀνὴρ θνατὸς ἀλύξει ; 
τίς ὁ κραιπνῷ ποδὶ πήδη - μα τόδ᾽ εὐπετῶς ἀνᾴσσων ; 
φιλόφρων γὰρ παρασαίνει βροτὸν εἰς ἄρκυας Ἄτα ,τόθεν οὐκ ἔστιν ὕπερθέν νιν ἄνατον ἐξαλύξαι .
ταῦτά μοι μελαγχίτων φρὴν ἀμύσσεται φόβῳ ,ὀᾶ ,Περσικοῦ στρατεύματος τοῦδε ,μὴ πόλις πύθη - ται κένανδρον μέγ᾽ ἄστυ Σουσίδος ,
καὶ τὸ Κισσίων πόλισμ᾽ ἀντίδουπον ᾁσεται ,ὀᾶ ,τοῦτ᾽ ἔπος γυναικοπλη - θὴς ὅμιλος ἀπύων ,βυσσίνοις δ᾽ ἐν πέπλοις πέσῃ λακίς .
πᾶς γὰρ ἱππηλάτας καὶ πεδοστιβὴς λεὼς σμῆνος ὣς ἐκλέλοιπεν μελις - σᾶν σὺν ὀρχάμῳ στρατοῦ ,τὸν ἀμφίζευκτον ἐξαμείψας ἀμφοτέρας ἅλιον πρῶνα κοινὸν αἴας .
λέκτρα δ᾽ ἀνδρῶν πόθῳ πίμπλαται δακρύμασιν ·
Περσίδες δ᾽ ἁβροπενθεῖς ἑκά - στα πόθῳ φιλάνορι τὸν αἰχμάεντα θοῦρον εὐνα - τῆρ᾽ ἀποπεμψαμένα λείπεται μονόζυξ .
ἀλλ᾽ ἄγε ,Πέρσαι ,τόδ᾽ ἐνεζόμενοι στέγος ἀρχαῖον ,φροντίδα κεδνὴν καὶ βαθύβουλον θώμεθα ,χρεία δὲ προσήκει ,πῶς ἄρα πράσσει Ξέρξης βασιλεὺς Δαρειογενής ,τὸ πατρωνύμιον γένος ἡμέτερον ·
πότερον τόξου ῥῦμα τὸ νικῶν ,ἢ δορικράνου λόγχης ἰσχὺς κεκράτηκεν .
ἀλλ᾽ ἥδε θεῶν ἴσον ὀφθαλμοῖς φάος ὁρμᾶται μήτηρ βασιλέως ,βασίλεια δ᾽ ἐμή ·
προσπίτνω ·
καὶ προσφθόγγοις δὲ χρεὼν αὐτὴν πάντας μύθοισι προσαυδᾶν .
ὦ βαθυζώνων ἄνασσα Περσίδων ὑπερτάτη ,μῆτερ ἡ Ξέρξου γεραιά ,χαῖρε ,Δαρείου γύναι ·
θεοῦ μὲν εὐνάτειρα Περσῶν ,θεοῦ δὲ καὶ μήτηρ ἔφυς ,εἴ τι μὴ δαίμων παλαιὸς νῦν μεθέστηκε στρατῷ .
ταῦτα δὴ λιποῦσ᾽ ἱκάνω χρυσεοστόλμους δόμους καὶ τὸ Δαρείου τε κἀμὸν κοινὸν εὐνατήριον .
κἀμὲ καρδίαν ἀμύσσει φροντίς ·
ἐς δ᾽ ὑμᾶς ἐρῶ μῦθον οὐδαμῶς ἐμαυτῆς οὖσ᾽ ἀδείμαντος ,φίλοι ,μὴ μέγας πλοῦτος κονίσας οὖδας ἀντρέψῃ ποδὶ ὄλβον ,ὃν Δαρεῖος ἦρεν οὐκ ἄνευ θεῶν τινος .ταῦτά μοι διπλῆ μέριμνα φραστός ἐστιν ἐν φρεσίν ,μήτε χρημάτων ἀνάνδρων πλῆθος ἐν τιμῇ σέβειν μήτ᾽ ἀχρημάτοισι λάμπειν φῶς ὅσον σθένος πάρα .ἔστι γὰρ πλοῦτός γ᾽ ἀμεμφής ,ἀμφὶ δ᾽ ὀφθαλμῷ φόβος ·ὄμμα γὰρ δόμων νομίζω δεσπότου παρουσίαν .
πρὸς τάδ᾽ ὡς οὕτως ἐχόντων τῶνδε ,σύμβουλοι λόγου τοῦδέ μοι γένεσθε ,Πέρσαι ,γηραλέα πιστώματα ·
πάντα γὰρ τὰ κέδν᾽ ἐν ὑμῖν ἐστί μοι βουλεύματα .
εὖ τόδ᾽ ἴσθι ,γῆς ἄνασσα τῆσδε ,μή σε δὶς φράσαι μήτ᾽ ἔπος μήτ᾽ ἔργον ὧν ἂν δύναμις ἡγεῖσθαι θέλῃ ·
εὐμενεῖς γὰρ ὄντας ἡμᾶς τῶνδε συμβούλους καλεῖς .
πολλοῖς μὲν αἰεὶ νυκτέροις ὀνείρασιν ξύνειμ᾽ ,ἀφ᾽ οὗπερ παῖς ἐμὸς στείλας στρατὸν Ἰαόνων γῆν οἴχεται πέρσαι θέλων ·
ἀλλ᾽ οὔτι πω τοιόνδ᾽ ἐναργὲς εἰδόμην ὡς τῆς πάροιθεν εὐφρόνης ·
λέξω δέ σοι .
ἐδοξάτην μοι δύο γυναῖκ᾽ εὐείμονε ,ἡ μὲν πέπλοισι Περσικοῖς ἠσκημένη ,ἡ δ᾽ αὖτε Δωρικοῖσιν ,εἰς ὄψιν μολεῖν ,μεγέθει τε τῶν νῦν ἐκπρεπεστάτα πολύ ,κάλλει τ᾽ ἀμώμω ,καὶ κασιγνήτα γένους ταὐτοῦ ·
πάτραν δ᾽ ἔναιον ἡ μὲν Ἑλλάδα κλήρῳ λαχοῦσα γαῖαν ,ἡ δὲ βάρβαρον .
τούτω στάσιν τιν᾽ ,ὡς ἐγὼ ᾽ δόκουν ὁρᾶν ,τεύχειν ἐν ἀλλήλαισι ·παῖς δ᾽ ἐμὸς μαθὼν κατεῖχε κἀπράυνεν ,ἅρμασιν δ᾽ ὕπο ζεύγνυσιν αὐτὼ καὶ λέπαδν᾽ ἐπ᾽ αὐχένων τίθησι .χἠ μὲν τῇδ᾽ ἐπυργοῦτο στολῇ ἐν ἡνίαισί τ᾽ εἶχεν εὔαρκτον στόμα ,ἡ δ᾽ ἐσφάδαζε ,καὶ χεροῖν ἔντη δίφρου διασπαράσσει καὶ ξυναρπάζει βίᾳ ἄνευ χαλινῶν καὶ ζυγὸν θραύει μέσον .
πίπτει δ᾽ ἐμὸς παῖς ,καὶ πατὴρ παρίσταται Δαρεῖος οἰκτείρων σφε ·
τὸν δ᾽ ὅπως ὁρᾷ Ξέρξης ,πέπλους ῥήγνυσιν ἀμφὶ σώματι .
καὶ ταῦτα μὲν δὴ νυκτὸς εἰσιδεῖν λέγω .
ἐπεὶ δ᾽ ἀνέστην καὶ χεροῖν καλλιρρόου ἔψαυσα πηγῆς ,σὺν θυηπόλῳ χερὶ βωμὸν προσέστην ,ἀποτρόποισι δαίμοσιν θέλουσα θῦσαι πέλανον ,ὧν τέλη τάδε .
ὁρῶ δὲ φεύγοντ᾽ αἰετὸν πρὸς ἐσχάραν Φοίβου ·φόβῳ δ᾽ ἄφθογγος ἐστάθην ,φίλοι ·
μεθύστερον δὲ κίρκον εἰσορῶ δρόμῳ πτεροῖς ἐφορμαίνοντα καὶ χηλαῖς κάρα τίλλονθ᾽ ·
ταῦτ᾽ ἔμοιγε δείματ᾽ εἰσιδεῖν ,ὑμῖν δ᾽ ἀκούειν .
εὖ γὰρ ἴστε ,παῖς ἐμὸς πράξας μὲν εὖ θαυμαστὸς ἂν γένοιτ᾽ ἀνήρ ,κακῶς δὲ πράξας ,οὐχ ὑπεύθυνος πόλει ,σωθεὶς δ᾽ ὁμοίως τῆσδε κοιρανεῖ χθονός .
οὔ σε βουλόμεσθα ,μῆτερ ,οὔτ᾽ ἄγαν φοβεῖν λόγοις οὔτε θαρσύνειν .
θεοὺς δὲ προστροπαῖς ἱκνουμένη ,εἴ τι φλαῦρον εἶδες ,αἰτοῦ τῶνδ᾽ ἀποτροπὴν τελεῖν ,τὰ δ᾽ ἀγάθ᾽ ἐκτελῆ γενέσθαι σοί τε καὶ τέκνοις σέθεν καὶ πόλει φίλοις τε πᾶσι .
δεύτερον δὲ χρὴ χοὰς Γῇ τε καὶ φθιτοῖς χέασθαι ·
πρευμενῶς δ᾽ αἰτοῦ τάδε ,σὸν πόσιν Δαρεῖον ,ὅνπερ φὴς ἰδεῖν κατ᾽ εὐφρόνην ,ἐσθλά σοι πέμπειν τέκνῳ τε γῆς ἔνερθεν ἐς φάος ,τἄμπαλιν δὲ τῶνδε γαίᾳ κάτοχα μαυροῦσθαι σκότῳ .
ταῦτα θυμόμαντις ὤν σοι πρευμενῶς παρῄνεσα .
ἀλλὰ μὴν εὔνους γ᾽ ὁ πρῶτος τῶνδ᾽ ἐνυπνίων κριτὴς παιδὶ καὶ δόμοις ἐμοῖσι τήνδ᾽ ἐκύρωσας φάτιν .
ἐκτελοῖτο δὴ τὰ χρηστά ·
ταῦτα δ᾽ ,ὡς ἐφίεσαι ,πάντα θήσομεν θεοῖσι τοῖς τ᾽ ἔνερθε γῆς φίλοις ,εὖτ᾽ ἂν εἰς οἴκους μόλωμεν .
κεῖνα δ᾽ ἐκμαθεῖν θέλω ,ὦ φίλοι ,ποῦ τὰς Ἀθήνας φασὶν ἱδρῦσθαι χθονός .
τῆλε πρὸς δυσμαῖς ἄνακτος Ἡλίου φθινασμάτων .
ἀλλὰ μὴν ἵμειρ᾽ ἐμὸς παῖς τήνδε θηρᾶσαι πόλιν ; 
πᾶσα γὰρ γένοιτ᾽ ἂν Ἑλλὰς βασιλέως ὑπήκοος .
καὶ στρατὸς τοιοῦτος ,ἔρξας πολλὰ δὴ Μήδους κακά .
καὶ τί πρὸς τούτοισιν ἄλλο ; 
πλοῦτος ἐξαρκὴς δόμοις ; 
ἀργύρου πηγή τις αὐτοῖς ἐστι ,θησαυρὸς χθονός .
πότερα γὰρ τοξουλκὸς αἰχμὴ διὰ χεροῖν αὐτοῖς πρέπει ; 
οὐδαμῶς ·
ἔγχη σταδαῖα καὶ φεράσπιδες σαγαί .
τίς δὲ ποιμάνωρ ἔπεστι κἀπιδεσπόζει στρατῷ ; 
οὔτινος δοῦλοι κέκληνται φωτὸς οὐδ᾽ ὑπήκοοι .
πῶς ἂν οὖν μένοιεν ἄνδρας πολεμίους ἐπήλυδας ; 
ὥστε Δαρείου πολύν τε καὶ καλὸν φθεῖραι στρατόν .
δεινά τοι λέγεις ἰόντων τοῖς τεκοῦσι φροντίσαι .
ἀλλ᾽ ἐμοὶ δοκεῖν τάχ᾽ εἴσῃ πάντα νημερτῆ λόγον .
τοῦδε γὰρ δράμημα φωτὸς Περσικὸν πρέπει μαθεῖν ,καὶ φέρει σαφές τι πρᾶγος ἐσθλὸν ἢ κακὸν κλύειν .
ὦ γῆς ἁπάσης Ἀσιάδος πολίσματα ,ὦ Περσὶς αἶα καὶ πολὺς πλούτου λιμήν ,ὡς ἐν μιᾷ πληγῇ κατέφθαρται πολὺς ὄλβος ,τὸ Περσῶν δ᾽ ἄνθος οἴχεται πεσόν .
ὤμοι ,κακὸν μὲν πρῶτον ἀγγέλλειν κακά ·
ὅμως δ᾽ ἀνάγκη πᾶν ἀναπτύξαι πάθος ,Πέρσαι ·στρατὸς γὰρ πᾶς ὄλωλε βαρβάρων .
ἄνι᾽ ἄνια κακὰ νεόκοτα καὶ δάι᾽ ·. 
αἰαῖ ,διαίνεσθε ,Πέρσαι ,τόδ᾽ ἄχος κλύοντες .
ὡς πάντα γ᾽ ἔστ᾽ ἐκεῖνα διαπεπραγμένα ·
αὐτὸς δ᾽ ἀέλπτως νόστιμον βλέπω φάος .
ἦ μακροβίοτος ὅδε γέ τις αἰὼν ἐφάνθη γεραιοῖς ,ἀκούειν τόδε πῆμ᾽ ἄελπτον .
καὶ μὴν παρών γε κοὐ λόγους ἄλλων κλύων ,Πέρσαι ,φράσαιμ᾽ ἂν οἷ᾽ ἐπορσύνθη κακά .ὀτοτοτοῖ ,μάταν τὰ πολλὰ βέλεα παμμιγῆ γᾶς ἀπ᾽ Ἀσίδος ἦλθε δᾴ - αν ἐφ᾽ Ἑλλάδα χώραν .πλήθουσι νεκρῶν δυσπότμως ἐφθαρμένων Σαλαμῖνος ἀκταὶ πᾶς τε πρόσχωρος τόπος .
ὀτοτοτοῖ ,φίλων ἁλίδονα μέλεα πολυβαφῆ κατθανόντα λέγεις φέρε - σθαι πλάγκτ᾽ ἐν διπλάκεσσιν .
οὐδὲν γὰρ ἤρκει τόξα ,πᾶς δ᾽ ἀπώλλυτο στρατὸς δαμασθεὶς ναΐοισιν ἐμβολαῖς 
ἴυζ᾽ ἄποτμον Πέρσαις δυσαιανῆ βοὰν δᾴοις ,ὡς πάντα παγκάκως ἔφθισαν ·
αἰαῖ στρατοῦ φθαρέντος .
ὦ πλεῖστον ἔχθος ὄνομα Σαλαμῖνος κλύειν .
φεῦ ,τῶν Ἀθηνῶν ὡς στένω μεμνημένος .
στυγναί γ᾽ Ἀθᾶναι δᾴοις ·
μεμνῆσθαί τοι πάρα ὡς πολλὰς Περσίδων μάταν ἔκτισαν εὔνιδας ἠδ᾽ ἀνάνδρους .
σιγῶ πάλαι δύστηνος ἐκπεπληγμένη κακοῖς ·
ὑπερβάλλει γὰρ ἥδε συμφορὰ τὸ μήτε λέξαι μήτ᾽ ἐρωτῆσαι πάθη .
ὅμως δ᾽ ἀνάγκη πημονὰς βροτοῖς φέρειν θεῶν διδόντων ·
πᾶν δ᾽ ἀναπτύξας πάθος λέξον καταστάς ,κεἰ στένεις κακοῖς ὅμως .τίς οὐ τέθνηκε ,τίνα δὲ καὶ πενθήσομεν τῶν ἀρχελείων ,ὅστ᾽ ἐπὶ σκηπτουχίᾳ ταχθεὶς ἄνανδρον τάξιν ἠρήμου θανών ; 
Ξέρξης μὲν αὐτὸς ζῇ τε καὶ βλέπει φάος .
ἐμοῖς μὲν εἶπας δώμασιν φάος μέγα καὶ λευκὸν ἦμαρ νυκτὸς ἐκ μελαγχίμου .
Ἀρτεμβάρης δὲ μυρίας ἵππου βραβεὺς στύφλους παρ᾽ ἀκτὰς θείνεται Σιληνιῶν .
χὠ χιλίαρχος Δαδάκης πληγῇ δορὸς πήδημα κοῦφον ἐκ νεὼς ἀφήλατο ·
Τενάγων τ᾽ ἀριστεὺς Βακτρίων ἰθαιγενὴς θαλασσόπληκτον νῆσον Αἴαντος πολεῖ .Λίλαιος ,Ἀρσάμης τε κἈργήστης τρίτος ,οἵδ᾽ ἀμφὶ νῆσον τὴν πελειοθρέμμονα δινούμενοι ᾽ κύρισσον ἰσχυρὰν χθόνα ·
πηγαῖς τε Νείλου γειτονῶν Αἰγυπτίου Ἀρκτεύς ,Ἀδεύης ,καὶ φερεσσάκης τρίτος Φαρνοῦχος ,οἵδε ναὸς ἐκ μιᾶς πέσον .
Χρυσεὺς Μάταλλος μυριόνταρχος θανών ,ἵππου μελαίνης ἡγεμὼν τρισμυρίας ,πυρρὰν ζαπληθῆ δάσκιον γενειάδα ἔτεγγ᾽ ,ἀμείβων χρῶτα πορφυρέᾳ βαφῇ .
καὶ Μᾶγος Ἄραβος ,Ἀρτάβης τε Βάκτριος ,σκληρᾶς μέτοικος γῆς ,ἐκεῖ κατέφθιτο .
Ἄμιστρις Ἀμφιστρεύς τε πολύπονον δόρυ νωμῶν ,ὅ τ᾽ ἐσθλὸς Ἀριόμαρδος Σάρδεσι πένθος παρασχών ,Σεισάμης θ᾽ ὁ Μύσιος ,Θάρυβίς τε πεντήκοντα πεντάκις νεῶν ταγός ,γένος Λυρναῖος ,εὐειδὴς ἀνήρ ,κεῖται θανὼν δείλαιος οὐ μάλ᾽ εὐτυχῶς ·
Συέννεσίς τε πρῶτος εἰς εὐψυχίαν ,Κιλίκων ἄπαρχος ,εἷς ἀνὴρ πλεῖστον πόνον ἐχθροῖς παρασχών εὐκλεῶς ἀπώλετο .
τοσόνδε ταγῶν νῦν ὑπεμνήσθην πέρι .πολλῶν παρόντων δ᾽ ὀλίγ᾽ ἀπαγγέλλω κακά .αἰαῖ ,κακῶν ὕψιστα δὴ κλύω τάδε ,αἴσχη τε Πέρσαις καὶ λιγέα κωκύματα .
ἀτὰρ φράσον μοι τοῦτ᾽ ἀναστρέψας πάλιν ·
πόσον δὲ πλῆθος ἦν νεῶν Ἑλληνίδων ,ὥστ᾽ ἀξιῶσαι Περσικῷ στρατεύματι μάχην συνάψαι ναΐοισιν ἐμβολαῖς ; 
πλήθους μὲν ἂν σάφ᾽ ἴσθ᾽ ἕκατι βάρβαρον ναυσὶν κρατῆσαι .
καὶ γὰρ Ἕλλησιν μὲν ἦν ὁ πᾶς ἀριθμὸς ἐς τριακάδας δέκα ναῶν ,δεκὰς δ᾽ ἦν τῶνδε χωρὶς ἔκκριτος ·
Ξέρξῃ δέ ,καὶ γὰρ οἶδα ,χιλιὰς μὲν ἦν ὧν ἦγε πλῆθος ,αἱ δ᾽ ὑπέρκοποι τάχει ἑκατὸν δὶς ἦσαν ἑπτά θ᾽ ·
ὧδ᾽ ἔχει λόγος .
μή σοι δοκοῦμεν τῇδε λειφθῆναι μάχῃ ; 
ἀλλ᾽ ὧδε δαίμων τις κατέφθειρε στρατόν ,τάλαντα βρίσας οὐκ ἰσορρόπῳ τύχῃ .
θεοὶ πόλιν σῴζουσι Παλλάδος θεᾶς .
ἔτ᾽ ἆρ᾽ Ἀθηνῶν ἔστ᾽ ἀπόρθητος πόλις ; 
ἀνδρῶν γὰρ ὄντων ἕρκος ἐστὶν ἀσφαλές .
ἀρχὴ δὲ ναυσὶ συμβολῆς τίς ἦν ,φράσον ·τίνες κατῆρξαν ,πότερον Ἕλληνες ,μάχης ,ἢ παῖς ἐμός ,πλήθει καταυχήσας νεῶν ; 
ἦρξεν μέν ,ὦ δέσποινα ,τοῦ παντὸς κακοῦ φανεὶς ἀλάστωρ ἢ κακὸς δαίμων ποθέν .
τοσαῦτ᾽ ἔλεξε κάρθ᾽ ὑπ᾽ εὐθύμου φρενός ·
οὐ γὰρ τὸ μέλλον ἐκ θεῶν ἠπίστατο .
οἱ δ᾽ οὐκ ἀκόσμως ,ἀλλὰ πειθάρχῳ φρενὶ δεῖπνόν τ᾽ ἐπορσύνοντο ,ναυβάτης τ᾽ ἀνὴρ τροποῦτο κώπην σκαλμὸν ἀμφ᾽ εὐήρετμον .
ἐπεὶ δὲ φέγγος ἡλίου κατέφθιτο καὶ νὺξ ἐπῄει ,πᾶς ἀνὴρ κώπης ἄναξ ἐς ναῦν ἐχώρει πᾶς θ᾽ ὅπλων ἐπιστάτης ·
τάξις δὲ τάξιν παρεκάλει νεὼς μακρᾶς ·
πλέουσι δ᾽ ὡς ἕκαστος ἦν τεταγμένος ,καὶ πάννυχοι δὴ διάπλοον καθίστασαν ναῶν ἄνακτες πάντα ναυτικὸν λεών .
καὶ νὺξ ἐχώρει ,κοὐ μάλ᾽ Ἑλλήνων στρατὸς κρυφαῖον ἔκπλουν οὐδαμῇ καθίστατο ·
ἐπεί γε μέντοι λευκόπωλος ἡμέρα πᾶσαν κατέσχε γαῖαν εὐφεγγὴς ἰδεῖν ,πρῶτον μὲν ἠχῇ κέλαδος Ἑλλήνων πάρα μολπηδὸν ηὐφήμησεν ,ὄρθιον δ᾽ ἅμα ἀντηλάλαξε νησιώτιδος πέτρας ἠχώ ·
φόβος δὲ πᾶσι βαρβάροις παρῆν γνώμης ἀποσφαλεῖσιν ·
οὐ γὰρ ὡς φυγῇ παιᾶν᾽ ἐφύμνουν σεμνὸν Ἕλληνες τότε ,ἀλλ᾽ ἐς μάχην ὁρμῶντες εὐψύχῳ θράσει ·
σάλπιγξ δ᾽ ἀϋτῇ πάντ᾽ ἐκεῖν᾽ ἐπέφλεγεν .εὐθὺς δὲ κώπης ῥοθιάδος ξυνεμβολῇ ἔπαισαν ἅλμην βρύχιον ἐκ κελεύματος ,θοῶς δὲ πάντες ἦσαν ἐκφανεῖς ἰδεῖν .τὸ δεξιὸν μὲν πρῶτον εὐτάκτως κέρας ἡγεῖτο κόσμῳ ,δεύτερον δ᾽ ὁ πᾶς στόλος ἐπεξεχώρει ,καὶ παρῆν ὁμοῦ κλύειν πολλὴν βοήν ," ὦ παῖδες Ἑλλήνων ἴτε ,ἐλευθεροῦτε πατρίδ᾽ ,ἐλευθεροῦτε δὲ παῖδας ,γυναῖκας ,θεῶν τέ πατρῴων ἕδη ,θήκας τε προγόνων ·
νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών ." 
καὶ μὴν παρ᾽ ἡμῶν Περσίδος γλώσσης ῥόθος ὑπηντίαζε ,κοὐκέτ᾽ ἦν μέλλειν ἀκμή .
εὐθὺς δὲ ναῦς ἐν νηὶ χαλκήρη στόλον ἔπαισεν ·
τὰ πρῶτα μέν νυν ῥεῦμα Περσικοῦ στρατοῦ ἀντεῖχεν ·
ὡς δὲ πλῆθος ἐν στενῷ νεῶν ἤθροιστ᾽ ἀρωγὴ δ᾽ οὔτις ἀλλήλοις παρῆν ,αὐτοὶ δ᾽ ὑφ᾽ αὑτῶν ἐμβόλοις χαλκοστόμοις παίοντ᾽ ,ἔθραυον πάντα κωπήρη στόλον ,Ἑλληνικαί τε νῆες οὐκ ἀφρασμόνως κύκλῳ πέριξ ἔθεινον ,ὑπτιοῦτο δὲ σκάφη νεῶν ,θάλασσα δ᾽ οὐκέτ᾽ ἦν ἰδεῖν ,ναυαγίων πλήθουσα καὶ φόνου βροτῶν .
ἀκταὶ δὲ νεκρῶν χοιράδες τ᾽ ἐπλήθυον ,φυγῇ δ᾽ ἀκόσμῳ πᾶσα ναῦς ἠρέσσετο ,ὅσαιπερ ἦσαν βαρβάρου στρατεύματος .
τοὶ δ᾽ ὥστε θύννους ἤ τιν᾽ ἰχθύων βόλον ἀγαῖσι κωπῶν θραύμασίν τ᾽ ἐρειπίων ἔπαιον ,ἐρράχιζον ·
οἰμωγὴ δ᾽ ὁμοῦ κωκύμασιν κατεῖχε πελαγίαν ἅλα ,ἕως κελαινῆς νυκτὸς ὄμμ᾽ ἀφείλετο .
κακῶν δὲ πλῆθος ,οὐδ᾽ ἂν εἰ δέκ᾽ ἤματα στοιχηγοροίην ,οὐκ ἂν ἐκπλήσαιμί σοι .
εὖ γὰρ τόδ᾽ ἴσθι ,μηδάμ᾽ ἡμέρᾳ μιᾷ πλῆθος τοσουτάριθμον ἀνθρώπων θανεῖν .
αἰαῖ ,κακῶν δὴ πέλαγος ἔρρωγεν μέγα Πέρσαις τε καὶ πρόπαντι βαρβάρων γένει .
εὖ νυν τόδ᾽ ἴσθι ,μηδέπω μεσοῦν κακόν ·
τοιάδ᾽ ἐπ᾽ αὐτοῖς ἦλθε συμφορὰ πάθους ὡς τοῖσδε καὶ δὶς ἀντισηκῶσαι ῥοπῇ .
καὶ τίς γένοιτ᾽ ἂν τῆσδ᾽ ἔτ᾽ ἐχθίων τύχη ; 
λέξον τίν᾽ αὖ φὴς τήνδε συμφορὰν στρατῷ ἐλθεῖν κακῶν ῥέπουσαν ἐς τὰ μάσσονα .
Περσῶν ὅσοιπερ ἦσαν ἀκμαῖοι φύσιν ,ψυχήν τ᾽ ἄριστοι κεὐγένειαν ἐκπρεπεῖς ,αὐτῷ τ᾽ ἄνακτι πίστιν ἐν πρώτοις ἀεί ,τεθνᾶσιν αἰσχρῶς δυσκλεεστάτῳ μόρῳ .
οἲ ᾽ γὼ τάλαινα συμφορᾶς κακῆς ,φίλοι .
ποίῳ μόρῳ δὲ τούσδε φὴς ὀλωλέναι ; 
νῆσός τις ἔστι πρόσθε Σαλαμῖνος τόπων ,βαιά ,δύσορμος ναυσίν ,ἣν ὁ φιλόχορος Πὰν ἐμβατεύει ,ποντίας ἀκτῆς ἔπι .ἐνταῦθα πέμπει τούσδ᾽ ,ὅπως ,ὅταν νεῶν φθαρέντες ἐχθροὶ νῆσον ἐκσῳζοίατο ,κτείνοιεν εὐχείρωτον Ἑλλήνων στρατόν ,φίλους δ᾽ ὑπεκσῴζοιεν ἐναλίων πόρων ,κακῶς τὸ μέλλον ἱστορῶν .ὡς γὰρ θεὸς ναῶν ἔδωκε κῦδος Ἕλλησιν μάχης ,αὐθημερὸν φράξαντες εὐχάλκοις δέμας ὅπλοισι ναῶν ἐξέθρῳσκον ·ἀμφὶ δὲ κυκλοῦντο πᾶσαν νῆσον ,ὥστ᾽ ἀμηχανεῖν ὅποι τράποιντο .
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ χερῶν πέτροισιν ἠράσσοντο ,τοξικῆς τ᾽ ἄπο θώμιγγος ἰοὶ προσπίτνοντές ὤλλυσαν ·
τέλος δ᾽ ἐφορμηθέντες ἐξ ἑνὸς ῥόθου παίουσι ,κρεοκοποῦσι δυστήνων μέλη ,ἕως ἁπάντων ἐξαπέφθειραν βίον .
ἕδραν γὰρ εἶχε παντὸς εὐαγῆ στρατοῦ ,ὑψηλὸν ὄχθον ἄγχι πελαγίας ἁλός ·
ῥήξας δὲ πέπλους κἀνακωκύσας λιγύ ,πεζῷ παραγγείλας ἄφαρ στρατεύματι ,ἵησ᾽ ἀκόσμῳ ξὺν φυγῇ .
τοιάνδε σοι πρὸς τῇ πάροιθε συμφορὰν πάρα στένειν .
ὦ στυγνὲ δαῖμον ,ὡς ἄρ᾽ ἔψευσας φρενῶν Πέρσας ·
πικρὰν δὲ παῖς ἐμὸς τιμωρίαν κλεινῶν Ἀθηνῶν ηὗρε ,κοὐκ ἀπήρκεσαν οὓς πρόσθε Μαραθὼν βαρβάρων ἀπώλεσεν ·ὧν ἀντίποινα παῖς ἐμὸς πράξειν δοκῶν τοσόνδε πλῆθος πημάτων ἐπέσπασεν .σὺ δ᾽ εἰπέ ,ναῶν αἳ πεφεύγασιν μόρον ,ποῦ τάσδ᾽ ἔλειπες ·
οἶσθα σημῆναι τορῶς ; 
ναῶν γε ταγοὶ τῶν λελειμμένων σύδην κατ᾽ οὖρον οὐκ εὔκοσμον αἴρονται φυγήν ·
στρατὸς δ᾽ ὁ λοιπὸς ἔν τε Βοιωτῶν χθονὶ διώλλυθ᾽ ,οἱ μὲν ἀμφὶ κρηναῖον γάνος δίψῃ πονοῦντες ,οἱ δ᾽ ὑπ᾽ ἄσθματος κενοὶ διεκπερῶμεν ἔς τε Φωκέων χθόνα καὶ Δωρίδ᾽ αἶαν ,Μηλιᾶ τε κόλπον ,οὗ Σπερχειὸς ἄρδει πεδίον εὐμενεῖ ποτῷ ·
κἀντεῦθεν ἡμᾶς γῆς Ἀχαιίδος πέδον καὶ Θεσσαλῶν πόλεις ὑπεσπανισμένους βορᾶς ἐδέξαντ᾽ ·
ἔνθα δὴ πλεῖστοι ᾽ θάνον δίψῃ τε λιμῷ τ᾽ ·ἀμφότερα γὰρ ἦν τάδε .Μαγνητικὴν δὲ γαῖαν ἔς τε Μακεδόνων χώραν ἀφικόμεσθ᾽ ,ἐπ᾽ Ἀξίου πόρον ,Βόλβης θ᾽ ἕλειον δόνακα ,Πάγγαιόν τ᾽ ὄρος ,Ἠδωνίδ᾽ αἶαν ·
νυκτὶ δ᾽ ἐν ταύτῃ θεὸς χειμῶν᾽ ἄωρον ὦρσε ,πήγνυσιν δὲ πᾶν ῥέεθρον ἁγνοῦ Στρυμόνος .
θεοὺς δέ τις τὸ πρὶν νομίζων οὐδαμοῦ τότ᾽ ηὔχετο λιταῖσι ,γαῖαν οὐρανόν τε προσκυνῶν .
ἐπεὶ δὲ πολλὰ θεοκλυτῶν ἐπαύσατο στρατός ,περᾷ κρυσταλλοπῆγα διὰ πόρον ·
χὤστις μὲν ἡμῶν πρὶν σκεδασθῆναι θεοῦ ἀκτῖνας ὡρμήθη ,σεσωσμένος κυρεῖ .φλέγων γὰρ αὐγαῖς λαμπρὸς ἡλίου κύκλος μέσον πόρον διῆκε ,θερμαίνων φλογί .πῖπτον δ᾽ ἐπ᾽ ἀλλήλοισιν ·ηὐτύχει δέ τοι ὅστις τάχιστα πνεῦμ᾽ ἀπέρρηξεν βίου .ὅσοι δὲ λοιποὶ κἄτυχον σωτηρίας ,Θρῄκην περάσαντες μόγις πολλῷ πόνῳ ,ἥκουσιν ἐκφυγόντες ,οὐ πολλοί τινες ,ἐφ᾽ ἑστιοῦχον γαῖαν ·
ὡς στένειν πόλιν Περσῶν ,ποθοῦσαν φιλτάτην ἥβην χθονός .
πολλὰ δ᾽ ἐκλείπω λέγων κακῶν ἃ Πέρσαις ἐγκατέσκηψεν θεός .
ὦ δυσπόνητε δαῖμον ,ὡς ἄγαν βαρὺς ποδοῖν ἐνήλου παντὶ Περσικῷ γένει .
οἲ ᾽ γὼ τάλαινα διαπεπραγμένου στρατοῦ ·
ὦ νυκτὸς ὄψις ἐμφανὴς ἐνυπνίων ,ὡς κάρτα μοι σαφῶς ἐδήλωσας κακά .
ὑμεῖς δὲ φαύλως αὔτ᾽ ἄγαν ἐκρίνατε .
ὅμως δ᾽ ,ἐπειδὴ τῇδ᾽ ἐκύρωσεν φάτις ὑμῶν ,θεοῖς μὲν πρῶτον εὔξασθαι θέλω ·
ἔπειτα Γῇ τε καὶ φθιτοῖς δωρήματα ἥξω λαβοῦσα πέλανον ἐξ οἴκων ἐμῶν ,- ἐπίσταμαι μὲν ὡς ἐπ᾽ ἐξειργασμένοις ,ἀλλ᾽ ἐς τὸ λοιπὸν εἴ τι δὴ λῷον πέλοι .ὑμᾶς δὲ χρὴ ᾽ πὶ τοῖσδε τοῖς πεπραγμένοις πιστοῖσι πιστὰ ξυμφέρειν βουλεύματα ·
καὶ παῖδ᾽ ,ἐάν περ δεῦρ᾽ ἐμοῦ πρόσθεν μόλῃ ,παρηγορεῖτε ,καὶ προπέμπετ᾽ ἐς δόμους ,μὴ καί τι πρὸς κακοῖσι προσθῆται κακόν .
ὦ Ζεῦ βασιλεῦ ,νῦν γὰρ Περσῶν τῶν μεγαλαύχων καὶ πολυάνδρων στρατιὰν ὀλέσας ἄστυ τὸ Σούσων ἠδ᾽ Ἀγβατάνων πένθει δνοφερῷ κατέκρυψας ·
πολλαὶ δ᾽ ἀταλαῖς χερσὶ καλύπτρας κατερεικόμεναι διαμυδαλέοις δάκρυσι κόλπους τέγγουσ᾽ ,ἄλγους μετέχουσαι .
αἱ δ᾽ ἁβρόγοοι Περσίδες ἀνδρῶν ποθέουσαι ἰδεῖν ἀρτιζυγίαν ,λέκτρων εὐνὰς ἁβροχίτωνας ,χλιδανῆς ἥβης τέρψιν ,ἀφεῖσαι ,πενθοῦσι γόοις ἀκορεστοτάτοις .
κἀγὼ δὲ μόρον τῶν οἰχομένων αἴρω δοκίμως πολυπενθῆ .
νῦν γὰρ δὴ πρόπασα μὲν στένει γαῖ᾽ Ἀσιὰς ἐκκενουμένα .
Ξέρξης μὲν ἄγαγεν ,ποποῖ ,Ξέρξης δ᾽ ἀπώλεσεν ,τοτοῖ ,Ξέρξης δὲ πάντ᾽ ἐπέσπε δυσφρόνως βαρίδεσσι ποντίαις .
τίπτε Δαρεῖος μὲν οὕ - τω τότ᾽ ἀβλαβὴς ἐπῆν τόξαρχος πολιήταις ,Σουσίδαις φίλος ἄκτωρ ; 
πεζούς τε γὰρ καὶ θαλασσίους λινόπτεροι κυανώπιδες νᾶες μὲν ἄγαγον ,ποποῖ ,νᾶες δ᾽ ἀπώλεσαν ,τοτοῖ ,νᾶες πανωλέθροισιν ἐμβολαῖς ,αἵ τ᾽ Ἰαόνων χέρες .
τυτθὰ δ᾽ ἐκφυγεῖν ἄνακτ᾽ αὐτὸν εἰσακούομεν Θρῄκης ἂμ πεδιήρεις δυσχίμους τε κελεύθους .
τοὶ δ᾽ ἄρα πρωτόμοιροι ,φεῦ ,λειφθέντες πρὸς ἀνάγκας ,ἠέ ,ἀκτὰς ἀμφὶ Κυχρείας ,ὀᾶ ,σύρονται ·στένε καὶ δακνά - ζου ,βαρὺ δ᾽ ἀμβόασον οὐράνι᾽ ἄχη ,ὀᾶ ·τεῖνε δὲ δυσβάυκτον βοᾶτιν τάλαιναν αὐδάν .γναπτόμενοι δὲ δίνᾳ ,φεῦ ,σκύλλονται πρὸς ἀναύδων ,ἠέ ,παίδων τᾶς ἀμιάντου ,ὀᾶ .πενθεῖ δ᾽ ἄνδρα δόμος στερη - θείς τοκέες τ᾽ ἄπαιδες δαιμόνι᾽ ἄχη ,ὀᾶ ,δυρόμενοι γέροντες τὸ πᾶν δὴ κλύουσιν ἄλγος .
τοὶ δ᾽ ἀνὰ γᾶν Ἀσίαν δὴν οὐκέτι περσονομοῦνται ,οὐδ᾽ ἔτι δασμοφοροῦσιν δεσποσύνοισιν ἀνάγκαις ,οὐδ᾽ ἐς γᾶν προπίτνοντες ἅζονται ·
βασιλεία γὰρ διόλωλεν ἰσχύς .
οὐδ᾽ ἔτι γλῶσσα βροτοῖσιν ἐν φυλακαῖς ·
λέλυται γὰρ λαὸς ἐλεύθερα βάζειν ,ὡς ἐλύθη ζυγὸν ἀλκᾶς .
αἱμαχθεῖσα δ᾽ ἄρουραν Αἴαντος περικλύστα νᾶσος ἔχει τὰ Περσᾶν .
φίλοι ,κακῶν μὲν ὅστις ἔμπειρος κυρεῖ ,ἐπίσταται βροτοῖσιν ὡς ὅταν κλύδων κακῶν ἐπέλθῃ πάντα δειμαίνειν φιλεῖ ·
ὅταν δ᾽ ὁ δαίμων εὐροῇ ,πεποιθέναι τὸν αὐτὸν αἰεὶ δαίμον᾽ οὐριεῖν τύχην .
ἐμοὶ γὰρ ἤδη πάντα μὲν φόβου πλέα ἐν ὄμμασιν τἀνταῖα φαίνεται θεῶν ,βοᾷ δ᾽ ἐν ὠσὶ κέλαδος οὐ παιώνιος ·
τοία κακῶν ἔκπληξις ἐκφοβεῖ φρένας .
τοιγὰρ κέλευθον τήνδ᾽ ἄνευ τ᾽ ὀχημάτων χλιδῆς τε τῆς πάροιθεν ἐκ δόμων πάλιν ἔστειλα ,παιδὸς πατρὶ πρευμενεῖς χοὰς φέρουσ᾽ ,ἅπερ νεκροῖσι μειλικτήρια ,βοός τ᾽ ἀφ᾽ ἁγνῆς λευκὸν εὔποτον γάλα ,τῆς τ᾽ ἀνθεμουργοῦ στάγμα ,παμφαὲς μέλι ,λιβάσιν ὑδρηλαῖς παρθένου πηγῆς μέτα ,ἀκήρατόν τε μητρὸς ἀγρίας ἄπο ποτὸν παλαιᾶς ἀμπέλου γάνος τόδε ·τῆς τ᾽ αἰὲν ἐν φύλλοισι θαλλούσης βίον ξανθῆς ἐλαίας καρπὸς εὐώδης πάρα ,ἄνθη τε πλεκτά ,παμφόρου γαίας τέκνα ,ἀλλ᾽ ,ὦ φίλοι ,χοαῖσι ταῖσδε νερτέρων ὕμνους ἐπευφημεῖτε ,τόν τε δαίμονα Δαρεῖον ἀνακαλεῖσθε ,γαπότους δ᾽ ἐγὼ τιμὰς 
βασίλεια γύναι ,πρέσβος Πέρσαις ,σύ τε πέμπε χοὰς θαλάμους ὑπὸ γῆς ,ἡμεῖς θ᾽ ὕμνοις αἰτησόμεθα φθιμένων πομποὺς εὔφρονας εἶναι κατὰ γαίας .
ἀλλά ,χθόνιοι δαίμονες ἁγνοί ,Γῆ τε καὶ Ἑρμῆ ,βασιλεῦ τ᾽ ἐνέρων ,πέμψατ᾽ ἔνερθεν ψυχὴν ἐς φῶς ·
εἰ γάρ τι κακῶν ἄκος οἶδε πλέον ,μόνος ἂν θνητῶν πέρας εἴποι .
ἦ ῥ᾽ ἀίει μου μακαρίτας ἰσοδαίμων βασιλεὺς βάρβαρ᾽ ἀσαφηνῆ ἱέντος τὰ παναίολ᾽ αἰ - ανῆ δύσθροα βάγματ᾽ ,ἢ παντάλαν᾽ ἄχη διαβοάσω ; 
νέρθεν ἆρα κλύει μου ; 
ἀλλὰ σύ μοι Γᾶ τε καὶ ἄλλοι χθονίων ἁγεμόνες δαίμονα μεγαυχῆ ἰόντ᾽ αἰνέσατ᾽ ἐκ δόμων ,Περσᾶν Σουσιγενῆ θεόν ·
πέμπετε δ᾽ ἄνω οἷον οὔπω Περσὶς αἶ᾽ ἐκάλυψεν .
ἦ φίλος ἁνήρ ,φίλος ὄχθος ·
φίλα γὰρ κέκευθεν ἤθη .
Ἀιδωνεὺς δ᾽ ἀναπομ - πὸς ἀνείης ,Ἀιδωνεύς ,θεῖον ἀνάκτορα Δαριᾶνα .
ἠέ .οὐδὲ γὰρ ἄνδρας ποτ᾽ ἀπώλλυ πολεμοφθόροισιν ἄταις ,θεομήστωρ δ᾽ ἐκικλή - σκετο Πέρσαις ,θεομήστωρ δ᾽ ἔσκεν ,ἐπεὶ στρατὸν εὖ ποδούχει .ἠέ .
βαλήν ,ἀρχαῖος βαλήν ,ἴθι ,ἱκοῦ ·
ἔλθ᾽ ἐπ᾽ ἄκρον κόρυμβον ὄχθου ,κροκόβαπτον ποδὸς εὔμαριν ἀείρων ,βασιλείου τιάρας φάλαρον πιφαύσκων .
βάσκε πάτερ ἄκακε Δαριάν ,οἶ .
ὅπως αἰανῆ κλύῃς νέα τ᾽ ἄχη ,δέσποτα δεσπότου φάνηθι .
Στυγία γάρ τις ἐπ᾽ ἀχλὺς πεπόταται ·νεολαία γὰρ ἤδη κατὰ πᾶσ᾽ ὄλωλεν .
βάσκε πάτερ ἄκακε Δαριάν ,οἶ .
αἰαῖ αἰαῖ ·
ὦ πολύκλαυτε φίλοισι θανών ,̣ τί τάδε δυνάτα δυνάτα περὶ τᾷ σᾷ δίδυμα [ διαγόεν ] ἁμάρτια ;̣ πᾶσαι γᾷ τᾷδ᾽ ἐξέφθινται τρίσκαλμοι νᾶες ἄναες ἄναες .
ὦ πιστὰ πιστῶν ἥλικές θ᾽ ἥβης ἐμῆς Πέρσαι γεραιοί ,τίνα πόλις πονεῖ πόνον ; 
στένει ,κέκοπται ,καὶ χαράσσεται πέδον .
λεύσσων δ᾽ ἄκοιτιν τὴν ἐμὴν τάφου πέλας ταρβῶ ,χοὰς δὲ πρευμενὴς ἐδεξάμην .
ὑμεῖς δὲ θρηνεῖτ᾽ ἐγγὺς ἑστῶτες τάφου καὶ ψυχαγωγοῖς ὀρθιάζοντες γόοις οἰκτρῶς καλεῖσθέ μ᾽ ·
ἐστὶ δ᾽ οὐκ εὐέξοδον ,ἄλλως τε πάντως χοἰ κατὰ χθονὸς θεοὶ λαβεῖν ἀμείνους εἰσὶν ἢ μεθιέναι .
ὅμως δ᾽ ἐκείνοις ἐνδυναστεύσας ἐγὼ ἥκω .
τάχυνε δ᾽ ὡς ἄμεμπτος ὦ χρόνου .
τί ἐστι Πέρσαις νεοχμὸν ἐμβριθὲς κακόν ·
σέβομαι μὲν προσιδέσθαι ,σέβομαι δ᾽ ἀντία λέξαι σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει .ἀλλ᾽ ἐπεὶ κάτωθεν ἦλθον σοῖς γόοις πεπεισμένος ,μή τι μακιστῆρα μῦθον ,ἀλλὰ σύντομον λέγων εἰπὲ καὶ πέραινε πάντα ,τὴν ἐμὴν αἰδῶ μεθείς .δίεμαι μὲν χαρίσασθαι ,δίεμαι δ᾽ ἀντία φάσθαι ,λέξας δύσλεκτα φίλοισιν .ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται ,τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽ εὐγενὲς γύναι ,κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι λέξον ·
ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ᾽ ἂν τύχοι βροτοῖς .
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης ,πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακὰ γίγνεται θνητοῖς ,ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ ,πρόσω .
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ ὡς ἕως τ᾽ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου ζηλωτὸς ὢν βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες ,νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα ,πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος .
πάντα γάρ ,Δαρεῖ᾽ ἀκούσῃ μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ .
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ᾽ ,ὡς εἰπεῖν ἔπος .
τίνι τρόπῳ ; 
λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτὸς ἢ στάσις πόλει ; 
οὐδαμῶς ·
ἀλλ᾽ ἀμφ᾽ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός .
τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει ; φράσον .
θούριος Ξέρξης ,κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα .
πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ᾽ ἐμώρανεν τάλας ; 
ἀμφότερα ·
διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν .
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν ; 
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν ,ὥστ᾽ ἔχειν πόρον .
καὶ τόδ᾽ ἐξέπραξεν ,ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν ·
ὧδ᾽ ἔχει ·
γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο .
φεῦ ,μέγας τις ἦλθε δαίμων ,ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς .
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν .
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε ; 
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν .
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί ; 
πρὸς τάδ᾽ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει .
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ .
Βακτρίων δ᾽ ἔρρει πανώλης δῆμος ,οὐδέ τις γέρων .
ὦ μέλεος ,οἵαν ἄρ᾽ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν .
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα - πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν ; 
ἔστι τις σωτηρία ; 
ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν .
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε ,τοῦτ᾽ ἐτήτυμον ; 
ναί ·
λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γ᾽ ,οὐδ᾽ ἔνι στάσις .φεῦ ,ταχεῖά γ᾽ ἦλθε χρησμῶν πρᾶξις ,ἐς δὲ παῖδ᾽ ἐμὸν Ζεὺς ἀπέσκηψεν τελευτὴν θεσφάτων ·
ἐγὼ δέ που διὰ μακροῦ χρόνου τάδ᾽ ηὔχουν ἐκτελευτήσειν θεούς ·
ἀλλ᾽ ὅταν σπεύδῃ τις αὐτός ,χὠ θεὸς συνάπτεται .
νῦν κακῶν ἔοικε πηγὴ πᾶσιν ηὑρῆσθαι φίλοις .
παῖς δ᾽ ἐμὸς τάδ᾽ οὐ κατειδὼς ἤνυσεν νέῳ θράσει ·
ὅστις Ἑλλήσποντον ἱρὸν δοῦλον ὣς δεσμώμασιν ἤλπισε σχήσειν ῥέοντα ,Βόσπορον ῥόον θεοῦ ·
καὶ πόρον μετερρύθμιζε ,καὶ πέδαις σφυρηλάτοις περιβαλὼν πολλὴν κέλευθον ἤνυσεν πολλῷ στρατῷ ,θνητὸς ὢν θεῶν τε πάντων ᾤετ᾽ ,οὐκ εὐβουλίᾳ ,καὶ Ποσειδῶνος κρατήσειν .
πῶς τάδ᾽ οὐ νόσος φρενῶν εἶχε παῖδ᾽ ἐμόν ; 
δέδοικα μὴ πολὺς πλούτου πόνος οὑμὸς ἀνθρώποις γένηται τοῦ φθάσαντος ἁρπαγή .
ταῦτά τοι κακοῖς ὁμιλῶν ἀνδράσιν διδάσκεται θούριος Ξέρξης ·
λέγουσι δ᾽ ὡς σὺ μὲν μέγαν τέκνοις πλοῦτον ἐκτήσω ξὺν αἰχμῇ ,τὸν δ᾽ ἀνανδρίας ὕπο ἔνδον αἰχμάζειν ,πατρῷον δ᾽ ὄλβον οὐδὲν αὐξάνειν .
τοιάδ᾽ ἐξ ἀνδρῶν ὀνείδη πολλάκις κλύων κακῶν τήνδ᾽ ἐβούλευσεν κέλευθον καὶ στράτευμ᾽ ἐφ᾽ Ἑλλάδα .
τοιγάρ σφιν ἔργον ἐστὶν ἐξειργασμένον μέγιστον ,ἀείμνηστον ,οἷον οὐδέπω τόδ᾽ ἄστυ Σούσων ἐξεκείνωσεν πεσόν ,ἐξ οὗτε τιμὴν Ζεὺς ἄναξ τήνδ᾽ ὤπασεν ,ἕν᾽ ἄνδρ᾽ ἁπάσης Ἀσίδος μηλοτρόφου ταγεῖν ,ἔχοντα σκῆπτρον εὐθυντήριον .
Μῆδος γὰρ ἦν ὁ πρῶτος ἡγεμὼν στρατοῦ ·
ἄλλος δ᾽ ἐκείνου παῖς τόδ᾽ ἔργον ἤνυσεν ·
φρένες γὰρ αὐτοῦ θυμὸν ᾠακοστρόφουν .τρίτος δ᾽ ἀπ᾽ αὐτοῦ Κῦρος ,εὐδαίμων ἀνήρ ,ἄρξας ἔθηκε πᾶσιν εἰρήνην φίλοις ·
Λυδῶν δὲ λαὸν καὶ Φρυγῶν ἐκτήσατο ,Ἰωνίαν τε πᾶσαν ἤλασεν βίᾳ .
θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν ,ὡς εὔφρων ἔφυ .
Κύρου δὲ παῖς τέταρτος ηὔθυνε στρατόν .
πέμπτος δὲ Μάρδος ἦρξεν ,αἰσχύνη πάτρᾳ θρόνοισί τ᾽ ἀρχαίοισι ·
τὸν δὲ σὺν δόλῳ Ἀρταφρένης ἔκτεινεν ἐσθλὸς ἐν δόμοις ,ξὺν ἀνδράσιν φίλοισιν ,οἷς τόδ᾽ ἦν χρέος .
[ἕκτος δὲ Μάραφις ,ἕβδομος δ᾽ Ἀρταφρένης .
] κἀγὼ πάλου τ᾽ ἔκυρσα τοῦπερ ἤθελον ,κἀπεστράτευσα πολλὰ σὺν πολλῷ στρατῷ ·
ἀλλ᾽ οὐ κακὸν τοσόνδε προσέβαλον πόλει .
Ξέρξης δ᾽ ἐμὸς παῖς ὢν νέος νέα φρονεῖ ,κοὐ μνημονεύει τὰς ἐμὰς ἐπιστολάς ·εὖ γὰρ σαφῶς τόδ᾽ ἴστ᾽ ,ἐμοὶ ξυνήλικες ,ἅπαντες ἡμεῖς ,οἳ κράτη τάδ᾽ ἔσχομεν ,οὐκ ἂν φανεῖμεν πήματ᾽ ἔρξαντες τόσα .τί οὖν ,ἄναξ Δαρεῖε ,ποῖ καταστρέφεις λόγων τελευτήν ; 
πῶς ἂν ἐκ τούτων ἔτι πράσσοιμεν ὡς ἄριστα Περσικὸς λεώς ; 
εἰ μὴ στρατεύοισθ᾽ ἐς τὸν Ἑλλήνων τόπον ,μηδ᾽ εἰ στράτευμα πλεῖον τὸ Μηδικόν .
αὐτὴ γὰρ ἡ γῆ ξύμμαχος κείνοις πέλει .
πῶς τοῦτ᾽ ἔλεξας ,τίνι τρόπῳ δὲ συμμαχεῖ ; 
κτείνουσα λιμῷ τοὺς ὑπερπόλλους ἄγαν .
ἀλλ᾽ εὐσταλῆ τοι λεκτὸν ἀροῦμεν στόλον .
ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὁ μείνας νῦν ἐν Ἑλλάδος τόποις στρατὸς κυρήσει νοστίμου σωτηρίας .
πῶς εἶπας ; 
οὐ γὰρ πᾶν στράτευμα βαρβάρων περᾷ τὸν Ἕλλης πορθμὸν Εὐρώπης ἄπο ; 
παῦροι γε πολλῶν ,εἴ τι πιστεῦσαι θεῶν χρὴ θεσφάτοισιν ,ἐς τὰ νῦν πεπραγμένα βλέψαντα ·
συμβαίνει γὰρ οὐ τὰ μέν ,τὰ δ᾽ οὔ .
κεἴπερ τάδ᾽ ἐστί ,πλῆθος ἔκκριτον στρατοῦ λείπει κεναῖσιν ἐλπίσιν πεπεισμένος .
μίμνουσι δ᾽ ἔνθα πεδίον Ἀσωπὸς ῥοαῖς ἄρδει ,φίλον πίασμα Βοιωτῶν χθονί ·
οὗ σφιν κακῶν ὕψιστ᾽ ἐπαμμένει παθεῖν ,ὕβρεως ἄποινα κἀθέων φρονημάτων ·
οἳ γῆν μολόντες Ἑλλάδ᾽ οὐ θεῶν βρέτη ᾐδοῦντο συλᾶν οὐδὲ πιμπράναι νεώς ·
βωμοὶ δ᾽ ἄιστοι ,δαιμόνων θ᾽ ἱδρύματα πρόρριζα φύρδην ἐξανέστραπται βάθρων .
τοιγὰρ κακῶς δράσαντες οὐκ ἐλάσσονα πάσχουσι ,τὰ δὲ μέλλουσι ,κοὐδέπω κακῶν κρηνὶς ἀπέσβηκ᾽ ἀλλ᾽ ἔτ᾽ ἐκπιδύεται .τόσος γὰρ ἔσται πέλανος αἱματοσφαγὴς πρὸς γῇ Πλαταιῶν Δωρίδος λόγχης ὕπο ·θῖνες νεκρῶν δὲ καὶ τριτοσπόρῳ γονῇ ἄφωνα σημανοῦσιν ὄμμασιν βροτῶν ὡς οὐχ ὑπέρφευ θνητὸν ὄντα χρὴ φρονεῖν .
ὕβρις γὰρ ἐξανθοῦσ᾽ ἐκάρπωσεν στάχυν ἄτης ,ὅθεν πάγκλαυτον ἐξαμᾷ θέρος .
τοιαῦθ᾽ ὁρῶντες τῶνδε τἀπιτίμια μέμνησθ᾽ Ἀθηνῶν Ἑλλάδος τε ,μηδέ τις ὑπερφρονήσας τὸν παρόντα δαίμονα ἄλλων ἐρασθεὶς ὄλβον ἐκχέῃ μέγαν .
Ζεύς τοι κολαστὴς τῶν ὑπερκόμπων ἄγαν φρονημάτων ἔπεστιν ,εὔθυνος βαρύς .
πρὸς ταῦτ᾽ ἐκεῖνον ,σωφρονεῖν κεχρημένον ,πινύσκετ᾽ εὐλόγοισι νουθετήμασιν ,λῆξαι θεοβλαβοῦνθ᾽ ὑπερκόμπῳ θράσει .
σὺ δ᾽ ,ὦ γεραιὰ μῆτερ ἡ Ξέρξου φίλη ,ἐλθοῦσ᾽ ἐς οἴκους κόσμον ὅστις εὐπρεπὴς λαβοῦσ᾽ ὑπαντίαζε παιδί .
πάντα γὰρ κακῶν ὑπ᾽ ἄλγους λακίδες ἀμφὶ σώματι στημορραγοῦσι ποικίλων ἐσθημάτων .
ἀλλ᾽ αὐτὸν εὐφρόνως σὺ πράυνον λόγοις ·
μόνης γάρ ,οἶδα ,σοῦ κλύων ἀνέξεται .
ἐγὼ δ᾽ ἄπειμι γῆς ὑπὸ ζόφον κάτω .
ὑμεῖς δέ ,πρέσβεις ,χαίρετ᾽ ,ἐν κακοῖς ὅμως ψυχῇ διδόντες ἡδονὴν καθ᾽ ἡμέραν ,ὡς τοῖς θανοῦσι πλοῦτος οὐδὲν ὠφελεῖ .ἦ πολλὰ καὶ παρόντα καὶ μέλλοντ᾽ ἔτι ἤλγησ᾽ ἀκούσας βαρβάροισι πήματα .ὦ δαῖμον ,ὥς με πόλλ᾽ ἐσέρχεται κακὰ ἄλγη ,μάλιστα δ᾽ ἥδε συμφορὰ δάκνει ,ἀτιμίαν γε παιδὸς ἀμφὶ σώματι ἐσθημάτων κλύουσαν ,ἥ νιν ἀμπέχει .ἀλλ᾽ εἶμι ,καὶ λαβοῦσα κόσμον ἐκ δόμων ὑπαντιάζειν παιδί μου πειράσομαι .οὐ γὰρ τὰ φίλτατ᾽ ἐν κακοῖς προδώσομεν .ὦ πόποι ἦ μεγάλας ἀγαθᾶς τε πο - λισσονόμου βιοτᾶς ἐπεκύρσαμεν ,εὖθ᾽ ὁ γηραιὸς πανταρκὴς 
καὶ τὰς ἀγχιάλους ἐκράτυνε μεσάκτους ,Λῆμνον ,Ἰκάρου θ᾽ ἕδος ,καὶ Ῥόδον ἠδὲ Κνίδον Κυπρίας τε πόλεις ,Πάφον ,ἠδὲ Σόλους ,Σαλαμῖνά τε ,τᾶς νῦν ματρόπολις τῶνδ᾽ αἰτία στεναγμῶν .
καὶ τὰς εὐκτεάνους κατὰ κλῆρον Ἰαόνιον πολυάνδρους Ἑλλάνων ἐκράτει σφετέραις φρεσίν .
ἀκάματον δὲ παρῆν σθένος ἀνδρῶν τευχηστήρων παμμίκτων τ᾽ ἐπικούρων .
νῦν δ᾽ οὐκ ἀμφιλόγως θεότρεπτα τάδ᾽ αὖ φέρομεν πολέμοισι δμαθέντες μεγάλως πλαγαῖσι ποντίαισιν .
ἰώ ,δύστηνος ἐγὼ στυγερᾶς μοίρας τῆσδε κυρήσας ἀτεκμαρτοτάτης ,ὡς ὠμοφρόνως δαίμων ἐνέβη Περσῶν γενεᾷ ·
τί πάθω τλήμων ; 
λέλυται γὰρ ἐμοὶ γυίων ῥώμη τήνδ᾽ ἡλικίαν ἐσιδόντ᾽ ἀστῶν .
εἴθ᾽ ὄφελεν ,Ζεῦ ,κἀμὲ μετ᾽ ἀνδρῶν τῶν οἰχομένων θανάτου κατὰ μοῖρα καλύψαι .
ὀτοτοῖ ,βασιλεῦ ,στρατιᾶς ἀγαθῆς καὶ περσονόμου τιμῆς μεγάλης ,κόσμου τ᾽ ἀνδρῶν ,οὓς νῦν δαίμων ἐπέκειρεν .
γᾶ δ᾽ αἰάζει τὰν ἐγγαίαν ἥβαν Ξέρξᾳ κταμέναν Ἅιδου σάκτορι Περσᾶν .
ᾁδοβάται γὰρ πολλοὶ φῶτες ,χώρας ἄνθος ,τοξοδάμαντες ,πάνυ ταρφύς τις μυριὰς ἀνδρῶν ,ἐξέφθινται .
αἰαῖ αἰαῖ κεδνᾶς ἀλκᾶς .
Ἀσία δὲ χθών ,βασιλεῦ γαίας ,αἰνῶς αἰνῶς ἐπὶ γόνυ κέκλιται .
ὅδ᾽ ἐγώ ,οἰοῖ ,αἰακτὸς μέλεος γέννᾳ γᾷ τε πατρῴᾳ κακὸν ἄρ᾽ ἐγενόμαν .
πρόσφθογγόν σοι νόστου τὰν κακοφάτιδα βοάν ,κακομέλετον ἰὰν Μαριανδυνοῦ θρηνητῆρος πέμψω πέμψω ,πολύδακρυν ἰαχάν .
ἵετ᾽ αἰανῆ [καὶ] πάνδυρτον δύσθροον αὐδάν .
δαίμων γὰρ ὅδ᾽ αὖ μετάτροπος ἐπ᾽ ἐμοί .
ἥσω τοι τὰν πάνδυρτον ,σὰ πάθη τε σέβων ἁλίτυπά τε βάρη ,πόλεως γέννας πενθητῆρος ·
κλάγξω κλάγξω δὲ γόον ἀρίδακρυν .
Ἰάνων γὰρ ἀπηύρα ,Ἰάνων ναύφρακτος Ἄρης ἑτεραλκὴς νυχίαν πλάκα κερσάμενος δυσδαίμονά τ᾽ ἀκτάν .οἰοιοῖ βόα καὶ πάντ᾽ ἐκπεύθου .- ποῦ δὲ φίλων ἄλλος ὄχλος ,ποῦ δέ σοι παραστάται ,οἷος ἦν Φαρανδάκης ,Σούσας ,Πελάγων ,[καὶ] Δοτάμας ,ἠδ᾽ Ἀ - γδαβάτας ,Ψάμμις ,Σουσισκάνης τ᾽ Ἀγβάτανα λιπών ; 
ὀλοοὺς ἀπέλειπον Τυρίας ἐκ ναὸς ἔρροντας ἐπ᾽ ἀκταῖς Σαλαμινιάσι στυφελοῦ θείνοντας ἐπ᾽ ἀκτᾶς .
οἰοιοῖ ,βόα ·ποῦ σοι Φαρνοῦχος Ἀριόμαρδός τ᾽ ἀγαθός ,ποῦ δὲ Σευάλκης ἄναξ ,ἢ Λίλαιος εὐπάτωρ ,Μέμφις ,Θάρυβις ,καὶ Μασίστρας ,Ἀρτεμβάρης τ᾽ ἠδ᾽ Ὑσταίχμας ; 
τάδε σ᾽ ἐπανερόμαν .
ἰὼ ἰώ μοί μοι τὰς ὠγυγίους κατιδόντες στυγνὰς Ἀθάνας πάντες ἑνὶ πιτύλῳ ,ἐὴ ἐή ,τλάμονες ἀσπαίρουσι χέρσῳ .ἦ καὶ τὸν Περσᾶν αὐτοῦ τὸν σὸν πιστὸν πάντ᾽ ὀφθαλμὸν μυρία μυρία πεμπαστὰν Βατανώχου παῖδ᾽ Ἄλπιστον τοῦ Σησάμα τοῦ Μεγαβάτα ,Πάρθον τε μέγαν τ᾽ Οἰβάρην ἔλιπες ἔλιπες ; 
ὢ ὢ ὢ δᾴων .
Πέρσαις ἀγαυοῖς κακὰ πρόκακα λέγεις .
ἰὼ ἰὼ δῆτα ἴυγγ᾽ ἀγαθῶν ἑτάρων μοι [ὑπομιμνήσκεις] κινεῖς ἄλαστα στυγνὰ πρόκακα λέγων .
βοᾷ βοᾷ μοι μελέων ἔντοσθεν ἦτορ .
καὶ μὴν ἄλλους γε ποθοῦμεν ,Μάρδων ἀνδρῶν μυριοταγὸν Ξάνθιν ἄρειόν τ᾽ Ἀγχάρην ,Δίαιξίν τ᾽ ἠδ᾽ Ἀρσάκην ἱππιάνακτας ,Κηγδαδάταν καὶ Λυθίμναν Τόλμον τ᾽ αἰχμᾶς ἀκόρεστον .
ἔταφον ἔταφον ,οὐκ ἀμφὶ σκηναῖς τροχηλάτοισιν ὄπιθεν [δ᾽ ·
βεβᾶσι γὰρ τοίπερ ἀγρέται στρατοῦ .
βεβᾶσιν ,οἴ ,νώνυμοι .
ἰὴ ἰή ,ἰὼ ἰώ .
ἰὼ ἰώ ,δαίμονες ,ἔθεθ᾽ ἄελπτον κακὸν διαπρέπον ,οἷον δέδορκεν Ἄτα .
πεπλήγμεθ᾽ οἵᾳ δι᾽ αἰῶνος τύχᾳ ·
πεπλήγμεθ᾽ ·
εὔδηλα γάρ ·
νέᾳ νέᾳ δύᾳ δύᾳ .
κύρσαντες οὐκ εὐτυχῶς Ἰάνων ναυβατᾶν .
δυσπόλεμον δὴ γένος τὸ Περσᾶν .
πῶς δ᾽ οὔ ; 
στρατὸν μὲν τοσοῦ - τον τάλας πέπληγμαι .τί δ᾽ οὔκ ; ὄλωλεν μεγάλως τὰ Περσᾶν .ὁρᾷς τὸ λοιπὸν τόδε τᾶς ἐμᾶς στολᾶς ; 
ὁρῶ ὁρῶ .
τόνδε τ᾽ ὀιστοδέγμονα - τί τόδε λέγεις σεσωσμένον ; 
θησαυρὸν βελέεσσιν ; 
βαιά γ᾽ ὡς ἀπὸ πολλῶν .
ἐσπανίσμεθ᾽ ἀρωγῶν .
Ἰάνων λαὸς οὐ φυγαίχμας .
ἀγανόρειος ·
κατεῖ - δον δὲ πῆμ᾽ ἄελπτον .
τραπέντα ναύφρακτον ἐρεῖς ὅμιλον ; 
πέπλον δ᾽ ἐπέρρηξ᾽ ἐπὶ συμφορᾷ κακοῦ .
παπαῖ παπαῖ .
καὶ πλέον ἢ παπαῖ μὲν οὖν .
δίδυμα γάρ ἐστι καὶ τριπλᾶ - λυπρά ,χάρματα δ᾽ ἐχθροῖς .
καὶ σθένος γ᾽ ἐκολούσθη - γυμνός εἰμι προπομπῶν .
φίλων ἄταισι ποντίαισιν ·
δίαινε δίαινε πῆμα ·
αἰαῖ αἰαῖ ,δύα δύα .
βόα νυν ἀντίδουπά μοι .
δόσιν κακὰν κακῶν κακοῖς .
ἴυζε μέλος ὁμοῦ τιθείς .
ὀτοτοτοτοῖ .
βαρεῖά γ᾽ ἅδε συμφορά .
οἲ μάλα καὶ τόδ᾽ ἀλγῶ .
ἔρεσσ᾽ ἔρεσσε καὶ στέναζ᾽ ἐμὴν χάριν .
διαίνομαι γοεδνὸς ὤν .
βόα νυν ἀντίδουπά μοι .
μέλειν πάρεστι ,δέσποτα .
ἐπορθίαζέ νυν γόοις .
ὀτοτοτοτοῖ .
μέλαινα δ᾽ ἀμμεμείξεται ,οἴ ,στονόεσσα πλαγά .
καὶ στέρν᾽ ἄρασσε κἀπιβόα τὸ Μύσιον .
ἄνι᾽ ἄνια .
καί μοι γενείου πέρθε λευκήρη τρίχα .
ἄπριγδ᾽ ἄπριγδα μάλα γοεδνά .
ἀύτει δ᾽ ὀξύ .
καὶ τάδ᾽ ἔρξω .
πέπλον δ᾽ ἔρεικε κολπίαν ἀκμῇ χερῶν .
ἄνι᾽ ἄνια .
καὶ ψάλλ᾽ ἔθειραν καὶ κατοίκτισαι στρατόν .
ἄπριγδ᾽ ἄπριγδα μάλα γοεδνά .
διαίνου δ᾽ ὄσσε .
τέγγομαί τοι .
βόα νυν ἀντίδουπά μοι .
οἰοῖ οἰοῖ .
αἰακτὸς ἐς δόμους κίε .
ἰὼ ἰώ ,[Περσὶς αἶα δύσβατος] .
ἰωὰ δὴ κατ᾽ ἄστυ .
ἰωὰ δῆτα ,ναὶ ναί .
γοᾶσθ᾽ ἁβροβάται .
ἰὼ ἰώ ,Περσὶς αἶα δύσβατος .
ἰὴ ἰὴ τρισκάλμοισιν ,ἰὴ ἰή ,βάρισιν ὀλόμενοι .
πέμψω τοί σε δυσθρόοις γόοις .
Κάδμου πολῖται ,χρὴ λέγειν τὰ καίρια ὅστις φυλάσσει πρᾶγος ἐν πρύμνῃ πόλεως οἴακα νωμῶν ,βλέφαρα μὴ κοιμῶν ὕπνῳ .
εἰ μὲν γὰρ εὖ πράξαιμεν ,αἰτία θεοῦ ·
εἰ δ᾽ αὖθ᾽ ,ὃ μὴ γένοιτο ,συμφορὰ τύχοι ,Ἐτεοκλέης ἂν εἷς πολὺς κατὰ πτόλιν ὑμνοῖθ᾽ ὑπ᾽ ἀστῶν φροιμίοις πολυρρόθοις οἰμώγμασίν θ᾽ ,ὧν Ζεὺς ἀλεξητήριος ἐπώνυμος γένοιτο Καδμείων πόλει .
ὑμᾶς δὲ χρὴ νῦν ,καὶ τὸν ἐλλείποντ᾽ ἔτι ἥβης ἀκμαίας καὶ τὸν ἔξηβον χρόνῳ ,βλαστημὸν ἀλδαίνοντα σώματος πολύν ,ὥραν τ᾽ ἔχονθ᾽ ἕκαστον ὥστε συμπρεπές ,πόλει τ᾽ ἀρήγειν καὶ θεῶν ἐγχωρίων βωμοῖσι ,τιμὰς μὴ ᾽ ξαλειφθῆναί ποτε ·
τέκνοις τε ,Γῇ τε μητρί ,φιλτάτῃ τροφῷ ·
ἡ γὰρ νέους ἕρποντας εὐμενεῖ πέδῳ ,ἅπαντα πανδοκοῦσα παιδείας ὄτλον ,ἐθρέψατ᾽ οἰκητῆρας ἀσπιδηφόρους πιστοὺς ὅπως γένοισθε πρὸς χρέος τόδε .
χρόνον γὰρ ἤδη τόνδε πυργηρουμένοις καλῶς τὰ πλείω πόλεμος ἐκ θεῶν κυρεῖ .
νῦν δ᾽ ὡς ὁ μάντις φησίν ,οἰωνῶν βοτήρ ,ἐν ὠσὶ νωμῶν καὶ φρεσίν ,πυρὸς δίχα ,χρηστηρίους ὄρνιθας ἀψευδεῖ τέχνῃ ·οὗτος τοιῶνδε δεσπότης μαντευμάτων λέγει μεγίστην προσβολὴν Ἀχαιίδα νυκτηγορεῖσθαι κἀπιβουλεύσειν πόλει .ἀλλ᾽ ἔς τ᾽ ἐπάλξεις καὶ πύλας πυργωμάτων ὁρμᾶσθε πάντες ,σοῦσθε σὺν παντευχίᾳ ,πληροῦτε θωρακεῖα ,κἀπὶ σέλμασιν πύργων στάθητε ,καὶ πυλῶν ἐπ᾽ ἐξόδοις μίμνοντες εὖ θαρσεῖτε ,μηδ᾽ ἐπηλύδων ταρβεῖτ᾽ ἄγαν ὅμιλον ·
εὖ τελεῖ θεός .
σκοποὺς δὲ κἀγὼ καὶ κατοπτῆρας στρατοῦ ἔπεμψα ,τοὺς πέποιθα μὴ ματᾶν ὁδῷ ·
καὶ τῶνδ᾽ ἀκούσας οὔ τι μὴ ληφθῶ δόλῳ .Ἐτεόκλεες ,φέριστε Καδμείων ἄναξ ,ἥκω σαφῆ τἀκεῖθεν ἐκ στρατοῦ φέρων ,αὐτὸς κατόπτης δ᾽ εἴμ᾽ ἐγὼ τῶν πραγμάτων ·
ἄνδρες γὰρ ἑπτά ,θούριοι λοχαγέται ,ταυροσφαγοῦντες ἐς μελάνδετον σάκος καὶ θιγγάνοντες χερσὶ ταυρείου φόνου ,Ἄρη τ᾽ ,Ἐνυώ ,καὶ φιλαίματον Φόβον ὡρκωμότησαν ἢ πόλει κατασκαφὰς θέντες λαπάξειν ἄστυ Καδμείων βίᾳ ,ἢ γῆν θανόντες τήνδε φυράσειν φόνῳ ·
μνημεῖά θ᾽ αὑτῶν τοῖς τεκοῦσιν ἐς δόμους πρὸς ἅρμ᾽ Ἀδράστου χερσὶν ἔστεφον ,δάκρυ λείβοντες ·
σιδηρόφρων γὰρ θυμὸς ἀνδρείᾳ φλέγων ἔπνει ,λεόντων ὡς Ἄρη δεδορκότων .
καὶ τῶνδε πύστις οὐκ ὄκνῳ χρονίζεται ·
κληρουμένους δ᾽ ἔλειπον ,ὡς πάλῳ λαχὼν ἕκαστος αὐτῶν πρὸς πύλας ἄγοι λόχον .
πρὸς ταῦτ᾽ ἀρίστους ἄνδρας ἐκκρίτους πόλεως πυλῶν ἐπ᾽ ἐξόδοισι τάγευσαι τάχος ·
ἐγγὺς γὰρ ἤδη πάνοπλος Ἀργείων στρατὸς χωρεῖ ,κονίει ,πεδία δ᾽ ἀργηστὴς ἀφρὸς χραίνει σταλαγμοῖς ἱππικῶν ἐκ πλευμόνων .
σὺ δ᾽ ὥστε ναὸς κεδνὸς οἰακοστρόφος φράξαι πόλισμα ,πρὶν καταιγίσαι πνοὰς Ἄρεως ·
βοᾷ γὰρ κῦμα χερσαῖον στρατοῦ ·
καὶ τῶνδε καιρὸν ὅστις ὤκιστος λαβέ ·
κἀγὼ τὰ λοιπὰ πιστὸν ἡμεροσκόπον ὀφθαλμὸν ἕξω ,καὶ σαφηνείᾳ λόγου εἰδὼς τὰ τῶν θύραθεν ἀβλαβὴς ἔσῃ .
ὦ Ζεῦ τε καὶ Γῆ καὶ πολισσοῦχοι θεοί ,Ἀρά τ᾽ Ἐρινὺς πατρὸς ἡ μεγασθενής ,μή μοι πόλιν γε πρυμνόθεν πανώλεθρον ἐκθαμνίσητε δῃάλωτον ,Ἑλλάδος φθόγγον χέουσαν ,καὶ δόμους ἐφεστίους ·
ἐλευθέραν δὲ γῆν τε καὶ Κάδμου πόλιν ζυγοῖσι δουλίοισι μήποτε σχεθεῖν ·
γένεσθε δ᾽ ἀλκή ·
ξυνὰ δ᾽ ἐλπίζω λέγειν ·
πόλις γὰρ εὖ πράσσουσα δαίμονας τίει .
θρέομαι φοβερὰ μεγάλ᾽ ἄχη ·
μεθεῖται στρατός ·
στρατόπεδον λιπὼν ῥεῖ πολὺς ὅδε λεὼς πρόδρομος ἱππότας ·αἰθερία κόνις με πείθει φανεῖσ᾽ ,ἄναυδος σαφὴς ἔτυμος ἄγγελος .
ἔτι δὲ γᾶς ἐμᾶς πεδί᾽ ὁπλόκτυπ᾽ ὠ - τὶ χρίμπτει βοάν ·
ποτᾶται ,βρέμει δ᾽ ἀμαχέτου δίκαν ὕδατος ὀροτύπου .
ἰὼ ἰὼ ἰὼ θεοὶ θεαί τ᾽ ὀρόμενον κακὸν βοᾷ τειχέων ὕπερ ἀλεύσατε .
ὁ λεύκασπις ὄρνυται λαὸς εὐ - τρεπὴς ἐπὶ πόλιν διώκων [πόδα] .
τίς ἄρα ῥύσεται ,τίς ἄρ᾽ ἐπαρκέσει θεῶν ἢ θεᾶν ; 
πότερα δῆτ᾽ ἐγὼ πάτρια ποτιπέσω βρέτη δαιμόνων ; 
ἰὼ μάκαρες εὔεδροι ,ἀκμάζει βρετέων ἔχεσθαι ·
τί μέλ - λομεν ἀγάστονοι ; 
ἀκούετ᾽ ἢ οὐκ ἀκούετ᾽ ἀσπίδων κτύπον ; 
πέπλων καὶ στεφέων πότ᾽ εἰ μὴ νῦν ἀμ - φὶ λιτάν᾽ ἕξομεν ; 
κτύπον δέδορκα ·πάταγος οὐχ ἑνὸς δορός .
τί ῥέξεις ; 
προδώσεις ,παλαίχθων Ἄρης ,τὰν τεάν ; 
ἰὼ χρυσοπήληξ δαῖμον ἔπιδ᾽ ἔπι - δε πόλιν ἅν ποτ᾽ εὐφιλήταν ἔθου .
θεοὶ πολιάοχοι πάντες ἴτε χθονὸς ·
ἴδετε παρθένων ἱκέσιον λόχον δουλοσύνας ὕπερ .
κῦμα [γὰρ] περὶ πτόλιν δοχμολόφων ἀνδρῶν καχλάζει πνοαῖς Ἄρεος ὀρόμενον .
ἀλλ᾽ ,ὦ Ζεῦ ̣ πάτερ παντελές ,πάντως ἄρηξον δαΐων ἅλωσιν .
Ἀργέιοι δὲ πόλισμα Κάδμου κυκλοῦνται ·
φόβος δ᾽ ἀρῄων ὅπλων [δονεῖ] ,διὰ δέ τοι γενύων ἱππίων κινύρονται φόνον χαλινοί .
ἑπτὰ δ᾽ ἀγάνορες πρέποντες στρατοῦ δορυσσοῖς σαγαῖς πύλαις ἑβδόμαις προσίστανται πάλῳ λαχόντες .
σύ τ᾽ ,ὦ Διογενὲς φιλόμαχον κράτος ,ῥυσίπολις γενοῦ ,Παλλάς ,ὅ θ᾽ ἵππιος ποντομέδων ἄναξ ἰχθυβόλῳ Ποσειδάων μαχανᾷ ,ἐπίλυσιν φόβων ,ἐπίλυσιν δίδου .σύ τ᾽ ,Ἄρης ,φεῦ ,φεῦ ,πόλιν ἐπώνυμον Κάδμου φύλαξον κήδεσαί τ᾽ ἐναργῶς .καὶ Κύπρις ,ἅτ᾽ εἶ γένους προμάτωρ ,ἄλευσον ·σέθεν γὰρ ἐξ αἵματος γεγόναμεν ·
λιταῖσί σε θεοκλύτοις ἀυτοῦσαι πελαζόμεσθα .
καὶ σύ ,Λύκει᾽ ἄναξ ,Λύκειος γενοῦ στρατῷ δαΐῳ στόνων ἀντίτας .
σύ τ᾽ ,ὦ Λατογένει - α κούρα ,τόξον εὐτυκάζου [Ἄρτεμι φίλα] .ἒ ἒ ἒ ἔ ,ὄτοβον ἁρμάτων ἀμφὶ πόλιν κλύω ·
ὦ πότνι᾽ Ἥρα .
ἔλακον ἀξόνων βριθομένων χνόαι .
Ἄρτεμι φίλα ,ἒ ἒ ἒ ἔ ,δοριτίνακτος αἰθὴρ δ᾽ ἐπιμαίνεται .τί πόλις ἄμμι πάσχει ,τί γενήσεται ; 
ποῖ δ᾽ ἔτι τέλος ἐπάγει θεός ; 
ἒ ἒ ἒ ἔ ,ἀκροβόλων δ᾽ ἐπάλξεων λιθὰς ἔρχεται ·
ὦ φίλ᾽ Ἄπολλον ·
κόναβος ἐν πύλαις χαλκοδέτων σακέων ,παῖ Διός ,ὅθεν πολεμόκραντον ἁγνὸν τέλος ἐν μάχᾳ .
σύ τε ,μάκαιρ᾽ ἄνασσ᾽ Ὄγκα ,πρὸ πόλεως ἑπτάπυλον ἕδος ἐπιρρύου .
ἰὼ παναρκεῖς θεοί ,ἰὼ τέλειοι τέλειαί τε γᾶς τᾶσδε πυργοφύλακες ,πόλιν δορίπονον μὴ προδῶθ᾽ ἑτεροφώνῳ στρατῷ .κλύετε παρθένων κλύετε πανδίκως χειροτόνους λιτάς .ἰὼ φίλοι δαίμονες ,λυτήριοί τ᾽ ἀμφιβάντες πόλιν ,δείξαθ᾽ ὡς φιλοπόλεις ,μέλεσθέ θ᾽ ἱερῶν δημίων ,μελόμενοι δ᾽ ἀρήξατε ·φιλοθύτων δέ τοι πόλεος ὀργίων μνήστορες ἐστέ μοι .ὑμᾶς ἐρωτῶ ,θρέμματ᾽ οὐκ ἀνασχετά ,ἦ ταῦτ᾽ ἄριστα καὶ πόλει σωτήρια ,στρατῷ τε θάρσος τῷδε πυργηρουμένῳ ,βρέτη πεσούσας πρὸς πολισσούχων θεῶν αὔειν ,λακάζειν ,σωφρόνων μισήματα ; 
μήτ᾽ ἐν κακοῖσι μήτ᾽ ἐν εὐεστοῖ φίλῃ ξύνοικος εἴην τῷ γυναικείῳ γένει .
κρατοῦσα μὲν γὰρ οὐχ ὁμιλητὸν θράσος ,δείσασα δ᾽ οἴκῳ καὶ πόλει πλέον κακόν .
καὶ νῦν πολίταις τάσδε διαδρόμους φυγὰς θεῖσαι διερροθήσατ᾽ ἄψυχον κάκην ·
τὰ τῶν θύραθεν δ᾽ ὡς ἄριστ᾽ ὀφέλλεται ,αὐτοὶ δ᾽ ὑπ᾽ αὐτῶν ἔνδοθεν πορθούμεθα .
τοιαῦτά τἂν γυναιξὶ συνναίων ἔχοις .
κεἰ μή τις ἀρχῆς τῆς ἐμῆς ἀκούσεται ,ἀνὴρ γυνή τε χὤ τι τῶν μεταίχμιον ,ψῆφος κατ᾽ αὐτῶν ὀλεθρία βουλεύσεται ,λευστῆρα δήμου δ᾽ οὔ τι μὴ φύγῃ μόρον .
μέλει γὰρ ἀνδρί ,μὴ γυνὴ βουλευέτω ,τἄξωθεν ·
ἔνδον δ᾽ οὖσα μὴ βλάβην τίθει .
ἤκουσας ἢ οὐκ ἤκουσας ,ἢ κωφῇ λέγω ; 
ὦ φίλον Οἰδίπου τέκος ,ἔδεισ᾽ ἀκού - σασα τὸν ἁρματόκτυπον ὄτοβον ὄτοβον ,ὅτε τε σύριγγες ἔκλαγξαν ἑλίτροχοι ,ἱππικῶν τ᾽ ἀπύαν πηδαλίων διὰ στόμα πυριγενετᾶν χαλινῶν .
τί οὖν ; ὁ ναύτης ἆρα μὴ ᾽ ς πρῷραν φυγὼν πρύμνηθεν ηὗρε μηχανὴν σωτηρίας ,νεὼς καμούσης ποντίῳ πρὸς κύματι ; 
ἀλλ᾽ ἐπὶ δαιμόνων πρόδρομος ἦλθον ἀρ - χαῖα βρέτη ,θεοῖσι πίσυνος ,νιφάδος ὅτ᾽ ὀλοᾶς νειφομένας βρόμος ἐν πύλαις ·
δὴ τότ᾽ ἤρθην φόβῳ πρὸς μακάρων λιτάς ,πόλεως ἵν᾽ ὑπερέχοιεν ἀλκάν .
πύργον στέγειν εὔχεσθε πολέμιον δόρυ .
ἀλλ᾽ οὖν θεοὺς τοὺς τῆς ἁλούσης πόλεος ἐκλείπειν λόγος .
μήποτ᾽ ἐμὸν κατ᾽ αἰῶνα λίποι θεῶν ἅδε πανάγυρις ,μηδ᾽ ἐπίδοιμι τάνδ᾽ ἀστυδρομουμέναν πόλιν καὶ στράτευμ᾽ ἁπτόμενον πυρὶ δαΐῳ .
μή μοι θεοὺς καλοῦσα βουλεύου κακῶς ·
πειθαρχία γάρ ἐστι τῆς εὐπραξίας μήτηρ ,γυνὴ σωτῆρος ·
πολλάκι δ᾽ ἐν κακοῖσι τὸν ἀμάχανον κἀκ χαλεπᾶς δύας ὕπερθ᾽ ὀμμάτων κρημναμενᾶν νεφελᾶν ὀρθοῖ .
ἀνδρῶν τάδ᾽ ἐστί ,σφάγια καὶ χρηστήρια θεοῖσιν ἕρδειν πολεμίων πειρωμένους ·
σὸν δ᾽ αὖ τὸ σιγᾶν καὶ μένειν εἴσω δόμων .
διὰ θεῶν πόλιν νεμόμεθ᾽ ἀδάματον ,δυσμενέων δ᾽ ὄχλον πύργος ἀποστέγει .
τίς τάδε νέμεσις στυγεῖ ; 
οὔτοι φθονῶ σοι δαιμόνων τιμᾶν γένος ·
ἀλλ᾽ ὡς πολίτας μὴ κακοσπλάγχνους τιθῇς ,εὔκηλος ἴσθι μηδ᾽ ἄγαν ὑπερφοβοῦ .
ποτίφατον κλύουσα πάταγον ἀνάμιγα ταρβοσύνῳ φόβῳ τάνδ᾽ ἐς ἀκρόπτολιν ,τίμιον ἕδος ,ἱκόμαν .
μή νυν ,ἐὰν θνῄσκοντας ἢ τετρωμένους πύθησθε ,κωκυτοῖσιν ἁρπαλίζετε .
τούτῳ γὰρ Ἄρης βόσκεται ,φόνῳ βροτῶν .
καὶ μὴν ἀκούω γ᾽ ἱππικῶν φρυαγμάτων .
μή νυν ἀκούουσ᾽ ἐμφανῶς ἄκου᾽ ἄγαν .
στένει πόλισμα γῆθεν ,ὡς κυκλουμένων .
οὐκοῦν ἔμ᾽ ἀρκεῖ τῶνδε βουλεύειν πέρι .
δέδοικ᾽ ,ἀραγμὸς δ᾽ ἐν πύλαις ὀφέλλεται .
οὐ σῖγα μηδὲν τῶνδ᾽ ἐρεῖς κατὰ πτόλιν ; 
ὦ ξυντέλεια ,μὴ προδῷς πυργώματα .
οὐκ ἐς φθόρον σιγῶσ᾽ ἀνασχήσῃ τάδε ; 
θεοὶ πολῖται ,μή με δουλείας τυχεῖν .
αὐτὴ σὺ δουλοῖς κἀμὲ καὶ πᾶσαν πόλιν .
ὦ παγκρατὲς Ζεῦ ,τρέψον εἰς ἐχθροὺς βέλος .
ὦ Ζεῦ ,γυναικῶν οἷον ὤπασας γένος .
μοχθηρόν ,ὥσπερ ἄνδρας ὧν ἁλῷ πόλις .
παλινστομεῖς αὖ θιγγάνουσ᾽ ἀγαλμάτων ; 
ἀψυχίᾳ γὰρ γλῶσσαν ἁρπάζει φόβος .
αἰτουμένῳ μοι κοῦφον εἰ δοίης τέλος .
λέγοις ἂν ὡς τάχιστα ,καὶ τάχ᾽ εἴσομαι .
σίγησον ,ὦ τάλαινα ,μὴ φίλους φόβει .
σιγῶ ·
σὺν ἄλλοις πείσομαι τὸ μόρσιμον .
τοῦτ᾽ ἀντ᾽ ἐκείνων τοὔπος αἱροῦμαι σέθεν .
καὶ πρός γε τούτοις ,ἐκτὸς οὖσ᾽ ἀγαλμάτων ,εὔχου τὰ κρείσσω ,ξυμμάχους εἶναι θεούς ·
κἀμῶν ἀκούσασ᾽ εὐγμάτων ,ἔπειτα σὺ ὀλολυγμὸν ἱερὸν εὐμενῆ παιώνισον ,Ἑλληνικὸν νόμισμα θυστάδος βοῆς ,θάρσος φίλοις ,λύουσα πολέμιον φόβον .
ἐγὼ δὲ χώρας τοῖς πολισσούχοις θεοῖς ,πεδιονόμοις τε κἀγορᾶς ἐπισκόποις ,Δίρκης τε πηγαῖς ,ὕδατί τ᾽ Ἰσμηνοῦ λέγω εὖ ξυντυχόντων καὶ πόλεως σεσωμένης ,μήλοισιν αἱμάσσοντας ἑστίας θεῶν ,[ταυροκτονοῦντας θεοῖσιν ,ὧδ᾽ ἐπεύχομαι] θύσειν τροπαῖα ,δαΐων δ᾽ ἐσθήματα ,στέψω λάφυρα δουρίπληχθ᾽ ἁγνοῖς δόμοις .
̣ ] τοιαῦτ᾽ ἐπεύχου μὴ φιλοστόνως θεοῖς ,μηδ᾽ ἐν ματαίοις κἀγρίοις ποιφύγμασιν ·
οὐ γάρ τι μᾶλλον μὴ φύγῃς τὸ μόρσιμον .
ἐγὼ δέ γ᾽ ἄνδρας ἓξ ἐμοὶ σὺν ἑβδόμῳ ἀντηρέτας ἐχθροῖσι τὸν μέγαν τρόπον εἰς ἑπτατειχεῖς ἐξόδους τάξω μολών ,πρὶν ἀγγέλους σπερχνούς τε καὶ ταχυρρόθους λόγους ἱκέσθαι καὶ φλέγειν χρείας ὕπο .
μέλει ,φόβῳ δ᾽ οὐχ ὑπνώσσει κέαρ ·
γείτονες δὲ καρδίας μέριμναι ζωπυροῦσι τάρβος τὸν ἀμφιτειχῆ λεών ,δράκοντας ὥς τις τέκνων ὑπερδέδοικεν λεχαίων δυσευνάτορας πάντρομος πελειάς .
τοὶ μὲν γὰρ ποτὶ πύργους πανδαμεὶ πανομιλεὶ στείχουσιν .
τί γένωμαι ; 
τοὶ δ᾽ ἐπ᾽ ἀμφιβόλοισιν ἰάπτουσι πολίταις χερμάδ᾽ ὀκριόεσσαν .
παντὶ τρόπῳ ,Διογενεῖς θεοί ,πόλιν καὶ στρατὸν Καδμογενῆ ῥύεσθε .
ποῖον δ᾽ ἀμείψεσθε γαίας πέδον τᾶσδ᾽ ἄρειον ,ἐχθροῖς ἀφέντες τὰν βαθύχθον᾽ αἶαν ,ὕδωρ τε Διρκαῖον ,εὐ - τραφέστατον πωμάτων ὅσων ἵησιν Ποσει - δᾶν ὁ γαιάοχος Τηθύος τε παῖδες .
πρὸς τάδ᾽ ,ὦ πολιοῦχοι θεοί ,τοῖσι μὲν ἔξω πύργων ἀνδρολέτειραν κῆρα ,ῥίψοπλον ἄταν ,ἐμβαλόντες ἄροισθε κῦδος τοῖσδε πολίταις .
καὶ πόλεως ῥύτορες ἔστ᾽ εὔεδροί τε στάθητ᾽ ὀξυγόοις λιταῖσιν .
οἰκτρὸν γὰρ πόλιν ὧδ᾽ ὠγυγίαν Ἀίδᾳ προϊάψαι ,δορὸς ἄγραν δουλίαν ψαφαρᾷ σποδῷ ὑπ᾽ ἀνδρὸς Ἀχαιοῦ θεόθεν περθομέναν ἀτίμως ,τὰς δὲ κεχειρωμένας ἄγεσθαι ,ἒ ἔ ,νέας τε καὶ παλαιὰς ἱππηδὸν πλοκάμων ,περιρ - ρηγνυμένων φαρέων .
βοᾷ δ᾽ ἐκκενουμένα πόλις ,λαΐδος ὀλλυμένας μιξοθρόου ·
βαρείας τοι τύχας προταρβῶ .
κλαυτὸν δ᾽ ἀρτιτρόποις ὠμοδρόποις νομίμων προπάροιθεν διαμεῖψαι δωμάτων στυγερὰν ὁδόν ·
τί ; 
τὸν φθίμενον γὰρ προλέγω βέλτερα τῶνδε πράσσειν ·πολλὰ γάρ ,εὖτε πτόλις δαμασθῇ ,ἒ ἔ ,δυστυχῆ τε πράσσει .ἄλλος δ᾽ ἄλλον ἄγει ,φονεύ - ει ,τὰ δὲ πυρφορεῖ ·
καπνῷ [δὲ] χραίνεται πόλισμ᾽ ἅπαν ·
μαινόμενος δ᾽ ἐπιπνεῖ λαοδάμας μιαίνων εὐσέβειαν Ἄρης .
κορκορυγαὶ δ᾽ ἀν᾽ ἄστυ ,προτὶ [πτόλιν] δ᾽ ὁρκάνα πυργῶτις ·
πρὸς ἀνδρὸς δ᾽ ἀνὴρ ἀμφὶ δορὶ κλίνεται ·
βλαχαὶ δ᾽ αἱματόεσσαι τῶν ἐπιμαστιδίων ἀρτιτρεφεῖς βρέμονται .
ἁρπαγαὶ δὲ διαδρομᾶν ὁμαίμονες ·
ξυμβολεῖ φέρων φέροντι ,καὶ κενὸς κενὸν καλεῖ ,ξύννομον θέλων ἔχειν ,οὔτε μεῖον οὔτ᾽ ἴσον λελιμμένοι .
τἀκ τῶνδ᾽ εἰκάσαι λόγος πάρα .
παντοδαπὸς δὲ καρπὸς χαμάδις πεσὼν ἀλγύνει κυρήσας ·
πολλὰ δ᾽ ἀκριτόφυρτος γᾶς δόσις οὐτιδανοῖς ἐν ῥοθίοις φορεῖται .
δμωίδες δὲ καινοπήμονες νέαι ·
τλάμον᾽ εὐνὰν αἰχμάλωτον ἀνδρὸς εὐτυχοῦντος ὣς δυσμενοῦς ὑπερτέρου ἐλπίς ἐστι νύκτερον τέλος μολεῖν ,παγκλαύτων ἀλγέων ἐπίρροθον .
ὅ τοι κατόπτης ,ὡς ἐμοὶ δοκεῖ ,στρατοῦ πευθώ τιν᾽ ἡμῖν ,ὦ φίλαι ,νέαν φέρει ,σπουδῇ διώκων πομπίμους χνόας ποδῶν .
καὶ μὴν ἄναξ ὅδ᾽ αὐτὸς Οἰδίπου τόκος εἰς ἀρτίκολλον ἀγγέλου λόγον μαθεῖν ·
σπουδὴ δὲ καὶ τοῦδ᾽ οὐκ ἀπαρτίζει πόδα .
λέγοιμ᾽ ἂν εἰδὼς εὖ τὰ τῶν ἐναντίων ,ὥς τ᾽ ἐν πύλαις ἕκαστος εἴληχεν πάλον .Τυδεὺς μὲν ἤδη πρὸς πύλαισι Προιτίσιν βρέμει ,πόρον δ᾽ Ἰσμηνὸν οὐκ ἐᾷ περᾶν ὁ μάντις ·
οὐ γὰρ σφάγια γίγνεται καλά .
Τυδεὺς δὲ μαργῶν καὶ μάχης λελιμμένος μεσημβριναῖς κλαγγαῖσιν ὡς δράκων βοᾷ ·
θείνει δ᾽ ὀνείδει μάντιν Οἰκλείδην σοφόν ,σαίνειν μόρον τε καὶ μάχην ἀψυχίᾳ .τοιαῦτ᾽ ἀυτῶν τρεῖς κατασκίους λόφους σείει ,κράνους χαίτωμ᾽ ,ὑπ᾽ ἀσπίδος δ᾽ ἔσω χαλκήλατοι κλάζουσι κώδωνες φόβον ·ἔχει δ᾽ ὑπέρφρον σῆμ᾽ ἐπ᾽ ἀσπίδος τόδε ,φλέγονθ᾽ ὑπ᾽ ἄστροις οὐρανὸν τετυγμένον ·
λαμπρὰ δὲ πανσέληνος ἐν μέσῳ σάκει ,πρέσβιστον ἄστρων ,νυκτὸς ὀφθαλμός ,πρέπει .
τοιαῦτ᾽ ἀλύων ταῖς ὑπερκόμποις σαγαῖς βοᾷ παρ᾽ ὄχθαις ποταμίαις ,μάχης ἐρῶν ,ἵππος χαλινῶν ὣς κατασθμαίνων μένει ,ὅστις βοὴν σάλπιγγος ὁρμαίνει μένων .
τίν᾽ ἀντιτάξεις τῷδε ; 
τίς Προίτου πυλῶν κλῄθρων λυθέντων προστατεῖν φερέγγυος ; 
κόσμον μὲν ἀνδρὸς οὔτιν᾽ ἂν τρέσαιμ᾽ ἐγώ ,οὐδ᾽ ἑλκοποιὰ γίγνεται τὰ σήματα ·
λόφοι δὲ κώδων τ᾽ οὐ δάκνουσ᾽ ἄνευ δορός .
καὶ νύκτα ταύτην ἣν λέγεις ἐπ᾽ ἀσπίδος ἄστροισι μαρμαίρουσαν οὐρανοῦ κυρεῖν ,τάχ᾽ ἂν γένοιτο μάντις ἡ ἀνοία τινί .
εἰ γὰρ θανόντι νὺξ ἐπ᾽ ὀφθαλμοῖς πέσοι ,τῷ τοι φέροντι σῆμ᾽ ὑπέρκομπον τόδε γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς ἐνδίκως τ᾽ ἐπώνυμον ,καὐτὸς καθ᾽ αὑτοῦ τήνδ᾽ ὕβριν μαντεύσεται .
ἐγὼ δὲ Τυδεῖ κεδνὸν Ἀστακοῦ τόκον τῶνδ᾽ ἀντιτάξω προστάτην πυλωμάτων ,μάλ᾽ εὐγενῆ τε καὶ τὸν Αἰσχύνης θρόνον τιμῶντα καὶ στυγοῦνθ᾽ ὑπέρφρονας λόγους .
αἰσχρῶν γὰρ ἀργός ,μὴ κακὸς δ᾽ εἶναι φιλεῖ .
σπαρτῶν δ᾽ ἀπ᾽ ἀνδρῶν ,ὧν Ἄρης ἐφείσατο ,ῥίζωμ᾽ ἀνεῖται ,κάρτα δ᾽ ἔστ᾽ ἐγχώριος ,Μελάνιππος ·
ἔργον δ᾽ ἐν κύβοις Ἄρης κρινεῖ ·
Δίκη δ᾽ ὁμαίμων κάρτα νιν προστέλλεται εἴργειν τεκούσῃ μητρὶ πολέμιον δόρυ .
τὸν ἁμόν νυν ἀντίπαλον εὐτυχεῖν θεοὶ δοῖεν ,ὡς δικαίως πόλεως πρόμαχος ὄρνυται ·
τρέμω δ᾽ αἱματη - φόρους μόρους ὑπὲρ φίλων ὀλομένων ἰδέσθαι .
τούτῳ μὲν οὕτως εὐτυχεῖν δοῖεν θεοί ·
Καπανεὺς δ᾽ ἐπ᾽ Ἠλέκτραισιν εἴληχεν πύλαις ,γίγας ὅδ᾽ ἄλλος τοῦ πάρος λελεγμένου μείζων ,ὁ κόμπος δ᾽ οὐ κατ᾽ ἄνθρωπον φρονεῖ ,πύργοις δ᾽ ἀπειλεῖ δείν᾽ ,ἃ μὴ κραίνοι τύχη ·
θεοῦ τε γὰρ θέλοντος ἐκπέρσειν πόλιν καὶ μὴ θέλοντός φησιν ,οὐδὲ τὴν Διὸς ἔριν πέδοι σκήψασαν ἐμποδὼν σχεθεῖν .
τὰς δ᾽ ἀστραπάς τε καὶ κεραυνίους βολὰς μεσημβρινοῖσι θάλπεσιν προσῄκασεν ·
ἔχει δὲ σῆμα γυμνὸν ἄνδρα πυρφόρον ,φλέγει δὲ λαμπὰς διὰ χερῶν ὡπλισμένη ·
χρυσοῖς δὲ φωνεῖ γράμμασιν " πρήσω πόλιν ." 
τοιῷδε φωτὶ πέμπε - τίς ξυστήσεται ,τίς ἄνδρα κομπάζοντα μὴ τρέσας μενεῖ ; 
καὶ τῷδε κέρδει κέρδος ἄλλο τίκτεται .
τῶν τοι ματαίων ἀνδράσιν φρονημάτων ἡ γλῶσσ᾽ ἀληθὴς γίγνεται κατήγορος ·
Καπανεὺς δ᾽ ἀπειλεῖ ,δρᾶν παρεσκευασμένος ,θεοὺς ἀτίζων ,κἀπογυμνάζων στόμα χαρᾷ ματαίᾳ θνητὸς ὢν εἰς οὐρανὸν πέμπει γεγωνὰ Ζηνὶ κυμαίνοντ᾽ ἔπη ·
πέποιθα δ᾽ αὐτῷ ξὺν δίκῃ τὸν πυρφόρον ἥξειν κεραυνόν ,οὐδὲν ἐξῃκασμένον μεσημβρινοῖσι θάλπεσιν τοῖς ἡλίου .
ἀνὴρ δ᾽ ἐπ᾽ αὐτῷ ,κεἰ στόμαργός ἐστ᾽ ἄγαν ,αἴθων τέτακται λῆμα ,Πολυφόντου βία ,φερέγγυον φρούρημα ,προστατηρίας Ἀρτέμιδος εὐνοίαισι σύν τ᾽ ἄλλοις θεοῖς .λέγ᾽ ἄλλον ἄλλαις ἐν πύλαις εἰληχότα .ὄλοιθ᾽ ὃς πόλει μεγάλ᾽ ἐπεύχεται ,κεραυνοῦ δέ νιν βέλος ἐπισχέθοι ,πρὶν ἐμὸν ἐσθορεῖν δόμον ,πωλικῶν θ᾽ ἑδωλίων ὑπερκόπῳ δορί ποτ᾽ ἐκλαπάξαι .
καὶ μὴν τὸν ἐντεῦθεν λαχόντα πρὸς πύλαις λέξω ·
τρίτῳ γὰρ Ἐτεόκλῳ τρίτος πάλος ἐξ ὑπτίου ᾽ πήδησεν εὐχάλκου κράνους ,πύλαισι Νηίστῃσι προσβαλεῖν λόχον .
ἵππους δ᾽ ἐν ἀμπυκτῆρσιν ἐμβριμωμένας δινεῖ ,θελούσας πρὸς πύλαις πεπτωκέναι .
φιμοὶ δὲ συρίζουσι βάρβαρον τρόπον ,μυκτηροκόμποις πνεύμασιν πληρούμενοι .
ἀνὴρ [δ᾽ ·
] ὁπλίτης κλίμακος προσαμβάσεις στείχει πρὸς ἐχθρῶν πύργον ,ἐκπέρσαι θέλων .
βοᾷ δὲ χοὖτος γραμμάτων ἐν ξυλλαβαῖς ,ὡς οὐδ᾽ ἂν Ἄρης σφ᾽ ἐκβάλοι πυργωμάτων .
καὶ τῷδε φωτὶ πέμπε τὸν φερέγγυον πόλεως ἀπείργειν τῆσδε δούλιον ζυγόν .
πέμποιμ᾽ ἂν ἤδη τόνδε ,σὺν τύχῃ δέ τῳ ·
καὶ δὴ πέπεμπται κόμπον ἐν χεροῖν ἔχων ,Μεγαρεύς ,Κρέοντος σπέρμα τοῦ σπαρτῶν γένους ,ὃς οὔτι μάργων ἱππικῶν φρυαγμάτων βρόμον φοβηθεὶς ἐκ πυλῶν χωρήσεται ,ἀλλ᾽ ἢ θανὼν τροφεῖα πληρώσει χθονί ,ἢ καὶ δύ᾽ ἄνδρε καὶ πόλισμ᾽ ἐπ᾽ ἀσπίδος ἑλὼν λαφύροις δῶμα κοσμήσει πατρός .
κόμπαζ᾽ ἐπ᾽ ἄλλῳ ,μηδέ μοι φθόνει λέγων .
ἐπεύχομαι τῷδε μὲν εὐτυχεῖν ,ἰὼ πρόμαχ᾽ ἐμῶν δόμων ,τοῖσι δὲ δυστυχεῖν .
ὡς δ᾽ ὑπέραυχα βάζουσιν ἐπὶ πτόλει μαινομένᾳ φρενί ,τώς νιν Ζεὺς νεμέτωρ ἐπίδοι κοταίνων .
τέταρτος ἄλλος ,γείτονας πύλας ἔχων Ὄγκας Ἀθάνας ,ξὺν βοῇ παρίσταται ,Ἱππομέδοντος σχῆμα καὶ μέγας τύπος ·
οὐκ ἄλλως ἐρῶ .
ὁ σηματουργὸς δ᾽ οὔ τις εὐτελὴς ἄρ᾽ ἦν ὅστις τόδ᾽ ἔργον ὤπασεν πρὸς ἀσπίδι ,Τυφῶν᾽ ἱέντα πύρπνοον διὰ στόμα λιγνὺν μέλαιναν ,αἰόλην πυρὸς κάσιν ·
ὄφεων δὲ πλεκτάναισι περίδρομον κύτος προσηδάφισται κοιλογάστορος κύκλου .
αὐτὸς δ᾽ ἐπηλάλαξεν ,ἔνθεος δ᾽ Ἄρει βακχᾷ πρὸς ἀλκὴν Θυιὰς ὣς φόβον βλέπων .
Φόβος γὰρ ἤδη πρὸς πύλαις κομπάζεται .
πρῶτον μὲν Ὄγκα Παλλάς ,ἥτ᾽ ἀγχίπτολις ,πύλαισι γείτων ,ἀνδρὸς ἐχθαίρουσ᾽ ὕβριν ,εἴρξει νεοσσῶν ὣς δράκοντα δύσχιμον ·
Ὑπέρβιος δέ ,κεδνὸς Οἴνοπος τόκος ,ἀνὴρ κατ᾽ ἄνδρα τοῦτον ᾑρέθη ,θέλων ἐξιστορῆσαι μοῖραν ἐν χρείᾳ τύχης ,οὔτ᾽ εἶδος οὔτε θυμὸν οὐδ᾽ ὅπλων σχέσιν μωμητός ,Ἑρμῆς δ᾽ εὐλόγως ξυνήγαγεν .
ἐχθρὸς γὰρ ἁνὴρ ἀνδρὶ τῷ ξυστήσεται ,ξυνοίσετον δὲ πολεμίους ἐπ᾽ ἀσπίδων θεούς ·
ὁ μὲν γὰρ πύρπνοον Τυφῶν᾽ ἔχει ,Ὑπερβίῳ δὲ Ζεὺς πατὴρ ἐπ᾽ ἀσπίδος σταδαῖος ἧσται ,διὰ χερὸς βέλος φλέγων ·
κοὔπω τις εἶδε Ζῆνά που νικώμενον .
τοιάδε μέντοι προσφίλεια δαιμόνων ·
πρὸς τῶν κρατούντων δ᾽ ἐσμέν ,οἱ δ᾽ ἡσσωμένων ,εἰ Ζεύς γε Τυφῶ καρτερώτερος μάχῃ ·
εἰκὸς δὲ πράξειν ἄνδρας ὧδ᾽ ἀντιστάτας ,Ὑπερβίῳ τε πρὸς λόγον τοῦ σήματος σωτὴρ γένοιτ᾽ ἂν Ζεὺς ἐπ᾽ ἀσπίδος τυχών .πέποιθα δὴ τὸν Διὸς ἀντίτυπον ἔχοντ᾽ ἄφιλον ἐν σάκει τοῦ χθονίου δέμας δαίμονος ,ἐχθρὸν εἴκασμα βροτοῖς τε καὶ δαροβίοισι θεοῖσιν ,πρόσθε πυλᾶν κεφαλὰν ἰάψειν .
οὕτως γένοιτο .
τὸν δὲ πέμπτον αὖ λέγω ,πέμπταισι προσταχθέντα Βορραίαις πύλαις ,τύμβον κατ᾽ αὐτὸν Διογενοῦς Ἀμφίονος ·
ὄμνυσι δ᾽ αἰχμὴν ἣν ἔχει μᾶλλον θεοῦ σέβειν πεποιθὼς ὀμμάτων θ᾽ ὑπέρτερον ,ἦ μὴν λαπάξειν ἄστυ Καδμείων βίᾳ Διός ·τόδ᾽ αὐδᾷ μητρὸς ἐξ ὀρεσκόου βλάστημα καλλίπρῳρον ,ἀνδρόπαις ἀνήρ ·στείχει δ᾽ ἴουλος ἄρτι διὰ παρηίδων ,ὥρας φυούσης ,ταρφὺς ἀντέλλουσα θρίξ .ὁ δ᾽ ὠμόν ,οὔτι παρθένων ἐπώνυμον ,φρόνημα ,γοργὸν δ᾽ ὄμμ᾽ ἔχων ,προσίσταται .οὐ μὴν ἀκόμπαστός γ᾽ ἐφίσταται πύλαις ·τὸ γὰρ πόλεως ὄνειδος ἐν χαλκηλάτῳ σάκει ,κυκλωτῷ σώματος προβλήματι ,Σφίγγ᾽ ὠμόσιτον προσμεμηχανημένην γόμφοις ἐνώμα ,λαμπρὸν ἔκκρουστον δέμας ,φέρει δ᾽ ὑφ᾽ αὑτῇ φῶτα Καδμείων ἕνα ,
ἐλθὼν δ᾽ ἔοικεν οὐ καπηλεύσειν μάχην ,μακρᾶς κελεύθου δ᾽ οὐ καταισχυνεῖν πόρον ,Παρθενοπαῖος Ἀρκάς ·
ὁ δὲ τοιόσδ᾽ ἀνὴρ μέτοικος ,Ἄργει δ᾽ ἐκτίνων καλὰς τροφάς ,πύργοις ἀπειλεῖ τοῖσδ᾽ ἃ μὴ κραίνοι θεός .
εἰ γὰρ τύχοιεν ὧν φρονοῦσι πρὸς θεῶν ,αὐτοῖς ἐκείνοις ἀνοσίοις κομπάσμασιν ·
ἔστιν δὲ καὶ τῷδ᾽ ,ὃν λέγεις τὸν Ἀρκάδα ,ἀνὴρ ἄκομπος ,χεὶρ δ᾽ ὁρᾷ τὸ δράσιμον ,Ἄκτωρ ἀδελφὸς τοῦ πάρος λελεγμένου ·
ὃς οὐκ ἐάσει γλῶσσαν ἐργμάτων ἄτερ ἔσω πυλῶν ῥέουσαν ἀλδαίνειν κακά ,οὐδ᾽ εἰσαμεῖψαι θηρὸς ἐχθίστου δάκους εἰκὼ φέροντα πολεμίας ἐπ᾽ ἀσπίδος ·
ἣ ᾽ ξωθεν εἴσω τῷ φέροντι μέμψεται ,πυκνοῦ κροτησμοῦ τυγχάνουσ᾽ ὑπὸ πτόλιν .
θεῶν θελόντων τἂν ἀληθεύσαιμ᾽ ἐγώ .
ἱκνεῖται λόγος διὰ στηθέων ,τριχὸς δ᾽ ὀρθίας πλόκαμος ἵσταται ,μεγάλα μεγαληγόρων κλυούσᾳ ἀνοσίων ἀνδρῶν .
εἴθε γὰρ θεοὶ τοῦδ᾽ ὀλέσειαν ἐν γᾷ .
ἕκτον λέγοιμ᾽ ἂν ἄνδρα σωφρονέστατον ,ἀλκήν τ᾽ ἄριστον μάντιν ,Ἀμφιάρεω βίαν ·
τὸν ἀνδροφόντην ,τὸν πόλεως ταράκτορα ,μέγιστον Ἄργει τῶν κακῶν διδάσκαλον ,Ἐρινύος κλητῆρα ,πρόσπολον φόνου ,κακῶν τ᾽ Ἀδράστῳ τῶνδε βουλευτήριον .
καὶ τὸν σὸν αὖθις προσθροῶν ὁμόσπορον ,ἐξυπτιάζων ὄμμα ,Πολυνείκους βίαν ,δίς τ᾽ ἐν τελευτῇ τοὔνομ᾽ ἐνδατούμενος ,καλεῖ .
λέγει δὲ τοῦτ᾽ ἔπος διὰ στόμα ·
" ἦ τοῖον ἔργον καὶ θεοῖσι προσφιλές ,καλόν τ᾽ ἀκοῦσαι καὶ λέγειν μεθυστέροις ,πόλιν πατρῴαν καὶ θεοὺς τοὺς ἐγγενεῖς πορθεῖν ,στράτευμ᾽ ἐπακτὸν ἐμβεβληκότα ; 
μητρός τε πηγὴν τίς κατασβέσει δίκη ; 
πατρίς τε γαῖα σῆς ὑπὸ σπουδῆς δορὶ ἁλοῦσα πῶς σοι ξύμμαχος γενήσεται ; 
ἔγωγε μὲν δὴ τήνδε πιανῶ χθόνα ,μάντις κεκευθὼς πολεμίας ὑπὸ χθονός .
μαχώμεθ᾽ ,οὐκ ἄτιμον ἐλπίζω μόρον ." 
τοιαῦθ᾽ ὁ μάντις ἀσπίδ᾽ εὐκήλως ἔχων πάγχαλκον ηὔδα ·
σῆμα δ᾽ οὐκ ἐπῆν κύκλῳ .
οὐ γὰρ δοκεῖν ἄριστος ,ἀλλ᾽ εἶναι θέλει ,βαθεῖαν ἄλοκα διὰ φρενὸς καρπούμενος ,ἐξ ἧς τὰ κεδνὰ βλαστάνει βουλεύματα .
τούτῳ σοφούς τε κἀγαθοὺς ἀντηρέτας πέμπειν ἐπαινῶ .
δεινὸς ὃς θεοὺς σέβει .
φεῦ τοῦ ξυναλλάσσοντος ὄρνιθος βροτοῖς δίκαιον ἄνδρα τοῖσι δυσσεβεστέροις .
ἐν παντὶ πράγει δ᾽ ἔσθ᾽ ὁμιλίας κακῆς κάκιον οὐδέν ,καρπὸς οὐ κομιστέος ·
ἄτης ἄρουρα θάνατον ἐκκαρπίζεται .
ἢ γὰρ ξυνεισβὰς πλοῖον εὐσεβὴς ἀνὴρ ναύταισι θερμοῖς καὶ πανουργίᾳ τινὶ ὄλωλεν ἀνδρῶν σὺν θεοπτύστῳ γένει ,ἢ ξὺν πολίταις ἀνδράσιν δίκαιος ὢν ἐχθροξένοις τε καὶ θεῶν ἀμνήμοσιν ,ταὐτοῦ κυρήσας ἐκδίκως ἀγρεύματος ,πληγεὶς θεοῦ μάστιγι παγκοίνῳ ᾽ δάμη .οὕτως δ᾽ ὁ μάντις ,υἱὸν Οἰκλέους λέγω ,σώφρων δίκαιος ἀγαθὸς εὐσεβὴς ἀνήρ ,μέγας προφήτης ,ἀνοσίοισι συμμιγεὶς θρασυστόμοισιν ἀνδράσιν βίᾳ φρενῶν ,τείνουσι πομπὴν τὴν μακρὰν πάλιν μολεῖν ,Διὸς θέλοντος ξυγκαθελκυσθήσεται .δοκῶ μὲν οὖν σφε μηδὲ προσβαλεῖν πύλαις οὐχ ὡς ἄθυμος οὐδὲ λήματος κάκῇ ,ἀλλ᾽ οἶδεν ὥς σφε χρὴ τελευτῆσαι μάχῃ ,εἰ 
πύργων δ᾽ ἔκτοθεν βαλὼν Ζεύς σφε κάνοι κεραυνῷ .
τὸν ἕβδομον δὴ τόνδ᾽ ἐφ᾽ ἑβδόμαις πύλαις λέξω ,τὸν αὐτοῦ σοῦ κασίγνητον ,πόλει οἵας ἀρᾶται καὶ κατεύχεται τύχας ·
πύργοις ἐπεμβὰς κἀπικηρυχθεὶς χθονί ,ἁλώσιμον παιᾶν᾽ ἐπεξιακχάσας ,σοὶ ξυμφέρεσθαι καὶ κτανὼν θανεῖν πέλας ,ἢ ζῶντ᾽ ἀτιμαστῆρα τὼς ἀνδρηλάτην φυγῇ τὸν αὐτὸν τόνδε τείσασθαι τρόπον .
τοιαῦτ᾽ ἀυτεῖ καὶ θεοὺς γενεθλίους καλεῖ πατρῴας γῆς ἐποπτῆρας λιτῶν τῶν ὧν γενέσθαι πάγχυ Πολυνείκους βία .
ἔχει δὲ καινοπηγὲς εὔκυκλον σάκος διπλοῦν τε σῆμα προσμεμηχανημένον .
χρυσήλατον γὰρ ἄνδρα τευχηστὴν ἰδεῖν ἄγει γυνή τις σωφρόνως ἡγουμένη .
Δίκη δ᾽ ἄρ᾽ εἶναί φησιν ,ὡς τὰ γράμματα λέγει " κατάξω δ᾽ ἄνδρα τόνδε καὶ πόλιν ἕξει πατρῴων δωμάτων τ᾽ ἐπιστροφάς ." 
τοιαῦτ᾽ ἐκείνων ἐστὶ τἀξευρήματα .
[σὺ δ᾽ αὐτὸς ἤδη γνῶθι τίνα πέμπειν δοκεῖ ·
] ὡς οὔποτ᾽ ἀνδρὶ τῷδε κηρυκευμάτων μέμψῃ ,σὺ δ᾽ αὐτὸς γνῶθι ναυκληρεῖν πόλιν .
ὦ θεομανές τε καὶ θεῶν μέγα στύγος ,ὦ πανδάκρυτον ἁμὸν Οἰδίπου γένος ·
ὤμοι ,πατρὸς δὴ νῦν ἀραὶ τελεσφόροι .
ἀλλ᾽ οὔτε κλαίειν οὔτ᾽ ὀδύρεσθαι πρέπει ,μὴ καὶ τεκνωθῇ δυσφορώτερος γόος .
ἐπωνύμῳ δὲ κάρτα ,Πολυνείκει λέγω ,τάχ᾽ εἰσόμεσθα τοὐπίσημ᾽ ὅποι τελεῖ ,εἴ νιν κατάξει χρυσότευκτα γράμματα ἐπ᾽ ἀσπίδος φλύοντα σὺν φοίτῳ φρενῶν .
εἰ δ᾽ ἡ Διὸς παῖς παρθένος Δίκη παρῆν ἔργοις ἐκείνου καὶ φρεσίν ,τάχ᾽ ἂν τόδ᾽ ἦν ·
ἀλλ᾽ οὔτε νιν φυγόντα μητρόθεν σκότον ,οὔτ᾽ ἐν τροφαῖσιν ,οὔτ᾽ ἐφηβήσαντά πω ,οὔτ᾽ ἐν γενείου ξυλλογῇ τριχώματος ,Δίκη προσεῖδε καὶ κατηξιώσατο ·
οὐδ᾽ ἐν πατρῴας μὴν χθονὸς κακουχίᾳ οἶμαί νιν αὐτῷ νῦν παραστατεῖν πέλας .
ἦ δῆτ᾽ ἂν εἴη πανδίκως ψευδώνυμος Δίκη ,ξυνοῦσα φωτὶ παντόλμῳ φρένας .
τούτοις πεποιθὼς εἶμι καὶ ξυστήσομαι αὐτός ·
τίς ἄλλος μᾶλλον ἐνδικώτερος ; 
ἄρχοντί τ᾽ ἄρχων καὶ κασιγνήτῳ κάσις ,ἐχθρὸς σὺν ἐχθρῷ στήσομαι .
φέρ᾽ ὡς τάχος κνημῖδας ,αἰχμῆς καὶ πέτρων προβλήματα .
μή ,φίλτατ᾽ ἀνδρῶν ,Οἰδίπου τέκος ,γένῃ ὀργὴν ὁμοῖος τῷ κάκιστ᾽ αὐδωμένῳ ·
ἀλλ᾽ ἄνδρας Ἀργείοισι Καδμείους ἅλις ἐς χεῖρας ἐλθεῖν ·
αἷμα γὰρ καθάρσιον .
ἀνδροῖν δ᾽ ὁμαίμοιν θάνατος ὧδ᾽ αὐτοκτόνος ,οὐκ ἔστι γῆρας τοῦδε τοῦ μιάσματος .
εἴπερ κακὸν φέροι τις ,αἰσχύνης ἄτερ ἔστω ·μόνον γὰρ κέρδος ἐν τεθνηκόσι ·
κακῶν δὲ κᾀσχρῶν οὔτιν᾽ εὐκλείαν ἐρεῖς .
τί μέμονας ,τέκνον ; 
μή τί σε θυμοπλη - θὴς δορίμαργος ἄτα φερέτω ·
κακοῦ δ᾽ ἔκβαλ᾽ ἔρωτος ἀρχάν .
ἐπεὶ τὸ πρᾶγμα κάρτ᾽ ἐπισπέρχει θεός ,ἴτω κατ᾽ οὖρον κῦμα Κωκυτοῦ λαχὸν Φοίβῳ στυγηθὲν πᾶν τὸ Λαΐου γένος .
ὠμοδακής σ᾽ ἄγαν ἵμερος ἐξοτρύ - νει πικρόκαρπον ἀνδροκτασίαν τελεῖν αἵματος οὐ θεμιστοῦ .
φίλου γὰρ ἐχθρά μοι πατρὸς τάλαιν᾽ ἀρὰ ξηροῖς ἀκλαύτοις ὄμμασιν προσιζάνει ,λέγουσα κέρδος πρότερον ὑστέρου μόρου .
ἀλλὰ σὺ μὴ ᾽ ποτρύνου ·
κακὸς οὐ κεκλή - σῃ βίον εὖ κυρήσας ·
] οὐκ εἶσι δόμων Ἐρινύς ,ὅταν ἐκ χερῶν θεοὶ θυσίαν δέχωνται ; 
θεοῖς μὲν ἤδη πως παρημελήμεθα ,χάρις δ᾽ ἀφ᾽ ἡμῶν ὀλομένων θαυμάζεται ·
τί οὖν ἔτ᾽ ἂν σαίνοιμεν ὀλέθριον μόρον ; 
νῦν ὅτε σοι παρέστακεν ·
νῦν δ᾽ ἔτι ζεῖ .
ἐξέζεσεν γὰρ Οἰδίπου κατεύγματα ·
ἄγαν δ᾽ ἀληθεῖς ἐνυπνίων φαντασμάτων ὄψεις ,πατρῴων χρημάτων δατήριοι .
πιθοῦ γυναιξί ,καίπερ οὐ στέργων ὅμως .
λέγοιτ᾽ ἂν ὧν ἄνη τις ·
οὐδὲ χρὴ μακράν .
μὴ ᾽ λθῃς ὁδοὺς σὺ τάσδ᾽ ἐφ᾽ ἑβδόμαις πύλαις .
τεθηγμένον τοί μ᾽ οὐκ ἀπαμβλυνεῖς λόγῳ .
νίκην γε μέντοι καὶ κακὴν τιμᾷ θεός .
ἀλλ᾽ αὐτάδελφον αἷμα δρέψασθαι θέλεις ; 
θεῶν διδόντων οὐκ ἂν ἐκφύγοις κακά .πέφρικα τὰν ὠλεσίοικον θεόν ,οὐ θεοῖς ὁμοίαν ,παναλαθῆ κακόμαντιν πατρὸς εὐκταίαν Ἐρινὺν τελέσαι τὰς περιθύμους κατάρας Οἰδιπόδα βλαψίφρονος ·
παιδολέτωρ δ᾽ ἔρις ἅδ᾽ ὀτρύνει .
ξένος δὲ κλήρους ἐπινωμᾷ ,Χάλυβος Σκυθᾶν ἄποικος ,κτεάνων χρηματοδαίτας πικρός ,ὠμόφρων σίδαρος ,χθόνα ναίειν διαπήλας ,ὁπόσαν καὶ φθιμένοισιν κατέχειν ,τῶν μεγάλων πεδίων ἀμοίρους .
ἐπεὶ δ᾽ ἂν αὐτοκτόνως αὐτοδάικτοι θάνωσι ,καὶ γαΐα κόνις πίῃ μελαμπαγὲς αἷμα φοίνιον ,τίς ἂν καθαρμοὺς πόροι ,τίς ἄν σφε λούσειεν ; 
ὦ πόνοι δόμων νέοι παλαι - οῖσι συμμιγεῖς κακοῖς .
παλαιγενῆ γὰρ λέγω παρβασίαν ὠκύποινον ·
αἰῶνα δ᾽ ἐς τρίτον μένει ·Ἀπόλλωνος εὖτε Λάιος βίᾳ ,τρὶς εἰπόντος ἐν μεσομφάλοις Πυθικοῖς χρηστηρίοις θνᾴσκοντα γέν - νας ἄτερ σῴζειν πόλιν ,
κρατηθεὶς δ᾽ ἐκ φίλων ἀβουλιᾶν ἐγείνατο μὲν μόρον αὑτῷ ,πατροκτόνον Οἰδιπόδαν ,ὅστε ματρὸς ἁγνὰν σπείρας ἄρουραν ,ἵν᾽ ἐτράφη ,ῥίζαν αἱματόεσσαν ἔτλα ·
παράνοια συνᾶγε νυμφίους φρενώλεις .
κακῶν δ᾽ ὥσπερ θάλασσα κῦμ᾽ ἄγει ·
τὸ μὲν πίτνον ,ἄλλο δ᾽ ἀείρει τρίχαλον ,ὃ καὶ περὶ πρύμ - ναν πόλεως καχλάζει .
μεταξὺ δ᾽ ἀλκὰ δι᾽ ὀλίγου τείνει ,πύργος ἐν εὔρει .
δέδοικα δὲ σὺν βασιλεῦσι μὴ πόλις δαμασθῇ .
τελειᾶν γὰρ παλαιφάτων ἀρᾶν βαρεῖαι καταλλαγαί ·τὰ δ᾽ ὀλοὰ πελόμεν᾽ οὐ παρέρχεται .
πρόπρυμνα δ᾽ ἐκβολὰν φέρει ἀνδρῶν ἀλφηστᾶν ὄλβος ἄγαν παχυνθείς .
τίν᾽ ἀνδρῶν γὰρ τοσόνδ᾽ ἐθαύμασαν θεοὶ καὶ ξυνέστιοι πόλεος ὁ πολύβατός τ᾽ ἀγὼν βροτῶν ,ὅσον τότ᾽ Οἰδίπουν τίον ,τὰν ἁρπαξάνδραν κῆρ᾽ ἀφελόντα χώρας ; 
ἐπεὶ δ᾽ ἀρτίφρων ἐγένετο μέλεος ἀθλίων γάμων ,ἐπ᾽ ἄλγει δυσφορῶν μαινομένᾳ κραδίᾳ δίδυμα κάκ᾽ ἐτέλεσεν ·
πατροφόνῳ χερὶ τῶν ̣ κρεισσοτέκνων ὀμμάτων ἐπλάγχθη ·
τέκνοις δ᾽ ἀγρίας ἐφῆκεν ἐπικότους τροφᾶς ,αἰαῖ ,πικρογλώσσους ἀράς ,καί σφε σιδαρονόμῳ διὰ χερί ποτε λαχεῖν κτήματα ·
νῦν δὲ τρέω μὴ τελέσῃ καμψίπους Ἐρινύς .
θαρσεῖτε ,παῖδες μητέρων τεθραμμέναι .
πόλις πέφευγεν ἥδε δούλιον ζυγόν ·
πέπτωκεν ἀνδρῶν ὀβρίμων κομπάσματα ·
πόλις δ᾽ ἐν εὐδίᾳ τε καὶ κλυδωνίου πολλαῖσι πληγαῖς ἄντλον οὐκ ἐδέξατο .
στέγει δὲ πύργος ,καὶ πύλας φερεγγύοις ἐφραξάμεσθα μονομάχοισι προστάταις ·
καλῶς ἔχει τὰ πλεῖστ᾽ ,ἐν ἓξ πυλώμασι ·
τὰς δ᾽ ἑβδόμας ὁ σεμνὸς ἑβδομαγέτης ἄναξ Ἀπόλλων εἵλετ᾽ ,Οἰδίπου γένει κραίνων παλαιὰς Λαΐου δυσβουλίας .
τί δ᾽ ἔστι πρᾶγμα νεόκοτον πόλει πλέον ; 
πόλις σέσωσται ·βασιλέες δ᾽ ὁμόσποροι - τίνες ; 
τί δ᾽ εἶπας ; 
παραφρονῶ φόβῳ λόγου .
φρονοῦσα νῦν ἄκουσον ·
Οἰδίπου τόκοι - οἲ ᾽ γὼ τάλαινα ,μάντις εἰμὶ τῶν κακῶν .
οὐδ᾽ ἀμφιλέκτως μὴν κατεσποδημένοι - ἐκεῖθι κεῖσθον ; 
βαρέα δ᾽ οὖν ὅμως φράσον .
ἅνδρες τεθνᾶσιν ἐκ χερῶν αὐτοκτόνων .
οὕτως ἀδελφαῖς χερσὶν ἠναίρονθ᾽ ἅμα ; 
οὕτως ὁ δαίμων κοινὸς ἦν ἀμφοῖν ἄγαν .
αὐτὸς δ᾽ ἀναλοῖ δῆτα δύσποτμον γένος .
πόλιν μὲν εὖ πράσσουσαν ,οἱ δ᾽ ἐπιστάται ,δισσὼ στρατηγώ ,διέλαχον σφυρηλάτῳ Σκύθῃ σιδήρῳ κτημάτων παμπησίαν .
ἕξουσι δ᾽ ἣν λάβωσιν ἐν ταφῇ χθονός ,πατρὸς κατ᾽ εὐχὰς δυσπότμως φορούμενοι .
βασιλέοιν δ᾽ ὁμοσπόροιν πέπωκεν αἷμά γαῖ᾽ ὑπ᾽ ἀλλήλων φόνῳ .
] 
ὦ μεγάλε Ζεῦ καὶ πολιοῦχοι δαίμονες ,οἳ δὴ Κάδμου πύργους τούσδε ῥύεσθε ,πότερον χαίρω κἀπολολύξω πόλεως ἀσινεῖ ̣ σωτῆρι ., 
ἢ τοὺς μογεροὺς καὶ δυσδαίμονας ἀτέκνους κλαύσω πολεμάρχους ; 
οἳ δῆτ᾽ ὀρθῶς κατ᾽ ἐπωνυμίαν καὶ πολυνεικεῖς ὤλοντ᾽ ἀσεβεῖ διανοίᾳ .ὦ μέλαινα καὶ τελεία γένεος Οἰδίπου τ᾽ ἀρά ,κακόν με καρδίαν τι περιπίτνει κρύος .
ἔτευξα τύμβῳ μέλος Θυιὰς αἱματοσταγεῖς νεκροὺς κλύουσα δυσμόρως θανόντας ·
ἦ δύσορνις ἅ - δε ξυναυλία δορός .
ἐξέπραξεν ,οὐδ᾽ ἀπεῖπεν πατρόθεν εὐκταία φάτις ·
βουλαὶ δ᾽ ἄπιστοι Λαΐου διήρκεσαν .
μέριμνα δ᾽ ἀμφὶ πτόλιν ·
θέσφατ᾽ οὐκ ἀμβλύνεται .
ἰὼ πολύστονοι ,τόδ᾽ ἠρ - γάσασθ᾽ ἄπιστον ·
ἦλθε δ᾽ αἰ - ακτὰ πήματ᾽ οὐ λόγῳ .
τάδ᾽ αὐτόδηλα ,προῦπτος ἀγγέλου λόγος ·
τί φῶ ; 
τί δ᾽ ἄλλο γ᾽ ἢ πόνοι πόνων δόμων ἐφέστιοι ; 
ἀλλὰ γόων ,ὦ φίλαι ,κατ᾽ οὖρον ἐρέσσετ᾽ ἀμφὶ κρατὶ πόμπιμον χεροῖν πίτυλον ,ὃς αἰὲν δι᾽ Ἀχέροντ᾽ ἀμείβεται τὰν ἄστολον μελάγκροκον [ναύστολον] θεωρίδα ,τὰν ἀστιβῆ Ἀπόλλωνι ,τὰν ἀνάλιον πάνδοκον εἰς ἀφανῆ τε χέρσον .
ἀλλὰ γὰρ ἥκουσ᾽ αἵδ᾽ ἐπὶ πρᾶγος πικρὸν Ἀντιγόνη τ᾽ ἠδ᾽ Ἰσμήνη ,θρῆνον ἀδελφοῖν ·
οὐκ ἀμφιβόλως οἶμαί σφ᾽ ἐρατῶν ἐκ βαθυκόλπων στηθέων ἥσειν ἄλγος ἐπάξιον .
ἡμᾶς δὲ δίκη πρότερον φήμης τὸν δυσκέλαδόν θ᾽ ὕμνον Ἐρινύος ἰαχεῖν Ἀίδα τ᾽ ἐχθρὸν παιᾶν᾽ ἐπιμέλπειν .
ἰώ ,δυσαδελφόταται πασῶν ὁπόσαι στρόφον ἐσθῆσιν περιβάλλονται ,κλαίω ,στένομαι ,καὶ δόλος οὐδεὶς μὴ ᾽ κ φρενὸς ὀρθῶς με λιγαίνειν .ἰὼ ἰὼ δύσφρονες ,φίλων ἄπιστοι καὶ κακῶν ἀτρύμονες ,δόμους πατρῴους ἑλόν - τες μέλεοι σὺν αἰχμᾷ .
μέλεοι δῆθ᾽ οἳ μελέους θανάτους εὕροντο δόμων ἐπὶ λύμῃ .
ἰὼ ἰὼ δωμάτων ἐρειψίτοιχοι καὶ πικρὰς μοναρχίας ἰδόντες ,ἤδη διήλ - λαχθε σὺν σιδάρῳ .
κάρτα δ᾽ ἀληθῆ πατρὸς Οἰδιπόδα πότνι᾽ Ἐρινὺς ἐπέκρανεν .
δι᾽ εὐωνύμων τετυμμένοι ,τετυμμένοι δῆθ᾽ ,ὁμοσπλάγχνων τε πλευρωμάτων αἰαῖ δαιμόνιοι ,αἰαῖ δ᾽ ἀντιφόνων θανάτων ἀραί .διανταίαν λέγεις [πλαγὰν] δόμοισι καὶ σώμασιν πεπλαγμένους ,[ἐννέπω] ἀναυδάτῳ μένει ἀραίῳ τ᾽ ἐκ πατρὸς οὐ διχόφρονι πότμῳ .διήκει δὲ καὶ πόλιν στόνος ,στένουσι πύργοι ,στένει πέδον φίλανδρον ·
μένει κτέανα δ᾽ ἐπιγόνοις ,δι᾽ ὧν αἰνομόροις ,δι᾽ ὧν νεῖκος ἔβα [καὶ] θανάτου τέλος .
ἐμοιράσαντο δ᾽ ὀξυκάρδιοι κτήμαθ᾽ ,ὥστ᾽ ἴσον λαχεῖν .
διαλλακτῆρι δ᾽ οὐκ ἀμεμφεία φίλοις ,οὐδ᾽ ἐπίχαρις Ἄρης .
σιδαρόπλακτοι μὲν ὧδ᾽ ἔχουσιν ,σιδαρόπλακτοι δὲ τοὺς μένουσι ,τάχ᾽ ἄν τις εἴποι ,τίνες ; 
] ,οὐ φιλογαθής ,ἐτύμως δακρυχέων ἐκ φρενός ,ἃ κλαιομένας μου μινύθει τοῖνδε δυοῖν ἀνάκτοιν .
πάρεστι δ᾽ εἰπεῖν ἐπ᾽ ἀθλίοισιν ὡς ἐρξάτην πολλὰ μὲν πολίτας ,ξένων τε πάντων στίχας πολυφθόρους ἐν δαΐ .
δυσδαίμων σφιν ἁ τεκοῦσα πρὸ πασᾶν γυναικῶν ὁπόσαι τεκνογόνοι κέκληνται .
παῖδα τὸν αὑτᾶς πόσιν αὑτᾷ θεμένα τούσδ᾽ ἔτεχ᾽ ,οἱ δ᾽ ὧδ᾽ ἐτελεύ - τασαν ὑπ᾽ ἀλλαλοφόνοις χερσὶν ὁμοσπόροισιν .
ὁμόσποροι δῆτα καὶ πανώλεθροι ,διατομαῖς οὐ φίλοις ,ἔριδι μαινομένᾳ ,νείκεος ἐν τελευτᾷ .πέπαυται δ᾽ ἔχθος ,ἐν δὲ γαίᾳ ζόα φονορύτῳ μέμεικται ·
κάρτα δ᾽ εἴσ᾽ ὅμαιμοι .
πικρὸς λυτὴρ νεικέων ὁ πόντιος ξεῖνος ἐκ πυρὸς συθεὶς θακτὸς σίδαρος ·
πικρὸς δὲ χρημάτων κακὸς δατητὰς Ἄρης ἀρὰν πατρῴ - αν τιθεὶς ἀλαθῆ .
ἔχουσι μοῖραν λαχόντες οἱ μέλεοι διοδότων ἀχθέων ·
ὑπὸ δὲ σώματι γᾶς πλοῦτος ἄβυσσος ἔσται .
ἰὼ πολλοῖς ἐπανθίσαντες πόνοισι γενεάν ·
τελευταῖαι δ᾽ ἐπηλάλαξαν Ἀραὶ τὸν ὀξὺν νόμον ,τετραμμένου παντρόπῳ φυγᾷ γένους .
ἕστακε δ᾽ Ἄτας τροπαῖον ἐν πύλαις ,ἐν αἷς ἐθείνοντο ,καὶ δυοῖν κρατή - σας ἔληξε δαίμων .
παισθεὶς ἔπαισας .
σὺ δ᾽ ἔθανες κατακτανών .
δορὶ δ᾽ ἔκανες - δορὶ δ᾽ ἔθανες - μελεοπόνος .
μελεοπαθής .
ἴτω γόος .
ἴτω δάκρυ .
πρόκεισαι - κατακτάς .
ἠέ .
ἠέ .
μαίνεται γόοισι φρήν .
ἐντὸς δὲ καρδία στένει .
ἰὼ ἰὼ πάνδυρτε σύ .
σὺ δ᾽ αὖτε καὶ πανάθλιε .
] ἔφθισο .
καὶ φίλον ἔκτανες .
διπλᾶ λέγειν - διπλᾶ δ᾽ ὁρᾶν - ἄχθεα τῶνδε τάδ᾽ ἐγγύθεν .
πέλας ἀδελφέ᾽ ἀδελφεῶν .
ἰὼ Μοῖρα βαρυδότειρα μογερά ,πότνιά τ᾽ Οἰδίπου σκιά ,μέλαιν᾽ Ἐρινύς ,ἦ μεγασθενής τις εἶ .
δυσθέατα πήματα - ἔδειξεν ἐκ φυγᾶς ἐμοί .
οὐδ᾽ ἵκεθ᾽ ὡς κατέκτανεν .
σωθεὶς δὲ πνεῦμ᾽ ἀπώλεσεν .
ὤλεσε δῆτ᾽ ἄγαν .
καὶ τὸν ἐνόσφισεν .
τάλαν γένος .
τάλαν πάθος .
δύστονα κήδε᾽ ὁμαίμονα .
̣ δίυγρα τριπάλτων πημάτων .
ἰὼ Μοῖρα βαρυδότειρα μογερά ,πότνιά τ᾽ Οἰδίπου σκιά ,μέλαιν᾽ Ἐρινύς ,ἦ μεγασθενής τις εἶ .
σὺ τοί νιν οἶσθα διαπερῶν - σὺ δ᾽ οὐδὲν ὕστερος μαθών - ἐπεὶ κατῆλθες ἐς πόλιν ,δορός γε τῷδ᾽ ἀντηρέτας .
ὀλοὰ λέγειν .
ὀλοὰ δ᾽ ὁρᾶν .
ἰὼ πόνος - ἰὼ κακά - δώμασι καὶ χθονί .
πρὸ πάντων δ᾽ ἐμοί .
καὶ τὸ πρόσω γ᾽ ἐμοί .
ἰὼ πάντων πολυστονώτατοι .
ἰὼ ἰὼ δαιμονῶντες ἄτᾳ .ἰὼ ἰώ ,ποῦ σφε θήσομεν χθονός ; 
ἰώ ,ὅπου ᾽ στι τιμιώτατον .
ἰὼ ἰώ ,πῆμα πατρὶ πάρευνον .
δοκοῦντα καὶ δόξαντ᾽ ἀπαγγέλλειν με χρὴ δήμου προβούλοις τῆσδε Καδμείας πόλεως ·
Ἐτεοκλέα μὲν τόνδ᾽ ἐπ᾽ εὐνοίᾳ χθονὸς θάπτειν ἔδοξε γῆς φίλαις κατασκαφαῖς ·
στυγῶν γὰρ ἐχθροὺς θάνατον εἵλετ᾽ ἐν πόλει ἱερῶν πατρῴων δ᾽ ὅσιος ὢν μομφῆς ἄτερ τέθνηκεν οὗπερ τοῖς νέοις θνῄσκειν καλόν .
οὕτω μὲν ἀμφὶ τοῦδ᾽ ἐπέσταλται λέγειν ·
τούτου δ᾽ ἀδελφὸν τόνδε Πολυνείκους νεκρὸν ἔξω βαλεῖν ἄθαπτον ,ἁρπαγὴν κυσίν ,ὡς ὄντ᾽ ἀναστατῆρα Καδμείων χθονός ,εἰ μὴ θεῶν τις ἐμποδὼν ἔστη δορὶ τῷ τοῦδ᾽ ·. 
ἄγος δὲ καὶ θανὼν κεκτήσεται θεῶν πατρῴων ,οὓς ἀτιμάσας ὅδε στράτευμ᾽ ἐπακτὸν ἐμβαλὼν ᾕρει πόλιν .
οὕτω πετηνῶν τόνδ᾽ ὑπ᾽ οἰωνῶν δοκεῖ ταφέντ᾽ ἀτίμως τοὐπιτίμιον λαβεῖν ,καὶ μήθ᾽ ὁμαρτεῖν τυμβοχόα χειρώματα μήτ᾽ ὀξυμόλποις προσσέβειν οἰμώγμασιν ,ἄτιμον εἶναι δ᾽ ἐκφορᾶς φίλων ὕπο .τοιαῦτ᾽ ἔδοξε τῷδε Καδμείων τέλει .
ἐγὼ δὲ Καδμείων γε προστάταις λέγω ·
ἢν μή τις ἄλλος τόνδε συνθάπτειν θέλῃ ,ἐγώ σφε θάψω κἀνὰ κίνδυνον βαλῶ θάψασ᾽ ἀδελφὸν τὸν ἐμόν ,οὐδ᾽ αἰσχύνομαι ἔχουσ᾽ ἄπιστον τήνδ᾽ ἀναρχίαν πόλει .
δεινὸν τὸ κοινὸν σπλάγχνον ,οὗ πεφύκαμεν ,μητρὸς ταλαίνης κἀπὸ δυστήνου πατρός .
τοιγὰρ θέλουσ᾽ ἄκοντι κοινώνει κακῶν ψυχή ,θανόντι ζῶσα συγγόνῳ φρενί .
τούτου δὲ σάρκας οὐδὲ κοιλογάστορες λύκοι σπάσονται ·
τάφον γὰρ αὐτῷ καὶ κατασκαφὰς ἐγώ ,γυνή περ οὖσα ,τῷδε μηχανήσομαι ,κόλπῳ φέρουσα βυσσίνου πεπλώματος .
καὐτὴ καλύψω ,μηδέ τῳ δόξῃ πάλιν ·
θάρσει ,παρέσται μηχανὴ δραστήριος .
αὐδῶ πόλιν σε μὴ βιάζεσθαι τάδε .
αὐδῶ σὲ μὴ περισσὰ κηρύσσειν ἐμοί .
τραχύς γε μέντοι δῆμος ἐκφυγὼν κακά .
τράχυν᾽ ·
ἄθαπτος δ᾽ οὗτος οὐ γενήσεται .
ἀλλ᾽ ὃν πόλις στυγεῖ ,σὺ τιμήσεις τάφῳ ,; 
ἤδη τὰ τοῦδε διατετίμηται θεοῖς .
οὔ ,πρίν γε χώραν τήνδε κινδύνῳ βαλεῖν .
παθὼν κακῶς κακοῖσιν ἀντημείβετο .
ἀλλ᾽ εἰς ἅπαντας ἀνθ᾽ ἑνὸς τόδ᾽ ἔργον ἦν .
ἔρις περαίνει μῦθον ὑστάτη θεῶν .
ἐγὼ δὲ θάψω τόνδε ·
μὴ μακρηγόρει .
ἀλλ᾽ αὐτόβουλος ἴσθ᾽ ,ἀπεννέπω δ᾽ ἐγώ .
φεῦ φεῦ .
ὦ μεγάλαυχοι καὶ φθερσιγενεῖς Κῆρες Ἐρινύες ,αἵτ᾽ Οἰδιπόδα γένος ὠλέσατε πρυμνόθεν οὕτως ,τί πάθω ; 
τί δὲ δρῶ ; 
τί δὲ μήσωμαι ; 
πῶς τολμήσω μήτε σὲ κλαίειν μήτε προπέμπειν ἐπὶ τύμβον ·
ἀλλὰ φοβοῦμαι κἀποτρέπομαι δεῖμα πολιτῶν .
σύ γε μὴν πολλῶν πενθητήρων τεύξει ·κεῖνος δ᾽ ὁ τάλας ἄγοος μονόκλαυτον ἔχων θρῆνον ἀδελφῆς εἶσιν ·
τίς ἂν οὖν τὰ πίθοιτο ; 
δράτω τι πόλις καὶ μὴ δράτω τοὺς κλαίοντας Πολυνείκη .
ἡμεῖς μὲν ἴμεν καὶ συνθάψομεν αἵδε προπομποί .
καὶ γὰρ γενεᾷ κοινὸν τόδ᾽ ἄχος ,καὶ πόλις ἄλλως ἄλλοτ᾽ ἐπαινεῖ τὰ δίκαια .
ἡμεῖς δ᾽ ἅμα τῷδ᾽ ,ὥσπερ τε πόλις καὶ τὸ δίκαιον ξυνεπαινεῖ .
μετὰ γὰρ μάκαρας καὶ Διὸς ἰσχὺν ὅδε Καδμείων ἤρυξε πόλιν μὴ ᾽ νατραπῆναι μηδ᾽ ἀλλοδαπῷ κύματι φωτῶν κατακλυσθῆναι τὰ μάλιστα .
Ζεὺς μὲν ἀφίκτωρ ἐπίδοι προφρόνως στόλον ἡμέτερον νάιον ἀρθέντ᾽ ἀπὸ προστομίων λεπτοψαμάθων Νείλου .
τίν᾽ ἂν οὖν χώραν εὔφρονα μᾶλλον τῆσδ᾽ ἀφικοίμεθα σὺν τοῖσδ᾽ ἱκετῶν ἐγχειριδίοις ἐριοστέπτοισι κλάδοισιν ; 
ὦ πόλις ,ὦ γῆ ,καὶ λευκὸν ὕδωρ ,ὕπατοί τε θεοί ,καὶ βαρύτιμοι χθόνιοι θήκας κατέχοντες ,καὶ Ζεὺς σωτὴρ τρίτος ,οἰκοφύλαξ ὁσίων ἀνδρῶν ,δέξασθ᾽ ἱκέτην τὸν θηλυγενῆ στόλον αἰδοίῳ πνεύματι χώρας ·ἀρσενοπληθῆ δ᾽ ἑσμὸν ὑβριστὴν Αἰγυπτογενῆ ,πρὶν πόδα χέρσῳ τῆ δ᾽ ἐν ἀσώδει θεῖναι ,ξὺν ὄχῳ ταχυήρει πέμψατε πόντονδ᾽ ·ἔνθα δὲ λαίλαπι χειμωνοτύπῳ ,βροντῇ στεροπῇ τ᾽ ὀμβροφόροισίν τ᾽ ἀνέμοις ἀγρίας ἁλὸς ἀντήσαντες ,ὄλοιντο ,πρίν ποτε λέκτρων ,ὧν θέμις εἴργει ,σφετεριξάμενοι πατραδέλφειαν τήνδ᾽ ἀεκόντων ἐπιβῆναι .νῦν δ᾽ ἐπικεκλομένα Δῖον πόρτιν ὑπερ - πόντιον τιμάορ᾽ ,
ἐπωνυμίᾳ δ᾽ ἐπεκραίνετο μόρσιμος αἰὼν εὐλόγως ,Ἔπαφόν τ᾽ ἐγέννασεν ·
ὅντ᾽ ἐπιλεξαμένα ,νῦν ἐν ποιονόμοις ματρὸς ἀρχαίας τόποις τῶν πρόσθε πόνων μνασαμένα ,τά τε νῦν ἐπιδείξω πιστὰ τεκμήρια γαιονόμοις ,τὰ δ᾽ ἄελπτά περ ὄντα φανεῖται .
γνώσεται δὲ λόγους τις ἐν μάκει .
εἰ δὲ κυρεῖ τις πέλας οἰωνοπόλων ἔγγαιος οἶκτον [οἰκτρὸν] ἀίων ,δοξάσει τις ἀκούειν ὄπα τᾶς Τηρεΐας Μήτιδος οἰκτρᾶς ἀλόχου ,κιρκηλάτου τ᾽ ἀηδόνος ,
ἅτ᾽ ἀπὸ χλωρῶν πετάλων ἐργομένα πενθεῖ μὲν οἶκτον ἠθέων ·ξυντίθησι δὲ παιδὸς μόρον ,ὡς αὐτοφόνως ὤλετο πρὸς χειρὸς ἕθεν δυσμάτορος κότου τυχών ·
τὼς καὶ ἐγὼ φιλόδυρ - τος Ἰαονίοισι νόμοισι δάπτω τὰν ἁπαλὰν Νειλοθερῆ παρειὰν ἀπειρόδακρύν τε καρδίαν .
γοεδνὰ δ᾽ ἀνθεμίζομαι δειμαίνουσα φίλους ,τᾶσδε φυγᾶς ἀερίας ἀπὸ γᾶς εἴ τις ἐστὶ κηδεμών .
ἀλλά ,θεοὶ γενέται κλύετ᾽ εὖ τὸ δίκαιον ἰδόντες ·
ἥβᾳ μὴ τέλεον δόντες ἔχειν παρ᾽ αἶσαν ,ὕβριν δ᾽ ἑτοίμως στυγοῦντες ,πέλοιτ᾽ ἂν ἔνδικοι γάμοις .
ἔστι δὲ κἀκ πολέμου τειρομένοις βωμὸς ἀρῆς φυγάσιν ῥῦμα ,δαιμόνων σέβας .
εὖ δ᾽ εἴη Διόθεν παναληθῶς .
Διὸς ἵμερος οὐκ εὐθήρατος ἐτύχθη .
παντᾷ τοι φλεγέθει κἀν σκότῳ μελαίνᾳ ξὺν τύχᾳ μερόπεσσι λαοῖς .
πίπτει δ᾽ ἀσφαλὲς οὐδ᾽ ἐπὶ νώτῳ ,κορυφᾷ Διὸς εἰ κρανθῇ ,πρᾶγμα τέλειον .
δαυλοὶ γὰρ πραπίδων δάσκιοί τε τείνουσιν πόροι κατιδεῖν ἄφραστοι .
ἰάπτει δ᾽ ἐλπίδων ἀφ᾽ ὑψιπύργων πανώλεις βροτούς ,βίαν δ᾽ οὔτιν᾽ ἐξοπλίζει ·
πᾶν ἄπονον δαιμονίων .ἥμενος ὃν φρόνημά πως αὐτόθεν ἐξέπραξεν ἔμπας ἑδράνων ἐφ᾽ ἁγνῶν .ἰδέσθω δ᾽ εἰς ὕβριν βρότειον ,οἵα νεάζει πυθμὴν δι᾽ ἁ - μὸν γάμον τεθαλὼς δυσπαραβούλοισι φρεσίν ,καὶ διάνοιαν μαινόλιν κέντρον ἔχων ἄφυκτον ,ἄταν δ᾽ ἀπάτᾳ μεταγνούς .
τοιαῦτα πάθεα μέλεα θρεομένα λέγω λιγέα βαρέα δακρυοπετῆ ,ἰὴ ἰή ,ἰηλέμοισιν ἐμπρεπῆ ·
[θρεομένη μέλη] ζῶσα γόοις με τιμῶ .
ἱλεοῦμαι μὲν Ἀπίαν βοῦνιν ,καρβᾶνα δ᾽ αὐδὰν εὖ ,γᾶ ,κοννεῖς .
θεοῖς δ᾽ ἐναγέα τέλεα πελομένων καλῶς ἐπίδρομ᾽ ,ὁπόθι θάνατος ἀπῇ .
ἰὼ ἰώ ,ἰὼ δυσάγκριτοι πόνοι .
ποῖ τόδε κῦμ᾽ ἀπάξει ; 
ἱλεοῦμαι μὲν Ἀπίαν βοῦνιν ,καρβᾶνα δ᾽ αὐδὰν εὖ ,γᾶ ,κοννεῖς .
πλάτα μὲν οὖν λινορραφής τε δόμος ἅλα στέγων δορὸς ἀχείματόν μ᾽ ἔπεμπε σὺν πνοαῖς ·
οὐδὲ μέμφομαι ·
τελευτὰς δ᾽ ἐν χρόνῳ πατήρ μοι παντόπτας πρευμενεῖς κτίσειεν ,
σπέρμα σεμνᾶς μέγα ματρὸς εὐνὰς ἀνδρῶν ,ἒ ἔ ,ἄγαμον ἀδάματον ἐκφυγεῖν .
θέλουσα δ᾽ αὖ θέλουσαν ἁγνά μ᾽ ἐπιδέτω Διὸς κόρα ,ἔχουσα σέμν᾽ ἐνώπι᾽ ἀσφαλῶς ,παντὶ δὲ σθένει διωγμοῖς ἀσχαλῶσ᾽ ἀδμήτας ἀδμήτα ῥύσιος γενέσθω ,
σπέρμα σεμνᾶς μέγα ματρὸς εὐνὰς ἀνδρῶν ,ἒ ἔ ,ἄγαμον ἀδάματον ἐκφυγεῖν .
εἰ δὲ μή ,μελανθὲς ἡλιόκτυπον γένος τὸν γάιον ,τὸν πολυξενώτατον Ζῆνα τῶν κεκμηκότων ἱξόμεθα σὺν κλάδοις ἀρτάναις θανοῦσαι ,μὴ τυχοῦσαι θεῶν Ὀλυμπίων .ἆ Ζήν ,Ἰοῦς ἰῷ μῆνις μάστειρ᾽ ἐκ θεῶν ·κοννῶ δ᾽ ἄγαν γαμετᾶς οὐρανόνικον .
χαλεποῦ γὰρ ἐκ πνεύματος εἶσι χειμών .
καὶ τότ᾽ οὐ δικαίοις Ζεὺς ἐνέξεται λόγοις ,τὸν τᾶς βοὸς παῖδ᾽ ἀτιμάσας ,τὸν αὐ - τός ποτ᾽ ἔκτισεν γόνῳ ,νῦν ἔχων παλίντροπον ὄψιν ἐν λιταῖσιν ; 
ὑψόθεν δ᾽ εὖ κλύοι καλούμενος .
ἆ Ζήν ,Ἰοῦς ἰῶ ,μῆνις μάστειρ᾽ ἐκ θεῶν ·κοννῶ δ᾽ ἄγαν γαμετᾶς οὐρανόνικον χαλεποῦ γὰρ ἐκ πνεύματος εἶσι χειμών .
παῖδες ,φρονεῖν χρή ·
ξὺν φρονοῦντι δ᾽ ἥκετε πιστῷ γέροντι τῷ δε ναυκλήρῳ πατρί .
καὶ τἀπὶ χέρσου νῦν προμηθίαν λαβὼν αἰνῶ φυλάξαι τἄμ᾽ ἔπη δελτουμένας .
ὁρῶ κόνιν ,ἄναυδον ἄγγελον στρατοῦ ·
σύριγγες οὐ σιγῶσιν ἀξονήλατοι ·
ὄχλον δ᾽ ὑπασπιστῆρα καὶ δορυσσόον λεύσσω ,ξὺν ἵπποις καμπύλοις τ᾽ ὀχήμασιν ·
τάχ᾽ ἂν πρὸς ἡμᾶς τῆσδε γῆς ἀρχηγέται ὀπτῆρες εἶεν ἀγγέλων πεπυσμένοι .
ἀλλ᾽ εἴτ᾽ ἀπήμων εἴτε καὶ τεθηγμένος ὠμῇ ξὺν ὀργῇ τόνδ᾽ ἐπόρνυται στόλον ,ἄμεινόν ἐστι παντὸς εἵνεκ᾽ ,ὦ κόραι ,πάγον προσίζειν τόνδ᾽ ἀγωνίων θεῶν .κρεῖσσον δὲ πύργου βωμός ,ἄρρηκτον σάκος ἀλλ᾽ ὡς τάχιστα βᾶτε ,καὶ λευκοστεφεῖς ἱκετηρίας ,ἁγάλματ᾽ αἰδοίου Διός ,σεμνῶς ἔχουσαι διὰ χερῶν εὐωνύμων ,αἰδοῖα καὶ γοεδνὰ καὶ ζαχρεῖ᾽ ἔπη ξένους ἀμείβεσθ᾽ ,ὡς ἐπήλυδας πρέπει ,τορῶς λέγουσαι τάσδ᾽ ἀναιμάκτους φυγάς .φθογγῇ δ᾽ ἑπέσθω πρῶτα μὲν τὸ μὴ θρασύ ,τὸ μὴ μάταιον δ᾽ ἐκ μετωποσωφρόνων ἴτω προσώπων ὄμματος παρ᾽ ἡσύχου .
καὶ μὴ πρόλεσχος μηδ᾽ ἐφολκὸς ἐν λόγῳ γένῃ .
μέμνησο δ᾽ εἴκειν ·
χρεῖος εἶ ξένη φυγάς .
θρασυστομεῖν γὰρ οὐ πρέπει τοὺς ἥσσονας .
πάτερ ,φρονούντως πρὸς φρονοῦντας ἐννέπεις .
φυλάξομαι δὲ τάσδε μεμνῆσθαι σέθεν κεδνὰς ἐφετμάς .
Ζεὺς δὲ γεννήτωρ ἴδοι ·
ἴδοιτο δῆτα πρευμενοῦς ἀπ᾽ ὄμματος ·
θέλοιμ᾽ ἂν ἤδη σοὶ πέλας θρόνους ἔχειν .μή νυν σχόλαζε ,μηχανῆς δ᾽ ἔστω κράτος .
ὦ Ζεῦ ,κόπων οἴκτιρε μὴ ἀπολωλότας .
κείνου θέλοντος εὖ τελευτήσει τάδε .καὶ Ζηνὸς ὄρνιν τόνδε νῦν κικλῄσκετε .καλοῦμεν αὐγὰς ἡλίου σωτηρίους ,- ἁγνόν τ᾽ Ἀπόλλω ,φυγάδ᾽ ἀπ᾽ οὐρανοῦ θεόν .
εἰδὼς ἂν αἶσαν τήνδε συγγνοίη βροτοῖς .
συγγνοῖτο δῆτα καὶ παρασταίη πρόφρων .
τίν᾽ οὖν κικλῄσκω τῶνδε δαιμόνων ἔτι ; 
ὁρῶ τρίαιναν τήνδε σημεῖον θεοῦ .
ἀλλ᾽ εὖ τ᾽ ἔπεμψεν εὖ τε δεξάσθω χθονί .
Ἑρμῆς ὅδ᾽ ἄλλος τοῖσιν Ἑλλήνων νόμοις .
ἐλευθέροις νυν ἐσθλὰ κηρυκευέτω .
πάντων δ᾽ ἀνάκτων τῶνδε κοινοβωμίαν σέβεσθ᾽ ·
ἐν ἁγνῷ δ᾽ ἑσμὸς ὡς πελειάδων ἵζεσθε κίρκων τῶν ὁμοπτέρων φόβῳ ,ἐχθρῶν ὁμαίμων καὶ μιαινόντων γένος .
ὄρνιθος ὄρνις πῶς ἂν ἁγνεύοι φαγών ; 
πῶς δ᾽ ἂν γαμῶν ἄκουσαν ἄκοντος πάρα ἁγνὸς γένοιτ᾽ ἄν ; 
οὐδὲ μὴ ᾽ ν Ἅιδου θανὼν φύγῃ ματαίων αἰτίας ,πράξας τάδε .
κἀκεῖ δικάζει τἀπλακήμαθ᾽ ,ὡς λόγος ,Ζεὺς ἄλλος ἐν καμοῦσιν ὑστάτας δίκας .
σκοπεῖτε ,κἀμείβεσθε τόνδε τὸν τρόπον ,ὅπως ἂν ὑμῖν πρᾶγος εὖ νικᾷ τόδε .
ποδαπὸν ὅμιλον τόνδ᾽ ἀνελληνόστολον πέπλοισι βαρβάροισι καὶ πυκνώμασι χλίοντα προσφωνοῦμεν ; 
οὐ γὰρ Ἀργολὶς ἐσθὴς γυναικῶν οὐδ᾽ ἀφ᾽ Ἑλλάδος τόπων .
ὅπως δὲ χώραν οὔτε κηρύκων ὕπο ,ἀπρόξενοί τε ,νόσφιν ἡγητῶν ,μολεῖν ἔτλητ᾽ ἀτρέστως ,τοῦτο θαυμαστὸν πέλει .
κλάδοι γε μὲν δὴ κατὰ νόμους ἀφικτόρων κεῖνται παρ᾽ ὑμῖν πρὸς θεοῖς ἀγωνίοις ·μόνον τόδ᾽ Ἑλλὰς χθὼν συνοίσεται στόχῳ .
καὶ τἄλλα πόλλ᾽ ἔτ᾽ εἰκάσαι δίκαιον ἦν ,εἰ μὴ παρόντι φθόγγος ἦν ὁ σημανῶν .
εἴρηκας ἀμφὶ κόσμον ἀψευδῆ λόγον .ἐγὼ δὲ πρὸς σὲ πότερον ὡς ἔτην λέγω ,ἢ ῥήτορ᾽ ἱεροράβδον ,ἢ πόλεως ἀγόν ; 
πρὸς ταῦτ᾽ ἀμείβου καὶ λέγ᾽ εὐθαρσὴς ἐμοί .
τοῦ γηγενοῦς γάρ εἰμ᾽ ἐγὼ Παλαίχθονος ἶνις Πελασγός ,τῆσδε γῆς ἀρχηγέτης .
ἐμοῦ δ᾽ ἄνακτος εὐλόγως ἐπώνυμον γένος Πελασγῶν τήνδε καρποῦται χθόνα .
καὶ πᾶσαν αἶαν ,ἧς δι᾽ ἁγνὸς ἔρχεται Στρυμών ,τὸ πρὸς δύνοντος ἡλίου ,κρατῶ .
ὁρίζομαι δὲ τήν τε Περραίβων χθόνα ,Πίνδου τε τἀπέκεινα ,Παιόνων πέλας ,ὄρη τε Δωδωναῖα .
συντέμνει δ᾽ ὅρος ὑγρᾶς θαλάσσης ·
τῶνδε τἀπὶ τάδε κρατῶ .
αὐτῆς δὲ χώρας Ἀπίας πέδον τόδε πάλαι κέκληται φωτὸς ἰατροῦ χάριν .
Ἆπις γὰρ ἐλθὼν ἐκ πέρας Ναυπακτίας ἰατρόμαντις παῖς Ἀπόλλωνος χθόνα τήνδ᾽ ἐκκαθαίρει κνωδάλων βροτοφθόρων ,τὰ δὴ παλαιῶν αἱμάτων μιάσμασιν χρανθεῖσ᾽ ἀνῆκε γαῖα μηνιταῖ᾽ ἄχη δρακονθόμιλον δυσμενῆ ξυνοικίαν .
τούτων ἄκη τομαῖα καὶ λυτήρια πράξας ἀμέμπτως Ἆπις Ἀργείᾳ χθονὶ μνήμην ποτ᾽ ἀντίμισθον ηὕρετ᾽ ἐν λιταῖς .ἔχουσα δ᾽ ἤδη τἀπ᾽ ἐμοῦ τεκμήρια γένος τ᾽ ἂν ἐξεύχοιο καὶ λέγοις πρόσω .
μακράν γε μὲν δὴ ῥῆσιν οὐ στέργει πόλις .
βραχὺς τορός θ᾽ ὁ μῦθος ·
Ἀργεῖαι γένος ἐξευχόμεσθα ,σπέρματ᾽ εὐτέκνου βοός ·
καὶ ταῦτ᾽ ἀληθῆ πάντα προσφύσω λόγῳ .
ἄπιστα μυθεῖσθ᾽ ,ὦ ξέναι ,κλύειν ἐμοί ,ὅπως τόδ᾽ ὑμῖν ἐστιν Ἀργεῖον γένος .
Λιβυστικαῖς γὰρ μᾶλλον ἐμφερέστεραι γυναιξίν ἐστε κοὐδαμῶς ἐγχωρίαις .
καὶ Νεῖλος ἂν θρέψειε τοιοῦτον φυτόν ,Κύπριος χαρακτήρ τ᾽ ἐν γυναικείοις τύποις εἰκὼς πέπληκται τεκτόνων πρὸς ἀρσένων ·
τοίας τ᾽ ἀκούω νομάδας ἱπποβάμοσιν εἶναι καμήλοις ἀστραβιζούσας ,χθόνα παρ᾽ Αἰθίοψιν ἀστυγειτονουμένας .
καὶ τὰς ἀνάνδρους κρεοβόρους τ᾽ Ἀμαζόνας ,εἰ τοξοτευχεῖς ἦτε ,κάρτ᾽ ἂν ᾔκασα ὑμᾶς .
διδαχθεὶς δ᾽ ἂν τόδ᾽ εἰδείην πλέον ,ὅπως γένεθλον σπέρμα τ᾽ Ἀργεῖον τὸ σόν .
κλῃδοῦχον Ἥρας φασὶ δωμάτων ποτὲ Ἰὼ γενέσθαι τῇ δ᾽ ἐν Ἀργείᾳ χθονί ; 
ἦν ὡς μάλιστα ,καὶ φάτις πολλὴ κρατεῖ .
μὴ καὶ λόγος τις Ζῆνα μειχθῆναι βροτῷ ; 
κἄκρυπτά γ᾽ Ἥρας ταῦτα τἀμπαλάγματα .
βοῦν τὴν γυναῖκ᾽ ἔθηκεν Ἀργεία θεός .
οὔκουν πελάζει Ζεὺς ἐπ᾽ εὐκραίρῳ βοΐ ; 
φασίν ,πρέποντα βουθόρῳ ταύρῳ δέμας .
τί δῆτα πρὸς ταῦτ᾽ ἄλοχος ἰσχυρὰ Διός ; 
τὸν πάνθ᾽ ὁρῶντα φύλακ᾽ ἐπέστησεν βοΐ .
ποῖον πανόπτην οἰοβουκόλον λέγεις ; 
Ἄργον ,τὸν Ἑρμῆς παῖδα γῆς κατέκτανεν .
τί οὖν ἔτευξεν ἄλλο δυσπότμῳ βοΐ ; 
βοηλάτην μύωπα κινητήριον .
οἶστρον καλοῦσιν αὐτὸν οἱ Νείλου πέλας .τοιγάρ νιν ἐκ γῆς ἤλασεν μακρῷ δρόμῳ .
καὶ ταῦτ᾽ ἔλεξας πάντα συγκόλλως ἐμοί .
καὶ μὴν Κάνωβον κἀπὶ Μέμφιν ἵκετο .
καὶ Ζεύς γ᾽ ἐφάπτωρ χειρὶ φιτύει γόνον .
τίς οὖν ὁ Δῖος πόρτις εὔχεται βοός ; 
Ἔπαφος ἀληθῶς ῥυσίων ἐπώνυμος .
Λιβύη ,μέγιστον γῆς πέδον καρπουμένη .
τίν᾽ οὖν ἔτ᾽ ἄλλον τῆσδε βλαστημὸν λέγεις ; 
Βῆλον δίπαιδα πατέρα τοῦδ᾽ ἐμοῦ πατρός .
τὸ πάνσοφον νῦν ὄνομα τοῦτό μοι φράσον .
Δαναός ,ἀδελφὸς δ᾽ ἐστὶ πεντηκοντάπαις .
καὶ τοῦδ᾽ ἄνοιγε τοὔνομ᾽ ἀφθόνῳ λόγῳ .Αἴγυπτος .εἰδὼς δ᾽ ἁμὸν ἀρχαῖον γένος πράσσοις ἂν ὡς Ἀργεῖον ἀνστήσῃς στόλον .
δοκεῖτε δή μοι τῆσδε κοινωνεῖν χθονὸς τἀρχαῖον .
ἀλλὰ πῶς πατρῷα δώματα λιπεῖν ἔτλητε ; 
τίς κατέσκηψεν τύχη ; 
ἄναξ Πελασγῶν ,αἰόλ᾽ ἀνθρώπων κακά .πόνου δ᾽ ἴδοις ἂν οὐδαμοῦ ταὐτὸν πτερόν ·
ἐπεὶ τίς ηὔχει τήνδ᾽ ἀνέλπιστον φυγὴν κέλσειν ἐς Ἄργος κῆδος ἐγγενὲς τὸ πρίν ,ἔχθει μεταπτοιοῦσαν εὐναίων γάμων ; 
τί φὴς ἱκνεῖσθαι τῶνδ᾽ ἀγωνίων θεῶν ,λευκοστεφεῖς ἔχουσα νεοδρέπτους κλάδους ; 
ὡς μὴ γένωμαι δμωὶς Αἰγύπτου γένει .πότερα κατ᾽ ἔχθραν ,ἢ τὸ μὴ θέμις λέγεις ; 
τίς δ᾽ ἂν φίλους ὠνοῖτο τοὺς κεκτημένους ; 
καὶ δυστυχούντων γ᾽ εὐμαρὴς ἀπαλλαγή .
πῶς οὖν πρὸς ὑμᾶς εὐσεβὴς ἐγὼ πέλω ; 
αἰτοῦσι μὴ ᾽ κδοὺς παισὶν Αἰγύπτου πάλιν .βαρέα σύ γ᾽ εἶπας ,πόλεμον ἄρασθαι νέον .
ἀλλ᾽ ἡ δίκη γε ξυμμάχων ὑπερστατεῖ .
εἴπερ γ᾽ ἀπ᾽ ἀρχῆς πραγμάτων κοινωνὸς ἦν .
αἰδοῦ σὺ πρύμναν πόλεος ὧδ᾽ ἐστεμμένην .
βαρύς γε μέντοι Ζηνὸς ἱκεσίου κότος .
Παλαίχθονος τέκος ,κλῦθί μου πρόφρονι καρδίᾳ ,Πελασγῶν ἄναξ .
ἴδε με τὰν ἱκέτιν φυγάδα περίδρομον ,λυκοδίωκτον ὡς δάμαλιν ἂμ πέτραις ἠλιβάτοις ,ἵν᾽ ἀλκᾷ πίσυνος μέμυ - κε φράζουσα βοτῆρι μόχθους .
ὁρῶ κλάδοισι νεοδρόποις κατάσκιον νεύονθ᾽ ὅμιλον τόνδ᾽ ἀγωνίων θεῶν .
εἴη δ᾽ ἄνατον πρᾶγμα τοῦτ᾽ ἀστοξένων .
μηδ᾽ ἐξ ἀέλπτων κἀπρομηθήτων πόλει νεῖκος γένηται ·
τῶν γὰρ οὐ δεῖται πόλις .
ἴδοιτο δῆτ᾽ ἄνατον φυγὰν ἱκεσία Θέμις Διὸς κλαρίου .
σὺ δὲ παρ᾽ ὀψιγόνου μάθε γεραιόφρων ·
ποτιτρόπαιον αἰδόμενος ̣ οὖνπερ ἱεροδόκα ̣ .θεῶν λήματ᾽ ἀπ᾽ ἀνδρὸς ἁγνοῦ .
οὔτοι κάθησθε δωμάτων ἐφέστιοι ἐμῶν .
τὸ κοινὸν δ᾽ εἰ μιαίνεται πόλις ,ξυνῇ μελέσθω λαὸς ἐκπονεῖν ἄκη .
ἐγὼ δ᾽ ἂν οὐ κραίνοιμ᾽ ὑπόσχεσιν πάρος ,ἀστοῖς δὲ πᾶσι τῶνδε κοινώσας πέρι .
σύ τοι πόλις ,σὺ δὲ τὸ δάμιον .
πρύτανις ἄκριτος ὤν ,κρατύνεις βωμόν ,ἑστίαν χθονός ,μονοψήφοισι νεύμασιν σέθεν ,μονοσκήπτροισι δ᾽ ἐν θρόνοις χρέος πᾶν ἐπικραίνεις ·
ἄγος φυλάσσου .
ἄγος μὲν εἴη τοῖς ἐμοῖς παλιγκότοις ,ὑμῖν δ᾽ ἀρήγειν οὐκ ἔχω βλάβης ἄτερ .
οὐδ᾽ αὖ τόδ᾽ εὖφρον ,τάσδ᾽ ἀτιμάσαι λιτάς .
ἀμηχανῶ δὲ καὶ φόβος μ᾽ ἔχει φρένας δρᾶσαί τε μὴ δρᾶσαί τε καὶ τύχην ἑλεῖν .
τὸν ὑψόθεν σκοπὸν ἐπισκόπει ,φύλακα πολυπόνων βροτῶν ,οἳ τοῖς πέλας προσήμενοι δίκας οὐ τυγχάνουσιν ἐννόμου .
μένει τοι Ζηνὸς ἱκταίου κότος δυσπαραθέλκτους παθόντος οἴκτοις .
εἴ τοι κρατοῦσι παῖδες Αἰγύπτου σέθεν νόμῳ πόλεως ,φάσκοντες ἐγγύτατα γένους εἶναι ,τίς ἂν τοῖσδ᾽ ἀντιωθῆναι θέλοι ; 
δεῖ τοί σε φεύγειν κατὰ νόμους τοὺς οἴκοθεν ,ὡς οὐκ ἔχουσιν κῦρος οὐδὲν ἀμφὶ σοῦ .
μή τί ποτ᾽ οὖν γενοίμαν ὑποχείριος κράτεσιν ἀρσένων .
ὕπαστρον δέ τοι μῆχαρ ὁρίζομαι γάμου δύσφρονος φυγάν ·
ξύμμαχον δ᾽ ἑλόμενος δίκαν κρῖνε σέβας τὸ πρὸς θεῶν .
οὐκ εὔκριτον τὸ κρῖμα .μή μ᾽ αἱροῦ κριτήν .εἶπον δὲ καὶ πρίν ,οὐκ ἄνευ δήμου τάδε πράξαιμ᾽ ἄν ,οὐδέ περ κρατῶν ,μὴ καί ποτε εἴπῃ λεώς ,εἴ πού τι μὴ τοῖον τύχοι ," ἐπήλυδας τιμῶν ἀπώλεσας πόλιν ." ἀμφοτέρους ὁμαίμων τάδ᾽ ἐπισκοπεῖ Ζεὺς ἑτερορρεπής ,νέμων εἰκότως ἄδικα μὲν κακοῖς ,ὅσια δ᾽ ἐννόμοις .τί τῶνδ᾽ ἐξ ἴσου ῥεπομένων μεταλ - γεῖς τὸ δίκαιον ἔρξας ; δεῖ τοι βαθείας φροντίδος σωτηρίου ,δίκην κολυμβητῆρος ,ἐς βυθὸν μολεῖν δεδορκὸς ὄμμα ,μηδ᾽ ἄγαν ᾠνωμένον ,ὅπως ἄνατα ταῦτα πρῶτα μὲν πόλει 
μῶν οὐ δοκεῖ δεῖν φροντίδος σωτηρίου ; 
φρόντισον καὶ γενοῦ πανδίκως εὐσεβὴς πρόξενος ·
τὰν φυγάδα μὴ προδῷς ,τὰν ἕκαθεν ἐκβολαῖς δυσθέοις ὀρμέναν ·μηδ᾽ ἴδῃς μ᾽ ἐξ ἑδρᾶν πολυθέων ῥυσια - σθεῖσαν ,ὦ πᾶν κράτος ἔχων χθονός .
γνῶθι δ᾽ ὕβριν ἀνέρων καὶ φύλαξαι κότον .
μή τι τλῇς τὰν ἱκέτιν εἰσιδεῖν ἀπὸ βρετέων βίᾳ δίκας ἀγομέναν ἱππηδὸν ἀμπύκων ,πολυμίτων πέπλων τ᾽ ἐπιλαβὰς ἐμῶν .
ἴσθι γάρ ·παισὶ τάδε καὶ δόμοις ,ὁπότερ᾽ ἂν κτίσῃς ,μένει ἄρ ἐκτίνειν ὁμοιΐαν θέμιν .
τάδε φράσαι δίκαια Διόθεν κράτη .
καὶ δὴ πέφρασμαι .
δεῦρο δ᾽ ἐξοκέλλεται .
ἢ τοῖσιν ἢ τοῖς πόλεμον αἴρεσθαι μέγαν πᾶσ᾽ ἔστ᾽ ἀνάγκη ,καὶ γεγόμφωται σκάφος στρέβλαισι ναυτικαῖσιν ὡς προσηγμένον .
ἄνευ δὲ λύπης οὐδαμοῦ καταστροφή .
καὶ χρημάτων μὲν ἐκ δόμων πορθουμένων ,̣ ἄτην γε μείζω καὶ μέγ᾽ ἐμπλήσας γόμου ̣ γένοιτ᾽ ἂν ἄλλα Κτησίου Διὸς χάριν ·
καὶ γλῶσσα τοξεύσασα μὴ τὰ καίρια ,γένοιτο μύθου μῦθος ἂν θελκτήριος [ἀλγεινὰ θυμοῦ κάρτα κινητήρια] .
ὅπως δ᾽ ὅμαιμον αἷμα μὴ γενήσεται ,δεῖ κάρτα θύειν καὶ πεσεῖν χρηστήρια θεοῖσι πολλοῖς πολλά ,πημονῆς ἄκη .
ἦ κάρτα νείκους τοῦδ᾽ ἔσω παροίχομαι θέλω δ᾽ ἄιδρις μᾶλλον ἢ σοφὸς κακῶν εἶναι .
γένοιτο δ᾽ εὖ παρὰ γνώμην ἐμήν .
πολλῶν ἄκουσον τέρματ᾽ αἰδοίων λόγων .
ἤκουσα ,καὶ λέγοις ἄν .
οὔ με φεύξεται .
ἔχω στρόφους ζώνας τε ,συλλαβὰς πέπλων τάχ᾽ ἂν γυναιξὶ ταῦτα συμπρεπῆ πέλοι .ἐκ τῶνδε τοίνυν ,ἴσθι ,μηχανὴ καλή - λέξον τίν᾽ αὐδὴν τήνδε γηρυθεῖσ᾽ ἔσῃ .
εἰ μή τι πιστὸν τῷδ᾽ ὑποστήσεις στόλῳ - τί σοι περαίνει μηχανὴ συζωμάτων ; 
νέοις πίναξι βρέτεα κοσμῆσαι τάδε .
αἰνιγματῶδες τοὔπος ·
ἀλλ᾽ ἁπλῶς φράσον .
ἐκ τῶνδ᾽ ὅπως τάχιστ᾽ ἀπάγξασθαι θεῶν .
ξυνῆκας ·
ὠμμάτωσα γὰρ σαφέστερον .
καὶ πολλαχῇ γε δυσπάλαιστα πράγματα ,κακῶν δὲ πλῆθος ποταμὸς ὣς ἐπέρχεται ·
ἄτης δ᾽ ἄβυσσον πέλαγος οὐ μάλ᾽ εὔπορον τόδ᾽ ἐσβέβηκα ,κοὐδαμοῦ λιμὴν κακῶν .
εἰ μὲν γὰρ ὑμῖν μὴ τόδ᾽ ἐκπράξω χρέος ,μίασμ᾽ ἔλεξας οὐχ ὑπερτοξεύσιμον .
εἰ δ᾽ αὖθ᾽ ὁμαίμοις παισὶν Αἰγύπτου σέθεν σταθεὶς πρὸ τειχέων διὰ μάχης ἥξω τέλους ,πῶς οὐχὶ τἀνάλωμα γίγνεται πικρόν ,ἄνδρας γυναικῶν οὕνεχ᾽ αἱμάξαι πέδον ; 
ὅμως δ᾽ ἀνάγκη Ζηνὸς αἰδεῖσθαι κότον ἱκτῆρος ·
ὕψιστος γὰρ ἐν βροτοῖς φόβος .
σὺ μέν ,πάτερ γεραιὲ τῶνδε παρθένων ,κλάδους τε τούτους αἶψ᾽ ἐν ἀγκάλαις λαβὼν βωμοὺς ἐπ᾽ ἄλλους δαιμόνων ἐγχωρίων θές ,ὡς ἴδωσι τῆσδ᾽ ἀφίξεως τέκμαρ πάντες πολῖται ,μηδ᾽ ἀπορριφθῇ ψόγος ἐμοῦ ·
κατ᾽ ἀρχῆς γὰρ φιλαίτιος λεώς .
καὶ γὰρ τάχ᾽ ἄν τις οἰκτίσας ἰδὼν τάδε ὕβριν μὲν ἐχθήρειεν ἄρσενος στόλου ,ὑμῖν δ᾽ ἂν εἴη δῆμος εὐμενέστερος ·
τοῖς ἥσσοσιν γὰρ πᾶς τις εὐνοίας φέρει .
πολλῶν τάδ᾽ ἡμῖν ἐστιν ἠξιωμένα ,αἰδοῖον εὑρεθέντα πρόξενον λαβεῖν .
ὀπάονας δὲ φράστοράς τ᾽ ἐγχωρίων ξύμπεμψον ,ὡς ἂν τῶν πολισσούχων θεῶν βωμοὺς προνάους καὶ ̣ πολισσούχων ἕδρας εὕρωμεν ,ἀσφάλεια δ᾽ ᾖ δι᾽ ἄστεως στείχουσι ·μορφῆς δ᾽ οὐχ ὁμόστολος φύσις .
Νεῖλος γὰρ οὐχ ὅμοιον Ἰνάχῳ γένος τρέφει .
φύλαξαι μὴ θράσος τέκῃ φόβον ·
στείχοιτ᾽ ἄν ,ἄνδρες ·
εὖ γὰρ ὁ ξένος λέγει .
ἡγεῖσθε βωμοὺς ἀστικούς ,θεῶν ἕδρας ·
καὶ ξυμβολοῦσιν οὐ πολυστομεῖν χρεὼν ναύτην ἄγοντας τόνδ᾽ ἐφέστιον θεῶν .τούτῳ μὲν εἶπας ,καὶ τεταγμένος κίοι ·
ἐγὼ δὲ πῶς δρῶ ; 
ποῦ θράσος νέμεις ἐμοί ; 
κλάδους μὲν αὐτοῦ λεῖπε ,σημεῖον πόνου .
λευρὸν κατ᾽ ἄλσος νῦν ἐπιστρέφου τόδε .
καὶ πῶς βέβηλον ἄλσος ἂν ῥύοιτό με ; 
οὔτοι πτερωτῶν ἁρπαγαῖς σ᾽ ἐκδώσομεν .
ἀλλ᾽ εἰ δρακόντων δυσφρόνων ἐχθίοσιν ; 
εὔφημον εἴη τοὔπος εὐφημουμένῃ .
οὔτοι τι θαῦμα δυσφορεῖν φόβῳ φρενός .
ἀεί γ᾽ ἄναρκτόν ἐστι δεῖμ᾽ ἐξαίσιον .
σὺ καὶ λέγων εὔφραινε καὶ πράσσων φρένα .
ἀλλ᾽ οὔτι δαρὸν χρόνον ἐρημώσει πατήρ .
ἐγὼ δὲ λαοὺς συγκαλῶν ἐγχωρίους στείχω ,τὸ κοινὸν ὡς ἂν εὐμενὲς τιθῶ ·
καὶ σὸν διδάξω πατέρα ποῖα χρὴ λέγειν .
πρὸς ταῦτα μίμνε καὶ θεοὺς ἐγχωρίους λιταῖς παραιτοῦ τῶν σ᾽ ἔρως ἔχει τυχεῖν .ἐγὼ δὲ ταῦτα πορσυνῶν ἐλεύσομαι .πειθὼ δ᾽ ἕποιτο καὶ τύχη πρακτήριος .ἄναξ ἀνάκτων ,μακάρων μακάρτατε καὶ τελέων τελειότατον κράτος ,ὄλβιε Ζεῦ ,πιθοῦ τε καὶ γένει σῷ ἄλευσον ἀνδρῶν ὕβριν εὖ στυγήσας .
λίμνᾳ δ᾽ ἔμβαλε πορφυροειδεῖ τὰν μελανόζυγ᾽ ἄταν .
τὸ πρὸς γυναικῶν δ᾽ ἐπιδὼν παλαίφατον ἁμέτερον γένος φιλίας προγόνου γυναικὸς νέωσον εὔφρον᾽ αἶνον ,γενοῦ πολυμνάστωρ ,ἔφαπτορ Ἰοῦς ·
Δῖαί τοι γένος εὐχόμεθ᾽ εἶναι γᾶς ἀπὸ τᾶσδ᾽ ἄποικοι .παλαιὸν ,δ᾽ εἰς ἴχνος μετέσταν ματέρος ἀνθονόμους ἐπωπάς ,λειμῶνα βούχιλον ,ἔνθεν Ἰὼ οἴστρῳ ἐρεθομένα φεύγει ἁμαρτίνοος ,πολλὰ βροτῶν διαμειβομένα φῦλα ,διχῇ δ᾽ ἀντίπορον γαῖαν ἐν αἴσᾳ διατέμ - νουσα πόρον κυματίαν ὁρίζει ·ἰάπτει δ᾽ Ἀσίδος δι᾽ αἴας μηλοβότου Φρυγίας διαμπάξ .
περᾷ δὲ Τεύθραντος ἄστυ Μυσῶν ,Λύδιά τε γύαλα ,καὶ δι᾽ ὀρῶν Κιλίκων Παμφύλων τε [γένη] διορνυμένα καί ποταμοὺς ἀενάους καὶ βαθύπλουτον χθόνα καὶ τὰν Ἀφροδίτας πολύπυρον αἶαν .
ἱκνεῖται δὴ σινουμένα βέλει βουκόλου πτερόεντος Δῖον πάμβοτον ἄλσος ,λειμῶνα χιονόβοσκον ,ὅντ᾽ ἐπέρχεται Τυφῶ μένος ,ὕδωρ τε Νείλου νόσοις ἄθικτον ,μαινομένα πόνοις ἀτί - μοις ὀδύναις τε κεντροδα - λήτισι ,θυιὰς Ἥρας .
βροτοὶ δ᾽ ,οἳ γᾶς τότ᾽ ἦσαν ἔννομοι χλωρῷ δείματι θυμὸν πάλλοντ᾽ ὄψιν ἀήθη ,βοτὸν ἐσορῶντες δυσχερὲς μειξόμβροτον ,τὰν μὲν βοός ,τὰν δ᾽ αὖ γυναικός ·
τέρας δ᾽ ἐθάμβουν .
καὶ τότε δὴ τίς ἦν ὁ θέλ - ξας πολύπλαγκτον ἀθλίαν οἰστροδόνητον Ἰώ ; 
δι᾽ αἰῶνος κρέων ἀπαύστου Ζεὺς ... 
Διὸς δ᾽ ἀπημάντῳ σθένει καὶ θείαις ἐπιπνοίαις παύεται ,δακρύων δ᾽ ἀπο - στάζει πένθιμον αἰδῶ .
λαβοῦσα δ᾽ ἕρμα Δῖον ἀψευδεῖ λόγῳ γείνατο παῖδ᾽ ἀμεμφῆ ,
δι᾽ αἰῶνος μακροῦ πάνολβον ·
ἔνθεν πᾶσα βοᾷ χθών ," φυσιζόου γένος τόδε Ζηνός ἐστιν ἀληθῶς ·
τίς γὰρ ἂν κατέπαυσεν Ἥ - ρας νόσους ἐπιβούλους ;" 
Διὸς τόδ᾽ ἔργον καὶ τόδ᾽ ἂν γένος λέγων ἐξ Ἐπάφου κυρήσαις .
τίν᾽ ἂν θεῶν ἐνδικωτέροισιν κεκλοίμαν εὐλόγως ἐπ᾽ ἔργοις ; 
αὐτὸς ὁ πατὴρ φυτουργὸς αὐτόχειρ ἄναξ γένους παλαιόφρων μέγας τέκτων ,τὸ πᾶν μῆχαρ οὔριος Ζεύς .
ὑπ᾽ ἀρχᾶς δ᾽ οὔ τινος θοάζων τὸ μεῖον κρεισσόνων κρατύνει .
οὔτινος ἄνωθεν ἡμένου σέβει κράτη .
πάρεστι δ᾽ ἔργον ὡς ἔπος σπεῦσαί τι τῶν βούλιος φέρει φρήν .
θαρσεῖτε παῖδες .εὖ τὰ τῶν ἐγχωρίων ·
δήμου δέδοκται παντελῆ ψηφίσματα .
ὦ χαῖρε πρέσβυ ,φίλτατ᾽ ἀγγέλλων ἐμοί ἔνισπε δ᾽ ἡμῖν ποῖ κεκύρωται τέλος ,δήμου κρατοῦσα χεὶρ ὅπῃ πληθύνεται .
ἔδοξεν Ἀργείοισιν οὐ διχορρόπως ,ἀλλ᾽ ὥστ᾽ ἀνηβῆσαί με γηραιᾷ φρενί ·
πανδημίᾳ γὰρ χερσὶ δεξιωνύμοις ἔφριξεν αἰθὴρ τόνδε κραινόντων λόγον ·
ἡμᾶς μετοικεῖν τῆσδε γῆς ἐλευθέρους κἀρρυσιάστους ξύν τ᾽ ἀσυλίᾳ βροτῶν ·
καὶ μήτ᾽ ἐνοίκων μήτ᾽ ἐπηλύδων τινὰ ἄγειν ·
ἐὰν δὲ προστιθῇ τὸ καρτερόν ,τὸν μὴ βοηθήσαντα τῶνδε γαμόρων ἄτιμον εἶναι ξὺν φυγῇ δημηλάτῳ .
τοιάνδ᾽ ἔπειθεν ῥῆσιν ἀμφ᾽ ἡμῶν λέγων ἄναξ Πελασγῶν ,ἱκεσίου Ζηνὸς κότον μέγαν προφωνῶν μήποτ᾽ εἰσόπιν χρόνου πόλιν παχῦναι ,ξενικὸν ἀστικόν θ᾽ ἅμα λέγων διπλοῦν μίασμα πρὸ πόλεως φανὲν ἀμήχανον βόσκημα πημονῆς πέλειν .τοιαῦτ᾽ ἀκούων χερσὶν Ἀργεῖος λεὼς ἔκραν᾽ ἄνευ κλητῆρος ὡς εἶναι τάδε .
δημηγόρους δ᾽ ἤκουσεν εὐπιθὴς στροφὰς δῆμος Πελασγῶν ·
Ζεὺς δ᾽ ἐπέκρανεν τέλος 
ἄγε δή ,λέξωμεν ἐπ᾽ Ἀργείοις εὐχὰς ἀγαθάς ,ἀγαθῶν ποινάς .
Ζεὺς δ᾽ ἐφορεύοι ξένιος ξενίου στόματος τιμὰς ἐπ᾽ ἀληθείᾳ ,τέρμον᾽ ἄμεμπτον προσαπαντᾶν .νῦν ὅτε καί ,θεοὶ διογενεῖς ,κλύοιτ᾽ εὐ - κταῖα γένει χεούσας ·μήποτε πυρίφατον γᾶν Πελασγίαν [πόλιν] τὸν ἄκορον βοᾶς ,κτίσαι μάχλον Ἄπη ,τὸν ἀρότοις θερί - ζοντα βροτοὺς ἐν ἄλλοις ,οὕνεκ᾽ ᾤκτισαν ἡμᾶς ,ψῆφον δ᾽ εὔφρον᾽ ἔθεντο ,αἰδοῦνται δ᾽ ἱκέτας Διός ,ποίμναν τάνδ᾽ ἀμέγαρτον ·
οὐδὲ μετ᾽ ἀρσένων ψῆφον ἔθεντ᾽ ἀτιμώ - σαντες ἔριν γυναικῶν ,Δῖον ἐπιδόμενοι πράκτορά [τε] σκοπὸν δυσπολέμητον ,ὃν [οὐ] τίς ἂν δόμος ἔχοι ἐπ᾽ ὀρόφων μιαί - νοντα ; 
βαρὺς δ᾽ ἐφίζει .
ἅζονται γὰρ ὁμαίμους Ζηνὸς ἵκτορας ἁγνοῦ .
τοιγάρτοι καθαροῖσι βω - μοῖς θεοὺς ἀρέσονται .
τοιγὰρ ὑποσκίων ἐκ στομάτων ποτά - σθω φιλότιμος εὐχά ,μήποτε λοιμὸς ἀνδρῶν τάνδε πόλιν κενώσαι ·
μηδ᾽ ἐπιχωρίοις ἔρις πτώμασιν αἱματίσαι πέδον γᾶς .
ἥβας δ᾽ ἄνθος ἄδρεπτον ἔστω ,μηδ᾽ Ἀφροδίτας εὐνάτωρ βροτολοιγὸς Ἄ - ρης κέρσειεν ἄωτον .
̣ καὶ γεραροῖσι πρε - σβυτοδόκοι γεμόν - των ̣ θυμέλαι φλεγόντων .
τὼς πόλις εὖ νέμοιτο Ζῆνα μέγαν σεβόντων ,τὸν ξένιον δ᾽ ὑπερτάτως ,ὃς πολιῷ νόμῳ αἶσαν ὀρθοῖ .
τίκτεσθαι δ᾽ ἐφόρους γᾶς ἄλλους εὐχόμεθ᾽ ἀεί ,Ἄρτεμιν δ᾽ Ἑκάταν γυναι - κῶν λόχους ἐφορεύειν .
μηδέ τις ἀνδροκμὴς λοιγὸς ἐπελθέτω τάνδε πόλιν δαΐζων ,ἄχορον ἀκίθαριν δακρυογόνον Ἄρη βοάν τ᾽ ἔνδημον ἐξοπλίζων .
νούσων δ᾽ ἑσμὸς ἀπ᾽ ἀστῶν ἵζοι κρατὸς ἀτερπής ·
εὐμενὴς δ᾽ ὁ Λύκειος ἔ - στω πάσᾳ νεολαίᾳ .
πρόνομα δὲ βότ᾽ ἀγροῖς πολύγονα τελέθοι ·
εὔφαμον δ᾽ ἐπὶ βωμοῖς μοῦσαν θείατ᾽ ἀοιδοί .
ἁγνῶν τ᾽ ἐκ στομάτων φερέ - σθω φάμα φιλοφόρμιγξ .
φυλάσσοι τ᾽ ἀτρεμαῖα τιμὰς τὸ δάμιον ,τὸ πτόλιν κρατύνει ,προμαθὶς εὐκοινόμητις ἀρχά .
θεοὺς δ᾽ ,οἳ γᾶν ἔχουσιν ἀεὶ τίοιεν ἐγχωρίοις πατρῴαις δαφνηφόροις βουθύτοισι τιμαῖς .
τὸ γὰρ τεκόντων σέβας τρίτον τόδ᾽ ἐν θεσμίοις Δίκας γέγραπται μεγιστοτίμου .
εὐχὰς μὲν αἰνῶ τάσδε σώφρονας ,φίλαι .
ὑμεῖς δὲ μὴ τρέσητ᾽ ἀκούσασαι πατρὸς ἀπροσδοκήτους τούσδε καὶ νέους λόγους .
ἱκεταδόκου γὰρ τῆσδ᾽ ἀπὸ σκοπῆς ὁρῶ τὸ πλοῖον .
εὔσημον γὰρ οὔ με λανθάνει ·
στολμοί τε λαίφους καὶ παραρρύσεις νεώς ,καὶ πρῷρα πρόσθεν ὄμμασιν βλέπουσ᾽ ὁδόν ,οἴακος εὐθυντῆρος ὑστάτου νεὼς ἄγαν καλῶς κλύουσα ,τοῖσιν οὐ φίλη .
πρέπουσι δ᾽ ἄνδρες νάιοι μελαγχίμοις γυίοισι λευκῶν ἐκ πεπλωμάτων ἰδεῖν ,καὶ τἄλλα πλοῖα πᾶσά θ᾽ ἡ ᾽ πικουρία εὔπρεπτος ·αὐτὴ δ᾽ ἡγεμὼν ὑπὸ χθόνα στείλασα λαῖφος παγκρότως ἐρέσσεται .
ἀλλ᾽ ἡσύχως χρὴ καὶ σεσωφρονισμένως πρὸς πρᾶγμ᾽ ὁρώσας τῶνδε μὴ ἀμελεῖν θεῶν .
ἐγὼ δ᾽ ἀρωγοὺς ξυνδίκους θ᾽ ἥξω λαβών .
ἴσως γὰρ ἂν κῆρυξ τις ἢ πρέσβη μόλοι ,ἄγειν θέλοντες ῥυσίων ἐφάπτορες .ἀλλ᾽ οὐδὲν ἔσται τῶνδε ·
μὴ τρέσητέ νιν .
ὅμως δ᾽ ἄμεινον ,εἰ βραδύνοιμεν βοῇ ,ἀλκῆς λαθέσθαι τῆσδε μηδαμῶς ποτε .
θάρσει ·
χρόνῳ τοι κυρίῳ τ᾽ ἐν ἡμέρᾳ θεοὺς ἀτίζων τις βροτῶν δώσει δίκην .
πάτερ ,φοβοῦμαι ,νῆες ὡς ὠκύπτεροι ἥκουσι ·
μῆκος δ᾽ οὐδὲν ἐν μέσῳ χρόνου .
περίφοβόν μ᾽ ἔχει τάρβος ἐτητύμως πολυδρόμου φυγᾶς ὄφελος εἴ τί μοι .
παροίχομαι ,πάτερ ,δείματι .
ἐπεὶ τελεία ψῆφος Ἀργείων ,τέκνα ,θάρσει ,μαχοῦνται περὶ σέθεν ,σάφ᾽ οἶδ᾽ ἐγώ .
ἐξῶλές ἐστι μάργον Αἰγύπτου γένος μάχης τ᾽ ἄπληστον ·
καὶ λέγω πρὸς εἰδότα .
δοριπαγεῖς δ᾽ ἔχοντες κυανώπιδας νῆας ἔπλευσαν ὧδ᾽ ἐπιτυχεῖ κότῳ πολεῖ μελαγχίμῳ σὺν στρατῷ .
πολλοὺς δέ γ᾽ εὑρήσουσιν ἐν μεσημβρίας θάλπει βραχίον᾽ εὖ κατερρινημένους .
λίσσομαι ,πάτερ .
γυνὴ μονωθεῖσ᾽ οὐδέν ·
οὐκ ἔνεστ᾽ Ἄρης .
οὐλόφρονες ,δὲ καὶ δολιομήτιδες δυσάγνοις φρεσίν ,κόρακες ὥστε ,βω - μῶν ἀλέγοντες οὐδέν .
καλῶς ἂν ἡμῖν ξυμφέροι ταῦτ᾽ ὦ τέκνα ,εἰ σοί τε καὶ θεοῖσιν ἐχθαιροίατο .
οὐ μὴ τριαίνας τάσδε καὶ θεῶν σέβη δείσαντες ἡμῶν χεῖρ᾽ ἀπόσχωνται ,πάτερ .
περίφρονες δ᾽ ἄγαν ἀνιέρῳ μένει μεμαργωμένοι κυνοθρασεῖς ,θεῶν οὐδὲν ἐπαΐοντες .
ἀλλ᾽ ἔστι φήμη τοὺς λύκους κρείσσους κυνῶν εἶναι ·
βύβλου δὲ καρπὸς οὐ κρατεῖ στάχυν .
ὡς καὶ ματαίων ἀνοσίων τε κνωδάλων ἔχοντας ὀργάς ,χρὴ φυλάσσεσθαι τάχος .
οὔτοι ταχεῖα ναυτικοῦ στρατοῦ στολή ,οὐδ᾽ ὅρμος ,οὗ δεῖ πεισμάτων σωτήρια ἐς γῆν ἐνεγκεῖν ,οὐδ᾽ ἐν ἀγκυρουχίαις θαρσοῦσι ναῶν ποιμένες παραυτίκα ,ἄλλως τε καὶ μολόντες ἀλίμενον χθόνα ἐς νύκτ᾽ ἀποστείχοντος ἡλίου .
φιλεῖ ὠδῖνα τίκτειν νὺξ κυβερνήτῃ σοφῷ .
οὕτω γένοιτ᾽ ἂν οὐδ᾽ ἂν ἔκβασις στρατοῦ καλή ,πρὶν ὅρμῳ ναῦν θρασυνθῆναι .
σὺ δὲ φρόνει μὲν ὡς ταρβοῦσα μὴ ἀμελεῖν θεῶν ·
πράξας ἀρωγήν ·
ἄγγελον δ᾽ οὐ μέμψεται πόλις γέρονθ᾽ ,ἡβῶντα δ᾽ εὐγλώσσῳ φρενί .
ἰὼ γᾶ βοῦνι ,πάνδικον σέβας ,τί πεισόμεσθα ; 
ποῖ φύγωμεν Ἀπίας χθονός ,κελαινὸν εἴ τι κεῦθός ἐστί που ; 
μέλας γενοίμαν καπνὸς νέφεσσι γειτονῶν Διός ·
τὸ πᾶν δ᾽ ἄφαντος ἀμπετὴς ἀιδνὸς ὡς κόνις ἄτερθε πτερύγων ὀλοίμαν .
ἄφυκτον δ᾽ οὐκέτ᾽ ἂν πέλοι κακόν ·
κελαινόχρως δὲ πάλλεταί μου καρδία .
πατρὸς σκοπαὶ δέ μ᾽ εἷλον ·
οἴχομαι φόβῳ .
θέλοιμι δ᾽ ἂν μορσίμου βρόχου τυχεῖν ἐν ἀρτάναις ,πρὶν ἄνδρ᾽ ἀπευκτὸν τῷδε χριμφθῆναι χροΐ .
πρόπαρ θανούσας δ᾽ Ἀίδας ἀνάσσοι .
πόθεν δέ μοι γένοιτ᾽ ἂν αἰθέρος θρόνος ,πρὸς ὃν νέφη μυδηλὰ γίγνεται χιών ,ἢ λισσὰς αἰγίλιψ ἀπρός - δεικτος οἰόφρων κρεμὰς γυπιὰς πέτρα ,βαθὺ πτῶμα μαρτυροῦσά μοι ,πρὶν δαΐκτορος βίᾳ καρδίας γάμου κυρῆσαι ; 
κυσὶν δ᾽ ἔπειθ᾽ ἕλωρα κἀπιχωρίοις ὄρνισι δεῖπνον οὐκ ἀναίνομαι πέλειν ·
τὸ γὰρ θανεῖν ἐλευθεροῦ - ται φιλαιάκτων κακῶν .
[ἐλθέτω] ἐλθέτω μόρος ,πρὸ κοί - τας γαμηλίου τυχών .
ἀμφυγᾶς τίν᾽ ἔτι πόρον τέμνω γάμου λυτῆρα ; 
ἴυζε δ᾽ ὀμφὰν οὐρανίαν μέλεα μέλη λιτανὰ θεοῖς ·
τέλεα δέ πως πελόμενά μοι λύσιμά τ᾽ ἄχιμά τ᾽ ἔπιδε ,πάτερ ,βίαια μὴ φαιδρῶς ὁρῶν ὄμμασιν ἐνδίκοις .
σεβίζου δ᾽ ἱκέτας σέθεν ,γαιάοχε παγκρατὲς Ζεῦ .
γένος γὰρ Αἰγύπτειον ὕβριν δύσφορον ἀρσενογενὲς μετά με δρόμοισι διόμενοι φυγάδα μάταισι πολυθρόοις βίαια δίζηνται λαβεῖν .
σὸν δ᾽ ἐπίπαν ζυγὸν ταλάντου .τί δ᾽ ἄνευ σέθεν θνατοῖσι τέλειόν ἐστιν ; 
ό ό ό ,ά ά ά ·
ὅδε μάρπτις νάιος γάιος .
̣ ἰόφ .. 
ὀμ .. 
ἠὲ ἠέ .
βαῖνε φυγᾷ πρὸς ἀλκάν ·
̣ βλοσυρόφρονα χλιδᾷ δύσφορα ναῒ κἀν γᾷ .γαϊάναξ προτάσσου .̣ σοῦσθε σοῦσθ᾽ ἐπὶ βᾶ - ριν ὅπως ποδῶν ἔχετε ̣ οὐκοῦν οὐκοῦν ̣ τιλμοὶ τιλμοὶ καὶ στιγμοί ,πολυαίμων φόνιος ἀποκοπὰ κρατός .σοῦσθε σοῦσθ᾽ ̣ ὀλύμεναι ὀλόμεν᾽ ἐπαμίδα .εἴθ᾽ ἀνὰ πολύρυτον ἁλμήεντα πόρον δεσποσίῳ ξὺν ὕβρει ,γομφοδέτῳ τε δόρει διώλου .̣ αἵμονες ὡς ἐπάμιδα ησυδουπιάπιτα ̣ ̣ κελεύω βοᾶν μεθέσθαι ἴχαρ φρενί τ᾽ ἄταν .̣ ἰοὺ ἰού .λεῖφ᾽ ἕδρανα ,κί᾽ ἐς δόρυ .
ἀτίετον ἄπολιν οὐ σέβω .
μήποτε πάλιν ἴδοιμ᾽ ἀλφεσίβοιον ὕδωρ ,ἔνθεν ἀεξόμενον ζώφυτον αἷμα βροτοῖσι θάλλει .
ἔγγαιος ἐγὼ βαθυχαῖος ̣ βαθρείας βαθρείας ,γέρον .
̣ 
σὺ δ᾽ ἐν ναῒ ναῒ βάσῃ τάχα θέλεος ἀθέλεος ,βίᾳ βίᾳ τε πολλᾷ φροῦδα .̣ βάτεαι βαθυμιτροκακὰ παθῶν ̣ [ὀλόμεναι παλάμαις] .
αἰαῖ αἰαῖ .
αἲ γὰρ δυσπαλάμως ὄλοιο δι᾽ ἁλίρρυτον ἄλσος ,κατὰ Σαρπηδόνιον χῶμα πολύψαμμον ἀλαθεὶς Εὐρεΐαισιν αὔραις .
ἴυζε καὶ λάκαζε καὶ κάλει θεούς .
Αἰγυπτίαν γὰρ βᾶριν οὐχ ὑπερθορῇ .
[ἴυζε καὶ] βόα ,χέον πικρότερον οἰζύος νόμον .οἰοῖ οἰοῖ ,λύμας ,ᾇ σὺ πρὸ γᾶς ὑλάσκων περί ,χάμψα ,βρυάζεις ·
ὃς ἐπωπᾷ σ᾽ ,ὁ μέγας Νεῖλος ,ὑβρίζοντά σ᾽ ἀποτρέ - ψειεν ἄιστον ὕβριν .
βαίνειν κελεύω βᾶριν εἰς ἀμφίστροφον ὅσον τάχιστα ·
μηδέ τις σχολαζέτω .ὁλκὴ γὰρ οὔτοι πλόκαμον οὐδάμ᾽ ἅζεται .οἰοῖ ,πάτερ ,βρέτεος ἄρος ἀτᾷ μ᾽ ·· ἅλαδ᾽ ἄγει ἄραχνος ὡς βάδην .ὄναρ ὄναρ μέλαν ,ὀτοτοτοτοῖ ,μᾶ Γᾶ μᾶ Γᾶ ,βοὰν φοβερὸν ἀπότρεπε ,ὦ πᾶ ,Γᾶς παῖ ,Ζεῦ .
οὔτοι φοβοῦμαι δαίμονας τοὺς ἐνθάδε ·
οὐ γάρ μ᾽ ἔθρεψαν ,οὐδ᾽ ἐγήρασαν τροφῇ .
μαιμᾷ πέλας δίπους ὄφις ·
ἔχιδνα δ᾽ ὥς μέ τις πόδα δακοῦσ᾽ ἔχει .
ὀτοτοτοτοῖ ,μᾶ Γᾶ μᾶ Γᾶ βοὰν φοβερὸν ἀπότρεπε ,ὦ πᾶ ,Γᾶς παῖ ,Ζεῦ .
εἰ μή τις ἐς ναῦν εἶσιν αἰνέσας τάδε ,λακὶς χιτῶνος ἔργον οὐ κατοικτιεῖ .
διωλόμεσθ᾽ ·
ἄσεπτ᾽ ,ἄναξ ,πάσχομεν - πολλοὺς ἄνακτας ,παῖδας Αἰγύπτου τάχα ὄψεσθε ·
θαρσεῖτ᾽ ,οὐκ ἐρεῖτ᾽ ἀναρχίαν .
ἰὼ πόλεως ἀγοὶ πρόμοι ,δάμναμαι .ἕλξειν ἔοιχ᾽ ὑμᾶς ἀποσπάσας κόμης ,ἐπεὶ οὐκ ἀκούετ᾽ ὀξὺ τῶν ἐμῶν λόγων .
οὗτος ,τί ποιεῖς ; 
ἐκ ποίου φρονήματος ἀνδρῶν Πελασγῶν τήνδ᾽ ἀτιμάζεις χθόνα ; 
ἀλλ᾽ ἦ γυναικῶν ἐς πόλιν δοκεῖς μολεῖν ; 
κάρβανος ὢν δ᾽ Ἕλλησιν ἐγχλίεις ἄγαν ·
καὶ πόλλ᾽ ἁμαρτὼν οὐδὲν ὤρθωσας φρενί .
τί δ᾽ ἠμπλάκηται τῶνδ᾽ ἐμοὶ δίκης ἄτερ ; 
ξένος μὲν εἶναι πρῶτον οὐκ ἐπίστασαι .
πῶς δ᾽ οὐχί ; 
τἄμ᾽ ὀλωλόθ᾽ εὑρίσκων ἄγω .
ποίοισιν εἰπὼν προξένοις ἐγχωρίοις ; 
Ἑρμῇ μεγίστῳ προξένῳ μαστηρίῳ .
θεοῖσιν εἰπὼν τοὺς θεοὺς οὐδὲν σέβῃ .
οἱ δ᾽ ἐνθάδ᾽ οὐδέν ,ὡς ἐγὼ σέθεν κλύω ; 
ἄγοιμ᾽ ἄν ,εἴ τις τάσδε μὴ ᾽ ξαιρήσεται .
κλάοις ἄν ,εἰ ψαύσειας ,οὐ μάλ᾽ ἐς μακράν .
ἤκουσα τοὔπος δ᾽ οὐδαμῶς φιλόξενον .
οὐ γὰρ ξενοῦμαι τοὺς θεῶν συλήτορας .
λέγοιμ᾽ ἂν ἐλθὼν παισὶν Αἰγύπτου τάδε .
ἀβουκόλητον τοῦτ᾽ ἐμῷ ,φρονήματι .
ἀλλ᾽ ὡς ἂν εἰδὼς ἐννέπω σαφέστερον ,- καὶ γὰρ πρέπει κήρυκ᾽ ἀπαγγέλλειν τορῶς ἕκαστα ,- πῶς φῶ ,πρὸς τίνος τ᾽ ἀφαιρεθεὶς ἥκειν γυναικῶν αὐτανέψιον στόλον ; οὔτοι δικάζει ταῦτα μαρτύρων ὕπο Ἄρης ·τὸ νεῖκος δ᾽ οὐκ ἐν ἀργύρου λαβῇ ἔλυσεν ·
ἀλλὰ πολλὰ γίγνεται πάρος πεσήματ᾽ ἀνδρῶν κἀπολακτισμοὶ βίου .
τί σοι λέγειν χρὴ τοὔνομ᾽ ; 
ἐν χρόνῳ μαθὼν εἴσῃ σύ τ᾽ αὐτὸς χοἰ ξυνέμποροι σέθεν .
ταύτας δ᾽ ἑκούσας μὲν κατ᾽ εὔνοιαν φρενῶν ἄγοις ἄν ,εἴπερ εὐσεβὴς πίθοι λόγος .τοία δὲ δημόπρακτος ἐκ πόλεως μία ψῆφος κέκρανται ,μήποτ᾽ ἐκδοῦναι βίᾳ στόλον γυναικῶν ·
τῶνδ᾽ ἐφήλωται τορῶς γόμφος διαμπάξ ,ὡς μένειν ἀραρότως .
ταῦτ᾽ οὐ πίναξίν ἐστιν ἐγγεγραμμένα οὐδ᾽ ἐν πτυχαῖς βίβλων κατεσφραγισμένα ,σαφῆ δ᾽ ἀκούεις ἐξ ἐλευθεροστόμου γλώσσης .
κομίζου δ᾽ ὡς τάχιστ᾽ ἐξ ὀμμάτων .
ἔοιγμεν ἤδη πόλεμον ἀρεῖσθαι νέον .
εἴη δὲ νίκη καὶ κράτη τοῖς ἄρσεσιν .
ἀλλ᾽ ἄρσενάς τοι τῆσδε γῆς οἰκήτορας εὑρήσετ᾽ οὐ πίνοντας ἐκ κριθῶν μέθυ .ὑμεῖς δὲ πᾶσαι σὺν φίλαις ὀπάοσι θράσος λαβοῦσαι στείχετ᾽ εὐερκῆ πόλιν ,πύργων βαθείᾳ μηχανῇ κεκλῃμένην .καὶ δώματ᾽ ἐστὶ πολλὰ μὲν τὰ δήμια ,δεδωμάτωμαι δ᾽ οὐδ᾽ ἐγὼ σμικρᾷ χερί .
ἔνθ᾽ ὑμίν ἐστιν εὐτύκους ναίειν δόμους πολλῶν μετ᾽ ἄλλων ·
εἰ δέ τις μείζων χάρις ,πάρεστιν οἰκεῖν καὶ μονορρύθμους δόμους .
τούτων τὰ λῷστα καὶ τὰ θυμηδέστατα πάρεστι ,λωτίσασθε .
προστάτης δ᾽ ἐγὼ ἀστοί τε πάντες ,ὧνπερ ἥδε κραίνεται ψῆφος .
τί τῶνδε κυριωτέρους μένεις ; 
ἀλλ᾽ ἀντ᾽ ἀγαθῶν ἀγαθοῖσι βρύοις ,δῖε Πελασγῶν .
πέμψον δὲ πρόφρων δεῦρ᾽ ἡμέτερον πατέρ᾽ εὐθαρσῆ Δαναόν ,πρόνοον καὶ βούλαρχον .
τοῦ γὰρ προτέρα μῆτις ,ὅπου χρὴ δώματα ναίειν καὶ τόπος εὔφρων .
πᾶς τις ἐπειπεῖν ψόγον ἀλλοθρόοις εὔτυκος ·
εἴη δὲ τὰ λῷστα .
σύν τ᾽ εὐκλείᾳ καὶ ἀμηνίτῳ βάξει λαῶν ἐγχώρων τάσσεσθε ,φίλαι δμωίδες ,οὕτως ὡς ἐφ᾽ ἑκάστῃ διεκλήρωσεν Δαναὸς θεραποντίδα φερνήν .
ὦ παῖδες ,Ἀργείοισιν εὔχεσθαι χρεών ,θύειν τε λείβειν θ᾽ ,ὡς θεοῖς ,Ὀλυμπίοις ,σπονδάς ,ἐπεὶ σωτῆρες οὐ διχορρόπως .
καί μου τὰ μὲν πραχθέντα πρὸς τοὺς ἐγγενεῖς φίλους πικρῶς ἤκουσαν αὐτανεψίοις ·
ἐμοὶ δ᾽ ὀπαδοὺς τούσδε καὶ δορυσσόους ἔταξαν ,ὡς ἔχοιμι τίμιον γέρας ,καὶ μὴ ᾽ ξ ἀέλπτων δορικανεῖ μόρῳ θανὼν λάθοιμι ,χώρᾳ δ᾽ ἄχθος ἀείζων πέλοι .
τοιῶνδε τυγχάνοντας ἐκ πρυμνῆς φρενὸς χάριν σέβεσθαι τιμιωτέραν χρεών .
καὶ ταῦθ᾽ ἅμ᾽ ἐγγράψασθε πρὸς γεγραμμένοις πολλοῖσιν ἄλλοις σωφρονίσμασιν πατρός ,ἀγνῶθ᾽ ὅμιλον ἐξελέγχεσθαι χρόνῳ .
πᾶς δ᾽ ἐν μετοίκῳ γλῶσσαν εὔτυκον φέρει κακήν ,τό τ᾽ εἰπεῖν εὐπετὲς μύσαγμά πως .
ὑμᾶς δ᾽ ἐπαινῶ μὴ καταισχύνειν ἐμέ ,ὥραν ἐχούσας τήνδ᾽ ἐπίστρεπτον βροτοῖς .
τέρειν᾽ ὀπώρα δ᾽ εὐφύλακτος οὐδαμῶς ·
θῆρες δὲ κηραίνουσι καὶ βροτοί ,τί μήν ; 
καὶ κνώδαλα πτεροῦντα καὶ πεδοστιβῆ .
̣ καρπώματα στάζοντα κηρύσσει Κύπρις καλωρα κωλύουσαν θωσμένειν ἐρῶ ,̣ καὶ παρθένων χλιδαῖσιν εὐμόρφοις ἔπι πᾶς τις παρελθὼν ὄμματος θελκτήριον τόξευμ᾽ ἔπεμψεν ,ἱμέρου νικώμενος .πρὸς ταῦτα μὴ πάθωμεν ὧν πολὺς πόνος πολὺς δὲ πόντος οὕνεκ᾽ ἠρόθη δορί ,μηδ᾽ αἶσχος ἡμῖν ,ἡδονὴν δ᾽ ἐχθροῖς ἐμοῖς πράξωμεν .
οἴκησις δὲ καὶ διπλῆ πάρα τὴν μὲν Πελασγός ,τὴν δὲ καὶ πόλις διδοῖ ,οἰκεῖν λάτρων ἄτερθεν ·
εὐπετῆ τάδε .
μόνον φύλαξαι τάσδ᾽ ἐπιστολὰς πατρός ,τὸ σωφρονεῖν τιμῶσα τοῦ βίου πλέον .
τἄλλ᾽ εὐτυχοῖμεν πρὸς θεῶν Ὀλυμπίων .
ἐμῆς δ᾽ ὀπώρας οὕνεκ᾽ εὖ θάρσει ,πάτερ .
ἴτε μὰν ἀστυάνακτας μάκαρας θεοὺς γανάοντες πολιούχους τε καὶ οἳ χεῦμ᾽ Ἐρασίνου περιναίουσιν παλαιόν .
ὑποδέξασθε δ᾽ ὀπαδοὶ μέλος ·
αἶνος δὲ πόλιν τήνδε Πελασγῶν ἐχέτω ,μηδ᾽ ἔτι Νείλου προχοὰς σέβωμεν ὕμνοις .
ποταμοὺς δ᾽ οἳ διὰ χώρας θελεμὸν πῶμα χέουσιν πολύτεκνοι ,λιπαροῖς χεύμασι γαίας τόδε μειλίσσοντες οὖδας .
ἐπίδοι δ᾽ Ἄρτεμις ἁγνὰ στόλον οἰκτιζομένα ,μηδ᾽ ὑπ᾽ ἀνάγκας γάμος ἔλθοι Κυθερείας ·στυγίων πέλοι τόδ᾽ ἆθλον .
Κύπριδος δ᾽ οὐκ ἀμελεῖ θεσμὸς ὅδ᾽ εὔφρων δύναται γὰρ Διὸς ἄγχιστα σὺν Ἥρᾳ .
μετάκοινοι δὲ φίλᾷ ματρὶ πάρεισιν Πόθος ᾇ τ᾽ οὐδὲν ἄπαρνον τελέθει θέλκτορι Πειθοῖ .
δέδοται δ᾽ Ἁρμονίᾳ μοῖρ᾽ Ἀφροδίτας ψεδυρᾷ τρίβῳ τ᾽ Ἐρώτων .
φυγάδεσσιν δ᾽ ἐπιπνοίας κακά τ᾽ ἄλγη πολέμους θ᾽ αἱματόεντας προφοβοῦμαι .
τί ποτ᾽ εὔπλοιαν ἔπραξαν ταχυπόμποισι διωγμοῖς ; 
ὅ τί τοι μόρσιμόν ἐστιν ,τὸ γένοιτ᾽ ἄν .
Διὸς οὐ παρβατός ἐστιν μεγάλα φρὴν ἀπέρατος ·
μετὰ πολλῶν δὲ γάμων ἅδε τελευτὰ προτερᾶν πέλοι γυναικῶν .
ὁ μέγας Ζεὺς ἀπαλέξαι γάμον Αἰγυπτογενῆ μοι .
τὸ μὲν ἂν βέλτατον εἴη ·
σὺ δὲ θέλγοις ἂν ἄθελκτον .
σὺ δέ γ᾽ οὐκ οἶσθα τὸ μέλλον .
τί δὲ μέλλω φρένα Δίαν καθορᾶν ,ὄψιν ἄβυσσον ; 
μέτριον νῦν ἔπος εὔχου ·
τίνα καιρόν με διδάσκεις ; 
τὰ θεῶν μηδὲν ἀγάζειν .
Ζεὺς ἄναξ ἀποστεροί - η γάμον δυσάνορα δάιον ,ὅσπερ Ἰὼ πημονᾶς ἐλύσατ᾽ εὖ χειρὶ παιωνίᾳ κατασχεθών ,εὐμενῆ βίαν κτίσας .
καὶ κράτος νέμοι γυναι - ξίν ·
τὸ βέλτερον κακοῦ καὶ τὸ δίμοιρον αἰνῶ ,καὶ δίκᾳ δίκας ἕπε - σθαι ,ξὺν εὐχαῖς ἐμαῖς ,λυτηρίοις μαχαναῖς θεοῦ πάρα .
τὴν μὲν παρασκευήν ,ὦ ἄνδρες ,καὶ τὴν προθυμίαν τῶν ἐχθρῶν τῶν ἐμῶν ,ὥστ᾽ ἐμὲ κακῶς ποιεῖν ἐκ παντὸς τρόπου ,καὶ δικαίως καὶ ἀδίκως ,ἐξ ἀρχῆς ἐπειδὴ τάχιστα ἀφικόμην εἰς τὴν πόλιν ταυτηνί ,σχεδόν τι πάντες ἐπίστασθε ,καὶ οὐδὲν δεῖ περὶ τούτων πολλοὺς λόγους ποιεῖσθαι ·
ἐγὼ δέ ,ὦ ἄνδρες ,δεήσομαι ὑμῶν δίκαια καὶ ὑμῖν τε ῥᾴδια χαρίζεσθαι καὶ ἐμοὶ ἄξια πολλοῦ τυχεῖν παρ᾽ ὑμῶν .
καὶ πρῶτον μὲν ἐνθυμηθῆναι ὅτι νῦν ἐγὼ ἥκω οὐδεμιᾶς μοι ἀνάγκης οὔσης παραμεῖναι ,οὔτ᾽ ἐγγυητὰς καταστήσας οὔθ᾽ ὑπὸ δεσμῶν ἀναγκασθείς ,πιστεύσας δὲ μάλιστα μὲν τῷ δικαίῳ ,ἔπειτα δὲ καὶ ὑμῖν ,γνώσεσθαι τὰ δίκαια καὶ μὴ περιόψεσθαί με ἀδίκως ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν τῶν ἐμῶν διαφθαρέντα ,ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον σώσειν δικαίως κατά τε τοὺς νόμους τοὺς ὑμετέρους καὶ τοὺς ὅρκους οὓς ὑμεῖς ὀμόσαντες μέλλετε τὴν ψῆφον οἴσειν .
εἰκότως δ᾽ ἄν ,ὦ ἄνδρες ,τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχοιτε περὶ τῶν ἐθελοντῶν εἰς τοὺς κινδύνους καθισταμένων ,ἥνπερ αὐτοὶ περὶ αὑτῶν ἔχουσιν .
ὁπόσοι μὲν γὰρ μὴ ἠθέλησαν ὑπομεῖναι καταγνόντες αὑτῶν ἀδικίαν ,εἰκότως τοι καὶ ὑμεῖς τοιαῦτα περὶ αὐτῶν γιγνώσκετε οἷά περ καὶ αὐτοὶ περὶ σφῶν αὐτῶν ἔγνωσαν ·ὁπόσοι δὲ πιστεύσαντες μηδὲν ἀδικεῖν ὑπέμειναν ,δίκαιοί ἐστε καὶ ὑμεῖς περὶ τούτων τοιαύτην ἔχειν τὴν γνώμην οἵαν περ καὶ αὐτοὶ περὶ αὑτῶν ἔσχον ,καὶ μὴ προκαταγιγνώσκειν ἀδικεῖν .αὐτίκα ἐγὼ πολλῶν μοι ἀπαγγελλόντων ὅτι λέγοιεν οἱ ἐχθροὶ ὡς ἄρα ἐγὼ οὔτ᾽ ἂν ὑπομείναιμι οἰχήσομαί τε φεύγων ,- " τί γὰρ ἂν καὶ βουλόμενος Ἀνδοκίδης ἀγῶνα τοσοῦτον ὑπομείνειεν ,ᾧ ἔξεστι μὲν ἀπελθόντι ἐντεῦθεν ἔχειν πάντα τὰ ἐπιτήδεια ,ἔστι δὲ 
οὗτος ἄρα βουλήσεται περὶ τοῦ σώματος τοῦ ἑαυτοῦ κινδυνεῦσαι ; 
εἰς τί ἀποβλέψας ; 
οὐχ ὁρᾷ τὴν πόλιν ἡμῶν ὡς διάκειται ;" 
ἐγὼ δέ ,ὦ ἄνδρες ,πολὺ τὴν ἐναντίαν τούτοις γνώμην ἔχω .
ἄλλοθί τε γὰρ ὢν πάντα τὰ ἀγαθὰ ἔχειν στερόμενος τῆς πατρίδος οὐκ ἂν δεξαίμην ·
τῆς τε πόλεως οὕτω διακειμένης ὥσπερ αὐτοὶ οἱ ἐχθροὶ λέγουσι ,πολύ γ᾽ ἂν αὐτῆς μᾶλλον ἐγὼ πολίτης δεξαίμην εἶναι ἢ ἑτέρων πόλεων ,αἳ ἴσως πάνυ μοι δοκοῦσιν ἐν τῷ παρόντι εὐτυχεῖν ,ἅπερ γιγνώσκων ἐπέτρεψα διαγνῶναι ὑμῖν περὶ τοῦ σώματος τοῦ ἐμαυτοῦ .αἰτοῦμαι οὖν ὑμᾶς ,ὦ ἄνδρες ,εὔνοιαν πλείω παρασχέσθαι ἐμοὶ τῷ ἀπολογουμένῳ ἢ τοῖς κατηγόροις ,εἰδότας ὅτι κἂν ἐξ ἴσου ἀκροᾶσθε ,ἀνάγκη τὸν ἀπολογούμενον ἔλαττον ἔχειν .οἱ μὲν γὰρ ἐκ πολλοῦ χρόνου ἐπιβουλεύσαντες καὶ συνθέντες ,αὐτοὶ ἄνευ κινδύνων ὄντες ,τὴν κατηγορίαν ἐποιήσαντο ·ἐγὼ δὲ μετὰ δέους καὶ κινδύνου 
εἰκὸς οὖν ὑμᾶς ἐστιν εὔνοιαν πλείω παρασχέσθαι ἐμοὶ ἢ τοῖς κατηγόροις .
ἔτι δὲ καὶ τόδε ἐνθυμητέον ,ὅτι πολλοὶ ἤδη πολλὰ καὶ δεινὰ κατηγορήσαντες παραχρῆμα ἐξηλέγχθησαν ψευδόμενοι οὕτω φανερῶς ,ὥστε ὑμᾶς πολὺ ἂν ἥδιον δίκην λαβεῖν παρὰ τῶν κατηγόρων ἢ παρὰ τῶν κατηγορουμένων ·
οἱ δὲ αὖ ,μαρτυρήσαντες τὰ ψευδῆ ἀδίκως ἀνθρώπους ἀπολέσαντες ,ἑάλωσαν παρ᾽ ὑμῖν ψευδομαρτυρίων ,ἡνίκ᾽ οὐδὲν ἦν ἔτι πλέον τοῖς πεπονθόσιν .
ὁπότ᾽ οὖν ἤδη πολλὰ τοιαῦτα γεγένηται ,εἰκὸς ὑμᾶς ἐστι μήπω τοὺς τῶν κατηγόρων λόγους πιστοὺς ἡγεῖσθαι .εἰ μὲν γὰρ δεινὰ κατηγόρηται ἢ μή ,οἷόν τε γνῶναι ἐκ τῶν τοῦ κατηγόρου λόγων ·
εἰ δὲ ἀληθῆ ταῦτά ἐστιν ἢ ψευδῆ ,οὐχ οἷόν τε ὑμᾶς πρότερον εἰδέναι πρὶν ἂν καὶ ἐμοῦ ἀκούσητε ἀπολογουμένου .
σκοπῶ μὲν οὖν ἔγωγε ,ὦ ἄνδρες ,πόθεν χρὴ ἄρξασθαι τῆς ἀπολογίας ,πότερον ἐκ τῶν τελευταίων λόγων ,ὡς παρανόμως με ἐνέδειξαν ,ἢ περὶ τοῦ ψηφίσματος τοῦ Ἰσοτιμίδου ,ὡς ἄκυρόν ἐστιν ,ἢ περὶ τῶν νόμων καὶ τῶν ὅρκων τῶν γεγενημένων ,εἴτε καὶ ἐξ ἀρχῆς ὑμᾶς διδάξω τὰ γεγενημένα .ὃ δέ με ποιεῖ μάλιστ᾽ ἀπορεῖν ,ἐγὼ ὑμῖν ἐρῶ ,ὅτι οὐ πάντες ἴσως ἐπὶ πᾶσι τοῖς κατηγορουμένοις ὁμοίως ὀργίζεσθε ,ἀλλ᾽ ἕκαστός τι ὑμῶν ἔχει πρὸς ὃ βούλοιτο ἄν με πρῶτον ἀπολογεῖσθαι ·
ἅμα δὲ περὶ πάντων εἰπεῖν ἀδύνατον .
κράτιστον οὖν μοι εἶναι δοκεῖ ἐξ ἀρχῆς ὑμᾶς διδάσκειν πάντα τὰ γενόμενα καὶ παραλείπειν μηδέν .
ἂν γὰρ ὀρθῶς μάθητε τὰ πραχθέντα ,ῥᾳδίως γνώσεσθ᾽ ἅ μου κατεψεύσαντο οἱ κατήγοροι .
τὰ μὲν οὖν δίκαια γιγνώσκειν ὑμᾶς ἡγοῦμαι καὶ αὐτοὺς παρεσκευάσθαι ,οἷσπερ ἐγὼ πιστεύσας ὑπέμεινα ,ὁρῶν ὑμᾶς καὶ ἐν τοῖς ἰδίοις καὶ ἐν τοῖς δημοσίοις περὶ πλείστου τοῦτο ποιουμένους ,ψηφίζεσθαι κατὰ τοὺς ὅρκους ·
ὅπερ καὶ συνέχει μόνον τὴν πόλιν ,ἀκόντων τῶν οὐ βουλομένων ταῦτα οὕτως ἔχειν .
τάδε δὲ ὑμῶν δέομαι ,μετ᾽ εὐνοίας μου τὴν ἀκρόασιν τῆς ἀπολογίας ποιήσασθαι ,καὶ μήτ᾽ ἐμοὶ ἀντιδίκους καταστῆναι μήτε ὑπονοεῖν τὰ λεγόμενα μήτε ῥήματα θηρεύειν ,ἀκροασαμένους δὲ διὰ τέλους τῆς ἀπολογίας τότε ἤδη ψηφίζεσθαι τοῦτο ὅ τι ἂν ὑμῖν αὐτοῖς ἄριστον καὶ εὐορκότατον νομίζητε εἶναι .ὥσπερ δὲ καὶ προεῖπον ὑμῖν ,ὦ ἄνδρες ,ἐξ ἀρχῆς περὶ πάντων ποιήσομαι τὴν ἀπολογίαν ,πρῶτον μὲν περὶ αὐτῆς τῆς αἰτίας ὅθεν περ ἡ ἔνδειξις ἐγένετο ,διόπερ εἰς τὸν ἀγῶνα τόνδε κατέστην ,περὶ τῶν μυστηρίων ὡς οὔτ᾽ ἐμοὶ ἠσέβηται οὐδὲν οὔτε μεμήνυται οὔθ᾽ ὡμολόγηται ,οὐδ᾽ οἶδα τοὺς 
ταῦθ᾽ ὑμᾶς διδάξω .
ἦν μὲν γὰρ ἐκκλησία τοῖς στρατηγοῖς τοῖς εἰς Σικελίαν ,Νικίᾳ καὶ Λαμάχῳ καὶ Ἀλκιβιάδῃ ,καὶ τριήρης ἡ στρατηγὶς ἤδη ἐξώρμει ἡ Λαμάχου ·
ἀναστὰς δὲ Πυθόνικος ἐν τῷ δήμῳ εἶπεν " ὦ Ἀθηναῖοι ,ὑμεῖς μὲν στρατιὰν ἐκπέμπετε καὶ παρασκευὴν τοσαύτην ,καὶ κίνδυνον ἀρεῖσθαι μέλλετε ·Ἀλκιβιάδην δὲ τὸν στρατηγὸν ἀποδείξω ὑμῖν τὰ μυστήρια ποιοῦντα ἐν οἰκίᾳ μεθ᾽ ἑτέρων ,καὶ ἐὰν ψηφίσησθε ἄδειαν ᾧ ἐγὼ κελεύω ,θεράπων ὑμῖν ἑνὸς τῶν ἐνθάδε ἀνδρῶν ἀμύητος ὢν ἐρεῖ τὰ μυστήρια ·
εἰ δὲ μή ,χρῆσθέ μοι ὅ τι ἂν ὑμῖν δοκῇ ,ἐὰν μὴ τἀληθῆ λέγω ." 
ἀντιλέγοντος δὲ Ἀλκιβιάδου πολλὰ καὶ ἐξάρνου ὄντος ἔδοξε τοῖς πρυτάνεσι τοὺς μὲν ἀμυήτους μεταστήσασθαι ,αὐτοὺς δ᾽ ἰέναι ἐπὶ τὸ μειράκιον ὃ ὁ Πυθόνικος ἐκέλευε .
καὶ ᾤχοντο ,καὶ ἤγαγον θεράποντα Ἀρχεβιάδου τοῦ Πολεμάρχου ·
Ἀνδρόμαχος αὐτῷ ὄνομα ἦν .
ἐπεὶ δὲ ἐψηφίσαντο αὐτῷ τὴν ἄδειαν ,ἔλεγεν ὅτι ἐν τῇ οἰκίᾳ τῇ Πουλυτίωνος γίγνοιτο μυστήρια ·
Ἀλκιβιάδην μὲν οὖν καὶ Νικιάδην καὶ Μέλητον ,τούτους μὲν αὐτοὺς εἶναι τοὺς ποιοῦντας ,συμπαρεῖναι δὲ καὶ ὁρᾶν τὰ γιγνόμενα καὶ ἄλλους ,παρεῖναι δὲ καὶ δούλους ,ἑαυτόν τε καὶ τὸν ἀδελφὸν καὶ Ἱκέσιον τὸν αὐλητὴν καὶ τὸν Μελήτου δοῦλον .
πρῶτος μὲν οὗτος ταῦτα ἐμήνυσε ,καὶ ἀπέγραψε τούτους ·
ὧν Πολύστρατος μὲν συνελήφθη καὶ ἀπέθανεν ,οἱ δὲ ἄλλοι φεύγοντες ᾤχοντο ,καὶ αὐτῶν ὑμεῖς θάνατον κατέγνωτε .
καί μοι λαβὲ καὶ ἀνάγνωθι αὐτῶν τὰ ὀνόματα .
Ὀνόματα τούσδε Ἀνδρόμαχος ἐμήνυσεν ·
Ἀλκιβιάδην ,Νικιάδην ,Μέλητον ,Ἀρχεβιάδην ,Ἄρχιππον ,Διογένη ,Πολύστρατον ,Ἀριστομένη ,Οἰωνίαν ,Παναίτιον .
πρώτη μέν ,ὦ ἄνδρες ,μήνυσις ἐγένετο αὕτη ὑπὸ Ἀνδρομάχου κατὰ τούτων τῶν ἀνδρῶν .
καὶ μοι κάλει Διόγνητον .
Μάρτυς ἦσθα ζητητής ,ὦ Διόγνητε ,ὅτε Πυθόνικος εἰσήγγειλεν ἐν τῷ δήμῳ περὶ Ἀλκιβιάδου ; 
ἦ .οἶσθα οὖν μηνύσαντα Ἀνδρόμαχον τὰ ἐν τῇ οἰκίᾳ τῇ Πουλυτίωνος γιγνόμενα ; οἶδα .
τὰ ὀνόματα οὖν τῶν ἀνδρῶν ἐστι ταῦτα ,καθ᾽ ὧν ἐκεῖνος ἐμήνυσεν ; 
ἔστι ταῦτα .
δευτέρα τοίνυν μήνυσις ἐγένετο .
Τεῦκρος ἦν ἐνθάδε μέτοικος ,ὃς ᾤχετο Μέγαράδε ὑπεξελθών ,ἐκεῖθεν δὲ ἐπαγγέλλεται τῇ βουλῇ ,εἴ οἱ ἄδειαν δοῖεν ,μηνύσειν περί τε τῶν μυστηρίων ,συνεργὸς ὤν ,καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς ποιοῦντας μεθ᾽ ἑαυτοῦ ,καὶ περὶ τῶν Ἑρμῶν τῆς περικοπῆς ἃ ᾔδει .ψηφισαμένης δὲ τῆς βουλῆς - ἦν γὰρ αὐτοκράτωρ - ᾤχοντο ἐπ᾽ αὐτὸν Μέγαράδε ·
καὶ κομισθείς ,ἄδειαν εὑρόμενος ,ἀπογράφει τοὺς μεθ᾽ ἑαυτοῦ .
καὶ οὗτοι κατὰ τὴν Τεύκρου μήνυσιν ᾤχοντο φεύγοντες .
καί μοι λαβὲ καὶ ἀνάγνωθι τὰ ὀνόματα αὐτῶν .
Ὀνόματα τούσδε Τεῦκρος ἐμήνυσε ·
Φαῖδρον ,Γνιφωνίδην ,Ἰσόνομον ,Ἡφαιστόδωρον ,Κηφισόδωρον ,ἑαυτόν ,Διόγνητον ,Σμινδυρίδην ,Φιλοκράτη ,Ἀντιφῶντα ,Τείσαρχον ,Παντακλέα .
μέμνησθε δέ ,ὦ ἄνδρες ,ὅτι καὶ ταῦθ᾽ ὑμῖν προσομολογεῖται ἅπαντα .
τρίτη μήνυσις ἐγένετο .
ἡ γυνὴ Ἀλκμεωνίδου ,γενομένη δὲ καὶ Δάμωνος - Ἀγαρίστη ὄνομα αὐτῇ - αὕτη ἐμήνυσεν ἐν τῇ οἰκίᾳ τῇ Χαρμίδου τῇ παρὰ τὸ Ὀλύμπιεῖον μυστήρια ποιεῖν Ἀλκιβιάδην καὶ Ἀξίοχον καὶ Ἀδείμαντον ·
καὶ ἔφυγον οὗτοι πάντες ἐπὶ ταύτῇ τῇ μηνύσει .
ἔτι μήνυσις ἐγένετο μία .
Λυδὸς ὁ Φερεκλέους τοῦ Θημακέως ἐμήνυσε μυστήρια γίγνεσθαι ἐν τῇ οἰκίᾳ Φερεκλέους τοῦ δεσπότου τοῦ ἑαυτοῦ ,ἐν Θημακῷ ·
καὶ ἀπογράφει τούς τε ἄλλους ,καὶ τὸν πατέρα ἔφη τὸν ἐμὸν παρεῖναι μέν ,καθεύδειν δὲ ἐγκεκαλυμμένον .
Σπεύσιππος δὲ βουλεύων παραδίδωσιν αὐτοὺς τῷ δικαστηρίῳ .
κἄπειτα ὁ πατὴρ καταστήσας ἐγγυητὰς ἐγράψατο τὸν Σπεύσιππον παρανόμων ,καὶ ἠγωνίσατο ἐν ἑξακισχιλίοις Ἀθηναίων ,καὶ μετέλαβε δικαστῶν τοσούτων οὐδὲ διακοσίας ψήφους ὁ Σπεύσιππος .
ὁ δὲ πείσας καὶ δεόμενος μεῖναι τὸν πατέρα ἐγὼ ἦν μάλιστα ,εἶτα δὲ καὶ οἱ ἄλλοι συγγενεῖς .
καί μοι κάλει Καλλίαν καὶ Στέφανον - κάλει δὲ καὶ Φίλιππον καὶ Ἀλέξιππον ·
οὗτοι γάρ εἰσιν Ἀκουμενοῦ καὶ Αὐτοκράτορος συγγενεῖς ,οἳ ἔφυγον ἐπὶ τῇ Λυδοῦ μηνύσει ·
τοῦ μὲν ἀδελφιδοῦς ἐστιν Αὐτοκράτωρ ,τοῦ δὲ θεῖος Ἀκουμενός ·
οἷς προσήκει μισεῖν μὲν τὸν ἐξελάσαντα ἐκείνους ,εἰδέναι δὲ μάλιστα δι᾽ ὅντινα ἔφυγον .
βλέπετε εἰς τούτους ,καὶ μαρτυρεῖτε εἰ ἀληθῆ λέγω .
Μάρτυρες 
τὰ μὲν γενόμενα ἠκούσατε ,ὦ ἄνδρες ,καὶ ὑμῖν οἱ μάρτυρες μεμαρτυρήκασιν ·ἃ δὲ οἱ κατήγοροι ἐτόλμησαν εἰπεῖν ,ἀναμνήσθητε .οὕτω γὰρ καὶ δίκαιον ἀπολογεῖσθαι ,ἀναμιμνῄσκοντα τοὺς τῶν κατηγόρων λόγους ἐξελέγχειν .ἔλεξαν γὰρ ὡς ἐγὼ μηνύσαιμι περὶ τῶν μυστηρίων ,ἀπογράψαιμί τε τὸν πατέρα τὸν ἐμαυτοῦ παρόντα ,καὶ γενοίμην μηνυτὴς κατὰ τοῦ πατρὸς τοῦ ἐμαυτοῦ ,λόγον οἶμαι πάντων δεινότατόν τε καὶ ἀνοσιώτατον λέγοντες .
ὁ μὲν γὰρ ἀπογράψας αὐτὸν Λυδὸς ἦν ὁ Φερεκλέους ,ὁ δὲ πείσας ὑπομεῖναι καὶ μὴ οἴχεσθαι φεύγοντα ἐγώ ,πολλὰ ἱκετεύσας καὶ λαμβανόμενος τῶν γονάτων .
καίτοι τί ἐβουλόμην ,εἰ ἐμήνυσα μὲν κατὰ τοῦ πατρός ,ὡς οὗτοί φασιν ,ἱκέτευον δὲ τὸν πατέρα μείναντά τι παθεῖν ὑπ᾽ ἐμοῦ ; 
καὶ ὁ πατὴρ ἐπείσθη ἀγῶνα τοιοῦτον ἀγωνίσασθαι ,ἐν ᾧ δυοῖν τοῖν μεγίστοιν κακοῖν οὐκ ἦν αὐτῷ ἁμαρτεῖν ·
ἢ γὰρ ἐμοῦ δόξαντος τὰ ὄντα μηνῦσαι κατ᾽ ἐκείνου ὑπ᾽ ἐμοῦ ἀποθανεῖν ,ἢ αὐτῷ σωθέντι ἐμὲ ἀποκτεῖναι .ὁ γὰρ νόμος οὕτως εἶχεν ·εἰ μὲν τἀληθῆ μηνύσειέ τις ,εἶναι τὴν ἄδειαν ,εἰ δὲ τὰ ψευδῆ ,τεθνάναι .
καὶ μὲν δὴ τοῦτό γε ἐπίστασθε πάντες ,ὅτι ἐσώθην καὶ ἐγὼ καὶ ὁ ἐμὸς πατήρ ·
οἷόν τε δ᾽ οὐκ ἦν ,εἴπερ ἐγὼ μηνυτὴς ἐγενόμην περὶ τοῦ πατρός ,ἀλλ᾽ ἢ ἐμὲ ἢ ἐκεῖνον ἔδει ἀποθανεῖν .φέρε δὴ τοίνυν ,εἰ καὶ ὁ πατὴρ ἐβούλετο ὑπομένειν ,τοὺς φίλους ἂν οἴεσθε ἢ ἐπιτρέπειν αὐτῷ μένειν ἢ ἐγγυήσασθαι ,ἀλλ᾽ οὐκ ἂν παραιτεῖσθαι καὶ δεῖσθαι ἀπιέναι ὅπου [ἂν] ἔμελλεν αὐτὸς σωθήσεσθαι ἐμέ τε οὐκ ἀπολεῖν ; ἀλλὰ γὰρ καὶ ὅτε Σπεύσιππον ἐδίωκεν ὁ πατὴρ τῶν παρανόμων ,αὐτὰ ταῦτα ἔλεγεν ,ὡς οὐδεπώποτε ἔλθοι εἰς Θημακὸν ὡς Φερεκλέα ·
ἐκέλευε δὲ βασανίσαι τὰ ἀνδράποδα ,καὶ μὴ τοὺς μὲν παραδιδόντας μὴ ἐθέλειν ἐλέγχειν ,τοὺς δὲ μὴ θέλοντας ἀναγκάζειν .
ταῦτα δὲ λέγοντος τοῦ πατρὸς τοῦ ἐμοῦ ,ὡς ἅπαντες ἴστε ,τί ὑπελείπετο τῷ Σπευσίππῳ λέγειν ,εἰ ἀληθῆ οἵδε λέγουσιν ,ἀλλ᾽ ἢ " ὦ Λεωγόρα ,τί βούλῃ περὶ θεραπόντων λέγειν ; οὐχ ὁ υἱὸς οὑτοσὶ μεμήνυκε κατὰ σοῦ ,καί φησί σε παρεῖναι ἐν Θημακῷ ; 
ἔλεγχε σὺ τὸν πατέρα ,ἢ οὐκ ἔστι σοι ἄδεια ." 
ταυτὶ ἔλεγεν ἂν ὁ Σπεύσιππος ,ὦ ἄνδρες ,ἢ οὔ ; 
ἐγὼ μὲν οἶμαι .
εἰ τοίνυν ἀνέβην ἐπὶ δικαστήριον ,ἢ λόγος τις περὶ ἐμοῦ ἐγένετο ,ἢ μήνυσίς τις ἐμὴ ἔστιν ἢ ἀπογραφή ,μὴ ὅτι ἐμὴ καθ᾽ ἑτέρου ,ἀλλ᾽ εἰ καὶ ἄλλου τινὸς κατ᾽ ἐμοῦ ,ἐλεγχέτω με ὁ βουλόμενος ἐνταῦθα ἀναβάς .
ἀλλὰ γὰρ λόγον ἀνοσιώτερον καὶ ἀπιστότερον οὐδένας πώποτ᾽ ἐγὼ εἰπόντας οἶδα ,οἳ τοῦτο μόνον ἡγήσαντο δεῖν ,τολμῆσαι κατηγορῆσαι ·
εἰ δ᾽ ἐλεγχθήσονται ψευδόμενοι ,οὐδὲν αὐτοῖς ἐμέλησεν .
ὥσπερ οὖν ,
εἰ ἀληθῆ ἦν ταῦτα ἅ μου κατηγόρησαν ,ἐμοὶ ἂν ὠργίζεσθε καὶ ἠξιοῦτε δίκην τὴν μεγίστην ἐπιτιθέναι ,οὕτως ἀξιῶ ὑμᾶς ,γιγνώσκοντας ὅτι ψεύδονται ,πονηρούς τε αὐτοὺς νομίζειν ,χρῆσθαί τε τεκμηρίῳ ὅτι εἰ τὰ δεινότατα τῶν κατηγορηθέντων περιφανῶς ἐλέγχονται ψευδόμενοι ,ἦ που τά γε πολλῷ φαυλότερα ῥᾳδίως ὑμῖν ἀποδείξω ψευδομένους αὐτούς .
αἱ μὲν μηνύσεις ὧδε περὶ τῶν μυστηρίων αὗται ἐγένοντο τέτταρες ·
οἳ δὲ ἔφυγον καθ᾽ ἑκάστην μήνυσιν ,ἀνέγνων ὑμῖν τὰ ὀνόματα αὐτῶν ,καὶ οἱ μάρτυρες μεμαρτυρήκασιν .
ἔτι δὲ πρὸς τούτοις ἐγὼ πιστότητος ὑμῶν ἕνεκα ,ὦ ἄνδρες ,τάδε ποιήσω .
τῶν γὰρ φυγόντων ἐπὶ τοῖς μυστηρίοις οἱ μέν τινες ἀπέθανον φεύγοντες ,οἱ δ᾽ ἥκουσι καὶ εἰσὶν ἐνθάδε καὶ πάρεισιν ὑπ᾽ ἐμοῦ κεκλημένοι .ἐγὼ οὖν ἐν τῷ ἐμῷ λόγῳ δίδωμι τῷ βουλομένῳ ἐμὲ ἐλέγξαι ὅτι ἔφυγέ τις αὐτῶν δι᾽ ἐμὲ ἢ ἐμήνυσα κατά του ,ἢ οὐχ ἕκαστοι ἔφυγον κατὰ τὰς μηνύσεις ταύτας ἃς ἐγὼ ὑμῖν ἀπέδειξα .καὶ ἐάν τις ἐλέγξῃ με ὅτι ψεύδομαι ,χρήσασθέ μοι ὅ τι βούλεσθε .
καὶ σιωπῶ ,καὶ παραχωρῶ ,εἴ τις ἀναβαίνειν βούλεται .
φέρε δή ,ὦ ἄνδρες ,μετὰ ταῦτα τί ἐγένετο ; 
ἐπειδὴ αἱ μηνύσεις ἐγένοντο ,περὶ τῶν μηνύτρων - ἦσαν γὰρ κατὰ τὸ Κλεωνύμου ψήφισμα χίλιαι δραχμαί ,κατὰ δὲ τὸ Πεισάνδρου μύριαι - περὶ δὲ τούτων ἠμφεσβήτουν οὗτοί τε οἱ μηνύσαντες καὶ Πυθόνικος ,φάσκων πρῶτος εἰσαγγεῖλαι ,καὶ Ἀνδροκλῆς ὑπὲρ τῆς βουλῆς .
ἔδοξεν οὖν τῷ δήμῳ ἐν τῷ τῶν θεσμοθετῶν δικαστηρίω τοὺς μεμυημένους ,ἀκούσαντας τὰς μηνύσεις ἅς ἕκαστος ἐμήνυσε ,διαδικάσαι .
καὶ ἐψηφίσαντο πρώτῳ μὲν Ἀνδρομάχῳ ,δευτέρῳ δὲ Τεύκρῳ ,καὶ ἔλαβον Παναθηναίων τῷ ἀγῶνι Ἀνδρόμαχος μὲν μυρίας δραχμάς ,Τεῦκρος δὲ χιλίας .
καὶ μοι κάλει τούτων τοὺς μάρτυρας .
Μάρτυρες 
περὶ μὲν τῶν μυστηρίων ,ὦ ἄνδρες ,ὧν ἕνεκα ἡ ἔνδειξις ἐγένετο καὶ περὶ ὧν ὑμεῖς οἱ μεμυημένοι εἰσεληλύθατε ,ἀποδέδεικταί μοι ὡς οὔτε ἠσέβηκα οὔτε μεμήνυκα περὶ οὐδενὸς οὔτε ὡμολόγηκα περὶ αὐτῶν ,οὐδὲ ἔστι μοι ἁμάρτημα περὶ τὼ θεὼ οὔτε μεῖζον οὔτ᾽ ἔλαττον οὐδὲ ἕν .
ὅπερ ἐμοὶ περὶ πλείστου ἐστὶν ὑμᾶς πεῖσαι .
καὶ γὰρ οἱ λόγοι τῶν κατηγόρων ,οἳ ταῦτα τὰ δεινὰ καὶ φρικώδη ἀνωρθίαζον ,καὶ λόγους εἶπον ὡς πρότερον ἑτέρων ἁμαρτόντων καὶ ἀσεβησάντων περὶ τὼ θεώ ,οἷα ἕκαστος αὐτῶν ἔπαθε καὶ ἐτιμωρήθη - τούτων οὖν ἐμοὶ τῶν λόγων ἢ τῶν ἔργων τί προσήκει ; 
ἐγὼ γὰρ πολὺ μᾶλλον ἐκείνων κατηγορῶ ,καὶ δι᾽ αὐτὸ τοῦτό φημι δεῖν ἐκείνους μὲν ἀπολέσθαι ,ὅτι ἠσέβησαν ,ἐμὲ δὲ σῴζεσθαι ,ὅτι οὐδὲν ἡμάρτηκα .
ἤ δεινόν γ᾽ ἂν εἴη ,εἰ ἐμοὶ ὀργίζοισθε ἐπὶ τοῖς ἑτέρων ἁμαρτήμασι ,καὶ τὴν εἰς ἐμὲ διαβολὴν εἰδότες ὅτι ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν τῶν ἐμῶν λέγεται ,κρείττω τῆς ἀληθείας ἡγήσαισθε .
δῆλον γὰρ ὅτι τοῖς μὲν ἡμαρτηκόσι τὰ τοιαῦτα ἁμαρτήματα οὐκ ἔστιν ἀπολογία ὡς οὐκ ἐποίησαν ·
ἡ γὰρ βάσανος δεινὴ παρὰ τοῖς εἰδόσιν ·ἐμοὶ δὲ ὁ ἔλεγχος ἥδιστος ,ἐν οἷς ὑμῶν οὐδέν με δεῖ δεόμενον οὐδὲ παραιτούμενον σωθῆναι ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ αἰτίᾳ ,ἀλλ᾽ ἐλέγχοντα τοὺς τῶν κατηγόρων λόγους καὶ ὑμᾶς ἀναμιμνῄσκοντα τὰ γεγενημένα ,οἵ τινες ὅρκους μεγάλους ὀμόσαντες οἴσετε τὴν ψῆφον περὶ ἐμοῦ ,καὶ ἀρασάμενοι τὰς μεγίστας ἀρὰς ὑμῖν τε αὐτοῖς καὶ παισὶ τοῖς ὑμετέροις αὐτῶν ,ἦ μὴν ψηφιεῖσθαι περὶ ἐμοῦ τὰ δίκαια ,πρὸς δὲ τούτοις μεμύησθε καὶ ἑοράκατε τοῖν θεοῖν τὰ ἱερά ,ἵνα τιμωρήσητε μὲν τοὺς ἀσεβοῦντας ,σῴζητε δὲ τοὺς μηδὲν ἀδικοῦντας .
νομίσατε τοίνυν ἀσέβημα οὐδὲν ἔλαττον εἶναι τῶν μηδὲν ἠδικηκότων ἀσεβεῖν καταγνῶναι ἢ τοὺς ἠσεβηκότας μὴ τιμωρεῖσθαι .
ὥστ᾽ ἐγὼ ὑμῖν πολὺ μᾶλλον τῶν κατηγόρων πρὸς τοῖν θεοῖν ἐπισκήπτω ,ὑπέρ τε τῶν ἱερῶν ἃ εἴδετε ,καὶ ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων οἳ τῆς ἑορτῆς ἕνεκα ἔρχονται δεῦρο ·
εἰ μέν τι ἠσέβηκα ἢ ὡμολόγηκα ἢ ἐμήνυσα κατά τινος ἀνθρώπων ,ἢ ἄλλος τις περὶ ἐμοῦ ,ἀποκτείνατέ με ·οὐ παραιτοῦμαι ·
εἰ δὲ οὐδὲν ἡμάρτηταί μοι ,
καὶ τοῦτο ὑμῖν ἀποδείκνυμι σαφῶς ,δέομαι ὑμῶν αὐτὸ φανερὸν τοῖς Ἕλλησι πᾶσι ποιῆσαι ,ὡς ἀδίκως εἰς τόνδε τὸν ἀγῶνα κατέστην .
ἐὰν γὰρ μὴ μεταλάβῃ τὸ πεμπτὸν μέρος τῶν ψήφων καὶ ἀτιμωθῇ ὁ ἐνδείξας ἐμὲ Κηφίσιος οὑτοσί ,οὐκ ἔξεστιν αὐτῷ εἰς τὸ ἱερὸν τοῖν θεοῖν εἰσιέναι ,ἢ ἀποθανεῖται .
εἰ οὖν ὑμῖν δοκῶ ἱκανῶς περὶ τούτων ἀπολελογῆσθαι ,δηλώσατέ μοι ,ἵνα προθυμότερον περὶ τῶν ἄλλων ἀπολογῶμαι .
περὶ δὲ τῶν ἀναθημάτων τῆς περικοπῆς καὶ τῆς μηνύσεως ,ὥσπερ καὶ ὑπεσχόμην ὑμῖν ,οὕτω καὶ ποιήσω ·
ἐξ ἀρχῆς γὰρ ὑμᾶς διδάξω ἅπαντα τὰ γεγενημένα .
ἐπειδὴ Τεῦκρος ἦλθε Μεγαρόθεν ,ἄδειαν εὑρόμενος μηνύει περί τε τῶν μυστηρίων ἃ ᾔδει καὶ ἐκ τῶν περικοψάντων τὰ ἀναθήματα ἀπογράφει δυοῖν δέοντας εἴκοσιν ἄνδρας .ἐπειδὴ δὲ οὗτοι ἀπεγράφησαν ,οἱ μὲν αὐτῶν φεύγοντες ὤχοντο ,οἱ δὲ συλληφθέντες ἀπέθανον κατὰ τὴν Τεύκρου μήνυσιν .
καί μοι ἀνάγνωθι αὐτῶν τὰ ὀνόματα .
Ὀνόματα Τεῦκρος ἐπὶ τοῖς Ἑρμαῖς ἐμήνυσεν Εὐκτήμονα ,Γλαύκιππον ,Εὐρύμαχον ,Πολύευκτον ,Πλάτωνα ,Ἀντίδωρον ,Χάριππον ,Θεόδωρον ,Ἀλκισθένη ,Μενέστρατον ,Ἐρυξίμαχον ,Εὐφίλητον ,Εὐρυδάμαντα ,Φερεκλέα ,Μέλητον ,Τιμάνθη ,Ἀρχίδαμον ,Τελένικον .
τούτων τοίνυν τῶν ἀνδρῶν οἱ μὲν ἥκουσι καὶ εἰσὶν ἐνθάδε ,τῶν δὲ ἀποθανόντων εἰσὶ πολλοὶ προσήκοντες ·
ὧν ὅστις βούλεται ,ἐν τῷ ἐμῷ λόγῳ ἀναβάς με ἐλεγξάτω ἢ ὡς ἔφυγέ τις δι᾽ ἐμὲ τούτων τῶν ἀνδρῶν ἢ ὡς ἀπέθανεν .ἐπειδὴ δὲ ταῦτα ἐγένετο ,Πείσανδρος καὶ Χαρικλῆς ,ὄντες μὲν τῶν ζητητῶν ,δοκοῦντες δ᾽ ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ εὐνούστατοι εἶναι τῷ δήμῳ ,ἔλεγον ὡς εἴη τὰ ἔργα τὰ γεγενημένα οὐκ ὀλίγων ἀνδρῶν ἀλλ᾽ ἐπὶ τῇ τοῦ δήμου καταλύσει ,καὶ χρῆναι ἐπιζητεῖν καὶ μὴ παύσασθαι .καὶ ἡ πόλις οὕτω διέκειτο ,ὥστ᾽ ἐπειδὴ τὴν βουλὴν εἰς τὸ βουλευτήριον ὁ κῆρυξ ἀνείποι ἰέναι καὶ τὸ σημεῖον καθέλοι ,τῷ αὐτῷ σημείῳ ἡ μὲν 
ἐν ὑμῖν γὰρ ἦσαν οἱ λόγοι ,καί μοι ὑμεῖς τούτων μάρτυρές ἐστε .
ἔφη γὰρ εἶναι μὲν ἀνδράποδόν οἱ ἐπὶ Λαυρείῳ ,δεῖν δὲ κομίσασθαι ἀποφοράν .
ἀναστὰς δὲ πρῲ ψευσθεὶς τῆς ὥρας βαδίζειν ·εἶναι δὲ πανσέληνον .
ἐπεὶ δὲ παρὰ τὸ προπύλαιον τοῦ Διονύσου ἦν ,ὁρᾶν ἀνθρώπους πολλοὺς ἀπὸ τοῦ ᾠδείου καταβαίνοντας εἰς τὴν ὀρχήστραν ·
δείσας δὲ αὐτούς ,εἰσελθὼν ὑπὸ τὴν σκιὰν καθέζεσθαι μεταξὺ τοῦ κίονος καὶ τῆς στήλης ἐφ᾽ ᾗ ὁ στρατηγός ἐστιν ὁ χαλκοῦς .
ὁρᾶν δὲ ἀνθρώπους τὸν μὲν ἀριθμὸν μάλιστα τριακοσίους ,ἑστάναι δὲ κύκλῳ ἀνὰ πέντε καὶ δέκα ἄνδρας ,τοὺς δὲ ἀνὰ εἴκοσιν ·
ὁρῶν δὲ αὐτῶν πρὸς τὴν σελήνην τὰ πρόσωπα τῶν πλείστων γιγνώσκειν .
καὶ πρῶτον μέν ,ὦ ἄνδρες ,τοῦθ᾽ ὑπέθετο ,δεινότατον πρᾶγμα ,οἶμαι ,ὅπως ἐν ἐκείνῳ εἴη ὅντινα βούλοιτο Ἀθηναίων φάναι τῶν ἀνδρῶν τούτων εἶναι ,ὅντινα δὲ μὴ βούλοιτο ,λέγειν ὅτι οὐκ ἦν .
ἰδὼν δὲ ταῦτ᾽ ἔφη ἐπὶ Λαύρειον ἰέναι ,καὶ τῇ ὑστεραίᾳ ἀκούειν ὅτι οἱ Ἑρμαῖ εἶεν περικεκομμένοι ·
γνῶναι οὖν εὐθὺς ὅτι τούτων εἴη τῶν ἀνδρῶν τὸ ἔργον .
ἥκων δὲ εἰς ἄστυ ζητητάς τε ἤδη ᾑρημένους καταλαμβάνειν καὶ μήνυτρα κεκηρυγμένα ἑκατὸν μνᾶς .
ἰδὼν δὲ Εὔφημον τὸν Καλλίου τοῦ Τηλοκλέους ἀδελφὸν ἐν τῷ χαλκείῳ καθήμενον ,ἀναγαγὼν αὐτὸν εἰς τὸ Ἡφαιστεῖον λέγειν ἅπερ ὑμῖν ἐγὼ εἴρηκα ,ὡς ἴδοι ἡμᾶς ἐν ἐκείνῃ τῇ νυκτί ·οὔκουν δέοιτο παρὰ τῆς πόλεως χρήματα λαβεῖν μᾶλλον ἢ παρ᾽ ἡμῶν ,ὥσθ᾽ ἡμᾶς ἔχειν φίλους .
εἰπεῖν οὖν τὸν Εὔφημον ὅτι καλῶς ποιήσειεν εἰπών ,καὶ νῦν ἥκειν κελεῦσαί οἱ εἰς τὴν Λεωγόρου οἰκίαν ," ἵν᾽ ἐκεῖ συγγένῃ μέτ᾽ ἐμοῦ Ἀνδοκίδῃ καὶ ἑτέροις οἷς δεῖ ." 
ἥκειν ἔφη τῇ ὑστεραίᾳ ,καὶ δὴ κόπτειν τὴν θύραν ·
τὸν δὲ πατέρα τὸν ἐμὸν τυχεῖν ἐξιόντα ,καὶ εἰπεῖν αὐτῷ ·
" ἆρά γε σὲ οἵδε περιμένουσι ; 
χρὴ μέντοι μὴ ἀπωθεῖσθαι τοιούτους φίλους ." 
εἰπόντα δὲ αὐτὸν ταῦτα οἴχεσθαι .
καὶ τούτῳ μὲν τῷ τρόπῳ τὸν πατέρα μου ἀπώλλυε ,συνειδότα ἀποφαίνων .
εἰπεῖν δὲ ἡμᾶς ὅτι δεδογμένον ἡμῖν εἴη δύο μὲν τάλαντα ἀργυρίου διδόναι οἱ ἀντὶ τῶν ἑκατὸν μνῶν τῶν ἐκ τοῦ δημοσίου ,ἐὰν δὲ κατάσχωμεν ἡμεῖς ἃ βουλόμεθα ,ἕνα αὐτὸν ἡμῶν εἶναι ,πίστιν δὲ τούτων δοῦναί τε καὶ δέξασθαι .
ἀποκρίνασθαι δὲ αὐτὸς πρὸς ταῦτα ὅτι βουλεύσοιτο ·
ἡμᾶς δὲ κελεύειν αὐτὸν ἥκειν εἰς Καλλίου τοῦ Τηλοκλέους ,ἵνα κἀκεῖνος παρείη .
τὸν δ᾽ αὖ κηδεστήν μου οὕτως ἀπώλλυεν .
ἥκειν ἔφη εἰς Καλλίου ,καὶ καθομολογήσας ἡμῖν πίστιν δοῦναι ἐν ἀκροπόλει ,καὶ ἡμᾶς συνθεμένους οἱ τὸ ἀργύριον εἰς τὸν ἐπιόντα μῆνα δώσειν διαψεύδεσθαι καὶ οὐ διδόναι ·
ἥκειν οὖν μηνύσων τὰ γενόμενα .
ἡ μὲν εἰσαγγελία αὐτῷ ,ὦ ἄνδρες ,τοιαύτη ·
ἀπογράφει δὲ τὰ ὀνόματα τῶν ἀνδρῶν ὧν ἔφη γνῶναι ,δύο καὶ τετταράκοντα ,πρώτους μὲν Μαντίθεον καὶ Ἀψεφίωνα ,βουλευτὰς ὄντας καὶ καθημένους ἔνδον ,εἶτα δὲ καὶ τοὺς ἄλλους .
ἀναστὰς δὲ Πείσανδρος ἔφη χρῆναι λύειν τὸ ἐπὶ Σκαμανδρίου ψήφισμα καὶ ἀναβιβάζειν ἐπὶ τὸν τροχὸν τοὺς ἀπογραφέντας ,ὅπως μὴ πρότερον νὺξ ἔσται πρὶν πυθέσθαι τοὺς ἄνδρας ἅπαντας .
ἀνέκραγεν ἡ βουλὴ ὡς εὖ λέγει .
ἀκούσαντες δὲ ταῦτα Μαντίθεος καὶ Ἀψεφίων ἐπὶ τὴν ἑστίαν ἐκαθέζοντο ,ἱκετεύοντες μὴ στρεβλωθῆναι ἀλλ᾽ ἐξεγγυηθέντες κριθῆναι .
μόλις δὲ τούτων τυχόντες ,ἐπειδὴ τοὺς ἐγγυητὰς κατέστησαν ,ἐπὶ τοὺς ἵππους ἀναβάντες ᾤχοντο εἰς τοὺς πολεμίους αὐτομολήσαντες ,καταλιπόντες τοὺς ἐγγυητάς ,οὓς ἔδει ἐν τοῖς αὐτοῖς ἐνέχεσθαι ἐν οἷσπερ οὓς ἠγγυήσαντο .
ἡ δὲ βουλὴ ἐξελθοῦσα ἐν ἀπορρήτῳ συνέλαβεν ἡμᾶς καὶ ἔδησεν ἐν τοῖς ξύλοις .
ἀνακαλέσαντες δὲ τοὺς στρατηγοὺς ἀνειπεῖν ἐκέλευσαν Ἀθηναίων τοὺς μὲν ἐν ἄστει οἰκοῦντας ἰέναι εἰς τὴν ἀγορὰν τὰ ὅπλα λαβόντας ,τοὺς δ᾽ ἐν μακρῷ τείχει εἰς τὸ Θησεῖον ,τοὺς δ᾽ ἐν Πειραιεῖ εἰς τὴν Ἱπποδαμείαν ἀγοράν ,τοὺς δ᾽ ἱππέας ἔτι πρὸ νυκτὸς σημῆναι τῇ σάλπιγγι ἥκειν εἰς τὸ Ἀνάκειον ,τὴν δὲ βουλὴν εἰς ἀκρόπολιν ἰέναι κἀκεῖ καθεύδειν ,τοὺς δὲ πρυτάνεις ἐν τῇ θόλῳ .Βοιωτοὶ δὲ πεπυσμένοι τὰ πράγματα ἐπὶ τοῖς ὁρίοις ἦσαν ἐξεστρατευμένοι .τὸν δὲ τῶν κακῶν τούτων αἴτιον Διοκλείδην ὡς σωτῆρα ὄντα τῆς πόλεως ἐπὶ ζεύγους ἦγον εἰς τὸ πρυτανεῖον στεφανώσαντες ,καὶ 
εἶτα δέ μοι τοὺς πρυτάνεις κάλει τοὺς τότε πρυτανεύσαντας ,Φιλοκράτη καὶ τοὺς ἄλλους .
Μάρτυρες 
φέρε δή ,καὶ τὰ ὀνόματα ὑμῖν ἀναγνώσομαι τῶν ἀνδρῶν ὧν ἀπέγραψεν ,ἵν᾽ εἰδῆτε ὅσους μοι τῶν συγγενῶν ἀπώλλυεν ,πρῶτον μὲν τὸν πατέρα ,εἶτα δὲ τὸν κηδεστήν ,τὸν μὲν συνειδότα ἀποδεικνύς ,τοῦ δ᾽ ἐν τῇ οἰκίᾳ φάσκων τὴν σύνοδον γενέσθαι .
τῶν δ᾽ ἄλλων ἀκούσεσθε τὰ ὀνόματα .
καὶ αὐτοῖς ἀναγίγνωσκε .
Χαρμίδης Ἀριστοτέλους .
οὗτος ἀνεψιὸς ἐμός ·
ἡ μήτηρ ἡ ἐκείνου καὶ ὁ πατὴρ ὁ ἐμὸς ἀδελφοί .
Ταυρέας .
οὑτοσὶ ἀνεψιὸς τοῦ πατρός .
Νισαῖος .
υἱὸς Ταυρέου .
Καλλίας ὁ Ἀλκμέωνος .
ἀνεψιὸς τοῦ πατρός .
Εὔφημος .
Καλλίου τοῦ Τηλοκλέους ἀδελφός .
Φρύνιχος ὁ Ὀρχησαμενοῦ .
ἀνεψιός .
Εὐκράτης .
ὁ Νικίου ἀδελφός .
κηδεστὴς οὗτος Καλλίου .
Κριτίας .
ἀνεψιὸς καὶ οὗτος τοῦ πατρός ·
αἱ μητέρες ἀδελφαί .
τούτους πάντας ἐν τοῖς τετταράκοντα ἀνδράσιν ἀπέγραψεν .
ἐπειδὴ δὲ ἐδεδέμεθα πάντες ἐν τῷ αὐτῷ καὶ νύξ τε ἦν καὶ τὸ δεσμωτήριον συνεκέκλῃτο ,ἧκον δὲ τῷ μὲν μήτηρ τῷ δὲ ἀδελφὴ τῷ δὲ γυνὴ καὶ παῖδες ,ἦν δὲ βοὴ καὶ οἶκτος κλαόντων καὶ ὀδυρομένων τὰ παρόντα κακά ,λέγει πρός με Χαρμίδης ,ὢν μὲν ἀνεψιός ,ἡλικιώτης δὲ καὶ συνεκτραφεὶς ἐν τῇ οἰκίᾳ τῇ ἡμετέρᾳ ἐκ παιδός ,ὅτι " Ἀνδοκίδη ,τῶν μὲν παρόντων κακῶν ὁρᾷς τὸ μέγεθος ,ἐγὼ δ᾽ ἐν μὲν τῷ παρελθόντι χρόνῳ οὐδὲν ἐδεόμην λέγειν οὐδέ σε λυπεῖν ,νῦν δὲ ἀναγκάζομαι διὰ τὴν παροῦσαν ἡμῖν συμφοράν .οἷς γὰρ 
σφῶν αὐτῶν καταγνόντες ἀδικεῖν ... 
εἰ ἤκουσάς τι τούτου τοῦ πράγματος τοῦ γενομένου ,εἰπέ ,καὶ πρῶτον μὲν σεαυτὸν σῷσον ,εἶτα δὲ τὸν πατέρα ,ὃν εἰκός ἐστί σε μάλιστα φιλεῖν ,εἶτα δὲ τὸν κηδεστὴν ὃς ἔχει σου τὴν ἀδελφὴν ἥπερ σοι μόνη ἐστίν ,ἔπειτα δὲ τοὺς ἄλλους συγγενεῖς καὶ ἀναγκαίους τοσούτους ὄντας ,ἔτι δὲ ἐμέ ,ὃς ἐν ἅπαντι τῷ βίῳ ἠνίασα μέν σε οὐδὲν πώποτε ,προθυμότατος δὲ εἰς σὲ καὶ τὰ σὰ πράγματά εἰμι ,ὅ τι ἂν δέῃ ποιεῖν ." λέγοντος δέ ,ὦ ἄνδρες ,Χαρμίδου ταῦτα ,ἀντιβολούντων δὲ τῶν ἄλλων καὶ ἱκετεύοντος 
οὓς εἰκὸς ἦν ἁπάντων μάλιστα δοκεῖν εἶναι τούτων τῶν ἀνδρῶν οὓς ἐμήνυσε Διοκλείδης ,φίλους ὄντας τῶν ἀπολωλότων ἤδη .
καὶ τοῖς μὲν οὐδέπω βέβαιος ἦν ἡ σωτηρία ,τοῖς δὲ ἐμοῖς οἰκείοις φανερὸς ὁ ὄλεθρος ,εἰ μή τις ἐρεῖ Ἀθηναίοις τὰ γενόμενα .
ἐδόκει οὖν μοι κρεῖττον εἶναι τέτταρας ἄνδρας ἀποστερῆσαι τῆς πατρίδος δικαίως ,οἳ νῦν ζῶσι καὶ κατεληλύθασι καὶ ἔχουσι τὰ σφέτερα αὐτῶν ,ἢ ἐκείνους ἀποθανόντας ἀδίκως περιιδεῖν .
εἰ οὖν τινι ὑμῶν ,ὦ ἄνδρες ,ἢ τῶν ἄλλων πολιτῶν γνώμη τοιαύτη παρειστήκει πρότερον περὶ ἐμοῦ ,ὡς ἄρα ἐγὼ ἐμήνυσα κατὰ τῶν ἑταίρων τῶν ἐμαυτοῦ ,ὅπως ἐκεῖνοι μὲν ἀπόλοιντο ,ἐγὼ δὲ σωθείην - ἃ ἐλογοποίουν οἱ ἐχθροὶ περὶ ἐμοῦ ,βουλόμενοι διαβάλλειν με - σκοπεῖσθε ἐξ αὐτῶν τῶν γεγενημένων .νῦν γὰρ ἐμὲ μὲν λόγον δεῖ δοῦναι τῶν ἐμοὶ πεπραγμένων μετὰ τῆς ἀληθείας ,αὐτῶν παρόντων οἵπερ ἥμαρτον καὶ ἔφυγον ταῦτα ποιήσαντες ,ἴσασι δὲ ἄριστα εἴτε ψεύδομαι εἴτε ἀληθῆ λέγω ,ἔξεστι δὲ αὐτοῖς ἐλέγχειν με ἐν τῷ ἐμῷ λόγῳ ·ἐγὼ γὰρ ἐφίημι 
φονεὺς οὖν αὐτῶν ἐγιγνόμην ἐγὼ μὴ εἰπὼν ὑμῖν ἃ ἤκουσα .
ἔτι δὲ τριακοσίους Ἀθηναίων ἀπώλλυον ,καὶ ἡ πόλις ἐν κακοῖς τοῖς μεγίστοις ἐγίγνετο .
ταῦτα μὲν οὖν ἦν ἐμοῦ μὴ εἰπόντος ·
εἰπὼν δὲ τὰ ὄντα αὐτός τε ἐσῳζόμην καὶ τὸν πατέρα ἔσῳζον καὶ τοὺς ἄλλους συγγενεῖς ,καὶ τὴν πόλιν ἐκ φόβου καὶ κακῶν τῶν μεγίστων ἀπήλλαττον .φυγάδες δὲ δι᾽ ἐμὲ τέτταρες ἄνδρες ἐγίγνοντο ,οἵπερ καὶ ἥμαρτον ·
τῶν δ᾽ ἄλλων ,οἳ πρότερον ὑπὸ Τεύκρου ἐμηνύθησαν ,οὔτε δήπου οἱ τεθνεῶτες δι᾽ ἐμὲ μᾶλλον ἐτέθνασαν ,οὔτε οἱ φεύγοντες μᾶλλον ἔφευγον .
ταῦτα δὲ πάντα σκοπῶν ηὕρισκον ,ὦ ἄνδρες ,τῶν παρόντων κακῶν ταῦτα ἐλάχιστα εἶναι ,εἰπεῖν τὰ γενόμενα ὡς τάχιστα καὶ ἐλέγξαι Διοκλείδην ψευσάμενον ,καὶ τιμωρήσασθαι ἐκεῖνον ,ὃς ἡμᾶς μὲν ἀπώλλυεν ἀδίκως ,τὴν δὲ πόλιν ἐξηπάτα ,ταῦτα δὲ ποιῶν μέγιστος εὐεργέτης ἐδόκει εἶναι καὶ χρήματα ἐλάμβανε .διὰ ταῦτα εἶπον τῇ βουλῇ ὅτι εἰδείην τοὺς ποιήσαντας ,καὶ ἐξήλεγξα τὰ γενόμενα ,ὅτι εἰσηγήσατο μὲν πινόντων ἡμῶν ταύτην τὴν βουλὴν [γενέσθαι] Εὐφίλητος ,ἀντεῖπον δὲ ἐγώ ,καὶ τότε μὲν οὐ γένοιτο δι᾽ ἐμέ ,ὕστερον δ᾽ ἐγὼ μὲν Κυνοσάργει ἐπὶ πωλίον ὅ μοι ἦν 
αἰσθόμενος δ᾽ Εὐφίλητος ὡς ἔχοιμι ,λέγει πρὸς αὐτοὺς ὅτι πέπεισμαι ταῦτα συμποιεῖν καὶ ὡμολόγηκα αὐτῷ μεθέξειν τοῦ ἔργου καὶ περικόψεῖν τὸν Ἑρμῆν τὸν παρὰ τὸ Φορβαντεῖον .
ταῦτα δ᾽ ἔλεγεν ἐξαπατῶν ἐκείνους ·
καὶ διὰ ταῦτα ὁ Ἑρμῆς ὃν ὁρᾶτε πάντες ,ὁ παρὰ τὴν πατρῴαν οἰκίαν τὴν ἡμετέραν ,ὃν ἡ Αἰγῂς ἀνέθηκεν ,οὐ περιεκόπη μόνος τῶν Ἑρμῶν τῶν Ἀθήνησιν ,ὡς ἐμοῦ τοῦτο ποιήσοντος ,ὡς ἔφη πρὸς αὐτοὺς Εὐφίλητος .
οἱ δ᾽ αἰσθόμενοι δεινὰ ἐποίουν ,ὅτι εἰδείην μὲν τὸ πρᾶγμα ,πεποιηκὼς δὲ οὐκ εἴην .προσελθόντες δέ μοι τῇ ὑστεραίᾳ Μέλητος καὶ Εὐφίλητος ἔλεγον ὅτι " γεγένηται ,ὦ Ἀνδοκίδη ,καὶ πέπρακται ἡμῖν ταῦτα .
σὺ μέντοι εἰ μὲν ἀξιοῖς ἡσυχίαν ἔχειν καὶ σιωπᾶν ,ἕξεις ἡμᾶς ἐπιτηδείους ὥσπερ καὶ πρότερον ·
εἰ δὲ μή ,χαλεπώτεροί σοι ἡμεῖς ἐχθροὶ ἐσόμεθα ἢ ἄλλοι τινὲς δι᾽ ἡμᾶς φίλοι ." 
εἶπον αὐτοῖς ὅτι νομίζοιμι μὲν διὰ τὸ πρᾶγμα Εὐφίλητον πονηρὸν εἶναι ,ἐκείνοις δὲ οὐκ ἐμὲ δεινὸν εἶναι ,ὅτι οἶδα ,ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸ τὸ ἔργον πολλῷ ,ὅτι πεποίηται .ὡς οὖν ἦν ταῦτ᾽ ἀληθῆ ,τόν τε παῖδα τὸν ἐμὸν παρέδωκα βασανίσαι ,ὅτι ἔκαμνον καὶ οὐδ᾽ ἀνιστάμην ἐκ τῆς κλίνης ,καὶ τὰς θεραπαίνας ἔλαβον οἱ πρυτάνεις ,ὅθεν ὁρμώμενοι ταῦτ᾽ ἐποίουν ἐκεῖνοι .
ἐξελέγχοντες δὲ τὸ πρᾶγμα ἥ τε βουλὴ καὶ οἱ ζητηταί ,ἐπειδὴ ἦν ᾗ ἐγὼ ἔλεγον καὶ ὡμολογεῖτο πανταχόθεν ,τότε δὴ καλοῦσι τὸν Διοκλείδην ·
καὶ οὐ πολλῶν λόγων ἐδέησεν ,ἀλλ᾽ εὐθὺς ὡμολόγει ψεύδεσθαι ,καὶ ἐδεῖτο σῴζεσθαι φράσας τοὺς πείσαντας αὐτὸν λέγειν ταῦτα ·
εἶναι δὲ Ἀλκιβιάδην τὸν Φηγούσιον καὶ Ἀμίαντον τὸν ἐξ Αἰγίνης .
καὶ οὗτοι μὲν δείσαντες ᾤχοντο φεύγοντες ·
ὑμεῖς δὲ ἀκούσαντες ταῦτα Διοκλείδην μὲν τῷ δικαστηρίῳ παραδόντες ἀπεκτείνατε ,τοὺς δὲ δεδεμένους καὶ μέλλοντας ἀπολεῖσθαι ἐλύσατε ,τοὺς ἐμοὺς συγγενεῖς ,δι᾽ ἐμέ ,καὶ τοὺς φεύγοντας κατεδέξασθε ,αὐτοὶ δὲ λαβόντες τὰ ὅπλα ἀπῇτε ,πολλῶν κακῶν καὶ κινδύνων ἀπαλλαγέντες .ἐν οἷς ἐγώ ,ὦ ἄνδρες ,τῆς μὲν τύχης ᾗ ἐχρησάμην δικαίως ἂν ὑπὸ πάντων ἐλεηθείην ,τῶν δὲ γενομένων ἕνεκα εἰκότως ἂν ἀνὴρ ἄριστος δοκοίην εἶναι ,ὅστις εἰσηγησαμένῳ μὲν Εὐφιλήτῳ πίστιν τῶν ἐν ἀνθρώποις ἀπιστοτάτην ἠναντιώθην καὶ ἀντεῖπον καὶ ἐλοιδόρησα ἐκεῖνον ὧν ἦν ἄξιος ,ἁμαρτόντων δ᾽ ἐκείνων τὴν ἁμαρτίαν αὐτοῖς συνέκρυψα ,
οὗτοι μὲν ἔφυγον δι᾽ ἐμέ ,ὁμολογῶ ·
ἐσώθη δέ γε ὁ πατήρ ,ὁ κηδεστής ,ἀνεψιοὶ τρεῖς ,τῶν ἄλλων συγγενῶν ἑπτά ,μέλλοντες ἀποθανεῖσθαι ἀδίκως ·
οἳ νῦν ὁρῶσι τοῦ ἡλίου τὸ φῶς δι᾽ ἐμέ ,καὶ αὐτοὶ ὁμολογοῦσιν ·
ὁ δὲ τὴν πόλιν ὅλην συνταράξας καὶ εἰς τοὺς ἐσχάτους κινδύνους καταστήσας ἐξηλέγχθη ,ὑμεῖς δὲ ἀπηλλάγητε μεγάλων φόβων καὶ τῶν εἰς ἀλλήλους ὑποψιῶν .καὶ ταῦτ᾽ εἰ ἀληθῆ λέγω ,ὦ ἄνδρες ,ἀναμιμνῄσκεσθε ,καὶ οἱ εἰδότες διδάσκετε τοὺς ἄλλους .
σὺ δέ μοι αὐτοὺς κάλει τοὺς λυθέντας δι᾽ ἐμέ ·
ἄριστα γὰρ ἂν εἰδότες τὰ γενόμενα λέγοιεν εἰς τούτους .
οὑτωσὶ δὲ ἔχει ,ὦ ἄνδρες ·
μέχρι τούτου ἀναβήσονται καὶ λέξουσιν ὑμῖν ,ἕως ἂν ἀκροᾶσθαι βούλησθε ,ἔπειτα δ᾽ ἐγὼ περὶ τῶν ἄλλων ἀπολογήσομαι .
Μάρτυρες 
περὶ μὲν οὖν τῶν τότε γενομένων ἀκηκόατε πάντα καὶ ἀπολελόγηταί μοι ἱκανῶς ,ὥς γ᾽ ἐμαυτὸν πείθω ·
εἰ δέ τίς τι ὑμῶν ποθεῖ ἢ νομίζει τι μὴ ἱκανῶς εἰρῆσθαι ἢ παραλέλοιπά τι ,ἀναστὰς ὑπομνησάτω ,καὶ ἀπολογήσομαι καὶ πρὸς τοῦτο ·
περὶ δὲ τῶν νόμων ἤδη ὑμᾶς διδάξω .
Κηφίσιος γὰρ οὑτοσὶ ἐνέδειξε μέν με κατὰ τὸν νόμον τὸν κείμενον ,τὴν δὲ κατηγορίαν ποιεῖται κατὰ ψήφισμα πρότερον γενόμενον ,ὃ εἶπεν Ἰσοτιμίδης ,οὗ ἐμοὶ προσήκει οὐδέν .ὁ μὲν γὰρ εἶπεν εἴργεσθαι τῶν ἱερῶν τοὺς ἀσεβήσαντας καὶ ὁμολογήσαντας ,ἐμοὶ δὲ τούτων οὐδέτερα πεποίηται ·
οὔτε ἠσέβηται οὔτε ὡμολόγηται .
ὡς δὲ καὶ τοῦτο τὸ ψήφισμα λέλυται καὶ ἄκυρόν ἐστιν ,ἐγὼ ὑμᾶς διδάξω .
καίτοιγε τοιαύτην ἀπολογίαν περὶ αὐτοῦ ποιήσομαι ,ὅπου μὴ πείθων μὲν ὑμᾶς αὐτὸς ζημιώσομαι ,πείσας δὲ ὑπὲρ τῶν ἐχθρῶν ἀπολελογημένος ἔσομαι .
ἀλλὰ γὰρ τἀληθῆ εἰρήσεται .
ἐπεὶ γὰρ αἱ νῆες διεφθάρησαν καὶ ἡ πολιορκία ἐγένετο ,ἐβουλεύσασθε περὶ ὁμονοίας ,καὶ ἔδοξεν ὑμῖν τοὺς ἀτίμους ἐπιτίμους ποιῆσαι ,καὶ εἶπε τὴν γνώμην Πατροκλείδης .
οἱ δὲ ἄτιμοι τίνες ἦσαν ,καὶ τίνα τρόπον ἕκαστοι ; 
ἐγὼ ὑμᾶς διδάξω .
οἱ μὲν ἀργύριον ὀφείλοντες τῷ δημοσίω ,ὁπόσοι εὐθύνας ὦφλον ἄρξαντες ἀρχάς ,ἢ ἐξούλας ἢ γραφὰς ἢ ἐπιβολὰς ὦφλον ,ἢ ὠνὰς πριάμενοι ἐκ τοῦ δημοσίου μὴ κατέβαλον τὰ χρήματα ,ἢ ἐγγύας ἠγγυήσαντο πρὸς τὸ δημόσιον ,τούτοις ἡ μὲν ἔκτεισις ἦν ἐπὶ τῆς ἐνάτης πρυτανείας ,εἰ δὲ μή ,διπλάσιον ὀφείλειν καὶ τὰ κτήματα αὐτῶν πεπρᾶσθαι .εἷς μὲν τρόπος οὗτος ἀτιμίας ἦν ,ἕτερος δὲ ὧν τὰ μὲν σώματα ἄτιμα ἦν ,τὴν δ᾽ οὐσίαν εἶχον καὶ ἐκέκτηντο ·
οὗτοι δ᾽ αὖ ἦσαν ὁπόσοι κλοπῆς ἢ δώρων ὄφλοιεν ·
τούτους ἔδει καὶ αὐτοὺς καὶ τοὺς ἐκ τούτων ἀτίμους εἶναι ·καὶ ὁπόσοι λίποιεν τὴν τάξιν ,ἢ ἀστρατείας ἢ δειλίας ἢ ἀναυμαχίου ὄφλοιεν ,ἢ τὴν ἀσπίδα ἀποβάλοιεν ,ἢ τρὶς ψευδομαρτυρίων ἢ τρὶς ψευδοκλητείας ὄφλοιεν ,ἢ τοὺς γονέας κακῶς ποιοῖεν ,οὗτοι πάντες ἄτιμοι ἦσαν τὰ σώματα ,τὰ δὲ χρήματα εἶχον .ἄλλοι αὖ κατὰ προστάξεις ,οἵτινες οὐ παντάπασιν ἄτιμοι ἦσαν ,ἀλλὰ μέρος τι αὐτῶν ,οἷον οἱ στρατιῶται ,οἷς ,ὅτι ἐπέμειναν ἐπὶ τῶν τετρακοσίων ἐν τῇ πόλει ,τὰ μὲν ἄλλα ἦν ἅπερ τοῖς ἄλλοις πολίταις ,εἰπεῖν δ᾽ ἐν τῷ 
τούτων ἦσαν οὗτοι ἄτιμοι αὕτη γὰρ ἦν τούτοις πρόσταξις .
ἑτέροις οὐκ ἦν γράψασθαι ,τοῖς δὲ ἐνδεῖξαι ,τοῖς δὲ μὴ ἀναπλεῦσαι εἰς Ἑλλήσποντον ,ἄλλοις δ᾽ εἰς Ἰωνίαν ·
τοῖς δ᾽ εἰς τὴν ἀγορὰν μὴ εἰσιέναι πρόσταξις ἦν .
ταῦτ᾽ οὖν ἐψηφίσασθε ἐξαλεῖψαι πάντα τὰ ψηφίσματα ,καὶ αὐτὰ καὶ εἴ πού τι ἀντίγραφον ἦν ,καὶ πίστιν ἀλλήλοις περὶ ὁμονοίας δοῦναι ἐν ἀκροπόλει .
καί μοι ἀνάγνωθι τὸ ψήφισμα τὸ Πατροκλείδου ,καθ᾽ ὃ ταῦτα ἐγένετο .
Ψήφισμα Πατροκλείδης εἶπεν ·
ἐπειδὴ ἐψηφίσαντο Ἀθηναῖοι τὴν ἄδειαν περὶ τῶν ἀτίμων καὶ τῶν ὀφειλόντων ,ὥστε λέγειν ἐξεῖναι καὶ ἐπιψηφίζειν ,ψηφίσασθαι τὸν δῆμον ταὐτὰ ἅπερ ὅτε ἦν τὰ Μηδικά ,καὶ συνήνεγκεν Ἀθηναίοις ἐπὶ τὸ ἄμεινον .
περὶ δὲ τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τοὺς πράκτορας ἢ τοὺς ταμίας τῆς θεοῦ καὶ τῶν ἄλλων θεῶν ἢ τὸν βασιλέα [ἢ] εἰ τις μὴ ἐξεγράφη μέχρι τῆς ἐξελθούσης βουλῆς ἐφ᾽ ἧς Καλλίας ἦρχεν ,ὅσοι ἄτιμοι ἦσαν [ἢ] ὀφείλοντες ,καὶ ὅσων εὔθυναί τινές εἰσι κατεγνωσμέναι ἐν τοῖς λογιστηρίοις ὑπὸ τῶν εὐθύνων καὶ τῶν παρέδρων ,ἢ μήπω εἰσηγμέναι εἰς τὸ δικαστήριον γραφαί τινές εἰσι περὶ τῶν εὐθυνῶν ,ἢ προστάξεις ,ἢ ἐγγύαι τινές εἰσι κατεγνωσμέναι εἰς τὸν αὐτὸν τοῦτον χρόνον ·καὶ ὅσα ὀνόματα τῶν τετρακοσίων τινὸς ἐγγέγραπται ,ἢ ἄλλο τι περὶ τῶν ἐν τῇ ὀλιγαρχίᾳ πραχθέντων ἐστί 
πλὴν ὁπόσα ἐν στήλαις γέγραπται τῶν μὴ ἐνθάδε μεινάντων ,ἢ ἐξ Ἀρείου πάγου ἢ τῶν ἐφετῶν ἢ ἐκ πρυτανείου ἢ Δελφινίου δικασθεῖσιν [ἢ] ὑπὸ τῶν βασιλέων [ἢ] ἐπὶ φόνῳ τίς ἐστι φυγὴ ἢ θάνατος κατεγνώσθη ,
ἢ σφαγεῦσιν ἢ τυράννοις ·
τὰ δὲ ἄλλα πάντα ἐξαλεῖψαι τοὺς πράκτορας καὶ τὴν βουλὴν κατὰ τὰ εἰρημένα πανταχόθεν ,ὅπου τι ἔστιν ἐν τῷ δημοσίῳ ,καὶ εἴ τι ἀντίγραφόν που ἔστι ,παρέχειν τοὺς θεσμοθέτας καὶ τὰς ἄλλας ἀρχάς .
ποιεῖν δὲ ταῦτα τριῶν ἡμερῶν ,ἐπειδὰν δόξῃ τῷ δήμῳ .
ἃ δ᾽ εἴρηται ἐξαλεῖψαι ,μὴ κεκτῆσθαι ἰδίᾳ μηδενὶ ἐξεῖναι μηδὲ μνησικακῆσαι μηδέποτε ·
εἰ δὲ μή ,ἔνοχον εἶναι τὸν παραβαίνοντα ταῦτα ἐν τοῖς αὐτοῖς ἐν οἷσπερ οἱ ἐξ Ἀρείου πάγου φεύγοντες ,ὅπως ἂν ὡς πιστότατα ἔχῃ Ἀθηναίοις καὶ νῦν καὶ εἰς τὸν λοιπὸν χρόνον .
κατὰ μὲν τὸ ψήφισμα τουτὶ τοὺς ἀτίμους ἐπιτίμους ἐποιήσατε ·
τοὺς δὲ φεύγοντας οὔτε Πατροκλείδης εἶπε κατιέναι οὔθ᾽ ὑμεῖς ἐψηφίσασθε .
ἐπεὶ δ᾽ αἱ σπονδαὶ πρὸς Λακεδαιμονίους ἐγένοντο ,καὶ τὰ τείχη καθείλετε ,καὶ τοὺς φεύγοντας κατεδέξασθε ,καὶ κατέστησαν οἱ τριάκοντα ,καὶ μετὰ ταῦτα Φυλή τε κατελήφθη Μουνυχίαν τε κατέλαβον ,ἐγένετό θ᾽ ὑμῖν ὧν ἐγὼ οὐδὲν δέομαι μεμνῆσθαι οὐδ᾽ ἀναμιμνῄσκειν ὑμᾶς τῶν γεγενημένων κακῶν .ἐπειδὴ δ᾽ ἐπανήλθετε ἐκ Πειραιῶς ,γενόμενον ἐφ᾽ ὑμῖν τιμωρεῖσθαι ἔγνωτε ἐᾶν τὰ γεγενημένα ,καὶ περὶ πλείονος ἐποιήσασθε σῴζειν τὴν πόλιν ἢ τὰς ἰδίας τιμωρίας ,καὶ ἔδοξε μὴ μνησικακεῖν ἀλλήλοις τῶν γεγενημένων .δόξαντα δὲ ὑμῖν ταῦτα εἵλεσθε ἄνδρας εἴκοσι ·τούτους δὲ ἐπιμελεῖσθαι τῆς πόλεως ,ἕως [ἂν] οἱ 
τέως δὲ χρῆσθαι τοῖς Σόλωνος νόμοις καὶ τοῖς Δράκοντος θεσμοῖς .
ἐπειδὴ δὲ βουλήν τε ἀπεκληρώσατε νομοθέτας τε εἵλεσθε ,εὑρίσκοντες τῶν νόμων τῶν τε Σόλωνος καὶ τῶν Δράκοντος πολλοὺς ὄντας οἷς πολλοὶ τῶν πολιτῶν ἔνοχοι ἦσαν τῶν πρότερον ἕνεκα γενομένων ,ἐκκλησίαν ποιήσαντες ἐβουλεύσασθε περὶ αὐτῶν ,καὶ ἐψηφίσασθε ,δοκιμάσαντες πάντας τοὺς νόμους ,εἶτ᾽ ἀναγράψαι ἐν τῇ στοᾷ τούτους τῶν νόμων οἳ ἂν δοκιμασθῶσι .
καί μοι ἀνάγνωθι τὸ ψήφισμα .
Ψήφισμα ἔδοξε τῷ δήμῳ ,Τεισαμενὸς εἶπε ·πολιτεύεσθαι Ἀθηναίους κατὰ τὰ πάτρια ,νόμοις δὲ χρῆσθαι τοῖς Σόλωνος ,καὶ μέτροις καὶ σταθμοῖς ,χρῆσθαι δὲ καὶ τοῖς Δράκοντος θεσμοῖς ,οἷσπερ ἐχρώμεθα ἐν τῷ πρόσθεν χρόνῳ ὁπόσων δ᾽ ἂν προσδέῃ ,οἵδε ᾑρημένοι νομοθέται ὑπὸ τῆς βουλῆς ἀναγράφοντες ἐν σανίσιν ἐκτιθέντων πρὸς τοὺς ἐπωνύμους ,σκοπεῖν τῷ βουλομένῳ ,καὶ παραδιδόντων ταῖς ἀρχαῖς ἐν τῷδε τῷ μηνί .
τοὺς δὲ παραδιδομένους νόμους δοκιμασάτω πρότερον ἡ βουλὴ καὶ οἱ νομοθέται οἱ πεντακόσιοι ,οὓς οἱ δημόται εἵλοντο ,ἐπειδὰν ὀμωμόκωσιν ·
ἐξεῖναι δὲ καὶ ἰδιώτῃ τῷ βουλομένῳ ,εἰσιόντι εἰς τὴν βουλὴν συμβουλεύειν ὅ τι ἂν ἀγαθὸν ἔχῃ περὶ τῶν νόμων .
ἐπειδὰν δὲ τεθῶσιν οἱ νόμοι ,ἐπιμελείσθω ἡ βουλὴ ἡ ἐξ Ἀρείου πάγου τῶν νόμων ,ὅπως ἂν αἱ ἀρχαὶ τοῖς κειμένοις νόμοις χρῶνται .
τοὺς δὲ κυρουμένους τῶν νόμων ἀναγράφειν εἰς τὸν τοῖχον ,ἵνα περ πρότερον ἀνεγράφησαν ,σκοπεῖν τῷ βουλομένῳ .
ἐδοκιμάσθησαν μὲν οὖν οἱ νόμοι ,ὦ ἄνδρες ,κατὰ τὸ ψήφισμα τουτί ,τοὺς δὲ κυρωθέντας ἀνέγραψαν εἰς τὴν στοάν .
ἐπειδὴ δ᾽ ἀνεγράφησαν ,ἐθέμεθα νόμον ,ᾧ πάντες χρῆσθε .
καί μοι ἀνάγνωθι τὸν νόμον .
Νόμος ἀγράφῳ δὲ νόμῳ τὰς ἀρχὰς μὴ χρῆσθαι μηδὲ περὶ ἑνός .
ἆρά γε ἔστιν ἐνταυθοῖ τι περιελείπετο περὶ ὅτου οἷόν τε ἢ ἀρχὴν εἰσάγειν ἢ ὑμῶν πρᾶξαί τινι ,ἀλλ᾽ ἢ κατὰ τοὺς ἀναγεγραμμένους νόμους ; 
ὅπου οὖν ἀγράφῳ νόμῳ οὐκ ἔξεστι χρήσασθαι ,ἦ που ἀγράφῳ γε ψηφίσματι παντάπασιν οὐ δεῖ [γε] χρήσασθαι .
ἐπειδὴ τοίνυν ἑωρῶμεν ὅτι πολλοῖς τῶν πολιτῶν εἶεν συμφοραί ,τοῖς μὲν κατὰ νόμους ,τοῖς δὲ κατὰ ψηφίσματα [τὰ] πρότερον γενόμενα ,τουτουσὶ τοὺς νόμους ἐθέμεθα ,αὐτῶν ἕνεκα τῶν νυνὶ ποιουμένων ,ἵνα τούτων μηδὲν γίγνηται μηδὲ ἐξῇ συκοφαντεῖν μηδενί .
καί μοι ἀνάγνωθι τοὺς νόμους .
Νόμοι ἀγράφῳ δὲ νόμῳ τὰς ἀρχὰς μὴ χρῆσθαι μηδὲ περὶ ἑνός .
ψήφισμα δὲ μηδὲν μήτε βουλῆς μήτε δήμου νόμου κυριώτερον εἶναι .
μηδὲ ἐπ᾽ ἀνδρὶ νόμον ἐξεῖναι θεῖναι ,ἐὰν μὴ τὸν αὐτὸν ἐπὶ πᾶσιν Ἀθηναίοις ,ἐὰν μὴ ἑξακισχιλίοις δόξῃ κρύβδην ψηφιζομένοις .
τί οὖν ἦν ἐπίλοιπον ; 
οὑτοσὶ ὁ νόμος .καί μοι ἀνάγνωθι τοῦτον .
Νόμος τὰς δὲ δίκας καὶ τὰς διαίτας κυρίας εἶναι ,ὁπόσαι ἐν δημοκρατουμένῃ τῇ πόλει ἐγένοντο .
τοῖς δὲ νόμοις χρῆσθαι ἀπ᾽ Εὐκλείδου ἄρχοντος .
τὰς μὲν δίκας ,ὦ ἄνδρες ,καὶ τὰς διαίτας ἐποιήσατε κυρίας εἶναι ,ὁπόσαι ἐν δημοκρατουμένῃ τῇ πόλει ἐγένοντο ,ὅπως μήτε χρεῶν ἀποκοπαὶ εἶεν μήτε δίκαι ἀνάδικοι γίγνοιντο ,ἀλλὰ τῶν ἰδίων συμβολαίων αἱ πράξεις εἶεν ·
τῶν δὲ δημοσίων ἐφ᾽ ὁπόσοις ἢ γραφαί εἰσιν ἢ φάσεις ἢ ἐνδείξεις ἢ ἀπαγωγαί ,τούτων ἕνεκα τοῖς νόμοις ἐψηφίσασθε χρῆσθαι ἀπ᾽ Εὐκλείδου ἄρχοντος .
ὅπου οὖν ἔδοξεν ὑμῖν δοκιμάσαι μὲν τοὺς νόμους ,δοκιμάσαντας δὲ ἀναγράψαι ,ἀγράφῳ δὲ νόμῳ τὰς ἀρχὰς μὴ χρῆσθαι μηδὲ περὶ ἑνός ,ψήφισμα δὲ μηδὲν μήτε βουλῆς μήτε δήμου νόμου κυριώτερον εἶναι ,μηδ᾽ ἐπ᾽ ἀνδρὶ νόμον ἐξεῖναι τιθέναι ἐὰν μὴ τὸν αὐτὸν ἐπὶ πᾶσιν Ἀθηναίοις ,τοῖς δὲ νόμοις τοῖς κειμένοις χρῆσθαι ἀπ᾽ Εὐκλείδου ἄρχοντος ,ἐνταυθοῖ ἔστιν ὅ τι ὑπολείπεται ἢ μεῖζον ἢ ἔλαττον τῶν γενομένων πρότερον ψηφισμάτων ,πρὶν Εὐκλείδην ἄρξαι ,ὅπως κύριον ἔσται ; 
οὐκ οἶμαι ἔγωγε ,ὦ ἄνδρες .
σκοπεῖτε δὲ καὶ αὐτοί .
φέρε δὴ τοίνυν ,οἱ ὅρκοι ὑμῖν πῶς ἔχουσιν ; 
ὁ μὲν κοινὸς τῇ πόλει ἁπάσῃ ,ὃν ὀμωμόκατε πάντες μετὰ τὰς διαλλαγάς ," καὶ οὐ μνησικακήσω τῶν πολιτῶν οὐδενὶ πλὴν τῶν τριάκοντα καὶ τῶν δέκα καὶ τῶν ἕνδεκα ·
οὐδὲ τούτων ὃς ἂν ἐθέλῃ εὐθύνας διδόναι τῆς ἀρχῆς ἧς ἦρξεν ." 
ὅπου τοίνυν αὐτοῖς τοῖς τριάκοντα ὤμνυτε μὴ μνησικακήσειν ,τοῖς μεγίστων κακῶν αἰτίοις ,εἰ διδοῖεν εὐθύνας ,ἦ που σχολῇ τῶν γε ἄλλων πολιτῶν τινι ἠξιοῦτε μνησικακεῖν .
ἡ δὲ βουλὴ αὖ ἡ ἀεὶ βουλεύουσα τί ὄμνυσι ; 
" καὶ οὐ δέξομαι ἔνδειξιν οὐδὲ ἀπαγωγὴν ἕνεκα τῶν πρότερον γεγενημένων ,πλὴν τῶν φυγόντων ." 
ὑμεῖς δ᾽ αὖ ,ὦ Ἀθηναῖοι ,τί ὀμόσαντες δικάζετε ; 
" καὶ οὐ μνησικακήσω ,οὐδὲ ἄλλῳ πείσομαι ,ψηφιοῦμαι δὲ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ." 
ἃ χρὴ σκοπεῖν ,εἰ δοκῶ ὀρθῶς ὑμῖν λέγειν ὡς ὑπὲρ ὑμῶν λέγω καὶ τῶν νόμων .
σκέψασθε τοίνυν ,ὦ ἄνδρες ,καὶ τοὺς νόμους καὶ τοὺς κατηγόρους ,τί αὐτοῖς ὑπάρχον ἑτέρων κατηγοροῦσι .Κηφίσιος μὲν οὑτοσὶ πριάμενος ὠνὴν ἐκ τοῦ δημοσίου ,τὰς ἐκ ταύτης ἐπικαρπίας τῶν ἐν τῇ γῇ γεωργούντων ἐνενήκοντα μνᾶς ἐκλέξας ,οὐ κατέβαλε τῇ πόλει καὶ ἔφυγεν ·
εἰ γὰρ ἦλθεν ,ἐδέδετ᾽ ἂν ἐν τῷ ξύλῳ .
ὁ γὰρ νόμος οὕτως εἶχε ,κυρίαν εἶναι τὴν [τε] βουλήν ,ὃς ἂν πριάμενος τέλος μὴ καταβάλῃ ,δεῖν εἰς τὸ ξύλον .
οὗτος τοίνυν ,ὅτι τοῖς νόμοις ἐψηφίσασθε ἀπ᾽ Εὐκλείδου ἄρχοντος χρῆσθαι ,ἀξιοῖ ἃ ἔχει ὑμῶν ἐκλέξας μὴ ἀποδοῦναι ,καὶ νῦν γεγένηται ἀντὶ μὲν φυγάδος πολίτης ,ἀντὶ δὲ ἀτίμου συκοφάντης ,ὅτι τοῖς νόμοις τοῖς νῦν κειμένοις χρῆσθε .Μέλητος δ᾽ αὖ οὑτοσὶ ἀπήγαγεν ἐπὶ τῶν τριάκοντα Λέοντα ,ὡς ὑμεῖς ἅπαντες ἴστε ,καὶ ἀπέθανεν ἐκεῖνος ἄκριτος .καί τοι οὗτος ὁ νόμος καὶ πρότερον ἦν καὶ ὡς καλῶς ἔχων καὶ νῦν ἔστι ,καὶ χρῆσθε αὐτῷ ,τὸν βουλεύσαντα ἐν τῷ αὐτῷ ἐνέχεσθαι καὶ τὸν τῇ χειρὶ ἐργασάμενον .Μέλητον τοίνυν τοῖς παισὶ τοῖς τοῦ Λέοντος 
Ἐπιχάρης δ᾽ οὑτοσί ,ὁ πάντων πονηρότατος καὶ βουλόμενος εἶναι τοιοῦτος ,ὁ μνησικακῶν αὐτὸς αὑτῷ ,- οὗτος γὰρ ἐβούλευεν ἐπὶ τῶν τριάκοντα ·
ὁ δὲ νόμος τί κελεύει ,ὃς ἐν τῇ στήλῃ ἔμπροσθέν ἐστι τοῦ βουλευτηρίου ; 
" ὃς ἂν ἄρξῃ ἐν τῇ πόλει τῆς δημοκρατίας καταλυθείσης ,νηποινεὶ τεθνάναι ,καὶ τὸν ἀποκτείναντα ὅσιον εἶναι καὶ τὰ χρήματα ἔχειν τοῦ ἀποθανόντος ." 
ἄλλο τι οὖν ,ὦ Ἐπίχαρες ,ἢ νῦν ὁ ἀποκτείνας σε καθαρὸς τὰς χεῖρας ἔσται ,κατά γε τὸν Σόλωνος νόμον ; 
καί μοι ἀνάγνωθι τὸν νόμον τὸν ἐκ τῆς στήλης .Νόμος - ἔδοξε τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ .Αἰαντὶς ἐπρυτάνευε ,Κλειγένης ἐγραμμάτευε ,Βοηθὸς ἐπεστάτει .τάδε Δημόφαντος συνέγραψεν .
ἄρχει χρόνος τοῦδε τοῦ ψηφίσματος ἡ βουλὴ οἱ πεντακόσιοι οἱ λαχόντες τῷ κυάμῳ ,οἷς Κλειγένης πρῶτος ἐγραμμάτευεν .
ἐάν τις δημοκρατίαν καταλύῃ τὴν Ἀθήνησιν ,ἢ ἀρχήν τινα ἄρχῃ καταλελυμένης τῆς δημοκρατίας ,πολέμιος ἔστω Ἀθηναίων καὶ νηποινεὶ τεθνάτω ,καὶ τὰ χρήματα αὐτοῦ δημόσια ἔστω ,καὶ τῆς θεοῦ τὸ ἐπιδέκατον ·
ὁ δὲ ἀποκτείνας τὸν ταῦτα ποιήσαντα καὶ ὁ συμβουλεύσας ὅσιος ἔστω καὶ εὐαγής .
ὀμόσαι δ᾽ Ἀθηναίους ἅπαντας καθ᾽ ἱερῶν τελείων ,κατὰ φυλὰς καὶ κατὰ δήμους ,ἀποκτενεῖν τὸν ταῦτα ποιήσαντα .
ὁ δὲ ὅρκος ἔστω ὅδε ·
" κτενῶ καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ καὶ ψήφῳ καὶ τῇ ἐμαυτοῦ χειρί ,ἂν δυνατὸς ὦ ,ὃς ἂν καταλύσῃ τὴν δημοκρατίαν τὴν Ἀθήνησι ,καὶ ἐάν τις ἄρξῃ τιν᾽ ἀρχὴν καταλελυμένης τῆς δημοκρατίας τὸ λοιπόν ,καὶ ἐάν τις τυραννεῖν ἐπαναστῇ ἢ τὸν τύραννον συγκαταστήσῃ ·
καὶ ἐάν τις ἄλλος ἀποκτείνῃ ,ὅσιον αὐτὸν νομιῶ εἶναι καὶ πρὸς θεῶν καὶ δαιμόνων ,ὡς πολέμιον κτείναντα τὸν Ἀθηναίων ,καὶ τὰ κτήματα τοῦ ἀποθανόντος πάντα ἀποδόμενος ἀποδώσω τὰ ἡμίσεα τῷ ἀποκτείναντι ,καὶ οὐκ ἀποστερήσω οὐδέν .
ἐὰν δέ τις κτείνων τινὰ τούτων ἀποθάνῃ ἢ ἐπιχειρῶν ,εὖ ποιήσω αὐτόν τε καὶ τοὺς παῖδας τοὺς ἐκείνου καθάπερ Ἁρμόδιόν τε καὶ Ἀριστογείτονα καὶ τοὺς ἀπογόνους αὐτῶν .
ὁπόσοι δὲ ὅρκοι ὀμώμονται Ἀθήνησιν ἢ ἐν τῷ στρατοπέδῳ ἢ ἄλλοθί που ἐναντίοι τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων ,λύω καὶ ἀφίημι ." 
ταῦτα δὲ ὀμοσάντων Ἀθηναῖοι πάντες καθ᾽ ἱερῶν τελείων ,τὸν νόμιμον ὅρκον ,πρὸ Διονυσίων ·
καὶ ἐπεύχεσθαι εὐορκοῦντι μὲν εἶναι πολλὰ καὶ ἀγαθά ,ἐπιορκοῦντι δ᾽ ἐξώλη αὐτὸν εἶναι καὶ γένος .
πότερον ,ὦ συκοφάντα καὶ ἐπίτριπτον κίναδος ,κύριος ὁ νόμος ὅδε ἐστὶν ἢ οὐ κύριος ; 
οὐ κύριος ·
διὰ τοῦτο δ᾽ οἶμαι γεγένηται ἄκυρος ,ὅτι τοῖς νόμοις δεῖ χρῆσθαι ἀπ᾽ Εὐκλείδου ἄρχοντος .
καὶ σὺ ζῇς καὶ περιέρχῃ τὴν πόλιν ταύτην ,οὐκ ἄξιος ὤν ·ὃς ἐν δημοκρατίᾳ μὲν συκοφαντῶν ἔζης ,ἐν ὀλιγαρχίᾳ δέ ,ὡς μὴ ἀναγκασθείης τὰ χρήματα ἀποδοῦναι ὅσα συκοφαντῶν ἔλαβες ,ἐδούλευες τοῖς τριάκοντα .
εἶτα σὺ περὶ ἑταιρείας ἐμοὶ μνείαν ποιῇ καὶ κακῶς τινας λέγεις ; 
ὃς ἑνὶ μὲν οὐχ ἡταίρησας [ καλῶς γὰρ ἄν σοι εἶχε ] ,πραττόμενος δ᾽ οὐ πολὺ ἀργύριον τὸν βουλόμενον ἀνθρώπων ,ὡς οὗτοι ἴσασιν ,ἐπὶ τοῖς αἰσχίστοις ἔργοις ἔζης ,καὶ ταῦτα οὕτω μοχθηρὸς ὢν τὴν ἰδέαν .
ἀλλ᾽ ὅμως οὗτος ἑτέρων τολμᾷ κατηγορεῖν ,ᾧ κατὰ τοὺς νόμους τοὺς ὑμετέρους οὐδ᾽ αὐτῷ ὑπὲρ αὑτοῦ ἔστιν ἀπολογεῖσθαι .
ἀλλὰ γάρ ,ὦ ἄνδρες ,καθήμενος ἡνίκα μου κατηγόρει ,βλέπων εἰς αὐτὸν οὐδὲν ἄλλο ἢ ὑπὸ τῶν τριάκοντα συνειλημμένος ἔδοξα κρίνεσθαι .
εἰ γὰρ τότε ἠγωνιζόμην ,τίς ἄν μου κατηγόρει ; 
οὐχ οὗτος ὑπῆρχεν ,εἰ μὴ ἐδίδουν ἀργύριον ; 
καὶ γὰρ νῦν .
ἀνέκρινε δ᾽ ἄν με τίς ἄλλος ἢ Χαρικλῆς ,ἐρωτῶν ,εἰπέ μοι ,ὦ Ἀνδοκίδη ,ἦλθες εἰς Δεκέλειαν ,καὶ ἐπετείχισας τῇ πατρίδι τῇ σεαυτοῦ ; οὐκ ἔγωγε .τί δέ ; 
ἔτεμες τὴν χώραν ,καὶ ἐλῄσω ἢ κατὰ γῆν ἢ κατὰ θάλατταν τοὺς πολίτας τοὺς σεαυτοῦ ; 
οὐ δῆτα .οὐδ᾽ ἐναυμάχησας ἐναντία τῇ πόλει ,οὐδὲ συγκατέσκαψας τὰ τείχη ,οὐδὲ συγκατέλυσας τὸν δῆμον ,οὐδὲ βίᾳ κατῆλθες εἰς τὴν πόλιν ; 
οὐδὲ τούτων πεποίηκα οὐδέν .
δοκεῖς οὖν χαιρήσειν καὶ οὐκ ἀποθανεῖσθαι ,ὡς ἕτεροι πολλοί ; 
ἆρ᾽ ἂν οἴεσθε ,ὦ ἄνδρες ,ἄλλων τινῶν τυχεῖν με δι᾽ ὑμᾶς ,εἰ ἐλήφθην ὑπ᾽ αὐτῶν ; 
οὐκ οὖν δεινόν ,εἰ ὑπὸ μὲν τούτων διὰ τοῦτ᾽ ἂν ἀπωλόμην ,ὅτι εἰς τὴν πόλιν οὐδὲν ἥμαρτον ,ὥσπερ καὶ ἑτέρους ἀπέκτειναν ,ἐν ὑμῖν δὲ κρινόμενος ,οὓς οὐδὲν κακὸν πεποίηκα ,οὐ σωθήσομαι ; 
πάντως δήπου ·
ἢ σχολῇ γέ τις ἄλλος ἀνθρώπων .
ἀλλὰ γάρ ,ὦ ἄνδρες ,τὴν μὲν ἔνδειξιν ἐποιήσαντό μου κατὰ νόμον κείμενον ,τὴν δὲ κατηγορίαν κατὰ τὸ ψήφισμα τὸ πρότερον γεγενημένον περὶ ἑτέρων .εἰ οὖν ἐμοῦ καταψηφιεῖσθε ,ὁρᾶτε μὴ οὐκ ἐμοὶ μάλιστα τῶν πολιτῶν προσήκει λόγον δοῦναι τῶν γεγενημένων ,ἀλλὰ πολλοῖς ἑτέροις μᾶλλον ,τοῦτο μὲν οἷς ὑμεῖς ἐναντία μαχεσάμενοι διηλλάγητε καὶ ὅρκους ὠμόσατε ,τοῦτο δὲ οὓς φεύγοντας κατηγάγετε ,τοῦτο δὲ οὓς ἀτίμους ὄντας ἐπιτίμους ἐποιήσατε ·
ὧν ἕνεκα καὶ στήλας ἀνείλετε καὶ νόμους ἀκύρους ἐποιήσατε καὶ ψηφίσματα ἐξηλείψατε ·
οἳ νυνὶ μένουσιν ἐν τῇ πόλει πιστεύοντες ὑμῖν ,ὦ ἄνδρες .
εἰ οὖν γνώσονται ὑμᾶς ἀποδεχομένους τὰς κατηγορίας τῶν πρότερον γεγενημένων ,τίνα αὐτοὺς οἴεσθε γνώμην ἕξειν περὶ σφῶν αὐτῶν ; 
ἢ τίνα αὐτῶν ἐθελήσειν εἰς ἀγῶνας καθίστασθαι ἕνεκα τῶν πρότερον γεγενημένων ; 
φανήσονται γὰρ πολλοὶ μὲν ἐχθροὶ πολλοὶ δὲ συκοφάνται ,οἳ καταστήσουσιν αὐτῶν ἕκαστον εἰς ἀγῶνα .
ἥκουσι δὲ νυνὶ ἀκροασόμενοι ἀμφότεροι ,
οὐ τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχοντες ἀλλήλοις ,ἀλλ᾽ οἱ μὲν εἰσόμενοι εἰ χρὴ πιστεύειν τοῖς νόμοις τοῖς κειμένοις καὶ τοῖς ὅρκοις οὓς ὠμόσατε ἀλλήλοις ,οἱ δὲ ἀποπειρώμενοι τῆς ὑμετέρας γνώμης ,εἰ αὐτοῖς ἐξέσται ἀδεῶς συκοφαντεῖν καὶ γράφεσθαι ,τοὺς δὲ ἐνδεικνύναι ,τοὺς δὲ ἀπάγειν .
οὕτως οὖν ἔχει ,ὦ ἄνδρες ·
ὁ μὲν ἀγὼν ἐν τῷ σώματι τῷ ἐμῷ καθέστηκεν ,ἡ δὲ ψῆφος ἡ ὑμετέρα δημοσίᾳ κρινεῖ ,πότερον χρὴ τοῖς νόμοις τοῖς ὑμετέροις πιστεύειν ,ἢ τοὺς συκοφάντας παρασκευάζεσθαι ,ἢ φεύγειν αὐτοὺς ἐκ τῆς πόλεως καὶ ἀπιέναι ὡς τάχιστα .ἵνα δὲ εἰδῆτε ,ὦ ἄνδρες ,ὅτι τὰ πεποιημένα ὑμῖν εἰς ὁμόνοιαν οὐ κακῶς ἔχει ,ἀλλὰ τὰ προσήκοντα καὶ τὰ συμφέροντα ὑμῖν αὐτοῖς ἐποιήσατε ,βραχέα βούλομαι καὶ περὶ τούτων εἰπεῖν .οἱ γὰρ πατέρες οἱ ὑμέτεροι γενομένων τῇ πόλει κακῶν μεγάλων ,ὅτε οἱ τύραννοι μὲν εἶχον τὴν πόλιν ,ὁ δὲ δῆμος ἔφευγε ,
ἔργον δὲ τοιοῦτον ἐργασάμενοι οὐκ ἠξίωσάν τινι τῶν πρότερον γενομένων μνησικακῆσαι .
τοιγάρτοι διὰ ταῦτα ,τὴν πόλιν ἀνάστατον παραλαβόντες ἱερά τε κατακεκαυμένα τείχη τε καὶ οἰκίας καταπεπτωκυίας ,ἀφορμήν τε οὐδεμίαν ἔχοντες ,διὰ τὸ ἀλλήλοις ὁμονοεῖν τὴν ἀρχὴν τῶν Ἑλλήνων κατηργάσαντο καὶ τὴν πόλιν ὑμῖν τοιαύτην καὶ τοσαύτην παρέδοσαν .
ὑμεῖς οὖν καὶ αὐτοὶ ὕστερον ,κακῶν οὐκ ἐλαττόνων ἢ ἐκείνοις γεγενημένων ,ἀγαθοὶ ἐξ ἀγαθῶν ὄντες ἀπέδοτε τὴν ὑπάρχουσαν ἀρετήν ·ἠξιώσατε γὰρ τούς τε φεύγοντας καταδέξασθαι καὶ τοὺς ἀτίμους ἐπιτίμους ποιῆσαι .
τί οὖν ὑμῖν ὑπόλοιπόν ἐστι τῆς ἐκείνων ἀρετῆς ; 
μὴ μνησικακῆσαι ,εἰδότας ,ὦ ἄνδρες ,ὅτι ἡ πόλις ἐκ πολὺ ἐλάττονος ἀφορμῆς ἐν τῷ ἔμπροσθεν χρόνῳ μεγάλη καὶ εὐδαίμων ἐγένετο ·
ἃ καὶ νῦν αὐτῇ ὑπάρχει ,εἰ ἐθέλοιμεν οἱ πολῖται σωφρονεῖν τε καὶ ὁμονοεῖν ἀλλήλοις .
κατηγόρησαν δέ μου καὶ περὶ τῆς ἱκετηρίας ,ὡς καταθείην ἐγὼ ἐν τῷ Ἐλευσινίῳ ,νόμος δ᾽ εἴη πάτριος ,ὃς ἂν θῇ ἱκετηρίαν μυστηρίοις ,τεθνάναι .καὶ οὕτως εἰσὶ τολμηροὶ ὥσθ᾽ ἃ αὐτοὶ κατεσκεύασαν ,οὐκ ἀρκεῖ αὐτοῖς ὅτι οὐ κατέσχον ἃ ἐπεβούλευσαν ,ἀλλὰ καὶ κατηγορίαν ἐμοῦ ποιοῦνται ὡς ἀδικοῦντος .ἐπειδὴ γὰρ ἤλθομεν Ἐλευσινόθεν καὶ ἡ ἔνδειξις ἐγεγένητο ,προσῄει τοῖς πρυτάνεσιν ὁ βασιλεὺς περὶ τῶν γεγενημένων Ἐλευσῖνι κατὰ τὴν τελετήν ,ὥσπερ ἔθος ἐστίν ·οἱ δὲ πρυτάνεις προσάξειν ἔφασαν αὐτὸν πρὸς τὴν βουλήν ,ἐπαγγεῖλαί τ᾽ ἐκέλευον ἐμοί τε καὶ Κηφισίῳ παρεῖναι εἰς τὸ 
καὶ παρῆμεν κατὰ τὰ προειρημένα .
καὶ ἡ βουλὴ ἐπειδὴ ἦν πλήρης ,ἀναστὰς Καλλίας ὁ Ἱππονίκου τὴν σκευὴν ἔχων λέγει ὅτι ἱκετηρία κεῖται ἐπὶ τοῦ βωμοῦ ,καὶ ἔδειξεν αὐτοῖς .
κᾆθ᾽ ὁ κῆρυξ ἐκήρυττε τίς τὴν ἱκετηρίαν καταθείη ,καὶ οὐδεὶς ὑπήκουεν .ἡμεῖς δὲ παρέσταμεν ,καὶ οὗτος ἡμᾶς ἑώρα .
ἐπειδὴ δὲ οὐδεὶς ὑπήκουεν καὶ ᾤχετο εἰσιὼν ὁ ἐπεξελθὼν Εὐκλῆς οὑτοσί ,- καί μοι κάλει αὐτόν .
πρῶτα μὲν οὖν ταῦτα εἰ ἀληθῆ λέγω ,μαρτύρησον ,Εὔκλεις .
Μαρτυρία 
ὡς μὲν ἀληθῆ λέγω ,μεμαρτύρηται ·
ἔλεξαν γάρ ,εἰ μέμνησθε ,ὅτι αὐτώ με τὼ θεὼ παραγάγοιεν ὥστε θεῖναι τὴν ἱκετηρίαν μὴ εἰδότα τὸν νόμον ,ἵνα δῶ δίκην .
ἐγὼ δέ ,ὦ ἄνδρες ,εἰ ὡς μάλιστα ἀληθῆ λέγουσιν οἱ κατήγοροι ,ὑπ᾽ αὐτοῖν με φημὶ τοῖν θεοῖν σεσῷσθαι .
εἰ γὰρ ἔθηκα μὲν τὴν ἱκετηρίαν ,ὑπήκουσα δὲ μή ,ἄλλο τι ἢ αὐτὸς μὲν αὑτὸν ἀπώλλυον τιθεὶς τὴν ἱκετηρίαν ,ἐσῳζόμην δὲ τῇ τύχῃ διὰ τὸ μὴ ὑπακοῦσαι ,δῆλον ὅτι διὰ τὼ θεώ ; 
εἰ γὰρ ἐβουλέσθην με ἀπολλύναι τὼ θεώ ,ἐχρῆν δήπου καὶ μὴ θέντα με τὴν ἱκετηρίαν ὁμολογῆσαι .
ἀλλ᾽ οὔτε ὑπήκουσα οὔτ᾽ ἔθηκα .
ἐπειδὴ δ᾽ ἔλεγε τῇ βουλῇ Εὐκλῆς ὅτι οὐδεὶς ὑπακούοι ,πάλιν ὁ Καλλίας ἀνα στὰς ἔλεγεν ὅτι εἴη νόμος πάτριος ,εἴ τις ἱκετηρίαν θείη ἐν τῷ Ἐλευσινίῳ ,ἄκριτον ἀποθανεῖν ,καὶ ὁ πατήρ ποτ᾽ αὐτοῦ Ἱππόνικος ἐξηγήσαιτο ταῦτα Ἀθηναίοις ,ἀκούσειε δὲ ὅτι ἐγὼ θείην τὴν ἱκετηρίαν .
ἐντεῦθεν ἀναπηδᾷ Κέφαλος οὑτοσὶ καὶ λέγει ·
" ὦ Καλλία ,πάντων ἀνθρώπων ἀνοσιώτατε ,πρῶτον μὲν ἐξηγῇ Κηρύκων ὤν ,οὐχ ὅσιον ὄν σοι ἐξηγεῖσθαι ·
ἔπειτα δὲ νόμον πάτριον λέγεις ,ἡ δὲ στήλη παρ᾽ ᾗ ἕστηκας χιλίας δραχμὰς κελεύει ὀφείλειν ,ἐάν τις ἱκετηρίαν θῇ ἐν τῷ Ἐλευσινίῳ .
ἔπειτα δὲ τίνος ἤκουσας ὅτι Ἀνδοκίδης θείη τὴν ἱκετηρίαν ; 
κάλεσον αὐτὸν τῇ βουλῇ ,ἵνα καὶ ἡμεῖς ἀκούσωμεν ." 
ἐπειδὴ δὲ ἀνεγνώσθη ἡ στήλη κἀκεῖνος οὐκ εἶχεν εἰπεῖν ὅτου ἤκουσε ,καταφανὴς ἦν τῇ βουλῇ αὐτὸς θεὶς τὴν ἱκετηρίαν .
φέρε δὴ τοίνυν ,ὦ ἄνδρες - τάχα γὰρ ἂν αὐτὸ βούλοισθε πυθέσθαι - ,ὁ δὲ Καλλίας τί βουλόμενος ἐτίθη τὴν ἱκετηρίαν ; 
ἐγὼ δὲ ὑμῖν διηγήσομαι ὧν ὑπ᾽ αὐτοῦ ἕνεκα ἐπεβουλεύθην .
Ἐπίλυκος ἦν ὁ Τεισάνδρου θεῖός μοι ,ἀδελφὸς τῆς μητρὸς τῆς ἐμῆς ·
ἀπέθανε δὲ ἐν Σικελίᾳ ἄπαις ἀρρένων παίδων ,θυγατέρας δὲ δύο καταλιπών ,αἳ ἐγίγνοντο εἴς τε ἐμὲ καὶ Λέαγρον .
τὰ δὲ πράγματα τὰ οἴκοι πονηρῶς εἶχε ·
τὴν μὲν γὰρ φανερὰν οὐσίαν οὐδὲ δυοῖν ταλάντοιν κατέλιπε ,τὰ δὲ ὀφειλόμενα πλέον ἦν ἢ πέντε τάλαντα .
ὅμως δ᾽ ἐγὼ καλέσας Λέαγρον ἐναντίον τῶν φίλων ἔλεγον ὅτι ταῦτ᾽ εἴη ἀνδρῶν ἀγαθῶν ,ἐν τοῖς τοιούτοις δεικνύναι τὰς οἰκειότητας ἀλλήλοις .
" ἡμᾶς γὰρ οὐ δίκαιόν ἐστιν οὔτε χρήματα ἕτερα οὔτ᾽ εὐτυχίαν ἀνδρὸς ἑλέσθαι ,ὥστε καταφρονῆσαι τῶν Ἐπιλύκου θυγατέρων .
καὶ γὰρ εἰ ἔζη Ἐπίλυκος ἢ τεθνεὼς πολλὰ κατέλιπε χρήματα ,ἠξιοῦμεν ἂν γένει ὄντες ἐγγυτάτω ἔχειν τὰς παῖδας .
τοιγάρτοι ἐκεῖνα μὲν δι᾽ Ἐπίλυκον ἂν ἦν ἢ διὰ τὰ χρήματα ·
νῦν δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀρετὴν τάδε ἔσται .
τῆς μὲν οὖν σὺ ἐπιδικάζου ,τῆς δὲ ἐγώ ." 
ὡμολόγησέ μοι ,ὦ ἄνδρες .
ἐπεδικασάμεθα ἄμφω κατὰ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμολογίαν .
καὶ ἧς μὲν ἐγὼ ἐπεδικασάμην ,ἡ παῖς τύχῃ χρησαμένη καμοῦσα ἀπέθανεν ·
ἡ δ᾽ ἑτέρα ἔστιν ἔτι .
ταύτην Καλλίας ἔπειθε Λέαγρον ,χρήματα ὑπισχνούμενος ,ἐᾶν αὑτὸν λαβεῖν ·
αἰσθόμενος δ᾽ ἐγὼ εὐθὺς ἔθηκα παράστασιν ,καὶ ἔλαχον προτέρῳ μὲν Λεάγρῳ ,ὅτι " εἰ μὲν σὺ βούλῃ ἐπιδικάζεσθαι ,ἔχε τύχῃ ἀγαθῇ ,
εἰ δὲ μή ,ἐγὼ ἐπιδικάσομαι ." 
γνοὺς ταῦτα Καλλίας λαγχάνει τῷ υἱεῖ τῷ ἑαυτοῦ τῆς ἐπικλήρου ,τῇ δεκάτῃ ἱσταμένου ,ἵνα μὴ ἐπιδικάσωμαι ἐγώ .
ταῖς δ᾽ εἰκάσι ,μυστηρίοις τούτοις ,δοὺς Κηφισίῳ χιλίας δραχμὰς ἐνδείκνυσί με καὶ εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦτον καθίστησιν .
ἐπειδὴ δ᾽ ἑώρα με ὑπομένοντα ,τίθησι τὴν ἱκετηρίαν ,ὡς ἐμὲ μὲν ἀποκτενῶν ἄκριτον ἢ ἐξελῶν ,αὐτὸς δὲ πείσας Λέαγρον χρήμασι συνοικήσων τῇ Ἐπιλύκου θυγατρί .
ἐπειδὴ δ᾽ οὐδ᾽ ὣς ἄνευ ἀγῶνος ἑώρα ἐσόμενα τὰ πράγματα ,τότε δὴ προσιὼν Λυσίστρατον ,Ἡγημόνα ,Ἐπιχάρη ,ὁρῶν φίλους ὄντας ἐμοὶ καὶ χρωμένους ,εἰς τοῦτο βδελυρίας ἦλθε καὶ παρανομίας ὥστ᾽ ἔλεγε πρὸς τούτους ὡς εἰ ἔτι καὶ νῦν βουλοίμην ἀποστῆναι τῆς Ἐπιλύκου θυγατρός ,ἕτοιμος εἴη παύσασθαί με κακῶς ποιῶν ,ἀπαλλάξαι δὲ Κηφίσιον ,δίκην δ᾽ ἐν τοῖς φίλοις δοῦναί μοι τῶν πεποιημένων .
εἶπον αὐτῷ καὶ κατηγορεῖν καὶ παρασκευάζειν ἄλλους ·
εἰ δ᾽ ἐγὼ αὐτὸν ἀποφεύξομαι καὶ γνώσονται Ἀθηναῖοι περὶ ἐμοῦ τὰ δίκαια ,ἐγὼ αὐτὸν οἶμαι περὶ τοῦ σώματος τοῦ ἑαυτοῦ ἐν τῷ μέρει κινδυνεύσειν .
ἅπερ αὐτὸν οὐ ψεύσομαι ,ἐὰν ὑμῖν ,ὦ ἄνδρες ,δοκῇ .
ὡς δ᾽ ἀληθῆ λέγω ,κάλει μοι τοὺς μάρτυρας .
Μάρτυρες 
ἀλλὰ γὰρ τὸν υἱὸν αὐτοῦ τοῦτον ,ᾧ λαχεῖν ἠξίωσε τῆς Ἐπιλύκου θυγατρός ,σκέψασθε πῶς γέγονε καὶ πῶς ἐποιήσατ᾽ αὐτόν ·
ταῦτα γὰρ καὶ ἄξιον ἀκοῦσαι ,ὦ ἄνδρες .
γαμεῖ μὲν Ἰσχομάχου θυγατέρα ·
ταύτῃ δὲ συνοικήσας οὐδ᾽ ἐνιαυτὸν τὴν μητέρα αὐτῆς ἔλαβε ,καὶ συνῴκει ὁ πάντων σχετλιώτατος ἀνθρώπων τῇ μητρὶ καὶ τῇ θυγατρί ,ἱερεὺς ὢν τῆς μητρὸς καὶ τῆς θυγατρός ,καὶ εἶχεν ἐν τῇ οἰκίᾳ ἀμφοτέρας .
καὶ οὗτος μὲν οὐκ ᾐσχύνθη οὐδ᾽ ἔδεισε τὼ θεώ ·
ἡ δὲ τοῦ Ἰσχομάχου θυγάτηρ τεθνάναι νομίσασα λυσιτελεῖν ἢ ζῆν ὁρῶσα τὰ γιγνόμενα ,ἀπαγχομένη μεταξὺ κατεκωλύθη ,καὶ ἐπειδὴ ἀνεβίω ,ἀποδρᾶσα ἐκ τῆς οἰκίας ᾤχετο ,καὶ ἐξήλασεν ἡ μήτηρ τὴν θυγατέρα .
ταύτης δ᾽ αὖ διαπεπλησμένος ἐξέβαλε καὶ ταύτην .
ἡ δ᾽ ἔφη κυεῖν ἐξ αὐτοῦ ·
καὶ ἐπειδὴ ἔτεκεν υἱόν ,ἔξαρνος ἦν μὴ εἶναι ἐξ αὐτοῦ τὸ παιδίον .
λαβόντες δὲ οἱ προσήκοντες τῇ γυναικὶ τὸ παιδίον ἧκον ἐπὶ τὸν βωμὸν Ἀπατουρίοις ,ἔχοντες ἱερεῖον ,καὶ ἐκέλευον κατάρξασθαι τὸν Καλλίαν .
ὁ δ᾽ ἠρώτα τίνος εἴη τὸ παιδίον ·
ἔλεγον " Καλλίου τοῦ Ἱππονίκου ." 
" ἐγώ εἰμι οὗτος ." 
" καὶ ἔστι γε σὸν τὸ παιδίον ." 
λαβόμενος τοῦ βωμοῦ ὤμοσεν ἦ μὴν μὴ εἶναί οἱ υἱὸν ἄλλον μηδὲ γενέσθαι πώποτε ,εἰ μὴ Ἱππόνικον ἐκ τῆς Γλαύκωνος θυγατρός ·
ἢ ἐξώλη εἶναι καὶ αὐτὸν καὶ τὴν οἰκίαν ,ὥσπερ ἔσται .
μετὰ ταῦτα τοίνυν ,ὦ ἄνδρες ,ὑστέρῳ πάλιν χρόνῳ τῆς γραὸς τολμηροτάτης γυναικὸς ἀνηράσθη ,καὶ κομίζεται αὐτὴν εἰς τὴν οἰκίαν ,καὶ τὸν παῖδα ἤδη μέγαν ὄντα εἰσάγει εἰς Κήρυκας ,φάσκων εἶναι υἱὸν αὑτοῦ .
ἀντεῖπε μὲν Καλλιάδης μὴ εἰσδέξασθαι ,ἐψηφίσαντο δὲ οἱ Κήρυκες κατὰ τὸν νόμον ὅς ἐστιν αὐτοῖς ,τὸν πατέρα ὀμόσαντα εἰσάγειν ἦ μὴν υἱὸν ὄντα ἑαυτοῦ εἰσάγειν .
λαβόμενος τοῦ βωμοῦ ὤμοσεν ἦ μὴν τὸν παῖδα ἑαυτοῦ εἶναι γνήσιον ,ἐκ Χρυσίλλης γεγονότα ·
ὃν ἀπώμοσε .
καὶ μοι τούτων ἁπάντων τοὺς μάρτυρας κάλει .
Μάρτυρες 
φέρε δὴ τοίνυν ,ὦ ἄνδρες ,σκεψώμεθα εἰ πώποτε ἐν τοῖς Ἕλλησι πρᾶγμα τοιοῦτον ἐγένετο ,ὅπου γυναῖκά τις γήμας ἐπέγημε τῇ θυγατρὶ τὴν μητέρα καὶ ἐξήλασεν ἡ μήτηρ τὴν θυγατέρα ·
ταύτῃ δὲ συνοικῶν βούλεται τὴν Ἐπιλύκου θυγατέρα λαβεῖν ,ἵν᾽ ἐξελάσῃ τὴν τήθην ἡ θυγατριδῆ .
ἀλλὰ γὰρ τῷ παιδὶ αὐτοῦ τί χρὴ τοὔνομα θέσθαι ; 
οἶμαι γὰρ ἔγωγε οὐδένα οὕτως ἀγαθὸν εἶναι λογίζεσθαι ,ὅστις ἐξευρήσει τοὔνομα αὐτοῦ .
τριῶν γὰρ οὐσῶν γυναικῶν αἷς συνῳκηκὼς ἔσται ὁ πατὴρ αὐτοῦ ,τῆς μὲν υἱός ἐστιν ,ὥς φησι ,τῆς δὲ ἀδελφός ,τῆς δὲ θεῖος .
τίς ἂν εἴη οὗτος ; 
Οἰδίπους ,ἢ Αἴγισθος ; ἢ τί χρὴ αὐτὸν ὀνομάσαι ; 
ἀλλὰ γάρ ,ὦ ἄνδρες ,βραχύ τι ὑμᾶς ἀναμνῆσαι περὶ Καλλίου βούλομαι .
εἰ γὰρ μέμνησθε ,ὅτε ἡ πόλις ἦρχε τῶν Ἑλλήνων καὶ ηὐδαιμόνει μάλιστα ,Ἱππόνικος δὲ ἦν πλουσιώτατος τῶν Ἑλλήνων ,τότε μέντοι πάντες ἴστε ὅτι παρὰ τοῖς παιδαρίοις τοῖς μικροτάτοις καὶ τοῖς γυναίοις κληδὼν ἐν ἁπάσῃ τῇ πόλει κατεῖχεν ,ὅτι Ἱππόνικος ἐν τῇ οἰκίᾳ ἀλιτήριον τρέφει ,ὃς αὐτοῦ τὴν τράπεζαν ἀνατρέπει .
μέμνησθε ταῦτα ,ὦ ἄνδρες .
πῶς οὖν ἡ φήμη ἡ τότε οὖσα δοκεῖ ὑμῖν ἀποβῆναι ; 
οἰόμενος γὰρ Ἱππόνικος υἱὸν τρέφειν ἀλιτήριον αὑτῷ ἔτρεφεν ,ὃς ἀνατέτροφεν ἐκείνου τὸν πλοῦτον ,τὴν σωφροσύνην ,τὸν ἄλλον βίον ἅπαντα .
οὕτως οὖν χρὴ περὶ τούτου γιγνώσκειν ,ὡς ὄντος Ἱππονίκου ἀλιτηρίου .
ἀλλὰ γάρ ,ὦ ἄνδρες ,διὰ τί ποτε τοῖς ἐμοὶ νυνὶ ἐπιτιθεμένοις μετὰ Καλλίου καὶ συμπαρασκευάσασι τὸν ἀγῶνα καὶ χρήματα εἰσενεγκοῦσιν ἐπ᾽ ἐμοὶ τρία μὲν ἔτη ἐπιδημῶν καὶ ἥκων ἐκ Κύπρου οὐκ ἀσεβεῖν ἐδόκουν αὐτοῖς ,μυῶν μὲν Ἀ Δελφόν ,ἔτι δὲ ἄλλους ξένους ἐμαυτοῦ ,καὶ εἰσιὼν εἰς τὸ Ἐλευσίνιον καὶ θύων ,ὥσπερ ἐμαυτὸν ἄξιον νομίζω εἶναι ·
ἀλλὰ τοὐναντίον λῃτουργεῖν οὗτοι προὐβάλλοντο ,πρῶτον μὲν γυμνασίαρχον Ἡφαιστίοις ,ἔπειτα ἀρχεθέωρον εἰς Ἰσθμὸν καὶ Ὀλυμπίαζε ,εἶτα δὲ ταμίαν ἐν πόλει τῶν ἱερῶν χρημάτων .
νῦν δὲ ἀσεβῶ καὶ ἀδικῶ εἰσιὼν εἰς τὰ ἱερά .
ἐγὼ ὑμῖν ἐρῶ διότι οὗτοι ταῦτα νῦν γιγνώσκουσιν .
Ἀγύρριος γὰρ οὑτοσί ,ὁ καλὸς κἀγαθός ,ἀρχώνης ἐγένετο τῆς πεντηκοστῆς τρίτον ἔτος ,καὶ ἐπρίατο τριάκοντα ταλάντων ,μετέσχον δ᾽ αὐτῷ οὗτοι πάντες οἱ παρασυλλεγέντες ὑπὸ τὴν λεύκην ,οὓς ὑμεῖς ἴστε οἷοί εἰσιν ·οἳ διὰ τοῦτο ἔμοιγε δοκοῦσι συλλεγῆναι ἐκεῖσε ,ἵν᾽ αὐτοῖς ἀμφότερα ᾖ ,καὶ μὴ ὑπερβάλλουσι λαβεῖν ἀργύριον καὶ ὀλίγου πραθείσης μετασχεῖν .κερδήναντες δὲ ἓξ τάλαντα ,γνόντες τὸ πρᾶγμα οἷον εἴη ,[ὡς πολλοῦ ἄξιον ,] συνέστησαν πάντες ,καὶ μεταδόντες τοῖς ἄλλοις ἐωνοῦντο πάλιν τριάκοντα ταλάντων .ἐπεὶ δ᾽ οὐκ ἀντεωνεῖτο οὐδείς ,παρελθὼν ἐγὼ εἰς τὴν βουλὴν ὑπερέβαλλον 
τούτους δ᾽ ἐποίησα τῶν ὑμετέρων μὴ διανείμασθαι ἓξ τάλαντα ἀργυρίου .
ἃ οὗτοι γνόντες ἔδοσαν σφίσιν αὐτοῖς λόγον ,ὅτι " ἅνθρωπος οὑτοσὶ οὔτε αὐτὸς λήψεται τῶν κοινῶν χρημάτων οὔθ᾽ ἡμᾶς ἐάσει ,φυλάξει δὲ καὶ ἐμποδὼν ἔσται διανείμασθαι τὰ κοινά ·
πρὸς δὲ τούτοις ,ὃν ἂν ἡμῶν ἀδικοῦντα λάβῃ ,εἰσάξει εἰς τὸ πλῆθος τὸ Ἀθηναίων καὶ ἀπολεῖ .
δεῖ οὖν τοῦτον ἐκποδὼν ἡμῖν εἶναι καὶ δικαίως καὶ ἀδίκως ." 
ταῦτα μὲν οὖν ,ὦ ἄνδρες δικασταί ,τούτοις ποιητέα ἦν ,ὑμῖν δέ γε τὸ ἐναντίον τούτων ·ὡς γὰρ πλείστους εἶναι ὑμῖν ἤθελον ἂν τοιούσδε οἷόσπερ ἐγώ ,τούτους δὲ μάλιστα μὲν ἀπολωλέναι ,εἰ δὲ μή ,εἶναι τοὺς μὴ ἐπιτρέψοντας αὐτοῖς ,οἷς καὶ προσήκει ἀνδράσιν εἶναι καὶ ἀγαθοῖς καὶ δικαίοις περὶ τὸ πλῆθος τὸ ὑμέτερον ,καὶ βουλόμενοι δυνήσονται εὖ ποιεῖν ὑμᾶς .
ἐγὼ οὖν ὑμῖν ὑπισχνοῦμαι ἢ παύσειν τούτους ταῦτα ποιοῦντας καὶ βελτίους παρέξειν ,ἢ εἰς ὑμᾶς εἰσαγαγὼν κολάσειν τοὺς ἀδικοῦντας αὐτῶν .
κατηγόρησαν δέ μου καὶ περὶ τῶν ναυκληριῶν καὶ περὶ τῆς ἐμπορίας ,ὡς ἄρα οἱ θεοὶ διὰ τοῦτό με ἐκ τῶν κινδύνων σῴσαιεν ,ἵνα ἐλθὼν δεῦρο ,ὡς ἔοικεν ,ὑπὸ Κηφισίου ἀπολοίμην .
ἐγὼ δέ ,ὦ Ἀθηναῖοι ,οὐκ ἀξιῶ τοὺς θεοὺς τοιαύτην γνώμην ἔχειν ,ὥστ᾽ εἰ ἐνόμιζον ὑπ᾽ ἐμοῦ ἀδικεῖσθαι ,λαμβάνοντάς με ἐν τοῖς μεγίστοις μεγίστοις κινδύνοις μὴ τιμωρεῖσθαι .τίς γὰρ κίνδυνος μείζων ἀνθρώποις ἢ χειμῶνος ὥρᾳ πλεῖν τὴν θάλατταν ; 
ἐν οἷς ἔχοντες μὲν τὸ σῶμα τοὐμόν ,κρατοῦντες δὲ τοῦ βίου καὶ τῆς οὐσίας τῆς ἐμῆς ,εἶτα ἔσῳζον ; 
οὐκ ἐξῆν αὐτοῖς ποιῆσαι μηδὲ ταφῆς τὸ σῶμα ἀξιωθῆναι ; 
ἔτι δὲ πολέμου γενομένου καὶ τριήρων ἀεὶ κατὰ θάλατταν οὐσῶν καὶ λῃστῶν ,ὑφ᾽ ὧν πολλοὶ ληφθέντες ,ἀπολέσαντες τὰ ὄντα ,δουλεύοντες τὸν βίον διετέλεσαν ,οὔσης δὲ χώρας βαρβάρου ,εἰς ἣν πολλοὶ ἤδη ἐκπεσόντες αἰκείαις ταῖς μεγίσταις περιέπεσον καὶ τὰ σφέτερα αὐτῶν σώματα αἰκισθέντες ἀπέθανον ,- εἶτα οἱ μὲν θεοὶ ἐκ τοσούτων κινδύνων ἔσῳζόν με ,σφῶν δὲ αὐτῶν προὐστήσαντο τιμωρὸν γενέσθαι Κηφίσιον τὸν πονηρότατον Ἀθηναίων ,ὧν οὗτός φησι πολίτης εἶναι οὐκ ὤν ,ᾧ οὐδ᾽ ὑμῶν τῶν καθημένων οὐδεὶς ἂν ἐπιτρέψειεν οὐδὲν τῶν ἰδίων ,εἰδὼς τοῦτον οἷός ἐστιν ; ἐγὼ μὲν οὖν ,
συμφοραὶ μὲν γὰρ ἤδη καὶ ἄλλοις πολλοῖς ἐγένοντο οὐκ ἐλάττους ἢ καὶ ἡμῖν ·
τὸ δὲ τὰς γενομένας διαφορὰς πρὸς ἀλλήλους θέσθαι καλῶς ,τοῦτ᾽ εἰκότως ἤδη δοκεῖ ἀνδρῶν ἀγαθῶν καὶ σωφρόνων ἔργον εἶναι .ἐπειδὴ τοίνυν παρὰ πάντων ὁμολογουμένως ταῦθ᾽ ὑμῖν ὑπάρχει ,καὶ εἴ τις φίλος ὢν τυγχάνει καὶ εἴ τις ἐχθρός ,μὴ μεταγνῶτε ,μηδὲ βούλεσθε τὴν πόλιν ἀποστερῆσαι ταύτης τῆς δόξης ,μηδὲ αὐτοὶ δοκεῖν τύχῃ ταῦτα μᾶλλον ἢ γνώμῃ ψηφίσασθαι .δέομαι οὖν ἁπάντων ὑμῶν περὶ ἐμοῦ τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχειν ,ἥνπερ καὶ περὶ τῶν ἐμῶν προγόνων ,ἵνα κἀμοὶ ἐγγένηται ἐκείνους μιμήσασθαι ,ἀναμνησθέντας αὐτῶν ὅτι ὅμοιοι τοῖς πλείστων καὶ μεγίστων ἀγαθῶν αἰτίοις τῇ πόλει γεγένηνται 
εἰκότως δ᾽ ἂν αὐτῶν μεμνῇσθε ·
καὶ γὰρ τῇ πόλει ἁπάσῃ αἱ τῶν ὑμετέρων προγόνων ἀρεταὶ πλείστου ἄξιαι ἐγένοντο .
ἐπειδὴ γάρ ,ὦ ἄνδρες ,αἱ νῆες διεφθάρησαν ,πολλῶν βουλομένων τὴν πόλιν ἀνηκέστοις συμφοραῖς περιβαλεῖν ,Λακεδαιμόνιοι ἔγνωσαν ὅμως τότε ἐχθροὶ ὄντες σῴζειν τὴν πόλιν διὰ τὰς ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν ἀρετάς ,οἳ ὑπῆρξαν τῆς ἐλευθερίας ἁπάσῃ τῇ Ἑλλάδι .
ἐπειδὴ τοίνυν καὶ ἡ πόλις ἐσώθη δημοσίᾳ διὰ τὰς τῶν προγόνων τῶν ὑμετέρων ἀρετάς ,ἀξιῶ κἀμοὶ διὰ τὰς τῶν προγόνων τῶν ἐμῶν ἀρετὰς σωτηρίαν γενέσθαι .
καὶ γὰρ αὐτῶν τῶν ἔργων ,δι᾽ ἅπερ ἡ πόλις ἐσώθη ,οὐκ ἐλάχιστον μέρος οἱ ἐμοὶ πρόγονοι συνεβάλοντο ·ὧν ἕνεκα καὶ ἐμοὶ δίκαιον ὑμᾶς μεταδοῦναι τῆς σωτηρίας ,ἧσπερ καὶ αὐτοὶ παρὰ τῶν Ἑλλήνων ἐτύχετε .
σκέψασθε τοίνυν καὶ τάδε ,ἄν με σῴσητε ,οἷον ἕξετε πολίτην ·
ὃς πρῶτον μὲν ἐκ πολλοῦ πλούτου ,ὅσον ὑμεῖς ἴστε ,οὐ δι᾽ ἐμαυτὸν ἀλλὰ διὰ τὰς τῆς πόλεως συμφορὰς εἰς πενίαν πολλὴν καὶ ἀπορίαν κατέστην ,ἔπειτα δὲ καινὸν βίον ἠργασάμην ἐκ τοῦ δικαίου ,τῇ γνώμῃ καὶ τοῖν χεροῖν τοῖν ἐμαυτοῦ .ἔτι δὲ εἰδότα μὲν οἷόν ἐστι πόλεως τοιαύτης πολίτην εἶναι ,εἰδότα δὲ οἷόν ἐστι ξένον εἶναι καὶ μέτοικον ἐν τῇ τῶν πλησίον ,ἐπιστάμενον δὲ οἷον τὸ σωφρονεῖν καὶ ὀρθῶς βουλεύεσθαι ,ἐπιστάμενον δ᾽ οἷον τὸ ἁμαρτόντα πρᾶξαι κακῶς ,πολλοῖς συγγενόμενος καὶ πλείστων πειραθείς ,ἀφ᾽ ὧν ἐμοὶ ξενίαι καὶ φιλότητες πρὸς πολλοὺς καὶ 
ἔχει δὲ καὶ ὑμῖν ,ὦ ἄνδρες ,οὕτως ·
ἐάν με νυνὶ διαφθείρητε ,οὐκ ἔστιν ὑμῖν ἔτι λοιπὸς τοῦ γένους τοῦ ἡμετέρου οὐδείς ,ἀλλ᾽ οἴχεται πᾶν πρόρριζον .καίτοι οὐκ ὄνειδος ὑμῖν ἐστιν ἡ Ἀνδοκίδου καὶ Λεωγόρου οἰκία οὖσα ,ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον τότ᾽ ἦν ὄνειδος ,ὅτ᾽ ἐμοῦ φεύγοντος Κλεοφῶν αὐτὴν ὁ λυροποιὸς ᾤκει .οὐ γὰρ ἔστιν ὅστις πώποτε ὑμῶν παριὼν τὴν οἰκίαν τὴν ἡμετέραν ἀνεμνήσθη ἢ ἰδίᾳ τι ἢ δημοσίᾳ κακὸν παθὼν ὑπ᾽ ἐκείνων ,οἳ πλείστας μὲν στρατηγήσαντες στρατηγίας πολλὰ τρόπαια τῶν πολεμίων καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν ὑμῖν ἀπέδειξαν ,πλείστας δὲ ἄλλας ἀρχὰς ἄρξαντες καὶ χρήματα διαχειρίσαντες τὰ ὑμέτερα οὐδένα 
οὐδ᾽ ἔστιν ὅπου ἐκείνων τις τῶν ἀνδρῶν καταστὰς εἰς ἀγῶνα ἀπῄτησεν ὑμᾶς χάριν τούτων τῶν ἔργων .
μὴ τοίνυν ,εἰ αὐτοὶ τεθνᾶσι ,καὶ περὶ τῶν πεπραγμένων αὐτοῖς ἐπιλάθησθε ,ἀλλ᾽ ἀναμνησθέντες τῶν ἔργων νομίσατε τὰ σώματα αὐτῶν ὁρᾶν αἰτουμένων ἐμὲ παρ᾽ ὑμῶν σῷσαι .
τίνα γὰρ καὶ ἀναβιβάσωμαι δεησόμενον ὑπὲρ ἐμαυτοῦ ; 
τὸν πατέρα ; 
ἀλλὰ τέθνηκεν .
ἀλλὰ τοὺς ἀδελφούς ; 
ἀλλ᾽ οὐκ εἰσίν .
ἀλλὰ τοὺς παῖδας ; 
ἀλλ᾽ οὔπω γεγένηνται .
ὑμεῖς τοίνυν καὶ ἀντὶ πατρὸς ἐμοὶ καὶ ἀντὶ ἀδελφῶν καὶ ἀντὶ παίδων γένεσθε ·
εἰς ὑμᾶς καταφεύγω καὶ ἀντιβολῶ καὶ ἱκετεύω ·
ὑμεῖς με παρ᾽ ὑμῶν αὐτῶν αἰτησάμενοι σῴσατε ,καὶ μὴ βούλεσθε Θετταλοὺς καὶ Ἀνδρίους πολίτας ποιεῖσθαι δι᾽ ἀπορίαν ἀνδρῶν ,τοὺς δὲ ὄντας πολίτας ὁμολογουμένως ,οἷς προσήκει ἀνδράσιν ἀγαθοῖς εἶναι καὶ βουλόμενοι δυνήσονται ,τούτους δὲ ἀπόλλυτε .
μὴ δῆτα .
ἔπειτα καὶ ταῦθ᾽ ὑμῶν δέομαι ,εὖ ποιῶν ὑμᾶς ὑφ᾽ ὑμῶν τιμᾶσθαι .
ὥστ᾽ ἐμοὶ μὲν πειθόμενοι οὐκ ἀποστερεῖσθε εἴ τι ἐγὼ δυνήσομαι ὑμᾶς εὖ ποιεῖν ·
ἐὰν δὲ τοῖς ἐχθροῖς τοῖς ἐμοῖς πεισθῆτε ,οὐδ᾽ ἂν ὑστέρῳ χρόνῳ ὑμῖν μεταμελήσῃ ,οὐδὲν ἔτι πλέον ποιήσετε .
μὴ τοίνυν μήθ᾽ ὑμᾶς αὐτοὺς τῶν ἀπ᾽ ἐμοῦ ἐλπίδων ἀποστερήσητε μήτ᾽ ἐμὲ τῶν εἰς ὑμᾶς .ἀξιῶ δ᾽ ἔγωγε τούτους οἵτινες ὑμῖν ἀρετῆς ἤδη τῆς μεγίστης εἰς τὸ πλῆθος τὸ ὑμέτερον ἔλεγχον ἔδοσαν ,ἀναβάντας ἐνταυθοῖ συμβουλεύειν ὑμῖν ἃ γιγνώσκουσι περὶ ἐμοῦ .δεῦρο Ἄνυτε ,Κέφαλε ,ἔτι δὲ καὶ οἱ φυλέται οἱ ᾑρημένοι μοι συνδικεῖν ,Θράσυλλος καὶ οἱ ἄλλοι .
εἰ μέν ,ὦ ἄνδρες ,ἐν ἑτέρῳ τῳ πράγματι οἱ παριόντες μὴ τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχοντες πάντες ἐφαίνοντο ,οὐδὲν ἂν θαυμαστὸν ἐνόμιζον ·
ὅπου μέντοι δεῖ τὴν πόλιν ἐμέ τι ποιῆσαι ἀγαθόν ,ἢ εἴ τις ἕτερος βούλοιτο ἐμοῦ κακίων ,δεινότατον ἁπάντων χρημάτων ἡγοῦμαι ,εἰ τῷ μὲν δοκεῖ ταῦτα τῷ δὲ μή ,ἀλλὰ μὴ πᾶσιν ὁμοίως .
εἴπερ γὰρ ἡ πόλις ἁπάντων τῶν πολιτευομένων κοινή ἐστι ,καὶ τὰ γιγνόμενα δήπου ἀγαθὰ τῇ πόλει κοινά ἐστι .
τουτὶ τοίνυν τὸ μέγα καὶ δεινὸν πάρεστιν ὑμῖν ὁρᾶν τοὺς μὲν ἤδη πράττοντας ,τοὺς δὲ τάχα μέλλοντας ·καί μοι μέγιστον θαῦμα παρέστηκε ,τί ποτε οὗτοι οἱ ἄνδρες δεινῶς οὕτω περικάονται ,εἴ τι ὑμᾶς χρὴ ἀγαθὸν ἐμοῦ ἐπαυρέσθαι .
δεῖ γὰρ αὐτοὺς ἤτοι ἀμαθεστάτους εἶναι πάντων ἀνθρώπων ,ἢ τῇ πόλει ταύτῃ δυσμενεστάτους .
εἰ μέν γε νομίζουσι τῆς πόλεως εὖ πραττούσης καὶ τὰ ἴδια σφῶν αὐτῶν ἄμεινον ἂν φέρεσθαι ,ἀμαθέστατοί εἰσι τὰ ἐναντία νῦν τῇ ἑαυτῶν ὠφελείᾳ σπεύδοντες ·
εἰ δὲ μὴ ταὐτὰ ἡγοῦνται σφίσι τε αὐτοῖς συμφέρειν καὶ τῷ ὑμετέρῳ κοινῷ ,δυσμενεῖς ἂν τῇ πόλει εἶεν ·
οἵτινες εἰσαγγείλαντός μου ἀπόρρητα εἰς τὴν βουλὴν περὶ τῶν πραγμάτων ,ὧν ἀποτελεσθέντων οὐκ εἰσὶ τῇ πόλει ταύτῃ μείζονες ὠφέλειαι ,καὶ τούτων ἀποδεικνύντος μου τοῖς βουλευταῖς σαφεῖς τε καὶ βεβαίους τὰς ἀποδείξεις ,ἐκεῖ μὲν οὔτε τούτων τῶν ἀνδρῶν οἱ παραγενόμενοι ἐλέγχοντες οἷοί τ᾽ ἦσαν ἀποδεῖξαι εἴ τι μὴ ὀρθῶς ἐλέγετο ,οὔτ᾽ ἄλλος οὐδείς ,ἐνθάδε δὲ νῦν πειρῶνται διαβάλλειν .σημεῖον οὖν τοῦτο ὅτι οὗτοι οὐκ ἀφ᾽ αὑτῶν ταῦτα πράττουσιν - εὐθὺς γὰρ ἂν τότε ἠναντιοῦντο - ἀλλ᾽ ἀπ᾽ ἀνδρῶν ἑτέρων ,οἷοί εἰσιν ἐν τῇ πόλει ταύτῃ ,οὐδενὸς ἂν χρήματος δεξάμενοι ὑμᾶς τι ἀγαθὸν ἐξ 
καὶ εἰσὶν εὐτυχέστατοι μὲν οἱ ἐλάχιστα ἐξαμαρτάνοντες ,σωφρονέστατοι δὲ οἳ ἂν τάχιστα μεταγιγνώσκωσι .
καὶ ταῦτα οὐ διακέκριται τοῖς μὲν γίγνεσθαι τοῖς δὲ μή ,ἀλλ᾽ ἔστιν ἐν τῷ κοινῷ πᾶσιν ἀνθρώποις καὶ ἐξαμαρτεῖν τι καὶ κακῶς πρᾶξαι .
ὧν ἕνεκα ,ὦ Ἀθηναῖοι ,εἰ ἀνθρωπίνως περὶ ἐμοῦ γιγνώσκοιτε ,εἴητε ἂν ἄνδρες εὐγνωμονέστεροι .
οὐ γὰρ φθόνου μᾶλλον ἢ οἴκτου ἄξιά μοί ἐστι τὰ γεγενημένα ·
ὃς εἰς τοσοῦτον ἦλθον δυσδαιμονίας ,εἴτε χρὴ εἰπεῖν νεότητί τε καὶ ἀνοίᾳ τῇ ἐμαυτοῦ ,εἴτε καὶ δυνάμει τῶν πεισάντων με ἐλθεῖν εἰς τοιαύτην συμφορὰν τῶν φρενῶν ,ὥστ᾽ ἀνάγκην μοι γενέσθαι δυοῖν κακοῖν τοῖν μεγίστοιν θάτερον ἑλέσθαι ,ἢ μὴ βουληθέντι κατειπεῖν τοὺς ταῦτα ποιήσαντας οὐ περὶ ἐμοῦ μόνου ὀρρωδεῖν ,εἴ τι ἔδει παθεῖν ,ἀλλὰ καὶ τὸν πατέρα οὐδὲν ἀδικοῦντα σὺν ἐμαυτῷ ἀποκτεῖναι - ὅπερ ἀνάγκη παθεῖν ἦν αὐτῷ ,εἰ ἐγὼ μὴ ἐβουλόμην ταῦτα ποιῆσαι - ἢ κατειπόντι τὰ γεγενημένα αὐτὸν μὲν ἀφεθέντα μὴ τεθνάναι ,τοῦ δὲ ἐμαυτοῦ πατρὸς μὴ φονέα γενέσθαι .
τί δ᾽ ἂν οὐ πρό γε τούτου τολμήσειεν ἄνθρωπος ποιῆσαι ; 
ἐγὼ τοίνυν ἐκ τῶν παρόντων εἱλόμην ταῦτα ,ἃ ἐμοὶ μὲν λύπας ἐπὶ χρόνον πλεῖστον οἴσειν ἔμελλεν ,ὑμῖν δὲ ταχίστην τοῦ παρόντος τότε κακοῦ μετάστασιν .ἀναμνήσθητε δὲ ἐν οἵῳ κινδύνῳ τε καὶ ἀμηχανίᾳ καθέστατε ,καὶ ὅτι οὕτω σφόδρα σφᾶς αὐτοὺς ἐπεφόβησθε ,ὥστ᾽ οὐδ᾽ εἰς τὴν ἀγορὰν ἔτι ἐξῇτε ,ἕκαστος ὑμῶν οἰόμενος συλληφθήσεσθαι .ταῦτα τοίνυν ὥστε μὲν γενέσθαι τοιαῦτα ,πολλοστὸν δή τι ἐγὼ μέρος τῆς αἰτίας ηὑρέθην ἔχων ,ὥστε μέντοι παυθῆναι ,ἐγὼ εἷς ὢν μόνος αἴτιος .καὶ ὅμως τό γε δυστυχέστατος εἶναι ἀνθρώπων οὐδαμῇ ἐκφεύγω ,ὅτε δὴ προαγομένης μὲν τῆς 
χάριν οὖν εἰκός με ,οὐ μῖσος τῷ δυστυχήματι τούτῳ φέρεσθαι παρ᾽ ὑμῶν .
καίτοι ἐγὼ τότ᾽ αὐτὸς γνοὺς τὰς ἐμαυτοῦ συμφοράς ,ᾧ τινι κακῶν τε καὶ αἰσχρῶν οὐκ οἶδ᾽ εἴ τι ἀπεγένετο ,τὰ μὲν παρανοίᾳ τῇ ἐμαυτοῦ ,τὰ δ᾽ ἀνάγκῃ τῶν παρόντων πραγμάτων ,ἔγνων ἥδιστον εἶναι πράττειν τε τοιαῦτα καὶ διαιτᾶσθαι ἐκεῖ ,ὅπου ἥκιστα μέλλοιμι ὀφθήσεσθαι ὑφ᾽ ὑμῶν .ἐπειδὴ δὲ χρόνῳ ὕστερον εἰσῆλθέ μοι ,ὥσπερ εἰκός ,ἐπιθυμία τῆς τε μεθ᾽ ὑμῶν πολιτείας ἐκείνης καὶ διαίτης ,ἐξ ἧς δευρὶ μετέστην ,ἔγνων λυσιτελεῖν μοι ἢ τοῦ βίου ἀπηλλάχθαι ,ἢ τὴν πόλιν ταύτην ἀγαθόν τι τοσοῦτον ἐργάσασθαι ,ὥστε ὑμῶν ἑκόντων εἶναί ποτέ μοι πολιτεύσασθαι 
ἐκ δὲ τούτου οὐ πώποτε οὔτε τοῦ σώματος οὔτε τῶν ὄντων ἐμοὶ ἐφεισάμην ,ὅπου ἔδει παρακινδυνεύειν ·
ἀλλ᾽ αὐτίκα μὲν τότε εἰσήγαγον εἰς στρατιὰν ὑμῶν οὖσαν ἐν Σάμῳ κωπέας ,τῶν τετρακοσίων ἤδη τὰ πράγματα ἐνθάδε κατειληφότων ,ὄντος μοι Ἀρχελάου ξένου πατρικοῦ καὶ διδόντος τέμνεσθαί τε καὶ ἐξάγεσθαι ὁπόσους ἐβουλόμην .
τούτους τε εἰσήγαγον τοὺς κωπέας ,καὶ παρόν μοι πέντε δραχμῶν τὴν τιμὴν αὐτῶν δέξασθαι οὐκ ἠθέλησα πράξασθαι πλέον ἢ ὅσου ἐμοὶ κατέστησαν ·
εἰσήγαγον δὲ σῖτόν τε καὶ χαλκόν .
καὶ οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι ἐκ τούτων παρεσκευασμένοι ἐνίκησαν μετὰ ταῦτα Πελοποννησίους ναυμαχοῦντες ,καὶ τὴν πόλιν ταύτην μόνοι ἀνθρώπων ἔσῳσαν ἐν τῷ τότε χρόνῳ .
εἰ τοίνυν μεγάλων ἀγαθῶν αἴτια ὑμᾶς ἠργάσαντο ἐκεῖνοι ,μέρος ἐγὼ οὐκ ἂν ἐλάχιστον δικαίως ταύτης τῆς αἰτίας ἔχοιμι .
εἰ γὰρ τοῖς ἀνδράσιν ἐκείνοις τότε τὰ ἐπιτήδεια μὴ εἰσήχθη ,οὐ περὶ τοῦ σῷσαι τὰς Ἀθήνας ὁ κίνδυνος ἦν αὐτοῖς μᾶλλον ἢ περὶ τοῦ μηδ᾽ αὐτοὺς σωθῆναι .
τούτων τοίνυν οὕτως ἐχόντων οὐκ ὀλίγῳ μοι παρὰ γνώμην ηὑρέθη τὰ ἐνταῦθα πράγματα ἔχοντα .
κατέπλευσα μὲν γὰρ ὡς ἐπαινεθησόμενος ὑπὸ τῶν ἐνθάδε προθυμίας τε ἕνεκα καὶ ἐπιμελείας τῶν ὑμετέρων πραγμάτων ·
πυθόμενοι δέ τινές με ἥκοντα τῶν τετρακοσίων ἐζήτουν τε παραχρῆμα ,καὶ λαβόντες ἤγαγον εἰς τὴν βουλήν .
εὐθὺς δὲ παραστάς μοι Πείσανδρος " ἄνδρες " ἔφη " βουλευταί ,ἐγὼ τὸν ἄνδρα τοῦτον ἐνδεικνύω ὑμῖν σῖτόν τε εἰς τοὺς πολεμίους εἰσαγαγόντα καὶ κωπέας ." 
καὶ τὸ πρᾶγμα ἤδη πᾶν διηγεῖτο ὡς ἐπέπρακτο .
ἐν δὲ τῶ τότε τὰ ἐναντία φρονοῦντες δῆλοι ἦσαν ἤδη οἱ ἐπὶ στρατιᾶς ὄντες τοῖς τετρακοσίοις .
κἀγώ - θόρυβος γὰρ δὴ τοιοῦτος ἐγίγνετο τῶν βουλευτῶν - [καὶ] ἐπειδὴ ἐγίγνωσκον ἀπολούμενος ,εὐθὺς προσπηδῶ πρὸς τὴν ἑστίαν καὶ λαμβάνομαι τῶν ἱερῶν .
ὅπερ μοι καὶ πλείστου ἄξιον ἐγένετο ἐν τῷ τότε ·
εἰς γὰρ τοὺς θεοὺς ἔχοντα ὀνείδη οὗτοί με μᾶλλον τῶν ἀνθρώπων ἐοίκασι κατελεῆσαι ,βουληθέντων τε αὐτῶν ἀποκτεῖναί με οὗτοι ἦσαν οἱ διασῴσαντες .
δεσμά τε ὕστερον καὶ κακὰ ὅσα τε καὶ οἷα τῷ σώματι ἠνεσχόμην ,μακρὸν ἂν εἴη μοι λέγειν .
οὗ δὴ καὶ μάλιστ᾽ ἐμαυτὸν ἀπωλοφυράμην ·
ὅστις τοῦτο μὲν ἐν ᾧ ἐδόκει ὁ δῆμος κακοῦσθαι ,ἐγὼ ἀντὶ τούτου κακὰ εἶχον ,τοῦτο δὲ ἐπειδὴ ἐφαίνετο εὖ ὑπ᾽ ἐμοῦ πεπονθώς ,πάλιν αὖ καὶ διὰ τοῦτ᾽ ἐγὼ ἀπωλλύμην .
ὥστε ὁδόν τε καὶ πόρον μηδαμῇ ἔτι εἶναί μοι εὐθαρσεῖν ·
ὅποι γὰρ τραποίμην ,πάντοθεν κακόν τί μοι ἐφαίνετο ἑτοιμαζόμενον .
ἀλλ᾽ ὅμως καὶ ἐκ τούτων τοιούτων ὄντων ἀπαλλαγεὶς οὐκ ἔστιν ὅ τι ἕτερον ἔργον περὶ πλείονος ἐποιούμην ἢ τὴν πόλιν ταύτην ἀγαθόν τι ἐργάσασθαι .
ὁρᾶν δὲ χρή ,ὦ Ἀθηναῖοι ,ὅσῳ τὰ τοιαῦτα τῶν ὑπουργημάτων διαφέρει .
τοῦτο μὲν γὰρ ὅσοι τῶν πολιτῶν τὰ ὑμέτερα πράγματα διαχειρίζοντες ἀργύριον ὑμῖν ἐκπορίζουσιν ,ἄλλο τι ἢ τὰ ὑμέτερα ὑμῖν διδόασι ; 
τοῦτο δὲ ὅσοι στρατηγοὶ γενόμενοι καλόν τι τὴν πόλιν κατεργάζονται ,τί ἄλλο ἢ μετὰ τῆς τῶν ὑμετέρων σωμάτων ταλαιπωρίας τε καὶ κινδύνων ,καὶ ἔτι τῶν κοινῶν χρημάτων δαπάνης ,ποιοῦσιν ὑμᾶς εἴ τι τυγχάνουσιν ἀγαθόν ; 
ἐν ᾧ καὶ ἄν τι ἐξαμάρτωσιν ,οὐκ αὐτοὶ τῆς σφετέρας αὐτῶν ἁμαρτίας δίκην διδόασιν ,ἀλλ᾽ ὑμεῖς ὑπὲρ τῶν ἐκείνοις ἡμαρτημένων .
ἀλλ᾽ ὅμως οὗτοι στεφανοῦνταί γε ὑφ᾽ ὑμῶν καὶ ἀνακηρύττονται ὡς ὄντες ἄνδρες ἀγαθοί .
καὶ οὐκ ἐρῶ ὡς οὐ δικαίως ·
μεγάλη γὰρ ἐστιν ἀρετή ,ὅστις τὴν ἑαυτοῦ πόλιν ὁτῳοῦν δύναται τρόπῳ ἀγαθόν τι ἐργάζεσθαι .
ἀλλ᾽ οὖν γιγνώσκειν γε χρὴ ὅτι ἐκεῖνος ἂν εἴη πολὺ πλείστου ἄξιος ἀνήρ ,ὅστις τοῖς ἑαυτοῦ παρακινδυνεύων χρήμασί τε καὶ σώματι τολμῴη ἀγαθόν τι ποιεῖν τοὺς ἑαυτοῦ πολίτας .
ἐμοὶ τοίνυν τὰ μὲν ἤδη εἰς ὑμᾶς πεπραγμένα σχεδόν τι ἅπαντες ἂν εἰδεῖτε ,τὰ δὲ μέλλοντά τε καὶ ἤδη πραττόμενα ἄνδρες ὑμῶν πεντακόσιοι ἐν ἀπορρήτῳ ἴσασιν [ἡ βουλή] .
οὓς πολλῷ δήπου εἰκὸς ἧττον ἄν τι ἐξαμαρτεῖν ,ἢ εἰ ὑμᾶς δέοι ἀκούσαντάς τι ἐν τῷ παραχρῆμα νῦν διαβουλεύσασθαι .
οἱ μέν γε σχολῇ περὶ τῶν εἰσαγγελλομένων σκοποῦνται ,ὑπάρχει τε αὐτοῖς ,ἐάν τι ἐξαμαρτάνωσιν ,αἰτίαν ἔχειν καὶ λόγον αἰσχρὸν ἐκ τῶν ἄλλων πολιτῶν ·
ὑμῖν δὲ οὐκ εἰσὶν ἕτεροι ὑφ᾽ ὧν αἰτίαν ἂν ἔχοιτε ·
ἅ γε μέντοι ἔξω τῶν ἀπορρήτων οἷόν τέ μοί ἐστιν εἰπεῖν εἰς ὑμᾶς ἤδη πεπραγμένα ,ἀκούσεσθε .
ἐπίστασθε γὰρ που ὡς ἠγγέλθη ὑμῖν ὅτι οὐ μέλλει ἐκ Κύπρου σῖτος ἥξειν ἐνταῦθα ·
ἐγὼ τοίνυν τοιοῦτός τε καὶ τοσοῦτος ἐγενόμην ,ὥστε τοὺς ἄνδρας τοὺς ταῦτα βουλεύσαντας ἐφ᾽ ὑμῖν καὶ πράξαντας ψευσθῆναι τῆς αὑτῶν γνώμης .
καὶ ὡς μὲν ταῦτα διεπράχθη ,οὐδὲν προὔργου ἀκοῦσαι ὑμῖν ·
τάδε δὲ νυνὶ βούλομαι ὑμᾶς εἰδέναι ,ὅτι αἱ μέλλουσαι νῆες ἤδη σιταγωγοὶ καταπλεῖν εἰς τὸν Πειραιᾶ εἰσιν ὑμῖν τέτταρες καὶ δέκα ,αἱ δὲ λοιπαὶ τῶν ἐκ Κύπρου ἀναχθεισῶν ἥξουσιν ἁθρόαι οὐ πολὺ ὕστερον .
ἐδεξάμην δ᾽ ἂν ἀντὶ πάντων χρημάτων εἶναι ἐν ἀσφαλεῖ φράσαι πρὸς ὑμᾶς ἃ καὶ τῇ βουλῇ ἐν ἀπορρήτῳ εἰσήγγειλα ,ὅπως αὐτόθεν προῄδετε .
νῦν δὲ ἐκεῖνα μὲν τότε ὅταν ἀποτελεσθῇ γνώσεσθε ἅμα καὶ ὠφελήσεσθε ·
νῦν δέ ,ὦ Ἀθηναῖοι ,εἴ μοι βουληθεῖτε δοῦναι χάριν μικράν τε καὶ ἄπονον ὑμῖν καὶ ἅμα δικαίαν ,πάνυ ἄν μοι τοῦτο ἐν μεγάλῃ ἡδονῇ γένοιτο .ὡς δὲ καὶ δικαία ἐστίν ,εἴσεσθε .ἃ γάρ μοι αὐτοὶ γνόντες τε καὶ ὑποσχόμενοι ἔδοτε ,ὕστερον δὲ ἑτέροις πειθόμενοι ἀφείλεσθε ,ταῦθ᾽ ὑμᾶς ,εἰ μὲν βούλεσθε ,αἰτῶ ,εἰ δὲ μὴ βούλεσθε ,ἀπαιτῶ .
ὁρῶ δὲ ὑμᾶς πολλάκις καὶ δούλοις ἀνθρώποις καὶ ξένοις παντοδαποῖς πολιτείαν τε διδόντας καὶ εἰς χρήματα μεγάλας δωρείας ,οἳ ἂν ὑμᾶς φαίνωνται ποιοῦντές τι ἀγαθόν .
καὶ ταῦτα μέντοι ὀρθῶς ὑμεῖς φρονοῦντες δίδοτε ·
οὕτω γὰρ ἂν ὑπὸ πλείστων ἀνθρώπων εὖ πάσχοιτε .
ἐγὼ τοίνυν τοσοῦτον ὑμῶν μόνον δέομαι ·
τὸ ψήφισμα ὃ Μενίππου εἰπόντος ἐψηφίσασθε ,εἶναί μοι ἄδειαν ,πάλιν ἀπόδοτε .ἀναγνώσεται δὲ ὑμῖν αὐτό ·ἔτι γὰρ καὶ νῦν ἐγγέγραπται ἐν τῷ βουλευτηρίῳ .
Ψήφισμα 
τουτὶ τὸ ψήφισμα ὃ ἠκούσατε ψηφισάμενοί μοι ,ὦ Ἀθηναῖοι ,ὕστερον ἀφείλεσθε χάριν ἑτέρῳ φέροντες .
πείθεσθε οὖν μοι ,καὶ ἤδη παύσασθε εἴ τῳ ὑμῶν διάβολόν τι ἐν τῇ γνώμῃ περὶ ἐμοῦ παρέστηκεν .εἰ γὰρ ὅσα οἱ ἄνθρωποι γνώμῃ ἁμαρτάνουσι ,τὸ σῶμα αὐτῶν μὴ αἴτιόν ἐστιν ,ἐμοῦ τὸ μὲν σῶμα τυγχάνει ταὐτὸν ἔτι ὄν ,ὅπερ τῆς αἰτίας ἀπήλλακται ,ἡ δὲ γνώμη ἀντὶ τῆς προτέρας ἑτέρα νυνὶ παρέστηκεν .
οὐδὲν οὖν ἔτι ὑπολείπεται ὅτῳ ἄν μοι δικαίως διαβεβλῇσθε .
ὥσπερ δὲ τῆς τότε ἁμαρτίας τὰ ἀπὸ τῶν ἔργων σημεῖα ἔφατε χρῆναι πιστότατα ποιούμενοι κακόν με ἄνδρα ἡγεῖσθαι ,οὕτω καὶ ἐπὶ τῇ νῦν εὐνοίᾳ μὴ ζητεῖτε ἑτέραν βάσανον ἢ τὰ ἀπὸ τῶν νυνὶ ἔργων σημεῖα ὑμῖν γιγνόμενα .
πολὺ δέ μοι προσήκει ταῦτα μᾶλλον ἐκείνων καὶ τῷ γένει συνηθέστερά ἐστι .
τάδε γὰρ οὐ ψευσαμένῳ μοι λαθεῖν οἷόν τ᾽ ἐστι τούς γε πρεσβυτέρους ὑμῶν ,ὅτι ὁ τοῦ ἐμοῦ πατρὸς πάππος Λεωγόρας στασιάσας πρὸς τοὺς τυράννους ὑπὲρ τοῦ δήμου ,ἐξὸν αὐτῷ διαλλαχθέντι τῆς ἔχθρας καὶ γενομένῳ κηδεστῇ ἄρξαι μετ᾽ ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν τῆς πόλεως ,εἵλετο μᾶλλον ἐκπεσεῖν μετὰ τοῦ δήμου καὶ φεύγων κακοπαθεῖν μᾶλλον ἢ προδότης αὐτῶν καταστῆναι .
ὥστ᾽ ἔμοιγε καὶ διὰ τὰ τῶν προγόνων ἔργα εἰκότως ὑπάρχει δημοτικῷ εἶναι ,εἴπερ τι ἀλλὰ νῦν γε φρονῶν τυγχάνω .
ὧν καὶ ἕνεκα εἰκὸς ὑμᾶς ,ἐὰν χρηστὸς ὢν ἀνὴρ εἰς ὑμᾶς φαίνωμαι ,προθυμότερόν μου ἀποδέχεσθαι τὰ πραττόμενα .
τὸ δὲ δόντας ἐμοὶ τὴν ἄδειαν ἀφελέσθαι ὑμᾶς ,εὖ ἴστε ὅτι οὐδεπώποτε ἠγανάκτησα ·
ὅπου γὰρ ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν τούτων αὐτοὶ εἰς ὑμᾶς αὐτοὺς ἐπείσθητε τὰ μέγιστα ἐξαμαρτεῖν ,ὥστε ἀντὶ τῆς ἀρχῆς δουλείαν ἀλλάξασθαι ,ἐκ δημοκρατίας δυναστείαν καταστήσαντες ,τί ἄν τις ὑμῶν θαυμάζοι καὶ εἰς ἐμὲ εἴ τι ἐπείσθητε ἐξαμαρτεῖν ; 
βουλοίμην μέντ᾽ ἄν ,ὥσπερ ἐν τοῖς ὑμετέροις αὐτῶν πράγμασιν ,ἐπειδὴ ἐξουσίαν ἐλάβετε ,τὰς τῶν ἐξαπατησάντων ὑμᾶς ἀκύρους ἔθετε βουλάς ,οὕτω καὶ ἐν ᾧ περὶ ἐμοῦ ἐπείσθητε γνῶναί τι ἀνεπιτήδειον ,ἀτελῆ τὴν γνώμην αὐτῶν ποιῆσαι ,καὶ μήτε ἐν τούτῳ μήτε ἐν ἑτέρῳ τῳ τοῖς ὑμῶν αὐτῶν ἐχθίστοις ὁμόψηφοί ποτε γένησθε .
ὅτι μὲν εἰρήνην ποιεῖσθαι δικαίαν ἄμεινόν ἐστιν ἢ πολεμεῖν ,δοκεῖτέ μοι ,ὦ Ἀθηναῖοι ,πάντες γιγνώσκειν ·
ὅτι δὲ οἱ ῥήτορες τῷ μὲν ὀνόματι τῆς εἰρήνης συγχωροῦσι ,τοῖς δ᾽ ἔργοις ἀφ᾽ ὧν ἂν ἡ εἰρήνη γένοιτο ἐναντιοῦνται ,τοῦτο δὲ οὐ πάντες αἰσθάνεσθε .
λέγουσι γὰρ ὡς ἔστι δεινότατον τῷ δήμῳ ,γενομένης εἰρήνης ,ἡ νῦν οὖσα πολιτεία μὴ καταλυθῇ .
εἰ μὲν οὖν μηδεπώποτε πρότερον ὁ δῆμος ὁ [τῶν] Ἀθηναίων εἰρήνην ἐποιήσατο πρὸς Λακεδαιμονίους ,εἰκότως ἂν ἐφοβούμεθα αὐτὸ διά τε τὴν ἀπειρίαν τοῦ ἔργου διά τε τὴν ἐκείνων ἀπιστίαν ·ὅπου δὲ πολλάκις ἤδη πρότερον εἰρήνην ἐποιήσασθε δημοκρατούμενοι ,πῶς οὐκ εἰκὸς ὑμᾶς πρῶτον ἐκεῖνα σκέψασθαι τὰ τότε γενόμενα ; 
χρὴ γάρ ,ὦ Ἀθηναῖοι ,τεκμηρίοις χρῆσθαι τοῖς πρότερον γενομένοις περὶ τῶν μελλόντων ἔσεσθαι .
ἡνίκα τοίνυν ἦν μὲν ὁ πόλεμος ἡμῖν ἐν Εὐβοίᾳ ,Μέγαρα δὲ εἴχομεν καὶ Πηγὰς καὶ Τροζῆνα ,εἰρήνης ἐπεθυμήσαμεν ,καὶ Μιλτιάδην τὸν Κίμωνος ὠστρακισμένον καὶ ὄντα ἐν Χερρονήσῳ κατεδεξάμεθα δι᾽ αὐτὸ τοῦτο ,πρόξενον ὄντα Λακεδαιμονίων ,ὅπως πέμψαιμεν εἰς Λακεδαίμονα προκηρυκευσόμενον περὶ σπονδῶν .καὶ τότε ἡμῖν εἰρήνη ἐγένετο πρὸς Λακεδαιμονίους ἔτη πεντήκοντα ,καὶ ἐνεμείναμεν ἀμφότεροι ταύταις ταῖς σπονδαῖς ἔτη τριακαίδεκα .
ἓν δὴ τοῦτο ,ὦ Ἀθηναῖοι ,πρῶτον σκεψώμεθα .
ἐν ταύτῃ τῇ εἰρήνῃ ὁ δῆμος ὁ [τῶν] Ἀθηναίων ἔσθ᾽ ὅπου κατελύθη ; 
οὐδεὶς ἀποδείξει .
ἀγαθὰ δὲ ὅσα ἐγένετο διὰ ταύτην τὴν εἰρήνην ,ἐγὼ ὑμῖν φράσω .
πρῶτον μὲν τὸν Πειραιᾶ ἐτειχίσαμεν ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ ,εἶτα τὸ μακρὸν τεῖχος τὸ βόρειον ·ἀντὶ δὲ τῶν τριήρων αἳ τότε ἡμῖν ἦσαν παλαιαὶ καὶ ἄπλοι ,αἷς βασιλέα καὶ τοὺς βαρβάρους καταναυμαχήσαντες ἠλευθερώσαμεν τοὺς Ἕλληνας ,ἀντὶ τούτων τῶν νεῶν ἑκατὸν τριήρεις ἐναυπηγησάμεθα ,καὶ πρῶτον τότε τριακοσίους ἱππέας κατεστησάμεθα καὶ τοξότας τριακοσίους Σκύθας ἐπριάμεθα .
[καὶ] ταῦτα ἐκ τῆς εἰρήνης τῆς πρὸς Λακεδαιμονίους ἀγαθὰ τῇ πόλει καὶ δύναμις τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων ἐγένετο .
μετὰ δὲ ταῦτα δι᾽ Αἰγινήτας εἰς πόλεμον κατέστημεν ,καὶ πολλὰ κακὰ παθόντες πολλὰ δὲ ποιήσαντες ἐπεθυμήσαμεν πάλιν τῆς εἰρήνης ,καὶ ᾑρέθησαν δέκα ἄνδρες ἐξ Ἀθηναίων ἁπάντων πρέσβεις εἰς Λακεδαίμονα περὶ εἰρήνης αὐτοκράτορες ,ὧν ἦν καὶ Ἀνδοκίδης ὁ πάππος ὁ ἡμέτερος .
οὗτοι ἡμῖν εἰρήνην ἐποίησαν πρὸς Λακεδαιμονίους ἔτη τριάκοντα .
καὶ ἐν τοσούτῳ χρόνῳ ἔστιν ὅπου ,ὦ Ἀθηναῖοι ,ὁ δῆμος κατελύθη ; τί δέ ; πράττοντές τινες δήμου κατάλυσιν ἐλήφθησαν ; 
οὐκ ἔστιν ὅστις ἀποδείξει .
ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ ἐναντιώτατον ·
αὕτη γὰρ ἡ εἰρήνη τὸν δῆμον τὸν Ἀθηναίων ὑψηλὸν ἦρε καὶ κατέστησεν ἰσχυρὸν οὕτως ὥστε πρῶτον μὲν ἐν τούτοις τοῖς ἔτεσιν εἰρήνην λαβόντες ἀνηνέγκαμεν χίλια τάλαντα εἰς τὴν ἀκρόπολιν ,καὶ νόμῳ κατεκλῄσαμεν ἐξαίρετα εἶναι τῷ δήμω ,τοῦτο δὲ τριήρεις ἄλλας ἑκατὸν ἐναυπηγησάμεθα ,καὶ ταύτας ἐξαιρέτους ἐψηφισάμεθα εἶναι ,νεωσοίκους τε ᾠκοδομησάμεθα ,χιλίους τε καὶ διακοσίους ἱππέας καὶ τοξότας τοσούτους ἑτέρους κατεστήσαμεν ,καὶ τὸ τεῖχος τὸ μακρὸν τὸ νότιον ἐτειχίσθη .
ταῦτα ἐκ τῆς εἰρήνης τῆς πρὸς Λακεδαιμονίους ἀγαθὰ τῇ πόλει καὶ δύναμις τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων ἐγένετο .
πάλιν δὲ διὰ Μεγαρέας πολεμήσαντες καὶ τὴν χώραν τμηθῆναι προέμενοι ,πολλῶν ἀγαθῶν στερηθέντες αὖθις τὴν εἰρήνην ἐποιησάμεθα ,ἣν ἡμῖν Νικίας ὁ Νικηράτου κατηργάσατο .
οἶμαι δ᾽ ὑμᾶς ἅπαντας εἰδέναι τοῦτο ,ὅτι διὰ ταύτην τὴν εἰρήνην ἑπτακισχίλια μὲν τάλαντα νομίσματος εἰς τὴν ἀκρόπολιν ἀνηνέγκαμεν ,
ναῦς δὲ πλείους ἢ τριακοσίας ἐκτησάμεθα ,καὶ φόρος προσῄει κατ᾽ ἐνιαυτὸν πλέον ἢ διακόσια καὶ χίλια τάλαντα ,καὶ Χερρόνησόν τε εἴχομεν καὶ Νάξον καὶ Εὐβοίας πλέον ἢ τὰ δύο μέρη ·
τάς τε ἄλλας ἀποικίας καθ᾽ ἕκαστον διηγεῖσθαι μακρὸς ἂν εἴη λόγος .
ταῦτα δ᾽ ἔχοντες τὰ ἀγαθὰ πάλιν κατέστημεν εἰς πόλεμον πρὸς Λακεδαιμονίους ,πεισθέντες καὶ τότε ὑπ᾽ Ἀργείων .
πρῶτον μὲν οὖν ,ὦ Ἀθηναῖοι ,τούτου ἀναμνήσθητε ,τί ὑμῖν ἐξ ἀρχῆς ὑπεθέμην τῷ λόγῳ .
ἄλλο τι ἢ τοῦτο ,ὅτι διὰ τὴν εἰρήνην οὐδεπώποτε ὁ δῆμος ὁ [τῶν] Ἀθηναίων κατελύθη ; 
οὐκοῦν ἀποδέδεικται .
εἰρήνη γὰρ καὶ σπονδαὶ πολὺ διαφέρουσι σφῶν αὐτῶν .
εἰρήνην μὲν γὰρ ἐξ ἴσου ποιοῦνται πρὸς ἀλλήλους ὁμολογήσαντες περὶ ὧν ἂν διαφέρωνται ·
σπονδὰς δέ ,ὅταν κρατήσωσι κατὰ τὸν πόλεμον ,οἱ κρείττους τοῖς ἥττοσιν ἐξ ἐπιταγμάτων ποιοῦνται ,ὥσπερ ἡμῶν κρατήσαντες Λακεδαιμόνιοι τῷ πολέμῳ ἐπέταξαν ἡμῖν καὶ τὰ τείχη καθαιρεῖν καὶ τὰς ναῦς παραδιδόναι καὶ τοὺς φεύγοντας καταδέχεσθαι .
τότε μὲν οὖν σπονδαὶ κατ᾽ ἀνάγκην ἐξ ἐπιταγμάτων ἐγένοντο ·
νῦν δὲ περὶ εἰρήνης βουλεύεσθε .
σκέψασθε δὲ ἐξ αὐτῶν τῶν γραμμάτων ,ἅ τε ἡμῖν ἐν τῇ στήλῃ γέγραπται ,ἐφ᾽ οἷς τε νῦν ἔξεστι τὴν εἰρήνην ποιεῖσθαι .ἐκεῖ μὲν γὰρ γέγραπται τὰ τείχη καθαιρεῖν ,ἐν δὲ τοῖσδε ἔξεστιν οἰκοδομεῖν ·ναῦς ἐκεῖ μὲν δώδεκα κεκτῆσθαι ,νῦν δ᾽ ὁπόσας ἂν βουλώμεθα ·Λῆμνον δὲ καὶ Ἴμβρον καὶ Σκῦρον τότε μὲν ἔχειν τοὺς ἔχοντας ,νῦν δὲ ἡμετέρας εἶναι ·
καὶ φεύγοντας νῦν μὲν οὐκ ἐπάναγκες οὐδένα καταδέχεσθαι ,τότε δ᾽ ἐπάναγκες ,ἐξ ὧν ὁ δῆμος κατελύθη .
τί ταῦτα ἐκείνοις ὁμολογεῖ ; 
τοσοῦτον οὖν ἔγωγε ,ὦ Ἀθηναῖοι ,διορίζομαι περὶ τούτων ,τὴν μὲν εἰρήνην σωτηρίαν εἶναι τῷ δήμῳ καὶ δύναμιν ,τὸν δὲ πόλεμον δήμου κατάλυσιν γίγνεσθαι .
περὶ μὲν οὖν τούτων ταῦτα λέγω .
φασὶ δέ τινες ἀναγκαίως νῦν ἡμῖν ἔχειν πολεμεῖν ·
σκεψώμεθα οὖν πρῶτον ,ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι ,διὰ τί καὶ πολεμήσωμεν .
οἶμαι γὰρ ἂν πάντας ἀνθρώπους ὁμολογῆσαι διὰ τάδε δεῖν πολεμεῖν ,ἢ ἀδικουμένους ἢ βοηθοῦντας ἀδικουμένοις .
ἡμεῖς τοίνυν αὐτοί τε ἠδικούμεθα Βοιωτοῖς τε ἀδικουμένοις ἐβοηθοῦμεν .
εἰ τοίνυν ἡμῖν τέ ἐστι τοῦτο παρὰ Λακεδαιμονίων ,τὸ μηκέτι ἀδικεῖσθαι ,Βοιωτοῖς τε δέδοκται ποιεῖσθαι τὴν εἰρήνην ἀφεῖσιν Ὀρχομενὸν αὐτόνομον ,τίνος ἕνεκα πολεμήσωμεν ; 
ἵνα ἡ πόλις ἡμῶν ἐλευθέρα ᾖ ; 
ἀλλὰ τοῦτό γε αὐτῇ ὑπάρχει .
ἀλλ᾽ ὅπως ἡμῖν τείχη γένηται ; 
ἔστι καὶ ταῦτα ἐκ τῆς εἰρήνης .
ἀλλ᾽ ἵνα τριήρεις ἐξῇ ναυπηγεῖσθαι καὶ τὰς οὔσας ἐπισκευάζειν καὶ κεκτῆσθαι ; 
καὶ τοῦτο ὑπάρχει ·τὰς γὰρ πόλεις αὐτονόμους αἱ συνθῆκαι ποιοῦσιν .
ἀλλ᾽ ὅπως τὰς νήσους κομισώμεθα ,Λῆμνον καὶ Σκῦρον καὶ Ἴμβρον ; 
οὐκοῦν διαρρήδην γέγραπται ταύτας Ἀθηναίων εἶναι .
φέρε ,ἀλλὰ Χερρόνησον καὶ τὰς ἀποικίας καὶ τὰ ἐγκτήματα καὶ τὰ χρέα ἵνα ἀπολάβωμεν ; 
ἀλλ᾽ οὔτε βασιλεὺς οὔτε οἱ σύμμαχοι συγχωροῦσιν ἡμῖν ,μεθ᾽ ὧν αὐτὰ δεῖ πολεμοῦντας κτήσασθαι .
ἀλλὰ νὴ Δία ἕως ἂν Λακεδαιμονίους καταπολεμήσωμεν καὶ τοὺς συμμάχους αὐτῶν ,μέχρι τούτου δεῖ πολεμεῖν ; 
ἀλλ᾽ οὔ μοι δοκοῦμεν οὕτω παρεσκευάσθαι .
ἐὰν δ᾽ ἄρα κατεργασώμεθα ,τί ποτε αὐτοὶ πείσεσθαι δοκοῦμεν ὑπὸ τῶν βαρβάρων ,ὅταν ταῦτα πράξωμεν ; 
εἰ τοίνυν περὶ τούτου μὲν ἔδει πολεμεῖν ,χρήματα δὲ ὑπῆρχεν ἡμῖν ἱκανά ,τοῖς δὲ σώμασιν ἦμεν δυνατοί ,οὐδὲ οὕτως ἔδει πολεμεῖν .
εἰ δὲ μήτε δι᾽ ὅ τι μήτε ὅτοισι μήτε ἀφ᾽ ὅτου πολεμήσωμεν ἔστι ,πῶς οὐκ ἐκ παντὸς τρόπου τὴν εἰρήνην ποιητέον ἡμῖν ; 
σκέψασθε δέ ,ὦ Ἀθηναῖοι ,καὶ τόδε ,ὅτι νυνὶ πᾶσι τοῖς Ἕλλησι κοινὴν εἰρήνην καὶ ἐλευθερίαν πράττετε ,καὶ μετέχειν ἅπασι πάντων ἐξουσίαν ποιεῖτε .ἐνθυμήθητε οὖν τῶν πόλεων τὰς μεγίστας ,τίνι τρόπῳ τὸν πόλεμον καταλύονται .πρῶτον μὲν Λακεδαιμονίους ,οἵτινες ἀρχόμενοι μὲν ἡμῖν καὶ τοῖς συμμάχοις πολεμεῖν ἦρχον καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν ,νῦν δ᾽ αὐτοῖς ἐκ τῆς εἰρήνης οὐδέτερον τούτων ὑπάρχει .
καὶ οὐχ ὑφ᾽ ἡμῶν ἀναγκαζόμενοι ταῦτ᾽ ἀφιᾶσιν ,ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἐλευθερίᾳ πάσης τῆς Ἑλλάδος .
νενικήκασι γὰρ τρὶς ἤδη μαχόμενοι ,τότε μὲν ἐν Κορίνθῳ πάντας πανδημεὶ τοὺς συμμάχους παρόντας ,οὐχ ὑπολιπόντες πρόφασιν οὐδεμίαν ,ἀλλ᾽ ἐν τῷ κρατιστεύειν μόνοι πάντων ,αὖθις δ᾽ ἐν Βοιωτοῖς ,ὅτ᾽ αὐτῶν Ἀγησίλαος ἡγεῖτο ,τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τότε τὴν νίκην ἐποιήσαντο ,τρίτον δ᾽ ἡνίκα Λέχαιον ἔλαβον ,Ἀργείους μὲν ἅπαντας καὶ Κορινθίους ,ἡμῶν δὲ καὶ Βοιωτῶν τοὺς παρόντας .τοιαῦτα δ᾽ ἔργα ἐπιδειξάμενοι [τοῖς Ἕλλησι] τὴν εἰρήνην εἰσὶν ἕτοιμοι ποιεῖσθαι τὴν ἑαυτῶν ἔχοντες ,οἳ ἐνίκων μαχόμενοι ,καὶ τὰς πόλεις αὐτονόμους εἶναι καὶ τὴν θάλατταν κοινὴν ἐῶντες τοῖς ἡττημένοις .
καίτοι ποίας τινὸς ἂν ἐκεῖνοι παρ᾽ ἡμῶν εἰρήνης ἔτυχον ,εἰ μίαν μόνον μάχην ἡττήθησαν ; 
Βοιωτοὶ δ᾽ αὖ πῶς τὴν εἰρήνην ποιοῦνται ; 
οὗτοι δ᾽ αὖ τούτῳ τῷ τρόπῳ τὸν πόλεμον καταλύονται .
ἡμῖν δέ ,ὦ Ἀθηναῖοι ,πῶς ἔξεστι τὴν εἰρήνην ποιήσασθαι ; ποίων τινῶν Λακεδαιμονίων τυγχάνοντας ; 
καὶ γὰρ εἴ τις ὑμῶν ἀχθεσθήσεται παραιτοῦμαι ·
τὰ γὰρ ὄντα λέξω .
πρῶτον μὲν γὰρ ἡνίκα ἀπωλέσαμεν τὰς ναῦς ἐν Ἑλλησπόντῳ καὶ τειχήρεις ἐγενόμεθα ,τίνα γνώμην ἔθεντο περὶ ἡμῶν οἱ νῦν μὲν ἡμέτεροι τότε δὲ Λακεδαιμονίων ὄντες σύμμαχοι ; 
οὐ τὴν πόλιν ἡμῶν ἀνδραποδίζεσθαι καὶ τὴν χώραν ἐρημοῦν ; 
οἱ δὲ διακωλύσαντες ταῦτα μὴ γενέσθαι τίνες ἦσαν ; 
οὐ Λακεδαιμόνιοι ,τοὺς μὲν συμμάχους ἀποτρέψαντες τῆς γνώμης ,αὐτοὶ δ᾽ οὐδ᾽ ἐπιχειρήσαντες διαβουλεύσασθαι περὶ τοιούτων ἔργων ; 
μετὰ δὲ τοῦτο ὅρκους ὀμόσαντες αὐτοῖς καὶ τὴν στήλην εὑρόμενοι παρ᾽ αὐτῶν στῆσαι ,κακὸν ἀγαπητὸν ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ ,σπονδὰς ἤγομεν ἐπὶ ῥητοῖς .
εἶτα δὲ συμμαχίαν ποιησάμενοι Βοιωτοὺς καὶ Κορινθίους ἀποστήσαντες αὐτῶν ,Ἀργείους δὲ ἀγαγόντες εἰς τὴν ποτὲ φιλίαν ,αἴτιοι τῆς ἐν Κορίνθῳ μάχης ἐγενόμεθα αὐτοῖς .
τίνες δὲ βασιλέα πολέμιον αὐτοῖς ἐποίησαν ,καὶ Κόνωνι τὴν ναυμαχίαν παρεσκεύασαν ,δι᾽ ἣν ἀπώλεσαν τὴν ἀρχὴν τῆς θαλάττης ; 
ὅμως τοίνυν ταῦτα πεπονθότες ὑφ᾽ ἡμῶν συγχωροῦσι ταὐτὰ ἅπερ οἱ σύμμαχοι ,καὶ διδόασιν ἡμῖν τὰ τείχη καὶ τὰς ναῦς καὶ τὰς νήσους ἡμῶν εἶναι .
ποίαν τίν᾽ οὖν χρὴ εἰρήνην πρεσβεύοντας ἥκειν ; 
οὐ ταὐτὰ παρὰ τῶν πολεμίων εὑρομένους ἅπερ οἱ φίλοι διδόασι ,καὶ δι᾽ ἅπερ ἠρξάμεθα πολεμεῖν ,ἵνα ἡμῶν γένηται τῇ πόλει ταῦτα ; 
οἱ μὲν τοίνυν ἄλλοι τὴν εἰρήνην ποιοῦνται τῶν ὑπαρχόντων ἀφιέντες ,ἡμεῖς δὲ προσλαμβάνοντες αὐτὰ ὧν μάλιστα δεόμεθα .
τί οὖν ἐστιν ὑπόλοιπον περὶ ὅτου δεῖ βουλεύεσθαι ; 
περὶ Κορίνθου καὶ περὶ ὧν [ἂν] ἡμᾶς Ἀργεῖοι προκαλοῦνται .
πρῶτον μὲν περὶ Κορίνθου διδαξάτω μέ τις ,Βοιωτῶν μὴ συμπολεμούντων ,εἰρήνην δὲ ποιουμένων πρὸς Λακεδαιμονίους ,τίνος ἐστὶν ἡμῖν ἀξία Κόρινθος .ἀναμνήσθητε γάρ ,ὦ Ἀθηναῖοι ,τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὅτε Βοιωτοῖς τὴν συμμαχίαν ἐποιούμεθα ,τίνα γνώμην ἔχοντες ταῦτα ἐπράττομεν .οὐχ ὡς ἱκανὴν οὖσαν τὴν Βοιωτῶν δύναμιν μεθ᾽ ἡμῶν γενομένην κοινῇ πάντας ἀνθρώπους ἀμύνασθαι ; νῦν δὲ βουλευόμεθα ,Βοιωτῶν εἰρήνην ποιουμένων πῶς δυνατοὶ Λακεδαιμονίοις πολεμεῖν ἐσμεν ἄνευ Βοιωτῶν .
ναί ,φασί τινες ,ἂν Κόρινθόν τε φυλάττωμεν καὶ συμμάχους ἔχωμεν Ἀργείους .
ἰόντων δὲ Λακεδαιμονίων εἰς Ἄργος πότερον βοηθήσομεν αὐτοῖς ἢ οὔ ; 
πολλὴ γὰρ ἀνάγκη ὁπότερον τούτων ἑλέσθαι .
μὴ βοηθούντων μὲν οὖν ἡμῶν οὐδὲ λόγος ὑπολείπεται μὴ οὐκ ἀδικεῖν καὶ ποιεῖν Ἀργείους ὁποῖον ἄν τι βούλωνται δικαίως ·
βοηθούντων δὲ ἡμῶν εἰς Ἄργος οὐχ ἕτοιμον μάχεσθαι Λακεδαιμονίοις ; 
ἵνα ἡμῖν τί γένηται ; 
ἵνα ἡττώμενοι μὲν καὶ τὴν οἰκείαν χώραν ἀπολέσωμεν πρὸς τῇ Κορινθίων ,νικήσαντες δὲ τὴν Κορινθίων Ἀργείων ποιήσωμεν .
οὐχ ἕνεκα τούτων πολεμήσομεν ; 
σκεψώμεθα δὴ καὶ τοὺς Ἀργείων λόγους .
κελεύουσι γὰρ ἡμᾶς κοινῇ μετὰ σφῶν καὶ μετὰ Κορινθίων πολεμεῖν ,αὐτοὶ δ᾽ ἰδίᾳ εἰρήνην ποιησάμενοι τὴν χώραν οὐ παρέχουσιν ἐμπολεμεῖν .
καὶ μετὰ μὲν πάντων τῶν συμμάχων τὴν εἰρήνην ποιουμένους οὐκ ἐῶσιν ἡμᾶς οὐδὲν πιστεύειν Λακεδαιμονίοις ·
ἃ δὲ πρὸς τούτους μόνους ἐκεῖνοι συνέθεντο ,ταῦτα δ᾽ οὐδεπώποτ᾽ αὐτούς φασι παραβῆναι .
πατρίαν τε εἰρήνην ὀνομάζοντες ᾗ χρῶνται ,τοῖς [δὲ] ἄλλοις Ἕλλησιν οὐκ ἐῶσι πατρίαν γενέσθαι τὴν εἰρήνην ·
ἐκ γὰρ τοῦ πολέμου χρονισθέντος Κόρινθον ἑλεῖν προσδοκῶσι ,κρατήσαντες δὲ τούτων ὑφ᾽ ὧν ἀεὶ κρατοῦνται ,καὶ τοὺς συννικῶντας ἐλπίζουσι παραστήσεσθαι .
τοιούτων δ᾽ ἐλπίδων μετασχόντας ἡμᾶς δεῖ δυοῖν θάτερον ἑλέσθαι ,ἢ πολεμεῖν μετὰ Ἀργείων Λακεδαιμονίοις ,ἢ μετὰ Βοιωτῶν κοινῇ τὴν εἰρήνην ποιεῖσθαι .ἐγὼ μὲν οὖν ἐκεῖνο δέδοικα μάλιστα ,ὦ Ἀθηναῖοι ,τὸ εἰθισμένον κακόν ,ὅτι τοὺς κρείττους φίλους ἀφιέντες ἀεὶ τοὺς ἥττους αἱρούμεθα ,καὶ πόλεμον ποιούμεθα δι᾽ ἑτέρους ,ἐξὸν δι᾽ ἡμᾶς αὐτοὺς εἰρήνην ἄγειν ·οἵτινες πρῶτον μὲν βασιλεῖ τῷ μεγάλῳ - χρὴ γὰρ ἀναμνησθέντας τὰ γεγενημένα καλῶς βουλεύσασθαι - σπονδὰς ποιησάμενοι καὶ συνθέμενοι φιλίαν εἰς τὸν ἅπαντα χρόνον ,ἃ ἡμῖν ἐπρέσβευσεν Ἐπίλυκος Τεισάνδρου ,τῆς μητρὸς τῆς ἡμετέρας ἀδελφός ,μετὰ ταῦτα 
ἓν μὲν βούλευμα τοιοῦτον ἐβουλευσάμεθα ·
Συρακόσιοι δ᾽ ὅτε ἦλθον ἡμῶν δεόμενοι ,φιλότητα μὲν ἀντὶ διαφορᾶς ἐθέλοντες εἰρήνην δ᾽ ἀντὶ πολέμου ποιεῖσθαι ,τήν τε συμμαχίαν ἀποδεικνύντες ὅσῳ κρείττων ἡ σφετέρα εἴη τῆς Ἐγεσταίων καὶ Καταναίων ,εἰ βουλοίμεθα πρὸς αὐτοὺς ποιεῖσθαι ,ἡμεῖς τοίνυν εἱλόμεθα καὶ τότε πόλεμον μὲν ἀντὶ εἰρήνης ,Ἐγεσταίους δὲ ἀντὶ Συρακοσίων ,στρατεύεσθαι δ᾽ εἰς Σικελίαν ἀντὶ τοῦ μένοντες οἴκοι συμμάχους ἔχειν Συρακοσίους ·ἐξ ὧν πολλοὺς μὲν Ἀθηναίων ἀπολέσαντες ἀριστίνδην καὶ τῶν συμμάχων ,πολλὰς δὲ ναῦς καὶ χρήματα καὶ δύναμιν ἀποβαλόντες ,αἰσχρῶς διεκομίσθησαν οἱ σωθέντες αὐτῶν .
ὕστερον δ᾽ ὑπ᾽ Ἀργείων ἐπείσθημεν ,οἵπερ νῦν ἥκουσι πείθοντες πολεμεῖν ,πλεύσαντες ἐπὶ τὴν Λακωνικὴν εἰρήνης ἡμῖν οὔσης πρὸς Λακεδαιμονίους ἐντεῖναι ἐκείνων τὸν θυμόν ,ἀρχὴν πολλῶν κακῶν ·
ἐξ οὗ πολεμήσαντες ἠναγκάσθημεν τὰ τείχη κατασκάπτειν καὶ τὰς ναῦς παραδιδόναι καὶ τοὺς φεύγοντας καταδέχεσθαι .
ταῦτα δὲ πασχόντων ἡμῶν οἱ πείσαντες ἡμᾶς πολεμεῖν Ἀργεῖοι τίνα ὠφέλειαν παρέσχον ἡμῖν ; 
τίνα δὲ κίνδυνον ὑπὲρ [τῶν] Ἀθηναίων ἐποιήσαντο ; 
νῦν οὖν τοῦτο ὑπόλοιπόν ἐστιν ἡμῖν ,πόλεμον μὲν ἑλέσθαι καὶ νῦν ἀντ᾽ εἰρήνης ,τὴν δὲ συμμαχίαν τὴν Ἀργείων ἀντὶ τῆς Βοιωτῶν ,Κορινθίων δὲ τοὺς νῦν ἔχοντας τὴν πόλιν ἀντὶ Λακεδαιμονίων .
μὴ δῆτα ,ὦ Ἀθηναῖοι ,μηδεὶς ἡμᾶς ταῦτα πείσῃ ·
τὰ γὰρ παραδείγματα τὰ γεγενημένα τῶν ἁμαρτημάτων ἱκανὰ τοῖς σώφροσι τῶν ἀνθρώπων ὥστε μηκέτι ἁμαρτάνειν .
εἰσὶ δέ τινες ὑμῶν οἳ τοσαύτην ὑπερβολὴν τῆς ἐπιθυμίας ἔχουσιν εἰρήνην ὡς τάχιστα γενέσθαι ·
φασὶ γὰρ καὶ τὰς τετταράκονθ᾽ ἡμέρας ἐν αἷς ὑμῖν ἔξεστι βουλεύεσθαι περίεργον εἶναι ,καὶ τοῦτο ἀδικεῖν ἡμᾶς ·αὐτοκράτορας γὰρ πεμφθῆναι εἰς Λακεδαίμονα διὰ ταῦθ᾽ ,ἵνα μὴ πάλιν ἐπαναφέρωμεν .τήν τε ἀσφάλειαν ἡμῶν τῆς ἐπαναφορᾶς δέος ὀνομάζουσι ,λέγοντες ὡς οὐδεὶς πώποτε τὸν δῆμον τὸν Ἀθηναίων ἐκ τοῦ φανεροῦ πείσας ἔσῳσεν ,ἀλλὰ δεῖ λαθόντας ἢ ἐξαπατήσαντας αὐτὸν εὖ ποιῆσαι .
τὸν λόγον οὖν τοῦτον οὐκ ἐπαινῶ .
φημὶ γάρ ,ὦ Ἀθηναῖοι ,πολέμου μὲν ὄντος ἄνδρα στρατηγὸν τῇ πόλει τε εὔνουν εἰδότα τε ὅ τι πράττῃ ,λανθάνοντα δεῖν τοὺς πολλοὺς τῶν ἀνθρώπων καὶ ἐξαπατῶντα ἄγειν ἐπὶ τοὺς κινδύνους ,εἰρήνης δὲ πέρι πρεσβεύοντας κοινῆς τοῖς Ἕλλησιν ,ἐφ᾽ οἷς ὅρκοι τε ὀμοσθήσονται στῆλαί τε σταθήσονται γεγραμμέναι ,ταῦτα δὲ οὔτε λαθεῖν οὔτε ἐξαπατῆσαι δεῖν ,ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον ἐπαινεῖν ἢ ψέγειν ,εἰ πεμφθέντες αὐτοκράτορες ἔτι ἀποδώσομεν ὑμῖν περὶ αὐτῶν σκέψασθαι .βουλεύσασθαι μὲν οὖν ἀσφαλῶς χρὴ κατὰ δύναμιν ,οἷς δ᾽ ἂν ὀμόσωμεν καὶ συνθώμεθα ,τούτοις ἐμμένειν .
οὐ γὰρ μόνον ,ὦ Ἀθηναῖοι ,πρὸς γράμματα τὰ γεγραμμένα δεῖ βλέποντας πρεσβεύειν ἡμᾶς ,ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς τρόπους τοὺς ὑμετέρους .
ὑμεῖς γὰρ περὶ μὲν τῶν ἑτοίμων ὑμῖν ὑπονοεῖν εἰώθατε καὶ δυσχεραίνειν ,τὰ δ᾽ οὐκ ὄντα λογοποιεῖν ὡς ἔστιν ὑμῖν ἕτοιμα ·κἂν μὲν πολεμεῖν δέῃ ,τῆς εἰρήνης ἐπιθυμεῖτε ,ἐὰν δέ τις ὑμῖν τὴν εἰρήνην πράττῃ ,λογίζεσθε τὸν πόλεμον ὅσα ἀγαθὰ ὑμῖν κατηργάσατο .
ὅπου καὶ νῦν ἤδη τινὲς λέγουσιν οὐ γιγνώσκειν τὰς διαλλαγὰς αἵτινές εἰσιν ,τείχη καὶ νῆες εἰ γενήσονται τῇ πόλει ·
τὰ γὰρ ἴδια τὰ σφέτερ᾽ αὐτῶν ἐκ τῆς ὑπερορίας οὐκ ἀπολαμβάνειν ,ἀπὸ δὲ τῶν τειχῶν οὐκ εἶναι σφίσι τροφήν .
ἀναγκαίως οὖν ἔχει καὶ πρὸς ταῦτ᾽ ἀντειπεῖν .
ἦν γάρ ποτε χρόνος ,ὦ Ἀθηναῖοι ,ὅτε τείχη καὶ ναῦς οὐκ ἐκεκτήμεθα ·
γενομένων δὲ τούτων τὴν ἀρχὴν ἐποιησάμεθα τῶν ἀγαθῶν .
ὧν εἰ καὶ νῦν ἐπιθυμεῖτε ,ταῦτα κατεργάσασθε .
ταύτην δὲ λαβόντες ἀφορμὴν οἱ πατέρες ἡμῶν κατηργάσαντο τῇ πόλει δύναμιν τοσαύτην ὅσην οὔπω τις ἄλλη πόλις ἐκτήσατο ,τὰ μὲν πείσαντες τοὺς Ἕλληνας ,τὰ δὲ λαθὸντες ,τὰ δὲ πριάμενοι ,τὰ δὲ βιασάμενοι .
πείσαντες μὲν οὖν Ἀθήνησι ποιήσασθαι τῶν κοινῶν χρημάτων Ἑλληνοταμίας ,καὶ τὸν σύλλογον τῶν νεῶν παρ᾽ ἡμῖν γενέσθαι ,ὅσαι δὲ τῶν πόλεων τριήρεις μὴ κέκτηνται ,ταύταις ἡμᾶς παρέχειν ·
λαθόντες δὲ Πελοποννησίους τειχισάμενοι τὰ τείχη ·
πριάμενοι δὲ παρὰ Λακεδαιμονίων μὴ δοῦναι τούτων δίκην ·
βιασάμενοι δὲ τοὺς ἐναντίους τὴν ἀρχὴν τῶν Ἑλλήνων κατηργασάμεθα .
καὶ ταῦτα τὰ ἀγαθὰ ἐν ὀγδοήκοντα καὶ πέντε ἡμῖν ἔτεσιν ἐγένετο .
κρατηθέντες δὲ τῷ πολέμῳ τά τε ἄλλα ἀπωλέσαμεν ,καὶ τὰ τείχη καὶ τὰς ναῦς ἔλαβον ἡμῶν ἐνέχυρα Λακεδαιμόνιοι ,τὰς μὲν παραλαβόντες ,τὰ δὲ καθελόντες ,ὅπως μὴ πάλιν ταύτην ἔχοντες ἀφορμὴν δύναμιν τῇ πόλει κατασκευάσαιμεν .
πεισθέντες τοίνυν ὑφ᾽ ἡμῶν Λακεδαιμόνιοι πάρεισι νυνὶ πρέσβεις αὐτοκράτορες ,τά τε ἐνέχυρα ἡμῖν ἀποδιδόντες ,καὶ τὰ τείχη καὶ τὰς ναῦς ἐῶντες κεκτῆσθαι ,τάς τε νήσους ἡμετέρας εἶναι .
τὴν αὐτὴν τοίνυν ἀρχὴν ἀγαθῶν λαμβάνοντας ἥνπερ ἡμῶν ἐλάμβανον οἱ πρόγονοι ,ταύτην οὐκ ἀκτέον φασὶ τὴν εἰρήνην τινὲς εἶναι .
παριόντες οὖν αὐτοὶ διδασκόντων ὑμᾶς - ἐξουσίαν δ᾽ αὐτοῖς ἡμεῖς ἐποιήσαμεν ,προσθέντες τετταράκοντα ἡμέρας βουλεύσασθαι - τοῦτο μὲν τῶν γεγραμμένων εἴ τι τυγχάνει μὴ καλῶς ἔχον ·
ἔξεστι γὰρ ἀφελεῖν ·
τοῦτο δ᾽ εἴ τίς τι προσθεῖναι βούλεται ,πείσας ὑμᾶς προσγραψάτω .
πᾶσί τε τοῖς γεγραμμένοις χρωμένοις ἔστιν εἰρήνην ἄγειν .
εἰ δὲ μηδὲν ἀρέσκει τούτων ,πολεμεῖν ἕτοιμον .
καὶ ταῦτ᾽ ἐφ᾽ ὑμῖν πάντ᾽ ἐστίν ,ὦ Ἀθηναῖοι ·
τούτων ὅ τι ἂν βούλησθε ἕλεσθε .
πάρεισι μὲν γὰρ Ἀργεῖοι καὶ Κορίνθιοι διδάξοντες ὡς ἄμεινόν ἐστι πολεμεῖν ,ἥκουσι δὲ Λακεδαιμόνιοι πείσοντες ὑμᾶς εἰρήνην ποιήσασθαι .
τούτων δ᾽ ἐστὶ τὸ τέλος παρ᾽ ὑμῖν ,ἀλλ᾽ οὐκ ἐν Λακεδαιμονίοις ,δι᾽ ἡμᾶς .
πρεσβευτὰς οὖν πάντας ὑμᾶς ἡμεῖς οἱ πρέσβεις ποιοῦμεν ·
ὁ γὰρ τὴν χεῖρα μέλλων ὑμῶν αἴρειν ,οὗτος ὁ πρεσβεύων ἐστίν ,ὁπότερ᾽ ἂν αὐτῷ δοκῇ ,καὶ τὴν εἰρήνην καὶ τὸν πόλεμον ποιεῖν .
μέμνησθε μὲν οὖν ,ὦ Ἀθηναῖοι ,τοὺς ἡμετέρους λόγους ,ψηφίσασθε δὲ τοιαῦτα ἐξ ὧν ὑμῖν μηδέποτε μεταμελήσει .οὐκ ἐν τῷ παρόντι μόνον γιγνώσκω τῶν πολιτικῶν πραγμάτων ὡς σφαλερόν ἐστιν ἅπτεσθαι ,ἀλλὰ καὶ πρότερον χαλεπὸν ἡγούμην ,πρὶν τῶν κοινῶν ἐπιμελεῖσθαί τινος .
πολίτου δὲ ἀγαθοῦ νομίζω προκινδυνεύειν ἐθέλειν τοῦ πλήθους ,καὶ μὴ καταδείσαντα τὰς ἔχθρας τὰς ἰδίας ὑπὲρ τῶν δημοσίων ἔχειν ἡσυχίαν ·
διὰ μὲν γὰρ τοὺς τῶν ἰδίων ἐπιμελουμένους οὐδὲν αἱ πόλεις μείζους καθίστανται ,διὰ δὲ τοὺς τῶν κοινῶν μεγάλαι καὶ ἐλεύθεραι γίγνονται .ὧν [τῶν ἀγαθῶν] εἷς ἐγὼ βουληθεὶς ἐξετάζεσθαι μεγίστοις περιπέπτωκα κινδύνοις ,προθύμων μὲν καὶ ἀγαθῶν ἀνδρῶν ὑμῶν τυγχάνων ,δι᾽ ὅπερ σῴζομαι ,πλείστοις δὲ καὶ δεινοτάτοις ἐχθροῖς χρώμενος ,ὑφ᾽ ὧν διαβάλλομαι .ὁ μὲν οὖν ἀγὼν ὁ παρὼν οὐ στεφανηφόρος ,ἀλλ᾽ εἰ χρὴ μηδὲν ἀδικήσαντα τὴν πόλιν δέκα ἔτη φεύγειν ·οἱ δ᾽ ἀνταγωνιζόμενοι περὶ τῶν ἄθλων τούτων ἐσμὲν ἐγὼ καὶ Ἀλκιβιάδης καὶ Νικίας ,ὧν ἀναγκαῖον ἕνα τῇ συμφορᾷ περιπεσεῖν .ἄξιον δὲ 
ἐκεῖ μὲν γὰρ ὄμνυτε μηδένα μήτε ἐξελᾶν μήτε δήσειν μήτε ἀποκτενεῖν ἄκριτον ,ἐν δὲ τῷδε τῷ καιρῷ οὔτε κατηγορίας γενομένης οὔτε ἀπολογίας ἀποδοθείσης [οὔτε] διαψηφισαμένων κρύβδην τὸν ὀστρακισθέντα τοσοῦτον χρόνον δεῖ στερηθῆναι τῆς πόλεως .
εἶτα ἐν τοῖς τοιούτοις οἱ τοὺς ἑταίρους καὶ συνωμότας κεκτημένοι πλέον φέρονται τῶν ἄλλων ·οὐ γὰρ ὥσπερ ἐν τοῖς δικαστηρίοις οἱ λαχόντες κρίνουσιν ,ἀλλὰ τούτου τοῦ πράγματος ἅπασιν Ἀθηναίοις μέτεστι .
πρὸς δὲ τούτοις τῷ μὲν ἐλλείπειν τῷ δ᾽ ὑπερβάλλειν ὁ νόμος μοι δοκεῖ ·
τῶν μὲν γὰρ ἰδίων ἀδικημάτων μεγάλην τιμωρίαν ταύτην νομίζω ,τῶν δὲ δημοσίων μικρὰν καὶ οὐδενὸς ἀξίαν ἡγοῦμαι ζημίαν ,ἐξὸν κολάζειν χρήμασι καὶ δεσμῷ καὶ θανάτῳ .ἔτι δ᾽ εἴ τις διὰ τοῦτο μεθίσταται ὅτι πονηρὸς πολίτης ἐστίν ,οὗτος οὐδ᾽ ἀπελθὼν ἐνθένδε παύσεται ,ἀλλ᾽ ὅπου ἂν οἰκῇ ,ταύτην τὴν πόλιν διαφθερεῖ ,καὶ τῇδε οὐδὲν ἧττον ἐπιβουλεύσει ,ἀλλὰ καὶ μᾶλλον καὶ δικαιότερον ἢ πρὶν ἐκβληθῆναι .
οἶμαι δὲ καὶ τοὺς φίλους ὑμῶν ἐν ταύτῃ μάλιστα τῇ ἡμέρᾳ λυπεῖσθαι καὶ τοὺς ἐχθροὺς ἥδεσθαι ,συνειδότας ὡς ἂν ἀγνοήσαντες ἐξελάσητε τὸν βέλτιστον ,δέκα ἐτῶν ἡ πόλις οὐδὲν ἀγαθὸν ὑπὸ τούτου τοῦ ἀνδρὸς πείσεται .
ῥᾴδιον δὲ καὶ ἐντεῦθεν γνῶναι τὸν νόμον πονηρὸν ὄντα ·
μόνοι γὰρ αὐτῷ τῶν Ἑλλήνων χρώμεθα ,καὶ οὐδεμία τῶν ἄλλων πόλεων ἐθέλει μιμήσασθαι .
καίτοι ταῦτα διέγνωσται ἄριστα τῶν δογμάτων ,ἃ καὶ τοῖς πολλοῖς καὶ τοῖς ὀλίγοις ἁρμόττοντα μάλιστα τυγχάνει καὶ πλείστους ἐπιθυμητὰς ἔχει .
περὶ μὲν οὖν τούτων οὐκ οἶδ᾽ ὅ τι δεῖ μακρότερα λέγειν ·
πάντως γὰρ οὐδὲν ἂν πλεῖον εἰς τὸ παρὸν ποιήσαιμεν ·δέομαι δ᾽ ὑμῶν τῶν λόγων ἴσους καὶ κοινοὺς ἡμῖν ἐπιστάτας γενέσθαι ,καὶ πάντας ἄρχοντας περὶ τούτων καταστῆναι ,καὶ μήτε τοῖς λοιδορουμένοις μήτε τοῖς ὑπὲρ καιρὸν χαριζομένοις ἐπιτρέπειν ,ἀλλὰ τῷ μὲν θέλοντι λέγειν καὶ ἀκούειν εὐμενεῖς εἶναι ,τῷ δὲ ἀσελγαίνοντι καὶ θορυβοῦντι χαλεπούς .
ἀκούσαντες γὰρ ἕκαστον τῶν ὑπαρχόντων ἄμεινον βουλεύσεσθε περὶ ἡμῶν .
ἔστι δὲ περὶ τῆς μισοδημίας καὶ τῆς στασιωτείας βραχύς μοι λόγος καταλελειμμένος .
εἰ μὲν γὰρ ἄκριτος ἦν ,εἰκότως ἂν τῶν κατηγορούντων ἠκροᾶσθε καὶ ἐμοὶ ἀναγκαῖον ἦν ἀπολογεῖσθαι περὶ τούτων ·
ἐπειδὴ δὲ τετράκις ἀγωνιζόμενος ἀπέφυγον ,οὐκέτι δίκαιον ἡγοῦμαι λόγον οὐδένα περὶ τούτου γίγνεσθαι .
πρὶν μὲν γὰρ κριθῆναι οὐ ῥᾴδιον [ἦν] εἰδέναι τὰς αἰτίας ,οὔτ᾽ εἰ ψευδεῖς εἰσιν οὔτ᾽ εἰ ἀληθεῖς ·
ἀποφυγόντος δὲ ἢ καταγνωσθέντος τέλος ἔχει καὶ διώρισται τούτων ὁπότερόν ἐστιν .
ὥστε δεινὸν νομίζω τοὺς μὲν ἁλόντας μιᾷ ψήφῳ μόνον ἀποθνῄσκειν ,καὶ τὰ χρήματα δημεύεσθαι αὐτῶν ,τοὺς δὲ νικήσαντας πάλιν τὰς αὐτὰς κατηγορίας ὑπομένειν ,καὶ τοὺς δικαστὰς ἀπολέσαι μὲν κυρίους εἶναι ,σῷσαι δ᾽ ἀκύρους καὶ ἀτελεῖς φαίνεσθαι ,ἄλλως τε καὶ τῶν νόμων ἀπαγορευόντων δὶς περὶ τῶν αὐτῶν πρὸς τὸν αὐτὸν μὴ ἐξεῖναι δικάζεσθαι ,καὶ ὑμῶν ὀμωμοκότων χρῆσθαι τοῖς νόμοις .ὧν ἕνεκα περὶ ἐμαυτοῦ παραλιπὼν Ἀλκιβιάδου τὸν βίον ἀναμνῆσαι βούλομαι .καίτοι ἀπορῶ γε διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἁμαρτημάτων πόθεν ἄρξωμαι ,ἐμποδὼν ἁπάντων ὄντων .
περὶ μὲν οὖν μοιχείας καὶ γυναικῶν ἀλλοτρίων ἁρπαγῆς καὶ τῆς ἄλλης βιαιότητος καὶ παρανομίας καθ᾽ ἕκαστον εἰ δεήσειε λέγειν ,οὐκ ἂν ἐξαρκέσειεν ὁ παρὼν χρόνος ,ἅμα δὲ καὶ πολλοῖς ἀπεχθοίμην τῶν πολιτῶν ,φανερὰς τὰς συμφορὰς ποιῶν αὐτῶν .
ἃ δὲ περὶ τὴν πόλιν εἴργασται καὶ τοὺς προσήκοντας καὶ τῶν ἄλλων ἀστῶν καὶ ξένων τοὺς ἐντυγχάνοντας ,ἀποδείξω .
πρῶτον μὲν οὖν πείσας ὑμᾶς τὸν φόρον ταῖς πόλεσιν ἐξ ἀρχῆς τάξαι τὸν ὑπ᾽ Ἀριστείδου πάντων δικαιότατα τεταγμένον ,αἱρεθεὶς ἐπὶ τούτῳ δέκατος αὐτὸς μάλιστα διπλάσιον αὐτὸν ἑκάστοις τῶν συμμάχων ἐποίησεν ,ἐπιδείξας δ᾽ αὑτὸν φοβερὸν καὶ μέγα δυνάμενον ἰδίας ἀπὸ τῶν κοινῶν προσόδους κατεσκευάσατο .
σκέψασθε δὲ πῶς ἄν τις κακὰ μείζω τούτων κατασκευάσειεν ,εἰ τῆς σωτηρίας ἡμῖν πάσης διὰ τῶν συμμάχων οὔσης ,ὁμολογουμένως νῦν κάκιον ἢ πρότερον πραττόντων ,τὸν φόρον ἑκάστοις διπλασιάσειεν .
ὥστ᾽ εἴπερ ἡγεῖσθε πολίτην ἀγαθὸν Ἀριστείδην καὶ δίκαιον γεγονέναι ,τοῦτον προσήκει κάκιστον νομίζειν ,ὡς τἀναντία περὶ τῶν πόλεων ἐκείνῳ γιγνώσκοντα .
τοιγάρτοι διὰ ταῦτα πολλοὶ τὴν πατρίδα τὴν αὑτῶν ἀπολιπόντες φυγάδες γίγνονται καὶ εἰς Θουρίους οἰκήσοντες ἀπέρχονται .
δηλώσει δὲ ἡ τῶν συμμάχων ἔχθρα ,ὅταν πρῶτον ἡμῖν καὶ Λακεδαιμονίοις γένηται ναυτικὸς πόλεμος .
ἐγὼ δὲ νομίζω τὸν τοιοῦτον πονηρὸν εἶναι προστάτην ,ὅστις τοῦ παρόντος χρόνου ἐπιμελεῖται ,ἀλλὰ μὴ καὶ τοῦ μέλλοντος προνοεῖται ,καὶ τὰ ἥδιστα τῷ πλήθει ,παραλιπὼν τὰ βέλτιστα ,συμβουλεύει .
θαυμάζω δὲ τῶν πεπεισμένων Ἀλκιβιάδην δημοκρατίας ἐπιθυμεῖν ,τοιαύτης πολιτείας ἣ μάλιστα κοινότητα δοκεῖ ᾑρῆσθαι ,οἳ οὐδ᾽ ἀπὸ τῶν ἰδίων αὐτὸν θεῶνται ,ὁρῶντες τὴν πλεονεξίαν καὶ τὴν ὑπερηφανίαν ,ὃς τὴν Καλλίου γήμας ἀδελφὴν ἐπὶ δέκα ταλάντοις ,τελευτήσαντος Ἱππονίκου στρατηγοῦντος ἐπὶ Δηλίῳ ἕτερα τοσαῦτα προσεπράξατο ,λέγων ὡς ὡμολόγησεν ἐκεῖνος ,ὁπότε παῖς αὐτῷ ἐκ τῆς θυγατρὸς γένοιτο ,προσθήσειν ταῦτα .
λαβὼν δὲ τοσαύτην προῖκα ὅσην οὐδεὶς τῶν Ἑλλήνων ,οὕτως ὑβριστὴς ἦν ,ἐπεισάγων εἰς τὴν αὐτὴν οἰκίαν ἑταίρας ,καὶ δούλας καὶ ἐλευθέρας ,ὥστ᾽ ἠνάγκασε τὴν γυναῖκα σωφρονεστάτην οὖσαν ἀπολιπεῖν ,ἐλθοῦσαν πρὸς τὸν ἄρχοντα κατὰ τὸν νόμον .
οὗ δὴ μάλιστα τὴν αὑτοῦ δύναμιν ἐπεδείξατο ·
παρακαλέσας γὰρ τοὺς ἑταίρους ,ἁρπάσας ἐκ τῆς ἀγορᾶς τὴν γυναῖκα ᾤχετο βίᾳ ,καὶ πᾶσιν ἐδήλωσε καὶ τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν νόμων καὶ τῶν ἄλλων πολιτῶν καταφρονῶν .
οὐ τοίνυν ταῦτα μόνον ἐξήρκεσεν ,ἀλλὰ καὶ λαθραῖον θάνατον ἐπεβούλευσε Καλλίᾳ ,ἵνα τὸν οἶκον τὸν Ἱππονίκου κατάσχοι ,ὡς ἐναντίον πάντων ὑμῶν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ κατηγόρει ·καὶ τὰ χρήματα τῷ δήμῳ ἔδωκεν ,εἴ πως τελευτήσειεν ἄπαις ,φοβούμενος μὴ διὰ τὴν οὐσίαν ἀπόλοιτο .ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ ἔρημος οὐδ᾽ εὐαδίκητός ἐστιν ,ἐπεὶ διὰ τὸν πλοῦτον ἔχει πολλοὺς τοὺς βοηθήσοντας .
καίτοι ὅστις ὑβρίζει γυναῖκα τὴν ἑαυτοῦ καὶ τῷ κηδεστῇ θάνατον ἐπιβουλεύει ,τί χρὴ προσδοκᾶν τοῦτον περὶ τοὺς ἐντυχόντας τῶν πολιτῶν διαπράττεσθαι ; 
πάντες γὰρ ἄνθρωποι τοὺς οἰκείους τῶν ἀλλοτρίων ποιοῦνται περὶ πλείονος .
ὃ δὲ πάντων δεινότατόν ἐστι ,τοιοῦτος ὢν ὡς εὔνους τῷ δήμῳ τοὺς λόγους ποιεῖται ,καὶ τοὺς ἄλλους ὀλιγαρχικοὺς καὶ μισοδήμους ἀποκαλεῖ .
καὶ ὃν ἔδει τεθνάναι διὰ τὰ ἐπιτηδεύματα ,κατήγορος τῶν διαβεβλημένων ὑφ᾽ ὑμῶν αἱρεῖται ,καί φησι φύλαξ εἶναι τῆς πολιτείας ,οὐδενὶ τῶν ἄλλων Ἀθηναίων οὔτ᾽ ὅσον ὀλίγῳ πλέον ἀξιῶν ἔχειν ·
ἀλλ᾽ οὕτω σφόδρα καταπεφρόνηκεν ὥστε διατετέλεκεν ἁθρόους μὲν ὑμᾶς κολακεύων ,ἕνα δ᾽ ἕκαστον προπηλακίζων .
ὃς εἰς τοσοῦτον ἐλήλυθε τόλμης ,ὥστε πείσας Ἀγάθαρχον τὸν γραφέα συνεισελθεῖν [οἴκαδε] τὴν οἰκίαν ἐπηνάγκασε γράφειν ,δεομένου δὲ καὶ προφάσεις ἀληθεῖς λέγοντος ,ὡς οὐκ ἂν δύναιτο ταῦτα πράττειν ἤδη διὰ τὸ συγγραφὰς ἔχειν παρ᾽ ἑτέρων ,προεῖπεν αὐτῷ δήσειν ,εἰ μὴ πάνυ ταχέως γράφοι .ὅπερ ἐποίησε ·καὶ οὐ πρότερον ἀπηλλάγη ,πρὶν ἀποδρὰς ᾤχετο τετάρτῳ μηνί ,τοὺς φύλακας λαθών ,ὥσπερ παρὰ βασιλέως .οὕτω δ᾽ ἀναίσχυντός ἐστιν ,ὥστε προσελθὼν ἐνεκάλει αὐτῷ ὡς ἀδικούμενος ,καὶ οὐχ ὧν ἐβιάσατο μετέμελεν αὐτῷ ,ἀλλ᾽ ὅτι κατέλιπε τὸ ἔργον ἠπείλει ,καὶ οὔτε τῆς 
οὐδὲν γὰρ ἧττον ἐδεδέκει τῶν ὁμολογουμένων δούλων .
ἀγανακτῶ δ᾽ ἐνθυμούμενος ὑμῖν μὲν οὐδὲ τοὺς κακούργους ἀσφαλὲς εἰς τὸ δεσμωτήριον ὂν ἀπάγειν ,διὰ τὸ χιλίας δραχμὰς τετάχθαι ἀποτεῖσαι ὃς ἂν τὸ πέμπτον μέρος μὴ μεταλάβῃ τῶν ψήφων ·ὁ δὲ τοσοῦτον χρόνον εἵρξας καὶ ἐπαναγκάζων γράφειν οὐδὲν κακὸν πέπονθεν ,ἀλλὰ διὰ ταῦτα σεμνότερος δοκεῖ καὶ φοβερώτερος εἶναι .καὶ πρὸς μὲν τὰς ἄλλας πόλεις ἐν τοῖς συμβόλοις συντιθέμεθα μὴ ἐξεῖναι μήθ᾽ εἷρξαι μήτε δῆσαι τὸν ἐλεύθερον ·ἐὰν δέ τις παραβῇ ,μεγάλην ζημίαν ἐπὶ τούτοις ,ἔθεμεν ·τούτου δὲ τοιαῦτα πράξαντος οὐδεμίαν οὐδεὶς οὔτ᾽ ἰδίαν οὔτε δημοσίαν τιμωρίαν ποιεῖται .
νομίζω δὲ ταύτην εἶναι σωτηρίαν ἅπασι ,πείθεσθαι τοῖς ἄρχουσι καὶ τοῖς νόμοις ·
ὅστις δὲ ὑπερορᾷ ταῦτα ,τὴν μεγίστην φυλακὴν ἀνῄρηκε τῆς πόλεως .
δεινὸν μὲν οὖν ἐστι καὶ ὑπὸ τῶν ἀγνοούντων τὰ δίκαια πάσχειν κακῶς ,πολὺ δὲ χαλεπώτερον ,ὅταν τις ἐπιστάμενος τὰ διαφέροντα παραβαίνειν τολμᾷ ·
φανερῶς γὰρ ἐνδείκνυται ,ὥσπερ οὗτος ,οὐκ αὐτὸς τοῖς νόμοις τοῖς τῆς πόλεως ,ἀλλ᾽ ὑμᾶς τοῖς αὑτοῦ τρόποις ἀκολουθεῖν ἀξιῶν .
ἐνθυμήθητε δὲ Ταυρέαν ,ὃς ἀντιχορηγὸς ἦν Ἀλκιβιάδῃ παισί .
κελεύοντος δὲ τοῦ νόμου τῶν χορευτῶν ἐξάγειν ὃν ἄν τις βούληται ξένον ἀγωνιζόμενον ,οὐκ ἐξὸν ἐπιχειρήσαντα κωλύειν ,ἐναντίον ὑμῶν καὶ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων τῶν θεωρούντων καὶ τῶν ἀρχόντων ἁπάντων παρόντων τῶν ἐν τῇ πόλει τύπτων ἐξήλασεν αὐτόν ,καὶ τῶν θεατῶν συμφιλονικούντων ἐκείνῳ καὶ μισούντων τοῦτον ,ὥστε τῶν χορῶν τὸν μὲν ἐπαινούντων ,τοῦ δ᾽ ἀκροάσασθαι οὐκ ἐθελόντων ,οὐδὲν πλέον ἔπραξεν ·
ἀλλὰ τῶν κριτῶν οἱ μὲν φοβούμενοι οἱ δὲ χαριζόμενοι νικᾶν ἔκριναν αὐτόν ,περὶ ἐλάττονος ποιούμενοι τὸν ὅρκον ἢ τοῦτον .
εἰκότως δέ μοι δοκοῦσιν οἱ κριταὶ ὑπέρχεσθαι Ἀλκιβιάδην ,ὁρῶντες Ταυρέαν μὲν τοσαῦτα χρήματα ἀναλώσαντα προπηλακιζόμενον ,τὸν δὲ τοιαῦτα παρανομοῦντα μέγιστον δυνάμενον .
αἴτιοι δ᾽ ὑμεῖς ,οὐ τιμωρούμενοι τοὺς ὑβρίζοντας ,καὶ τοὺς μὲν λάθρᾳ ἀδικοῦντας κολάζοντες ,τοὺς δὲ φανερῶς ἀσελγαίνοντας θαυμάζοντες .τοιγάρτοι τῶν νέων αἱ διατριβαὶ οὐκ ἐν τοῖς γυμνασίοις ,ἀλλ᾽ ἐν τοῖς δικαστηρίοις εἰσί ,καὶ στρατεύονται μὲν οἱ πρεσβύτεροι ,δημηγοροῦσι δὲ οἱ νεώτεροι ,παραδείγματι τούτῳ χρώμενοι ,ὃς τηλικαύτας ποιεῖται τῶν ἁμαρτημάτων ὑπερβολάς ,ὥστε περὶ τῶν Μηλίων γνώμην ἀποφηνάμενος ἐξανδραποδίζεσθαι ,πριάμενος γυναῖκα τῶν αἰχμαλώτων υἱὸν ἐξ αὐτῆς πεποίηται ,ὃς τοσούτῳ παρανομωτέρως Αἰγίσθου γέγονεν ,ὥστ᾽ ἐκ τῶν ἐχθίστων ἀλλήλοις πέφυκε ,καὶ τῶν οἰκειοτάτων ὑπάρχει αὐτῷ τὰ ἔσχατα τοὺς μὲν πεποιηκέναι 
ἄξιον δὲ τὴν τόλμαν αὐτοῦ σαφέστερον ἔτι διελθεῖν .
ἐκ ταύτης γὰρ παιδοποιεῖται τῆς γυναικός ,ἣν ἀντ᾽ ἐλευθέρας δούλην κατέστησε ,καὶ ἧς τὸν πατέρα καὶ τοὺς προσήκοντας ἀπέκτεινε ,καὶ [ἧς] τὴν πόλιν ἀνάστατον πεποίηκεν ,ὡς ἂν μάλιστα τὸν υἱὸν ἐχθρὸν ἑαυτῷ καὶ τῇ πόλει ποιήσειε ·
τοσαύταις ἀνάγκαις κατείληπται μισεῖν .
ἀλλ᾽ ὑμεῖς ἐν μὲν ταῖς τραγῳδίαις τοιαῦτα θεωροῦντες δεινὰ νομίζετε ,γιγνόμενα δ᾽ ἐν τῇ πόλει ὁρῶντες οὐδὲν φροντίζετε .καίτοι ἐκεῖνα μὲν οὐκ ἐπίστασθε πότερον οὕτω γεγένηται ἢ πέπλασται ὑπὸ τῶν ποιητῶν ·
ταῦτα δὲ σαφῶς εἰδότες οὕτω παρανόμως πεπραγμένα ῥᾳθύμως φέρετε .
πρὸς δὲ τούτοις τολμῶσί τινες περὶ αὐτοῦ λέγειν ὡς οὐδὲ γεγένηται οὐδεὶς πώποτε τοιοῦτος .
ἐγὼ δὲ νομίζω μέγιστα κακὰ τὴν πόλιν ὑπὸ τούτου πείσεσθαι ,καὶ τηλικούτων πραγμάτων εἰς τὸν λοιπὸν χρόνον αἴτιον δόξειν ,ὥστε μηδένα τῶν προτέρων ἀδικημάτων μεμνῆσθαι ·
ἀνέλπιστον γὰρ οὐδέν ,τὸν τὴν ἀρχὴν τοῦ βίου τοιαύτην κατασκευασάμενον καὶ τὴν τελευτὴν ὑπερβάλλουσαν ποιήσασθαι .
ἔστι δὲ σωφρόνων ἀνδρῶν φυλάττεσθαι τῶν πολιτῶν τοὺς ὑπεραυξανομένους ,ἐνθυμουμένους ὑπὸ τῶν τοιούτων τὰς τυραννίδας καθισταμένας .
ἡγοῦμαι δ᾽ αὐτὸν πρὸς ταῦτα μὲν οὐδὲν ἀντερεῖν ,λέξειν δὲ περὶ τῆς νίκης τῆς Ὀλυμπιάσι ,καὶ περὶ πάντων μᾶλλον ἢ τῶν κατηγορηθέντων ἀπολογήσεσθαι .
ἐξ αὐτῶν δὲ τούτων ἐπιδείξω αὐτὸν ἐπιτηδειότερον τεθνάναι μᾶλλον ἢ σῴζεσθαι .
διηγήσομαι δ᾽ ὑμῖν .
Διομήδης ἦλθε ζεῦγος ἵππων ἄγων Ὀλυμπίαζε ,κεκτημένος μὲν οὐσίαν μετρίαν ,στεφανῶσαι δὲ ἀπὸ τῶν ὑπαρχόντων τὴν πόλιν καὶ τὴν οἰκίαν βουλόμενος ,λογιζόμενος τοὺς ἀγῶνας τοὺς ἱππικοὺς τύχῃ τοὺς πλείστους κρινομένους .τοῦτον Ἀλκιβιάδης πολίτην ὄντα καὶ οὐ τὸν ἐπιτυχόντα ,δυνάμενος παρὰ τοῖς ἀγωνοθέταις τῶν Ἠλείων ,τὸ ζεῦγος ἀφελόμενος αὐτὸς ἠγωνίζετο .
καίτοι τί ἂν ἐποίησεν ,εἴ τις τῶν συμμάχων τῶν ὑμετέρων ἀφίκετο ζεῦγος ἵππων ἔχων ; 
ἦ που ταχέως ἐπέτρεψεν ἂν ἀνταγωνίζεσθαι ἑαυτῷ ,ὃς Ἀθηναῖον ἄνδρα βιασάμενος τοῖς ἀλλοτρίοις ἐτόλμησεν ἵπποις ἁμιλλᾶσθαι ,δηλώσας τοῖς Ἕλλησι μηδὲν θαυμάζειν ἄν τινα αὐτῶν βιάσηται ,ἐπεὶ καὶ τοῖς πολίταις οὐκ ἐξ ἴσου χρῆται ,ἀλλὰ τοὺς μὲν ἀφαιρούμενος ,τοὺς δὲ τύπτων ,τοὺς δὲ εἱργνύων ,τοὺς δὲ χρήματα πραττόμενος ,οὐδενὸς ἀξίαν τὴν δημοκρατίαν ἀποφαίνει ,τοὺς μὲν λόγους δημαγωγοῦ τὰ δ᾽ ἔργα τυράννου παρέχων ,καταμαθὼν ὑμᾶς τοῦ μὲν ὀνόματος φροντίζοντας ,τοῦ δὲ πράγματος ἀμελοῦντας .
τοσοῦτον δὲ διαφέρει Λακεδαιμονίων ,ὥστ᾽ ἐκεῖνοι μὲν καὶ ὑπὸ τῶν συμμάχων ἀνταγωνιζομένων ἀνέχονται ἡττώμενοι ,οὗτος δὲ οὐδ᾽ ὑπὸ τῶν πολιτῶν ,ἀλλὰ φανερῶς εἴρηκεν οὐκ ἐπιτρέψειν τοῖς ἀντεπιθυμοῦσί τινος .
εἶτ᾽ ἐκ τῶν τοιούτων ἀναγκαῖον τὰς πόλεις τῶν ἡμετέρων πολεμίων ἐπιθυμεῖν ,ἡμᾶς δὲ μισεῖν .
ἵνα δὲ μὴ μόνον Διομήδην ,ἀλλὰ καὶ τὴν πόλιν ὅλην ὑβρίζων ἐπιδείξειε ,τὰ πομπεῖα παρὰ τῶν ἀρχιθεώρων αἰτησάμενος ,ὡς εἰς τἀπινίκια τῇ προτεραίᾳ τῆς θυσίας χρησόμενος ,ἐξηπάτησε καὶ ἀποδοῦναι οὐκ ἤθελε ,βουλόμενος τῇ ὑστεραίᾳ πρότερος τῆς πόλεως χρήσασθαι τοῖς χρυσοῖς χερνιβίοις καὶ θυμιατηρίοις .
ὅσοι μὲν οὖν τῶν ξένων μὴ ἐγίγνωσκον ἡμέτερα ὄντα ,τὴν πομπὴν τὴν κοινὴν ὁρῶντες ὑστέραν οὖσαν τῆς Ἀλκιβιάδου τοῖς τούτου πομπείοις χρῆσθαι ἐνόμιζον ἡμᾶς ·
ὅσοι δὲ ἢ παρὰ τῶν πολιτῶν ἤκουον ἢ καὶ ἐπεγίγνωσκον τὰ τούτου ,κατεγέλων ἡμῶν ,ὁρῶντες ἕνα ἄνδρα μεῖζον ἁπάσης τῆς πόλεως δυνάμενον .
σκέψασθε δὲ καὶ τὴν ἄλλην ἀποδημίαν τὴν εἰς Ὀλυμπίαν ὡς διέθετο .
τούτῳ σκηνὴν μὲν Περσικὴν Ἐφέσιοι διπλασίαν τῆς δημοσίας ἔπηξαν ,ἱερεῖα δὲ καὶ τοῖς ἵπποις ἐφόδια Χῖοι παρεσκεύασαν ,οἶνον δὲ καὶ τὰ ἄλλα ἀναλώματα Λεσβίοις προσέταξε .καὶ οὕτως εὐτυχής ἐστιν ,ὥστε τοὺς Ἕλληνας τῆς παρανομίας καὶ τῆς δωροδοκίας μάρτυρας κεκτημένος οὐδεμίαν δέδωκε δίκην ,ἀλλὰ ὁπόσοι μὲν ἄρχοντες ἐν μιᾷ πόλει γεγένηνται ,ὑπεύθυνοί εἰσιν ,ὁ δὲ πάντων τῶν συμμάχων ἄρχων καὶ χρήματα λαμβάνων οὐδενὸς τούτων ὑπόδικός ἐστιν ,ἀλλὰ τοιαῦτα διαπεπραγμένος σίτησιν ἐν Πρυτανείῳ ἔλαβε ,καὶ προσέτι πολλῇ τῇ νίκῃ χρῆται ,ὥσπερ οὐ πολὺ μᾶλλον ἠτιμακὼς ἢ ἐστεφανωκὼς τὴν πόλιν .εἰ δὲ 
οὗτος δ᾽ ἐπιτηδεύων ἅπαντα πολυτελέστατα διπλασίαν οὐσίαν κέκτηται .
καίτοι ὑμεῖς γε νομίζετε τοὺς φειδομένους καὶ τοὺς ἀκριβῶς διαιτωμένους φιλοχρημάτους εἶναι ,οὐκ ὀρθῶς γιγνώσκοντες ·οἱ γὰρ μεγάλα δαπανώμενοι πολλῶν δεόμενοι αἰσχροκερδέστατοί εἰσιν .
αἴσχιστον δὲ φανήσεσθε ποιοῦντες ,εἰ τοῦτον μὲν ἀγαπᾶτε τὸν ἀπὸ τῶν ὑμετέρων χρημάτων ταῦτα κατεργασάμενον ,Καλλίαν δὲ τὸν Διδυμίου ,τῷ σώματι νικήσαντα πάντας τοὺς στεφανηφόρους ἀγῶνας ,ἐξωστρακίσατε πρὸς τοῦτο οὐδὲν ἀποβλέψαντες ,ὃς ἀπὸ τῶν ἑαυτοῦ πόνων ἐτίμησε τὴν πόλιν .
ἀναμνήσθητε δὲ καὶ τοὺς προγόνους ,ὡς ἀγαθοὶ καὶ σώφρονες ἦσαν ,οἵτινες ἐξωστράκισαν Κίμωνα διὰ παρανομίαν ,ὅτι τῇ ἀδελφῇ τῇ ἑαυτοῦ συνῴκησε .καίτοι οὐ μόνον αὐτὸς Ὀλυμπιονίκης ἦν ,ἀλλὰ καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ Μιλτιάδης .
ἀλλ᾽ ὅμως οὐδὲν ὑπελογίζοντο τὰς νίκας ·
οὐ γὰρ ἐκ τῶν ἀγώνων ἀλλ᾽ ἐκ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἔκρινον αὐτόν .
ἀλλὰ μὴν εἰ δεῖ κατὰ γένος σκοπεῖν ,ἐμοὶ μὲν οὐδαμόθεν προσήκει τούτου τοῦ πράγματος - οὐδὲ ἔστιν οὐδεὶς ὅστις ἂν ἀποδείξειε τῶν ἡμετέρων οὐδένα τῇ συμφορᾷ ταύτῃ χρησάμενον - Ἀλκιβιάδῃ δὲ μάλιστα πάντων Ἀθηναίων .καὶ γὰρ ὁ τῆς μητρὸς πατὴρ Μεγακλῆς καὶ ὁ πάππος Ἀλκιβιάδης δὶς ἐξωστρακίσθησαν ἀμφότεροι ,ὥστ᾽ οὐδὲν θαυμαστὸν οὐδ᾽ ἄτοπον πείσεται τῶν αὐτῶν τοῖς προγόνοις ἀξιούμενος .καὶ μὴν οὐδ᾽ ἂν αὐτὸς ἐπιχειρήσειεν ἀντειπεῖν ,ὡς οὐ τῶν ἄλλων ἐκεῖνοι παρανομώτατοι ὄντες τούτου σωφρονέστεροι καὶ δικαιότεροι ἦσαν ,ἐπεὶ τῶν γε τούτῳ πεπραγμένων οὐδ᾽ ἂν εἷς ἀξίως κατηγορῆσαι δύναιτο .
νομίζω δὲ καὶ τὸν θέντα τὸν νόμον ταύτην τὴν διάνοιαν ἔχειν ·
ἀποβλέψαντα τῶν πολιτῶν πρὸς τοὺς κρείττους τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν νόμων ,ἐπειδὴ παρὰ τῶν τοιούτων οὐκ ἔστιν ἰδίᾳ δίκην λαβεῖν ,δημοσίαν τιμωρίαν ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων κατασκευάσαι .
ἐγὼ μὲν τοίνυν ἔν τε τῷ κοινῷ κέκριμαι τετράκις ,ἰδίᾳ τε οὐδένα διεκώλυσα δικάζεσθαι βουλόμενον ·
Ἀλκιβιάδης δὲ τοιαῦτα ἐργασάμενος οὐδεμίαν πώποτε δίκην ὑποσχεῖν ἐτόλμησεν .
οὕτω γὰρ χαλεπός ἐστιν ,ὥστε οὐ περὶ τῶν παρεληλυθότων ἀδικημάτων αὐτὸν τιμωροῦνται ,ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῶν μελλόντων φοβοῦνται ,καὶ τοῖς μὲν πεπονθόσι κακῶς ἀνέχεσθαι λυσιτελεῖ ,τούτῳ δὲ οὐκ ἐξαρκεῖ ,εἰ μὴ καὶ τὸ λοιπὸν ὅ τι ἂν βούληται διαπράξεται .καίτοι οὐ δήπου ,ὦ Ἀθηναῖοι ,ὀστρακισθῆναι μὲν ἐπιτήδειός εἰμι ,τεθνάναι δὲ οὐκ ἄξιος ,οὐδὲ κρινόμενος μὲν ἀποφυγεῖν ,ἄκριτος δὲ φεύγειν ,οὐδὲ τοσαυτάκις ἀγωνιζόμενος [καὶ] νικήσας δικαίως ἂν πάλιν δόξαιμι δι᾽ ἐκεῖνα ἐκπεσεῖν .
ἀλλὰ γὰρ ἴσως μετὰ μικρᾶς διαβολῆς ἢ φαύλων κατηγόρων ἢ διὰ τῶν ἐπιτυχόντων ἐχθρῶν ἐκινδύνευον ,ἀλλ᾽ οὐ διὰ τῶν ἐρρωμενεστάτων καὶ λέγειν καὶ πράττειν ,οἵ τινες δύο τῶν τὴν αὐτὴν αἰτίαν ἐχόντων ἐμοὶ ἀπέκτειναν .
οὔκουν τοὺς τοιούτους δίκαιον ἐκβάλλειν ,οὓς πολλάκις ἐλέγχοντες εὑρίσκετε μηδὲν ἀδικοῦντας ,ἀλλὰ τοὺς μὴ θέλοντας ὑποσχεῖν τῇ πόλει περὶ τοῦ βίου λόγον .
δεινὸν δέ μοι δοκεῖ εἶναι ,εἰ μέν τις ἀπολογεῖσθαι ἀξιώσειεν ὑπὲρ τῶν ἀποθανόντων ὡς ἀδίκως ἀπολώλασιν ,οὐκ ἂν ἀνασχέσθαι τῶν ἐπιχειρούντων ·
εἰ δέ τις τῶν ἀποφυγόντων πάλιν περὶ τῆς αὐτῆς αἰτίας κατηγορεῖ ,πῶς οὐ δίκαιον περὶ τοὺς ζῶντας καὶ τοὺς τεθνηκότας τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχειν ; 
ἔστι μὲν οὖν Ἀλκιβιάδου μήτε αὐτὸν τῶν νόμων καὶ τῶν ὅρκων φροντίζειν ,ὑμᾶς τε παραβαίνειν ἐπιχειρεῖν διδάσκειν ,καὶ τοὺς μὲν ἄλλους ἐκβάλλειν καὶ ἀποκτείνειν ἀνηλεῶς ,αὐτὸν δὲ ἱκετεύειν καὶ δακρύειν οἰκτρῶς .καὶ ταῦτα μὲν οὐ θαυμάζω ·πολλῶν γὰρ αὐτῷ κλαυμάτων ἄξια εἴργασται ·ἐνθυμοῦμαι δὲ τίνας ποτὲ καὶ πείσει δεόμενος ,πότερα τοὺς νεωτέρους ,οὓς πρὸς τὸ πλῆθος διαβέβληκεν ἀσελγαίνων καὶ τὰ γυμνάσια καταλύων καὶ παρὰ τὴν ἡλικίαν πράττων ,ἢ τοὺς πρεσβυτέρους ,οἷς οὐδὲν ὁμοίως βεβίωκεν ,ἀλλὰ τῶν ἐπιτηδευμάτων αὐτῶν καταπεφρόνηκεν ; οὐ μόνον δὲ αὐτῶν ἕνεκα τῶν παρανομούντων ,ἵνα 
βούλομαι δ᾽ ὑμᾶς ἀναμνῆσαι τῶν ἐμοὶ πεπραγμένων .
ἐγὼ γὰρ πρεσβεύσας εἰς Θετταλίαν καὶ εἰς Μακεδονίαν καὶ εἰς Μολοσσίαν καὶ εἰς Θεσπρωτίαν καὶ εἰς Ἰταλίαν καὶ εἰς Σικελίαν τοὺς μὲν διαφόρους ὄντας διήλλαξα ,τοὺς δ᾽ ἐπιτηδείους ἐποίησα ,τοὺς δ᾽ ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν ἀπέστησα .
καίτοι εἰ τῶν πρεσβευόντων ἕκαστος τὰ αὐτὰ ἐποίησεν ,ὀλίγους ἂν πολεμίους εἴχετε καὶ πολλοὺς συμμάχους ἐκέκτησθε .
περὶ δὲ τῶν λῃτουργιῶν οὐκ ἀξιῶ μεμνῆσθαι ,πλὴν κατὰ τοσοῦτον ,ὅτι τὰ προσταττόμενα δαπανῶ οὐκ ἀπὸ τῶν κοινῶν ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν ἰδίων .
καίτοι τυγχάνω νενικηκὼς εὐανδρίᾳ καὶ λαμπάδι καὶ τραγῳδοῖς ,οὐ τύπτων τοὺς ἀντιχορηγοῦντας ,οὐδ᾽ αἰσχυνόμενος εἰ τῶν νόμων ἔλαττον δύναμαι .
τοὺς οὖν τοιούτους τῶν πολιτῶν πολὺ μᾶλλον ἐπιτηδείους ἡγοῦμαι μένειν ἢ φεύγειν .
νέος μὲν καὶ ἄπειρος δικῶν ἔγωγε ἔτι ,δεινῶς δὲ καὶ ἀπόρως ἔχει μοι περὶ τοῦ πράγματος ,ὦ ἄνδρες ,τοῦτο μὲν εἰ ἐπισκήψαντος τοῦ πατρὸς ἐπεξελθεῖν τοῖς αὑτοῦ φονεῦσι μὴ ἐπέξειμι ,τοῦτο δὲ εἰ ἐπεξιόντι ἀναγκαίως ἔχει οἷς ἥκιστα ἐχρῆν ἐν διαφορᾷ καταστῆναι ,ἀδελφοῖς ὁμοπατρίοις καὶ μητρὶ ἀδελφῶν .ἡ γὰρ τύχη καὶ αὐτοὶ οὗτοι ἠνάγκασαν ἐμοὶ πρὸς τούτους αὐτοὺς τὸν ἀγῶνα καταστῆναι ,οὓς εἰκὸς ἦν τῷ μὲν τεθνεῶτι τιμωροὺς γενέσθαι ,τῷ δ᾽ ἐπεξιόντι βοηθούς .
νῦν δὲ τούτων τἀναντία γεγένηται ·
αὐτοὶ γὰρ οὗτοι καθεστᾶσιν ἀντίδικοι καὶ φονῆς ,ὡς καὶ ἐγὼ καὶ ἡ γραφὴ λέγει .
δέομαι δ᾽ ὑμῶν ,ὦ ἄνδρες ,ἐὰν ἐπιδείξω ἐξ ἐπιβουλῆς καὶ προβουλῆς τὴν τούτων μητέρα φονέα οὖσαν τοῦ ἡμετέρου πατρός ,καὶ μὴ ἅπαξ ἀλλὰ καὶ πολλάκις ἤδη ληφθεῖσαν τὸν θάνατον τὸν ἐκείνου ἐπ᾽ αὐτοφώρῳ μηχανωμένην ,τιμωρῆσαι πρῶτον μὲν τοῖς νόμοις τοῖς ὑμετέροις ,οὓς παρὰ τῶν θεῶν καὶ τῶν προγόνων διαδεξάμενοι κατὰ τὸ αὐτὸ ἐκείνοις περὶ τῆς καταψηφίσεως δικάζετε ,δεύτερον δ᾽ ἐκείνῳ τῷ τεθνηκότι ,καὶ ἅμα ἐμοὶ μόνῳ ἀπολελειμμένῳ βοηθῆσαι .
ὑμεῖς γάρ μοι ἀναγκαῖοι .
οὓς γὰρ ἐχρῆν τῷ μὲν τεθνεῶτι τιμωροὺς γενέσθαι ,ἐμοὶ δὲ βοηθούς ,οὗτοι τοῦ μὲν τεθνεῶτος φονῆς γεγένηνται ,ἐμοὶ δ᾽ ἀντίδικοι καθεστᾶσι .
πρὸς τίνας οὖν ἔλθῃ τις βοηθούς ,ἢ ποῖ τὴν καταφυγὴν ποιήσεται ἄλλοθι ἢ πρὸς ὑμᾶς καὶ τὸ δίκαιον ; 
θαυμάζω δ᾽ ἔγωγε καὶ τοῦ ἀδελφοῦ ,ἥντινά ποτε γνώμην ἔχων ἀντίδικος καθέστηκε πρὸς ἐμέ ,καὶ εἰ νομίζει τοῦτο εὐσέβειαν εἶναι ,τὸ τὴν μητέρα μὴ προδοῦναι .ἐγὼ δ᾽ ἡγοῦμαι πολὺ ἀνοσιώτερον εἶναι ἀφεῖναι τοῦ τεθνεῶτος τὴν τιμωρίαν ,ἄλλως τε καὶ τοῦ μὲν ἐκ προβουλῆς ἀκουσίως ἀποθανόντος ,τῆς δὲ ἑκουσίως ἐκ προνοίας ἀποκτεινάσης .καὶ οὐ τοῦτό γ᾽ ἐρεῖ ,ὡς εὖ οἶδεν ὅτι οὐκ ἀπέκτεινεν ἡ μήτηρ αὐτοῦ τὸν πατέρα τὸν ἡμέτερον ·ἐν οἷς μὲν γὰρ αὐτῷ ἐξουσία ἦν σαφῶς εἰδέναι παρὰ τῆς βασάνου ,οὐκ ἠθέλησεν ·
ἐν οἷς δ᾽ οὐκ ἦν πυθέσθαι ,τοῦτ᾽ αὐτὸ προὐθυμήθη .
καίτοι αὐτὸ τοῦτο ἐχρῆν ,ὃ καὶ ἐγὼ προὐκαλούμην ,προθυμηθῆναι ,ὅπως τὸ πραχθὲν ᾖ ἀληθῶς ἐπεξελθεῖν .
μὴ γὰρ ὁμολογούντων τῶν ἀνδραπόδων οὗτός τ᾽ εὖ εἰδὼς ἂν ἀπελογεῖτο καὶ ἀντέσπευδε πρὸς ἐμέ ,καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ ἀπήλλακτο ἂν ταύτης τῆς αἰτίας .
ὅπου δὲ μὴ ἠθέλησεν ἔλεγχον ποιήσασθαι τῶν πεπραγμένων ,πῶς περί γ᾽ ὧν οὐκ ἠθέλησε πυθέσθαι ,ἐγχωρεῖ αὐτῷ περὶ τούτων εἰδέναι ; 
[πῶς οὖν περὶ τούτων ,ὦ δικάζοντες ,αὐτὸν εἰκὸς εἰδέναι ,ὧν γε τὴν ἀλήθειαν οὐκ εἴληφε ; 
] 
τί ποτε ἀπολογήσεσθαι μέλλει μοι ; 
ἐκ μὲν γὰρ τῆς τῶν ἀνδραπόδων βασάνου εὖ ᾔδει ὅτι οὐχ οἷόν τ᾽ ἦν αὐτῇ σωθῆναι ,ἐν δὲ τῷ μὴ βασανισθῆναι ἡγεῖτο τὴν σωτηρίαν εἶναι ·τὰ γὰρ γενόμενα ἐν τούτῳ ἀφανισθῆναι ᾠήθησαν .πῶς οὖν εὔορκα ἀντομωμοκὼς ἔσται φάσκων εὖ εἰδέναι ,ὃς οὐκ ἠθέλησε σαφῶς πυθέσθαι ἐμοῦ ἐθέλοντος τῇ δικαιοτάτῃ βασάνῳ χρήσασθαι περὶ τούτου τοῦ πράγματος ; 
τοῦτο μὲν γὰρ ἠθέλησα μὲν τὰ τούτων ἀνδράποδα βασανίσαι ,ἃ συνῄδει καὶ πρότερον τὴν γυναῖκα ταύτην ,μητέρα δὲ τούτων ,τῷ πατρὶ τῷ ἡμετέρῳ θάνατον μηχανωμένην φαρμάκοις ,καὶ τὸν πατέρα εἰληφότα ἐπ᾽ αὐτοφώρῳ ,ταύτην τε οὐκ οὖσαν ἄπαρνον ,πλὴν οὐκ ἐπὶ θανάτῳ φάσκουσαν διδόναι ἀλλ᾽ ἐπὶ φίλτροις .
διὰ οὖν ταῦτα ἐγὼ βάσανον τοιαύτην ἠθέλησα ποιήσασθαι περὶ αὐτῶν ,γράψας ἐν γραμματείῳ ἃ ἐπαιτιῶμαι τὴν γυναῖκα ταύτην .
βασανιστὰς δὲ αὐτοὺς τούτους ἐκέλευον γίγνεσθαι ἐμοῦ παρόντος ,ἵνα μὴ ἀναγκαζόμενοι ἃ ἐγὼ ἐπερωτῴην λέγοιεν - ἀλλ᾽ ἐξήρκει μοι τοῖς ἐν τῷ γραμματείῳ χρῆσθαι ·
καὶ αὐτό μοι τοῦτο τεκμήριον δίκαιον γενέσθαι ,ὅτι ὀρθῶς καὶ δικαίως μετέρχομαι τὸν φονέα τοῦ πατρός - εἰ δὲ ἄπαρνοι γίγνοιντο ἢ λέγοιεν μὴ ὁμολογούμενα ,ἡ βάσανος ἀναγκάζοι τὰ γεγονότα κατηγορεῖν ·
αὕτη γὰρ καὶ τοὺς τὰ ψευδῆ παρεσκευασμένους λέγειν τἀληθῆ κατηγορεῖν ποιήσει .
καίτοι εὖ οἶδά γ᾽ ,εἰ οὗτοι πρὸς ἐμὲ ἐλθόντες ,ἐπειδὴ τάχιστα αὐτοῖς ἀπηγγέλθη ὅτι ἐπεξίοιμι τοῦ πατρὸς τὸν φονέα ,ἠθέλησαν τὰ ἀνδράποδα ἃ ἦν αὐτοῖς παραδοῦναι ,ἐγὼ δὲ μὴ ἠθέλησα παραλαβεῖν ,αὐτὰ ἂν ταῦτα μέγιστα τεκμήρια παρείχοντο ὡς οὐκ ἔνοχοί εἰσι τῷ φόνῳ .
νῦν δ᾽ ,ἐγὼ γάρ εἰμι τοῦτο μὲν ὁ θέλων αὐτὸς βασανιστὴς γενέσθαι ,τοῦτο δὲ τούτους αὐτοὺς κελεύων ἀντ᾽ ἐμοῦ βασανίσαι ,ἐμοὶ δήπου εἰκὸς ταὐτὰ ταῦτα τεκμήρια εἶναι ὡς εἰσὶν ἔνοχοι τῷ φόνῳ .
εἰ γὰρ τούτων ἐθελόντων διδόναι εἰς βάσανον ἐγὼ μὴ ἐδεξάμην ,τούτοις ἂν ἦν ταῦτα τεκμήρια .
τὸ αὐτὸ οὖν τοῦτο καὶ ἐμοὶ γενέσθω ,εἴπερ ἐμοῦ θέλοντος ἔλεγχον λαβεῖν τοῦ πράγματος αὐτοὶ μὴ ἠθέλησαν δοῦναι .
δεινὸν δ᾽ ἔμοιγε δοκεῖ εἶναι ,εἰ ὑμᾶς μὲν ζητοῦσιν αἰτεῖσθαι ὅπως αὐτῶν μὴ καταψηφίσησθε ,αὐτοὶ δὲ σφίσιν αὐτοῖς οὐκ ἠξίωσαν δικασταὶ γενέσθαι δόντες βασανίσαι τὰ αὑτῶν ἀνδράποδα .
περὶ μὲν οὖν τούτων οὐκ ἄδηλον ὅτι αὐτοὶ ἔφευγον τῶν πραχθέντων τὴν σαφήνειαν πυθέσθαι ·ᾔδεσαν γὰρ οἰκεῖον σφίσι τὸ κακὸν ἀναφανησόμενον ,ὥστε σιωπώμενον καὶ ἀβασάνιστον αὐτὸ ἐᾶσαι ἐβουλήθησαν .
ἀλλ᾽ οὐχ ὑμεῖς γε ,ὦ ἄνδρες ,ἔγωγ᾽ εὖ οἶδα ,ἀλλὰ σαφὲς ποιήσετε .
ταῦτα μὲν οὖν μέχρι τούτου ·
περὶ δὲ τῶν γενομένων πειράσομαι ὑμῖν διηγήσασθαι τὴν ἀλήθειαν ·
δίκη δὲ κυβερνήσειεν .
ὑπερῷόν τι ἦν τῆς ἡμετέρας οἰκίας ,ὃ εἶχε Φιλόνεως ὁπότ᾽ ἐν ἄστει διατρίβοι ,ἀνὴρ καλός τε κἀγαθὸς καὶ φίλος τῷ ἡμετέρῳ πατρί ·
καὶ ἦν αὐτῷ παλλακή ,ἣν ὁ Φιλόνεως ἐπὶ πορνεῖον ἔμελλε καταστῆσαι .
ταύτην οὖν [πυθομένη] ἡ μήτηρ τοῦ ἀδελφοῦ ἐποιήσατο φίλην .
αἰσθομένη δ᾽ ὅτι ἀδικεῖσθαι ἔμελλεν ὑπὸ τοῦ Φιλόνεω ,μεταπέμπεται ,καὶ ἐπειδὴ ἦλθεν ,ἔλεξεν αὐτῇ ὅτι καὶ αὐτὴ ἀδικοῖτο ὑπὸ τοῦ πατρὸς τοῦ ἡμετέρου ·
εἰ οὖν ἐθέλει πείθεσθαι ,ἔφη ἱκανὴ εἶναι ἐκείνῃ τε τὸν Φιλόνεων φίλον ποιῆσαι καὶ αὑτῇ τὸν ἐμὸν πατέρα ,εἶναι φάσκουσα αὑτῆς μὲν τοῦτο εὕρημα ,ἐκείνης δ᾽ ὑπηρέτημα .
ἠρώτα οὖν αὐτὴν εἰ ἐθελήσει διακονῆσαί οἱ ,καὶ ἣ ὑπέσχετο τάχιστα ,ὡς οἶμαι .
μετὰ ταῦτα ἔτυχε τῷ Φιλόνεῳ ἐν Πειραιεῖ ὄντα ἱερὰ Διὶ Κτησίῳ ,ὁ δὲ πατὴρ ὁ ἐμὸς εἰς Νάξον πλεῖν ἔμελλεν .
κάλλιστον οὖν ἐδόκει εἶναι τῷ Φιλόνεῳ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ ἅμα μὲν προπέμψαι εἰς τὸν Πειραιᾶ τὸν πατέρα τὸν ἐμὸν φίλον ὄντα ἑαυτῷ ,ἅμα δὲ θύσαντα τὰ ἱερὰ ἑστιᾶσαι ἐκεῖνον .
ἡ οὖν παλλακὴ τοῦ Φιλόνεω ἠκολούθει τῆς θυσίας ἕνεκεν .
καὶ ἐπειδὴ ἦσαν ἐν τῷ Πειραιεῖ ,οἷον εἰκός ,ἔθυεν .
καὶ ἐπειδὴ αὐτῷ ἐτέθυτο τὰ ἱερά ,ἐντεῦθεν ἐβουλεύετο ἡ ἄνθρωπος ὅπως ἂν αὐτοῖς τὸ φάρμακον δοίη ,πότερα πρὸ δείπνου ἢ ἀπὸ δείπνου .
ἔδοξεν οὖν αὐτῇ βουλευομένῃ βέλτιον εἶναι μετὰ δεῖπνον δοῦναι ,τῆς Κλυταιμνήστρας ταύτης [τῆς τούτου μητρὸς] ταῖς ὑποθήκαις ἅμα διακονοῦσαν .
καὶ τὰ μὲν ἄλλα μακρότερος ἂν εἴη λόγος περὶ τοῦ δείπνου ἐμοί τε διηγήσασθαι ὑμῖν τ᾽ ἀκοῦσαι ·ἀλλὰ πειράσομαι τὰ λοιπὰ ὡς ἐν βραχυτάτοις ὑμῖν διηγήσασθαι ,ὡς γεγένηται ἡ δόσις τοῦ φαρμάκου .ἐπειδὴ γὰρ ἐδεδειπνήκεσαν ,οἷον εἰκός ,ὁ μὲν θύων Διὶ Κτησίῳ κἀκεῖνον ὑποδεχόμενος ,ὁ δ᾽ ἐκπλεῖν τε μέλλων καὶ παρ᾽ ἀνδρὶ ἑταίρῳ αὑτοῦ δειπνῶν ,σπονδάς τ᾽ ἐποιοῦντο καὶ λιβανωτὸν ὑπὲρ αὑτῶν ἐπετίθεσαν .
ἡ δὲ παλλακὴ τοῦ Φιλόνεω τὴν σπονδὴν ἅμα ἐγχέουσα ἐκείνοις εὐχομένοις ἃ οὐκ ἔμελλε τελεῖσθαι ,ὦ ἄνδρες ,ἐνέχει τὸ φάρμακον .
καὶ ἅμα οἰομένη δεξιὸν ποιεῖν πλέον δίδωσι τῷ Φιλόνεῳ ,ἴσως ὡς ,εἰ δοίη πλέον ,μᾶλλον φιλησομένη ὑπὸ τοῦ Φιλόνεω ·οὔπω γὰρ ᾔδει ὑπὸ τῆς μητρυιᾶς τῆς ἐμῆς ἐξαπατωμένη ,πρὶν ἐν τῷ κακῷ ἤδη ἦν ·
τῷ δὲ πατρὶ τῷ ἡμετέρῳ ἔλασσον ἐνέχει .
καὶ ἐκεῖνοι ἐπειδὴ ἀπέσπεισαν ,τὸν ἑαυτῶν φονέα μεταχειριζόμενοι ἐκπίνουσιν ὑστάτην πόσιν .
ὁ μὲν οὖν Φιλόνεως εὐθέως παραχρῆμα ἀποθνῄσκει ,ὁ δὲ πατὴρ ὁ ἡμέτερος εἰς νόσον ἐμπίπτει ,ἐξ ἧς καὶ ἀπώλετο εἰκοσταῖος .ἀνθ᾽ ὧν ἡ μὲν διακονήσασα καὶ χειρουργήσασα ἔχει τὰ ἐπίχειρα ὧν ἀξία ἦν ,οὐδὲν αἰτία οὖσα - τῷ γὰρ δημοκοίνῳ τροχισθεῖσα παρεδόθη - ,ἡ δ᾽ αἰτία τε ἤδη καὶ ἐνθυμηθεῖσα ἕξει ,ἐὰν ὑμεῖς τε καὶ οἱ θεοὶ θέλωσιν .
σκέψασθε οὖν ὅσῳ δικαιότερα ὑμῶν δεήσομαι ἐγὼ ἢ ὁ ἀδελφός .
ἐγὼ μέν γε τῷ τεθνεῶτι ὑμᾶς κελεύω καὶ τῷ ἠδικημένῳ τὸν ἀΐδιον χρόνον τιμωροὺς γενέσθαι ·
οὗτος δὲ τοῦ μὲν τεθνεῶτος πέρι οὐδὲν ὑμᾶς αἰτήσεται ,ὃς ἄξιος καὶ ἐλέου καὶ βοηθείας καὶ τιμωρίας παρ᾽ ὑμῶν τυχεῖν ,ἀθέως καὶ ἀκλεῶς πρὸ τῆς εἱμαρμένης ὑφ᾽ ὧν ἥκιστα ἐχρῆν τὸν βίον ἐκλιπών ,ὑπὲρ δὲ τῆς ἀποκτεινάσης δεήσεται ἀθέμιτα καὶ ἀνόσια καὶ ἀτέλεστα καὶ ἀνήκουστα καὶ θεοῖς καὶ ὑμῖν ,δεόμενος ὑμῶν μὴ τιμωρῆσαι ἃ αὐτὴ ἑαυτὴν οὐκ ἔπεισε μὴ κακοτεχνῆσαι .ὑμεῖς δ᾽ οὐ τῶν ἀποκτεινάντων ἐστὲ βοηθοί ,ἀλλὰ τῶν ἐκ προνοίας ἀποθνῃσκόντων ,καὶ ταῦτα ὑφ᾽ ὧν ἥκιστα ἐχρῆν αὐτοὺς ἀποθνῄσκειν .ἤδη οὖν ἐν ὑμῖν ἐστι τοῦτ᾽ ὀρθῶς διαγνῶναι ,ὃ καὶ ποιήσατε 
ὑμεῖς δέ ,ὅπως διδῶσι δίκην οἱ ἀδικοῦντες ,τούτου γε ἕνεκα καὶ δικασταὶ ἐγένεσθε καὶ ἐκλήθητε .
καὶ ἐγὼ μὲν ἐπεξέρχομαι [λέγων] ,ἵνα δῷ δίκην ὧν ἠδίκηκε καὶ τιμωρήσω τῷ τε πατρὶ τῷ ἡμετέρῳ καὶ τοῖς νόμοις τοῖς ὑμετέροις ·ταύτῃ καὶ ἄξιόν μοι βοηθῆσαι ὑμᾶς ἅπαντας ,εἰ ἀληθῆ λέγω ·
οὗτος δὲ τἀναντία ,ὅπως ἡ τοὺς νόμους παριδοῦσα μὴ δῷ δίκην ὧν ἠδίκηκε ,ταύτῃ βοηθὸς καθέστηκε .
καίτοι πότερον δικαιότερον τὸν ἐκ προνοίας ἀποκτείναντα δοῦναι δίκην ἢ μή ; 
καὶ πότερον δεῖ οἰκτεῖραι μᾶλλον τὸν τεθνεῶτα ἢ τὴν ἀποκτείνασαν ; 
ἐγὼ μὲν οἶμαι τὸν τεθνεῶτα ·
καὶ γὰρ ἂν δικαιότερον καὶ ὁσιώτερον καὶ πρὸς θεῶν καὶ πρὸς ἀνθρώπων γίγνοιτο ὑμῖν .
ἤδη οὖν ἐγὼ ἀξιῶ ,ὥσπερ κἀκεῖνον ἀνελεημόνως καὶ ἀνοικτίστως αὕτη ἀπώλεσεν ,οὕτω καὶ αὐτήν ταύτην ἀπολέσθαι ὑπό τε ὑμῶν καὶ τοῦ δικαίου .
ἡ μὲν γὰρ ἑκουσίως καὶ βουλεύσασα τὸν θάνατον ἀπέκτεινεν ,ὁ δ᾽ ἀκουσίως καὶ βιαίως ἀπέθανε .
πῶς γὰρ οὐ βιαίως ἀπέθανεν ,ὦ ἄνδρες ; 
ὅς γ᾽ ἐκπλεῖν ἔμελλεν ἐκ τῆς γῆς τῆσδε ,παρά τε ἀνδρὶ φίλῳ αὑτοῦ εἱστιᾶτο ·ἡ δὲ πέμψασα τὸ φάρμακον καὶ κελεύσασα ἐκείνῳ δοῦναι πιεῖν ἀπέκτεινεν ἡμῶν τὸν πατέρα .πῶς οὖν ταύτην ἐλεεῖν ἄξιόν ἐστιν ἢ αἰδοῦς τυγχάνειν παρ᾽ ὑμῶν ἢ ἄλλου του ; ἥτις αὐτὴ οὐκ ἠξίωσεν ἐλεῆσαι τὸν ἑαυτῆς ἄνδρα ,ἀλλ᾽ ἀνοσίως καὶ αἰσχρῶς ἀπώλεσεν .οὕτω δέ τοι καὶ ἐλεεῖν ἐπὶ τοῖς ἀκουσίοις παθήμασι μᾶλλον προσήκει ἢ τοῖς ἑκουσίοις καὶ ἐκ προνοίας ἀδικήμασι καὶ ἁμαρτήμασι .καὶ ὥσπερ ἐκεῖνον αὕτη οὔτε θεοὺς οὔθ᾽ ἥρωας οὔτ᾽ ἀνθρώπους αἰσχυνθεῖσα οὐδὲ δείσασ᾽ ἀπώλεσεν ,οὕτω καὶ αὐτὴ 
πῶς γὰρ ἄν τις εὖ εἰδείη οἷς μὴ παρεγένετο αὐτός ; 
οὐ γὰρ δήπου μαρτύρων γ᾽ ἐναντίον οἱ ἐπιβουλεύοντες τοὺς θανάτους τοῖς πέλας μηχανῶνταί τε καὶ παρασκευάζουσιν ,ἀλλ᾽ ὡς μάλιστα δύνανται λαθραιότατα καὶ ὡς ἀνθρώπων μηδένα εἰδέναι ·
οἱ δ᾽ ἐπιβουλευόμενοι οὐδὲν ἴσασι ,πρίν γ᾽ ἤδη ἐν αὐτῷ ὦσι τῷ κακῷ καὶ γιγνώσκωσι τὸν ὄλεθρον ἐν ᾧ εἰσί .
τότε δέ ,ἐὰν μὲν δύνωνται καὶ φθάνωσι πρὶν ἀποθανεῖν ,καὶ φίλους καὶ ἀναγκαίους τοὺς σφετέρους αὐτῶν καλοῦσι καὶ μαρτύρονται ,καὶ λέγουσιν αὐτοῖς ὑφ᾽ ὧν ἀπόλλυνται ,καὶ ἐπισκήπτουσι τιμωρῆσαι σφίσιν αὐτοῖς ἠδικημένοις ·
ἃ κἀμοὶ παιδὶ ὄντι ὁ πατήρ ,τὴν ἀθλίαν καὶ τελευταίαν νόσον νοσῶν ,ἐπέσκηπτεν .
ἐὰν δὲ τούτων ἁμαρτάνωσι ,γράμματα γράφουσι ,καὶ οἰκέτας τοὺς σφετέρους αὐτῶν ἐπικαλοῦνται μάρτυρας ,καὶ δηλοῦσιν ὑφ᾽ ὧν ἀπόλλυνται .
κἀκεῖνος ἐμοὶ νέῳ ἔτι ὄντι ταῦτα ἐδήλωσε καὶ ἐπέστειλεν ,ὦ ἄνδρες ,οὐ τοῖς ἑαυτοῦ δούλοις .
ἐμοὶ μὲν οὖν διήγηται καὶ βεβοήθηται τῷ τεθνεῶτι καὶ τῷ νόμῳ ·ἐν ὑμῖν δ᾽ ἐστὶ σκοπεῖν τὰ λοιπὰ πρὸς ὑμᾶς αὐτοὺς καὶ δικάζειν τὰ δίκαια .
οἶμαι δὲ καὶ τοῖς θεοῖς τοῖς κάτω μέλειν οἳ ἠδίκηνται .
ὁπόσα μὲν τῶν πραγμάτων ὑπὸ τῶν ἐπιτυχόντων ἐπιβουλεύεται ,οὐ χαλεπὰ ἐλέγχεσθαί ἐστιν ·
ἂν δ᾽ οἱ ἱκανῶς μὲν πεφυκότες ,ἔμπειροι δὲ τῶν πραγμάτων ὄντες ,ἐν δὲ τούτῳ τῆς ἡλικίας καθεστῶτες ἐν ᾧ κράτιστοι φρονεῖν αὑτῶν εἰσι ,πράσσωσι ,χαλεποὶ καὶ γνωσθῆναι καὶ ἐλεγχθῆναί εἰσι ·
διὰ γὰρ τὸ μέγεθος τοῦ κινδύνου ἐκ πολλοῦ τὴν ἀσφάλειαν ὧν ἐπιβουλεύουσι σκοποῦντες ,οὐ πρότερον ἐπιχειροῦσιν ἢ πάσης ὑποψίας φυλακὴν ποιήσωνται .
γιγνώσκοντας οὖν ὑμᾶς χρὴ ταῦτα ,κἂν ὁτιοῦν εἰκὸς παραλάβητε ,σφόδρα πιστεύειν αὐτῷ .
ἡμεῖς δ᾽ οἱ ἐπεξερχόμενοι τὸν φόνον οὐ τὸν αἴτιον ἀφέντες τὸν ἀναίτιον διώκομεν ·
σαφῶς γὰρ οἴδαμεν ὅτι πάσης τῆς πόλεως μιαινομένης ὑπ᾽ αὐτοῦ ,ἕως ἂν διωχθῇ ,τό τ᾽ ἀσέβημα ἡμέτερον γίγνεται ,τῆς θ᾽ ὑμετέρας ἁμαρτίας ἡ ποινὴ εἰς ἡμᾶς τοὺς μὴ δικαίως διώκοντας ἀναχωρεῖ .
ἅπαντος δὲ τοῦ μιάσματος ἀναχωροῦντος εἰς ἡμᾶς ,ὡς ἂν δυνώμεθα σαφέστατα ἐξ ὧν γιγνώσκομεν πειρασόμεθα ὑμῖν δηλοῦν ὡς ἀπέκτεινε τὸν ἄνδρα .
Οὔτε γὰρ κακούργους εἰκὸς ἀποκτεῖναι τὸν ἄνθρωπον ·οὐδεὶς γὰρ ἂν τὸν ἔσχατον κίνδυνον περὶ τῆς ψυχῆς κινδυνεύων ἑτοίμην καὶ κατειργασμένην τὴν ὠφέλειαν ἀφῆκεν ·
ἔχοντες γὰρ [ἂν] τὰ ἱμάτια ηὑρέθησαν .
οὐ μὴν οὐδὲ παροινήσας οὐδεὶς διέφθειρεν αὐτόν ·
ἐγιγνώσκετο γὰρ ἂν ὑπὸ τῶν συμποτῶν .
οὐδὲ μὴν οὐδ᾽ ἐκ λοιδορίας ·
οὐ γὰρ ἂν ἀωρὶ τῶν νυκτῶν οὐδ᾽ ἐν ἐρημίᾳ ἐλοιδοροῦντο .
οὐδὲ μὴν ἄλλου στοχαζόμενος ἔτυχε τούτου ·
οὐ γὰρ ἂν σὺν τῷ ἀκολούθῳ διέφθειρεν αὐτόν .
ἀπολυομένης δὲ τῆς ὑποψίας ἁπάσης αὐτὸς ὁ θάνατος ἐξ ἐπιβουλῆς ἀποθανόντα μηνύει αὐτόν .
ἐπιθέσθαι δὲ τίνα μᾶλλον εἰκός ἐστιν ἢ τὸν μεγάλα μὲν κακὰ προπεπονθότα ,ἔτι δὲ μείζονα ἐπίδοξον ὄντα πάσχειν ; 
ἔστι δ᾽ ὁ διωκόμενος οὗτος ·
ἐκ παλαιοῦ γὰρ ἐχθρὸς ὢν αὐτοῦ πολλὰς μὲν καὶ μεγάλας γραφὰς διώξας οὐδεμίαν εἷλεν ,
ἔτι δὲ μείζους καὶ πλείους διωχθεὶς οὐδεπώποτ᾽ ἀποφυγὼν ἱκανὸν μέρος τῶν ὄντων ἀποβέβληκε ,τὰ δ᾽ ἄγχιστα ἱερῶν κλοπῆς δυοῖν ταλάντοιν γεγραμμένος ὑπ᾽ αὐτοῦ ,συνειδὼς μὲν αὑτῷ τὸ ἀδίκημα ,ἔμπειρος δ᾽ ὢν τῆς τούτου δυνάμεως ,μνησικακῶν δὲ τῶν ἔμπροσθεν ,εἰκότως μὲν ἐπεβούλευσεν ,εἰκότως δ᾽ ἀμυνόμενος τὴν ἔχθραν ἀπέκτεινε τὸν ἄνδρα .ἥ τε γὰρ ἐπιθυμία τῆς τιμωρίας ἀμνήμονα τῶν κινδύνων καθίστη αὐτόν ,ὅ τε φόβος τῶν ἐπιφερομένων κακῶν ἐκπλήσσων θερμότερον ἐπιχειρεῖν ἐπῇρεν .ἤλπιζέ τε τάδε μὲν δράσας καὶ λήσειν ἀποκτείνας αὐτὸν καὶ ἀποφεύξεσθαι τὴν γραφήν ·οὐδὲ γὰρ ἐπεξιέναι οὐδένα ,ἀλλ᾽ ἐρήμην 
εἴ τε καὶ ἁλοίη ,τιμωρησαμένῳ κάλλιον ἔδοξεν αὐτῷ ταῦτα πάσχειν ,ἢ ἀνάνδρως μηδὲν ἀντιδράσαντα ὑπὸ τῆς γραφῆς διαφθαρῆναι .
σαφῶς δ᾽ ᾔδει ἁλωσόμενος αὐτήν ·οὐ γὰρ ἂν τόνδε τὸν ἀγῶνα ἐνόμισεν ἀσφαλέστερον εἶναι .
τὰ μὲν βιασάμενα ταῦτά ἐστιν ἀσεβῆσαι αὐτόν .
μάρτυρες δ᾽ εἰ μὲν πολλοὶ παρεγένοντο ,πολλοὺς ἂν παρεσχόμεθα ·
ἑνὸς δὲ τοῦ ἀκολούθου παραγενομένου ,οἳ τούτου ἤκουον μαρτυρήσουσιν .
ἔμπνους γὰρ ἔτι ἀρθείς ,ἀνακρινόμενος ὑφ᾽ ἡμῶν ,τοῦτον μόνον ἔφη γνῶναι τῶν παιόντων αὐτούς .
ἐξελεγχόμενος δ᾽ ὑπό τε τῶν εἰκότων ὑπό τε τῶν παραγενομένων ,οὐδενὶ τρόπῳ οὔτε δικαίως οὔτε συμφερόντως ἀπολύοιτ᾽ ἂν ὑφ᾽ ὑμῶν .
οἵ τε γὰρ ἐπιβουλεύοντες ἀνεξέλεγκτοι ἂν εἶεν ,εἰ μήθ᾽ ὑπὸ τῶν παραγενομένων μήθ᾽ ὑπὸ τῶν εἰκότων ἐξελέγχονται ·
ἀσύμφορόν θ᾽ ὑμῖν ἐστὶ τόνδε μιαρὸν καὶ ἄναγνον ὄντα εἴς τε τὰ τεμένη τῶν θεῶν εἰσιόντα μιαίνειν τὴν ἁγνείαν αὐτῶν ,ἐπί τε τὰς αὐτὰς τραπέζας ἰόντα συγκαταπιμπλάναι τοὺς ἀναιτίους ·ἐκ γὰρ τούτων αἵ τ᾽ ἀφορίαι γίγνονται δυστυχεῖς θ᾽ αἱ πράξεις καθίστανται .οἰκείαν οὖν χρὴ τὴν τιμωρίαν ἡγησαμένους ,αὐτῷ τούτῳ τὰ τούτου ἀσεβήματα ἀναθέντας ,ἰδίαν μὲν τὴν συμφοράν ,καθαρὰν δὲ τὴν πόλιν καταστῆσαι .
οὔ μοι δοκῶ ἁμαρτάνειν ἀτυχέστατον ἐμαυτὸν ἡγούμενος εἶναι τῶν πάντων ἀνθρώπων .
τῶν μὲν γὰρ ἄλλων οἱ δυστυχοῦντες ,ὁπόταν μὲν ὑπὸ χειμῶνος πονῶσιν ,εὐδίας γενομένης παύονται ·ὅταν δὲ νοσήσωσιν ,ὑγιεῖς γενόμενοι σῴζονται ·ἐὰν δέ τις ἄλλη συμφορὰ καταλαμβάνῃ αὐτούς ,τὰ ἐναντία ἐπιγιγνόμενα ὀνίνησιν .ἐμοὶ δὲ ζῶν τε ἅνθρωπος ἀνατροπεὺς τοῦ οἴκου ἐγένετο ,ἀποθανών τε ,κἂν ἀποφύγω ,ἱκανὰς λύπας καὶ φροντίδας προσβέβληκεν .εἰς τοῦτο γὰρ βαρυδαιμονίας ἥκω ὥστε οὐκ ἀρκοῦν μοί ἐστιν ἐμαυτὸν ὅσιον καὶ δίκαιον παρέχοντα μὴ διαφθαρῆναι ,ἀλλὰ κἂν μὴ τὸν ἀποκτείναντα εὑρὼν ἐξελέγξω ,ὃν οἱ τιμωροῦντες αὐτῷ ἀδύνατοι εὑρεῖν εἰσιν ,αὐτὸς καταδοχθεὶς φονεὺς εἶναι ἀνοσίως ἁλώσομαι 
καὶ ἐμὲ ὡς δεινὸν μὲν παγχάλεπόν φασιν ἐλέγχεσθαι εἶναι ,ὡς δ᾽ ἠλίθιον ἐξ αὐτῶν ὧν ἔπραξα φανερὸν εἶναι ἐργασάμενον τὸ ἔργον .
εἰ γὰρ νῦν διὰ τῆς ἔχθρας τὸ μέγεθος εἰκότως ὑφ᾽ ὑμῶν καταδοκοῦμαι ,πρὶν ἐργάσασθαι εἰκότερον ἦν προειδότα τὴν νῦν ὑποψίαν εἰς ἐμὲ ἰοῦσαν ,καὶ τῶν ἄλλων εἴ τινα ἔγνων ἐπιβουλεύοντα αὐτῷ ,διακωλύειν μᾶλλον ἢ αὐτὸν ἐργασάμενον εἰς ἑκουσίους καὶ προδήλους ὑποψίας ἐμπεσεῖν ·ἔκ τε γὰρ αὐτοῦ τοῦ ἔργου φανερὸς γενόμενος ἀπωλλύμην ,λαθών τε σαφῶς ᾔδη τήνδε τὴν ὑποψίαν εἰς ἐμὲ ἰοῦσαν .
ἄθλια μὲν οὖν πάσχω μὴ ἀπολογεῖσθαι μόνον βιαζόμενος ,ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀποκτείναντας φανεροὺς καταστῆσαι ·
ὅμως δὲ καὶ τοῦτο ἐπιχειρητέον ·
οὐδὲν γὰρ πικρότερον τῆς ἀνάγκης ἔοικεν εἶναι .
ἔχω δὲ οὐδαμῶς ἄλλως ἐλέγχειν ἢ ἐξ ὧν τοὺς ἄλλους ὁ κατήγορος ἀπολύων αὐτὸν τὸν θάνατόν φησι μηνύειν ἐμὲ τὸν φονέα ὄντα .
εἰ γὰρ τούτων ἀναιτίων δοκούντων εἶναι ἐν ἐμοὶ τἀδίκημα φανεῖται ,τούτων ὑπόπτων ὄντων ἐγὼ εἰκότως ἂν καθαρὸς δοκοίην εἶναι .ἔστι δὲ οὐκ ἀπεικός ,ὡς οὗτοί φασιν ,ἀλλὰ εἰκὸς ἀωρὶ τῶν νυκτῶν πλανώμενον ἐπὶ τοῖς ἱματίοις διαφθαρῆναι .
τὸ γὰρ μὴ ἐκδυθῆναι οὐδὲν σημεῖόν ἐστιν ·
εἰ γὰρ μὴ ἔφθησαν περιδύσαντες αὐτόν ,ἀλλά τινας προσιόντας φοβηθέντες ἀπέλιπον ,ἐσωφρόνουν καὶ οὐκ ἐμαίνοντο τὴν σωτηρίαν τοῦ κέρδους προτιμῶντες .εἰ δὲ μὴ καὶ ἐπὶ τοῖς ἱματίοις διεφθάρη ,ἀλλ᾽ ἑτέρους ἰδὼν ἄλλο τι κακὸν ποιοῦντας ,ἵνα μὴ μηνυτὴς τοῦ ἀδικήματος γένηται ,ἀπέθανεν ὑπ᾽ αὐτῶν ,τίς οἶδε ; 
τοὺς δὲ μὴ πολὺ ἧσσον ἐμοῦ μισοῦντας αὐτόν - ἦσαν δὲ πολλοί - πῶς οὐκ εἰκὸς ἦν ἐμοῦ μᾶλλον διαφθεῖραι αὐτόν ; 
ἐκείνοις μὲν γὰρ φανερὰ ἦν ἡ ὑποψία εἰς ἐμὲ ἰοῦσα ,ἐγὼ δὲ ὑπὲρ ἐκείνων ὑπαίτιος ἐσόμενος σαφῶς ᾔδη .
τοῦ δὲ ἀκολούθου ἡ μαρτυρία πῶς ἀξία πιστεύεσθαί ἐστιν ; 
ὑπό τε γὰρ τοῦ κινδύνου ἐκπεπληγμένον αὐτὸν οὐκ εἰκὸς ἦν τοὺς ἀποκτείναντας γνῶναι ,ὑπό τε τῶν κυρίων ἀναγιγνωσκόμενον ἐπινεῦσαι ἦν εἰκός .ἀπιστουμένων δὲ καὶ τῶν ἄλλων δούλων ἐν ταῖς μαρτυρίαις - οὐ γὰρ ἂν ἐβασανίζομεν αὐτούς - πῶς δίκαιον τούτῳ μαρτυροῦντι πιστεύσαντας διαφθεῖραί με ; εἰ δέ τις τὰ εἰκότα ἀληθέσιν ἴσα ἡγεῖται καταμαρτυρῆσαί μου ,ταὐτὸν ἀντιλογισάσθω ὅτι με εἰκότερον ἦν τὴν ἀσφάλειαν τῆς ἐπιβουλῆς τηροῦντα φυλάξασθαι καὶ μὴ παραγενέσθαι τῷ ἔργῳ μᾶλλον ἢ τοῦτον σφαττόμενον ὀρθῶς γνῶμαι .
ὡς δὲ τόνδε τὸν κίνδυνον οὐκ ἀσφαλέστερον τοῦ ἀπὸ τῆς γραφῆς ἡγούμην εἶναι ,ἀλλὰ πολλαπλάσιον ,εἰ μὴ παρεφρόνουν ,διδάξω .
ἁλοὺς μὲν γὰρ τὴν γραφὴν τῆς μὲν οὐσίας ᾔδη ἐκστησόμενος ,τοῦ δὲ σώματος καὶ τῆς πόλεως οὐκ ἀπεστερούμην ,περιγενόμενος δὲ καὶ λειφθείς ,κἂν ἔρανον παρὰ τῶν φίλων συλλέξας ,οὐκ ἂν εἰς τὰ ἔσχατα κακὰ ἦλθον ·ἐὰν δὲ νῦν καταληφθεὶς ἀποθάνω ,ἀνόσια ὀνείδη τοῖς παισὶν ὑπολείψω ,ἢ φυγὼν γέρων καὶ ἄπολις ὢν ἐπὶ ξενίας πτωχεύσω .
οὕτω μὲν ἃ κατηγόρηταί μου ,πάντα ἄπιστά ἐστιν ·
ἀπολύεσθαι δὲ ὑφ᾽ ὑμῶν ,εἰ καὶ εἰκότως μὲν ὄντως δὲ μὴ ἀπέκτεινα τὸν ἄνδρα ,πολὺ μᾶλλον δίκαιός εἰμι .
ἐγώ τε γὰρ φανερὸν ὅτι μεγάλα ἀδικούμενος ἠμυνόμην ·
οὐ γὰρ ἂν εἰκότως ἐδόκουν ἀποκτεῖναι αὐτόν ·
τούς τε ἀποκτείναντας καὶ οὐ τοὺς αἰτίαν ἔχοντας ἀποκτεῖναι ὀρθῶς ἂν καταλαμβάνοιτε .
ἐκ δὲ παντὸς τρόπου ἀπολυόμενος τῆς αἰτίας ἔγωγε οὔτε εἰς τὰ τεμένη εἰσιὼν τὴν ἁγνείαν τῶν θεῶν μιανῶ ,οὔτε ὑμᾶς πείθων ἀπολῦσαί με ἀνόσια πράσσω .
οἱ δὲ διώκοντες μὲν ἐμὲ τὸν ἀναίτιον ,τὸν δ᾽ αἴτιον ἀφιέντες ,τῆς τε ἀφορίας αἴτιοι γίγνονται ,ὑμᾶς τε ἀσεβεῖς εἰς τοὺς θεοὺς πείθοντες καταστῆναι πάντων ὧν ἐμὲ ἄξιόν φασι παθεῖν εἶναι δίκαιοί εἰσι τυγχάνειν .
τούτους μὲν οὖν τούτων ἀξίους ὄντας ἀπίστους ἡγεῖσθε ·
ἐμὲ δὲ ἔκ γε τῶν προειργασμένων γνώσεσθε οὔτε ἐπιβουλεύοντα οὔτε τῶν οὐ προσηκόντων ὀρεγόμενον ,ἀλλὰ τἀναντία τούτων πολλὰς μὲν καὶ μεγάλας εἰσφορὰς εἰσφέροντα ,πολλὰ δὲ τριηραρχοῦντα ,λαμπρῶς δὲ χορηγοῦντα ,πολλοῖς δὲ ἐρανίζοντα ,μεγάλας δὲ ὑπὲρ πολλῶν ἐγγύας ἀποτίνοντα ,τὴν δὲ οὐσίαν οὐ δικαζόμενον ἀλλ᾽ ἐργαζόμενον κεκτημένον ,φιλοθύτην δὲ καὶ νόμιμον ὄντα .τοιούτου δὲ ὄντος μου μηδὲν ἀνόσιον μηδὲ αἰσχρὸν καταγνῶτε .εἰ δὲ ὑπὸ ζῶντος ἐδιωκόμην ,οὐκ ἂν μόνον ὑπὲρ ἐμαυτοῦ ἀπελογούμην ,ἀλλ᾽ αὐτόν τε τοῦτον καὶ τοὺς τούτῳ μὲν βοηθοῦντας ,παρ᾽ ἐμοῦ δὲ ὠφελεῖσθαι ζητοῦντας ἐφ᾽ οἷς κατηγορεῖταί 
ταῦτα μὲν οὖν ἐπιεικέστερον ἢ δικαιότερον παρήσω ·
δέομαι δ᾽ ὑμῶν ,ὦ ἄνδρες ,τῶν μεγίστων κριταὶ καὶ κύριοι ,ἐλεήσαντας τὴν ἀτυχίαν μου ἰατροὺς γενέσθαι αὐτῆς ,καὶ μὴ συνεπιβάντας τῇ τούτων ἐπιθέσει περιιδεῖν ἀδίκως καὶ ἀθέως διαφθαρέντα με ὑπ᾽ αὐτῶν .ἥ τε ἀτυχία ἀδικεῖται ὑπ᾽ αὐτοῦ ,ἣν προϊστάμενος τῆς κακουργίας ἀφανίσαι τὴν αὑτοῦ μιαρίαν ζητεῖ ·ὑπό τε ὑμῶν οὐκ ἄξιος ἐλεεῖσθαί ἐστιν ,ἀκούσιον μὲν τῷ παθόντι περιθεὶς τὴν συμφοράν ,ἑκουσίως δὲ αὐτὸς εἰς τοὺς κινδύνους καταστάς .
ὡς μὲν οὖν ἀπέκτεινε τὸν ἄνδρα ,ἐν τῷ προτέρῳ λόγῳ ἀπεδείξαμεν ·
ὡς δὲ οὐκ ὀρθῶς ἀπελογήθη ,νῦν πειρασόμεθα ἐλέγχοντες .
εἴτε γὰρ προσιόντας τινὰς προϊδόντες οἱ ἀποκτείναντες αὐτοὺς ἀπολιπόντες ᾤχοντο φεύγοντες πρότερον ἢ ἀπέδυσαν ,οἱ ἐντυχόντες ἂν αὐτοῖς ,εἰ καὶ τὸν δεσπότην τεθνεῶτα ηὗρον ,τόν γε θεράποντα ,ὃς ἔμπνους ἀρθεὶς ἐμαρτύρει ,ἔτι ἔμφρονα εὑρόντες ,σαφῶς ἀνακρίναντες τοὺς ἐργασαμένους ἤγγειλαν ἂν ἡμῖν ,καὶ οὐχ οὗτος ἂν τὴν αἰτίαν εἶχεν ·εἴτε ἄλλοι τινὲς ἕτερόν τι τοιοῦτον κακουργοῦντες ὀφθέντες ὑπ᾽ αὐτῶν ,ἵνα μὴ γνωσθῶσι διέφθειραν αὐτούς ,ἅμα τῷ τούτων φόνῳ τὸ κακούργημα ἂν ἐκηρύσσετο καὶ εἰς τούτους ἂν ἡ ὑποψία ἧκεν .οἵ τε ἧσσον κινδυνεύοντες τῶν μᾶλλον ἐν φόβῳ ὄντων οὐκ οἶδ᾽ 
οὐδὲ μὴν ἀπογενέσθαι ἢ παραγενέσθαι εἰκότερον αὐτόν ἐστιν .
εἰ γὰρ ἀπεγένετο ,τὸν μὲν κίνδυνον τὸν αὐτὸν ἔμελλε καὶ παρὼν κινδυνεύειν - πᾶς γὰρ αὐτῶν ληφθεὶς τοῦτον ἂν τὸν ἐπιβουλεύσαντα ἤλεγχεν ὄντα - τὸ δ᾽ ἔργον ἧσσον πράσσειν ·οὐδεὶς γὰρ ὅστις τῶν παρόντων οὐκ ἂν ὀκνηρότερος εἰς τὴν πρᾶξιν ἦν .
ὡς δ᾽ οὐκ ἐλάσσω ἀλλὰ πολὺ μείζω τὸν ἀπὸ τῆς γραφῆς κίνδυνον ἢ τόνδε ἡγεῖτο εἶναι ,διδάξω .
τὸ μὲν ἁλῶναι καὶ ἀποφυγεῖν ἀμφοτέρας τὰς διώξεις ἐν ἴσαις ἐλπίσι θῶμεν αὐτῷ εἶναι .
μὴ παραχθῆναι δὲ τὴν γραφὴν οὐδεμίαν ἐλπίδα εἶχε τούτου γε ζῶντος ·
οὐ γὰρ ἂν ἐπείθετο αὐτῷ ·
εἰς δὲ τόνδε τὸν ἀγῶνα ἥξειν οὐκ ἤλπισε ·λήσειν γὰρ ἐδόκει ἀποκτείνας αὐτόν .ἀξιῶν δὲ διὰ τὸ φανερὰν εἶναι τὴν ὑποψίαν αὐτῷ μὴ καταδοκεῖσθαι ὑφ᾽ ὑμῶν ,οὐκ ὀρθῶς ἀξιοῖ .
εἰ γὰρ τοῦτον ἐν τοῖς μεγίστοις κινδύνοις ὄντα ἱκανὴ ἦν ἡ ὑποψία ἀποτρέψαι τῆς ἐπιθέσεως ,οὐδείς γ᾽ ἂν ἐπεβούλευσεν αὐτῷ ·
πᾶς γὰρ ἄν τις τῶν ἧσσον κινδυνευόντων ,τὴν ὑποψίαν μᾶλλον τοῦ κινδύνου φοβούμενος ,ἧσσον ἢ οὗτος ἐπέθετο αὐτῷ .
αἱ δ᾽ εἰσφοραὶ καὶ χορηγίαι εὐδαιμονίας μὲν ἱκανὸν σημεῖόν ἐστι ,τοῦ δὲ μὴ ἀποκτεῖναι τἀναντία ·περὶ γὰρ αὐτῆς τῆς εὐδαιμονίας τρέμων μὴ ἀποστερηθῇ ,εἰκότως μὲν ἀνοσίως δὲ ἀπέκτεινε τὸν ἄνδρα .φάσκων δὲ οὐ τοὺς εἰκότως ἀλλ᾽ ὄντως ἀποκτείναντας φονέας εἶναι ,περὶ μὲν τῶν ἀποκτεινάντων ὀρθῶς λέγει ,εἴπερ ἐγένετο φανερὸν ἡμῖν τίνες ἦσαν οἱ ἀποκτείναντες αὐτόν ·μὴ δεδηλωμένων δὲ τῶν ἀποκτεινάντων ,ὑπὸ τῶν εἰκότων ἐλεγχόμενος οὗτος ἂν καὶ οὐδεὶς ἕτερος ὁ ἀποκτείνας αὐτὸν εἴη .
οὐ γὰρ ἐπὶ μαρτύρων ἀλλὰ κρυπτόμενα πράσσεται τὰ τοιαῦτα .
οὕτω δὲ φανερῶς ἐκ τῆς αὑτοῦ ἀπολογίας ἐλεγχθεὶς διαφθείρας αὐτόν ,οὐδὲν ἕτερον ὑμῶν δεῖται ἢ τὴν αὑτοῦ μιαρίαν εἰς ὑμᾶς αὐτοὺς ἐκτρέψαι .
ἡμεῖς δὲ ὑμῶν δεόμεθα μὲν οὐδέν ,λέγομεν δ᾽ ὑμῖν ,εἰ μήτε ἐκ τῶν εἰκότων μήτε ἐκ τῶν μαρτυρουμένων οὗτος νῦν ἐλέγχεται ,οὐκ ἔστιν ἔτι τῶν διωκομένων ἔλεγχος οὐδείς .σαφῆ μὲν γὰρ τὸν θάνατον γιγνώσκοντες ,φανερῶς δὲ τὰ ἴχνη τῆς ὑποψίας εἰς τοῦτον φέροντα ,πιστῶς δὲ τοῦ ἀκολούθου μαρτυροῦντος ,πῶς ἂν δικαίως ἀπολύοιτε αὐτόν ; ἀδίκως δ᾽ ἀπολυομένου τούτου ὑφ᾽ ὑμῶν ,ἡμῖν μὲν προστρόπαιος ὁ ἀποθανὼν οὐκ ἔσται ,ὑμῖν δὲ ἐνθύμιος γενήσεται .
ταῦτα οὖν εἰδότες βοηθεῖτε μὲν τῷ ἀποθανόντι ,τιμωρεῖσθε δὲ τὸν ἀποκτείναντα ,ἁγνεύετε δὲ τὴν πόλιν .
τρία γὰρ ἀγαθὰ πράξετε ·
ἐλάσσους μὲν τοὺς ἐπιβουλεύοντας καταστήσετε ,πλείους δὲ τοὺς τὴν εὐσέβειαν ἐπιτηδεύοντας ,ἀπολύσεσθε δ᾽ αὐτοὶ τῆς ὑπὲρ τούτου μιαρίας .
ἰδοὺ ἐγὼ τῇ τε ἀτυχίᾳ ,ἣν οὐ δικαίως αἰτιῶμαι ,ὡς οὗτοί φασιν ,ἑκὼν ἐμαυτὸν ἐγχειρίζω ,τῇ τε τούτων ἔχθρᾳ ,δεδιὼς μὲν τὸ μέγεθος τῆς διαβολῆς αὐτῶν ,πιστεύων δὲ τῇ ὑμετέρᾳ γνώμῃ τῇ τε ἀληθείᾳ τῶν ἐξ ἐμοῦ πραχθέντων .ἀποστερούμενος δὲ ὑπ᾽ αὐτῶν μηδὲ τὰς παρούσας ἀτυχίας ἀνακλαύσασθαι πρὸς ὑμᾶς ,ἀπορῶ εἰς ἥντινα ἄλλην σωτηρίαν χρή με καταφυγεῖν .καινότατα γὰρ δή ,εἰ χρὴ καινότατα μᾶλλον ἢ κακουργότατα εἰπεῖν ,διαβάλλουσί με .κατήγοροι γὰρ καὶ τιμωροὶ φόνου προσποιούμενοι εἶναι ,ὑπεραπολογούμενοι τῆς ἀληθοῦς ὑποψίας ἁπάσης ,διὰ τὴν ἀπορίαν τοῦ ἀποκτείναντος 
δρῶντες δὲ τἀναντία ὧν προστέτακται αὐτοῖς ,φανερὸν ὅτι ἀδίκως ἐμὲ μᾶλλον ἀποκτεῖναι ζητοῦσιν ἢ τὸν φονέα τιμωρεῖσθαι .
ἐμὲ δὲ προσῆκεν οὐδὲν ἄλλο ἢ πρὸς τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀκολούθου ἀπολογηθῆναι ·οὐ γὰρ μηνυτὴς οὐδ᾽ ἐλεγκτὴρ τῶν ἀποκτεινάντων εἰμί ,ἀλλὰ διωκόμενος ἀποκρίνομαι .ὅμως δὲ περιεργαστέον ,ἵνα ἐκ παντὸς τρόπου τούτους τε ἐπιβουλεύοντάς μοι ἐμαυτόν τε ἀπολυόμενον ἐπιδείξω τῆς ὑποψίας .
τὴν μὲν οὖν ἀτυχίαν ᾗ με διαβάλλουσιν ,εἰς εὐτυχίαν αἰτοῦμαι μεταστῆναι ·
ἀξιῶ δ᾽ ὑμᾶς ἀπολύσαντάς με μακαρίσαι μᾶλλον ἢ καταλαβόντας ἐλεῆσαι .
φασὶ δὲ τῶν μὲν ἐντυχόντων παιομένοις αὐτοῖς οὐδένα ὅντινα οὐκ εἰκότερον εἶναι σαφῶς πυθόμενον τοὺς διαφθείραντας αὐτοὺς εἰς οἶκον ἀγγεῖλαι ἢ ἀπολιπόντα οἴχεσθαι .
ἐγὼ δὲ οὐδένα οὕτω θερμὸν καὶ ἀνδρεῖον ἄνθρωπον εἶναι δοκῶ ,ὅντινα οὐκ ἂν ἀωρὶ τῶν νυκτῶν νεκροῖς ἀσπαίρουσι συντυχόντα πάλιν ὑποστρέψαντα φεύγειν μᾶλλον ἢ πυνθανόμενον τοὺς κακούργους περὶ τῆς ψυχῆς κινδυνεῦσαι .
τούτων δὲ μᾶλλον ἃ εἰκὸς ἦν δρασάντων ,οἱ μὲν ἐπὶ τοῖς ἱματίοις διαφθείραντες αὐτοὺς οὐκ ἂν ἔτι εἰκότως ἀφίοιντο ,ἐγὼ δὲ ἀπήλλαγμαι τῆς ὑποψίας .
εἰ δὲ ἐκηρύσσοντο ἢ μὴ ἄλλοι τινὲς κακοῦργοι ἅμα τῷ τούτων φόνῳ ,τίς οἶδεν ; 
οὐδενὶ γὰρ ἐπιμελὲς ἦν σκοπεῖν ταῦτα .ἀφανοῦς δὲ ὄντος τοῦ κηρύγματος ,οὐδὲ ὑπὸ τούτων τῶν κακούργων ἄπιστον διαφθαρῆναι αὐτόν .
τοῦ δὲ θεράποντος πῶς χρὴ πιστοτέραν τὴν μαρτυρίαν ἢ τῶν ἐλευθέρων ἡγεῖσθαι ; 
οἱ μὲν γὰρ ἀτιμοῦνταί τε καὶ χρήμασι ζημιοῦνται ,ἐὰν μὴ τἀληθῆ δοκῶσι μαρτυρῆσαι ·
ὁ δὲ οὐκ ἔλεγχον παρασχὼν οὐδὲ βάσανον - ποῦ δίκην δώσει ; 
ἢ τίς ἔλεγχος ἔσται ; 
ἀκινδύνως τε οὗτός γε μέλλων μαρτυρεῖν ,οὐδὲν θαυμαστὸν ἔπαθεν ὑπὸ τῶν κυρίων ἐχθρῶν μοι ὄντων πεισθεὶς καταψεύδεσθαί μου ·
ἐγώ τε ἀνόσι᾽ ἂν πάσχοιμι ,εἰ μὴ πιστῶς καταμαρτυρηθεὶς διαφθαρείην ὑφ᾽ ὑμῶν .
μὴ παραγενέσθαι δέ με τῷ φόνῳ ἀπιστότερον ἢ παραγενέσθαι φασὶν εἶναι .
ἐγὼ δ᾽ οὐκ ἐκ τῶν εἰκότων ἀλλ᾽ ἔργῳ δηλώσω οὐ παραγενόμενος .
ὁπόσοι γὰρ δοῦλοί μοι ἢ δοῦλαί εἰσι ,πάντας παραδίδωμι βασανίσαι ·
καὶ ἐὰν μὴ φανῶ ταύτῃ τῇ νυκτὶ ἐν οἴκῳ καθεύδων ἢ ἐξελθών ποι ,ὁμολογῶ φονεὺς εἶναι .ἡ δὲ νὺξ οὐκ ἄσημος ·τοῖς γὰρ Διιπολείοις ὁ ἀνὴρ ἀπέθανε .περὶ δὲ τῆς εὐδαιμονίας ,ἧς ἕνεκα τρέμοντά μέ φασιν εἰκότως ἀποκτεῖναι αὐτόν ,πολὺ τἀναντία ἐστί .
τοῖς μὲν γὰρ ἀτυχοῦσι νεωτερίζειν συμφέρει ·
ἐκ γὰρ τῶν μεταβολῶν ἐπίδοξος ἡ δυσπραγία μεταβάλλειν αὐτῶν ἐστι ·
τοῖς δ᾽ εὐτυχοῦσιν ἀτρεμίζειν καὶ φυλάσσειν τὴν παροῦσαν εὐπραγίαν .μεθισταμένων γὰρ τῶν πραγμάτων δυστυχεῖς ἐξ εὐτυχούντων καθίστανται .ἐκ δὲ τῶν εἰκότων προσποιούμενοί με ἐλέγχειν ,οὐκ εἰκότως ἀλλ᾽ ὄντως φονέα μέ φασι τοῦ ἀνδρὸς εἶναι .τὰ δὲ εἰκότα ἄλλα πρὸς ἐμοῦ μᾶλλον ἀποδέδεικται ὄντα .ὅ τε γὰρ καταμαρτυρῶν μου ἄπιστος ἐλήλεγκται ὤν ,ὅ τε ἔλεγχος οὐκ ἔστι ·τά τε τεκμήρια ἐμά ,οὐ τούτων ὄντα ἐδήλωσα ·τά τε ἴχνη τοῦ φόνου οὐκ εἰς ἐμὲ φέροντα ,ἀλλ᾽ εἰς τοὺς ἀπολυομένους ἀποδέδεικται ὑπ᾽ αὐτῶν .πάντων δὲ τῶν κατηγορηθέντων ἀπίστων ἐλεγχθέντων ,οὐκ ἐὰν 
ἐγὼ δὲ καθαρὸς ὢν πάντων τῶν ἐγκλημάτων ὑπὲρ μὲν ἐμαυτοῦ ἐπισκήπτω αἰδεῖσθαι τὴν τῶν μηδὲν ἀδικούντων εὐσέβειαν ,ὑπὲρ δὲ τοῦ ἀποθανόντος ἀναμιμνῄσκων τὴν ποινὴν παραινῶ ὑμῖν μὴ τὸν ἀναίτιον καταλαβόντας τὸν αἴτιον ἀφεῖναι ·
ἀποθανόντος γὰρ ἐμοῦ οὐδεὶς ἔτι τὸν αἴτιον ζητήσει .
ταῦτα οὖν σεβόμενοι ὁσίως καὶ δικαίως ἀπολύετέ με ,καὶ μὴ μετανοήσαντες τὴν ἁμαρτίαν γνῶτε ·
ἀνίατος γὰρ ἡ μετάνοια τῶν τοιούτων ἐστίν .
τὰ μὲν ὁμολογούμενα τῶν πραγμάτων ὑπό τε τοῦ νόμου κατακέκριται ὑπό τε τῶν ψηφισαμένων ,οἳ κύριοι πάσης τῆς πολιτείας εἰσίν ·
ἐὰν δέ τι ἀμφισβητήσιμον ᾖ ,τοῦτο ὑμῖν ,ὦ ἄνδρες πολῖται ,προστέτακται διαγνῶναι .
οἶμαι μὲν οὖν οὐδὲ ἀμφισβητήσειν πρὸς ἐμὲ τὸν διωκόμενον ·
ὁ γὰρ παῖς μου ἐν γυμνασίῳ ἀκοντισθεὶς διὰ τῶν πλευρῶν ὑπὸ τούτου τοῦ μειρακίου παραχρῆμα ἀπέθανεν .
ἑκόντα μὲν οὖν οὐκ ἐπικαλῶ ἀποκτεῖναι ,ἄκοντα δέ .ἐμοὶ δὲ οὐκ ἐλάσσω τοῦ ἑκόντος ἄκων τὴν συμφορὰν κατέστησε .
τῷ δὲ ἀποθανόντι αὐτῷ μὲν οὐδὲν ἐνθύμιον ,τοῖς δὲ ζῶσι προσέθηκεν .
ὑμᾶς δὲ ἀξιῶ ἐλεοῦντας μὲν τὴν ἀπαιδίαν τῶν γονέων ,οἰκτίροντας δὲ τὴν ἄωρον τοῦ ἀποθανόντος τελευτήν ,εἴργοντας ὧν ὁ νόμος εἴργει τὸν ἀποκτείναντα μὴ περιορᾶν ἅπασαν τὴν πόλιν ὑπὸ τούτου μιαινομένην .
νῦν δὴ φανερόν μοι ὅτι αὐταὶ αἱ συμφοραὶ καὶ χρεῖαι τούς τε ἀπράγμονας εἰς ἀγῶνας καταστῆναι τούς τε ἡσυχίους τολμᾶν τά τε ἄλλα παρὰ φύσιν λέγειν καὶ δρᾶν βιάζονται .
ἐγὼ γὰρ ἥκιστα τοιοῦτος ὢν καὶ βουλόμενος εἶναι ,εἰ μὴ πολύ γε ἔψευσμαι ,ὑπ᾽ αὐτῆς τῆς συμφορᾶς ἠναγκάσθην νῦν παρὰ τὸν ἄλλον τρόπον ὑπὲρ πραγμάτων ἀπολογεῖσθαι ,ὧν ἐγὼ χαλεπῶς μὲν τὴν ἀκρίβειαν ἔγνων ,ἔτι δὲ ἀπορωτέρως διάκειμαι ὡς χρὴ ὑμῖν ἑρμηνεῦσαι ταῦτα .
ὑπὸ δὲ σκληρᾶς ἀνάγκης βιαζόμενος ,καὶ αὐτὸς εἰς τὸν ὑμέτερον ἔλεον ,ὦ ἄνδρες δικασταί ,καταπεφευγὼς δέομαι ὑμῶν ,ἐὰν ἀκριβέστερον ἢ ὡς σύνηθες ὑμῖν δόξω εἰπεῖν ,μὴ διὰ τὰς προειρημένας τύχας δυσχερῶς ἀποδεξαμένους μου τὴν ἀπολογίαν δόξῃ καὶ μὴ ἀληθείᾳ τὴν κρίσιν ποιήσασθαι ·ἡ μὲν γὰρ δόξα τῶν πραχθέντων πρὸς τῶν λέγειν δυναμένων ἐστίν ,ἡ δὲ ἀλήθεια πρὸς τῶν δίκαια καὶ ὅσια πρασσόντων .
ἐδόκουν μὲν οὖν ἔγωγε ταῦτα παιδεύων τὸν υἱὸν ἐξ ὧν μάλιστα τὸ κοινὸν ὠφελεῖται ,ἀμφοῖν τι ἡμῖν ἀγαθὸν ἀποβήσεσθαι ·
συμβέβηκε δέ μοι πολὺ παρὰ γνώμην τούτων .
τὸ γὰρ μειράκιον οὐχ ὕβρει οὐδὲ ἀκολασίᾳ ,ἀλλὰ μελετῶν μετὰ τῶν ἡλίκων ἀκοντίζειν ἐν τῷ γυμνασίῳ ἔβαλε μέν ,οὐκ ἀπέκτεινε δὲ οὐδένα κατά γε τὴν ἀλήθειαν ὧν ἔπραξεν ,ἄλλου δ᾽ εἰς αὑτὸν ἁμαρτόντος εἰς ἀκουσίους αἰτίας ἦλθεν .εἰ μὲν γὰρ τὸ ἀκόντιον ἔξω τῶν ὅρων τῆς αὑτοῦ πορείας ἐπὶ τὸν παῖδα ἐξενεχθὲν ἔτρωσεν αὐτόν ,οὐδεὶς ἂν ἡμῖν λόγος ὑπελείπετο μὴ φονεῦσιν εἶναι ·τοῦ δὲ παιδὸς ὑπὸ τὴν τοῦ ἀκοντίου φορὰν ὑποδραμόντος καὶ τὸ σῶμα προστήσαντος ,ὁ μὲν ἐκωλύθη τοῦ σκοποῦ τυχεῖν ,ὁ δὲ ὑπὸ τὸ ἀκόντιον ὑπελθὼν ἐβλήθη ,καὶ τὴν αἰτίαν 
ὁ δὲ παῖς εἴπερ ἑστὼς φανερὸς ὑμῖν ἐστι μὴ βληθείς ,ἑκουσίως δ᾽ ὑπὸ τὴν φορὰν τοῦ ἀκοντίου ὑπελθών ,ἔτι σαφεστέρως δηλοῦται διὰ τὴν αὑτοῦ ἁμαρτίαν ἀποθανών ·
οὐ γὰρ ἂν ἐβλήθη ἀτρεμίζων καὶ μὴ διατρέχων .
ἀκουσίου δὲ τοῦ φόνου ἐξ ἀμφοῖν ὑμῖν ὁμολογουμένου γενέσθαι ,ἐκ τῆς ἁμαρτίας ,ὁποτέρου αὐτῶν ἐστίν ,ἔτι γε σαφέστερον ἂν ὁ φονεὺς ἐλεγχθείη .
οἵ τε γὰρ ἁμαρτάνοντες ὡς ἂν ἐπινοήσωσί τι δρᾶσαι ,οὗτοι πράκτορες τῶν ἀκουσίων εἰσίν ·
οἵ τε ἑκούσιόν τι δρῶντες ἢ πάσχοντες ,οὗτοι τῶν παθημάτων αἴτιοι γίγνονται .
τὸ μὲν τοίνυν μειράκιον περὶ οὐδένα οὐδὲν ἥμαρτεν .
οὔτε γὰρ ἀπειρημένον ἀλλὰ προστεταγμένον ἐξεμελέτα ,οὔτε ἐν γυμναζομένοις ἀλλ᾽ ἐν τῇ τῶν ἀκοντιζόντων τάξει ἠκόντιζεν ,οὔτε τοῦ σκοποῦ ἁμαρτών ,εἰς τοὺς ἀφεστῶτας ἀκοντίσας ,τοῦ παιδὸς ἔτυχεν ,ἀλλὰ πάντα ὀρθῶς ὡς ἐπενόει δρῶν ἔδρασε μὲν οὐδὲν ἀκούσιον ,ἔπαθε δὲ διακωλυθεὶς τοῦ σκοποῦ τυχεῖν .ὁ δὲ παῖς βουλόμενος προδραμεῖν ,τοῦ καιροῦ διαμαρτὼν ἐν ᾧ διατρέχων οὐκ ἂν ἐπλήγη ,περιέπεσεν οἷς οὐκ ἤθελεν ,ἀκουσίως δὲ ἁμαρτὼν εἰς ἑαυτὸν οἰκείαις συμφοραῖς κέχρηται ,τῆς δ᾽ ἁμαρτίας τετιμωρημένος ἑαυτὸν ἔχει τὴν δίκην ,οὐ συνηδομένων μὲν οὐδὲ συνεθελόντων ἡμῶν ,συναλγούντων δὲ καὶ συλλυπουμένων 
ὑπὸ μὲν γὰρ τῆς αὐτοῦ τοῦ τεθνεῶτος ἁμαρτίας ὅδε ἀπολύεται μηδὲ ἀκουσίως ἀποκτεῖναι αὐτόν ·
ὑπὸ δὲ τοῦ διώκοντος οὐδ᾽ ἐπικαλούμενος ὡς ἑκὼν ἀπέκτεινεν ,ἀμφοῖν ἀπολύεται τοῖν ἐγκλημάτοιν ,μήτ᾽ ἄκων μήθ᾽ ἑκὼν ἀποκτεῖναι .ἀπολυόμενος δὲ ὑπό τε τῆς ἀληθείας τῶν πραχθέντων ὑπό τε τοῦ νόμου καθ᾽ ὃν διώκεται ,οὐδὲ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἕνεκα δίκαιοι τοιούτων κακῶν ἀξιοῦσθαί ἐσμεν .οὗτός τε γὰρ ἀνόσια πείσεται τὰς οὐ προσηκούσας φέρων ἁμαρτίας ,ἐγώ τε μᾶλλον μὲν οὐδέν ,ὁμοίως δὲ τούτῳ ἀναμάρτητος ὤν ,εἰς πολλαπλασίους τούτου συμφορὰς ἥξω ·ἐπί τε γὰρ τῇ τούτου διαφθορᾷ ἀβίωτον τὸ λειπόμενον τοῦ βίου διάξω ,ἐπί τε τῇ ἐμαυτοῦ ἀπαιδίᾳ ζῶν ἔτι κατορυχθήσομαι .ἐλεοῦντες οὖν 
ὅτι μὲν αὐτὴ ἡ χρεία παρὰ φύσιν καὶ λέγειν καὶ δρᾶν ἅπαντας ἀναγκάζει ,ἔργῳ καὶ οὐ λόγῳ δοκεῖ μοι σημαίνειν οὗτος ·
ἥκιστα γὰρ ἔν γε τῷ ἔμπροσθεν χρόνῳ ἀναιδὴς καὶ τολμηρὸς ὤν ,νῦν ὑπ᾽ αὐτῆς τῆς συμφορᾶς ἠνάγκασται λέγειν οἷα οὐκ ἄν ποτε ᾤμην ἐγὼ τοῦτον εἰπεῖν .
ἐγώ τε γὰρ πολλῇ ἀνοίᾳ χρώμενος οὐκ ἂν ὑπέλαβον τοῦτον ἀντειπεῖν ·
οὐδὲ γὰρ ἂν ἕνα λόγον ἀντὶ δυοῖν λέξας τὸ ἥμισυ τῆς κατηγορίας ἐμαυτὸν ἂν ἀπεστέρησα ·
οὗτός τε μὴ τολμῶν οὐκ ἂν προεῖχε τῷ διπλασίῳ μου ,ἕνα μὲν πρὸς ἕνα λόγον ἀπολογηθείς ,ἃ δὲ κατηγόρησεν ἀναποκρίτως εἰπών .
τοσοῦτον δὲ προέχων ἐν τοῖς λόγοις ἡμῶν ,ἔτι δὲ ἐν οἷς ἔπρασσε πολλαπλάσια τούτων ,οὗτος μὲν οὐχ ὁσίως δεῖται ὑμῶν εὐμενῶς τὴν ἀπολογίαν ἀποδέχεσθαι αὐτοῦ ·
ἐγὼ δὲ δράσας μὲν οὐδὲν κακόν ,παθὼν δὲ ἄθλια καὶ δεινά ,καὶ νῦν ἔτι δεινότερα τούτων ,ἔργῳ καὶ οὐ λόγῳ εἰς τὸν ὑμέτερον ἔλεον καταπεφευγὼς δέομαι ὑμῶν ,ὦ ἄνδρες ἀνοσίων ἔργων τιμωροί ,ὁσίων δὲ διαγνώμονες ,μὴ παρ᾽ ἔργα φανερὰ ὑπὸ πονηρᾶς λόγων ἀκριβείας πεισθέντας ψευδῆ τὴν ἀλήθειαν τῶν πραχθέντων ἡγήσασθαι ·
ἡ μὲν γὰρ πιστότερον ἢ ἀληθέστερον σύγκειται ,ἡ δ᾽ ἀδολώτερον καὶ ἀδυνατώτερον λεχθήσεται .
τῷ μὲν οὖν δικαίῳ πιστεύων ὑπερορῶ τῆς ἀπολογίας ·
τῇ δὲ σκληρότητι τοῦ δαίμονος ἀπιστῶν ὀρρωδῶ μὴ οὐ μόνον τῆς χρείας τοῦ παιδὸς ἀποστερηθῶ ,ἀλλὰ καὶ αὐθέντην προσκαταγνωσθέντα ὑφ᾽ ὑμῶν ἐπίδω αὐτόν .
εἰς τοῦτο γὰρ τόλμης καὶ ἀναιδείας ἥκει ,ὥστε τὸν μὲν βαλόντα καὶ ἀποκτείναντα οὔτε τρῶσαι οὔτε ἀποκτεῖναί φησι ,τὸν δὲ οὔτε ψαύσαντα τοῦ ἀκοντίου οὔτε ἐπινοήσαντα ἀκοντίσαι ,ἁπάσης μὲν γῆς ἁμαρτόντα ,πάντων δὲ σωμάτων ,διὰ τῶν ἑαυτοῦ πλευρῶν διαπῆξαι τὸ ἀκόντιον λέγει .
ἐγὼ δὲ ἑκουσίως κατηγορῶν ἀποκτεῖναι αὐτὸν πιστότερος ἄν μοι δοκῶ εἶναι ἢ οὗτος ,ὃς μήτε βαλεῖν μήτε ἀποκτεῖναί φησι τὸ μειράκιον .
ὁ μὲν γὰρ ἐν τούτῳ τῷ καιρῷ κελευόμενος ὑπὸ τοῦ παιδοτρίβου ,ὃς ὑπεδέχετο τοῖς ἀκοντίζουσι τὰ ἀκόντια ,ἀναιρεῖσθαι ,διὰ τὴν τοῦ βαλόντος ἀκολασίαν πολεμίῳ τῷ τούτου βέλει περιπεσών ,οὐδὲν οὐδ᾽ εἰς ἕν᾽ ἁμαρτών ,ἀθλίως ἀπέθανεν ·ὁ δὲ περὶ τὸν τῆς ἀναιρέσεως καιρὸν πλημμελήσας ,οὐ τοῦ σκοποῦ τυχεῖν ἐκωλύθη ,ἀλλ᾽ ἄθλιον καὶ πικρὸν σκοπὸν ἐμοὶ ἀκοντίσας ,ἑκὼν μὲν οὐκ ἀπέκτεινεν ,μᾶλλον δὲ ἑκὼν ἢ οὔτ᾽ ἔβαλεν οὔτ᾽ ἀπέκτεινεν .ἀκουσίως δὲ οὐχ ἧσσον ἢ ἑκουσίως ἀποκτείναντες μου τὸν παῖδα ,τὸ παράπαν δ᾽ ἀρνούμενοι μὴ ἀποκτεῖναι αὐτόν ,οὐδ᾽ ὑπὸ τοῦ 
ἀλλὰ τίς ὁ βαλών ; 
εἰς τίν᾽ ὁ φόνος ἀνήκει ; 
εἰς τοὺς θεωμένους ἢ εἰς τοὺς παιδαγωγοὺς ,ὧν οὐδεὶς οὐδὲν κατηγορεῖ ; 
οὐ γὰρ ἀφανὴς ἀλλὰ καὶ λίαν φανερὸς ἔμοιγε αὐτοῦ ὁ θάνατός ἐστιν .
ἐγὼ δὲ τὸν νόμον ὀρθῶς ἀγορεύειν φημὶ τοὺς ἀποκτείναντας κολάζεσθαι ·
ὅ τε γὰρ ἄκων ἀποκτείνας ἀκουσίοις κακοῖς περιπεσεῖν δίκαιός ἐστιν ,ὅ τε διαφθαρεὶς οὐδὲν ἧσσον ἀκουσίως ἢ ἑκουσίως βλαφθεὶς ἀδικοῖτ᾽ ἂν ἀτιμώρητος γενόμενος .
οὐ δίκαιος δὲ ἀποφυγεῖν ἐστι διὰ τὴν ἀτυχίαν τῆς ἁμαρτίας .
εἰ μὲν γὰρ ὑπὸ μηδεμιᾶς ἐπιμελείας τοῦ θεοῦ ἡ ἀτυχία γίγνεται ,ἁμάρτημα οὖσα τῷ ἁμαρτόντι συμφορὰ δικαία γενέσθαι ἐστίν ·εἰ δὲ αὖ θεία κηλὶς τῷ δράσαντι προσπίπτει ἀσεβοῦντι ,οὐ δίκαιον τὰς θείας προσβολὰς διακωλύειν γίγνεσθαι .ἔλεξαν δὲ καὶ ὡς οὐ πρέπει χρηστὰ ἐπιτηδεύοντας αὐτοὺς κακῶν ἀξιοῦσθαι ·
ἡμεῖς δὲ πῶς ἂν πρέποντα πάσχοιμεν ,εἰ μηδὲν ὑποδεέστερα τούτων μελετῶντες θανάτῳ ζημιούμεθα ; 
φάσκων δὲ ἀναμάρτητος εἶναι ,καὶ ἀξιῶν τὰς συμφορὰς τῶν ἁμαρτόντων εἶναι καὶ μὴ εἰς τοὺς ἀναμαρτήτους ἐκτρέπεσθαι ,ὑπὲρ ἡμῶν λέγει .
ὅ τε γὰρ παῖς μου εἰς οὐδένα οὐδὲν ἁμαρτών ,ὑπὸ τούτου τοῦ μειρακίου ἀποθανών ,ἀδικοῖτ᾽ ἂν ἀτιμώρητος γενόμενος ·
ἐγώ τε τοῦδε μᾶλλον ἀναμάρτητος ὢν δεινὰ πείσομαι ,ἃ ὁ νόμος ἀποδίδωσί μοι μὴ τυχὼν παρ᾽ ὑμῶν .
ὡς δὲ οὐδὲ τῆς ἁμαρτίας οὐδὲ τοῦ ἀκουσίως ἀποκτεῖναι ,ἐξ ὧν αὐτοὶ λέγουσιν ,ἀπολύεται ,ἀλλὰ κοινὰ ἀμφότερα ταῦτα ἀμφοῖν αὐτοῖν ἐστι ,δηλώσω .εἴπερ ὁ παῖς διὰ τὸ ὑπὸ τὴν φορὰν τοῦ ἀκοντίου ὑπελθεῖν καὶ μὴ ἀτρέμας ἑστάναι φονεὺς αὐτὸς αὑτοῦ δίκαιος εἶναί ἐστιν ,οὐδὲ τὸ μειράκιον καθαρὸν τῆς αἰτίας ἐστίν ,ἀλλ᾽ εἴπερ τούτου μὴ ἀκοντίζοντος ἀλλ᾽ ἀτρέμα ἑστῶτος ἀπέθανεν ὁ παῖς .ἐξ ἀμφοῖν δὲ τοῦ φόνου γενομένου ,ὁ μὲν παῖς εἰς αὑτὸν ἁμαρτὼν μᾶλλον ἢ κατὰ τὴν ἁμαρτίαν ἑαυτὸν τετιμώρηται ,τέθνηκε γάρ ,ὁ δὲ συλλήπτωρ καὶ κοινωνὸς εἰς τοὺς 
οὔτε γὰρ ἡμεῖς ,οἱ διὰ τὴν τούτων ἁμαρτίαν διαφθαρέντες ,αὐθένται καταγνωσθέντες ὅσια ἀλλ᾽ ἀνόσι᾽ ἂν πάθοιμεν ὑφ᾽ ὑμῶν ·
οὔθ᾽ οἱ θανατώσαντες ἡμᾶς μὴ εἰργόμενοι τῶν προσηκόντων ̣ εὐσεβοῖντ᾽ ἂν ̣ ὑπὸ τῶν ἀπολυσάντων τοὺς ἀνοσίους .
πάσης δ᾽ ὑπὲρ πάντων τῆς κηλῖδος εἰς ὑμᾶς ἀναφερομένης ,πολλὴ εὐλάβεια ὑμῖν τούτων ποιητέα ἐστί ·
καταλαβόντες μὲν γὰρ αὐτὸν καὶ εἴρξαντες ὧν ὁ νόμος εἴργει καθαροὶ τῶν ἐγκλημάτων ἔσεσθε ,ἀπολύσαντες δὲ ὑπαίτιοι καθίστασθε .
τῆς οὖν ὑμετέρας εὐσεβείας ἕνεκα καὶ τῶν νόμων ἀπάγοντες τιμωρεῖσθε αὐτόν ,καὶ αὐτοί τε μὴ μεταλάβητε τῆς τούτου μιαρίας ,ἡμῖν τε τοῖς γονεῦσιν ,οἳ ζῶντες κατορωρύγμεθα ὑπ᾽ αὐτοῦ ,δόξῃ γοῦν ἐλαφροτέραν τὴν συμφορὰν καταστήσατε .
τοῦτον μὲν εἰκὸς πρὸς τὴν ἑαυτοῦ κατηγορίαν προσέχοντα τὸν νοῦν μὴ μαθεῖν τὴν ἀπολογίαν μου ·
ὑμᾶς δὲ χρή ,γιγνώσκοντας ὅτι ἡμεῖς μὲν οἱ ἀντίδικοι κατ᾽ εὔνοιαν κρίνοντες τὸ πρᾶγμα εἰκότως δίκαια ἑκάτεροι αὑτοὺς οἰόμεθα λέγειν ,ὑμᾶς δὲ ὁσίως ὁρᾶν προσήκει τὰ πραχθέντα ·
ἐκ τῶν λεγομένων γὰρ ἡ ἀλήθεια σκεπτέα αὐτῶν ἐστίν .
ἐγὼ δέ ,εἰ μέν τι ψεῦδος εἴρηκα ,ὁμολογῶ καὶ τὰ ὀρθῶς εἰρημένα προσδιαβάλλειν ἄδικα εἶναι ·εἰ δὲ ἀληθῆ μέν ,λεπτὰ δὲ καὶ ἀκριβῆ ,οὐκ ἐγὼ ὁ λέγων ἀλλ᾽ ὁ πράξας τὴν ἀπέχθειαν αὐτῶν δίκαιος φέρεσθαί ἐστι .
θέλω δὲ ὑμᾶς πρῶτον μαθεῖν ,ὅτι οὐκ ἐάν τις φάσκῃ ἀποκτεῖναι ,τοῦτ᾽ ἔστιν ,ἀλλ᾽ ἐάν τις ἐλεγχθῇ .
οὗτος δὲ ὁμολογῶν τὸ ἔργον ὡς ἡμεῖς λέγομεν γενέσθαι ,ὑπὲρ τοῦ ἀποκτείναντος ἀμφισβητεῖ ,ὃν ἀδύνατον ἀλλαχόθεν ἢ ἐκ τῶν πραχθέντων δηλοῦσθαι .σχετλιάζει δὲ κακῶς ἀκούειν φάσκων τὸν παῖδα ,εἰ μήτε ἀκοντίσας μήτ᾽ ἐπινοήσας αὐθέντης ὢν ἀποδέδεικται ,καὶ οὐ πρὸς τὰ λεγόμενα ἀπολογεῖται .οὐ γὰρ ἀκοντίσαι οὐδὲ βαλεῖν αὑτόν φημι τὸν παῖδα ,ἀλλ᾽ ὑπὸ τὴν πληγὴν τοῦ ἀκοντίου ὑπελθόντα οὐχ ὑπὸ τοῦ μειρακίου ἀλλ᾽ ὑφ᾽ ἑαυτοῦ διαφθαρῆναι ·
οὐ γὰρ ἀτρεμίζων ἀπέθανε .
τῆς δὲ διαδρομῆς αἰτίας ταύτης γιγνομένης ,εἰ μὲν ὑπὸ τοῦ παιδοτρίβου καλούμενος διέτρεχεν ,ὁ παιδοτρίβης ἂν ἀποκτείνας αὐτὸν εἴη ,εἰ δ᾽ ὑφ᾽ ἑαυτοῦ πεισθεὶς ὑπῆλθεν ,αὐτὸς ὑφ᾽ ἑαυτοῦ διέφθαρται .
θέλω δὲ μὴ πρότερον ἐπ᾽ ἄλλον λόγον ὁρμῆσαι ,ἢ τὸ ἔργον ἔτι φανερώτερον καταστῆσαι ,ὁποτέρου αὐτῶν ἐστί .
τὸ μὲν μειράκιον οὐδενὸς μᾶλλον τῶν συμμελετώντων ἐστὶ τοῦ σκοποῦ ἁμαρτόν ,οὐδὲ τῶν ἐπικαλουμένων τι διὰ τὴν αὑτοῦ ἁμαρτίαν δέδρακεν ·ὁ δὲ παῖς οὐ ταὐτὰ τοῖς συνθεωμένοις δρῶν ,ἀλλ᾽ εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ ἀκοντίου ὑπελθών ,σαφῶς δηλοῦται παρὰ τὴν αὑτοῦ ἁμαρτίαν περισσοτέροις ἀτυχήμασι τῶν ἀτρεμιζόντων περιπεσών .
ὁ μὲν γὰρ ἀφεὶς οὐδὲν ἂν ἥμαρτε ,μηδενὸς ὑπὸ τὸ βέλος ὑπελθόντος αὐτῷ ·
ὁ δ᾽ οὐκ ἂν ἐβλήθη μετὰ τῶν θεωμένων ἑστώς .
ὡς δ᾽ οὐδενὸς μᾶλλον τῶν συνακοντιζόντων μέτοχός ἐστι τοῦ φόνου ,διδάξω .
εἰ γὰρ διὰ τὸ τοῦτον ἀκοντίζειν ὁ παῖς ἀπέθανε ,πάντες ἂν οἱ συμμελετῶντες συμπράκτορες εἶεν τῆς αἰτίας ·οὗτοι γὰρ οὐ διὰ τὸ μὴ ἀκοντίζειν οὐκ ἔβαλον αὐτόν ,ἀλλὰ διὰ τὸ μηδενὶ ὑπὸ τὸ ἀκόντιον ὑπελθεῖν ·
ὁ δὲ νεανίσκος οὐδὲν περισσότερον τούτων ἁμαρτών ,ὁμοίως τούτοις οὐκ ἂν ἔβαλεν αὐτὸν ἀτρέμα σὺν τοῖς θεωμένοις ἑστῶτα .
ἔστι δὲ οὐδὲ τὸ ἁμάρτημα τοῦ παιδὸς μόνον ,ἀλλὰ καὶ ἡ ἀφυλαξία .
ὁ μὲν γὰρ οὐδένα ὁρῶν διατρέχοντα ,πῶς ἂν ἐφυλάξατο μηδένα βαλεῖν ; 
ὁ δ᾽ ἰδὼν τοὺς ἀκοντίζοντας εὐπετῶς ἂν ἐφυλάξατο μὴ διαδραμεῖν ἐξῆν γὰρ αὐτῷ ἀτρέμα ἑστάναι .
τὸν δὲ νόμον ὃν παραφέρουσιν ,ἐπαινεῖν δεῖ .
ὀρθῶς γὰρ καὶ δικαίως τοὺς ἀκουσίως ἀποκτείναντας ἀκουσίοις παθήμασι κολάζει .
τὸ μὲν οὖν μειράκιον ἀναμάρτητον ὂν οὐκ ἂν δικαίως ὑπὲρ τοῦ ἁμαρτόντος κολάζοιτο ·
ἱκανὸν γὰρ αὐτῷ ἐστι τὰς αὑτοῦ ἁμαρτίας φέρειν ·
ὁ δὲ ταῖς αὑτοῦ ἁμαρτίαις διαφθαρείς ,ἅμα ἥμαρτέ τε καὶ ὑφ᾽ ἑαυτοῦ ἐκολάσθη .
κεκολασμένου δὲ τοῦ ἀποκτείναντος ,οὐκ ἀτιμώρητος ὁ φόνος ἐστίν .
ἔχοντός γε δὴ τὴν δίκην τοῦ φονέως ,οὐκ ἐὰν ἀπολύσητε ἡμᾶς ,ἀλλ᾽ ἐὰν καταλάβητε ,ἐνθύμιον ὑπολείψεσθε .
ὁ μὲν γὰρ αὐτὸς τὰς αὑτοῦ ἁμαρτίας φέρων ,οὐδενὶ οὐδὲν προστρόπαιον καταλείψει ·
ὁ δὲ καθαρὸς τῆς αἰτίας ὢν ἐὰν διαφθαρῇ ,τοῖς καταλαμβάνουσι μεῖζον τὸ ἐνθύμιον γενήσεται .
εἰ δὲ αὐθέντης ἐκ τῶν λεγομένων ἐπιδείκνυται ,οὐχ ἡμεῖς αὐτῷ οἱ λέγοντες αἴτιοί ἐσμεν ,ἀλλ᾽ ἡ πρᾶξις τῶν ἔργων .
ὀρθῶς δὲ τῶν ἐλέγχων ἐλεγχόντων τὸν παῖδα αὐθέντην ὄντα ,ὁ νόμος ἀπολύων ἡμᾶς τῆς αἰτίας τὸν ἀποκτείναντα καταλαμβάνει .
μήτε οὖν ἡμᾶς εἰς μὴ προσηκούσας συμφορὰς ἐμβάλητε ,μήτε αὐτοὶ ταῖς τούτων ἀτυχίαις βοηθοῦντες ἐναντία τοῦ δαίμονος γνῶτε ,ἀλλ᾽ ὥσπερ ὅσιον καὶ δίκαιον ,μεμνημένοι τοῦ πάθους ,ὅτι διὰ τὸν ὑπὸ τὴν φορὰν τοῦ ἀκοντίου ὑπελθόντα ἐγένετο ,ἀπολύετε ἡμᾶς ·
οὐ γὰρ αἴτιοι τοῦ φόνου ἐσμέν .
νενόμισται μὲν ὀρθῶς τὰς φονικὰς δίκας περὶ πλείστου τοὺς κρίνοντας ποιεῖσθαι διώκειν τε καὶ μαρτυρεῖν κατὰ τὸ δίκαιον ,μήτε τοὺς ἐνόχους ἀφιέντας μήτε τοὺς καθαροὺς εἰς ἀγῶνα καθιστάντας .
ὅτε γὰρ ὁ θεὸς βουλόμενος ποιῆσαι τὸ ἀνθρώπινον φῦλον τοὺς πρώτους γενομένους ἔφυσεν ἡμῶν ,τροφέας τε καὶ σωτῆρας παρέδωκε τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν ,ἵνα μὴ σπάνει τῶν ἀναγκαίων προαποθνῄσκοιμεν τῆς γηραιοῦ τελευτῆς .
ὅστις οὖν ,τούτων ὑπὸ τοῦ θεοῦ ἀξιωθέντος τοῦ βίου ἡμῶν ,ἀνόμως τινὰ ἀποκτείνει ,ἀσεβεῖ μὲν περὶ τοὺς θεούς ,συγχεῖ δὲ τὰ νόμιμα τῶν ἀνθρώπων .
ὅ τε γὰρ ἀποθανών ,στερόμενος ὧν ὁ θεὸς ἔδωκεν αὐτῷ ,εἰκότως θεοῦ τιμωρίαν ὑπολείπει τὴν τῶν ἀλιτηρίων δυσμένειαν ,ἣν οἱ παρὰ τὸ δίκαιον κρίνοντες ἢ μαρτυροῦντες ,συνασεβοῦντες τῷ ταῦτα δρῶντι ,οὐ προσῆκον μίασμα εἰς τοὺς ἰδίους οἴκους εἰσάγονται ·
ἡμεῖς τε οἱ τιμωροὶ τῶν διεφθαρμένων ,εἰ δι᾽ ἄλλην τινὰ ἔχθραν τοὺς ἀναιτίους διώκοιμεν ,τῷ μὲν ἀποθανόντι οὐ τιμωροῦντες δεινοὺς ἀλιτηρίους ἕξομεν τοὺς τῶν ἀποθανόντων προστροπαίους ,τοὺς δὲ καθαροὺς ἀδίκως ἀποκτείνοντες ἔνοχοι τοῦ φόνου τοῖς ἐπιτιμίοις ἐσμέν ,ὑμᾶς δὲ ἄνομα δρᾶς πείθοντες καὶ τοῦ ὑμετέρου ἁμαρτήματος ὑπαίτιοι γιγνόμεθα .
ἐγὼ μὲν οὖν δεδιὼς ταῦτα ,εἰς ὑμᾶς παράγων τὸν ἀσεβήσαντα καθαρὸς τῶν ἐγκλημάτων εἰμί ·
ὑμεῖς δὲ ἀξίως τῶν προειρημένων τῇ κρίσει προσέχοντες τὸν νοῦν ,ἀξίαν δίκην τοῦ πάθους τῷ εἰργασμένῳ ἐπιθέντες ,ἅπασαν τὴν πόλιν καθαρὰν τοῦ μιάσματος καταστήσετε .
εἰ μὲν γὰρ ἄκων ἀπέκτεινε τὸν ἄνδρα ,ἄξιος ἂν ἦν συγγνώμης τυχεῖν τινός ·
ὕβρει δὲ καὶ ἀκολασίᾳ παροινῶν εἰς ἄνδρα πρεσβύτην ,τύπτων τε καὶ πνίγων ἕως τῆς ψυχῆς ἀπεστέρησεν αὐτόν ,ὡς μὲν ἀποκτείνας τοῦ φόνου τοῖς ἐπιτιμίοις ἔνοχός ἐστιν ,ὡς δὲ συγχέων ἅπαντα τῶν γεραιοτέρων τὰ νόμιμα οὐδενὸς ἁμαρτεῖν ,οἷς οἱ τοιοῦτοι κολάζονται ,δίκαιός ἐστιν .
ὁ μὲν τοίνυν νόμος ὀρθῶς ὑμῖν τιμωρεῖσθαι παραδίδωσιν αὐτόν ·
τῶν δὲ μαρτύρων ἀκηκόατε ,οἳ παρῆσαν παροινοῦντι αὐτῷ .
ὑμᾶς δὲ χρὴ τῇ τε ἀνομίᾳ τοῦ παθήματος ἀμύνοντας ,τήν τε ὕβριν κολάζοντας ἀξίως τοῦ πάθους ,τὴν βουλεύσασαν ψυχὴν ἀνταφελέσθαι αὐτόν .
ὅτι μὲν βραχεῖς τοὺς λόγους ἐποιήσαντο ,οὐ θαυμάζω αὐτῶν ·
οὐ γὰρ ὡς μὴ πάθωσιν ὁ κίνδυνος αὐτοῖς ἐστιν ,ἀλλ᾽ ὡς ἐμὲ μὴ δικαίως δι᾽ ἔχθραν διαφθείρωσιν .
ὅτι δ᾽ ἐξισοῦν τοῖς μεγίστοις ἐγκλήμασιν ἤθελον τὸ πρᾶγμα ,οὗ ὁ ἀποθανὼν αὑτῷ αἴτιος καὶ μᾶλλον ἢ ἐγὼ ἐγένετο ,εἰκότως ἂν ἀγανακτεῖν μοι δοκῶ .
ἄρχων γὰρ χειρῶν ἀδίκων ,καὶ παροινῶν εἰς ἄνδρα πολὺ αὑτοῦ σωφρονέστερον ,οὐχ αὑτῷ μόνον τῆς συμφορᾶς ,ἀλλὰ καὶ ἐμοὶ αἴτιος τοῦ ἐγκλήματος γέγονεν .
οἶμαι μὲν οὖν ἔγωγε οὔτε δίκαια τούτους οὔθ᾽ ὅσια δρᾶν ἐγκαλοῦντας ἐμοί .τὸν γὰρ ἄρξαντα τῆς πληγῆς ,εἰ μὲν σιδήρῳ ἢ λίθῳ ἢ ξύλῳ ἠμυνάμην αὐτόν ,ἠδίκουν μὲν οὐδ᾽ οὕτως - οὐ γὰρ ταὐτὰ ἀλλὰ μείζονα καὶ πλείονα δίκαιοι οἱ ἄρχοντες ἀντιπάσχειν εἰσίν ·- ταῖς δὲ χερσὶ τυπτόμενος ὑπ᾽ αὐτοῦ ,ταῖς χερσὶν ἅπερ ἔπασχον ἀντιδρῶν ,πότερα ἠδίκουν ; 
εἶεν ·
ἐρεῖ δέ ," ἀλλ᾽ ὁ νόμος εἴργων μήτε δικαίως μήτε ἀδίκως ἀποκτείνειν ἔνοχον τοῦ φόνου τοῖς ἐπιτιμίοις ἀποφαίνει σε ὄντα ·
ὁ γὰρ ἀνὴρ τέθνηκεν ." 
ἐγὼ δὲ δεύτερον καὶ τρίτον οὐκ ἀποκτεῖναί φημι .
εἰ μὲν γὰρ ὑπὸ τῶν πληγῶν ὁ ἀνὴρ παραχρῆμα ἀπέθανεν ,ὑπ᾽ ἐμοῦ μὲν δικαίως δ᾽ ἂν ἐτεθνήκει - οὐ γὰρ ταὐτὰ ἀλλὰ μείζονα καὶ πλείονα οἱ ἄρξαντες δίκαιοι ἀντιπάσχειν εἰσί ·- νῦν δὲ πολλαῖς ἡμέραις ὕστερον μοχθηρῷ ἰατρῷ ἐπιτρεφθεὶς διὰ τὴν τοῦ ἰατροῦ μοχθηρίαν καὶ οὐ διὰ τὰς πληγὰς ἀπέθανε .προλεγόντων γὰρ αὐτῷ τῶν ἄλλων ἰατρῶν ,εἰ ταύτην τὴν θεραπείαν θεραπεύσοιτο ,ὅτι ἰάσιμος ὢν διαφθαρήσοιτο ,δι᾽ ὑμᾶς τοὺς συμβούλους διαφθαρεὶς ἐμοὶ ἀνόσιον ἔγκλημα προσέβαλεν .
ἀπολύει δέ με καὶ ὁ νόμος καθ᾽ ὃν διώκομαι .
τὸν γὰρ ἐπιβουλεύσαντα κελεύει φονέα εἶναι .
ἐγὼ μὲν οὖν πῶς ἂν ἐπιβουλεύσαιμι αὐτῷ ὅ τι μὴ καὶ ἐπεβουλεύθην ὑπ᾽ αὐτοῦ ; 
τοῖς γὰρ αὐτοῖς ἀμυνόμενος αὐτὸν καὶ τὰ αὐτὰ δρῶν ἅπερ ἔπασχον ,σαφὲς ὃτι τὰ αὐτὰ ἐπεβούλευσα καὶ ἐπεβουλεύθην .
εἰ δέ τις ἐκ τῶν πληγῶν τὸν θάνατον οἰόμενος γενέσθαι φονέα με αὐτοῦ ἡγεῖται εἶναι ,ἀντιλογισάσθω ὅτι διὰ τὸν ἄρξαντα αἱ πληγαὶ γενόμεναι τοῦτον αἴτιον τοῦ θανάτου καὶ οὐκ ἐμὲ ἀποφαίνουσιν ὄντα ·
οὐ γὰρ ἂν ἠμυνάμην μὴ τυπτόμενος ὑπ᾽ αὐτοῦ .ἀπολυόμενος δὲ ὑπό τε τοῦ νόμου ὑπό τε τοῦ ἄρξαντος τῆς πληγῆς ,ἐγὼ μὲν οὐδενὶ τρόπῳ φονεὺς αὐτοῦ εἰμι ,ὁ δὲ ἀποθανών ,εἰ μὲν ἀτυχίᾳ τέθνηκεν ,τῇ ἑαυτοῦ ἀτυχία κέχρηται - ἠτύχησε γὰρ ἄρξας τῆς πληγῆς - εἰ δ᾽ ἀβουλία τινί ,τῇ ἑαυτοῦ ἀβουλίᾳ διέφθαρται ·
οὐ γὰρ εὖ φρονῶν ἔτυπτέ με .
ὡς μὲν οὖν οὐ δικαίως κατηγοροῦμαι ,ἐπιδέδεικταί μοι ·
ἐθέλω δὲ τοὺς κατηγοροῦντάς μου πᾶσιν οἷς ἐγκαλοῦσιν ἐνόχους αὐτοὺς ὄντας ἀποδεῖξαι .
καθαρῷ μέν μοι τῆς αἰτίας ὄντι φόνον ἐπικαλοῦντες ,ἀποστεροῦντες δέ με τοῦ βίου ὃν ὁ θεὸς παρέδωκέ μοι ,περὶ τὸν θεὸν ἀσεβοῦσιν ·
ἀνοσίως δ᾽ ἀποκτεῖναι ὑμᾶς με πείθοντες καὶ τῆς ὑμετέρας εὐσεβείας ̣ αὐτοὶ φονῆς ̣ εἰσί .
τούτοις μὲν οὖν ὁ θεὸς ἐπιθείη τὴν δίκην ·
ὑμᾶς δὲ χρὴ τὸ ὑμέτερον σκοποῦντας ἀπολῦσαί με μᾶλλον ἢ καταλαβεῖν βούλεσθαι .
ἀδίκως μὲν γὰρ ἀπολυθείς ,διὰ τὸ μὴ ὀρθῶς ὑμᾶς διδαχθῆναι ἀποφυγών ,τοῦ μὴ διδάξαντος καὶ οὐχ ὑμέτερον τὸν προστρόπαιον τοῦ ἀποθανόντος καταστήσω ·
μὴ ὀρθῶς δὲ καταληφθεὶς ὑφ᾽ ὑμῶν ,ὑμῖν καὶ οὐ τούτῳ τὸ μήνιμα τῶν ἀλιτηρίων προστρέψομαι .
ταῦτ᾽ οὖν εἰδότες ,τουτοισὶ τὸ ἀσέβημα τοῦτο ἀναθέντες ,αὐτοί τε καθαροὶ τῆς αἰτίας γένεσθε ,ἐμέ τε ὁσίως καὶ δικαίως ἀπολύετε ·
οὕτω γὰρ ἂν καθαρώτατοι πάντες οἱ πολῖται εἴημεν .
τοῦτόν τε οὐ θαυμάζω ἀνόσια δράσαντα ὅμοια οἷς εἴργασται λέγειν ,ὑμῖν τε συγγιγνώσκω βουλομένοις τὴν ἀκρίβειαν τῶν πραχθέντων μαθεῖν τοιαῦτα ἀνέχεσθαι ἀκούοντας αὐτοῦ ,ἃ ἐκβάλλεσθαι ἄξιά ἐστι .
τὸν γὰρ ἄνδρα ὁμολογῶν τύπτειν τὰς πληγὰς ἐξ ὧν ἀπέθανεν ,αὐτὸς μὲν τοῦ τεθνηκότος οὔ φησι φονεὺς εἶναι ,ἡμᾶς δὲ τοὺς τιμωροῦντας αὐτῷ ζῶν τε καὶ βλέπων φονέας αὑτοῦ φησιν εἶναι .
θέλω δὲ καὶ τἆλλα παραπλήσια ἀπολογηθέντα τούτοις ἐπιδεῖξαι αὐτόν .
εἶπε δὲ πρῶτον μέν ,εἰ καὶ ἐκ τῶν πληγῶν ἀπέθανεν ὁ ἀνήρ ,ὡς οὐκ ἀπέκτεινεν αὐτόν ·
τὸν γὰρ ἄρξαντα τῆς πληγῆς ,τοῦτον αἴτιον τῶν πραχθέντων γενόμενον καταλαμβάνεσθαι ὑπὸ τοῦ νόμου ,ἄρξαι δὲ τὸν ἀποθανόντα .
μάθετε δὴ πρῶτον μὲν ὅτι ἄρξαι καὶ παροινεῖν τοὺς νεωτέρους τῶν πρεσβυτέρων εἰκότερόν ἐστι ·
τοὺς μὲν γὰρ ἥ τε μεγαλοφροσύνη τοῦ γένους ἥ τε ἀκμὴ τῆς ῥώμης ἥ τε ἀπειρία τῆς μέθης ἐπαίρει τῷ θυμῷ χαρίζεσθαι ,τοὺς δὲ ἥ τε ἐμπειρία τῶν παροινουμένων ἥ τε ἀσθένεια τοῦ γήρως ἥ τε δύναμις τῶν νέων φοβοῦσα σωφρονίζει .
ὡς δὲ οὐδὲ τοῖς αὐτοῖς ἀλλὰ τοῖς ἐναντιωτάτοις ἠμύνατο αὐτόν ,αὐτὸ τὸ ἔργον σημαίνει .
ὁ μὲν γὰρ ἀκμαζούσῃ τῇ ῥώμῃ τῶν χειρῶν χρώμενος ἀπέκτεινεν ·
ὁ δὲ ἀδυνάτως τὸν κρείσσονα ἀμυνόμενος ,οὐδὲ σημεῖον οὐδὲν ὧν ἠμύνατο ὑπολιπών ,ἀπέθανεν .
εἰ δὲ ταῖς χερσὶν ἀπέκτεινε καὶ οὐ σιδήρῳ ,ὅσον αἱ χεῖρες τοῦ σιδήρου οἰκειότεραι τούτῳ εἰσί ,τοσούτῳ μᾶλλον φονεύς ἐστιν .
ἐτόλμησε δὲ εἰπεῖν ὡς ὁ ἄρξας τῆς πληγῆς καὶ μὴ διαφθείρας μᾶλλον τοῦ ἀποκτείναντος φονεύς ἐστι ·
τοῦτον γὰρ βουλευτὴν τοῦ θανάτου φησὶ γενέσθαι .
ἐγὼ δὲ πολὺ τἀναντία τούτων φημί .
εἰ γὰρ αἱ χεῖρες ἃ διανοούμεθα ἑκάστῳ ἡμῶν ὑπουργοῦσιν ,ὁ μὲν πατάξας καὶ μὴ ἀποκτείνας τῆς πληγῆς βουλευτὴς ἐγένετο ,ὁ δὲ θανασίμως τύπτων τοῦ θανάτου ·
ἐκ γὰρ ὧν ἐκεῖνος διανοηθεὶς ἔδρασεν ,ὁ ἀνὴρ τέθνηκεν .
ἔστι δὲ ἡ μὲν ἀτυχία τοῦ πατάξαντος ,ἡ δὲ συμφορὰ τοῦ παθόντος .
ὁ μὲν γὰρ ἐξ ὧν ἔδρασεν ἐκεῖνος διαφθαρείς ,οὐ τῇ ἑαυτοῦ ἁμαρτίᾳ ἀλλὰ τῇ τοῦ πατάξαντος χρησάμενος ἀπέθανεν ·
ὁ δὲ μείζω ὧν ἤθελε πράξας ,τῇ ἑαυτοῦ ἀτυχίᾳ ὃν οὐκ ἤθελεν ἀπέκτεινεν .
ὑπὸ δὲ τοῦ ἰατροῦ φάσκων αὐτὸν ἀποθανεῖν ,θαυμάζω ὅτι [οὐχ] ὑφ᾽ ἡμῶν τῶν συμβουλευσάντων ἐπιτρεφθῆναί φησιν αὐτὸν διαφθαρῆναι .
καὶ γὰρ ἂν εἰ μὴ ἐπετρέψαμεν ,ὑπ᾽ ἀθεραπείας ἂν ἔφη διαφθαρῆναι αὐτόν .
εἰ δέ τοι καὶ ὑπὸ τοῦ ἰατροῦ ἀπέθανεν ,ὡς οὐκ ἀπέθανεν ,ὁ μὲν ἰατρὸς οὐ φονεὺς αὐτοῦ ἐστιν ,ὁ γὰρ νόμος ἀπολύει αὐτόν ,διὰ δὲ τὰς τούτου πληγὰς ἐπιτρεψάντων ἡμῶν αὐτῷ ,πῶς ἂν ἄλλος τις ἢ ὁ βιασάμενος ἡμᾶς χρῆσθαι αὐτῷ φονεὺς εἴη ἄν ; οὕτω δὲ φανερῶς ἐκ παντὸς τρόπου ἐλεγχόμενος ἀποκτεῖναι τὸν ἄνδρα ,εἰς τοῦτο τόλμης καὶ ἀναιδείας ἥκει ,ὥστ᾽ οὐκ ἀρκοῦν αὐτῷ ἐστιν ὑπὲρ τῆς αὑτοῦ ἀσεβείας ἀπολογεῖσθαι ,ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς ,οἳ τὸ τούτου μίασμα ἐπεξερχόμεθα ,ἀθέμιστα καὶ ἀνόσια δρᾶν φησι .
τούτῳ μὲν οὖν πρέπει καὶ ταῦτα καὶ ἔτι τούτων δεινότερα λέγειν ,τοιαῦτα δεδρακότι ·
ἡμεῖς δὲ τόν τε θάνατον φανερὸν ἀποδεικνύντες ,τήν τε πληγὴν ὁμολογουμένην ἐξ ἧς ἀπέθανε ,τόν τε νόμον εἰς τὸν πατάξαντα τὸν φόνον ἀνάγοντα ,ἀντὶ τοῦ παθόντος ἐπισκήπτομεν ὑμῖν ,τῷ τούτου φόνῳ τὸ μήνιμα τῶν ἀλιτηρίων ἀκεσαμένους πᾶσαν τὴν πόλιν καθαρὰν τοῦ μιάσματος καταστῆσαι .
ὁ μὲν ἀνήρ ,καταγνοὺς αὐτὸς αὑτοῦ ,ἀλλὰ τὴν σπουδὴν τῶν κατηγόρων φοβηθείς ,ὑπαπέστη ·
ἡμῖν δὲ τοῖς φίλοις ζῶντι ἢ ἀποθανόντι εὐσεβέστερον ἀμύνειν αὐτῷ .
ἄριστα μὲν οὖν αὐτὸς ἂν ὑπὲρ αὑτοῦ ἀπελογεῖτο ·
ἐπεὶ δὲ τάδε ἀκινδυνότερα ἔδοξεν εἶναι ,ἡμῖν ,οἷς μέγιστον ἂν πένθος γένοιτο στερηθεῖσιν αὐτοῦ ,ἀπολογητέον .
δοκεῖ δέ μοι περὶ τὸν ἄρξαντα τῆς πληγῆς τὸ ἀδίκημα εἶναι .
ὁ μὲν οὖν διώκων οὐκ εἰκόσι τεκμηρίοις χρώμενος τοῦτον τὸν ἄρξαντά φησιν εἶναι .
εἰ μὲν γὰρ ὥσπερ βλέπειν μὲν τοῖν ὀφθαλμοῖν ,ἀκούειν δὲ τοῖς ὠσίν ,οὕτω κατὰ φύσιν ἦν ὑβρίζειν μὲν τοὺς νέους ,σωφρονεῖν δὲ τοὺς γέροντας ,οὐδὲν ἂν τῆς ὑμετέρας κρίσεως ἔδει ·
αὐτὴ γὰρ ἂν ἡ ἡλικία τῶν νέων κατέκρινε ·
νῦν δὲ πολλοὶ μὲν νέοι σωφρονοῦντες ,πολλοὶ δὲ πρεσβῦται παροινοῦντες ,οὐδὲν μᾶλλον τῷ διώκοντι ἢ τῷ φεύγοντι τεκμήριον γίγνονται .κοινοῦ δὲ τοῦ τεκμηρίου ἡμῖν ὄντος καὶ τούτῳ ,τῷ παντὶ προέχομεν ·
οἱ γὰρ μάρτυρες τοῦτόν φασιν ἄρξαι τῆς πληγῆς .
ἄρξαντος δὲ τούτου ,καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων τῶν κατηγορουμένων ἀπολύεται τῆς αἰτίας .
εἴπερ γὰρ ὁ πατάξας ,διὰ τὴν πληγὴν βιασάμενος ὑμᾶς ἐπιτρεφθῆναι ἰατρῷ ,μᾶλλον τοῦ ἀποκτείναντος φονεύς ἐστιν ,ὁ ἄρξας τῆς πληγῆς φονεὺς γίγνεται .
οὗτος γὰρ ἠνάγκασε τόν τε ἀμυνόμενον ἀντιτύπτειν τόν τε πληγέντα ἐπὶ τὸν ἰατρὸν ἐλθεῖν .
ἀνόσια γὰρ ἂν ὁ διωκόμενος πάθοι ,εἰ μήτε ἀποκτείνας ὑπὲρ τοῦ ἀποκτείναντος μήτε ἄρξας ὑπὲρ τοῦ ἄρξαντος φονεὺς ἔσται .
ἔστι δὲ οὐδὲ ὁ ἐπιβουλεύσας οὐδὲν μᾶλλον ὁ διωκόμενος τοῦ διώκοντος .
εἰ γὰρ ὁ μὲν ἄρξας τῆς πληγῆς τύπτειν καὶ μὴ ἀποκτείνειν διενοήθη ,ὁ δὲ ἀμυνόμενος ἀποκτεῖναι ,οὗτος ἂν ὁ ἐπιβουλεύσας εἴη .
νῦν δὲ καὶ ὁ ἀμυνόμενος τύπτειν καὶ οὐκ ἀποκτεῖναι διανοηθεὶς ἥμαρτεν ,εἰς ἃ οὐκ ἐβούλετο πατάξας .τῆς μὲν οὖν πληγῆς βουλευτὴς ἐγένετο ,τὸν δὲ θάνατον πῶς ἂν ἐπεβούλευσεν ,ὅς γε ἀκουσίως ἐπάταξεν ; 
οἰκεῖον δὲ καὶ τὸ ἁμάρτημα τῷ ἄρξαντι μᾶλλον ἢ τῷ ἀμυνομένῳ ἐστίν .
ὁ μὲν γὰρ ἃ ἔπασχεν ἀντιδρᾶν ζητῶν ,ὑπ᾽ ἐκείνου βιαζόμενος ἐξήμαρτεν ·
ὁ δὲ διὰ τὴν αὑτοῦ ἀκολασίαν πάντα δρῶν καὶ πάσχων ,καὶ τῆς ἑαυτοῦ καὶ τῆς ἐκείνου ἁμαρτίας αἴτιος ὢν δίκαιος φονεὺς εἶναί ἐστιν .
ὡς δὲ οὐδὲ κρεισσόνως ἀλλὰ πολὺ ὑποδεεστέρως ὧν ἔπασχεν ἠμύνετο ,διδάξω .
ὁ μὲν ὑβρίζων καὶ παροινῶν πάντ᾽ ἔδρα καὶ οὐδὲν ἠμύνατο ·
ὁ δὲ μὴ πάσχειν ἀλλὰ ἀπωθεῖσθαι ζητῶν ,ἅ τε ἔπασχεν ἀκουσίως ἔπασχεν ,ἅ τ᾽ ἔδρασε τὰ παθήματα βουλόμενος διαφυγεῖν ἐλασσόνως ἢ κατ᾽ ἀξίαν τὸν ἄρξαντα ἠμύνετο ,καὶ οὐκ ἔδρα .
εἰ δὲ κρείσσων ὢν τὰς χεῖρας κρεισσόνως ἠμύνετο ἢ ἔπασχεν ,οὐδ᾽ οὕτω δίκαιος ὑφ᾽ ὑμῶν καταλαμβάνεσθαί ἐστι .
τῷ μὲν γὰρ ἄρξαντι πανταχοῦ μεγάλα ἐπιτίμια ἐπίκειται ,τῷ δὲ ἀμυνομένῳ οὐδαμοῦ οὐδὲν ἐπιτίμιον γέγραπται .πρὸς δὲ τὸ μήτε δικαίως μήτε ἀδίκως ἀποκτείνειν ἀποκέκριται ·
οὐ γὰρ ὑπὸ τῶν πληγῶν ἀλλ᾽ ὑπὸ τοῦ ἰατροῦ ὁ ἀνὴρ ἀπέθανεν ,ὡς οἱ μάρτυρες μαρτυροῦσιν .
ἔστι δὲ καὶ ἡ τύχη τοῦ ἄρξαντος καὶ οὐ τοῦ ἀμυνομένου .ὁ μὲν γὰρ ἀκουσίως πάντα δράσας καὶ παθὼν ἀλλοτρίᾳ τύχῃ κέχρηται ·
ὁ δὲ ἑκουσίως πάντα πράξας ,ἐκ τῶν αὑτοῦ ἔργων τὴν τύχην προσαγόμενος ,τῇ αὑτοῦ ἀτυχίᾳ ἥμαρτεν .
ὡς μὲν οὖν οὐδενὶ ἔνοχος τῶν κατηγορημένων ὁ διωκόμενός ἐστιν ,ἀποδέδεικται .
εἰ δέ τις κοινὴν μὲν τὴν πρᾶξιν ,κοινὴν δὲ τὴν ἀτυχίαν αὐτῶν ἡγούμενος εἶναι ,μηδὲν ἀπολύσιμον μᾶλλον ἢ καταλήψιμον ἐκ τῶν λεγομένων γιγνώσκει αὐτὸν ὄντα ,καὶ οὕτως ἀπολύειν μᾶλλον ἢ καταλαμβάνειν δίκαιός ἐστι .
τόν τε γὰρ διώκοντα οὐ δίκαιον καταλαμβάνειν ,μὴ σαφῶς διδάξαντα ὅτι ἀδικεῖται ·
τόν τε φεύγοντα ἀνόσιον ἁλῶναι ,μὴ φανερῶς ἐλεγχθέντα ἃ ἐπικαλεῖται .οὑτωσὶ δὲ ἐκ παντὸς τρόπου τῶν ἐγκλημάτων ἀπολυομένου τοῦ ἀνδρός ,ἡμεῖς ὁσιώτερον ὑμῖν ἐπισκήπτομεν ὑπὲρ αὐτοῦ ,μὴ τὸν φονέα ζητοῦντας κολάζειν τὸν καθαρὸν ἀποκτείνειν .ὅ τε γὰρ ̣ ἀποκτείνας τοῦ ἀποθανόντος ̣ οὐδὲν ἧσσον τοῖς αἰτίοις προστρόπαιος ἔσται ,οὗτός τε ἀνοσίως διαφθαρεὶς διπλάσιον καθίστησι τὸ μίασμα τῶν ἀλιτηρίων τοῖς ἀποκτείνασιν αὐτόν .ταῦτα οὖν δεδιότες ,τὸν μὲν καθαρὸν ὑμέτερον ἡγεῖσθε εἶναι ἀπολύειν τῆς αἰτίας ,τὸν δὲ μιαρὸν τῷ χρόνῳ ἀποδόντες φῆναι τοῖς ἔγγιστα τιμωρεῖσθαι ὑπολείπετε ·
οὕτω γὰρ ἂν δικαιότατα καὶ ὁσιώτατα πράξαιτ᾽ ἄν .
ἐβουλόμην μέν ,ὦ ἄνδρες ,τὴν δύναμιν τοῦ λέγειν καὶ τὴν ἐμπειρίαν τῶν πραγμάτων ἐξ ἴσου μοι καθεστάναι τῇ τε συμφορᾷ καὶ τοῖς κακοῖς τοῖς γεγενημένοις ·
νῦν δὲ τοῦ μὲν πεπείραμαι πέρᾳ τοῦ προσήκοντος ,τοῦ δὲ ἐνδεής εἰμι μᾶλλον τοῦ συμφέροντος .
οὗ μὲν γάρ με ἔδει κακοπαθεῖν τῷ σώματι μετὰ τῆς αἰτίας τῆς οὐ προσηκούσης ,ἐνταυθοῖ οὐδέν με ὠφέλησεν ἡ ἐμπειρία ·
οὗ δέ με δεῖ σωθῆναι μετὰ τῆς ἀληθείας εἰπόντα τὰ γενόμενα ,ἐν τούτῳ με βλάπτει ἡ τοῦ λέγειν ἀδυνασία .πολλοὶ μὲν γὰρ ἤδη τῶν οὐ δυναμένων λέγειν ,ἄπιστοι γενόμενοι τοῖς ἀληθέσιν ,αὐτοῖς τούτοις ἀπώλοντο ,οὐ δυνάμενοι δηλῶσαι αὐτά ·
πολλοὶ δὲ τῶν λέγειν δυναμένων πιστοὶ γενόμενοι τῷ ψεύδεσθαι ,τούτῳ ἐσώθησαν ,διότι ἐψεύσαντο .
ἀνάγκη οὖν ,ὅταν τις ἄπειρος ᾖ τοῦ ἀγωνίζεσθαι ,ἐπὶ τοῖς τῶν κατηγόρων λόγοις εἶναι μᾶλλον ἢ ἐπ᾽ αὐτοῖς τοῖς ἔργοις καὶ τῇ ἀληθείᾳ τῶν πραγμάτων .ἐγὼ οὖν ,ὦ ἄνδρες ,αἰτήσομαι ὑμᾶς ,οὐχ ἅπερ οἱ πολλοὶ τῶν ἀγωνιζομένων ἀκροᾶσθαι σφῶν αὐτῶν αἰτοῦνται ,σφίσι μὲν αὐτοῖς ἀπιστοῦντες ,ὑμῶν δὲ προκατεγνωκότες ἄδικόν τι - εἰκὸς γὰρ ἐν ἀνδράσι γε ἀγαθοῖς καὶ ἄνευ τῆς αἰτήσεως τὴν ἀκρόασιν ὑπάρχειν τοῖς φεύγουσιν ,οὗπερ καὶ οἱ διώκοντες ἔτυχον ἄνευ αἰτήσεως ·- τάδε δὲ δέομαι ὑμῶν ,τοῦτο μὲν ἐάν τι τῇ γλώσσῃ ἁμάρτω ,συγγνώμην ἔχειν μοι 
οὐ γὰρ δίκαιον οὔτ᾽ ἔργῳ ἁμαρτόντα διὰ ῥήματα σωθῆναι ,οὔτ᾽ ἔργῳ ὀρθῶς πράξαντα διὰ ῥήματα ἀπολέσθαι ·
τὸ μὲν γὰρ ῥῆμα τῆς γλώσσης ἁμάρτημά ἐστι ,τὸ δ᾽ ἔργον τῆς γνώμης .
ἀνάγκη δὲ κινδυνεύοντα περὶ αὑτῷ καί πού τι καὶ ἐξαμαρτεῖν .
οὐ γὰρ μόνον τῶν λεγομένων ἀνάγκη ἐνθυμεῖσθαι ,ἀλλὰ καὶ τῶν ἐσομένων ·ἅπαντα γὰρ τὰ ἐν ἀδήλῳ ἔτ᾽ ὄντα ἐπὶ τῇ τύχῃ μᾶλλον ἀνάκειται ἢ τῇ προνοίᾳ .ταῦτ᾽ οὖν ἔκπληξιν πολλὴν παρέχειν ἀνάγκη ἐστὶ τῷ κινδυνεύοντι .ὁρῶ γὰρ ἔγωγε καὶ τοὺς πάνυ ἐμπείρους τοῦ ἀγωνίζεσθαι πολλῷ χεῖρον ἑαυτῶν λέγοντας ,ὅταν ἔν τινι κινδύνῳ ὦσιν ·
ὅταν δ᾽ ἄνευ κινδύνων τι διαπράσσωνται ,μᾶλλον ὀρθουμένους .
ἡ μὲν οὖν αἴτησις ,ὦ ἄνδρες ,καὶ νομίμως καὶ ὁσίως ἔχουσα ,καὶ ἐν τῷ ὑμετέρῳ δικαίῳ οὐχ ἧσσον ἢ ἐν τῷ ἐμῷ ·
περὶ δὲ τῶν κατηγορημένων ἀπολογήσομαι καθ᾽ ἕκαστον .
πρῶτον μὲν οὖν ,ὡς παρανομώτατα καὶ βιαιότατα εἰς τόνδε τὸν ἀγῶνα καθέστηκα ,τοῦτο ὑμᾶς διδάξω ,οὐ τῷ φεύγειν ἂν τὸ πλῆθος τὸ ὑμέτερον ,ἐπεὶ κἂν ἀνωμότοις ὑμῖν καὶ μὴ κατὰ νόμον μηδένα ἐπιτρέψαιμι περὶ τοῦ σώματος τοῦ ἐμοῦ διαψηφίσασθαι ,ἕνεκά γε τοῦ πιστεύειν ἐμοί τε μηδὲν ἐξημαρτῆσθαι εἰς τόδε τὸ πρᾶγμα καὶ ὑμᾶς γνώσεσθαι τὰ δίκαια ,ἀλλ᾽ ἵνα ᾖ τεκμήρια ὑμῖν καὶ τῶν ἄλλων πραγμάτων [καὶ] τῶν εἰς ἐμὲ ἡ τούτων βιαιότης καὶ παρανομία .πρῶτον μὲν γὰρ κακοῦργος ἐνδεδειγμένος φόνου δίκην φεύγω ,ὃ οὐδεὶς πώποτ᾽ ἔπαθε τῶν ἐν τῇ γῇ ταύτῃ .
οὕτως εἴς γε ταύτην τὴν ἀπαγωγὴν νομιμωτάτην καὶ δικαιοτάτην πεποιήκασιν ὑμῖν τὴν ἀποψήφισίν μου .
φασὶ δὲ αὖ τό γε ἀποκτείνειν μέγα κακούργημα εἶναι ,καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ μέγιστόν γε ,καὶ τὸ ἱεροσυλεῖν καὶ τὸ προδιδόναι τὴν πόλιν ·
ἀλλὰ χωρὶς περὶ αὐτῶν ἑκάστου οἱ νόμοι κεῖνται .
ἐμοὶ δὲ πρῶτον μέν ,οὗ τοῖς ἄλλοις εἴργεσθαι προαγορεύουσι τοῖς τοῦ φόνου φεύγουσι τὰς δίκας ,ἐνταυθοῖ πεποιήκασι τὴν κρίσιν ,ἐν τῇ ἀγορᾷ ·
ἔπειτα τίμησίν μοι ἐποίησαν ,ἀνταποθανεῖν τοῦ νόμου κειμένου τὸν ἀποκτείναντα ,οὐ τοῦ ἐμοὶ συμφέροντος ἕνεκα ,ἀλλὰ τοῦ σφίσιν αὐτοῖς λυσιτελοῦντος ,καὶ ἐνταῦθα ἔλασσον ἔνειμαν τῷ τεθνηκότι τῶν ἐν τῷ νόμῳ κειμένων ·
οὗ δ᾽ ἕνεκα ,γνώσεσθε προϊόντος τοῦ λόγου .
ἔπειτα δέ ,ὃ πάντας οἶμαι ὑμᾶς ἐπίστασθαι ,ἅπαντα τὰ δικαστήρια ἐν ὑπαίθρῳ δικάζει τὰς δίκας τοῦ φόνου ,οὐδενὸς ἄλλου ἕνεκα ἢ ἵνα τοῦτο μὲν οἱ δικασταὶ μὴ ἴωσιν εἰς τὸ αὐτὸ τοῖς μὴ καθαροῖς τὰς χεῖρας ,τοῦτο δὲ ὁ διώκων τὴν δίκην τοῦ φόνου ἵνα μὴ ὁμωρόφιος γίγνηται τῷ αὐθέντῃ ·
σὺ δὲ τοῦτο μὲν παρελθὼν τοῦτον τὸν νόμον τοὐναντίον τοῖς ἄλλοις πεποίηκας ·
τοῦτο δὲ δέον σε διομόσασθαι ὅρκον τὸν μέγιστον καὶ ἰσχυρότατον ,ἐξώλειαν σαυτῷ καὶ γένει καὶ οἰκίᾳ τῇ σῇ ἐπαρώμενον ,ἦ μὴν μὴ ἄλλα κατηγορήσειν ἐμοῦ ἢ εἰς αὐτὸν τὸν φόνον ,ὡς ἔκτεινα ,ἐν ᾧ οὔτ᾽ ἂν κακὰ πολλὰ εἰργασμένος ἡλισκόμην ἄλλῳ ἢ αὐτῷ τῷ πράγματι ,οὔτ᾽ ἂν πολλὰ ἀγαθὰ εἰργασμένος τούτοις ἂν ἐσωζόμην τοῖς ἀγαθοῖς ·ἃ σὺ παρελθών ,αὐτὸς σεαυτῷ νόμους ἐξευρών ,ἀνώμοτος μὲν αὐτὸς ἐμοῦ κατηγορεῖς ,ἀνώμοτοι δὲ οἱ μάρτυρες καταμαρτυροῦσι ,δέον αὐτοὺς τὸν αὐτὸν ὅρκον σοὶ διομοσαμένους καὶ ἁπτομένους τῶν σφαγίων καταμαρτυρεῖν ἐμοῦ .
ἔπειτα κελεύεις τοὺς δικαστὰς ἀνωμότοις πιστεύσαντας τοῖς μαρτυροῦσι φόνου δίκην καταγνῶναι ,οὓς σὺ αὐτὸς ἀπίστους κατέστησας παρελθὼν τοὺς κειμένους νόμους ,καὶ ἡγῇ χρῆναι αὐτοῖς σὴν παρανομίαν κρείσσω γενέσθαι αὐτῶν τῶν νόμων .
λέγεις δὲ ὡς οὐκ ἂν παρέμεινα εἰ ἐλελύμην ,ἀλλ᾽ ᾠχόμην ἂν ἀπιών ,ὡσπερεὶ ἄκοντά με ἀναγκάσας εἰσελθεῖν εἰς τὴν γῆν ταύτην .
καίτοι ἐμοὶ εἰ μηδὲν διέφερε στέρεσθαι τῆσδε τῆς πόλεως ,ἴσον ἦν μοι καὶ προσκληθέντι μὴ ἐλθεῖν ,ἀλλ᾽ ἐρήμην ὀφλεῖν τὴν δίκην ,τοῦτο δ᾽ ἀπολογησαμένῳ τὴν προτέραν ἐξεῖναι ἐξελθεῖν ·ἅπασι γὰρ τοῦτο κοινόν ἐστι .
σὺ δέ ,ὃ τοῖς ἄλλοις Ἕλλησι κοινόν ἐστιν ,ἰδίᾳ ζητεῖς με μόνον ἀποστερεῖν ,αὐτὸς σαυτῷ νόμον θέμενος .
καίτοι τούς γε νόμους οἳ κεῖνται περὶ τῶν τοιούτων ,πάντας ἂν οἶμαι ὁμολογῆσαι κάλλιστα νόμων ἁπάντων κεῖσθαι καὶ ὁσιώτατα .
ὑπάρχει μέν γε αὐτοῖς ἀρχαιοτάτοις εἶναι ἐν τῇ γῇ ταύτῃ ,ἔπειτα τοὺς αὐτοὺς ἀεὶ περὶ τῶν αὐτῶν ,ὅπερ μέγιστόν ἐστι σημεῖον νόμων καλῶς κειμένων ·
ὁ γὰρ χρόνος καὶ ἡ ἐμπειρία τὰ μὴ καλῶς ἔχοντα ἐκδιδάσκει τοὺς ἀνθρώπους .
ὥστε οὐ δεῖ ὑμᾶς ἐκ τῶν τοῦ κατηγόρου λόγων τοὺς νόμους καταμανθάνειν ,εἰ καλῶς ὑμῖν κεῖνται ἢ μή ,ἀλλ᾽ ἐκ τῶν νόμων τοὺς τοῦ κατηγόρου λόγους ,εἰ ὀρθῶς καὶ νομίμως ὑμᾶς διδάσκουσι τὸ πρᾶγμα ἢ οὔ .
οὕτως οἵ γε νόμοι κάλλιστα κεῖνται οἱ περὶ φόνου ,οὓς οὐδεὶς πώποτε ἐτόλμησε κινῆσαι ·
σὺ δὲ μόνος δὴ τετόλμηκας γενέσθαι νομοθέτης ἐπὶ τὰ πονηρότερα ,καὶ ταῦτα παρελθὼν ζητεῖς με ἀδίκως ἀπολέσαι .ἃ δὲ σὺ παρανομεῖς ,αὐτὰ ταῦτά μοι μέγιστα μαρτύριά ἐστιν ·
εὖ γὰρ ᾔδεις ὅτι οὐδεὶς ἂν ἦν σοι ὃς ἐκεῖνον τὸν ὅρκον διομοσάμενος ἐμοῦ κατεμαρτύρησεν .
ἔπειτα δὲ οὐχ ὡς πιστεύων τῷ πράγματι ἀναμφισβητήτως ἕνα τὸν ἀγῶνα περὶ τοῦ πράγματος ἐποιήσω ,ἀλλὰ ἀμφισβήτησιν καὶ λόγον ὑπελίπου ὡς καὶ τοῖσδε τοῖς δικασταῖς ἀπιστήσων .
ὥστε μηδέν μοι ἐνθάδε [μηδὲ] πλέον εἶναι μηδ᾽ ἀποφυγόντι ,ἀλλ᾽ ἐξεῖναί σοι λέγειν ὅτι κακοῦργος ἀπέφυγον ,ἀλλ᾽ οὐ τοῦ φόνου τὴν δίκην ·ἑλὼν δ᾽ αὖ ἀξιώσεις με ἀποκτεῖναι ὡς τοῦ φόνου τὴν δίκην ὠφληκότα .καίτοι πῶς ἂν εἴη τούτων δεινότερα μηχανήματα ,εἰ ὑμῖν μὲν ἅπαξ τουτουσὶ πείσασι κατείργασται ἃ βούλεσθε ,ἐμοὶ δ᾽ ἅπαξ ἀποφυγόντι ; 
ὁ αὐτὸς κίνδυνος ὑπολείπεται ; 
ἔτι δὲ μάλ᾽ ἐδέθην ,ὦ ἄνδρες ,παρανομώτατα ἁπάντων ἀνθρώπων .
ἐθέλοντος γάρ μου ἐγγυητὰς τρεῖς καθιστάναι κατὰ τὸν νόμου ,οὕτως οὗτοι διεπράξαντο τοῦτο ὥστε μὴ ἐγγενέσθαι μοι ποιῆσαι .τῶν δὲ ἄλλων ξένων ὅτις πώποτε ἠθέλησε καταστῆσαι ἐγγυητάς ,οὐδεὶς πώποτ᾽ ἐδέθη .καίτοι οἱ ἐπιμεληταὶ τῶν κακούργων τῷ αὐτῷ χρῶνται νόμῳ τούτῳ .
ὥστε καὶ οὗτος κοινὸς τοῖς ἄλλοις πᾶσιν ὢν ἐμοὶ μόνῳ ἐπέλιπε μὴ ἀπολῦσαι τοῦ δεσμοῦ .
τούτοις γὰρ ἦν τοῦτο συμφέρον ,πρῶτον μὲν ἀπαρασκευότατον γενέσθαι με ,μὴ δυνάμενον διαπράσσεσθαι αὐτὸν τἀμαυτοῦ πράγματα ,ἔπειτα κακοπαθεῖν τῷ σώματι ,τούς τε φίλους προθυμοτέρους ἔχειν τοὺς ἐμαυτοῦ τούτοις τὰ ψευδῆ μαρτυρεῖν ἢ ἐμοὶ τἀληθῆ λέγειν ,διὰ τὴν τοῦ σώματος κακοπάθειαν .
ὄνειδός τε αὐτῷ τε ἐμοὶ περιέθεσαν καὶ τοῖς ἐμοῖς προσήκουσιν εἰς τὸν βίον ἅπαντα .
οὑτωσὶ μὲν δὴ πολλοῖς ἐλασσωθεὶς τῶν νόμων τῶν ὑμετέρων καὶ τοῦ δικαίου καθέστηκα εἰς τὸν ἀγῶνα ·
ὅμως μέντοι γε καὶ ἐκ τούτων πειράσομαι ἐμαυτὸν ἀναίτιον ἐπιδεῖξαι .
ἃ γάρ τις μὴ προσεδόκησεν ,οὐδὲ φυλάξασθαι ἐγχωρεῖ .
ἐγὼ δὲ τὸν μὲν πλοῦν ἐποιησάμην ἐκ τῆς Μυτιλήνης ,ὦ ἄνδρες ,ἐν τῷ πλοίῳ πλέων ᾧ Ἡρῴδης οὗτος ,ὅν φασιν ὑπ᾽ ἐμοῦ ἀποθανεῖν ·
ἐπλέομεν δὲ εἰς τὴν Αἶνον ,ἐγὼ μὲν ὡς τὸν πατέρα - ἐτύγχανε γὰρ ἐκεῖ ὢν τότε - ὁ δ᾽ Ἡρῴδης ἀνδράποδα Θρᾳξὶν ἀνθρώποις ἀπολύσων .
συνέπλει δὲ τά τε ἀνδράποδα ἃ ἔδει αὐτὸν ἀπολῦσαι ,καὶ οἱ Θρᾷκες οἱ λυσόμενοι .
τούτων δ᾽ ὑμῖν τοὺς μάρτυρας παρέξομαι .
ἡ μὲν πρόφασις ἑκατέρῳ τοῦ πλοῦ αὕτη ·
ἐτύχομεν δὲ χειμῶνί τινι χρησάμενοι ,ὑφ᾽ οὗ ἠναγκάσθημεν κατασχεῖν εἰς τῆς Μηθυμναίας τι χωρίον ,οὗ τὸ πλοῖον ὥρμει τοῦτο εἰς ὃ μετεκβάντα φασὶν ἀποθανεῖν αὐτόν [ ,τὸν Ἡρῴδην] .
καὶ πρῶτον μὲν αὐτὰ ταῦτα σκοπεῖτε ,ὅτι οὐ τῇ ἐ μῇ προνοίᾳ μᾶλλον ἐγίγνετο ἢ τύχῃ .οὔτε γὰρ πείσας τὸν ἄνδρα οὐδαμοῦ ἀπελέγχομαι σύμπλουν μοι γενέσθαι ,ἀλλ᾽ αὐτὸς καθ᾽ αὑτὸν τὸν πλοῦν πεποιημένος ἕνεκα πραγμάτων ἰδίων ·οὔτ᾽ αὖ ἐγὼ ἄνευ προφάσεως ἱκανῆς φαίνομαι τὸν πλοῦν ποιησάμενος εἰς τὴν Αἶνον ,οὔτε κατασχόντες εἰς τὸ χωρίον τοῦτο ἀπὸ παρασκευῆς οὐδεμιᾶς ,ἀλλ᾽ ἀνάγκῃ χρησάμενοι ·οὔτ᾽ αὖ ἐπειδὴ ὡρμισάμεθα ,ἡ μετέκβασις ἐγένετο εἰς τὸ ἕτερον πλοῖον οὐδενὶ μηχανήματι οὐδ᾽ ἀπάτῃ ,ἀλλ᾽ ἀνάγκῃ καὶ τοῦτο ἐγίγνετο .ἐν ᾧ μὲν γὰρ ἐπλέομεν ,ἀστέγαστον ἦν τὸ 
τούτων δ᾽ ὑμῖν μάρτυρας παρέξομαι .
ἐπειδὴ δὲ μετεξέβημεν εἰς τὸ ἕτερον πλοῖον ,ἐπίνομεν .
καὶ ὁ μέν ἐστι φανερὸς ἐκβὰς ἐκ τοῦ πλοίου καὶ οὐκ εἰσβὰς πάλιν ·ἐγὼ δὲ τὸ παράπαν οὐκ ἐξέβην ἐκ τοῦ πλοίου τῆς νυκτὸς ἐκείνης .τῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ ,ἐπειδὴ ἀφανὴς ἦν ὁ ἀνήρ ,ἐζητεῖτο οὐδέν τι μᾶλλον ὑπὸ τῶν ἄλλων ἢ καὶ ὑπ᾽ ἐμοῦ ·καὶ εἴ τῳ τῶν ἄλλων ἐδόκει δεινὸν εἶναι ,καὶ ἐμοὶ ὁμοίως .καὶ εἴς τε τὴν Μυτιλήνην ἐγὼ αἴτιος ἦ πεμφθῆναι ἄγγελον ,καὶ τῇ ἐμῇ γνώμῃ ἐπέμπετο .
καὶ ἄλλου οὐδενὸς ἐθέλοντος βαδίζειν ,οὔτε τῶν ἀπὸ τοῦ πλοίου οὔτε τῶν αὐτῷ τῷ Ἡρῴδῃ συμπλεόντων ,ἐγὼ τὸν ἀκόλουθον τὸν ἐμαυτοῦ πέμπειν ἕτοιμος ἦ ·
καίτοι οὐ δήπου γε κατ᾽ ἐμαυτοῦ μηνυτὴν ἔπεμπον εἰδώς .
ἐπειδὴ δὲ ὁ ἀνὴρ οὔτε ἐν τῇ Μυτιλήνῃ ἐφαίνετο ζητούμενος οὔτ᾽ ἄλλοθι οὐδαμοῦ ,πλοῦς τε ἡμῖν ἐγίγνετο ,καὶ τἆλλ᾽ ἀνήγετο πλοῖα ἅπαντα ,ᾠχόμην κἀγὼ πλέων .
τούτων δ᾽ ὑμῖν τοὺς μάρτυρας παρασχήσομαι .
τὰ μὲν γενόμενα ταῦτ᾽ ἐστίν ·
ἐκ δὲ τούτων ἤδη σκοπεῖτε τὰ εἰκότα .
πρῶτον μὲν γὰρ πρὶν ἀνάγεσθαί με εἰς τὴν Αἶνον ,ὅτε ἦν ἀφανὴς ὁ ἀνήρ ,οὐδεὶς ᾐτιάσατό με ἀνθρώπων ,ἤδη πεπυσμένων τούτων τὴν ἀγγελίαν ·
οὐ γὰρ ἄν ποτε ᾠχόμην πλέων .
ἀλλ᾽ εἰς μὲν τὸ παραχρῆμα κρεῖσσον ἦν τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ γεγενημένον τῆς τούτων αἰτιάσεως ,καὶ ἅμα ἐγὼ ἔτι ἐπεδήμουν ·
ἐπειδὴ δὲ ἐγώ τε ᾠχόμην πλέων καὶ οὗτοι ἐξ ἐπιβουλῆς συνέθεσαν ταῦτα καὶ ἐμηχανήσαντο κατ᾽ ἐμοῦ ,τότε ᾐτιάσαντο .
λέγουσι δὲ ὡς ἐν μὲν τῇ γῇ ἀπέθανεν ὁ ἀνήρ ,κἀγὼ λίθον αὐτῷ ἐνέβαλον εἰς τὴν κεφαλήν ,ὃς οὐκ ἐξέβην τὸ παράπαν ἐκ τοῦ πλοίου .
καὶ τοῦτο μὲν ἀκριβῶς οὗτοι ἴσασιν .ὅπως δ᾽ ἠφανίσθη ὁ ἀνήρ ,οὐδενὶ λόγῳ εἰκότι δύνανται ἀποφαίνειν .δῆλον γὰρ ὅτι ἐγγύς που τοῦ λιμένος εἰκὸς ἦν τοῦτο γίγνεσθαι ,τοῦτο μὲν μεθύοντος τοῦ ἀνδρός ,τοῦτο δὲ νύκτωρ ἐκβάντος ἐκ τοῦ πλοίου ·
οὔτε γὰρ αὑτοῦ κρατεῖν ἴσως ἂν ἐδύνατο ,οὔτε τῷ ἀπάγοντι νύκτωρ μακρὰν ὁδὸν ἡ πρόφασις ἂν εἰκότως ἐγίγνετο ·
ζητουμένου δὲ τοῦ ἀνδρὸς δύο ἡμέρας καὶ ἐν τῷ λιμένι καὶ ἄπωθεν τοῦ λιμένος ,οὔτε ὀπτὴρ οὐδεὶς ἐφάνη οὔθ᾽ αἷμα οὔτ᾽ ἄλλο σημεῖον οὐδέν .
κᾆτ᾽ ἐγὼ συγχωρῶ τῷ τούτων λόγῳ ,παρεχόμενος μὲν τοὺς μάρτυρας ὡς οὐκ ἐξέβην ἐκ τοῦ πλοίου ·
εἰ δὲ καὶ ὡς μάλιστα ἐξέβην ἐκ τοῦ πλοίου ,οὐδενὶ τρόπῳ εἰκὸς ἦν ἀφανισθέντα λαθεῖν τὸν ἄνθρωπον ,εἴπερ γε μὴ πάνυ πόρρω ἀπῆλθεν ἀπὸ τῆς θαλάσσης .
ἀλλ᾽ ὡς κατεποντώθη λέγουσιν .
ἐν τίνι πλοίῳ ; 
δῆλον γὰρ ὅτι ἐξ αὐτοῦ τοῦ λιμένος ἦν τὸ πλοῖον .
πῶς ἂν οὖν οὐκ ἐξηυρέθη ; 
καὶ μὴν εἰκός γε ἦν καὶ σημεῖόν τι γενέσθαι ἐν τῷ πλοίῳ ἀνδρὸς τεθνεῶτος ἐντιθεμένου καὶ ἐκβαλλομένου νύκτωρ .
νῦν δὲ ἐν ᾧ μὲν ἔπινε πλοίῳ καὶ ἐξ οὗ ἐξέβαινεν ,ἐν τούτῳ φασὶν εὑρεῖν σημεῖα ,ἐν ᾧ αὐτοὶ μὴ ὁμολογοῦσιν ἀποθανεῖν τὸν ἄνδρα ·
ἐν ᾧ δὲ κατεποντώθη ,οὐχ ηὗρον οὔτ᾽ αὐτὸ τὸ πλοῖον οὔτε σημεῖον οὐδέν .τούτων δ᾽ ὑμῖν τοὺς μάρτυρας παρασχήσομαι .ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ μὲν φροῦδος ἦ πλέων εἰς τὴν Αἶνον ,τὸ δὲ πλοῖον ἧκεν εἰς τὴν Μυτιλήνην ἐν ᾧ ἐγὼ καὶ ὁ Ἡρῴδης ἐπίνομεν ,πρῶτον μὲν εἰσβάντες εἰς τὸ πλοῖον ἠρεύνων ,καὶ ἐπειδὴ τὸ αἷμα ηὗρον ,ἐνταῦθα ἔφασαν τεθνάναι τὸν ἄνδρα ·ἐπειδὴ δὲ αὐτοῖς τοῦτο οὐκ ἐνεχώρει ,ἀλλ᾽ ἐφαίνετο τῶν προβάτων ὂν αἷμα ,ἀποτραπόμενοι τούτου τοῦ λόγου συλλαβόντες ἐβασάνιζον τοὺς ἀνθρώπους .
καὶ ὃν μὲν τότε παραχρῆμα ἐβασάνισαν ,οὗτος μὲν οὐδὲν εἶπε περὶ ἐμοῦ φλαῦρον ·
ὃν δ᾽ ἡμέραις ὕστερον πολλαῖς ἐβασάνισαν ,ἔχοντες παρὰ σφίσιν αὐτοῖς τὸν πρόσθεν χρόνον ,οὗτος ἦν ὁ πεισθεὶς ὑπὸ τούτων καὶ καταψευσάμενος ἐμοῦ .
παρέξομαι δὲ τούτων τοὺς μάρτυρας .
ὡς μὲν ὕστερον τοσούτῳ χρόνῳ ὁ ἀνὴρ ἐβασανίσθη ,μεμαρτύρηται ὑμῖν ·
προσέχετε δὲ τὸν νοῦν αὐτῇ τῇ βασάνῳ ,οἵα γεγένηται .ὁ μὲν γὰρ δοῦλος ,ᾧ ἴσως οὗτοι τοῦτο μὲν ἐλευθερίαν ὑπέσχοντο ,τοῦτο δ᾽ ἐπὶ τούτοις ἦν παύσασθαι κακούμενον αὐτόν ,ἴσως ὑπ᾽ ἀμφοῖν πεισθεὶς κατεψεύσατό μου ,τὴν μὲν ἐλευθερίαν ἐλπίσας οἴσεσθαι ,τῆς δὲ βασάνου εἰς τὸ παραχρῆμα βουλόμενος ἀπηλλάχθαι .
οἶμαι δ᾽ ὑμᾶς ἐπίστασθαι τοῦτο ,ὅτι ἐφ᾽ οἷς ἂν τὸ πλεῖστον μέρος τῆς βασάνου ,
πρὸς τούτων εἰσὶν οἱ βασανιζόμενοι λέγειν ὅ τι ἂν ἐκείνοις μέλλωσι χαριεῖσθαι ·
ἐν τούτοις γὰρ αὐτοῖς ἐστιν ἡ ὠφέλεια ,ἄλλως τε κἂν μὴ παρόντες τυγχάνωσιν ὧν ἂν καταψεύδωνται .
εἰ μὲν γὰρ ἐγὼ ἐκέλευον αὐτὸν στρεβλοῦν ὡς οὐ τἀληθῆ λέγοντα ,ἴσως ἂν ἐν αὐτῷ τούτῳ ἀπετρέπετο μηδὲν κατ᾽ ἐμοῦ καταψεύδεσθαι ·
νῦν δὲ αὑτοὶ ἦσαν καὶ βασανισταὶ καὶ ἐπιτιμηταὶ τῶν σφίσιν αὐτοῖς συμφερόντων .
ἕως μὲν οὖν μετὰ χρηστῆς ἐλπίδος ἐγίγνωσκέ μου καταψευσάμενος ,τούτῳ διισχυρίζετο τῷ λόγῳ ·ἐπειδὴ δὲ ἐγίγνωσκεν ἀποθανούμενος ,ἐνταῦθ᾽ ἤδη τῇ ἀληθείᾳ ἐχρῆτο ,καὶ ἔλεγεν ὅτι πεισθείη ὑπὸ τούτων ἐμοῦ καταψεύδεσθαι .
διαπειραθέντα δ᾽ αὐτὸν τὰ ψευδῆ λέγειν ,ὕστερον δὲ τἀληθῆ λέγοντα ,οὐδέτερα ὠφέλησεν ,
ἀλλ᾽ ἀπέκτειναν ἄγοντες τὸν ἄνδρα ,τὸν μηνυτήν ,ᾧ πιστεύοντες ἐμὲ διώκουσι ,τοὐναντίον ποιήσαντες ἢ οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι .
οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι τοῖς μηνυταῖς τοῖς μὲν ἐλευθέροις χρήματα διδόασι ,τοὺς δὲ δούλους ἐλευθεροῦσιν ·
οὗτοι δὲ θάνατον τῷ μηνυτῇ τὴν δωρεὰν ἀπέδοσαν ,ἀπαγορευόντων τῶν φίλων τῶν ἐμῶν μὴ ἀποκτείνειν τὸν ἄνδρα πρὶν [ἂν] ἐγὼ ἔλθοιμι .
δῆλον οὖν ὅτι οὐ τοῦ σώματος αὐτοῦ χρεία ἦν αὐτοῖς ,ἀλλὰ τῶν λόγων ·
ζῶν μὲν γὰρ ὁ ἀνὴρ διὰ τῆς αὐτῆς βασάνου ἰὼν ὑπ᾽ ἐμοῦ κατήγορος ἂν ἐγίγνετο τῆς τούτων ἐπιβουλῆς ,τεθνεὼς δὲ τὸν μὲν ἔλεγχον τῆς ἀληθείας ἀπεστέρει δι᾽ αὐτοῦ τοῦ σώματος ἀπολλυμένου ,τοῖς δὲ λόγοις τοῖς ἐψευσμένοις ὑπ᾽ ἐκείνου ὡς ἀληθέσιν οὖσιν ἐγὼ ἀπόλλυμαι .
τούτων δὲ μάρτυράς μοι κάλει .
ἐχρῆν μὲν γὰρ αὐτούς ,ὡς ἐγὼ νομίζω ,ἐνθάδε παρέχοντας τὸν μηνυτὴν αὐτὸν ἀπελέγχειν ἐμέ ,καὶ αὐτῷ τούτῳ χρῆσθαι ἀγωνίσματι ,ἐμφανῆ παρέχοντας τὸν ἄνδρα καὶ κελεύοντας βασανίζειν ,ἀλλὰ μὴ ἀποκτεῖναι .
φέρε γὰρ δὴ ποτέρῳ νῦν χρήσονται τῶν λόγων ; 
πότερα ᾧ πρῶτον εἶπεν ἢ ᾧ ὕστερον ; 
καὶ πότερ᾽ ἀληθῆ ἐστιν ,ὅτ᾽ ἔφη με εἰργάσθαι τὸ ἔργον ἢ ὅτ᾽ οὐκ ἔφη ; 
εἰ μὲν γὰρ ἐκ τοῦ εἰκότος ἐξετασθῆναι δεῖ τὸ πρᾶγμα ,οἱ ὕστεροι λόγοι ἀληθέστεροι φαίνονται .
ἐψεύδετο μὲν γὰρ ἐπ᾽ ὠφελείᾳ τῇ ἑαυτοῦ ,ἐπειδὴ δὲ τῷ ψεύδεσθαι ἀπώλλυτο ,ἡγήσατο τἀληθῆ κατειπὼν διὰ τοῦτο σωθῆναι ἄν .
τῆς μὲν οὖν ἀληθείας οὐκ ἦν αὐτῷ τιμωρὸς οὐδείς ·οὐ γὰρ παρὼν ἐγὼ ἐτύγχανον ,ᾧπερ σύμμαχος ἦν ἡ ἀλήθεια τῶν ὑστέρων λόγων ·
τοὺς δὲ προτέρους λόγους τοὺς κατεψευσμένους ἦσαν οἱ ἀφανιοῦντες ,ὥστε μηδέποτε εἰς τὸ ἀληθὲς καταστῆναι .
καὶ οἱ μὲν ἄλλοι καθ᾽ ὧν ἂν μηνύῃ τις ,οὗτοι κλέπτουσι τοὺς μηνύοντας ,κᾆτ᾽ ἀφανίζουσιν ·
αὐτοὶ δὲ οὗτοι οἱ ἀπάγοντες καὶ ζητοῦντες τὸ πρᾶγμα τὸν κατ᾽ ἐμοῦ μηνυτὴν ἠφάνισαν .
καὶ εἰ μὲν ἐγὼ τὸν ἄνδρα ἠφάνισα ἢ μὴ ἤθελον ἐκδοῦναι τούτοις ἢ ἄλλον τινὰ ἔφευγον ἔλεγχον ,αὐτοῖς ἂν τούτοις ἰσχυροτάτοις εἰς τὰ πράγματα ἐχρῶντο ,καὶ ἦν ταῦτα αὐτοῖς μέγιστα τεκμήρια κατ᾽ ἐμοῦ ·
νῦν δέ ,ὁπότε αὐτοὶ οὗτοι προκαλουμένων τῶν φίλων τῶν ἐμῶν ταῦτ᾽ ἔφυγον ,ἐμοὶ δήπου κατὰ τούτων εἶναι χρὴ ταὐτὰ ταῦτα τεκμήρια ,ὡς οὐκ ἀληθῆ τὴν αἰτίαν ἐπέφερον ἣν ᾐτιῶντο .
ἔτι δὲ καὶ τάδε λέγουσιν ,ὡς ὡμολόγει ὁ ἄνθρωπος βασανιζόμενος συναποκτεῖναι τὸν ἄνδρα .
ἐγὼ δέ φημι ταῦτα μὲν οὐ λέγειν αὐτόν ,ὅτι δὲ ἐξαγάγοι ἐμὲ καὶ τὸν ἄνδρα ἐκ τοῦ πλοίου ,καὶ ὅτι ἤδη τεθνεῶτα αὐτὸν ὑπ᾽ ἐμοῦ συνανελὼν καὶ ἐνθεὶς εἰς τὸ πλοῖον καταποντώσειε .καίτοι σκέψασθε ὅτι πρῶτον μέν ,πρὶν ἐπὶ τὸν τροχὸν ἀναβῆναι ,ὁ ἀνὴρ μέχρι τῆς ἐσχάτης ἀνάγκης τῇ ἀληθείᾳ ἐχρῆτο καὶ ἀπέλυέ με τῆς αἰτίας ·ἐπειδὴ δὲ ἐπὶ τὸν τροχὸν ἀνέβη ,τῇ ἀνάγκῃ χρώμενος ἤδη κατεψεύδετό μου ,βουλόμενος ἀπηλλάχθαι τῆς βασάνου .ἐπειδὴ δὲ ἐπαύσατο βασανιζόμενος ,οὐκέτι ἔφη με τούτων εἰργάσθαι οὐδέν ,ἀλλὰ τὸ τελευταῖον ἀπῴμωξεν ἐμέ τε καὶ 
καίτοι τὸ εἰκὸς σύμμαχόν μοί ἐστιν .
οὐ γὰρ δήπου οὕτω κακοδαίμων ἐγώ ,ὥστε τὸ μὲν ἀποκτεῖναι τὸν ἄνδρα προὐνοησάμην μόνος ,ἵνα μοι μηδεὶς συνειδείη ,ἐν ᾧ μοι ὁ πᾶς κίνδυνος ἦν ,ἤδη δὲ πεπραγμένου μοι τοῦ ἔργου μάρτυρας καὶ συμβούλους ἐποιούμην .
καὶ ἀπέθανε μὲν ὁ ἀνὴρ οὑτωσὶ ἐγγὺς τῆς θαλάσσης καὶ τῶν πλοίων ,ὡς ὁ τούτων λόγος ἐστίν ·
ὑπὸ δὲ ἑνὸς ἀνδρὸς ἀποθνῄσκων οὔτε ἀνέκραγεν οὔτ᾽ αἴσθησιν οὐδεμίαν ἐποίησεν οὔτε τοῖς ἐν τῇ γῇ οὔτε τοῖς ἐν τῷ πλοίῳ ; 
καὶ μὴν πολλῷ ἐπὶ πλέον γε ἀκούειν ἔστι νύκτωρ ἢ μεθ᾽ ἡμέραν ,ἐπ᾽ ἀκτῆς ἢ κατὰ πόλιν ·
καὶ μὴν ἔτι ἐγρηγορότων φασὶν ἐκβῆναι τὸν ἄνδρα ἐκ τοῦ πλοίου .
ἔπειτα ἐν τῇ γῇ μὲν ἀποθανόντος ,ἐντιθεμένου δὲ εἰς τὸ πλοῖον ,οὔτε ἐν τῇ γῇ σημεῖον οὐδὲ αἷμα ἐφάνη οὔτε ἐν τῷ πλοίῳ ,νύκτωρ μὲν ἀναιρεθέντος ,νύκτωρ δ᾽ ἐντιθεμένου εἰς τὸ πλοῖον .
ἢ δοκεῖ ἂν ὑμῖν ἄνθρωπος δύνασθαι ἐν τοιούτῳ πράγματι ὢν τά τ᾽ ἐν τῇ γῇ ὄντα ἀναξύσαι καὶ τὰ ἐν τῷ πλοίῳ ἀποσπογγίσαι ,ἃ οὐδὲ μεθ᾽ ἡμέραν ἄν τις οἷός τ᾽ ἐγένετο ,ἔνδον ὢν αὑτοῦ καὶ μὴ πεφοβημένος ,τὸ παράπαν ἀφανίσαι ; 
ταῦτα ,ὧ ἄνδρες ,πῶς εἰκότα ἐστίν ; 
ὅ δὲ δεῖ καὶ μάλιστα ἐνθυμεῖσθαι ,- καὶ μή μοι ἄχθεσθε ,ἂν ὑμᾶς πολλάκις ταὐτὰ διδάξω .
μέγας γὰρ ὁ κίνδυνός ἐστι ,καθ᾽ ὅ τι δ᾽ ἂν ὑμεῖς ὀρθῶς γνῶτε ,κατὰ τοῦτο σῴζομαι ,καθ᾽ ὅ τι δ᾽ ἂν ψευσθῆτε τἀληθοῦς ,κατὰ τοῦτο ἀπόλλυμαι - μὴ οὖν ἐξέληται τοῦτο ὑμῶν μηδείς ,ὅτι τὸν μηνυτὴν ἀπέκτειναν ,καὶ διετείναντο αὐτὸν μὴ εἰσελθεῖν εἰς ὑμᾶς ,μηδ᾽ ἐμοὶ ἐγγενέσθαι παρόντι ἄξαι τὸν ἄνδρα καὶ βασανίσαι αὐτόν .
καίτοι πρὸς τούτων ἦν τοῦτο .
νῦν δὲ πριάμενοι τὸν ἄνδρα ,ἰδίᾳ ἐπὶ σφῶν αὐτῶν ἀπέκτειναν ,τὸν μηνυτήν ,οὔτε τῆς πόλεως ψηφισαμένης ,οὔτε αὐτόχειρα ὄντα τοῦ ἀνδρός .
ὃν ἐχρῆν δεδεμένον αὐτοὺς φυλάσσειν ,ἢ τοῖς φίλοις τοῖς ἐμοῖς ἐξεγγυῆσαι ,ἢ τοῖς ἄρχουσι τοῖς ὑμετέροις παραδοῦναι ,καὶ ψῆφον περὶ αὐτοῦ γενέσθαι .
νῦν δὲ αὐτοὶ καταγνόντες τὸν θάνατον τοῦ ἀνδρὸς ἀπεκτείνατε ·ὃ οὐδὲ πόλει ἔξεστιν ,ἄνευ Ἀθηναίων οὐδένα θανάτῳ ζημιῶσαι .καὶ τῶν μὲν ἄλλων λόγων τῶν ἐκείνου τουτουσὶ κριτὰς ἠξιώσατε γενέσθαι ,τῶν δὲ ἔργων αὐτοὶ δικασταὶ γίγνεσθε .καίτοι οὐδὲ οἱ τοὺς δεσπότας ἀποκτείναντες ,ἐὰν ἐπ᾽ αὐτοφώρῳ ληφθῶσιν ,οὐδ᾽ οὗτοι ἀποθνῄσκουσιν ὑπ᾽ αὐτῶν τῶν προσηκόντων ,ἀλλὰ παραδιδόασιν αὐτοὺς τῇ ἀρχῇ κατὰ νόμους ὑμετέρους πατρίους .
εἴπερ γὰρ καὶ μαρτυρεῖν ἔξεστι δούλῳ κατὰ τοῦ ἐλευθέρου τὸν φόνον ,καὶ τῷ δεσπότῃ ,ἂν δοκῇ ,ἐπεξελθεῖν ὑπὲρ τοῦ δούλου ,καὶ ἡ ψῆφος ἴσον δύναται τῷ δοῦλον ἀποκτείναντι καὶ τῷ ἐλεύθερον ,εἰκός τοι καὶ ψῆφον γενέσθαι περὶ αὐτοῦ ἦν ,καὶ μὴ ἄκριτον ἀποθανεῖν αὐτὸν ὑφ᾽ ὑμῶν .
ὥστε πολλῷ ἂν ὑμεῖς δικαιότερον κρίνοισθε ἢ ἐγὼ νῦν φεύγω ὑφ᾽ ὑμῶν ἀδίκως .
σκοπεῖτε δή ,ὦ ἄνδρες ,καὶ ἐκ τοῖν λόγοιν τοῖν ἀνδροῖν ἑκατέροιν τοῖν βασανισθέντοιν τὸ δίκαιον καὶ τὸ εἰκός .
ὁ μὲν γὰρ δοῦλος δύο λόγω ἔλεγε ·
τοτὲ μὲν ἔφη με εἰργάσθαι τὸ ἔργον ,τοτὲ δὲ οὐκ ἔφη ·
ὁ δὲ ἐλεύθερος οὐδέπω νῦν εἴρηκε περὶ ἐμοῦ φλαῦρον οὐδέν ,τῇ αὐτῇ βασάνῳ βασανιζόμενος .
τοῦτο μὲν γὰρ οὐκ ἦν αὐτῷ ἐλευθερίαν προτείναντας ὥσπερ τὸν ἕτερον πεῖσαι ·
τοῦτο δὲ μετὰ τοῦ ἀληθοῦς ἐβούλετο κινδυνεύων πάσχειν ὅ τι δέοι ,ἐπεὶ τό γε συμφέρον καὶ οὗτος ἠπίστατο ,ὅτι τότε παύσοιτο στρεβλούμενος ,ὁπότε εἴποι τὰ τούτοις δοκοῦντα .
ποτέρῳ οὖν εἰκός ἐστι πιστεῦσαι ,τῷ διὰ τέλους τὸν αὐτὸν ἀεὶ λόγον λέγοντι ,ἢ τῷ τοτὲ μὲν φάσκοντι τοτὲ δ᾽ οὔ ; 
ἀλλὰ καὶ ἄνευ βασάνου τοιαύτης οἱ τοὺς αὐτοὺς αἰεὶ περὶ τῶν αὐτῶν λόγους λέγοντες πιστότεροί εἰσι τῶν διαφερομένων σφίσιν αὐτοῖς .
ἔπειτα δὲ καὶ ἐκ τῶν λόγων τῶν τοῦ ἀνθρώπου μερὶς ἑκατέροις ἴση ἂν εἴη ,μὲν τὸ φάσκειν ,ἐμοὶ δὲ τὸ μὴ φάσκειν ·
[ἔκ τε ἀμφοῖν τοῖν ἀνδροῖν τοῖν βασανισθέντοιν ·
ὁ μὲν γὰρ ἔφησεν ,ὁ δὲ διὰ τέλους ἔξαρνος ἦν .] καὶ μὲν δὴ τὰ ἐξ ἴσου γενόμενα τοῦ φεύγοντός ἐστι μᾶλλον ἢ τοῦ διώκοντος ,εἴπερ γε καὶ τῶν ψήφων ὁ ἀριθμὸς ἐξ ἴσου γενόμενος τὸν φεύγοντα μᾶλλον ὠφελεῖ ἢ τὸν διώκοντα .
ἡ μὲν βάσανος ,ὦ ἄνδρες ,τοιαύτη ἐγένετο ,ᾗ οὗτοι πιστεύοντες εὖ εἰδέναι φασὶν ὑπ᾽ ἐμοῦ ἀποθανόντα τὸν ἄνδρα .
καίτοι τὸ παράπαν ἔγωγ᾽ ἂν εἴ τι συνῄδη ἐμαυτῷ καὶ εἴ τί μοι τοιοῦτον εἴργαστο ,ἠφάνισ᾽ ἂν τὼ ἀνθρώπω ,ὅτε ἐπ᾽ ἐμοὶ ἦν τοῦτο μὲν εἰς τὴν Αἶνον ἀπάγειν ἅμα ἐμοί ,τοῦτο δὲ εἰς τὴν ἤπειρον διαβιβάσαι ,καὶ μὴ ὑπολείπεσθαι μηνυτὰς κατ᾽ ἐμαυτοῦ τοὺς συνειδότας .
φασὶ δὲ γραμματείδιον εὑρεῖν ἐν τῷ πλοίῳ ,ὃ ἔπεμπον ἐγὼ Λυκίνῳ ,ὡς ἀποκτείναιμι τὸν ἄνδρα .
καίτοι τί ἔδει με γραμματείδιον πέμπειν ,αὐτοῦ συνειδότος τοῦ τὸ γραμματείδιον φέροντος ; 
ὥστε τοῦτο μὲν σαφέστερον αὐτὸς ἔμελλεν ἐρεῖν ὁ εἰργασμένος ,τοῦτο δὲ οὐδὲν ἔδει κρύπτειν αὐτόν ·ἃ γὰρ μὴ οἷόν τε εἰδέναι τὸν φέροντα ,ταῦτ᾽ ἄν τις μάλιστα συγγράψας πέμψειεν .
ἔπειτα δὲ ὅ τι μὲν μακρὸν εἴη πρᾶγμα ,τοῦτο μὲν ἄν τις ἀναγκασθείη γράψαι τῷ μὴ διαμνημονεύειν τὸν ἀπαγγέλλοντα ὑπὸ πλήθους .
τοῦτο δὲ βραχὺ ἦν ἀπαγγεῖλαι ,ὅτι τέθνηκεν ὁ ἀνήρ .
ἔπειτα ἐνθυμεῖσθε ὅτι διάφορον ἦν τὸ γραμματείδιον τῷ βασανισθέντι ,διάφορος δ᾽ ὁ ἄνθρωπος τῷ γραμματειδίῳ .
ὁ μὲν γὰρ βασανιζόμενος αὐτὸς ἔφη ἀποκτεῖναι ,τὸ δὲ γραμματείδιον ἀνοιχθὲν ἐμὲ τὸν ἀποκτείναντα ἐμήνυεν .
καίτοι ποτέρῳ χρὴ πιστεῦσαι ; 
τὸ μὲν γὰρ πρῶτον οὐχ ηὗρον ἐν τῷ πλοίῳ ζητοῦντες τὸ γραμματείδιον ,ὕστερον δέ .
τότε μὲν γὰρ οὔπω οὕτως ἐμεμηχάνητο αὐτοῖς .
ἐπειδὴ δὲ ὁ ἄνθρωπος ὁ πρότερος βασανισθεὶς οὐδὲν ἔλεγε κατ᾽ ἐμοῦ ,τότε εἰσβάλλουσιν εἰς τὸ πλοῖον τὸ γραμματείδιον ,ἵνα ταύτην ἔχοιεν ἐμοὶ τὴν αἰτίαν ἐπιφέρειν ·
ἐπειδὴ δ᾽ ἀνεγνώσθη τὸ γραμματείδιον καὶ ὁ ὕστερος βασανιζόμενος οὐ συνεφέρετο τῷ γραμματειδίῳ ,οὐκέθ᾽ οἷόν τ᾽ ἦν ἀφανίσαι τὰ ἀναγνωσθέντα .
εἰ γὰρ ἡγήσαντο τὸν ἄνδρα πείσειν ἀπὸ πρώτης καταψεύδεσθαί μου ,οὐκ ἄν ποτ᾽ ἐμηχανήσαντο τὰ ἐν τῷ γραμματειδίῳ .
καί μοι μάρτυρας τούτων κάλει .
τίνος γε δὴ ἕνεκα τὸν ἄνδρα ἀπέκτεινα ; 
οὐδὲ γὰρ ἔχθρα οὐδεμία ἦν ἐμοὶ κἀκείνῳ .
λέγειν δὲ τολμῶσιν ὡς ἐγὼ χάριτι τὸν ἄνδρα ἔκτεινα .
καὶ τίς πώποτε χαριζόμενος ἑτέρῳ τοῦτο εἰργάσατο ; 
οἶμαι μὲν γὰρ οὐδένα ,ἀλλὰ δεῖ μεγάλην τὴν ἔχθραν ὑπάρχειν τῷ τοῦτο μέλλοντι ποιήσειν ,καὶ τὴν πρόνοιαν ἐκ πολλῶν εἶναι φανερὰν ἐπιβουλευομένην .
ἐμοὶ δὲ κἀκείνῳ οὐκ ἦν ἔχθρα οὐδεμία .
εἶεν ,ἀλλὰ δείσας περὶ ἐμαυτοῦ μὴ αὐτὸς παρ᾽ ἐκείνου τοῦτο πάθοιμι ; 
καὶ γὰρ ἂν τῶν τοιούτων ἕνεκά τις ἀναγκασθείη τοῦτο ἐργάσασθαι .
ἀλλ᾽ οὐδέν μοι τοιοῦτον ὑπῆρκτο εἰς αὐτόν .
ἀλλὰ χρήματα ἔμελλον λήψεσθαι ἀποκτείνας αὐτόν ; 
ἀλλ᾽ οὐκ ἦν αὐτῷ .
ἀλλὰ σοὶ μᾶλλον ἐγὼ τὴν πρόφασιν ταύτην ἔχοιμ᾽ ἂν εἰκότως μετὰ τῆς ἀληθείας ἀναθεῖναι ,ὅτι χρημάτων ἕνεκα ζητεῖς ἐμὲ ἀποκτεῖναι ,μᾶλλον ἢ σὺ ἐμοὶ ἐκεῖνον ·
καὶ πολὺ ἂν δικαιότερον ἁλοίης σὺ φόνου ἐμὲ ἀποκτείνας ὑπὸ τῶν ἐμοὶ προσηκόντων ,ἢ ἐγὼ ὑπὸ σοῦ καὶ τῶν ἐκείνου ἀναγκαίων .
ἐγὼ μὲν γὰρ σοῦ φανερὰν τὴν πρόνοιαν εἰς ἐμὲ ἀποδείκνυμι ,σὺ δ᾽ ἐμὲ ἐν ἀφανεῖ λόγῳ ζητεῖς ἀπολέσαι .
ταῦτα μὲν ὑμῖν λέγω ,ὡς αὐτῷ μοι πρόφασιν οὐδεμίαν εἶχε τἀποκτεῖναι τὸν ἄνδρα ·
δεῖ δέ με καὶ ὑπὲρ Λυκίνου ἀπολογήσασθαι ,ὡς ἔοικεν ,ἀλλ᾽ οὐχ ὑπὲρ αὑτοῦ μόνον ,ὡς οὐδ᾽ ἐκεῖνον εἰκότως αἰτιῶνται .
λέγω τοίνυν ὑμῖν ὅτι ταὐτὰ ὑπῆρχεν αὐτῷ εἰς ἐκεῖνον ἅπερ ἐμοί ·
οὔτε γὰρ χρήματα ἦν αὐτῷ ὁπόθεν ἂν ἔλαβεν ἀποκτείνας ἐκεῖνον ,οὔτε κίνδυνος αὐτῷ ὑπῆρχεν οὐδεὶς ὅντινα διέφευγεν ἀποθανόντος ἐκείνου .τεκμήριον δὲ μέγιστον ὡς οὐκ ἐβούλετο αὐτὸν ἀπολέσαι .ἐξὸν γὰρ αὐτῷ ἐν ἀγῶνι καὶ κινδύνῳ μεγάλῳ καταστήσαντι μετὰ τῶν νόμων τῶν ὑμετέρων ἀπολέσαι ἐκεῖνον ,εἴπερ προωφείλετο αὐτῷ κακόν ,καὶ τό τε ἴδιον τὸ αὑτοῦ διαπράξασθαι καὶ τῇ πόλει τῇ ὑμετέρᾳ χάριν καταθέσθαι ,εἰ ἐπέδειξεν ἀδικοῦντα ἐκεῖνον ,οὐκ ἠξίωσεν ,ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἦλθεν ἐπὶ τοῦτον .καίτοι καλλίων γε ἦν ὁ κίνδυνος αὐτῷ ἀλλὰ γὰρ ἐνταῦθα μὲν ἀφῆκεν αὐτόν ·οὗ δὲ ἔδει κινδυνεύειν αὐτὸν 
οὐ δῆτα ·
τῷ μὲν γὰρ οὐκ ἦν χρήματα ,ἐμοὶ δὲ ἦν ·
ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ ἐναντίον ἐκεῖνος τοῦτο θᾶσσον ἂν ὑπ᾽ ἐμοῦ ἐπείσθη κατά γε τὸ εἰκὸς ἢ ἐγὼ ὑπὸ τούτου ,ἐπεὶ ἐκεῖνός γ᾽ ἑαυτὸν οὐδ᾽ ὑπερήμερον γενόμενον ἑπτὰ μνῶν δυνατὸς ἦν λύσασθαι ,ἀλλ᾽ οἱ φίλοι αὐτὸν ἐλύσαντο .καὶ μὲν δὴ καὶ τῆς χρείας τῆς ἐμῆς καὶ τῆς Λυκίνου τοῦτο ὑμῖν μέγιστον τεκμήριόν ἐστιν ,ὅτι οὐ σφόδρα ἐχρώμην ἐγὼ Λυκίνῳ φίλῳ ,ὡς πάντα ποιῆσαι ἂν τὰ ἐκείνῳ δοκοῦντα ·
οὐ γὰρ δήπου ἑπτὰ μὲν μνᾶς οὐκ ἀπέτεισα ὑπὲρ αὐτοῦ δεδεμένου καὶ λυμαινομένου ,κίνδυνον δὲ τοσοῦτον ἀράμενος ἄνδρα ἀπέκτεινα δι᾽ ἐκεῖνον .
ὡς μὲν οὖν οὐκ αὐτὸς αἴτιός εἰμι τοῦ πράγματος οὐδὲ ἐκεῖνος ,ἀποδέδεικται καθ᾽ ὅσον ἐγὼ δύναμαι μάλιστα .
τούτῳ δὲ χρῶνται πλείστῳ τῷ λόγῳ οἱ κατήγοροι ,ὅτι ἀφανής ἐστιν ὁ ἀνήρ ,καὶ ὑμεῖς ἴσως περὶ τούτου αὐτοῦ ποθεῖτε ἀκοῦσαι .
εἰ μὲν οὖν τοῦτο εἰκάζειν με δεῖ ,ἐξ ἴσου τοῦτό ἐστι καὶ ὑμῖν καὶ ἐμοί ·
εἰ δὲ δεῖ τοῖς ἀληθέσι χρῆσθαι ,τῶν εἰργασμένων τινὰ ἐρωτώντων ·
ἐκείνου γὰρ ἄριστ᾽ ἂν πύθοιντο .
ἐμοὶ μὲν γὰρ τῷ μὴ εἰργασμένῳ τοσοῦτον τὸ μακρότατον τῆς ἀποκρίσεώς ἐστιν ,ὅτι οὐκ εἴργασμαι ·
τῷ δὲ ποιήσαντι ῥᾳδία ἐστὶν ἡ ἀπόδειξις ,καὶ μὴ ἀποδείξαντι εὖ εἰκάσαι .
οἱ μὲν γὰρ πανουργοῦντες ἅμα τε πανουργοῦσι καὶ πρόφασιν εὑρίσκουσι τοῦ ἀδικήματος ·
τῷ δὲ μὴ εἰργασμένῳ χαλεπὸν περὶ τῶν ἀφανῶν εἰκάζειν .
οἶμαι δ᾽ ἂν καὶ ὑμῶν ἕκαστον ,εἴ τίς τινα ἔροιτο ὅ τι μὴ τύχοι εἰδώς ,τοσοῦτον ἂν εἰπεῖν ,ὅτι οὐκ οἶδεν .
εἰ δέ τις περαιτέρω τι κελεύοι λέγειν ,ἐν πολλῇ ἂν ἔχεσθαι ὑμᾶς ἀπορίᾳ δοκῶ .
μὴ τοίνυν ἐμοὶ νείμητε τὸ ἄπορον τοῦτο ,ἐν ᾧ μηδ᾽ ἂν αὐτοὶ εὐποροῖτε ·
μηδ᾽ ἐὰν εὖ εἰκάζω ,ἐν τούτῳ μοι ἀξιοῦτε τὴν ἀπόφευξιν εἶναι ,ἀλλ᾽ ἐξαρκείτω μοι ἐμαυτὸν ἀναίτιον ἀποδεῖξαι τοῦ πράγματος .ἐν τούτῳ οὖν ἀναίτιός εἰμι ,οὐκ ἐὰν [μὴ] ἐξεύρω ὅτῳ τρόπῳ ἀφανής ἐστιν ἢ ἀπόλωλεν ἁνήρ ,ἀλλ᾽ εἰ μὴ προσήκει μοι μηδὲν ὥστ᾽ ἀποκτεῖναι αὐτόν .
ἤδη δ᾽ ἔγωγε καὶ πρότερον ἀκοῇ ἐπίσταμαι γεγονός ,τοῦτο μὲν τοὺς ἀποθανόντας ,τοῦτο δὲ τοὺς ἀποκτείναντας οὐχ εὑρεθέντας ·
οὔκουν ἂν καλῶς ἔχοι ,εἰ τούτων δέοι τὰς αἰτίας ὑποσχεῖν τοὺς συγγενομένους .
πολλοὶ δέ γ᾽ ἤδη σχόντες ἑτέρων πραγμάτων αἰτίας ,πρὶν τὸ σαφὲς αὐτῶν γνωσθῆναι ,προαπώλοντο .
αὐτίκα Ἐφιάλτην τὸν ὑμέτερον πολίτην οὐδέπω νῦν ηὕρηνται οἱ ἀποκτείναντες ·
εἰ οὖν τις ἠξίου τοὺς συνόντας ἐκείνῳ εἰκάζειν οἵτινες ἦσαν οἱ ἀποκτείναντες [Ἐφιάλτην] ,εἰ δὲ μή ,ἐνόχους εἶναι τῷ φόνῳ ,οὐκ ἂν καλῶς εἶχε τοῖς συνοῦσιν .
ἔπειτα οἵ γε Ἐφιάλτην ἀποκτείναντες οὐκ ἐζήτησαν τὸν νεκρὸν ἀφανίσαι ,οὐδ᾽ ἐν τούτῳ κινδυνεύειν μηνῦσαι τὸ πρᾶγμα ,ὥσπερ οἵδε φασὶν ἐμὲ τῆς μὲν ἐπιβουλῆς οὐδένα κοινωνὸν ποιήσασθαι τοῦ θανάτου ,τῆς δ᾽ ἀναιρέσεως .
τοῦτο δ᾽ ἐντὸς οὐ πολλοῦ χρόνου παῖς ἐζήτησεν οὐδὲ δώδεκα ἔτη γεγονὼς τὸν δεσπότην ἀποκτεῖναι .
καὶ εἰ μὴ φοβηθείς ,ὡς ἀνεβόησεν ,ἐγκαταλιπὼν τὴν μάχαιραν ἐν τῇ σφαγῇ ὤχετο φεύγων ,ἀλλ᾽ ἐτόλμησε μεῖναι ,ἀπώλοντ᾽ ἂν οἱ ἔνδον ὄντες ἅπαντες ·οὐδεὶς γὰρ ἂν ᾤετο τὸν παῖδα τολμῆσαί ποτε τοῦτο ·
νῦν δὲ συλληφθεὶς αὐτὸς ὕστερον κατεῖπεν αὑτοῦ .
τοῦτο δὲ περὶ χρημάτων αἰτίαν ποτὲ σχόντες οὐκ οὖσαν ,ὥσπερ ἐγὼ νῦν ,οἱ Ἑλληνοταμίαι οἱ ὑμέτεροι ,ἐκεῖνοι μὲν ἅπαντες ἀπέθανον ὀργῇ μᾶλλον ἢ γνώμῃ ,πλὴν ἑνός ,τὸ δὲ πρᾶγμα ὕστερον καταφανὲς ἐγένετο .
τοῦ δ᾽ ἑνὸς τούτου - Σωσίαν ὄνομά φασιν αὐτῷ εἶναι - κατέγνωστο μὲν ἤδη θάνατος ,ἐτεθνήκει δὲ οὔπω ·
καὶ ἐν τούτῳ ἐδηλώθη τῷ τρόπῳ ἀπωλώλει τὰ χρήματα ,καὶ ὁ ἀνὴρ ἀπήχθη ὑπὸ τοῦ δήμου τοῦ ὑμετέρου παραδεδομένος ἤδη τοῖς ἕνδεκα ,οἱ δ᾽ ἄλλοι ἐτέθνασαν οὐδὲν αἴτιοι ὄντες .
ταῦθ᾽ ὑμῶν αὐτῶν ἐγὼ οἶμαι μεμνῆσθαι τοὺς πρεσβυτέρους ,τοὺς δὲ νεωτέρους πυνθάνεσθαι ὥσπερ ἐμέ .
οὕτως ἀγαθόν ἐστι μετὰ τοῦ χρόνου βασανίζειν τὰ πράγματα .
καὶ τοῦτ᾽ ἴσως ἂν φανερὸν γένοιτ᾽ ἂν ὕστερον ,ὅτῳ τρόπῳ τέθνηκεν ὁ ἄνθρωπος .
οὐ γὰρ ἔστιν ὅ τι ἂν ὀργιζόμενος ἄνθρωπος εὖ γνοίη ·
αὐτὸ γὰρ ᾧ βουλεύεται ,τὴν γνώμην ,διαφθείρει τοῦ ἀνθρώπου .
μέγα τοι ἡμέρα παρ᾽ ἡμέραν γιγνομένη γνώμην ,ὦ ἄνδρες ,ἐξ ὀργῆς μεταστῆσαι καὶ τὴν ἀλήθειαν εὑρεῖν τῶν γεγενημένων .
εὖ δὲ ἴστε ὅτι ἐλεηθῆναι ὑφ᾽ ὑμῶν ἄξιός εἰμι μᾶλλον ἢ δίκην δοῦναι ·δίκην μὲν γὰρ εἰκός ἐστι διδόναι τοὺς ἀδικοῦντας ,ἐλεεῖσθαι δὲ τοὺς ἀδίκως κινδυνεύοντας .
κρεῖσσον δὲ χρὴ γίγνεσθαι ἀεὶ τὸ ὑμέτερον δυνάμενον ἐμὲ δικαίως σῴζειν ἢ τὸ τῶν ἐχθρῶν βουλόμενον ἀδίκως με ἀπολλύναι .
ἐν μὲν γὰρ τῷ ἐπισχεῖν ἔστι καὶ τὰ δεινὰ ταῦτα ποιῆσαι ἃ οὗτοι κελεύουσιν ·ἐν δὲ τῷ παραχρῆμα οὐκ ἔστιν ἀρχὴν ὀρθῶς βουλεύεσθαι .δεῖ δέ με καὶ ὑπὲρ τοῦ πατρὸς ἀπολογήσασθαι .καίτοι γε πολλῷ μᾶλλον εἰκὸς ἦν ἐκεῖνον ὑπὲρ ἐμοῦ ἀπολογήσασθαι ,πατέρα ὄντα ·ὁ μὲν γὰρ πολλῷ πρεσβύτερός ἐστι τῶν ἐμῶν πραγμάτων ,ἐγὼ δὲ πολλῷ νεώτερος τῶν ἐκείνῳ πεπραγμένων ,καὶ εἰ μὲν ἐγὼ τούτου ἀγωνιζομένου κατεμαρτύρουν ἃ μὴ σαφῶς ᾔδη ,ἀκοῇ δὲ ἠπιστάμην ,δεινὰ ἂν ἔφη πάσχειν ὑπ᾽ ἐμοῦ ·
νῦν δὲ ἀναγκάζων ἐμὲ ἀπολογεῖσθαι ὧν ἐγὼ πολλῷ νεώτερός εἰμι καὶ λόγῳ οἶδα ,ταῦτα οὐ δεινὰ ἡγεῖται εἰργάσθαι .
ὅμως μέντοι καθ᾽ ὅσον ἐγὼ οἶδα ,οὐ προδώσω τὸν πατέρα κακῶς ἀκούοντα ἐν ὑμῖν ἀδίκως .
καίτοι τάχ᾽ ἂν σφαλείην ,ἃ ἐκεῖνος ὀρθῶς ἔργῳ ἔπραξε ,ταῦτ᾽ ἐγὼ λόγῳ μὴ ὀρθῶς εἰπών ·
ὅμως δ᾽ οὖν κεκινδυνεύσεται .
πρὶν μὲν γὰρ τὴν ἀπόστασιν τὴν Μυτιληναίων γενέσθαι ,ἔργῳ τὴν εὔνοιαν ἐδείκνυε τὴν εἰς ὑμᾶς ·
ἐπειδὴ δὲ ἡ πόλις ὅλη κακῶς ἐβουλεύσατο ἀποστᾶσα καὶ ἥμαρτε [τῆς ὑμετέρας γνώμης] ,μετὰ τῆς πόλεως ὅλης ἠναγκάσθη συνεξαμαρτεῖν .
τὴν μὲν οὖν γνώμην ἔτι καὶ ἐν ἐκείνοις ὅμοιος ἦν εἰς ὑμᾶς ,τὴν δ᾽ εὔνοιαν οὐκέτι ἦν ἐπ᾽ ἐκείνῳ τὴν αὐτὴν εἰς ὑμᾶς παρέχειν .οὔτε γὰρ ἐκλιπεῖν τὴν πόλιν εὐρόπως εἶχεν αὐτῷ ·ἱκανὰ γὰρ ἦν τὰ ἐνέχυρα ἃ εἴχετο αὐτοῦ ,οἵ τε παῖδες καὶ τὰ χρήματα ·
τοῦτο δ᾽ αὖ μένοντι πρὸς τὴν πόλιν αὐτῷ ἀδυνάτως εἶχεν ἰσχυρίζεσθαι .
ἐπεὶ δ᾽ ὑμεῖς τοὺς αἰτίους τούτων ἐκολάσατε ,ἐν οἷς οὐκ ἐφαίνετο ὢν ὁ ἐμὸς πατήρ ,τοῖς δ᾽ ἄλλοις Μυτιληναίοις ἄδειαν ἐδώκατε οἰκεῖν τὴν σφετέραν αὐτῶν ,οὐκ ἔστιν ὅ τι ὕστερον αὐτῷ ἡμάρτηται [τῷ ἐμῷ πατρί] ,οὐδ᾽ ὅ τι οὐ πεποίηται τῶν δεόντων ,οὐδ᾽ ἧς τινος λῃτουργίας ἡ πόλις ἐνδεὴς γεγένηται ,οὔτε ἡ ὑμετέρα οὔτε ἡ Μυτιληναίων ,ἀλλὰ καὶ χορηγίας χορηγεῖ καὶ τέλη κατατίθησιν .εἰ δ᾽ ἐν Αἴνῳ χωροφιλεῖ ,τοῦτο ποιεῖ οὐκ ἀποστερῶν γε τῶν εἰς τὴν πόλιν ἑαυτὸν οὐδενὸς οὐδ᾽ ἑτέρας πόλεως πολίτης γεγενημένος ,ὥσπερ ἑτέρους ὁρῶ ,τοὺς μὲν 
ἃ μὲν οὖν μετὰ τῆς πόλεως ὅλης ἀνάγκῃ μᾶλλον ἢ γνώμῃ ἔπραξεν ,τούτων οὐ δίκαιός ἐστιν ὁ ἐμὸς πατὴρ ἰδίᾳ δίκην διδόναι .
ἅπασι γὰρ Μυτιληναίοις ἀείμνηστος ἡ τότε ἁμαρτία γεγένηται ·
ἠλλάξαντο μὲν γὰρ πολλῆς εὐδαιμονίας πολλὴν κακοδαιμονίαν ,ἐπεῖδον δὲ τὴν ἑαυτῶν πατρίδα ἀνάστατον γενομένην .
ἃ δὲ ἰδία οὗτοι διαβάλλουσι τὸν ἐμὸν πατέρα ,μὴ πείθεσθε ·
χρημάτων γὰρ ἕνεκα ἡ πᾶσα παρασκευὴ γεγένηται ἐπ᾽ ἐμοὶ κἀκείνῳ .
πολλὰ δ᾽ ἐστὶ τὰ συμβαλλόμενα τοῖς βουλομένοις τῶν ἀλλοτρίων ἐφίεσθαι .
γέρων μὲν ἐκεῖνος ὥστ᾽ ἐμοὶ βοηθεῖν ,νεώτερος δ᾽ ἐγὼ πολλῷ ἢ ὥστε δύνασθαι ἐμαυτῷ τιμωρεῖν ἱκανῶς .ἀλλ᾽ ὑμεῖς βοηθήσατέ μοι ,καὶ μὴ διδάσκετε τοὺς συκοφάντας μεῖζον ὑμῶν αὐτῶν δύνασθαι .
ἐὰν μὲν γὰρ εἰσιόντες εἰς ὑμᾶς ἃ βούλονται πράσσωσι ,δεδειγμένον ἔσται τούτους μὲν πείθειν ,τὸ δ᾽ ὑμέτερον πλῆθος φεύγειν ·
ἐὰν δὲ εἰσιόντες εἰς ὑμᾶς πονηροὶ μὲν αὐτοὶ δοκῶσιν εἶναι ,πλέον δ᾽ αὐτοῖς μηδὲν γένηται ,ὑμετέρα ἡ τιμὴ καὶ ἡ δύναμις ἔσται ,ὥσπερ καὶ τὸ δίκαιον ἔχει .
ὑμεῖς οὖν ἐμοί τε βοηθεῖτε καὶ τῷ δικαίῳ .
ὅσα μὲν οὖν ἐκ τῶν ἀνθρωπίνων τεκμηρίων καὶ μαρτυριῶν οἷά τε ἦν ἀποδειχθῆναι ,ἀκηκόατε ·
χρὴ δὲ καὶ τοῖς ἀπὸ τῶν θεῶν σημείοις γενομένοις εἰς τὰ τοιαῦτα οὐχ ἥκιστα τεκμηραμένους ψηφίζεσθαι .
καὶ γὰρ τὰ τῆς πόλεως κοινὰ τούτοις μάλιστα πιστεύοντες ἀσφαλῶς διαπράσσεσθε ,τοῦτο μὲν τὰ εἰς τοὺς κινδύνους ἥκοντα ,τοῦτο δὲ [εἰς] τὰ ἔξω τῶν κινδύνων .
χρὴ δὲ καὶ εἰς τὰ ἴδια ταῦτα μέγιστα καὶ πιστότατα ἡγεῖσθαι .
οἶμαι γὰρ ὑμᾶς ἐπίστασθαι ὅτι πολλοὶ ἤδη ἄνθρωποι μὴ καθαροὶ τὰς χεῖρας ἢ ἄλλο τι μίασμα ἔχοντες συνεισβάντες εἰς τὸ πλοῖον συναπώλεσαν μετὰ τῆς αὑτῶν ψυχῆς τοὺς ὁσίως διακειμένους τὰ πρὸς τοὺς θεούς ·
τοῦτο δὲ ἤδη ἑτέρους ἀπολομένους μὲν οὔ ,κινδυνεύσαντας δὲ τοὺς ἐσχάτους κινδύνους διὰ τοὺς τοιούτους ἀνθρώπους ·
τοῦτο δὲ ἱεροῖς παραστάντες πολλοὶ δὴ καταφανεῖς ἐγένοντο οὐχ ὅσιοι ὄντες ,[καὶ] διακωλύοντες τὰ ἱερὰ μὴ γίγνεσθαι τὰ νομιζόμενα .
ἐμοὶ τοίνυν ἐν πᾶσι τούτοις τὰ ἐναντία ἐγένετο .
τοῦτο μὲν γὰρ ὅσοις συνέπλευσα ,καλλίστοις ἐχρήσαντο πλοῖς ·
τοῦτο δὲ ὅπου ἱεροῖς παρέστην ,οὐκ ἔστιν ὅπου οὐχὶ κάλλιστα τὰ ἱερὰ ἐγένετο .
ἃ ἐγὼ ἀξιῶ μεγάλα μοι τεκμήρια εἶναι τῆς αἰτίας ,ὅτι οὐκ ἀληθῆ μου οὗτοι κατηγοροῦσι .
εἰσὶ δέ μοι καὶ τούτων μάρτυρες .
ἐπίσταμαι δὲ καὶ τάδε ,ὦ ἄνδρες δικασταί ,ὅτι εἰ μὲν ἐμοῦ κατεμαρτύρουν οἱ μάρτυρες ,ὥς τι ἀνόσιον γεγένηται ἐμοῦ παρόντος ἐν πλοίῳ ἢ ἐν ἱεροῖς ,αὐτοῖς γε τούτοις ἰσχυροτάτοις ἂν ἐχρῶντο ,καὶ πίστιν τῆς αἰτίας ταύτην σαφεστάτην ἀπέφαινον ,τὰ σημεῖα τὰ ἀπὸ τῶν θεῶν ·νῦν δὲ τῶν τε σημείων ἐναντίων τοῖς τούτων λόγοις γιγνομένων ,τῶν τε μαρτύρων ἃ μὲν ἐγὼ λέγω μαρτυρούντων ἀληθῆ εἶναι ,ἃ δ᾽ οὗτοι κατηγοροῦσι ψευδῆ ,τοῖς μὲν μαρτυροῦσιν ἀπιστεῖν ὑμᾶς κελεύουσι ,τοῖς δὲ λόγοις οὓς αὐτοὶ λέγουσι πιστεύειν ὑμᾶς φασι χρῆναι .καὶ οἱ μὲν 
ὅσα μὲν οὖν ἐκ τῶν κατηγορηθέντων μέμνημαι ,ὦ ἄνδρες ,ἀπολελόγημαι ·
οἶμαι δὲ καὶ ὑμῶν αὐτῶν ἕνεκα δεῖν ὑμᾶς μου ἀποψηφίσασθαι .
ταὐτὰ γὰρ ἐμέ τε σῴζει ,καὶ ὑμῖν νόμιμα καὶ εὔορκα γίγνεται .
κατὰ γὰρ τοὺς νόμους ὠμόσατε δικάσειν ·
ἐγὼ δὲ καθ᾽ οὓς μὲν ἀπήχθην ,οὐκ ἔνοχός εἰμι τοῖς νόμοις ,ὧν δ᾽ ἔχω τὴν αἰτίαν ,ἀγών μοι νόμιμος ὑπολείπεται .
εἰ δὲ δύο ἐξ ἑνὸς ἀγῶνος γεγένησθον ,οὐκ ἐγὼ αἴτιος ,ἀλλ᾽ οἱ κατήγοροι .
καίτοι οὐ δήπου οἱ μὲν ἔχθιστοι οἱ ἐμοὶ δύο ἀγῶνας περὶ ἐμοῦ πεποιήκασιν ,ὑμεῖς δὲ οἱ τῶν δικαίων ἴσοι κριταὶ προκαταγνώσεσθέ μου ἐν τῷδε τῷ ἀγῶνι τὸν φόνον .
μὴ ὑμεῖς γε ,ὦ ἄνδρες ·
ἀλλὰ δότε τι καὶ τῷ χρόνῳ ,μεθ᾽ οὗ ὀρθότατα εὑρίσκουσιν οἱ τὴν ἀκρίβειαν ζητοῦντες τῶν πραγμάτων .
ἠξίουν μὲν γὰρ ἔγωγε περὶ τῶν τοιούτων ,ὦ ἄνδρες ,εἶναι τὴν δίκην κατὰ τοὺς νόμους ,κατὰ μέντοι τούτους τὸ δίκαιον ὡς πλειστάκις ἐλέγχεσθαι .τοσούτῳ γὰρ ἄμεινον ἂν ἐγιγνώσκετο ·οἱ γὰρ πολλοὶ ἀγῶνες τῇ μὲν ἀληθείᾳ σύμμαχοί εἰσι ,τῇ δὲ διαβολῇ πολεμιώτατοι .
φόνου γὰρ δίκη καὶ μὴ ὀρθῶς γνωσθεῖσα ἰσχυρότερον τοῦ δικαίου καὶ τοῦ ἀληθοῦς ἐστιν ·
ἀνάγκη γὰρ ,ἐὰν ὑμεῖς μου καταψηφίσησθε ,καὶ μὴ ὄντα φονέα μηδ᾽ ἔνοχον τῷ ἔργῳ χρῆσθαι τῇ δίκῃ καὶ τῷ νόμῳ ·
καὶ οὐδεὶς ἂν τολμήσειεν οὔτε τὴν δίκην τὴν δεδικασμένην παραβαίνειν ,πιστεύσας αὑτῷ ὅτι οὐκ ἔνοχός ἐστιν ,οὔτε ξυνειδὼς αὑτῷ τοιοῦτον ἔργον εἰργασμένῳ μὴ οὐ χρῆσθαι τῷ νόμῳ ·
ἀνάγκη δὲ τῆς τε δίκης νικᾶσθαι παρὰ τὸ ἀληθές ,αὐτοῦ τε τοῦ ἀληθοῦς ,ἄλλως τε καὶ ἐὰν μὴ ᾖ ὁ τιμωρήσων .
αὐτῶν δὲ τούτων ἕνεκα οἵ τε νόμοι καὶ αἱ διωμοσίαι καὶ τὰ τόμια καὶ αἱ προρρήσεις ,καὶ τἆλλ᾽ ὁπόσα γίγνεται τῶν δικῶν ἕνεκα τοῦ φόνου ,πολὺ διαφέροντά ἐστιν ἢ καὶ ἐπὶ τοῖς ἄλλοις ,ὅτι καὶ αὐτὰ τὰ πράγματα ,περὶ ὧν οἱ κίνδυνοι ,περὶ πλείστου ἐστὶν ὀρθῶς γιγνώσκεσθαι ·
ὀρθῶς μὲν γὰρ γνωσθέντα τιμωρία ἐστὶ τῷ ἀδικηθέντι ,φονέα δὲ τὸν μὴ αἴτιον ψηφισθῆναι ἁμαρτία καὶ ἀσέβειά ἐστιν εἴς τε τοὺς θεοὺς καὶ εἰς τοὺς νόμους .καὶ οὐκ ἴσον ἐστὶ τόν τε διώκοντα μὴ ὀρθῶς αἰτιάσασθαι καὶ ὑμᾶς τοὺς δικαστὰς μὴ ὀρθῶς γνῶναι .ἡ μὲν γὰρ τούτων αἰτίασις οὐκ ἔχει τέλος ,ἀλλ᾽ ἐν ὑμῖν ἐστι καὶ τῇ δίκῃ ·
ὅ τι δ᾽ ἂν ὑμεῖς ἐν αὐτῇ τῇ δίκῃ μὴ ὀρθῶς γνῶτε ,τοῦτο οὐκ ἔστιν ὅποι ἄν τις ἀνενεγκὼν τὴν ἁμαρτίαν ἀπολύσαιτο .
πῶς ἂν οὖν ὀρθῶς δικάσαιτε περὶ αὐτῶν ; 
εἰ τούτους τε ἐάσετε τὸν νομιζόμενον ὅρκον διομοσαμένους κατηγορῆσαι ,κἀμὲ περὶ αὐτοῦ τοῦ πράγματος ἀπολογήσασθαι .
πῶς δὲ ἐάσετε ; 
ἐὰν νυνὶ ἀποψηφίσησθέ μου .
διαφεύγω γὰρ οὐδ᾽ οὕτω τὰς ὑμετέρας γνώμας ,ἀλλ᾽ ὑμεῖς ἔσεσθε οἱ κἀκεῖ περὶ ἐμοῦ διαψηφιζόμενοι .καὶ φεισαμένοις μὲν ὑμῖν ἐμοῦ νῦν ἔξεστι τότε χρῆσθαι ὅ τι ἂν βούλησθε ,ἀπολέσασι δὲ οὐδὲ βουλεύσασθαι ἔτι περὶ ἐμοῦ ἐγχωρεῖ .
καὶ μὴν εἰ δέοι ἁμαρτεῖν τι ,τὸ ἀδίκως ἀπολῦσαι ὁσιώτερον ἂν εἴη τοῦ μὴ δικαίως ἀπολέσαι ·
τὸ μὲν γὰρ ἁμάρτημα μόνον ἐστί ,τὸ δὲ ἕτερον καὶ ἀσέβημα .
ἐν ᾧ χρὴ πολλὴν πρόνοιαν ἔχειν ,μέλλοντας ἀνήκεστον ἔργον ἐργάζεσθαι .
ἐν μὲν γὰρ ἀκεστῷ πράγματι καὶ ὀργῇ χρησαμένους καὶ διαβολῇ πιθομένους ἔλαττόν ἐστιν ἐξαμαρτεῖν ·
μεταγνοὺς γάρ τις ἔτι ἂν ὀρθῶς βουλεύσαιτο ·
ἐν δὲ τοῖς ἀνηκέστοις πλέον βλάβος τὸ μετανοεῖν καὶ γνῶναι ἐξημαρτηκότας .
ἤδη δέ τισιν ὑμῶν καὶ μετεμέλησεν ἀπολωλεκόσι .
ἔπειτα δὲ τὰ μὲν ἀκούσια τῶν ἁμαρτημάτων ἔχει συγγνώμην ,τὰ δὲ ἑκούσια οὐκ ἔχει .
τὸ μὲν γὰρ ἀκούσιον ἁμάρτημα ,ὦ ἄνδρες ,τῆς τύχης ἐστί ,τὸ δὲ ἑκούσιον τῆς γνώμης .
ἑκούσιον δὲ πῶς ἂν εἴη μᾶλλον ἢ εἴ τις ,ὧν βουλὴν ποιοῖτο ,ταῦτα παραχρῆμα ἐξεργάζοιτο ; 
καὶ μὴν τὴν ἴσην γε δύναμιν ἔχει ,ὅστις τε ἂν τῇ χειρὶ ἀποκτείνῃ ἀδίκως καὶ ὅστις τῇ ψήφῳ .
εὖ δ᾽ ἴστε ὅτι οὐκ ἄν ποτ᾽ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν ,εἴ τι ξυνῄδη ἐμαυτῷ τοιοῦτον ·
νῦν δὲ πιστεύων τῷ δικαίῳ ,οὗ πλέονος οὐδέν ἐστιν ἄξιον ἀνδρὶ συναγωνίζεσθαι ,μηδὲν αὑτῷ συνειδότι ἀνόσιον εἰργασμένῳ μηδ᾽ εἰς τοὺς θεοὺς ἠσεβηκότι ·
ἐν γὰρ τῷ τοιούτῳ ἤδη καὶ τὸ σῶμα ἀπειρηκὸς ἡ ψυχὴ συνεξέσωσεν ,ἐθέλουσα ταλαιπωρεῖν διὰ τὸ μὴ ξυνειδέναι ἑαυτῇ .τῷ δὲ ξυνειδότι τοῦτο αὐτὸ πρῶτον πολέμιόν ἐστιν ·ἔτι γὰρ καὶ τοῦ σώματος ἰσχύοντος ἡ ψυχὴ προαπολείπει ,ἡγουμένη τὴν τιμωρίαν οἱ ἥκειν ταύτην τῶν ἀσεβημάτων ἐγὼ δ᾽ ἐμαυτῷ τοιοῦτον οὐδὲν ξυνειδὼς ἥκω εἰς ὑμᾶς .
τὸ δὲ τοὺς κατηγόρους διαβάλλειν οὐδέν ἐστι θαυμαστόν .
τούτων γὰρ ἔργον τοῦτο ,ὑμῶν δὲ τὸ μὴ πείθεσθαι τὰ μὴ δίκαια .
τοῦτο μὲν γὰρ ἐμοὶ πειθομένοις ὑμῖν μεταμελῆσαι ἔστιν ,καὶ τούτου φάρμακον τὸ αὖθις κολάσαι ,τοῦ δὲ τούτοις πειθομένους ἐξεργάσασθαι ἃ οὗτοι βούλονται οὐκ ἔστιν ἴασις .
οὐδὲ χρόνος πολὺς ὁ διαφέρων ,ἐν ᾧ ταῦτα νομίμως πράξεθ᾽ ἃ νῦν ὑμᾶς παρανόμως πείθουσιν οἱ κατήγοροι ψηφίσασθαι .
οὔ τοι τῶν ἐπειγομένων ἐστὶ τὰ πράγματα ,ἀλλὰ τῶν εὖ βουλευομένων .νῦν μὲν οὖν γνωρισταὶ γίγνεσθε τῆς δίκης ,τότε δὲ δικασταὶ [τῶν μαρτύρων] νῦν μὲν δοξασταί ,τότε δὲ κριταὶ τῶν ἀληθῶν .
ῥᾷστον δέ τοί ἐστιν ἀνδρὸς περὶ θανάτου φεύγοντος τὰ ψευδῆ καταμαρτυρῆσαι .
ἐὰν γὰρ τὸ παραχρῆμα μόνον πείσωσιν ὥστε ἀποκτεῖναι ,ἅμα τῷ σώματι καὶ ἡ τιμωρία ἀπόλωλεν .
οὐδὲ γὰρ οἱ φίλοι ἔτι θελήσουσιν ὑπὲρ ἀπολωλότος τιμωρεῖν ·
ἐὰν δὲ καὶ βουληθῶσιν ,τί ἔσται πλέον τῷ γε ἀποθανόντι ; 
νῦν μὲν οὖν ἀποψηφίσασθέ μου ·ἐν δὲ τῇ τοῦ φόνου δίκῃ οὗτοί τε τὸν νομιζόμενον ὅρκον διομοσάμενοι ἐμοῦ κατηγορήσουσι ,καὶ ὑμεῖς περὶ ἐμοῦ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους διαγνώσεσθε ,καὶ ἐμοὶ οὐδεὶς λόγος ἔσται ἔτι ,ἐάν τι πάσχω ,ὡς παρανόμως ἀπωλόμην .ταῦτά τοι δέομαι ὑμῶν ,οὔτε τὸ ὑμέτερον εὐσεβὲς παριεὶς οὔτε ἐμαυτὸν ἀποστερῶν τὸ δίκαιον ·ἐν δὲ τῷ ὑμετέρῳ ὅρκῳ καὶ ἡ ἐμὴ σωτηρία ἔνεστι .
πειθόμενοι δὲ τούτων ὅτῳ βούλεσθε ,ἀποψηφίσασθέ μου .
ἥδιστον μέν ,ὦ ἄνδρες δικασταί ,ἀνθρώπῳ ὄντι μὴ γενέσθαι μηδένα κίνδυνον περὶ τοῦ σώματος ,καὶ εὐχόμενος ἄν τις ταῦτα εὔξαιτο ·
εἰ δ᾽ ἄρα τις καὶ ἀναγκάζοιτο κινδυνεύειν ,τοῦτο γοῦν ὑπάρχειν ,ὅπερ μέγιστον ἐγὼ νομίζω ἐν πράγματι τοιούτῳ ,αὐτὸν ἑαυτῷ συνειδέναι μηδὲν ἐξημαρτηκότι ,ἀλλ᾽ εἴ τις καὶ συμφορὰ γίγνοιτο ,ἄνευ κακότητος καὶ αἰσχύνης γίγνεσθαι ,καὶ τύχῃ μᾶλλον ἢ ἀδικίᾳ .
καὶ τοὺς μὲν νόμους οἳ κεῖνται περὶ τῶν τοιούτων πάντες ἂν ἐπαινέσειαν κάλλιστα νόμων κεῖσθαι καὶ ὁσιώτατα .
ὑπάρχει μὲν γὰρ αὐτοῖς ἀρχαιοτάτοις εἶναι ἐν τῇ γῇ ταύτῃ ,ἔπειτα τοὺς αὐτοὺς αἰεὶ περὶ τῶν αὐτῶν ,ὅπερ μέγιστον σημεῖον νόμων καλῶς κειμένων ·
ὁ χρόνος γὰρ καὶ ἡ ἐμπειρία τὰ μὴ καλῶς ἔχοντα διδάσκει τοὺς ἀνθρώπους .
ὥστ᾽ οὐ δεῖ ὑμᾶς ἐκ τῶν λόγων τοῦ κατηγοροῦντος τοὺς νόμους μαθεῖν εἰ καλῶς ἔχουσιν ἢ μή ,ἀλλ᾽ ἐκ τῶν νόμων τοὺς τούτων λόγους ,εἰ ὀρθῶς ὑμᾶς καὶ νομίμως διδάσκουσιν ἢ οὔ .ὁ μὲν οὖν ἀγὼν ἐμοὶ μέγιστος τῷ κινδυνεύοντι καὶ διωκομένῳ ·
ἡγοῦμαι μέντοι γε καὶ ὑμῖν τοῖς δικασταῖς περὶ πολλοῦ εἶναι τὰς φονικὰς δίκας ὀρθῶς διαγιγνώσκειν ,μάλιστα μὲν τῶν θεῶν ἕνεκα καὶ τοῦ εὐσεβοῦς ,ἔπειτα δὲ καὶ ὑμῶν αὐτῶν .
ἔστι μὲν γὰρ περὶ τοῦ τοιούτου [αὐτοῦ] μία δίκη ·
αὕτη δὲ μὴ ὀρθῶς καταγνωσθεῖσα ἰσχυροτέρα ἐστὶ τοῦ δικαίου καὶ τοῦ ἀληθοῦς .
ἀνάγκη γάρ ,ἐὰν ὑμεῖς καταψηφίσησθε ,καὶ μὴ ὄντα φονέα μηδ᾽ ἔνοχον τῷ ἔργῳ χρήσασθαι τῇ δίκῃ ,καὶ νόμῳ εἴργεσθαι πόλεως ,ἱερῶν ,ἀγώνων ,θυσιῶν ,ἅπερ μέγιστα καὶ παλαιότατα τοῖς ἀνθρώποις .
τοσαύτην γὰρ ἀνάγκην ὁ νόμος ἔχει ,ὥστε καὶ ἄν τις κτείνῃ τινὰ ὧν αὐτὸς κρατεῖ καὶ μὴ ἔστιν ὁ τιμωρήσων ,τὸ νομιζόμενον καὶ τὸ θεῖον δεδιὼς ἁγνεύει τε ἑαυτὸν καὶ ἀφέξεται ὧν εἴρηται ἐν τῷ νόμῳ ,ἐλπίζων οὕτως ἂν ἄριστα πρᾶξαι .
ἔστι μὲν γὰρ τὰ πλείω τοῖς ἀνθρώποις τοῦ βίου ἐν ταῖς ἐλπίσιν ·
ἀσεβῶν δὲ καὶ παραβαίνων τὰ εἰς τοὺς θεοὺς καὶ αὐτῆς ἂν τῆς ἐλπίδος ,ὅπερ ἐστὶ μέγιστον ἀνθρώποις ἀγαθόν ,αὐτὸς αὑτὸν ἀποστεροίη .
καὶ οὐδεὶς ἂν τολμήσειεν οὔτε τὴν δίκην τὴν δεδικασμένην παραβαίνειν ,πιστεύσας ὅτι οὐκ ἔνοχός ἐστι τῷ ἔργῳ ,οὔτ᾽ αὖ συνειδὼς αὐτὸς αὑτῷ ἔργον εἰργασμένος τοιοῦτον μὴ οὐ χρῆσθαι τῷ νόμῳ ·
ἀνάγκη δὲ τῆς τε δίκης νικᾶσθαι παρὰ τὸ ἀληθές ,αὐτοῦ τε τοῦ ἀληθοῦς ,κἂν μὴ ὁ τιμωρήσων ᾖ .
αὐτῶν δὲ τούτων ἕνεκα οἵ τε νόμοι καὶ αἱ διωμοσίαι καὶ τὰ τόμια καὶ αἱ προρρήσεις ,καὶ τἆλλ᾽ ὅσα γίγνεται τῶν δικῶν τοῦ φόνου ἕνεκα ,πολὺ διαφέροντά ἐστιν ἢ ἐπὶ τοῖς ἄλλοις ,ὅτι καὶ αὐτὰ τὰ πράγματα ,περὶ ὧν οἱ κίνδυνοι ,περὶ πλείστου ἐστὶν ὀρθῶς γιγνώσκεσθαι ·
ὀρθῶς μὲν γὰρ γνωσθέντα τιμωρία ἐστὶν ὑπὲρ τοῦ ἀδικηθέντος ,φονέα δὲ τὸν μὴ αἴτιον ψηφισθῆναι ἁμαρτία καὶ ἀσέβεια εἴς τε τοὺς θεοὺς καὶ τοὺς νόμους .
καὶ οὐκ ἴσον ἐστὶ τόν τε διώκοντα μὴ ὀρθῶς αἰτιάσασθαι καὶ ὑμᾶς τοὺς δικαστὰς μὴ ὀρθῶς γνῶναι .
ἡ μὲν γὰρ τούτου αἰτίασις οὐκ ἔχει [νῦν] τέλος ,ἀλλ᾽ ἐν ὑμῖν ἐστι καὶ τῇ δίκῃ ·
ὅ τι δ᾽ ἂν ὑμεῖς μὴ ὀρθῶς γνῶτε ,τοῦτο οὐκ ἔστιν ὅποι ἂν ἀνενεγκών τις τὴν αἰτίαν ἀπολύσαιτο .
ἐγὼ δέ ,ὦ ἄνδρες ,οὐ τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχω περὶ τῆς ἀπολογίας ἥνπερ οἱ κατήγοροι περὶ τῆς κατηγορίας .
οὗτοι γὰρ τὴν μὲν δίωξιν εὐσεβείας ἕνεκά φασι ποιεῖσθαι καὶ τοῦ δικαίου ,τὴν δὲ κατηγορίαν ἅπασαν πεποίηνται διαβολῆς ἕνεκα καὶ ἀπάτης ,ὅπερ ἀδικώτατόν ἐστι τῶν ἐν ἀνθρώποις ·
καὶ οὐκ ἐλέγξαντες ,εἴ τι ἀδικῶ ,δικαίως με βούλονται τιμωρεῖσθαι ,ἀλλὰ διαβαλόντες ,καὶ εἰ μηδὲν ἀδικῶ ,ζημιῶσαι καὶ ἐξελάσαι ἐκ τῆς γῆς ταύτης .
ἐγὼ δὲ ἀξιῶ πρῶτον μὲν περὶ αὐτοῦ τοῦ πράγματος ἀποκρίνεσθαι ,καὶ διηγήσασθαι ἐν ὑμῖν τὰ γενόμενα πάντα ·
ἔπειτα περὶ τῶν ἄλλων ὧν οὗτοι κατηγοροῦσιν ,ἐὰν ὑμῖν ἡδομένοις ,βουλήσομαι ἀπολογήσασθαι .
ἐπεί τοί γε καὶ δεινόν ,ὦ ἄνδρες ·
εἴ τι ἠδίκουν ἐγὼ τὴν πόλιν ἢ ἐν χορηγίᾳ ἢ ἐν ἄλλοις τισίν ,ἀποφήνασι καὶ ἐξελέγξασιν ἄνδρα τε ἐχθρὸν τιμωρήσασθαι καὶ τὴν πόλιν ὠφελῆσαι ,ἐνταῦθα μὲν οὐδεὶς πώποτε οἷός τε ἐγένετο αὐτῶν οὔτε μικρὸν οὔτε μέγα ἐξελέγξαι ἀδικοῦντα τόνδε τὸν ἄνδρα τὸ πλῆθος τὸ ὑμέτερον ·
ἐν δὲ τούτῳ τῷ ἀγῶνι ,φόνου διώκοντες καὶ τοῦ νόμου οὕτως ἔχοντος ,εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα κατηγορεῖν ,μηχανῶνται ἐπ᾽ ἐμοὶ λόγους ψευδεῖς συντιθέντες καὶ διαβάλλοντες τὰ εἰς τὴν πόλιν .
καὶ τῇ μὲν πόλει ,εἴπερ ἀδικεῖται ,κατηγορίαν ἀντὶ τιμωρίας ἀπονέμουσιν ,αὐτοὶ δὲ οὗ τὴν πόλιν φασὶν ἀδικεῖσθαι ,τούτου ἰδίᾳ ἀξιοῦσι δίκην λαμβάνειν .
καίτοι αὗται αἱ κατηγορίαι οὔτε χάριτος ἄξιαι οὔτε πίστεως .
οὔτε γὰρ δὴ οὗ ἡ πόλις ἐλάμβανεν ἂν δίκην εἴ τι ἠδίκητο ,ἐνταῦθα τὴν κατηγορίαν ποιεῖται ,ὥστε χάριτος ἄξιον εἶναι τῇ πόλει ·
οὔτε ὅστις [οὐκ] ἄλλα κατηγορεῖ ἢ ἃ διώκει ἐν πράγματι τοιούτῳ ,πιστεῦσαι δήπου αὐτῷ ἀξιώτερόν ἐστιν ἢ ἀπιστῆσαι .ἐγὼ δὲ σχεδὸν ἐπίσταμαι τὴν ὑμετέραν γνώμην ,ὅτι οὔτ᾽ ἂν καταψηφίσαισθε οὔτ᾽ ἂν ἀποψηφίσαισθε ἑτέρου τινὸς ἕνεκα μᾶλλον ἢ αὐτοῦ τοῦ πράγματος ·ταῦτα γὰρ καὶ δίκαια καὶ ὅσια .
ἄρξομαι δὲ ἐντεῦθεν .
ἐπειδὴ χορηγὸς κατεστάθην εἰς Θαργήλια καὶ ἔλαχον Παντακλέα διδάσκαλον καὶ Κεκροπίδα φυλὴν πρὸς τῇ ἐμαυτοῦ ,[τουτέστι τῇ Ἐρεχθῇδι ,] ἐχορήγουν ὡς ἄριστα ἐδυνάμην καὶ δικαιότατα .
καὶ πρῶτον μὲν διδασκαλεῖον ᾗ ἦν ἐπιτηδειότατον τῆς ἐμῆς οἰκίας κατεσκεύασα ,ἐν ᾧπερ καὶ Διονυσίοις ὅτε ἐχορήγουν ἐδίδασκον ·
ἔπειτα τὸν χορὸν συνέλεξα ὡς ἐδυνάμην ἄριστα ,οὔτε ζημιώσας οὐδένα οὔτε ἐνέχυρα βίᾳ φέρων οὔτ᾽ ἀπεχθανόμενος οὐδενί ,ἀλλ᾽ ὥσπερ ἂν ἥδιστα καὶ ἐπιτηδειότατα ἀμφοτέροις ἐγίγνετο ,ἐγὼ μὲν ἐκέλευον καὶ ᾐτούμην ,οἱ δ᾽ ἑκόντες καὶ βουλόμενοι ἔπεμπον .ἐπεὶ δὲ ἧκον οἱ παῖδες ,πρῶτον μέν μοι ἀσχολία ἦν παρεῖναι καὶ ἐπιμελεῖσθαι ·ἐτύγχανε γάρ μοι πράγματα ὄντα πρὸς Ἀριστίωνα καὶ Φιλῖνον ,ἃ ἐγὼ περὶ πολλοῦ ἐποιούμην ,ἐπειδήπερ εἰσήγγειλα ,ὀρθῶς καὶ δικαίως ἀποδεῖξαι τῇ βουλῇ καὶ τοῖς ἄλλοις Ἀθηναίοις .
ἐγὼ μὲν οὖν τούτοις προσεῖχον τὸν νοῦν ,κατέστησα δὲ ἐπιμελεῖσθαι ,εἴ τι δέοι τῷ χορῷ ,Φανόστρατον ,δημότην μὲν τουτωνὶ τῶν διωκόντων ,κηδεστὴν δ᾽ ἐμαυτοῦ ,ᾧ ἐγὼ δέδωκα τὴν θυγατέρα ,καὶ ἠξίουν αὐτὸν ὡς 
ἄριστα ἐπιμελεῖσθαι ·
ἔτι δὲ πρὸς τούτῳ δύο ἄνδρας ,τὸν μὲν Ἐρεχθῇδος Ἀμεινίαν ,ὃν αὐτοὶ οἱ φυλέται ἐψηφίσαντο συλλέγειν καὶ ἐπιμελεῖσθαι τῆς φυλῆς ἑκάστοτε ,δοκοῦντα χρηστὸν εἶναι ,τὸν δ᾽ ἕτερον ..., 
τῆς Κεκροπίδος ,ὅσπερ ἑκάστοτε εἴωθεν ταύτην τὴν φυλὴν συλλέγειν ·
ἔτι δὲ τέταρτον Φίλιππον ,ᾧ προσετέτακτο ὠνεῖσθαι καὶ ἀναλίσκειν εἴ τι φράζοι ὁ διδάσκαλος ἢ ἄλλος τις τούτων ,ὅπως ὡς ἄριστα χορηγοῖντο οἱ παῖδες καὶ μηδενὸς ἐνδεεῖς εἶεν διὰ τὴν ἐμὴν ἀσχολίαν .
καθειστήκει μὲν ἡ χορηγία οὕτω .
καὶ τούτων εἴ τι ψεύδομαι προφάσεως ἕνεκα ,ἔξεστι τῷ κατηγόρῳ ἐξελέγξαι ἐν τῷ ὑστέρῳ λόγῳ ὅ τι ἂν βούληται [εἰπεῖν] .
ἐπεί τοι οὕτως ἔχει ,ὦ ἄνδρες ·
πολλοὶ τῶν περιεστώτων τούτων τὰ μὲν πράγματα ταῦτα πάντα ἀκριβῶς ἐπίστανται ,καὶ τοῦ ὁρκωτοῦ ἀκούουσι ,καὶ ἐμοὶ προσέχουσι τὸν νοῦν ἅττα ἐγὼ ἀποκρίνομαι ,οἷς ἐγὼ βουλοίμην ἂν δοκεῖν αὐτός τε εὔορκος εἶναι καὶ ὑμᾶς τἀληθῆ λέγων πεῖσαι ἀποψηφίσασθαί μου .
πρῶτον μὲν οὖν ἀποδείξω ὑμῖν ὅτι οὔτ᾽ ἐκέλευσα πιεῖν τὸν παῖδα τὸ φάρμακον οὔτ᾽ ἠνάγκασα οὔτ᾽ ἔδωκα καὶ οὐδὲ παρῆ ὅτ᾽ ἔπιεν .
καὶ οὐ τούτου ἕνεκα ταῦτα σφόδρα λέγω ,ὡς ἐμαυτὸν ἔξω αἰτίας καταστήσω ,ἕτερον δέ τινα εἰς αἰτίαν ἀγάγω ·οὐ δῆτα ἔγωγε ,πλήν γε τῆς τύχης ,ἥπερ οἶμαι καὶ ἄλλοις πολλοῖς ἀνθρώπων αἰτία ἐστὶν ἀποθανεῖν ·
ἣν οὔτ᾽ ἂν ἐγὼ οὔτ᾽ ἄλλος οὐδεὶς οἷός τ᾽ ἂν εἴη ἀποτρέψαι μὴ οὐ γενέσθαι ἥντινα δεῖ ἑκάστῳ .... 
μεμαρτύρηται μὲν οὖν ,ὦ ἄνδρες ,περὶ τοῦ πράγματος ἃ ἐγὼ ὑμῖν ὑπεσχόμην ·
ἐξ αὐτῶν δὲ τούτων χρὴ σκοπεῖν ἅ τε οὗτοι διωμόσαντο καὶ ἃ ἐγώ ,πότεροι ἀληθέστερα καὶ εὐορκότερα .διωμόσαντο δὲ οὗτοι μὲν ἀποκτεῖναί με Διόδοτον βουλεύσαντα τὸν θάνατον ,ἐγὼ δὲ μὴ ἀποκτεῖναι ,μήτε χειρὶ ἐργασάμενος μήτε βουλεύσας .
αἰτιῶνται δὲ οὗτοι μὲν ἐκ τούτων ,ὡς αἴτιος ὃς ἐκέλευσε πιεῖν τὸν παῖδα τὸ φάρμακον ἢ ἠνάγκασεν ἢ ἔδωκεν ·
ἐγὼ δὲ ἐξ αὐτῶν τούτων ὧν αἰτιῶνται οὗτοι ἀποφανῶ ὅτι οὐκ ἔνοχός εἰμι ·
οὔτε γὰρ ἐκέλευσα οὔτ᾽ ἠνάγκασα οὔτ᾽ ἔδωκα ·
καὶ ἔτι προστίθημι αὐτοῖς ὅτι οὐ παρεγενόμην πίνοντι .
καὶ εἴ φασιν ἀδικεῖν εἴ τις ἐκέλευσεν ,ἐγὼ οὐκ ἀδικῶ ·
οὐ γὰρ ἐκέλευσα .
καὶ εἴ φασιν ἀδικεῖν εἴ τις ἠνάγκασεν ,ἐγὼ οὐκ ἀδικῶ ·
οὐ γὰρ ἠνάγκασα .
καὶ εἰ τὸν δόντα τὸ φάρμακόν φασιν αἴτιον εἶναι ,ἐγὼ οὐκ αἴτιος ·
οὐ γὰρ ἔδωκα .
αἰτιάσασθαι μὲν οὖν καὶ καταψεύσασθαι ἔξεστι τῷ βουλομένῳ ·αὐτὸς γὰρ ἕκαστος τούτου κρατεῖ ·γενέσθαι μέντοι τὰ μὴ γενόμενα καὶ ἀδικεῖν τὸν μὴ ἀδικοῦντα οὐκ ἐν τοῖς τούτων λόγοις ἡγοῦμαι εἶναι ,ἀλλ᾽ ἐν τῷ δικαίῳ καὶ τῷ ἀληθεῖ .ὁπόσα μὲν γὰρ λάθρᾳ πράττεται καὶ ἐπὶ θανάτῳ βουλευθέντα ,ὧν μή εἰσι μάρτυρες ,ἀνάγκη περὶ τῶν τοιούτων ἐξ αὐτῶν τῶν λόγων τῶν τε τοῦ κατηγόρου καὶ τοῦ ἀποκρινομένου τὴν διάγνωσιν ποιεῖσθαι καὶ θηρεύειν καὶ ἐπὶ σμικρὸν ὑπονοεῖν τὰ λεγόμενα ,καὶ εἰκάζοντας μᾶλλον ἢ σάφα εἰδότας ψηφίζεσθαι περὶ τῶν πραγμάτων ·ὅπου δὲ πρῶτον μὲν αὐτοὶ οἱ 
ἄξιον δ᾽ ἐνθυμηθῆναι ,ὦ ἄνδρες ,ἀμφότερα καὶ τῆς γνώμης τῶν ἀντιδίκων καὶ οἵῳ τρόπῳ ἔρχονται ἐπὶ τὰ πράγματα .
ἐξ ἀρχῆς γὰρ οὐδὲν ὁμοίως οὗτοί τε πρὸς ἐμὲ πράττουσι καὶ ἐγὼ πρὸς τούτους .
ἔλεξε μὲν γὰρ Φιλοκράτης οὑτοσὶ ἀναβὰς εἰς τὴν ἡλιαίαν τὴν τῶν θεσμοθετῶν ,τῇ ἡμέρᾳ ᾗ ὁ παῖς ἐξεφέρετο ,ὅτι ἀδελφὸν αὐτοῦ ἀποκτείναιμι ἐγὼ ἐν τῷ χορῷ ,φάρμακον ἀναγκάσας πιεῖν .
ἐπειδὴ δὲ οὗτος ταῦτ᾽ ἔλεγεν ,ἀναβὰς ἐγὼ εἰς τὸ δικαστήριον τοῖς αὐτοῖς δικασταῖς ἔλεξα ὅτι τὸν μὲν νόμον οὐ δικαίως μου προκαθισταίη Φιλοκράτης κατηγορῶν καὶ διαβάλλων εἰς τὸ δικαστήριον ,μελλόντων ἔσεσθαί μοι ἀγώνων πρὸς Ἀριστίωνα καὶ Φιλῖνον αὔριον καὶ ἕνῃ ,ὧνπερ ἕνεκα τοὺς λόγους τούτους λέγοι ·ἃ μέντοι αἰτιῷτο καὶ διαβάλλοι ,ῥᾳδίως ἐξελεγχθήσοιτο ψευδόμενος .εἶεν γὰρ οἱ συνειδότες πολλοί ,καὶ ἐλεύθεροι καὶ δοῦλοι ,καὶ νεώτεροι καὶ πρεσβύτεροι ,σύμπαντες πλείους ἢ πεντήκοντα ,οἳ τούς τε λόγους τοὺς λεχθέντας περὶ τῆς πόσεως τοῦ φαρμάκου καὶ τὰ πραχθέντα καὶ τὰ γενόμενα πάντα ἐπίσταιντο 
οἱ δ᾽ αἰτιώμενοι καὶ φάσκοντες ἀδικεῖσθαι αὐτοὶ ἦσαν οἱ οὐκ ἐθέλοντες ἐλέγχειν εἴ τι ἠδικοῦντο .
καὶ εἰ μὲν ἐγὼ τούτων προκαλουμένων μὴ ἠθέλησα τοὺς παραγενομένους ἀποφῆναι ,ἢ θεράποντας ἐξαιτοῦσι μὴ ἤθελον ἐκδιδόναι ,ἢ ἄλλην τινὰ πρόκλησιν ἔφευγον ,αὐτὰ ἂν ταῦτα μέγιστα τεκμήρια κατ᾽ ἐμοῦ ἐποιοῦντο ὅτι ἀληθὴς ἦν ἡ αἰτία ·
ἐπεὶ δ᾽ ἐμοῦ προκαλουμένου οὗτοι ἦσαν οἱ φεύγοντες τὸν ἔλεγχον ,ἐμοὶ δήπου δίκαιον κατὰ τούτων τὸ αὐτὸ τοῦτο τεκμήριον γενέσθαι ὅτι οὐκ ἀληθὴς ἦν ἡ αἰτία ἣν αἰτιῶνται κατ᾽ ἐμοῦ .
ἐπίσταμαι δὲ καὶ τάδε ,ὦ ἄνδρες ,ὅτι εἰ μὲν τούτοις ἐμοῦ κατεμαρτύρουν οἱ μάρτυρες οἱ παραγενόμενοι ,αὐτοῖς ἂν τούτοις ἰσχυροτάτοις ἐχρῶντο καὶ πίστιν ταύτην σαφεστάτην ἀπέφαινον ,τοὺς μάρτυρας τοὺς καταμαρτυροῦντας ·
τῶν αὐτῶν δὲ τούτων μαρτυρούντων ,ἃ μὲν ἐγὼ λέγω ,ἀληθῆ εἶναι ,ἃ δὲ οὗτοι λέγουσιν ,οὐκ ἀληθῆ ,τοῖς μὲν μάρτυσι τοῖς ἐμοὶ μαρτυροῦσιν ἀπιστεῖν ὑμᾶς διδάσκουσι ,τοῖς δὲ λόγοις οἷς αὐτοὶ λέγουσι πιστεύειν ὑμᾶς φασι χρῆναι ,οὓς ἐγὼ εἰ ἔλεγον ἄνευ μαρτύρων ,ψευδεῖς ἂν κατηγόρουν εἶναι .
καίτοι δεινὸν εἰ οἱ αὐτοὶ μάρτυρες τούτοις μὲν ἂν μαρτυροῦντες πιστοὶ ἦσαν ,ἐμοὶ δὲ μαρτυροῦντες ἄπιστοι ἔσονται .
καὶ εἰ μὲν πάνυ μὴ παρεγένοντο μάρτυρες ,ἐγὼ δὲ παρειχόμην ,ἢ τοὺς παραγενομένους μὴ παρειχόμην ,ἑτέρους δέ τινας ,εἰκότως ἂν οἱ τούτων λόγοι πιστότεροι ἦσαν τῶν ἐμῶν μαρτύρων ·
ὅπου δὲ μάρτυράς τε ὁμολογοῦσι παραγενέσθαι ,καὶ ἐγὼ τοὺς παραγενομένους παρέχομαι ,καὶ εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας καὶ αὐτὸς ἐγὼ καὶ οἱ μάρτυρες ἅπαντες φανεροί ἐσμεν λέγοντες ἅπερ νυνὶ πρὸς ὑμᾶς ,πόθεν χρή ,ὦ ἄνδρες ,ἢ τἀληθῆ πιστὰ ἢ τὰ μὴ ἀληθῆ ἄπιστα ποιεῖν ἄλλοθεν ἢ ἐκ τῶν τοιούτων ; ὅπου μὲν γὰρ λόγῳ τις διδάσκοι περὶ τῶν πραχθέντων ,μάρτυρας δὲ μὴ παρέχοιτο ,μαρτύρων ἄν τις τοὺς λόγους τούτους ἐνδεεῖς φαίη εἶναι ·ὅπου δὲ μάρτυρας μὲν παρέχοιτο ,τεκμήρια δὲ αὖ τοῖς μαρτυροῦσιν ὅμοια μὴ ἀποφαίνοι ,ταὐτὰ ἄν τις ἔχοι εἰπεῖν 
καίτοι εἰ πρὸς τοῖς ἐμαυτοῦ μάρτυσι τοὺς ἀντιδίκους αὐτοὺς μάρτυρας παρέχομαι ,ποῖ ἔτι ἐλθόντα δεῖ ἢ πόθεν ἀποδείξαντα τῆς αἰτίας ἀπολελύσθαι ; 
ἡγοῦμαι μὲν οὖν καὶ ἐκ τῶν εἰρημένων καὶ ἀποδεδειγμένων ,ὦ ἄνδρες ,δικαίως ἄν μου ἀποψηφίσασθαι ὑμᾶς ,καὶ ἐπίστασθαι ἅπαντας ὅτι οὐδέν μοι προσήκει τῆς αἰτίας ταύτης .ἵνα δ᾽ ἔτι καὶ ἄμεινον μάθητε ,τούτου ἕνεκα πλείω λέξω ,καὶ ἀποδείξω ὑμῖν τοὺς κατηγόρους τούτους ἐπιορκοτάτους ὄντας καὶ ἀσεβεστάτους ἀνθρώπων ,καὶ ἀξίους οὐ μόνον ὑπ᾽ ἐμοῦ μισεῖσθαι ,ἀλλὰ καὶ ὑφ᾽ ὑμῶν πάντων καὶ τῶν ἄλλων πολιτῶν τῆς δίκης ἕνεκα ταυτησί .οὗτοι γὰρ τῇ μὲν πρώτῃ ἡμέρᾳ ᾗ ἀπέθανεν ὁ παῖς ,καὶ τῇ ὑστεραίᾳ ᾗ προέκειτο ,οὐδ᾽ αὐτοὶ ἠξίουν αἰτιᾶσθαι ἐμὲ [οὐδ᾽] ἀδικεῖν 
τῇ δὲ τρίτῃ ἡμέρᾳ ᾗ ἐξεφέρετο ὁ παῖς ,ταύτῃ δὴ πεπεισμένοι ἦσάν [τινες] ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν τῶν ἐμῶν ,καὶ παρεσκευάζοντο αἰτιᾶσθαι καὶ προαγορεύειν εἴργεσθαι τῶν νομίμων .
τίνες οὖν ἦσαν οἱ πείσαντες αὐτούς ; 
καὶ τίνος ἕνεκα καὶ πρόθυμοι ἐγένοντο πεῖσαι αὐτούς ; 
δεῖ γάρ με καὶ ταῦτα ὑμᾶς διδάξαι .
κατηγορήσειν ἔμελλον Ἀριστίωνος καὶ Φιλίνου καὶ Ἀμπελίνου καὶ τοῦ ὑπογραμματέως τῶν θεσμοθετῶν ,μεθ᾽ οὗπερ συνέκλεπτον ,περὶ ὧν εἰσήγγειλα εἰς τὴν βουλήν .
καὶ αὐτοῖς ἐκ μὲν τῶν πεπραγμένων οὐδεμία ἦν ἐλπὶς ἀποφεύξεσθαι - τοιαῦτα ἄρ᾽ ἦν τὰ ἠδικημένα - ·
πείσαντες δὲ τούτους ἀπογράφεσθαι καὶ προαγορεύειν ἐμοὶ εἴργεσθαι τῶν νομίμων ,ἡγήσαντο ταύτην σφίσιν ἔσεσθαι σωτηρίαν καὶ ἀπαλλαγὴν τῶν πραγμάτων ἁπάντων .ὁ γὰρ νόμος οὕτως ἔχει ,ἐπειδάν τις ἀπογραφῇ φόνου δίκην ,εἴργεσθαι τῶν νομίμων ·καὶ οὔτ᾽ ἂν ἐγὼ οἷός τ᾽ ἦ ἐπεξελθεῖν εἰργόμενος τῶν νομίμων ,ἐκεῖνοί τε ἐμοῦ τοῦ εἰσαγγείλαντος καὶ ἐπισταμένου τὰ πράγματα μὴ ἐπεξιόντος ῥᾳδίως ἔμελλον ἀποφεύξεσθαι καὶ δίκην οὐ δώσειν ὑμῖν ὧν ἠδίκησαν .καὶ τοῦτ᾽ οὐκ ἐπ᾽ ἐμοὶ πρῶτον ἐμηχανήσαντο Φιλῖνος καὶ οἱ ἕτεροι ,ἀλλὰ καὶ ἐπὶ Λυσιστράτῳ πρότερον ,ὡς αὐτοὶ ὑμεῖς ἠκούσατε .καὶ οὗτοι τότε μὲν πρόθυμοι 
καὶ ἐγὼ πεισθεὶς ὑπὸ τῶν φίλων διηλλάγην τούτοις ἐν τῇ πόλει ἐναντίον μαρτύρων ,οἵπερ διήλλαττον ἡμᾶς πρὸς τῷ νεῷ τῆς Ἀθηνᾶς ·
καὶ μετὰ τοῦτο συνῆσάν μοι καὶ διελέγοντο ἐν τοῖς ἱεροῖς ,ἐν τῇ ἀγορᾷ ,ἐν τῇ ἐμῇ οἰκίᾳ ,ἐν τῇ σφετέρᾳ αὐτῶν καὶ ἑτέρωθι πανταχοῦ .
τὸ τελευταῖον ,ὦ Ζεῦ καὶ θεοὶ πάντες ,Φιλοκράτης αὐτὸς οὑτοσὶ ἐν τῷ βουλευτηρίῳ ἐναντίον τῆς βουλῆς ,ἑστὼς μετ᾽ ἐμοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος ,ἁπτόμενος ἐμοῦ διελέγετο ,ὀνόματι οὗτος ἐμὲ προσαγορεύων ,καὶ ἐγὼ τοῦτον ,ὥστε δεινὸν δόξαι εἶναι τῇ βουλῇ ,ἐπειδὴ ἐπύθετο προειρημένον μοι εἴργεσθαι τῶν νομίμων ὑπὸ τούτων ,οὓς ἑώρων μοι τῇ προτεραίᾳ συνόντας καὶ διαλεγομένους .σκέψασθε δὲ καί μοι μνήσθητε ,ὦ ἄνδρες ·ταῦτα γὰρ οὐ μόνον μάρτυσιν ὑμῖν ἀποδείξω ,ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἔργων ἃ τούτοις πέπρακται ,ῥᾳδίως γνώσεσθε ὅτι ἀληθῆ λέγω .καὶ πρῶτον 
ἔδει μὲν γὰρ τὸν βασιλέα ,ἐπειδὴ ἀπεγράψατο ,τρεῖς προδικασίας ποιῆσαι ἐν τρισὶ μησί ,τὴν δίκην δ᾽ εἰσάγειν τετάρτῳ μηνί ,ὥσπερ νυνί ·
τῆς δ᾽ ἀρχῆς αὐτῷ λοιποὶ δύο μῆνες ἦσαν ,Θαργηλιὼν καὶ Σκιροφοριών .
καὶ οὔτ᾽ εἰσάγειν δήπου οἷός τ᾽ ἂν ἦν ἐφ᾽ ἑαυτοῦ ,οὔτε παραδοῦναι φόνου δίκην ἔξεστιν ,οὐδὲ παρέδωκεν οὐδεὶς πώποτε βασιλεὺς ἐν τῇ γῇ ταύτῃ .ἥντινα οὖν μήτε εἰσάγειν μήτε παραδοῦναι ἐξῆν αὐτῷ ,οὐδ᾽ ἀπογράφεσθαι ἠξίου παρὰ τοὺς ὑμετέρους νόμους .
καὶ ὅτι οὐκ ἠδίκει αὐτούς ,μέγιστον σημεῖον ·
Φιλοκράτης γὰρ οὑτοσὶ ἑτέρους τῶν ὑπευθύνων ἔσειε καὶ ἐσυκοφάντει ,τούτου δὲ τοῦ βασιλέως ,ὅν φασι δεινὰ καὶ σχέτλια εἰργάσθαι ,οὐκ ἦλθε κατηγορήσων εἰς τὰς εὐθύνας .
καίτοι τί ἂν ὑμῖν μεῖζον τούτου τεκμήριον ἀποδείξαιμι ,ὅτι οὐκ ἠδικεῖτο οὔθ᾽ ὑπ᾽ ἐμοῦ οὔθ᾽ ὑπ᾽ ἐκείνου ; 
ἐπειδὴ δὲ οὑτοσὶ ὁ βασιλεὺς εἰσῆλθεν ,ἐξὸν ἀυτοῖς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἀρξαμένοις τοῦ Ἑκατομβαιῶνος μηνὸς τριάκονθ᾽ ἡμέρας συνεχῶς τούτων ᾗτινι ἐβούλοντο ἀπογράφεσθαι ,ἀπεγράφοντο οὐδεμιᾷ ·καὶ αὖθις τοῦ Μεταγειτνιῶνος μηνὸς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἀρξαμένοις ἐξὸν αὐτοῖς ἀπογράφεσθαι ᾗ τινι ἐβούλοντο ,οὐδ᾽ αὖ πω ἐνταῦθα ἀπεγράψαντο ,ἀλλὰ παρεῖσαν καὶ τούτου τοῦ μηνὸς εἴκοσιν ἡμέρας ·
ὥστε αἱ σύμπασαι ἡμέραι ἐγένοντο αὐτοῖς πλεῖν ἢ πεντήκοντα ἐπὶ τούτου τοῦ βασιλέως ,ἐν αἷς ἐξὸν αὐτοῖς ἀπογράψασθαι οὐκ ἀπεγράψαντο .
καὶ οἱ μὲν ἄλλοι ἅπαντες ὅσοις ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως ὁ χρόνος μὴ ἐγχωρεῖ οὗτοι δ᾽ ἐπιστάμενοι μὲν τοὺς νόμους ἅπαντας ,ὁρῶντες δ᾽ ἐμὲ βουλεύοντα καὶ εἰσιόντ᾽ ἐς τὸ βουλευτήριον - καὶ ἐν αὐτῷ τῷ βουλευτηρίῳ Διὸς βουλαίου καὶ Ἀθηνᾶς βουλαίας ἱερόν ἐστι καὶ εἰσιόντες οἱ βουλευταὶ προσεύχονται ,ὧν κἀγὼ εἷς ἦ ,ὃς ταὐτὰ πράττων ,καὶ εἰς τἆλλα ἱερὰ πάντα εἰσιὼν μετὰ τῆς βουλῆς ,καὶ θύων καὶ εὐχόμενος ὑπὲρ τῆς πόλεως ταύτης ,καὶ πρὸς τούτοις πρυτανεύσας τὴν πρώτην πρυτανείαν ἅπασαν πλὴν δυοῖν ἡμέραιν ,καὶ ἱεροποιῶν καὶ θύων ὑπὲρ τῆς δημοκρατίας ,καὶ ἐπιψηφίζων 
καίτοι ἱκανά γ᾽ ἦν ὑπομνῆσαι καὶ ἐνθυμηθῆναι ,εἴπερ ἠδικοῦντο ,ἀμφότερα καὶ σφῶν αὐτῶν ἕνεκα καὶ τῆς πόλεως .
διὰ τί οὖν οὐκ ἀπεγράφοντο ; 
δι᾽ ὅ τι συνῆσαν καὶ διελέγοντο ·
συνῆσάν τε γάρ μοι οὐκ ἀξιοῦντες φονέα εἶναι ,καὶ οὐκ ἀπεγράφοντο τούτου αὐτοῦ ἕνεκα ,οὐχ ἡγούμενοί με ἀποκτεῖναι τὸν παῖδα οὐδ᾽ ἔνοχον εἶναι τοῦ φόνου ,οὐδὲ προσήκειν μοι τούτου τοῦ πράγματος οὐδέν .
καίτοι πῶς ἂν ἄνθρωποι σχετλιώτεροι ἢ ἀνομώτεροι γένοιντο ; 
οἵτινες ἅπερ αὐτοὶ σφᾶς αὐτοὺς οὐκ ἔπεισαν ,ταῦθ᾽ ὑμᾶς ἀξιοῦσι πεῖσαι ,καὶ ἃ αὐτοὶ ἔργῳ ἀπεδίκασαν ,ταῦθ᾽ ὑμᾶς κελεύουσι καταδικάσαι ·
καὶ οἱ μὲν ἄλλοι ἄνθρωποι τοῖς ἔργοις τοὺς λόγους ἐξελέγχουσιν ,οὗτοι δὲ τοῖς λόγοις ζητοῦσι τὰ ἔργα ἄπιστα καταστῆσαι .
καίτοι εἰ μηδὲν ἄλλο μήτε εἶπον μήτε ἀπέφηνα μήτε μάρτυρας παρεσχόμην ,ἀλλὰ ταῦτα ὑμῖν ἀπέδειξα ,τούτους ὅπου μὲν χρήματα λαμβάνοιεν ἐπ᾽ ἐμοί ,αἰτιωμένους καὶ προαγορεύοντας ,ὅπου δὲ μὴ εἴη ὁ δώσων ,συνόντας καὶ διαλεγομένους ,ἱκανὰ ἦν καὶ αὐτὰ ταῦτα ἀκούσαντας ἀποψηφίσασθαι καὶ τούτους νομίζειν ἐπιορκοτάτους καὶ ἀνοσιωτάτους πάντων ἀνθρώπων .
οὗτοι γὰρ ποίαν δίκην οὐ δικάσαιντ᾽ ἂν ἢ ποῖον δικαστήριον οὐκ ἐξαπατήσειαν ἢ τίνας ὅρκους οὐκ ἂν τολμήσειαν παραβαίνειν ; οἵτινες καὶ νῦν τριάκοντα μνᾶς ἐπ᾽ ἐμοὶ λαβόντες παρὰ τῶν ποριστῶν καὶ τῶν πωλητῶν καὶ τῶν πρακτόρων καὶ τῶν ὑπογραμματέων οἳ τούτοις ὑπεγραμμάτευον ,ἐξελάσαντές με ἐκ τοῦ βουλευτηρίου ,ὅρκους τοιούτους διωμόσαντο ,ὅτι πρυτανεύων πυθόμενος αὐτοὺς δεινὰ καὶ σχέτλια ἐργάζεσθαι εἰσῆγον εἰς τὴν βουλήν ,καὶ ἐδίδαξα ὡς χρὴ ζητοῦντας ἐπεξελθεῖν τῷ πράγματι .καὶ νῦν δίκην διδόασιν ὧν ἠδικήκασιν αὐτοί τε καὶ οἱ μεσεγγυησάμενοι καὶ παρ᾽ οἷς ἐτέθη τὰ χρήματα ,καὶ τὰ πραχθέντα φανερὰ γεγένηται ,
οὕτως αὐτοῖς πέπρακται τὰ πράγματα .
ποῖον οὖν δικαστήριον οὐκ ἂν ἔλθοιεν ἐξαπατήσοντες ,ἢ τίνας ὅρκους οὐκ ἂν τολμήσαιεν παραβαίνειν οὗτοι οἱ ἀνοσιώτατοι ; 
οἵτινες καὶ ὑμᾶς εἰδότες εὐσεβεστάτους τῶν Ἑλλήνων δικαστὰς καὶ δικαιοτάτους καὶ ἐφ᾽ ὑμᾶς ἥκουσιν ἐξαπατήσοντες εἰ δύναιντο ,ὅρκους τοσούτους διομοσάμενοι .
ὅσα δὴ δέδηγμαι τὴν ἐμαυτοῦ καρδίαν ,ἥσθην δὲ βαιά ,πάνυ δὲ βαιά ,τέτταρα ·
ἃ δ᾽ ὠδυνήθην ,ψαμμακοσιογάργαρα .
φέρ᾽ ἴδω ,τί δ᾽ ἥσθην ἄξιον χαιρηδόνος ; 
ἐγᾦδ᾽ ἐφ᾽ ᾧ γε τὸ κέαρ ηὐφράνθην ἰδών ,τοῖς πέντε ταλάντοις οἷς Κλέων ἐξήμεσεν .
ταῦθ᾽ ὡς ἐγανώθην ,καὶ φιλῶ τοὺς ἱππέας διὰ τοῦτο τοὔργον ·
ἄξιον γὰρ Ἑλλάδι .
ἀλλ᾽ ὠδυνήθην ἕτερον αὖ τραγῳδικόν ,ὅτε δὴ ᾽ κεχήνη προσδοκῶν τὸν Αἰσχύλον ,ὁ δ᾽ ἀνεῖπεν ,εἴσαγ᾽ ὦ Θέογνι τὸν χορόν .
πῶς τοῦτ᾽ ἔσεισέ μου δοκεῖς τὴν καρδίαν ; 
ἀλλ᾽ ἕτερον ἥσθην ,ἡνίκ᾽ ἐπὶ Μόσχῳ ποτὲ Δεξίθεος εἰσῆλθ᾽ ᾀσόμενος Βοιώτιον .
τῆτες δ᾽ ἀπέθανον καὶ διεστράφην ἰδών ,ὅτε δὴ παρέκυψε Χαῖρις ἐπὶ τὸν ὄρθιον .ἀλλ᾽ οὐδεπώποτ᾽ ἐξ ὅτου ᾽ γὼ ῥύπτομαι οὕτως ἐδήχθην ὑπὸ κονίας τὰς ὀφρῦς ὡς νῦν ,ὁπότ᾽ οὔσης κυρίας ἐκκλησίας ἑωθινῆς ἔρημος ἡ πνὺξ αὑτηί ,οἱ δ᾽ ἐν ἀγορᾷ λαλοῦσι κἄνω καὶ κάτω τὸ σχοινίον φεύγουσι τὸ μεμιλτωμένον .οὐδ᾽ οἱ πρυτάνεις ἥκουσιν ,ἀλλ᾽ ἀωρίαν ἥκοντες ,εἶτα δ᾽ ὠστιοῦνται πῶς δοκεῖς ἐλθόντες ἀλλήλοισι περὶ πρώτου ξύλου ,ἁθρόοι καταρρέοντες ·εἰρήνη δ᾽ ὅπως ἔσται προτιμῶσ᾽ οὐδέν ·ὦ πόλις πόλις .ἐγὼ δ᾽ ἀεὶ πρώτιστος εἰς ἐκκλησίαν νοστῶν κάθημαι ·κᾆτ᾽ ἐπειδὰν 
ἀλλ᾽ οἱ πρυτάνεις γὰρ οὑτοιὶ μεσημβρινοί .
οὐκ ἠγόρευον ; 
ἐς τὴν προεδρίαν πᾶς ἀνὴρ ὠστίζεται .
πάριτ᾽ ἐς τὸ πρόσθεν ,πάριθ᾽ ,ὡς ἂν ἐντὸς ἦτε τοῦ καθάρματος .
ἤδη τις εἶπε ; 
τίς ἀγορεύειν βούλεται ; 
ἐγώ .τίς ὤν ; 
Ἀμφίθεος .
οὐκ ἄνθρωπος ; 
οὔ ,ἀλλ᾽ ἀθάνατος .
ὁ γὰρ Ἀμφίθεος Δήμητρος ἦν καὶ Τριπτολέμου ·
τούτου δὲ Κελεὸς γίγνεται ·
γαμεῖ δὲ Κελεὸς Φαιναρέτην τήθην ἐμήν ,ἐξ ἧς Λυκῖνος ἐγένε᾽ ·ἐκ τούτου δ᾽ ἐγὼ ἀθάνατός εἰμ᾽ ·
ἐμοὶ δ᾽ ἐπέτρεψαν οἱ θεοὶ σπονδὰς ποιεῖσθαι πρὸς Λακεδαιμονίους μόνῳ .
ἀλλ᾽ ἀθάνατος ὢν ὦνδρες ἐφόδι᾽ οὐκ ἔχω ·
οὐ γὰρ διδόασιν οἱ πρυτάνεις .
οἱ τοξόται .
ὦ Τριπτόλεμε καὶ Κελεὲ περιόψεσθέ με ; 
ὦνδρες πρυτάνεις ἀδικεῖτε τὴν ἐκκλησίαν τὸν ἄνδρ᾽ ἀπάγοντες ,ὅστις ἡμῖν ἤθελε σπονδὰς ποιεῖσθαι καὶ κρεμάσαι τὰς ἀσπίδας .
κάθησο ,σῖγα .
μὰ τὸν Ἀπόλλω ᾽ γὼ μὲν οὔ ,ἢν μὴ περὶ εἰρήνης γε πρυτανεύσητέ μοι .
οἱ πρέσβεις οἱ παρὰ βασιλέως .
ποίου βασιλέως ; 
ἄχθομαι ᾽ γὼ πρέσβεσιν καὶ τοῖς ταὧσι τοῖς τ᾽ ἀλαζονεύμασιν .
σίγα .
βαβαιάξ .
ὦκβάτανα τοῦ σχήματος .
ἐπέμψαθ᾽ ἡμᾶς ὡς βασιλέα τὸν μέγαν μισθὸν φέροντας δύο δραχμὰς τῆς ἡμέρας ἐπ᾽ Εὐθυμένους ἄρχοντος .
οἴμοι τῶν δραχμῶν .
καὶ δῆτ᾽ ἐτρυχόμεσθα διὰ Καϋστρίων πεδίων ὁδοιπλανοῦντες ἐσκηνημένοι ,ἐφ᾽ ἁρμαμαξῶν μαλθακῶς κατακείμενοι ,ἀπολλύμενοι .
σφόδρα γὰρ ἐσῳζόμην ἐγὼ παρὰ τὴν ἔπαλξιν ἐν φορυτῷ κατακείμενος .
ξενιζόμενοι δὲ πρὸς βίαν ἐπίνομεν ἐξ ὑαλίνων ἐκπωμάτων καὶ χρυσίδων ἄκρατον οἶνον ἡδύν .
ὦ Κραναὰ πόλις ἆρ᾽ αἰσθάνει τὸν κατάγελων τῶν πρέσβεων ; 
οἱ βάρβαροι γὰρ ἄνδρας ἡγοῦνται μόνους τοὺς πλεῖστα δυναμένους καταφαγεῖν καὶ πιεῖν .
ἡμεῖς δὲ λαικαστάς τε καὶ καταπύγονας .
ἔτει τετάρτῳ δ᾽ ἐς τὰ βασίλει᾽ ἤλθομεν ·ἀλλ᾽ εἰς ἀπόπατον ᾤχετο στρατιὰν λαβών ,κἄχεζεν ὀκτὼ μῆνας ἐπὶ χρυσῶν ὀρῶν .
πόσου δὲ τὸν πρωκτὸν χρόνου ξυνήγαγεν ; 
τῇ πανσελήνῳ ·
κᾆτ᾽ ἀπῆλθεν οἴκαδε .
εἶτ᾽ ἐξένιζε ·παρετίθει δ᾽ ἡμῖν ὅλους ἐκ κριβάνου βοῦς .
καὶ τίς εἶδε πώποτε βοῦς κριβανίτας ; 
τῶν ἀλαζονευμάτων .
καὶ ναὶ μὰ Δί᾽ ὄρνιν τριπλάσιον Κλεωνύμου παρέθηκεν ἡμῖν ·ὄνομα δ᾽ ἦν αὐτῷ φέναξ .
ταῦτ᾽ ἄρ ἐφενάκιζες σὺ δύο δραχμὰς φέρων .
καὶ νῦν ἄγοντες ἥκομεν Ψευδαρτάβαν ,τὸν βασιλέως ὀφθαλμόν .ἐκκόψειέ γε κόραξ πατάξας ,τόν τε σὸν τοῦ πρέσβεως .
ὁ βασιλέως ὀφθαλμός .
ὦναξ Ἡράκλεις .
πρὸς τῶν θεῶν ἄνθρωπε ναύφαρκτον βλέπεις ; 
ἢ περὶ ἄκραν κάμπτων νεώσοικον σκοπεῖς ; ἄσκωμ᾽ ἔχεις που περὶ τὸν ὀφθαλμὸν κάτω .
ἄγε δὴ σὺ βασιλεὺς ἅττα σ᾽ ἀπέπεμψεν φράσον λέξοντ᾽ Ἀθηναίοισιν ὦ Ψευδαρτάβα .
ἰαρταμὰν ἐξάρξαν ἀπισσόνα σάτρα .
ξυνήκαθ᾽ ὃ λέγει ; 
μὰ τὸν Ἀπόλλω ᾽ γὼ μὲν οὔ .
πέμψειν βασιλέα φησὶν ὑμῖν χρυσίον .
λέγε δὴ σὺ μεῖζον καὶ σαφῶς τὸ χρυσίον .
οὐ λῆψι χρῦσο χαυνόπρωκτ᾽ Ἰαοναῦ .
οἴμοι κακοδαίμων ὡς σαφῶς .τί δ᾽ αὖ λέγει ; ὅ τι ; 
χαυνοπρώκτους τοὺς Ἰάονας λέγει ,εἰ προσδοκῶσι χρυσίον ἐκ τῶν βαρβάρων .
οὔκ ,ἀλλ᾽ ἀχάνας ὅδε γε χρυσίου λέγει .
ποίας ἀχάνας ; 
σὺ μὲν ἀλαζὼν εἶ μέγας .
ἀλλ᾽ ἄπιθ᾽ ·
ἐγὼ δὲ βασανιῶ τοῦτον μόνος .
ἄγε δὴ σὺ φράσον ἐμοὶ σαφῶς πρὸς τουτονί ,ἵνα μή σε βάψω βάμμα Σαρδιανικόν ·
βασιλεὺς ὁ μέγας ἡμῖν ἀποπέμψει χρυσίον ; 
[ ἀνανεύει .] ἄλλως ἄρ᾽ ἐξαπατώμεθ᾽ ὑπὸ τῶν πρέσβεων ; [ ἐπινεύει .] Ἑλληνικόν γ᾽ ἐπένευσαν ἅνδρες οὑτοιί ,κοὐκ ἔσθ᾽ ὅπως οὐκ εἰσὶν ἐνθένδ᾽ αὐτόθεν .καὶ τοῖν μὲν εὐνούχοιν τὸν ἕτερον τουτονὶ ἐγᾦδ᾽ ὅς ἐστι ,Κλεισθένης ὁ Σιβυρτίου .ὦ θερμόβουλον πρωκτὸν ἐξυρημένε ,τοιόνδε γ᾽ ὦ πίθηκε τὸν πώγων᾽ ἔχων εὐνοῦχος ἡμῖν ἦλθες ἐσκευασμένος ; 
ὁδὶ δὲ τίς ποτ᾽ ἐστίν ; 
οὐ δήπου Στράτων ; 
σίγα ,κάθιζε .
τὸν βασιλέως ὀφθαλμὸν ἡ βουλὴ καλεῖ ἐς τὸ πρυτανεῖον .
ταῦτα δῆτ᾽ οὐχ ἀγχόνη ; 
κἄπειτ᾽ ἐγὼ δῆτ᾽ ἐνθαδὶ στραγγεύομαι ; τοὺς δὲ ξενίζειν οὐδέποτέ γ᾽ ἴσχει θύρα .
ἀλλ᾽ ἐργάσομαί τι δεινὸν ἔργον καὶ μέγα .
ἀλλ᾽ Ἀμφίθεός μοι ποῦ ᾽ στιν ; οὑτοσὶ πάρα .
ἐμοὶ σὺ ταυτασὶ λαβὼν ὀκτὼ δραχμὰς σπονδὰς ποίησαι πρὸς Λακεδαιμονίους μόνῳ καὶ τοῖσι παιδίοισι καὶ τῇ πλάτιδι ·
ὑμεῖς δὲ πρεσβεύεσθε καὶ κεχήνετε .
προσίτω Θέωρος ὁ παρὰ Σιτάλκους .
ὁδί .
ἕτερος ἀλαζὼν οὗτος ἐσκηρύττεται .
χρόνον μὲν οὐκ ἂν ἦμεν ἐν Θρᾴκῃ πολύν - μὰ Δί᾽ οὐκ ἄν ,εἰ μισθόν γε μὴ ᾽ φερες πολύν .εἰ μὴ κατένειψε χιόνι τὴν Θρᾴκην ὅλην καὶ τοὺς ποταμοὺς ἔπηξ᾽ ,ὑπ᾽ αὐτὸν τὸν χρόνον ,ὅτ᾽ ἐνθαδὶ Θέογνις ἠγωνίζετο .
τοῦτον μετὰ Σιτάλκους ἔπινον τὸν χρόνον ·
καὶ δῆτα φιλαθήναιος ἦν ὑπερφυῶς ,ὑμῶν τ᾽ ἐραστὴς ἦν ἀληθὴς ὥστε καὶ ἐν τοῖσι τοίχοις ἔγραφ᾽ ,Ἀθηναῖοι καλοί .
ὁ δ᾽ υἱός ,ὃν Ἀθηναῖον ἐπεποιήμεθα ,ἤρα φαγεῖν ἀλλᾶντας ἐξ Ἀπατουρίων ,καὶ τὸν πατέρ᾽ ἠντεβόλει βοηθεῖν τῇ πάτρᾳ ·
ὁ δ᾽ ὤμοσε σπένδων βοηθήσειν ἔχων στρατιὰν τοσαύτην ὥστ᾽ Ἀθηναίους ἐρεῖν ,ὅσον τὸ χρῆμα παρνόπων προσέρχεται .κάκιστ᾽ ἀπολοίμην ,εἴ τι τούτων πείθομαι ὧν εἶπας ἐνταυθοῖ σὺ πλὴν τῶν παρνόπων .
καὶ νῦν ὅπερ μαχιμώτατον Θρᾳκῶν ἔθνος ἔπεμψεν ὑμῖν .
τοῦτο μέν γ᾽ ἤδη σαφές .
οἱ Θρᾷκες ἴτε δεῦρ᾽ ,οὓς Θέωρος ἤγαγεν .
τουτὶ τί ἐστι τὸ κακόν ; 
Ὀδομάντων στρατός .
ποίων Ὀδομάντων ; 
εἰπέ μοι τουτὶ τί ἦν ; 
τίς τῶν Ὀδομάντων τὸ πέος ἀποτεθρίακεν ; 
τούτοις ἐάν τις δύο δραχμὰς μισθὸν διδῷ ,καταπελτάσονται τὴν Βοιωτίαν ὅλην .
τοισδὶ δύο δραχμὰς τοῖς ἀπεψωλημένοις ; 
ὑποστένοι μέντἂν ὁ θρανίτης λεὼς ὁ σωσίπολις .οἴμοι τάλας ἀπόλλυμαι ,ὑπὸ τῶν Ὀδομάντων τὰ σκόροδα πορθούμενος .οὐ καταβαλεῖτε τὰ σκόροδ᾽ ; ὦ μόχθηρε σὺ οὐ μὴ πρόσει τούτοισιν ἐσκοροδισμένοις .
ταυτὶ περιείδεθ᾽ οἱ πρυτάνεις πάσχοντά με ἐν τῇ πατρίδι καὶ ταῦθ᾽ ὑπ᾽ ἀνδρῶν βαρβάρων ; 
ἀλλ᾽ ἀπαγορεύω μὴ ποιεῖν ἐκκλησίαν τοῖς Θρᾳξὶ περὶ μισθοῦ ·
λέγω δ᾽ ὑμῖν ὅτι διοσημία ᾽ στὶ καὶ ῥανὶς βέβληκέ με .τοὺς Θρᾷκας ἀπιέναι ,παρεῖναι δ᾽ εἰς ἔνην .οἱ γὰρ πρυτάνεις λύουσι τὴν ἐκκλησίαν .οἴμοι τάλας μυττωτὸν ὅσον ἀπώλεσα .
ἀλλ᾽ ἐκ Λακεδαίμονος γὰρ Ἀμφίθεος ὁδί .
χαῖρ᾽ Ἀμφίθεε .
μήπω γε πρίν γ᾽ ἂν στῶ τρέχων ·δεῖ γάρ με φεύγοντ᾽ ἐκφυγεῖν Ἀχαρνέας .
τί δ᾽ ἔστ᾽ ; 
ἐγὼ μὲν δεῦρό σοι σπονδὰς φέρων ἔσπευδον ·οἱ δ᾽ ὤσφροντο πρεσβῦταί τινες Ἀχαρνικοί ,στιπτοὶ γέροντες πρίνινοι ἀτεράμονες Μαραθωνομάχαι σφενδάμνινοι .ἔπειτ᾽ ἀνέκραγον πάντες ,ὦ μιαρώτατε σπονδὰς φέρεις τῶν ἀμπέλων τετμημένων ; κἀς τοὺς τρίβωνας ξυνελέγοντο τῶν λίθων ·ἐγὼ δ᾽ ἔφευγον ·οἱ δ᾽ ἐδίωκον κἀβόων .
οἱ δ᾽ οὖν βοώντων ·
ἀλλὰ τὰς σπονδὰς φέρεις ; 
αὗται μέν εἰσι πεντέτεις .
γεῦσαι λαβών .
αἰβοῖ .
τί ἔστιν ; 
οὐκ ἀρέσκουσίν μ᾽ ὅτι ὄζουσι πίττης καὶ παρασκευῆς νεῶν .σὺ δ᾽ ἀλλὰ τασδὶ τὰς δεκέτεις γεῦσαι λαβών .
ὄζουσι χαὖται πρέσβεων ἐς τὰς πόλεις ὀξύτατον ὥσπερ διατριβῆς τῶν ξυμμάχων .
ἀλλ᾽ αὑταιὶ σπονδαὶ τριακοντούτιδες κατὰ γῆν τε καὶ θάλατταν .ὦ Διονύσια ,αὗται μὲν ὄζουσ᾽ ἀμβροσίας καὶ νέκταρος καὶ μὴ ᾽ πιτηρεῖν σιτί᾽ ἡμερῶν τριῶν ,κἀν τῷ στόματι λέγουσι ,βαῖν᾽ ὅπῃ θέλεις .ταύτας δέχομαι καὶ σπένδομαι κἀκπίομαι ,χαίρειν κελεύων πολλὰ τοὺς Ἀχαρνέας .
ἐγὼ δὲ πολέμου καὶ κακῶν ἀπαλλαγεὶς ἄξω τὰ κατ᾽ ἀγροὺς εἰσιὼν Διονύσια .
ἐγὼ δὲ φευξοῦμαί γε τοὺς Ἀχαρνέας .
τῇδε πᾶς ἕπου δίωκε καὶ τὸν ἄνδρα πυνθάνου τῶν ὁδοιπόρων ἁπάντων ·
τῇ πόλει γὰρ ἄξιον ξυλλαβεῖν τὸν ἄνδρα τοῦτον .
ἀλλά μοι μηνύσατε ,εἴ τις οἶδ᾽ ὅποι τέτραπται γῆς ὁ τὰς σπονδὰς φέρων .
ἐκπέφευγ᾽ ,οἴχεται φροῦδος .
οἴμοι τάλας τῶν ἐτῶν τῶν ἐμῶν ·
οὐκ ἂν ἐπ᾽ ἐμῆς γε νεότητος ,ὅτ᾽ ἐγὼ φέρων ἀνθράκων φορτίον ἠκολούθουν Φαΰλλῳ τρέχων ,ὧδε φαύλως ἂν ὁ σπονδοφόρος οὗτος ὑπ᾽ ἐμοῦ τότε διωκόμενος ἐξέφυγεν οὐδ᾽ ἂν ἐλαφρῶς ἂν ἀπεπλίξατο .
νῦν δ᾽ ἐπειδὴ στερρὸν ἤδη τοὐμὸν ἀντικνήμιον ,καὶ παλαιῷ Λακρατείδῃ τὸ σκέλος βαρύνεται ,οἴχεται .
διωκτέος δέ ·
μὴ γὰρ ἐγχάνῃ ποτὲ μηδέ περ γέροντας ὄντας ἐκφυγὼν Ἀχαρνέας .
ὅστις ὦ Ζεῦ πάτερ καὶ θεοὶ τοῖσιν ἐχθροῖσιν ἐσπείσατο ,οἷσι παρ᾽ ἐμοῦ πόλεμος ἐχθοδοπὸς αὔξεται τῶν ἐμῶν χωρίων ·κοὐκ ἀνήσω πρὶν ἂν σχοῖνος αὐτοῖσιν ἀντεμπαγῶ ὀξὺς ὀδυνηρὸς ... ἐπίκωπος ,ἵνα μήποτε πατῶσιν ἔτι τὰς ἐμὰς ἀμπέλους .ἀλλὰ δεῖ ζητεῖν τὸν ἄνδρα καὶ βλέπειν βαλληνάδε καὶ διώκειν γῆν πρὸ γῆς ,ἕως ἂν εὑρεθῇ ποτέ ·
ὡς ἐγὼ βάλλων ἐκεῖνον οὐκ ἂν ἐμπλῄμην λίθοις .
εὐφημεῖτε ,εὐφημεῖτε .
σῖγα πᾶς .
ἠκούσατ᾽ ἄνδρες ἆρα τῆς εὐφημίας ; 
οὗτος αὐτός ἐστιν ὃν ζητοῦμεν .
ἀλλὰ δεῦρο πᾶς ἐκποδών ·
θύσων γὰρ ἁνὴρ ὡς ἔοικ᾽ ἐξέρχεται .
εὐφημεῖτε ,εὐφημεῖτε .
προΐτω σ᾽ τὸ πρόσθεν ὀλίγον ἡ κανηφόρος ·ὁ Ξανθίας τὸν φαλλὸν ὀρθὸν στησάτω .
κατάθου τὸ κανοῦν ὦ θύγατερ ,ἵν᾽ ἀπαρξώμεθα .
ὦ μῆτερ ἀνάδος δεῦρο τὴν ἐτνήρυσιν ,ἵν᾽ ἔτνος καταχέω τοὐλατῆρος τουτουί .
καὶ μὴν καλόν γ᾽ ἔστ᾽ ·
ὦ Διόνυσε δέσποτα κεχαρισμένως σοι τήνδε τὴν πομπὴν ἐμὲ πέμψαντα καὶ θύσαντα μετὰ τῶν οἰκετῶν ἀγαγεῖν τυχηρῶς τὰ κατ᾽ ἀγροὺς Διονύσια ,στρατιᾶς ἀπαλλαχθέντα ·
τὰς σπονδὰς δέ μοι καλῶς ξυνενεγκεῖν τὰς τριακοντούτιδας .
ἄγ᾽ ὦ θύγατερ ὅπως τὸ κανοῦν καλὴ καλῶς οἴσεις βλέπουσα θυμβροφάγον .
ὡς μακάριος ὅστις σ᾽ ὀπύσει κἀκποιήσεται γαλᾶς σοῦ μηδὲν ἥττους βδεῖν ,ἐπειδὰν ὄρθρος ᾖ .
πρόβαινε ,κἀν τὤχλῳ φυλάττεσθαι σφόδρα μή τις λαθών σου περιτράγῃ τὰ χρυσία .
ὦ Ξανθία ,σφῷν δ᾽ ἐστὶν ὀρθὸς ἑκτέος ὁ φαλλὸς ἐξόπισθε τῆς κανηφόρου ·
ἐγὼ δ᾽ ἀκολουθῶν ᾁσομαι τὸ φαλλικόν ·
σὺ δ᾽ ὦ γύναι θεῶ μ᾽ ἀπὸ τοῦ τέγους .
πρόβα .
Φαλῆς ἑταῖρε Βακχίου ξύγκωμε νυκτοπεριπλάνητε μοιχὲ παιδεραστά ,ἕκτῳ σ᾽ ἔτει προσεῖπον ἐς τὸν δῆμον ἐλθὼν ἄσμενος ,σπονδὰς ποιησάμενος ἐμαυτῷ ,πραγμάτων τε καὶ μαχῶν καὶ Λαμάχων ἀπαλλαγείς .πολλῷ γάρ ἐσθ᾽ ἥδιον ,ὦ Φαλῆς Φαλῆς ,κλέπτουσαν εὑρόνθ᾽ ὡρικὴν ὑληφόρον τὴν Στρυμοδώρου Θρᾷτταν ἐκ τοῦ Φελλέως μέσην λαβόντ᾽ ἄραντα καταβαλόντα καταγιγαρτίσ᾽ ὦ Φαλῆς Φαλῆς .
ἐὰν μεθ᾽ ἡμῶν ξυμπίῃς ,ἐκ κραιπάλης ἕωθεν εἰρήνης ῥοφήσει τρύβλιον ·
οὗτος αὐτός ἐστιν ,οὗτος .
βάλλε βάλλε βάλλε βάλλε ,παῖε παῖε τὸν μιαρόν .
οὐ βαλεῖς ; οὐ βαλεῖς ; Ἡράκλεις τουτὶ τί ἐστι ; 
τὴν χύτραν συντρίψετε .
σὲ μὲν οὖν καταλεύσομεν ὦ μιαρὰ κεφαλή .
ἀντὶ ποίας αἰτίας ὦχαρνέων γεραίτατοι ; τοῦτ᾽ ἐρωτᾷς ; ἀναίσχυντος εἶ καὶ βδελυρὸς ὦ προδότα τῆς πατρίδος ,ὅστις ἡμῶν μόνος σπεισάμενος εἶτα δύνασαι πρὸς ἔμ᾽ ἀποβλέπειν .
ἀντὶ δ᾽ ὧν ἐσπεισάμην οὐκ ἴστε .
μἀλλα᾽ ἀκούσατε .
σοῦ γ᾽ ἀκούσωμεν ; 
ἀπολεῖ ·κατά σε χώσομεν τοῖς λίθοις .μηδαμῶς πρὶν ἄν γ᾽ ἀκούσητ᾽ ·
ἀλλ᾽ ἀνάσχεσθ᾽ ὦγαθοί .
οὐκ ἀνασχήσομαι ·
μηδὲ λέγε μοι σὺ λόγον ·
ὡς μεμίσηκά σε Κλέωνος ἔτι μᾶλλον ,ὃν ἐγὼ κατατεμῶ ποθ᾽ ἱππεῦσι καττύματα .
σοῦ δ᾽ ἐγὼ λόγους λέγοντος οὐκ ἀκούσομαι μακρούς ,ὅστις ἐσπείσω Λάκωσιν ,ἀλλὰ τιμωρήσομαι .
ὦγαθοὶ τοὺς μὲν Λάκωνας ἐκποδὼν ἐάσατε ,τῶν δ᾽ ἐμῶν σπονδῶν ἀκούσατ᾽ ,εἰ καλῶς ἐσπεισάμην .
πῶς δέ γ᾽ ἂν καλῶς λέγοις ἄν ,εἴπερ ἐσπείσω γ᾽ ἅπαξ οἷσιν οὔτε βωμὸς οὔτε πίστις οὔθ᾽ ὅρκος μένει ; οἶδ᾽ ἐγὼ καὶ τοὺς Λάκωνας ,οἷς ἄγαν ἐγκείμεθα ,οὐχ ἁπάντων ὄντας ἡμῖν αἰτίους τῶν πραγμάτων .
οὐχ ἁπάντων ὦ πανοῦργε ; 
ταῦτα δὴ τολμᾷς λέγειν ἐμφανῶς ἤδη πρὸς ἡμᾶς ; 
εἶτ᾽ ἐγώ σου φείσομαι ; οὐχ ἁπάντων ,οὐχ ἁπάντων ·ἀλλ᾽ ἐγὼ λέγων ὁδὶ πόλλ᾽ ἂν ἀποφήναιμ᾽ ἐκείνους ἔσθ᾽ ἃ κἀδικουμένους .τοῦτο τοὔπος δεινὸν ἤδη καὶ ταραξικάρδιον ,εἰ σὺ τολμήσεις ὑπὲρ τῶν πολεμίων ἡμῖν λέγειν .κἄν γε μὴ λέγω δίκαια μηδὲ τῷ πλήθει δοκῶ ,ὑπὲρ ἐπιξήνου ᾽ θελήσω τὴν κεφαλὴν ἔχων λέγειν .εἰπέ μοι τί φειδόμεσθα τῶν λίθων ὦ δημόται μὴ οὐ καταξαίνειν τὸν ἄνδρα τοῦτον ἐς φοινικίδα ; οἷον αὖ μέλας τις ὑμῖν θυμάλωψ ἐπέζεσεν .
οὐκ ἀκούσεσθ᾽ ; 
οὐκ ἀκούσεσθ᾽ ἐτεὸν ὦχαρνηίδαι ; 
οὐκ ἀκουσόμεσθα δῆτα .
δεινά τἄρα πείσομαι .
ἐξολοίμην ,ἢν ἀκούσω .
μηδαμῶς ὦχαρνικοί .
ὡς τεθνήξων ἴσθι νυνί .
δήξομἄρ᾽ ὑμᾶς ἐγώ .
ἀνταποκτενῶ γὰρ ὑμῶν τῶν φίλων τοὺς φιλτάτους ·ὡς ἔχω γ᾽ ὑμῶν ὁμήρους ,οὓς ἀποσφάξω λαβών .εἰπέ μοι ,τί τοῦτ᾽ ἀπειλεῖ τοὔπος ἄνδρες δημόται τοῖς Ἀχαρνικοῖσιν ἡμῖν ; 
μῶν ἔχει του παιδίον τῶν παρόντων ἔνδον εἵρξας ; 
ἢ ᾽ πὶ τῷ θρασύνεται ; 
βάλλετ᾽ εἰ βούλεσθ᾽ .
ἐγὼ γὰρ τουτονὶ διαφθερῶ .
εἴσομαι δ᾽ ὑμῶν τάχ᾽ ὅστις ἀνθράκων τι κήδεται .
ὡς ἀπωλόμεσθ᾽ .
ὁ λάρκος δημότης ὅδ᾽ ἔστ᾽ ἐμός .
μηδαμῶς ὦ μηδαμῶς .
ὡς ἀποκτενῶ ,κέκραχθ᾽ ·
ἐγὼ γὰρ οὐκ ἀκούσομαι .
ἀπολεῖς ἄρ᾽ ὁμήλικα τόνδε φιλανθρακέα ; 
οὐδ᾽ ἐμοῦ λέγοντος ὑμεῖς ἀρτίως ἠκούσατε .
ἀλλὰ γὰρ νῦν λέγ᾽ ,εἴ σοι δοκεῖ ,τόν τε Λακεδαιμόνιον ̣ αὐτὸν ὅτι τῷ ̣ τρόπῳ σοὐστὶ φίλος ·
ὡς τόδε τὸ λαρκίδιον οὐ προδώσω ποτέ .
τοὺς λίθους νύν μοι χαμᾶζε πρῶτον ἐξεράσατε .
οὑτοιί σοι χαμαί ,καὶ σὺ κατάθου πάλιν τὸ ξίφος .
ἀλλ᾽ ὅπως μὴ ν᾽ τοῖς τρίβωσιν ἐγκάθηνταί που λίθοι .
ἐκσέσεισται χαμᾶζ᾽ ·
οὐχ ὁρᾷς σειόμενον ; 
ἀλλὰ μή μοι πρόφασιν ,ἀλλὰ κατάθου τὸ βέλος .
ὡς ὅδε γε σειστὸς ἅμα τῇ στροφῇ γίγνεται .
ἐμέλλετ᾽ ἄρα πάντως ἀνήσειν τῆς βοῆς ,ὀλίγου τ᾽ ἀπέθανον ἄνθρακες Παρνήθιοι ,καὶ ταῦτα διὰ τὴν ἀτοπίαν τῶν δημοτῶν .
ὑπὸ τοῦ δέους δὲ τῆς μαρίλης μοι συχνὴν ὁ λάρκος ἐνετίλησεν ὥσπερ σηπία .
δεινὸν γὰρ οὕτως ὀμφακίαν πεφυκέναι τὸν θυμὸν ἀνδρῶν ὥστε βάλλειν καὶ βοᾶν ἐθέλειν τ᾽ ἀκοῦσαι μηδὲν ἴσον ἴσῳ φέρον ,ἐμοῦ ᾽ θέλοντος ὑπὲρ ἐπιξήνου λέγειν ὑπὲρ Λακεδαιμονίων ἅπανθ᾽ ὅσ᾽ ἂν λέγω ·
καίτοι φιλῶ γε τὴν ἐμὴν ψυχὴν ἐγώ .
τί οὖν οὐ λέγεις ,ἐπίξηνον ἐξενεγκὼν θύραζ᾽ ,ὅ τι ποτ᾽ ὦ σχέτλιε τὸ μέγα τοῦτ᾽ ἔχεις ; 
πάνυ γὰρ ἔμεγε πόθος ὅ τι φρονεῖς ἔχει .
ἀλλ᾽ ᾗπερ αὐτὸς τὴν δίκην διωρίσω ,θεὶς δεῦρο τοὐπίξηνον ἐγχείρει λέγειν .ἰδοὺ θεᾶσθε ,τὸ μὲν ἐπίξηνον τοδί ,ὁ δ᾽ ἀνὴρ ὁ λέξων οὑτοσὶ τυννουτοσί .ἀμέλει μὰ τὸν Δἴ οὐκ ἐνασπιδώσομαι ,λέξω δ᾽ ὑπὲρ Λακεδαιμονίων ἅ μοι δοκεῖ .
καίτοι δέδοικα πολλά ·
τούς τε γὰρ τρόπους τοὺς τῶν ἀγροίκων οἶδα χαίροντας σφόδρα ,ἐάν τις αὐτοὺς εὐλογῇ καὶ τὴν πόλιν ἀνὴρ ἀλαζὼν καὶ δίκαια κἄδικα ·κἀνταῦθα λανθάνουσ᾽ ἀπεμπολώμενοι ·τῶν τ᾽ αὖ γερόντων οἶδα τὰς ψυχὰς ὅτι οὐδὲν βλέπουσιν ἄλλο πλὴν ψηφηδακεῖν .αὐτός τ᾽ ἐμαυτὸν ὑπὸ Κλέωνος ἅπαθον ἐπίσταμαι διὰ τὴν πέρυσι κωμῳδίαν .εἰσελκύσας γάρ μ᾽ ἐς τὸ βουλευτήριον διέβαλλε καὶ ψευδῆ κατεγλώττιζέ μου κἀκυκλοβόρει κἄπλυνεν ,ὥστ᾽ ὀλίγου πάνυ ἀπωλόμην μολυνοπραγμονούμενος .
νῦν οὖν με πρῶτον πρὶν λέγειν ἐάσατε ἐνσκευάσασθαί μ᾽ οἷον ἀθλιώτατον .
τί ταῦτα στρέφει τεχνάζεις τε καὶ πορίζεις τριβάς ; 
λαβὲ δ᾽ ἐμοῦ γ᾽ ἓνεκα παρ᾽ Ἱερωνύμου σκοτοδασυπυκνότριχά τιν᾽ Ἄιδος κυνῆν ·ἀλλ᾽ ἐξάνοιγε μηχανὰς τὰς Σισύφου ,ὡς σκῆψιν ἁγὼν οὗτος οὐκ ἐσδέξεται .ὥρα ᾽ στὶν ἤδη καρτερὰν ψυχὴν λαβεῖν ,καί μοι βαδιστέ᾽ ἐστὶν ὡς Εὐριπίδην .παῖ παῖ .τίς οὗτος ,ἔνδον ἔστ᾽ Εὐριπίδης ; 
οὐκ ἔνδον ἔνδον ἐστίν ,εἰ γνώμην ἔχεις .
πῶς ἔνδον εἶτ᾽ οὐκ ἔνδον ; 
ὀρθῶς ὦ γέρον .
ὁ νοῦς μὲν ἔξω ξυλλέγων ἐπύλλια οὐκ ἔνδον ,αὐτὸς δ᾽ ἔνδον ἀναβάδην ποιεῖ τραγῳδίαν .
ἐκκάλεσον αὐτόν .
ἀλλ᾽ ἀδύνατον .
ἀλλ᾽ ὅμως ·
οὐ γὰρ ἂν ἀπέλθοιμ᾽ ,ἀλλὰ κόψω τὴν θύραν .Εὐριπίδη ,Εὐριπίδιον ,ὑπάκουσον ,εἴπερ τώποτ᾽ ἀνθρώπων τινί ·
Δικαιόπολις καλεῖ σε Χολλῄδης ,ἐγώ .
ἀλλ᾽ οὐ σχολή .
ἀλλ᾽ ἐκκυκλήθητ᾽ .
ἀλλ᾽ ἀδύνατον .
ἀλλ᾽ ὅμως .
ἀλλ᾽ ἐκκυκλήσομαι ·
καταβαίνειν δ᾽ οὐ σχολή .
Εὐριπίδη ,τί λέλακας ; ἀναβάδην ποιεῖς ,ἐξὸν καταβάδην ; οὐκ ἐτὸς χωλοὺς ποιεῖς .
ἀτὰρ τί τὰ ῥάκι᾽ ἐκ τραγῳδίας ἔχεις ,ἐσθῆτ᾽ ἐλεινήν ; 
οὐκ ἐτὸς πτωχοὺς ποιεῖς .
ἀλλ᾽ ἀντιβολῶ πρὸς τῶν γονάτων σ᾽ Εὐριπίδη ,δός μοι ῥάκιόν τι τοῦ παλαιοῦ δράματος .
δεῖ γάρ με λέξαι τῷ χορῷ ῥῆσιν μακράν ·
τὰ ποῖα τρύχη ; 
μῶν ἐν οἷς Οἰνεὺς ὁδὶ ὁ δύσποτμος γεραιὸς ἠγωνίζετο ; 
οὐκ Οἰνέως ἦν ,ἀλλ᾽ ἔτ᾽ ἀθλιωτέρου .
τὰ τοῦ τυφλοῦ Φοίνικος ; 
οὐ Φοίνικος ,οὔ ·ἀλλ᾽ ἕτερος ἦν Φοίνικος ἀθλιώτερος .ποίας ποθ᾽ ἁνὴρ λακίδας αἰτεῖται πέπλων ; 
ἀλλ᾽ ἦ Φιλοκτήτου τὰ τοῦ πτωχοῦ λέγεις ; 
οὐκ ἀλλὰ τούτου πολὺ πολὺ πτωχιστέρου .
ἀλλ᾽ ἦ τὰ δυσπινῆ ᾽ θέλεις πεπλώματα ,ἃ Βελλεροφόντης εἶχ᾽ ὁ χωλὸς οὑτοσί ; 
οὐ Βελλεροφόντης ·
ἀλλὰ κἀκεῖνος μὲν ἦν χωλὸς προσαιτῶν στωμύλος δεινὸς λέγειν .
οἶδ᾽ ἄνδρα Μυσὸν Τήλεφον .
ναὶ Τήλεφον ·
τούτου δὸς ἀντιβολῶ σέ μοι τὰ σπάργανα .
ὦ παῖ δὸς αὐτῷ Τηλέφου ῥακώματα .
κεῖται δ᾽ ἄνωθεν τῶν Θυεστείων ῥακῶν μεταξὺ τῶν Ἰνοῦς .
ἰδοὺ ταυτὶ λαβέ .
ὦ Ζεῦ διόπτα καὶ κατόπτα πανταχῇ ,ἐνσκευάσασθαί μ᾽ οἷον ἀθλιώτατον .
Εὐριπίδη ᾽ πειδήπερ ἐχαρίσω ταδί ,κἀκεῖνά μοι δὸς τἀκόλουθα τῶν ῥακῶν ,τὸ πιλίδιον περὶ τὴν κεφαλὴν τὸ Μύσιον .δεῖ γάρ με δόξαι πτωχὸν εἶναι τήμερον ,εἶναι μὲν ὅσπερ εἰμί ,φαίνεσθαι δὲ μή ·
τοὺς μὲν θεατὰς εἰδέναι μ᾽ ὃς εἴμ᾽ ἐγώ ,τοὺς δ᾽ αὖ χορευτὰς ἠλιθίους παρεστάναι ,ὅπως ἂν αὐτοὺς ῥηματίοις σκιμαλίσω .
δώσω ·
πυκνῇ γὰρ λεπτὰ μηχανᾷ φρενί .
εὐδαιμονοίης ,Τηλέφῳ δ᾽ ἁγὼ φρονῶ .εὖ γ᾽ οἷον ἤδη ῥηματίων ἐμπίμπλαμαι .
ἀτὰρ δέομαί γε πτωχικοῦ βακτηρίου .
τουτὶ λαβὼν ἄπελθε λαΐνων σταθμῶν .
ὦ θύμ᾽ ,ὁρᾷς γὰρ ὡς ἀπωθοῦμαι δόμων ,πολλῶν δεόμενος σκευαρίων ·
νῦν δὴ γενοῦ γλίσχρος προσαιτῶν λιπαρῶν τ᾽ .
Εὐριπίδη δός μοι σπυρίδιον διακεκαυμένον λύχνῳ .
τί δ᾽ ὦ τάλας σε τοῦδ᾽ ἔχει πλέκους χρέος ; 
χρέος μὲν οὐδέν ,βούλομαι δ᾽ ὅμως λαβεῖν .
λυπηρὸς ἴσθ᾽ ὢν κἀποχώρησον δόμων .
φεῦ ·
εὐδαιμονοίης ,ὥσπερ ἡ μήτηρ ποτέ .
ἄπελθε νῦν μοι .
μἀλλά μοι δὸς ἓν μόνον κοτυλίσκιον τὸ χεῖλος ἀποκεκρουσμένον .
φθείρου λαβὼν τόδ᾽ ·
ἴσθ᾽ ὀχληρὸς ὢν δόμοις .
οὔπω μὰ Δί᾽ ·
οἶσθ᾽ οἷ᾽ αὐτὸς ἐργάζει κακά .
ἀλλ᾽ ὦ γλυκύτατ᾽ Εὐριπίδη τουτὶ μόνον δός μοι χυτρίδιον σφογγίῳ βεβυσμένον .
ὦνθρωπ᾽ ἀφαιρήσει με τὴν τραγῳδίαν ·
ἄπελθε ταυτηνὶ λαβών .
ἀπέρχομαι .
καίτοι τί δράσω ; δεῖ γὰρ ἑνὸς οὗ μὴ τυχὼν ἀπόλωλ᾽ .
ἄκουσον ὦ γλυκύτατ᾽ Εὐριπίδη ·
ἐς τὸ σπυρίδιον ἰσχνά μοι φυλλεῖα δός .
ἀπολεῖς μ᾽ .
ἰδού σοι .
φροῦδά μοι τὰ δράματα .
ἀλλ᾽ οὐκέτ᾽ ,ἀλλ᾽ ἄπειμι .
καὶ γάρ εἰμ᾽ ἄγαν ὀχληρός ,οὐ δοκῶν με κοιράνους στυγεῖν .
οἴμοι κακοδαίμων ,ὡς ἀπόλωλ᾽ .
ἐπελαθόμην ἐν ᾧπέρ ἐστι πάντα μοι τὰ πράγματα .
Εὐριπίδιον ὦ φιλτάτιον καὶ γλυκύτατον ,κάκιστ᾽ ἀπολοίμην ,εἴ τί σ᾽ αἰτήσαιμ᾽ ἔτι ,πλὴν ἓν μόνον ,τουτὶ μόνον τουτὶ μόνον ,σκάνδικά μοι δὸς μητρόθεν δεδεγμένος .
ἁνὴρ ὑβρίζει ·
κλῇε πηκτὰ δωμάτων .
ὦ θύμ᾽ ἄνευ σκάνδικος ἐμπορευτέα .
ἆρ᾽ οἶσθ᾽ ὅσον τὸν ἀγῶν᾽ ἀγωνιεῖ τάχα ,μέλλων ὑπὲρ Λακεδαιμονίων ἀνδρῶν λέγειν ; πρόβαινέ νυν ὦ θυμέ ·
γραμμὴ δ᾽ αὑτηί .
ἕστηκας ; οὐκ εἶ καταπιὼν Εὐριπίδην ; 
ἐπῄνεσ᾽ ·
ἄγε νυν ὦ τάλαινα καρδία ἄπελθ᾽ ἐκεῖσε ,κᾆτα τὴν κεφαλὴν ἐκεῖ παράσχες εἰποῦσ᾽ ἅττ᾽ ἂν αὐτῇ σοι δοκῇ .
τόλμησον ἴθι χώρησον ,ἄγαμαι καρδίας .
τί δράσεις ; 
τί φήσεις ; 
εὖ ἴσθι νυν ἀναίσχυντος ὢν σιδηροῦς τ᾽ ἀνήρ ,ὅστις παρασχὼν τῇ πόλει τὸν αὐχένα ἅπασι μέλλεις εἷς λέγειν τἀναντία .
ἁνὴρ οὐ τρέμει τὸ πρᾶγμ᾽ .
εἶά νυν ,ἐπειδήπερ αὐτὸς αἱρεῖ ,λέγε .
μή μοι φθονήσητ᾽ ἄνδρες οἱ θεώμενοι ,εἰ πτωχὸς ὢν ἔπειτ᾽ ἐν Ἀθηναίοις λέγειν μέλλω περὶ τῆς πόλεως ,τρυγῳδίαν ποιῶν .
τὸ γὰρ δίκαιον οἶδε καὶ τρυγῳδία .
ἐγὼ δὲ λέξω δεινὰ μὲν δίκαια δέ .οὐ γάρ με νῦν γε διαβαλεῖ Κλέων ὅτι ξένων παρόντων τὴν πόλιν κακῶς λέγω .αὐτοὶ γάρ ἐσμεν οὑπὶ Ληναίῳ τ᾽ ἀγών ,κοὔπω ξένοι πάρεισιν ·οὔτε γὰρ φόροι ἥκουσιν οὔτ᾽ ἐκ τῶν πόλεων οἱ ξύμμαχοι ·ἀλλ᾽ ἐσμὲν αὐτοὶ νῦν γε περιεπτισμένοι ·
τοὺς γὰρ μετοίκους ἄχυρα τῶν ἀστῶν λέγω .
ἐγὼ δὲ μισῶ μὲν Λακεδαιμονίους σφόδρα ,καὐτοῖς ὁ Ποσειδῶν οὑπὶ Ταινάρῳ θεὸς σείσας ἅπασιν ἐμβάλοι τὰς οἰκίας ·
κἀμοὶ γάρ ἐστ᾽ ἀμπέλια διακεκομμένα .
ἀτὰρ φίλοι γὰρ οἱ παρόντες ἐν λόγῳ ,τί ταῦτα τοὺς Λάκωνας αἰτιώμεθα ; 
ἡμῶν γὰρ ἄνδρες ,κοὐχὶ τὴν πόλιν λέγω ,μέμνησθε τοῦθ᾽ ὅτι οὐχὶ τὴν πόλιν λέγω ,ἀλλ᾽ ἀνδράρια μοχθηρά ,παρακεκομμένα ,ἄτιμα καὶ παράσημα καὶ παράξενα ,ἐσυκοφάντει Μεγαρέων τὰ χλανίσκια ·
κεἴ που σίκυον ἴδοιεν ἢ λαγῴδιον ἢ χοιρίδιον ἢ σκόροδον ἢ χόνδρους ἅλας ,ταῦτ᾽ ἦν Μεγαρικὰ κἀπέπρατ᾽ αὐθημερόν .
καὶ ταῦτα μὲν δὴ σμικρὰ κἀπιχώρια ,πόρνην δὲ Σιμαίθαν ἰόντες Μεγαράδε νεανίαι κλέπτουσι μεθυσοκότταβοι ·
κᾆθ᾽ οἱ Μεγαρῆς ὀδύναις πεφυσιγγωμένοι ἀντεξέκλεψαν Ἀσπασίας πόρνα δύο ·
κἀντεῦθεν ἀρχὴ τοῦ πολέμου κατερράγη Ἕλλησι πᾶσιν ἐκ τριῶν λαικαστριῶν .
ἐντεῦθεν ὀργῇ Περικλέης οὑλύμπιος ἤστραπτ᾽ ἐβρόντα ξυνεκύκα τὴν Ἑλλάδα ,ἐτίθει νόμους ὥσπερ σκόλια γεγραμμένους ,ὡς χρὴ Μεγαρέας μήτε γῇ μήτ᾽ ἐν ἀγορᾷ μήτ᾽ ἐν θαλάττῃ μήτ᾽ ἐν οὐρανῷ μένειν .
ἐντεῦθεν οἱ Μεγαρῆς ,ὅτε δὴ ᾽ πείνων βάδην ,Λακεδαιμονίων ἐδέοντο τὸ ψήφισμ᾽ ὅπως μεταστραφείη τὸ διὰ τὰς λαικαστρίας ·
κοὐκ ἠθέλομεν ἡμεῖς δεομένων πολλάκις .
κἀντεῦθεν ἤδη πάταγος ἦν τῶν ἀσπίδων .
ἐρεῖ τις ,οὐ χρῆν ·
ἀλλὰ τί ἐχρῆν ,εἴπατε .
φέρ᾽ εἰ Λακεδαιμονίων τις ἐκπλεύσας σκάφει ἀπέδοτο φήνας κυνίδιον Σεριφίων ,καθῆσθ᾽ ἂν ἐν δόμοισιν ; 
ἦ πολλοῦ γε δεῖ ·καὶ κάρτα μέντἂν εὐθέως καθείλκετε τριακοσίας ναῦς ,ἦν δ᾽ ἂν ἡ πόλις πλέα θορύβου στρατιωτῶν ,περὶ τριηράρχου βοῆς ,μισθοῦ διδομένου ,παλλαδίων χρυσουμένων ,στοᾶς στεναχούσης ,σιτίων μετρουμένων ,ἀσκῶν ,τροπωτήρων ,κάδους ὠνουμένων ,σκορόδων ,ἐλαῶν ,κρομμύων ἐν δικτύοις ,στεφάνων ,τριχίδων ,αὐλητρίδων ,ὑπωπίων ·τὸ νεώριον δ᾽ αὖ κωπέων πλατουμένων ,τύλων ψοφούντων ,θαλαμιῶν τροπουμένων ,αὐλῶν ,κελευστῶν ,νιγλάρων ,συριγμάτων .ταῦτ᾽ οἶδ᾽ ὅτι ἂν ἐδρᾶτε ·τὸν δὲ Τήλεφον οὐκ οἰόμεσθα ; νοῦς ἄρ᾽ ἡμῖν οὐκ ἔνι .
οὗτος σὺ ποῖ θεῖς ; 
οὐ μενεῖς ; 
ὡς εἰ θενεῖς τὸν ἄνδρα τοῦτον ,αὐτὸς ἀρθήσει τάχα .
ἰὼ Λάμαχ᾽ ὦ βλέπων ἀστραπάς ,βοήθησον ὦ γοργολόφα φανείς ,ἰὼ Λάμαχ᾽ ὦ φίλ᾽ ὦ φυλέτα ·εἴτε τις ἔστι ταξίαρχος ἢ στρατηγὸς ἢ τειχομάχας ἀνήρ ,βοηθησάτω τις ἀνύσας .
ἐγὼ γὰρ ἔχομαι μέσος .
πόθεν βοῆς ἤκουσα πολεμιστηρίας ; 
ποῖ χρὴ βοηθεῖν ; 
ποῖ κυδοιμὸν ἐμβαλεῖν ; 
τίς Γοργόν᾽ ἐξήγειρεν ἐκ τοῦ σάγματος ; 
ὦ Λάμαχ᾽ ἥρως ,τῶν λόφων καὶ τῶν λόχων .
ὦ Λάμαχ᾽ ,οὐ γὰρ οὗτος ἅνθρωπος πάλαι ἅπασαν ἡμῶν τὴν πόλιν κακορροθεῖ ; 
οὗτος σὺ τολμᾷς πτωχὸς ὢν λέγειν τάδε ; 
ὦ Λάμαχ᾽ ἥρως ,ἀλλὰ συγγνώμην ἔχε ,εἰ πτωχὸς ὢν εἶπόν τι κἀστωμυλάμην .
τί δ᾽ εἶπας ἡμᾶς ; 
οὐκ ἐρεῖς ; 
οὐκ οἶδά πω ·
ὑπὸ τοῦ δέους γὰρ τῶν ὅπλων εἰλιγγιῶ .
ἀλλ᾽ ἀντιβολῶ σ᾽ ἀπένεγκέ μου τὴν μορμόνα .
ἰδού .
παράθες νυν ὑπτίαν αὐτὴν ἐμοί .
κεῖται .
τῆς κεφαλῆς νύν μου λαβοῦ ,ἵν᾽ ἐξεμέσω ·
βδελύττομαι γὰρ τοὺς λόφους .
οὗτος τί δράσεις ; 
τῷ πτίλῳ μέλλεις ἐμεῖν ; 
πτίλον γάρ ἐστιν - εἰπέ μοι τίνος ποτὲ ὄρνιθός ἐστιν ; 
ἆρα κομπολακύθου ; 
οἴμ᾽ ὡς τεθνήξεις .
μηδαμῶς ὦ Λάμαχε ·
οὐ γὰρ κατ᾽ ἰσχύν ἐστιν ·
εἰ δ᾽ ἰσχυρὸς εἶ ,τί μ᾽ οὐκ ἀπεψώλησας ; 
εὔοπλος γὰρ εἶ .
ταυτὶ λέγεις σὺ τὸν στρατηγὸν πτωχὸς ὤν ; 
ἐγὼ γάρ εἰμι πτωχός ; 
ἀλλὰ τίς γὰρ εἶ ; 
ὅστις ; 
πολίτης χρηστός ,οὐ σπουδαρχίδης ,ἀλλ᾽ ἐξ ὅτου περ ὁ πόλεμος ,στρατωνίδης ,σὺ δ᾽ ἐξ ὅτου περ ὁ πόλεμος ,μισθαρχίδης .ἐχειροτόνησαν γάρ με - κόκκυγές γε τρεῖς .ταῦτ᾽ οὖν ἐγὼ βδελυττόμενος ἐσπεισάμην ,ὁρῶν πολιοὺς μὲν ἄνδρας ἐν ταῖς τάξεσιν ,νεανίας δ᾽ οἵους σὺ διαδεδρακότας ,τοὺς μὲν ἐπὶ Θρᾴκης μισθοφοροῦντας τρεῖς δραχμάς ,Τεισαμενοφαινίππους Πανουργιππαρχίδας ,ἑτέρους δὲ παρὰ Χάρητι τοὺς δ᾽ ἐν Χάοσιν ,Γερητοθεοδώρους Διομειαλαζόνας ,τοὺς δ᾽ ἐν Καμαρίνῃ κἀν Γέλα κἀν Καταγέλᾳ .
ἐχειροτονήθησαν γάρ .
αἴτιον δὲ τί ὑμᾶς μὲν ἀεὶ μισθοφορεῖν ἁμῃγέπῃ ,τωνδὶ δὲ μηδέν᾽ ; 
ἐτεὸν ὦ Μαριλάδη ἤδη πεπρέσβευκας σὺ πολιὸς ὢν ̣ ἓν ἢ ; 
̣ ἀνένευσε ·
καίτοι γ᾽ ἐστὶ σώφρων κἀργάτης .
τί δαὶ Δράκυλλος ἢ Εὐφορίδης ἢ Πρινίδης ; εἶδέν τις ὑμῶν τἀκβάταν᾽ ἢ τοὺς Χάονας ; 
οὔ φασιν .
ἀλλ᾽ ὁ Κοισύρας καὶ Λάμαχος ,οἷς ὑπ᾽ ἐράνου τε καὶ χρεῶν πρώην ποτέ ,ὥσπερ ἀπόνιπτρον ἐκχέοντες ἑσπέρας ,ἅπαντες ᾽ ἐξίστω ᾽ παρῄνουν οἱ φίλοι .
ὦ δημοκρατία ταῦτα δῆτ᾽ ἀνασχετά ; 
οὐ δῆτ᾽ ἐὰν μὴ μισθοφορῇ γε Λάμαχος .
ἀλλ᾽ οὖν ἐγὼ μὲν πᾶσι Πελοποννησίοις ἀεὶ πολεμήσω καὶ ταράξω πανταχῇ καὶ ναυσὶ καὶ πεζοῖσι κατὰ τὸ καρτερόν .
ἐγὼ δὲ κηρύττω γε Πελοποννησίοις ἅπασι καὶ Μεγαρεῦσι καὶ Βοιωτίοις πωλεῖν ἀγοράζειν πρὸς ἐμέ ,Λαμάχῳ δὲ μή .
ἁνὴρ νικᾷ τοῖσι λόγοισιν ,καὶ τὸν δῆμον μεταπείθει περὶ τῶν σπονδῶν .
ἀλλ᾽ ἀποδύντες τοῖς ἀναπαίστοις ἐπίωμεν .
ἐξ οὗ γε χοροῖσιν ἐφέστηκεν τρυγικοῖς ὁ διδάσκαλος ἡμῶν ,οὔπω παρέβη πρὸς τὸ θέατρον λέξων ὡς δεξιός ἐστιν ·
διαβαλλόμενος δ᾽ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν ἐν Ἀθηναίοις ταχυβούλοις ,ὡς κωμῳδεῖ τὴν πόλιν ἡμῶν καὶ τὸν δῆμον καθυβρίζει ,ἀποκρίνασθαι δεῖται νυνὶ πρὸς Ἀθηναίους μεταβούλους .
φησὶν δ᾽ εἶναι πολλῶν ἀγαθῶν ἄξιος ὑμῖν ὁ ποιητής ,παύσας ὑμᾶς ξενικοῖσι λόγοις μὴ λίαν ἐξαπατᾶσθαι ,μήθ᾽ ἥδεσθαι θωπευομένους ,μήτ᾽ εἶναι χαυνοπολίτας .πρότερον δ᾽ ὑμᾶς ἀπὸ τῶν πόλεων οἱ πρέσβεις ἐξαπατῶντες πρῶτον μὲν ἰοστεφάνους ἐκάλουν ·κἀπειδὴ τοῦτό τις εἴποι ,εὐθὺς διὰ τοὺς στεφάνους ἐπ᾽ ἄκρων τῶν πυγιδίων ἐκάθησθε .
εἰ δέ τις ὑμᾶς ὑποθωπεύσας λιπαρὰς καλέσειεν Ἀθήνας ,ηὕρετο πᾶν ἂν διὰ τὰς λιπαράς ,ἀφύων τιμὴν περιάψας .
ταῦτα ποιήσας πολλῶν ἀγαθῶν αἴτιος ὑμῖν γεγένηται ,καὶ τοὺς δήμους ἐν ταῖς πόλεσιν δείξας ὡς δημοκρατοῦνται .
τοιγάρτοι νῦν ἐκ τῶν πόλεων τὸν φόρον ὑμῖν ἀπάγοντες ἥξουσιν ἰδεῖν ἐπιθυμοῦντες τὸν ποιητὴν τὸν ἄριστον ,ὅστις παρεκινδύνευσ᾽ εἰπεῖν ἐν Ἀθηναίοις τὰ δίκαια .
οὕτω δ᾽ αὐτοῦ περὶ τῆς τόλμης ἤδη πόρρω κλέος ἥκει ,ὅτε καὶ βασιλεὺς Λακεδαιμονίων τὴν πρεσβείαν βασανίζων ἠρώτησεν πρῶτα μὲν αὐτοὺς πότεροι ταῖς ναυσὶ κρατοῦσιν ,εἶτα δὲ τοῦτον τὸν ποιητὴν ποτέρους εἴποι κακὰ πολλά ·
τούτους γὰρ ἔφη τοὺς ἀνθρώπους πολὺ βελτίους γεγενῆσθαι καὶ τῷ πολέμῳ πολὺ νικήσειν τοῦτον ξύμβουλον ἔχοντας .
διὰ ταῦθ᾽ ὑμᾶς Λακεδαιμόνιοι τὴν εἰρήνην προκαλοῦνται καὶ τὴν Αἴγιναν ἀπαιτοῦσιν ·
καὶ τῆς νήσου μὲν ἐκείνης οὐ φροντίζουσ᾽ ,ἀλλ᾽ ἵνα τοῦτον τὸν ποιητὴν ἀφέλωνται .ἀλλ᾽ ὑμεῖς τοι μή ποτ᾽ ἀφῆσθ᾽ ·ὡς κωμῳδήσει τὰ δίκαια ·φησὶν δ᾽ ὑμᾶς πολλὰ διδάξειν ἀγάθ᾽ ,ὥστ᾽ εὐδαίμονας εἶναι ,οὐ θωπεύων οὐδ᾽ ὑποτείνων μισθοὺς οὐδ᾽ ἐξαπατύλλων ,οὐδὲ πανουργῶν οὐδὲ κατάρδων ,ἀλλὰ τὰ βέλτιστα διδάσκων .
πρὸς ταῦτα Κλέων καὶ παλαμάσθω καὶ πᾶν ἐπ᾽ ἐμοὶ τεκταινέσθω .
τὸ γὰρ εὖ μετ᾽ ἐμοῦ καὶ τὸ δίκαιον ξύμμαχον ἔσται ,κοὐ μή ποθ᾽ ἁλῶ περὶ τὴν πόλιν ὢν ὥσπερ ἐκεῖνος δειλὸς καὶ λακαταπύγων .
δεῦρο Μοῦσ᾽ ἐλθὲ φλεγυρὰ πυρὸς ἔχουσα μένος ἔντονος Ἀχαρνική .
οἷον ἐξ ἀνθράκων πρινίνων φέψαλος ἀνήλατ᾽ ἐρεθιζόμενος οὐρίᾳ ῥιπίδι ,ἡνίκ᾽ ἂν ἐπανθρακίδες ὦσι παρακείμεναι ,οἱ δὲ Θασίαν ἀνακυκῶσι λιπαράμπυκα ,οἱ δὲ μάττωσιν ,οὕτω σοβαρὸν ἐλθὲ μέλος ἔντονον ἀγροικότερον ὡς ἐμὲ λαβοῦσα τὸν δημότην .
οἱ γέροντες οἱ παλαιοὶ μεμφόμεσθα τῇ πόλει ·
οὐ γὰρ ἀξίως ἐκείνων ὧν ἐναυμαχήσαμεν γηροβοσκούμεσθ᾽ ὑφ᾽ ὑμῶν ,ἀλλὰ δεινὰ πάσχομεν ,οἵτινες γέροντας ἄνδρας ἐμβαλόντες ἐς γραφὰς ὑπὸ νεανίσκων ἐᾶτε καταγελᾶσθαι ῥητόρων ,οὐδὲν ὄντας ,ἀλλὰ κωφοὺς καὶ παρεξηυλημένους ,οἷς Ποσειδῶν ἀσφάλειός ἐστιν ἡ βακτηρία ·
τονθορύζοντες δὲ γήρᾳ τῷ λίθῳ προσέσταμεν ,οὐχ ὁρῶντες οὐδὲν εἰ μὴ τῆς δίκης τὴν ἠλύγην .
ὁ δέ ,νεανίας ἑαυτῷ σπουδάσας ξυνηγορεῖν ,ἐς τάχος παίει ξυνάπτων στρογγύλοις τοῖς ῥήμασιν ·
κᾆτ᾽ ἀνελκύσας ἐρωτᾷ σκανδάληθρ᾽ ἱστὰς ἐπῶν ἄνδρα Τιθωνὸν σπαράττων καὶ ταράττων καὶ κυκῶν .
ὁ δ᾽ ὑπὸ γήρως μασταρύζει ,κᾆτ᾽ ὀφλὼν ἀπέρχεται ,εἶτα λύζει καὶ δακρύει καὶ λέγει πρὸς τοὺς φίλους ,᾽ οὗ μ᾽ ἐχρῆν σορὸν πρίασθαι τοῦτ᾽ ὀφλὼν ἀπέρχομαι .
᾽ 
ταῦτα πῶς εἰκότα ,γέροντ᾽ ἀπολέσαι πολιὸν ἄνδρα περὶ κλεψύδραν ,πολλὰ δὴ ξυμπονήσαντα καὶ θερμὸν ἀπομορξάμενον ἀνδρικὸν ἱδρῶτα δὴ καὶ πολύν ,ἄνδρ᾽ ἀγαθὸν ὄντα Μαραθῶνι περὶ τὴν πόλιν ; 
εἶτα Μαραθῶνι μὲν ὅτ᾽ ἦμεν ἐδιώκομεν ,νῦν δ᾽ ὑπ᾽ ἀνδρῶν πονηρῶν σφόδρα διωκόμεθα ,κᾆτα προσαλισκόμεθα .
πρὸς τάδε τίς ἀντερεῖ Μαρψίας ; 
τῷ γὰρ εἰκὸς ἄνδρα κυφὸν ἡλίκον Θουκυδίδην ἐξολέσθαι συμπλακέντα τῇ Σκυθῶν ἐρημίᾳ ,τῷδε τῷ Κηφισοδήμῳ τῷ λάλῳ ξυνηγόρῳ ; 
ὥστ᾽ ἐγὼ μὲν ἠλέησα κἀπεμορξάμην ἰδὼν ἄνδρα πρεσβύτην ὑπ᾽ ἀνδρὸς τοξότου κυκώμενον ,ὃς μὰ τὴν Δήμητρ᾽ ,ἐκεῖνος ἡνίκ᾽ ἦν Θουκυδίδης ,οὐδ᾽ ἂν αὐτὴν τὴν Ἀχαίαν ῥᾳδίως ἠνέσχετο ,ἀλλὰ κατεπάλαισε μέντἂν πρῶτον Εὐάθλους δέκα ,κατεβόησε δ᾽ ἂν κεκραγὼς τοξότας τρισχιλίους ,περιετόξευσεν δ᾽ ἂν αὐτοῦ τοῦ πατρὸς τοὺς ξυγγενεῖς .ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τοὺς γέροντας οὐκ ἐᾶθ᾽ ὕπνου τυχεῖν ,ψηφίσασθε χωρὶς εἶναι τὰς γραφάς ,ὅπως ἂν ᾖ τῷ γέροντι μὲν γέρων καὶ νωδὸς ὁ ξυνήγορος ,τοῖς νέοισι δ᾽ εὐρύπρωκτος καὶ λάλος χὠ Κλεινίου .
κἀξελαύνειν χρὴ τὸ λοιπόν ,κἂν φύγῃ τις ζημιοῦν ,τὸν γέροντα τῷ γέροντι ,τὸν νέον δὲ τῷ νέῳ .
ὅροι μὲν ἀγορᾶς εἰσιν οἵδε τῆς ἐμῆς .
ἐνταῦθ᾽ ἀγοράζειν πᾶσι Πελοποννησίοις ἔξεστι καὶ Μεγαρεῦσι καὶ Βοιωτίοις ,ἐφ᾽ ᾧτε πωλεῖν πρὸς ἐμέ ,Λαμάχῳ δὲ μή .
ἀγορανόμους δὲ τῆς ἀγορᾶς καθίσταμαι τρεῖς τοὺς λαχόντας τούσδ᾽ ἱμάντας ἐκ Λεπρῶν .
ἐνταῦθα μήτε συκοφάντης εἰσίτω μήτ᾽ ἄλλος ὅστις Φασιανός ἐστ᾽ ἀνήρ .
ἐγὼ δὲ τὴν στήλην καθ᾽ ἣν ἐσπεισάμην μέτειμ᾽ ,ἵνα στήσω φανερὰν ἐν τἀγορᾷ .
ἀγορὰ ν᾽ Ἀθάναις χαῖρε Μεγαρεῦσιν φίλα .
ἐπόθουν τυ ναὶ τὸν φίλιον ᾇπερ ματέρα .
ἀλλ᾽ ὦ πόνηρα κώρι᾽ ἀθλίω πατρός ,ἄμβατε ποττὰν μᾶδδαν ,αἴ χ᾽ εὕρητέ πᾶ .
ἀκούετε δή ,ποτέχετ᾽ ἐμὶν τὰν γαστέρα ·
πότερα πεπρᾶσθαι χρῄδδετ᾽ ἢ πεινῆν κακῶς ; 
πεπρᾶσθαι πεπρᾶσθαι .
ἐγώνγα καὐτός φαμι .τίς δ᾽ οὕτως ἄνους ὃς ὑμέ κα πρίαιτο φανερὰν ζαμίαν ; ἀλλ᾽ ἔστι γάρ μοι Μεγαρικά τις μαχανά ,χοίρως γὰρ ὑμὲ σκευάσας φασῶ φέρειν .περίθεσθε τάσδε τὰς ὁπλὰς τῶν χοιρίων .ὅπως δὲ δοξεῖτ᾽ εἶμεν ἐξ ἀγαθᾶς ὑός ·ὡς ναὶ τὸν Ἑρμᾶν ,αἴπερ ἱξεῖτ᾽ οἴκαδις ἄπρατα ,πειρασεῖσθε τᾶς λιμῶ κακῶς .ἀλλ᾽ ἀμφίθεσθε καὶ ταδὶ τὰ ῥυγχία ,κἤπειτεν ἐς τὸυ σάκκον ὧδ᾽ ἐσβαίνετε .
ὅπως δὲ γρυλλιξεῖτε καὶ κοΐξετε χἠσεῖτε φωνὰν χοιρίων μυστηρικῶν .
ἐγὼν δὲ καρυξῶ Δικαιόπολιν ὅπᾳ ·
Δικαιόπολι ,ἦ λῇς πρίασθαι χοιρία ; 
τί ; 
ἀνὴρ Μεγαρικός ; 
ἀγορασοῦντες ἵκομες .
πῶς ἔχετε ; 
διαπεινᾶμες ἀεὶ ποττὸ πῦρ .ἀλλ᾽ ἡδύ τοι νὴ τὸν Δἴ ,ἢν αὐλὸς παρῇ .
τί δ᾽ ἄλλο πράττεθ᾽ οἱ Μεγαρῆς νῦν ; 
οἷα δή .
ὅκα μὲν ἐγὼν τηνῶθεν ἐμπορευόμαν ,ἄνδρες πρόβουλοι τοῦτ᾽ ἔπραττον τᾷ πόλει ,ὅπως τάχιστα καὶ κάκιστ᾽ ἀπολοίμεθα .αὐτίκ᾽ ἄρ᾽ ἀπαλλάξεσθε πραγμάτων .σά μάν ; τί δ᾽ ἄλλο Μεγαροῖ ; 
πῶς ὁ σῖτος ὤνιος ; 
παρ᾽ ἁμὶ πολυτίματος ᾇπερ τοὶ θεοί .
ἅλας οὖν φέρεις ; 
οὐχ ὑμὲς αὐτῶν ἄρχετε ; 
οὐδὲ σκόροδα ; 
ποῖα σκόροδ᾽ ; 
ὑμὲς τῶν ἀεί ,ὅκκ᾽ ἐσβάλητε ,τὼς ἀρωραῖοι μύες πάσσακι τὰς ἄγλιθας ἐξορύσσετε .
τί δαὶ φέρεις ; 
χοίρως ἐγώνγα μυστικάς .
καλῶς λέγεις ·
ἐπίδειξον .
ἀλλὰ μὰν καλαί .
ἄντεινον αἰ λῇς ·
ὡς παχεῖα καὶ καλά .
τουτὶ τί ἦν τὸ πρᾶγμα ; 
χοῖρος ναὶ Δία .
τί λέγεις σύ ; 
ποδαπὴ δή ᾽ στι χοῖρος ; 
Μεγαρικά .
ἢ οὐ χοῖρός ἐσθ᾽ ἅδ᾽ ; 
οὐκ ἔμοιγε φαίνεται .
οὐ δεινά ; 
θᾶσθε τῶδε τὰς ἀπιστίας ·
οὔ φατι τάνδε χοῖρον εἶμεν .
ἀλλὰ μάν ,αἰ λῇς ,περίδου μοι περὶ θυμιτιδᾶν ἁλῶν ,αἰ μή ᾽ στιν οὗτος χοῖρος Ἑλλάνων νόμῳ .
ἀλλ᾽ ἔστιν ἀνθρώπου γε .
ναὶ τὸν Διοκλέα ἐμά γα .
τὺ δέ νιν εἴμεναι τίνος δοκεῖς ; 
ἦ λῇς ἀκοῦσαι φθεγγομένας ; 
νὴ τοὺς θεοὺς ἔγωγε .
φώνει δὴ τὺ ταχέως χοιρίον .
σιγῇς ὦ κάκιστ᾽ ἀπολουμένα ; 
πάλιν τυ ἀποισῶ ναὶ τὸν Ἑρμᾶν οἴκαδις .
κοῒ κοΐ .
αὕτα ᾽ στὶ χοῖρος ; 
νῦν γε χοῖρος φαίνεται .
ἀτὰρ ἐκτραφείς γε κύσθος ἔσται .
πέντ᾽ ἑτῶν ,σάφ᾽ ἴσθι ,ποττὰν ματέρ᾽ εἰκασθήσεται .
ἀλλ᾽ οὐδὲ θύσιμός ἐστιν αὑτηγί .
σά μάν ; πᾷ δ᾽ οὐχὶ θύσιμός ἐστι ; 
κέρκον οὐκ ἔχει .
νεαρὰ γάρ ἐστιν ·ἀλλὰ δελφακουμένα ἑξεῖ μεγάλαν τε καὶ παχεῖαν κἠρυθράν .ἀλλ᾽ αἰ τράφειν λῇς ,ἅδε τοι χοῖρος καλά .
ὡς ξυγγενὴς ὁ κύσθος αὐτῆς θατέρᾳ .
ὁμοματρία γάρ ἐστι κἠκ τωὐτῶ πατρός .
αἰ δ᾽ ἂν παχυνθῇ κἀναχνοιανθῇ τριχί ,κάλλιστος ἔσται χοῖρος Ἀφροδίτᾳ θύειν .
ἀλλ᾽ οὐχὶ χοῖρος τἀφροδίτῃ θύεται .
οὐ χοῖρος Ἀφροδίτᾳ ; 
μόνᾳ γα δαιμόνων .
καὶ γίνεταί γα τᾶνδε τᾶν χοίρων τὸ κρῆς ἅδιστον ἂν τὸν ὀδελὸν ἐμπεπαρμένον .
ἤδη δ᾽ ἄνευ τῆς μητρὸς ἐσθίοιεν ἄν ; 
ναὶ τὸν Ποτειδᾶν καί κ᾽ ἄνις γα τῶ πατρός .
τί δ᾽ ἐσθίει μάλιστα ; 
πάνθ᾽ ἅ κα διδῷς .
αὐτὸς δ᾽ ἐρώτη .
χοῖρε χοῖρε .
κοῒ κοΐ .
κοῒ κοῒ κοΐ .
τί δαί ; φιβάλεως ἰσχάδας ; 
κοῒ κοΐ .
τρώγοις ἄν ; 
κοῒ κοῒ κοΐ .
ὡς ὀξὺ πρὸς τὰς ἰσχάδας κεκράγατε .
ἐνεγκάτω τις ἔνδοθεν τῶν ἰσχάδων τοῖς χοιριδίοισιν .
ἆρα τρώξονται ; 
βαβαί ,οἷον ῥοθιάζουσ᾽ ὦ πολυτίμηθ᾽ Ἡράκλεις .ποδαπὰ τὰ χοιρί᾽ ; ὡς Τραγασαῖα φαίνεται .
ἀλλ᾽ οὔτι πάσας κατέτραγον τὰς ἰσχάδας .
ἐγὼ γὰρ αὐτᾶν τάνδε μίαν ἀνειλόμαν .
νὴ τὸν Δἴ ἀστείω γε τὼ βοσκήματε ·
πόσου πρίωμαί σοι τὰ χοιρίδια ; 
τὸ μὲν ἅτερον τούτων σκορόδων τροπαλίδος ,τὸ δ᾽ ἅτερον ,αἰ λῇς ,χοίνικος μόνας ἁλῶν .
ὠνήσομαί σοι ·
περίμεν᾽ αὐτοῦ .
ταῦτα δή .
Ἑρμᾶ ᾽ μπολαῖε τὰν γυναῖκα τὰν ἐμὰν οὕτω μ᾽ ἀποδόσθαι τάν τ᾽ ἐμωυτῶ τ᾽ ἐμωυτῶ ματέρα .
ὦνθρωπε ποδαπός ; 
χοιροπώλας Μεγαρικός .
τὰ χοιρίδια τοίνυν ἐγὼ φανῶ ταδὶ πολέμια καὶ σέ .
κλάων μεγαριεῖς .
οὐκ ἀφήσεις τὸν σάκον ; 
Δικαιόπολι Δικαιόπολι φαντάδδομαι .
ὑπὸ τοῦ ; 
τίς ὁ φαίνων σ᾽ ἐστίν ; 
ἁγορανόμοι ,τοὺς συκοφάντας οὐ θύραζ᾽ ἐξείρξετε ; τί δὴ μαθὼν φαίνεις ἄνευ θρυαλλίδος ; 
οὐ γὰρ φανῶ τοὺς πολεμίους ; 
κλάων γε σύ ,εἰ μὴ ᾽ τέρωσε συκοφαντήσεις τρέχων .
οἷον τὸ κακὸν ἐν ταῖς Ἀθάναις τοῦτ᾽ ἔνι .
θάρρει Μεγαρίκ᾽ ·
ἀλλ᾽ ἧς τὰ χοιρίδι᾽ ἀπέδου τιμῆς ,λαβὲ ταυτὶ τὰ σκόροδα καὶ τοὺς ἅλας ,καὶ χαῖρε πόλλ᾽ .ἀλλ᾽ ἁμὶν οὐκ ἐπιχώριον .πολυπραγμοσύνη νυν ἐς κεφαλὴν τράποιτ᾽ ἐμοί .ὦ χοιρίδια πειρῆσθε κἄνις τῶ πατρὸς παίειν ἐφ᾽ ἁλὶ τὰν μᾶδδαν ,αἴκα τις διδῷ .
εὐδαιμονεῖ γ᾽ ἅνθρωπος .
οὐκ ἤκουσας οἷ προβαίνει τὸ πρᾶγμα τοῦ βουλεύματος ; 
καρπώσεται γὰρ ἁνὴρ ἐν τἀγορᾷ καθήμενος ·
κἂν εἰσίῃ τις Κτησίας ἢ συκοφάντης ἄλλος ,οἰμώζων καθεδεῖται ·
οὐδ᾽ ἄλλος ἀνθρώπων ὑποψωνῶν σε πημανεῖ τι ,οὐδ᾽ ἐξομόρξεται Πρέπις τὴν εὐρυπρωκτίαν σοι ,οὐδ᾽ ὠστιεῖ Κλεωνύμῳ ·
χλαῖναν δ᾽ ἔχων φανὴν δίει κοὐ ξυντυχών σ᾽ Ὑπέρβολος δικῶν ἀναπλήσει ·
οὐδ᾽ ἐντυχὼν ἐν τἀγορᾷ πρόσεισί σοι βαδίζων Κρατῖνος ἀεὶ κεκαρμένος μοιχὸν μιᾷ μαχαίρᾳ ,ὁ περιπόνηρος Ἀρτέμων ,ὁ ταχὺς ἄγαν τὴν μουσικήν ,ὄζων κακὸν τῶν μασχαλῶν πατρὸς Τραγασαίου ·
οὐδ᾽ αὖθις αὖ σε σκώψεται Παύσων ὁ παμπόνηρος Λυσίστρατός τ᾽ ἐν τἀγορᾷ ,Χολαργέων ὄνειδος ,ὁ περιαλουργὸς τοῖς κακοῖς ,ῥιγῶν τε καὶ πεινῶν ἀεὶ πλεῖν ἢ τριάκονθ᾽ ἡμέρας τοῦ μηνὸς ἑκάστου .
ἴττω Ἡρακλῆς ἔκαμόν γα τὰν τύλαν κακῶς ·
κατάθου τὺ τὰν γλάχων᾽ ἀτρέμας Ἰσμηνία ·
ὑμὲς δ᾽ ὅσοι Θείβαθεν αὐληταὶ πάρα τοῖς ὀστίνοις φυσῆτε τὸν πρωκτὸν κυνός .
παῦ᾽ ἐς κόρακας .
οἱ σφῆκες οὐκ ἀπὸ τῶν θυρῶν ; 
πόθεν προσέπτονθ᾽ οἱ κακῶς ἀπολούμενοι ἐπὶ τὴν θύραν μοι Χαιριδῆς βομβαύλιοι ; 
νεὶ τὸν Ἰόλαον ἐπεχαρίττα γ᾽ ὦ ξένε ·
Θείβαθε γὰρ φυσᾶντες ἐξόπισθέ μου τἄνθια τᾶς γλάχωνος ἀπέκιξαν χαμαί .
ἀλλ᾽ εἴ τι βούλει ,πρίασο τῶν ἐγὼ φέρω τῶν ὀρταλίχων ἢ τῶν τετραπτερυλλίδων .
ὦ χαῖρε κολλικοφάγε Βοιωτίδιον .
τί φέρεις ; 
ὅσ᾽ ἐστὶν ἀγαθὰ Βοιωτοῖς ἁπλῶς ,ὀρίγανον γλαχὼ ψιάθως θρυαλλίδας νάσσας κολοιὼς ἀτταγᾶς φαλαρίδας τροχίλως κολύμβως .
ὡσπερεὶ χειμὼν ἄρα ὀρνιθίας ἐς τὴν ἀγορὰν ἐλήλυθας .
καὶ μὰν φέρω χᾶνας λαγὼς ἀλώπεκας σκάλοπας ἐχίνως αἰελούρως πικτίδας ἰκτῖδας ἐνύδρως ἐγχέλεις Κωπαΐδας .
ὦ τερπνότατον σὺ τέμαχος ἀνθρώποις φέρων ,δός μοι προσειπεῖν ,εἰ φέρεις ,τὰς ἐγχέλεις .
πρέσβειρα πεντήκοντα Κωπᾴδων κορᾶν ,ἔκβαθι τῶδε κἠπιχάριτται τῷ ξένῳ .
ὦ φιλτάτη σὺ καὶ πάλαι ποθουμένη ,ἦλθες ποθεινὴ μὲν τρυγῳδικοῖς χοροῖς ,φίλη δὲ Μορύχῳ .
δμῶες ἐξενέγκατε τὴν ἐσχάραν μοι δεῦρο καὶ τὴν ῥιπίδα .
σκέψασθε παῖδες τὴν ἀρίστην ἔγχελυν ,ἥκουσαν ἕκτῳ μόλις ἔτει ποθουμένην ·
προσείπατ᾽ αὐτὴν ὦ τέκν᾽ ·
ἄνθρακας δ᾽ ἐγὼ ὑμῖν παρέξω τῆσδε τῆς ξένης χάριν .
ἀλλ᾽ ἔσφερ᾽ αὐτήν ·
μηδὲ γὰρ θανών ποτε σοῦ χωρὶς εἴην ἐντετευτλανωμένης .
ἐμοὶ δὲ τιμὰ τᾶσδε πᾷ γενήσεται ; 
ἀγορᾶς τέλος ταύτην γέ που δώσεις ἐμοί ·
ἀλλ᾽ εἴ τι πωλεῖς τῶνδε τῶν ἄλλων λέγε .
ἰώγα ταῦτα πάντα .
φέρε πόσου λέγεις ; 
ἢ φορτί᾽ ἕτερ᾽ ἐνθένδ᾽ ἐκεῖσ᾽ ἄξεις ἰών ; 
ὅ τι γ᾽ ἔστ᾽ Ἀθάναις ,ἐν Βοιωτοῖσιν δὲ μή .
ἀφύας ἄρ᾽ ἄξεις πριάμενος Φαληρικὰς ἢ κέραμον .
ἀφύας ἢ κέραμον ; 
ἀλλ᾽ ἔντ᾽ ἐκεῖ ·
ἀλλ᾽ ὅ τι παρ᾽ ἁμῖν μή ᾽ στι ,τᾷδε δ᾽ αὖ πολύ .
ἐγᾦδα τοίνυν ·
συκοφάντην ἔξαγε ,ὥσπερ κέραμον ἐνδησάμενος .
νεὶ τὼ θιὼ λάβοιμι μέντἂν κέρδος ἀγαγὼν καὶ πολύ ,ᾇπερ πίθακον ἀλιτρίας πολλᾶς πλέων .καὶ μὴν ὁδὶ Νίκαρχος ἔρχεται φανῶν .μικκός γα μᾶκος οὗτος .
ἀλλ᾽ ἅπαν κακόν .
ταυτὶ τίνος τὰ φορτί᾽ ἐστί ; 
τῶδ᾽ ἐμὰ Θείβαθεν ,ἴττω Δεύς .
ἐγὼ τοίνυν ὁδὶ φαίνω πολέμια ταῦτα .
τί δὲ κακὸν παθὼν ὀρναπετίοισι πόλεμον ἤρα καί μάχαν ; 
καὶ σέ γε φανῶ πρὸς τοῖσδε .
τί ἀδικείμενος ; 
ἐγὼ φράσω σοι τῶν περιεστώτων χάριν ·
ἐκ τῶν πολεμίων γ᾽ εἰσάγεις θρυαλλίδας .
ἔπειτα φαίνεις δῆτα διὰ θρυαλλίδα ; 
αὕτη γὰρ ἐμπρήσειεν ἂν τὸ νεώριον .
νεώριον θρυαλλίς ; οἶμαι ·
τίνι τρόπῳ ; 
ἐνθεὶς ἂν ἐς τίφην ἀνὴρ Βοιώτιος ἅψας ἄν ἐσπέμψειεν ἐς τὸ νεώριον δι᾽ ὑδρορρόας ,βορέαν ἐπιτηρήσας μέγαν .κεἴπερ λάβοιτο τῶν νεῶν τὸ πῦρ ἅπαξ ,σελαγοῖντ᾽ ἂν εὐθύς .ὦ κάκιστ᾽ ἀπολούμενε ,σελαγοῖντ᾽ ἂν ὑπὸ τίφης τε καὶ θρυαλλίδος ; μαρτύρομαι .ξυλλάμβαν᾽ αὐτοῦ τὸ στόμα ·
δός μοι φορυτόν ,ἵν᾽ αὐτὸν ἐνδήσας φέρω ὥσπερ κέραμον ἵνα μὴ καταγῇ φερόμενος .
ἔνδησον ὦ βέλτιστε τῷ ξένῳ καλῶς τὴν ἐμπολὴν οὕτως ὅπως ἂν μὴ θέρων κατάξῃ .ἐμοὶ μελήσει ταῦτ᾽ ,ἐπεί τοι καὶ ψοφεῖ λάλον τι καὶ πυρορραγὲς κἄλλως θεοῖσιν ἐχθρόν .
τί χρήσεταί ποτ᾽ αὐτῷ ; 
πάγχρηστον ἄγγος ἔσται ,κρατὴρ κακῶν ,τριπτὴρ δικῶν ,φαίνειν ὑπευθύνους λυχνοῦχος καὶ κύλιξ - καὶ πράγματ᾽ ἐγκυκᾶσθαι .πῶς δ᾽ ἂν πεποιθοίη τις ἀγγείῳ τοιούτῳ χρώμενος κατ᾽ οἰκίαν τοσόνδ᾽ ἀεὶ ψοφοῦντι ; 
ἰσχυρόν ἐστιν ὦγάθ᾽ ,ὥστ᾽ οὐκ ἂν καταγείη ποτ᾽ ,εἴπερ ἐκ ποδῶν κατωκάρα κρέμαιτο .
ἤδη καλῶς ἔχει σοι .
μέλλω γά τοι θερίδδειν .
ἀλλ᾽ ὦ ξένων βέλτιστε συνθέριζε καὶ τοῦτον λαβὼν πρόσβαλλ᾽ ὅποι βούλει φέρων πρὸς πάντα συκοφάντην .μόλις γ᾽ ἐνέδησα τὸν κακῶς ἀπολούμενον .αἴρου λαβὼν τὸν κέραμον ὦ Βοιώτιε .ὑπόκυπτε τὰν τύλαν ἰὼν Ἰσμήνιχε .
χὤπως κατοίσεις αὐτὸν εὐλαβούμενος .
πάντως μὲν οἴσεις οὐδὲν ὑγιές ,ἀλλ᾽ ὅμως ·κἂν τοῦτο κερδήνῃς ἄγων τὸ φορτίον ,εὐδαιμονήσεις συκοφαντῶν γ᾽ οὕνεκα .
Δικαιόπολι .
τίς ἔστι ; 
τί με βωστρεῖς ; ὅ τι ; 
ἐκέλευε Λάμαχός σε ταυτησὶ δραχμῆς ἐς τοὺς Χοᾶς αὑτῷ μεταδοῦναι τῶν κιχλῶν ,τριῶν δραχμῶν δ᾽ ἐκέλευε Κωπᾷδ᾽ ἔγχελυν .
ὁ ποῖος οὗτος Λάμαχος τὴν ἔγχελυν ; 
ὁ δεινός ,ὁ ταλαύρινος ,ὃς τὴν Γοργόνα πάλλει κραδαίνων τρισὶ κατάσκιος λόφοις .
οὐκ ἂν μὰ Δί᾽ εἰ δοίη γέ μοι τὴν ἀσπίδα ·ἀλλ᾽ ἐπὶ ταρίχει τοὺς λόφους κραδαινέτω ·ἢν δ᾽ ἀπολιγαίνῃ ,τοὺς ἀγορανόμους καλῶ .ἐγὼ δ᾽ ἐμαυτῷ τόδε λαβὼν τὸ φορτίον εἴσειμ᾽ ὑπαὶ πτερύγων κιχλᾶν καὶ κοψίχων .εἶδες ὦ εἶδες ὦ πᾶσα πόλι τὸν φρόνιμον ἄνδρα τὸν ὑπέρσοφον ,οἷ᾽ ἔχει σπεισάμενος ἐμπορικὰ χρήματα διεμπολᾶν ,ὧν τὰ μὲν ἐν οἰκίᾳ χρήσιμα ,τὰ δ᾽ αὖ πρέπει χλιαρὰ κατεσθίειν .
αὐτόματα πάντ᾽ ἀγαθὰ τῷδέ γε πορίζεται .
οὐδέποτ᾽ ἐγὼ Πόλεμον οἴκαδ᾽ ὑποδέξομαι ,οὐδὲ παρ᾽ ἐμοί ποτε τὸν Ἁρμόδιον ᾁσεται ξυγκατακλινείς ,ὅτι παροινικὸς ἀνὴρ ἔφυ ,ὅστις ἐπὶ πάντ᾽ ἀγάθ᾽ ἔχοντας ἐπικωμάσας ἠργάσατο πάντα κακά ,κἀνέτρεπε κἀξέχει κἀμάχετο καὶ προσέτι πολλὰ προκαλουμένου ᾽ πῖνε κατάκεισο λαβὲ τήνδε φιλοτησίαν ᾽ τὰς χάρακας ἧπτε πολὺ μᾶλλον ἐν τῷ πυρί ,ἐξέχει θ᾽ ἡμῶν βίᾳ τὸν οἶνον ἐκ τῶν ἀμπέλων .οὑτοσὶ δ᾽ ἐπτέρωταί τ᾽ ἐπὶ τὸ δεῖπνον ἅμα καὶ μεγάλα δὴ φρονεῖ ,τοῦ βίου δ᾽ ἐξέβαλε δεῖγμα τάδε τὰ πτερὰ πρὸ τῶν θυρῶν .ὦ Κύπριδι τῇ καλῇ καὶ Χάρισι ταῖς φίλαις ξύντροφε Διαλλαγή ,ὡς 
ἢ πάνυ γερόντιον ἴσως νενόμικάς με σύ ; 
ἀλλά σε λαβὼν τρία δοκῶ γ᾽ ἂν ἔτι προσβαλεῖν ·πρῶτα μὲν ἂν ἀμπελίδος ὄρχον ἐλάσαι μακρόν ,εἶτα παρὰ τόνδε νέα μοσχίδια συκίδων ,καὶ τὸ τρίτον ἡμερίδος ὄρχον ,ὁ γέρων ὁδί ,καὶ περὶ τὸ χωρίον ἐλᾷδας ἅπαν ἐν κύκλῳ ,ὥστ᾽ ἀλείφεσθαί σ᾽ ἀπ᾽ αὐτῶν κἀμὲ ταῖς νουμηνίαις .
ἀκούετε λεῴ ·
κατὰ τὰ πάτρια τοὺς Χοᾶς πίνειν ὑπὸ τῆς σάλπιγγος ·
ὃς δ᾽ ἂν ἐκπίῃ πρώτιστος ,ἀσκὸν Κτησιφῶντος λήψεται .
ὦ παῖδες ὦ γυναῖκες οὐκ ἠκούσατε ; 
τί δρᾶτε ; 
τοῦ κήρυκος οὐκ ἀκούετε ; 
ἀναβράττετ᾽ ἐξοπτᾶτε τρέπετ᾽ ἀφέλκετε τὰ λαγῷα ταχέως ,τοὺς στεφάνους ἀνείρετε .φέρε τοὺς ὀβελίσκους ,ἵν᾽ ἀναπείρω τὰς κίχλας .ζηλῶ σε τῆς εὐβουλίας ,μᾶλλον δὲ τῆς εὐωχίας ἄνθρωπε τῆς παρούσης .τί δῆτ᾽ ἐπειδὰν τὰς κίχλας ὀπτωμένας ἴδητε ; οἶμαί σε καὶ τοῦτ᾽ εὖ λέγειν .
τὸ πῦρ ὑποσκάλευε .
ἤκουσας ὡς μαγειρικῶς κομψῶς τε καὶ δειπνητικῶς αὑτῷ διακονεῖται ; 
οἴμοι τάλας .ὦ Ἡράκλεις τίς οὑτοσί ; 
ἀνὴρ κακοδαίμων .
κατὰ σεαυτόν νυν τρέπου .
ὦ φίλτατε ,σπονδαὶ γάρ εἰσι σοὶ μόνῳ ,μέτρησον εἰρήνης τί μοι ,κἂν πέντ᾽ ἔτη .
τί δ᾽ ἔπαθες ; 
ἐπετρίβην ἀπολέσας τὼ βόε .
πόθεν ; 
ἀπὸ Φυλῆς ἔλαβον οἱ Βοιώτιοι .
ὦ τρισκακόδαιμον εἶτα λευκὸν ἀμπέχει ; 
καὶ ταῦτα μέντοι νὴ Δἴ ὥπερ μ᾽ ἐτρεφέτην ἐν πᾶσι βολίτοις .
εἶτα νυνὶ τοῦ δέει ; 
ἀπόλωλα τὠφθαλμὼ δακρύων τὼ βόε .
ἀλλ᾽ εἴ τι κήδει Δερκέτου Φυλασίου ,ὑπάλειψον εἰρήνῃ με τὠφθαλμὼ ταχύ .
ἀλλ᾽ ὦ πόνηρ᾽ οὐ δημοσιεύων τυγχάνω .
ἴθ᾽ ἀντιβολῶ σ᾽ ,ἤν πως κομίσωμαι τὼ βόε .οὐκ ἔστιν ,ἀλλὰ κλᾶε πρὸς τοὺς Πιττάλου .σὺ δ᾽ ἀλλά μοι σταλαγμὸν εἰρήνης ἕνα ἐς τὸν καλαμίσκον ἐνστάλαξον τουτονί .
οὐδ᾽ ἂν στριβιλικίγξ ·
ἀλλ᾽ ἀπιὼν οἴμωζέ ποι .οἴμοι κακοδαίμων τοῖν γεωργοῖν βοιδίοιν .ἁνὴρ ἀνηύρηκέν τι ταῖς σπονδαῖσιν ἡδύ ,κοὐκ ἔοικεν οὐδενὶ μεταδώσειν .κατάχει σὺ τῆς χορδῆς τὸ μέλι ,τὰς σηπίας στάθευε .
ἤκουσας ὀρθιασμάτων ; 
ὀπτᾶτε τἀγχέλεια .
ἀποκτενεῖς λιμῷ ᾽ μὲ καὶ τοὺς γείτονας κνίσῃ τε καὶ φωνῇ τοιαῦτα λάσκων .
ὀπτᾶτε ταυτὶ καὶ καλῶς ξανθίζετε .
Δικαιόπολι .
τίς οὑτοσί ; τίς οὑτοσί ; 
ἔπεμψέ τίς σοι νυμφίος ταυτὶ κρέα ἐκ τῶν γάμων .
καλῶς γε ποιῶν ὅστις ἦν .
ἐκέλευε δ᾽ ἐγχέαι σε τῶν κρεῶν χάριν ,ἵνα μὴ στρατεύοιτ᾽ ἀλλὰ βινοίη μένων ,ἐς τὸν ἀλάβαστον κύαθον εἰρήνης ἕνα .
ἀπόφερ᾽ ἀπόφερε τὰ κρέα καὶ μή μοι δίδου ,ὡς οὐκ ἂν ἐγχέαιμι μυρίων δραχμῶν .
ἀλλ᾽ αὑτηὶ τίς ἔστιν ; 
ἡ νυμφεύτρια δεῖται παρὰ τῆς νύμφης τι σοὶ λέξαι μόνῳ .
φέρε δὴ τί σὺ λέγεις ; 
ὡς γέλοιον ὦ θεοὶ τὸ δέημα τῆς νύμφης ὃ δεῖταί μου σφόδρα ,ὅπως ἂν οἰκουρῇ τὸ πέος τοῦ νυμφίου .φέρε δεῦρο τὰς σπονδάς ,ἵν᾽ αὐτῇ δῶ μόνῃ ,ὁτιὴ γυνή ᾽ στι τοῦ πολέμου τ᾽ οὐκ αἰτία .
ὕπεχ᾽ ὧδε δεῦρο τοὐξάλειπτρον ὦ γύναι .
τοῦτο τῇ νύμφῃ φράσον ,ὅταν στρατιώτας καταλέγωσι ,τουτῳὶ νύκτωρ ἀλειφέτω τὸ πέος τοῦ νυμφίου .
ἀπόφερε τὰς σπονδάς .
φέρε τὴν οἰνήρυσιν ,ἵν᾽ οἶνον ἐγχέω λαβὼν ἐς τοὺς Χοᾶς .
καὶ μὴν ὁδί τις τὰς ὀφρῦς ἀνεσπακὼς ·
ὥσπερ τι δεινὸν ἀγγελῶν ἐπείγεται .
ἰὼ πόνοι τε καὶ μάχαι καὶ Λάμαχοι .
τίς ἀμφὶ χαλκοφάλαρα δώματα κτυπεῖ ; 
ἰέναι σ᾽ ἐκέλευον οἱ στρατηγοὶ τήμερον ταχέως λαβόντα τοὺς λόχους καὶ τοὺς λόφους ·κἄπειτα τηρεῖν νειφόμενον τὰς ἐσβολάς .
ὑπὸ τοὺς Χοᾶς γὰρ καὶ Χύτρους αὐτοῖσί τις ἤγγειλε λῃστὰς ἐμβαλεῖν Βοιωτίους .
ἰὼ στρατηγοὶ πλείονες ἢ βελτίονες .
οὐ δεινὰ μὴ ᾽ ξεῖναί με μηδ᾽ ἑορτάσαι ; 
ἰὼ στράτευμα πολεμολαμαχαϊκόν .
οἴμοι κακοδαίμων καταγελᾷς ἤδη σύ μου .
βούλει μάχεσθαι Γηρυόνῃ τετραπτίλῳ ; 
αἰαῖ οἵαν ὁ κῆρυξ ἀγγελίαν ἤγγειλέ μοι .
αἰαῖ τίνα δ᾽ αὖ μοι προστρέχει τις ἀγγελῶν ; 
Δικαιόπολι .
τί ἔστιν ; 
ἐπὶ δεῖπνον ταχὺ βάδιζε τὴν κίστην λαβὼν καὶ τὸν χοᾶ .
ὁ τοῦ Διονύσου γάρ σ᾽ ἱερεὺς μεταπέμπεται .
ἀλλ᾽ ἐγκόνει ·δειπνεῖν κατακωλύεις πάλαι .τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾽ ἐστὶν παρεσκευασμένα ,κλῖναι τράπεζαι προσκεφάλαια στρώματα στέφανοι μύρον τραγήμαθ᾽ ,αἱ πόρναι πάρα ,ἄμυλοι πλακοῦντες σησαμοῦντες ἴτρια ,ὀρχηστρίδες ,τὰ φίλταθ᾽ Ἁρμοδίου ,καλαί .
ἀλλ᾽ ὡς τάχιστα σπεῦδε .
κακοδαίμων ἐγώ .
καὶ γὰρ σὺ μεγάλην ἐπεγράφου τὴν Γοργόνα .
σύγκλῃε ,καὶ δεῖπνόν τις ἐνσκευαζέτω .
παῖ παῖ φέρ᾽ ἔξω δεῦρο τὸν γυλιὸν ἐμοί .παῖ παῖ φέρ᾽ ἔξω δεῦρο τὴν κίστην ἐμοί .ἅλας θυμίτας οἶσε παῖ καὶ κρόμμυα .
ἐμοὶ δὲ τεμάχη ·
κρομμύοις γὰρ ἄχθομαι .
θρῖον ταρίχους οἶσε δεῦρο παῖ σαπροῦ .
κἀμοὶ σὺ δημοῦ θρῖον ·
ὀπρήσω δ᾽ ἐκεῖ .
ἔνεγκε δεῦρο τὼ πτερὼ τὼ κ᾽ τοῦ κράνους .
ἐμοὶ δὲ τὰς φάττας γε φέρε καὶ τὰς κίχλας .
καλόν γε καὶ λευκὸν τὸ τῆς στρούθου πτερόν .
καλόν γε καὶ ξανθὸν τὸ τῆς φάττης κρέας .
ὦνθρωπε παῦσαι καταγελῶν μου τῶν ὅπλων .ὦνθρωπε βούλει μὴ βλέπειν ἐς τὰς κίχλας ; τὸ λοφεῖον ἐξένεγκε τῶν τριῶν λόφων .κἀμοὶ λεκάνιον τῶν λαγῴων δὸς κρεῶν .ἀλλ᾽ ἢ τριχόβρωτες τοὺς λόφους που κατέφαγον .ἀλλ᾽ ἤ πρὸ δείπνου τὴν μίμαρκυν κατέδομαι .ὦνθρωπε βούλει μὴ προσαγορεύειν ἐμέ ; οὐκ ἀλλ᾽ ἐγὼ χὠ παῖς ἐρίζομεν πάλαι .
βούλει περιδόσθαι κἀπιτρέψαι Λαμάχῳ ,πότερον ἀκρίδες ἥδιόν ἐστιν ἤ κίχλαι ; 
οἴμ᾽ ὡς ὑβρίζεις .
τὰς ἀκρίδας κρίνει πολύ .
παῖ παῖ καθελών μοι τὸ δόρυ δεῦρ᾽ ἔξω φέρε .παῖ παῖ σὺ δ᾽ ἀφελὼν δεῦρο τὴν χορδὴν φέρε .
φέρε τοῦ δόρατος ἀφελκύσωμαι τοὔλυτρον .
ἔχ᾽ ,ἀντέχου παῖ .
καὶ σὺ παῖ τοῦδ᾽ ἀντέχου .τοὺς κιλλίβαντας οἶσε παῖ τῆς ἀσπίδος .καὶ τῆς ἐμῆς τοὺς κριβανίτας ἔκφερε .φέρε δεῦρο γοργόνωτον ἀσπίδος κύκλον .κἀμοὶ πλακοῦντος τυρόνωτον δὸς κύκλον .ταῦτ᾽ οὐ κατάγελώς ἐστιν ἀνθρώποις πλατύς ; ταῦτ᾽ οὐ πλακοῦς δῆτ᾽ ἐστὶν ἀνθρώποις γλυκύς ; κατάχει σὺ παῖ τοὔλαιον .ἐν τῷ χαλκίῳ ἐνορῶ γέροντα δειλίας φευξούμενον .κατάχει σὺ τὸ μέλι .
κἀνθάδ᾽ ἔνδηλος γέρων κλάειν κελεύων Λάμαχον τὸν Γοργάσου .
φέρε δεῦρο παῖ θώρακα πολεμιστήριον .ἔξαιρε παῖ θώρακα κἀμοὶ τὸν χοᾶ .
ἐν τῷδε πρὸς τοὺς πολεμίους θωρήξομαι .
ἐν τῷδε πρὸς τοὺς συμπότας θωρήξομαι .
τὰ στρώματ᾽ ὦ παῖ δῆσον ἐκ τῆς ἀσπίδος .
τὸ δεῖπνον ὦ παῖ δῆσον ἐκ τῆς κιστίδος .
ἐγὼ δὲ θοἰμάτιον λαβὼν ἐξέρχομαι .
τὴν ἀσπίδ᾽ αἴρου καὶ βάδιζ᾽ ὦ παῖ λαβών .
νείφει .
βαβαιάξ ·
χειμέρια τὰ πράγματα .
αἴρου τὸ δεῖπνον ·συμποτικὰ τὰ πράγματα .
ἴτε δὴ χαίροντες ἐπὶ στρατιάν .
τῷ μὲν πίνειν στεφανωσαμένῳ ,σοὶ δὲ ῥιγῶν καὶ προφυλάττειν ,τῷ δὲ καθεύδειν μετὰ παιδίσκης ὡραιοτάτης ,ἀνατριβομένῳ τε τὸ δεῖνα .
Ἀντίμαχον τὸν ψακάδος ̣ τὸν ξυγγραφῆ ̣ τὸν μελέων ποιητήν ,ὡς μὲν ἁπλῷ ,κακῶς ἐξολέσειεν ὁ Ζεύς ·ὅς γ᾽ ἐμὲ τὸν τλήμονα Λήναια χορηγῶν ἀπέλυσ᾽ ἄδειπνον .ὃν ἔτ᾽ ἐπίδοιμι τευθίδος δεόμενον ,ἡ δ᾽ ὠπτημένη σίζουσα πάραλος ἐπὶ τραπέζῃ κειμένη ὀκέλλοι ·
κᾆτα μέλλοντος λαβεῖν αὐτοῦ κύων ἁρπάσασα φεύγοι .
τοῦτο μὲν αὐτῷ κακὸν ἕν ,κᾆθ᾽ ἕτερον νυκτερινὸν γένοιτο .
ἠπιαλῶν γὰρ οἴκαδ᾽ ἐξ ἱππασίας βαδίζων ,εἶτα κατάξειέ τις αὐτοῦ μεθύων τῆς κεφαλῆς Ὀρέστης μαινόμενος ·
ἐπᾴξειεν δ᾽ ἔχων τὸν μάρμαρον ,κἄπειθ᾽ ἁμαρτὼν βάλοι Κρατῖνον .
ὦ δμῶες οἳ κατ᾽ οἶκόν ἐστε Λαμάχου ,ὕδωρ ὕδωρ ἐν χυτριδίῳ θερμαίνετε ·
ὀθόνια ,κηρωτὴν παρασκευάζετε ,ἔρι᾽ οἰσυπηρά ,λαμπάδιον περὶ τὸ σφυρόν .
ἁνὴρ τέτρωται χάρακι διαπηδῶν τάφρον ,καὶ τὸ σφυρὸν παλίνορρον ἐξεκόκκισεν ,καὶ τῆς κεφαλῆς κατέαγε περὶ λίθῳ πεσών ,καὶ Γοργόν᾽ ἐξήγειρεν ἐκ τῆς ἀσπίδος .
πτίλον δὲ τὸ μέγα κομπολακύθου πεσὸν πρὸς ταῖς πέτραισι ,δεινὸν ἐξηύδα μέλος ·
᾽ ὦ κλεινὸν ὄμμα νῦν πανύστατόν σ᾽ ἰδὼν λείπω φάος γε τοὐμόν ,οὐκέτ᾽ εἰμ᾽ ἐγώ .
᾽ τοσαῦτα λέξας εἰς ὑδρορρόαν πεσὼν ἀνίσταταί τε καὶ ξυναντᾷ δραπέταις λῃστὰς ἐλαύνων καὶ κατασπέρχων δορί .
ὁδὶ δὲ καὐτός ·ἀλλ᾽ ἄνοιγε τὴν θύραν .
ἀτταταῖ ἀτταταῖ στυγερὰ τάδε γε κρυερὰ πάθεα ·
τάλας ἐγώ .
διόλλυμαι δορὸς ὑπὸ πολεμίου τυπείς .
ἐκεῖνο δ᾽ οὖν αἰακτὸν ἂν γένοιτο ,Δικαιόπολις εἴ μ᾽ ἴδοι τετρωμένον κᾆτ᾽ ἐγχάνοι ταῖς ἐμαῖς τύχαισιν .ἀτταταῖ ἀτταταῖ τῶν τιτθίων ,ὡς σκληρὰ καὶ κυδώνια .φιλήσατόν με μαλθακῶς ὦ χρυσίω τὸ περιπεταστὸν κἀπιμανδαλωτόν .τὸν γὰρ χοᾶ πρῶτος ἐκπέπωκα .ὦ συμφορὰ τάλαινα τῶν ἐμῶν κακῶν .ἰὼ ἰὼ τραυμάτων ἐπωδύνων .ἰὴ ἰὴ χαῖρε Λαμαχίππιον .στυγερὸς ἐγώ .
τί με σὺ κυνεῖς ; 
τί με σὺ δάκνεις ; 
τάλας ἐγὼ ξυμβολῆς βαρείας .τοῖς Χουσὶ γάρ τις ξυμβολὰς ἐπράττετο ; ἰὼ ἰὼ Παιὰν Παιάν .ἀλλ᾽ οὐχὶ νυνὶ τήμερον Παιώνια .
λάβεσθέ μου λάβεσθε τοῦ σκέλους παπαῖ ,προσλάβεσθ᾽ ὦ φίλοι .
ἐμοῦ δέ γε σφὼ τοῦ πέους ἄμφω μέσου προσλάβεσθ᾽ ὦ φίλαι .εἰλιγγιῶ κάρα λίθῳ πεπληγμένος καὶ σκοτοδινιῶ .κἀγὼ καθεύδειν βούλομαι καὶ στύομαι καὶ σκοτοβινιῶ θύραζέ μ᾽ ἐξενέγκατ᾽ ἐς τοῦ Πιττάλου παιωνίαισι χερσίν .
ὡς τοὺς κριτάς με φέρετε ·
ποῦ ᾽ στιν ὁ βασιλεύς ; 
ἀπόδοτέ μοι τὸν ἀσκόν .
λόγχη τις ἐμπέπηγέ μοι δι᾽ ὀστέων ὀδυρτά .
ὁρᾶτε τουτονὶ κενόν .
τήνελλα καλλίνικος .τήνελλα δῆτ᾽ ,εἴπερ καλεῖς γ᾽ ,ὦ πρέσβυ ,καλλίνικος .
καὶ πρός γ᾽ ἄκρατον ἐγχέας ἄμυστιν ἐξέλαψα .
τήνελλά νυν ὦ γεννάδα ·
χώρει λαβὼν τὸν ἀσκόν .
ἕπεσθέ νυν ᾁδοντες ὦ τήνελλα καλλίνικος .
ἀλλ᾽ ἑψόμεσθα σὴν χάριν τήνελλα καλλίνικος ᾁδοντες σὲ καὶ τὸν ἀσκόν .
ὀρθὴν κελεύεις ,ᾗ τὸ δένδρον φαίνεται ; διαρραγείης ·ἥδε δ᾽ αὖ κρώζει πάλιν .τί ὦ πόνηρ᾽ ἄνω κάτω πλανύττομεν ; ἀπολούμεθ᾽ ἄλλως τὴν ὁδὸν προφορουμένω .τὸ δ᾽ ἐμὲ κορώνῃ πειθόμενον τὸν ἄθλιον ὁδοῦ περιελθεῖν στάδια πλεῖν ἢ χίλια .
τὸ δ᾽ ἐμὲ κολοιῷ πειθόμενον τὸν δύσμορον ἀποσποδῆσαι τοὺς ὄνυχας τῶν δακτύλων .
ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὅπου γῆς ἐσμὲν οἶδ᾽ ἔγωγ᾽ ἔτι .
ἐντευθενὶ τὴν πατρίδ᾽ ἂν ἐξεύροις σύ που ; 
οὐδ᾽ ἂν μὰ Δία γ᾽ ἐντεῦθεν Ἐξηκεστίδης .
οἴμοι .
σὺ μὲν ὦ τᾶν τὴν ὁδὸν ταύτην ἴθι .
ἦ δεινὰ νὼ δέδρακεν οὑκ τῶν ὀρνέων ,ὁ πινακοπώλης φιλοκράτης μελαγχολῶν ,ὃς τώδ᾽ ἔφασκε νῷν φράσειν τὸν Τηρέα τὸν ἔποφ᾽ ὃς ὄρνις ἐγένετ᾽ ἐκ τῶν ὀρνέων ·κἀπέδοτο τὸν μὲν Θαρρελείδου τουτονὶ κολοιὸν ὀβολοῦ ,τηνδεδὶ τριωβόλου .τὼ δ᾽ οὐκ ἄρ᾽ ᾔστην οὐδὲν ἄλλο πλὴν δάκνειν .
καὶ νῦν τί κέχηνας ; 
ἔσθ᾽ ὅποι κατὰ τῶν πετρῶν ἡμᾶς ἔτ᾽ ἔξεις .
οὐ γάρ ἐστ᾽ ἐνταῦθά τις ὁδός .
οὐδ᾽ ἡ κορώνη τῆς ὁδοῦ τι λέγει πέρι ; 
οὐ ταὐτὰ κρώζει μὰ Δία νῦν τε καὶ τότε .
τί δὴ λέγει περὶ τῆς ὁδοῦ ; 
τί δ᾽ ἄλλο γ᾽ ἢ βρύκουσ᾽ ἀπέδεσθαί φησί μου τοὺς δακτύλους ; οὐ δεινὸν οὖν δῆτ᾽ ἐστὶν ἡμᾶς δεομένους ἐς κόρακας ἐλθεῖν καὶ παρεσκευασμένους ἔπειτα μὴ ᾽ ξευρεῖν δύνασθαι τὴν ὁδόν ; ἡμεῖς γάρ ,ὦνδρες οἱ παρόντες ἐν λόγῳ ,νόσον νοσοῦμεν τὴν ἐναντίαν Σάκᾳ ·ὁ μὲν γὰρ ὢν οὐκ ἀστὸς ἐσβιάζεται ,ἡμεῖς δὲ φυλῇ καὶ γένει τιμώμενοι ,ἀστοὶ μετ᾽ ἀστῶν ,οὐ σοβοῦντος οὐδενὸς ἀνεπτόμεσθ᾽ ἐκ τῆς πατρίδος ἀμφοῖν ποδοῖν ,αὐτὴν μὲν οὐ μισοῦντ᾽ ἐκείνην τὴν πόλιν τὸ μὴ οὐ μεγάλην εἶναι φύσει κεὐδαίμονα καὶ πᾶσι κοινὴν ἐναποτεῖσαι χρήματα .
οἱ μὲν γὰρ οὖν τέττιγες ἕνα μῆν᾽ ἢ δύο ἐπὶ τῶν κραδῶν ᾁδουσ᾽ ,Ἀθηναῖοι δ᾽ ἀεὶ ἐπὶ τῶν δικῶν ᾁδουσι πάντα τὸν βίον .
διὰ ταῦτα τόνδε τὸν βάδον βαδίζομεν ,κανοῦν δ᾽ ἔχοντε καὶ χύτραν καὶ μυρρίνας πλανώμεθα ζητοῦντε τόπον ἀπράγμονα ,ὅποι καθιδρυθέντε διαγενοίμεθ᾽ ἄν .ὁ δὲ στόλος νῷν ἐστι παρὰ τὸν Τηρέα τὸν ἔποπα ,παρ᾽ ἐκείνου πυθέσθαι δεομἐνω ,εἴ που τοιαύτην εἶδε πόλιν ᾗ ᾽ πέπτετο .
οὗτος .
τί ἔστιν ; 
ἡ κορώνη μοι πάλαι ἄνω τι φράζει .
χὠ κολοιὸς οὑτοσὶ ἄνω κέχηνεν ὡσπερεὶ δεικνύς τί μοι ,κοὐκ ἔσθ᾽ ὅπως οὐκ ἔστιν ἐνταῦθ᾽ ὄρνεα .
εἰσόμεθα δ᾽ αὐτίκ᾽ ,ἢν ποιήσωμεν ψόφον .
ἀλλ᾽ οἶσθ᾽ ὃ δρᾶσον ; 
τῷ σκέλει θένε τὴν πέτραν .
σὺ δὲ τῇ κεφαλῇ γ᾽ ,ἵν᾽ ᾖ διπλάσιος ὁ ψόφος .
σὺ δ᾽ οὖν λίθῳ κόψον λαβών .
πάνυ γ᾽ ,εἰ δοκεῖ .παῖ παῖ .
τί λέγεις οὗτος ; 
οὐκ ἀντὶ τοῦ παιδός σ᾽ ἐχρῆν ἐποποῖ καλεῖν ; 
ἐποποῖ .
ποιήσεις ἔτι με κόπτειν αὖθις αὖ .
ἐποποῖ .
τίνες οὗτοι ; 
τίς ὁ βοῶν τὸν δεσπότην ; 
Ἄπολλον ἀποτρόπαιε τοῦ χασμήματος .οἴμοι τάλας ὀρνιθοθήρα τουτωί .οὕτως τι δεινὸν οὐδὲ κάλλιον λέγειν .
ἀπολεῖσθον .
ἀλλ᾽ οὐκ ἐσμὲν ἀνθρώπω .
τί δαί ; 
Ὑποδεδιὼς ἔγωγε Διβυκὸν ὄρνεον .
οὐδὲν λέγεις .
καὶ μὴν ἐροῦ τὰ πρὸς ποδῶν .
ὁδὶ δὲ δὴ τίς ἐστιν ὄρνις ; 
οὐκ ἐρεῖς ; 
Ἐπικεχοδὼς ἔγωγε Φασιανικός .
ἀτὰρ σὺ τί θηρίον ποτ᾽ εἶ πρὸς τῶν θεῶν ; 
ὄρνις ἔγωγε δοῦλος .
ἡττήθης τινὸς ἀλεκτρυόνος ; 
οὐκ ἀλλ᾽ ὅτε περ ὁ δεσπότης ἔποψ ἐγένετο ,τότε γενέσθαι μ᾽ ηὔξατο ὄρνιν ,ἵν᾽ ἀκόλουθον διάκονόν τ᾽ ἔχῃ .
δεῖται γὰρ ὄρνις καὶ διακόνου τινός ; 
οὗτός γ᾽ ,ἅτ᾽ οἶμαι πρότερον ἄνθρωπός ποτ᾽ ὤν ,τοτὲ μὲν ἐρᾷ φαγεῖν ἀφύας Φαληρικάς ·
τρέχω ᾽ π᾽ ἀφύας λαβὼν ἐγὼ τὸ τρύβλιον .
ἔτνους δ᾽ ἐπιθυμεῖ ,δεῖ τορύνης καὶ χύτρας ·
τρέχω ᾽ πὶ τορύνην .
τροχίλος ὄρνις οὑτοσί .
τὸν δεσπότην ἡμῖν κάλεσον .
ἀλλ᾽ ἀρτίως νὴ τὸν Δία εὕδει καταφαγὼν μύρτα καὶ σέρφους τινάς .ὅμως ἐπέγειρον αὐτόν .οἶδα μὲν σαφῶς ὅτι ἀχθέσεται ,σφῷν δ᾽ αὐτὸν οὕνεκ᾽ ἐπεγερῶ .κακῶς σύ γ᾽ ἀπόλοι᾽ ,ὥς μ᾽ ἀπέκτεινας δέει .οἴμοι κακοδαίμων χὠ κολοιός μοἴχεται ὑπὸ τοῦ δέους .ὦ δειλότατον σὺ θηρίον ,δείσας ἀφῆκας τὸν κολοιόν ; εἰπέ μοι ,σὺ δὲ τὴν κορώνην οὐκ ἀφῆκας καταπεσών ; 
μὰ Δἴ οὐκ ἔγωγε .
ποῦ γάρ ἐστ᾽ ; 
ἀπέπτετο .
οὐκ ἆρ᾽ ἀφῆκας ; 
ὦγάθ᾽ ὡς ἀνδρεῖος εἶ .
ἄνοιγε τὴν ὕλην ,ἵν᾽ ἐξέλθω ποτέ .
ὦ Ἡράκλεις τουτὶ τί ποτ᾽ ἐστὶ τὸ θηρίον ; 
τίς ἡ πτέρωσις ; 
τίς ὁ τρόπος τῆς τριλοφίας ; 
τίνες εἰσί μ᾽ οἱ ζητοῦντες ; 
οἱ δώδεκα θεοὶ εἴξασιν ἐπιτρῖψαί σε .
μῶν με σκώπτετον ὁρῶντε τὴν πτέρωσιν ; 
ἦν γὰρ ὦ ξένοι ἄνθρωπος .
οὐ σοῦ καταγελῶμεν .
ἀλλὰ τοῦ ; 
τὸ ῥάμφος ἡμῖν σου γέλοιον φαίνεται .
τοιαῦτα μέντοι Σοφοκλέης λυμαίνεται ἐν ταῖς τραγῳδίαισιν ἐμὲ τὸν Τηρέα .
Τηρεὺς γὰρ εἶ σύ ; 
πότερον ὄρνις ἢ ταὧς ; 
ὄρνις ἔγωγε .
κᾆτά σοι ποῦ τὰ πτερά ; 
ἐξερρύηκε .
πότερον ὑπὸ νόσου τινός ; 
οὔκ ,ἀλλὰ τὸν χειμῶνα πάντα τὤρνεα πτερορρυεῖ τε καὖθις ἕτερα φύομεν .
ἀλλ᾽ εἴπατόν μοι σφὼ τίν᾽ ἐστόν ; 
νώ ; 
βροτώ .
ποδαπὼ τὸ γένος ; 
ὅθεν αἱ τριήρεις αἱ καλαί .
μῶν ἡλιαστά ; 
μἀλλὰ θατέρου τρόπου ,ἀπηλιαστά .
σπείρεται γὰρ τοῦτ᾽ ἐκεῖ τὸ σπέρμ᾽ ; 
ὀλίγον ζητῶν ἂν ἐξ ἀγροῦ λάβοις .
πράγους δὲ δὴ τοῦ δεομένω δεῦρ᾽ ἤλθετον ; 
σοὶ ξυγγενέσθαι βουλομένω .
τίνος πέρι ; 
ὅτι πρῶτα μὲν ἦσθ᾽ ἄνθρωπος ὥσπερ νὼ ποτέ ,κἀργύριον ὠφείλησας ὥσπερ νὼ ποτέ ,κοὐκ ἀποδιδοὺς ἔχαιρες ὥσπερ νὼ ποτέ ·
εἶτ᾽ αὖθις ὀρνίθων μεταλλάξας φύσιν καὶ γῆν ἐπέπτου καὶ θάλατταν ἐν κύκλῳ ,καὶ πάνθ᾽ ὅσαπερ ἄνθρωπος ὅσα τ᾽ ὄρνις φρονεῖς ·
ταῦτ οὖν ἱκέται νὼ πρὸς σὲ δεῦρ᾽ ἀφίγμεθα ,εἴ τινα πόλιν φράσειας ἡμῖν εὔερον ὥσπερ σισύραν ἐγκατακλινῆναι μαλθακήν .
ἔμειτα μείζω τῶν Κραναῶν ζητεῖς πόλιν ; 
μείζω μὲν οὐδέν ,προσφορωτέραν δὲ νῷν .
ἀριστοκρατεῖσθαι δῆλος εἶ ζητῶν .
ἐγώ ; 
ἥκιστα ·
καὶ γὰρ τὸν Σκελίου βδελύττομαι .
ποίαν τιν᾽ οὖν ἥδιστ᾽ ἂν οἰκοῖτ᾽ ἂν πόλιν ; 
ὅπου τὰ μέγιστα πράγματ᾽ εἴη τοιάδε ·
ἐπὶ τὴν θύραν μου πρῴ τις ἐλθὼν τῶν φίλων λέγοι ταδί ·᾽ πρὸς τοῦ Διὸς τοὐλυμπίου ὅπως παρέσει μοι καὶ σὺ καὶ τὰ παιδία λουσάμενα πρῴ ·μέλλω γὰρ ἑστιᾶν γάμους ·καὶ μηδαμῶς ἄλλως ποιήσῃς ·εἰ δὲ μή ,μή μοι τότε γ᾽ ἔλθῃς ,ὅταν ἐγὼ πράττω κακῶς .᾽ νὴ Δία ταλαιπώρων γε πραγμάτων ἐρᾷς .
τί δαὶ σύ ; 
τοιούτων ἐρῶ κἀγώ .
τίνων ; 
ὅπου ξυναντῶν μοι ταδί τις μέμψεται ὥσπερ ἀδικηθεὶς παιδὸς ὡραίου πατήρ ·
᾽ καλῶς γέ μου τὸν υἱὸν ὦ Στιλβωνίδη εὑρὼν ἀπιόντ᾽ ἀπὸ γυμνασίου λελουμένον οὐκ ἔκυσας ,οὐ προσεῖπας ,οὐ προσηγάγου ,οὐκ ὠρχιπέδισας ,ὢν ἐμοὶ πατρικὸς φίλος .᾽ ὦ δειλακρίων σὺ τῶν κακῶν οἵων ἐρᾷς .ἀτὰρ ἔστι γ᾽ ὁποίαν λέγετον εὐδαίμων πόλις παρὰ τὴν ἐρυθρὰν θάλατταν .οἴμοι μηδαμῶς ἡμῖν παρὰ τὴν θάλατταν ,ἵν᾽ ἀνακύψεται κλητῆρ᾽ ἄγουσ᾽ ἕωθεν ἡ Σαλαμινία .
Ἑλληνικὴν δὲ πόλιν ἔχεις ἡμῖν φράσαι ; 
τί οὐ τὸν Ἠλεῖον Λέπρεον οἰκίζετον ἐλθόνθ᾽ ; 
ὁτιὴ νὴ τοὺς θεοὺς ὅσ᾽ οὐκ ἰδὼν βδελύττομαι τὸν Λέπρεον ἀπὸ Μελανθίου .ἀλλ᾽ εἰσὶν ἕτεροι τῆς Λοκρίδος Ὀπούντιοι ,ἵνα χρὴ κατοικεῖν .
ἀλλ᾽ ἔγωγ᾽ Ὀπούντιος οὐκ ἂν γενοίμην ἐπὶ ταλάντῳ χρυσίου .
οὗτος δὲ δὴ τίς ἔσθ᾽ ὁ μετ᾽ ὀρνίθων βίος ; 
σὺ γὰρ οἶσθ᾽ ἀκριβῶς .
οὐκ ἄχαρις ἐς τὴν τριβήν ·
οὗ πρῶτα μὲν δεῖ ζῆν ἄνευ βαλλαντίου .
πολλήν γ᾽ ἀφεῖλες τοῦ βίου κιβδηλίαν .
νεμόμεσθα δ᾽ ἐν κήποις τὰ λευκὰ σήσαμα καὶ μύρτα καὶ μήκωνα καὶ σισύμβρια .
ὑμεῖς μὲν ἆρα ζῆτε νυμφίων βίον .
φεῦ φεῦ ·
ἦ μέγ᾽ ἐνορῶ βούλευμ᾽ ἐν ὀρνίθων γένει ,καὶ δύναμιν ἣ γένοιτ᾽ ἄν ,εἰ πίθοισθέ μοι .
τί σοι πιθώμεσθ᾽ ; 
ὅ τι πίθησθε ; 
πρῶτα μὲν μὴ περιπέτεσθε πανταχῇ κεχηνότες ·
ὡς τοῦτ᾽ ἄτιμον τοὔργον ἐστίν .
αὐτίκα ἐκεῖ παρ᾽ ἡμῖν τοὺς πετομένους ἢν ἔρῃ ,᾽ τίς ὄρνις οὗτος ;᾽ ὁ Τελέας ἐρεῖ ταδί ·᾽ ἅνθρωπος ὄρνις ἀστάθμητος πετόμενος ,ἀτέκμαρτος ,οὐδὲν οὐδέποτ᾽ ἐν ταὐτῷ μένων .᾽ νὴ τὸν Διόνυσον εὖ γε μωμᾷ ταυταγί .
τί ἂν οὖν ποιοῖμεν ; 
οἰκίσατε μίαν πόλιν .
ποίαν δ᾽ ἂν οἰκίσαιμεν ὄρνιθες πόλιν ; 
ἄληθες ; 
ὦ σκαιότατον εἰρηκὼς ἔπος ,βλέψον κάτω .
καὶ δὴ βλέπω .
βλέπε νῦν ἄνω .
βλέπω .
περίαγε τὸν τράχηλον .
νὴ Δία ἀπολαύσομαί τί γ᾽ ,εἰ διαστραφήσομαι .
εἶδές τι ; 
τὰς νεφέλας γε καὶ τὸν οὐρανόν .
οὐχ οὖτος οὖν δήπου ᾽ στὶν ὀρνίθων πόλος ; πόλος ; τίνα τρόπον ; 
ὥσπερ ἂν εἴποι τις τόπος .
ὅτι δὲ πολεῖται τοῦτο καὶ διέρχεται ἅπαντα διὰ τούτου ,καλεῖται νῦν πόλος .
ἢν δ᾽ οἰκίσητε τοῦτο καὶ φάρξηθ᾽ ἅπαξ ,ἐκ τοῦ πόλου τούτου κεκλήσεται πόλις .
ὥστ᾽ ἄρξετ᾽ ἀνθρώπων μὲν ὥσπερ παρνόπων ,τοὺς δ᾽ αὖ θεοὺς ἀπολεῖτε λιμῷ Μηλίῳ .
πῶς ; 
ἐν μέσῳ δήπουθεν ἀήρ ἐστι γῆς .
εἶθ᾽ ὥσπερ ἡμεῖς ,ἢν ἰέναι βουλώμεθα Πυθώδε ,Βοιωτοὺς δίοδον αἰτούμεθα ,οὕτως ,ὅταν θύσωσιν ἄνθρωποι θεοῖς ,ἢν μὴ φόρον φέρωσιν οἱ ὑμῖν οἱ θεοί ,[διὰ τῆς πόλεως τῆς ἀλλοτρίας καὶ τοῦ χάους] τῶν μηρίων τὴν κνῖσαν οὐ διαφρήσετε .ἰοὺ ἰού ·μὰ γῆν μὰ παγίδας μὰ νεφέλας μὰ δίκτυα ,μὴ ᾽ γὼ νόημα κομψότερον ἤκουσά πω ·
ὥστ᾽ ἂν κατοικίζοιμι μετὰ σοῦ τὴν πόλιν ,εἰ ξυνδοκοίη τοῖσιν ἄλλοις ὀρνέοις .
τίς ἂν οὖν τὸ πρᾶγμ᾽ αὐτοῖς διηγήσαιτο ; 
σύ .
ἐγὼ γὰρ αὐτοὺς βαρβάρους ὄντας πρὸ τοῦ ἐδίδαξα τὴν φωνήν ,ξυνὼν πολὺν χρόνον .
πῶς δῆτ᾽ ἂν αὐτοὺς ξυγκαλέσειας ; 
ῥᾳδίως .
δευρὶ γὰρ ἐσβὰς αὐτίκα μάλ᾽ ἐς τὴν λόχμην ,ἔπειτ᾽ ἀνεγείρας τὴν ἐμὴν ἀηδόνα ,καλοῦμεν αὐτούς ·
ὦ φίλτατ᾽ ὀρνίθων σὺ μή νυν ἕσταθι ·
ἀλλ᾽ ἀντιβολῶ σ᾽ ἄγ᾽ ὡς τάχιστ᾽ ἐς τὴν λόχμην ἔσβαινε κἀνέγειρε τὴν ἀηδόνα .ἄγε σύννομέ μοι παῦσαι μὲν ὕπνου ,λῦσον δὲ νόμους ἱερῶν ὕμνων ,οὓς διὰ θείου στόματος θρηνεῖς τὸν ἐμὸν καὶ σὸν πολύδακρυν Ἴτυν ·ἐλελιζομένης δ᾽ ἱεροῖς μέλεσιν γένυος ξουθῆς καθαρὰ χωρεῖ διὰ φυλλοκόμου μίλακος ἠχὼ πρὸς Διὸς ἕδρας ,ἵν᾽ ὁ χρυσοκόμας Φοῖβος ἀκούων τοῖς σοῖς ἐλέγοις ἀντιψάλλων ἐλεφαντόδετον φόρμιγγα θεῶν ἵστησι χορούς ·
διὰ δ᾽ ἀθανάτων στομάτων χωρεῖ ξύμφωνος ὁμοῦ θεία μακάρων ὀλολυγή .
[ αὐλεῖ ] 
ὦ Ζεῦ βασιλεῦ τοῦ φθέγματος τοὐρνιθίου ·
οἶον κατεμελίτωσε τὴν λόχμην ὃλην .
οὗτος .
τί ἔστιν ; 
οὐ σιωπήσει ; 
τί δαί ; 
οὕποψ μελῳδεῖν αὖ παρασκευάζεται .
ἐποποῖ ποποποποποποποῖ ,ἰὼ ἰὼ ἰτὼ ἰτὼ ἰτὼ ἰτὼ ,ἴτω τις ὧδε τῶν ἐμῶν ὁμοπτέρων ·
ὅσοι τ᾽ εὐσπόρους ἀγροίκων γύας νέμεσθε ,φῦλα μυρία κριθοτράγων σπερμολόγων τε γένη ταχὺ πετόμενα ,μαλθακὴν ἱέντα γῆρυν ·
ὅσα τ᾽ ἐν ἄλοκι θαμὰ βῶλον ἀμφιτιττυβίζεθ᾽ ὧδε λεπτὸν ἡδομένᾳ φωνᾷ ·
τιὸ τιὸ τιὸ τιὸ τιὸ τιὸ τιὸ τιό .
ὅσα θ᾽ ὑμῶν κατὰ κήπους ἐπὶ κισσοῦ κλάδεσι νομὸν ἔχει ,τά τε κατ᾽ ὄρεα τά τε κοτινοτράγα τά τε κομαροφάγα ,ἀνύσατε πετόμενα πρὸς ἐμὰν αὐδάν ·τριοτὸ τριοτὸ τοτοβρίξ ·οἵ θ᾽ ἑλείας παρ᾽ αὐλῶνας ὀξυστόμους ἐμπίδας κάπτεθ᾽ ,ὅσα τ᾽ εὐδρόσους γῆς τόπους ἔχετε λειμῶνά τ᾽ ἐρόεντα Μαραθῶνος ,ὄρνις πτερυγοποίκιλός τ᾽ ἀτταγᾶς ἀτταγᾶς .ὧν τ᾽ ἐπὶ πόντιον οἶδμα θαλάσσης φῦλα μετ᾽ ἀλκυόνεσσι ποτῆται ,δεῦρ᾽ ἴτε πευσόμενοι τὰ νεώτερα ,πάντα γὰρ ἐνθάδε φῦλ᾽ ἀθροΐζομεν οἰωνῶν ταναοδείρων .
ἥκει γὰρ τις δριμὺς πρέσβυς καινὸς γνώμην καινῶν τ᾽ ἔργων ἐγχειρητής .
ἀλλ᾽ ἴτ᾽ ἐς λόγους ἅπαντα ,δεῦρο δεῦρο δεῦρο δεῦρο .
τοροτοροτοροτοροτίξ .κικκαβαῦ κικκαβαῦ .τοροτοροτοροτορολιλιλίξ .
ὁρᾷς τιν᾽ ὄρνιν ; 
μὰ τὸν Ἀπόλλω ᾽ γὼ μὲν οὔ ·
καίτοι κέχηνά γ᾽ ἐς τὸν οὐρανὸν βλέπων .
ἄλλως ἄρ᾽ οὕποψ ,ὡς ἔοικ᾽ ,ἐς τὴν λόχμην ἐσβὰς ἐπῷζε χαραδριὸν μιμούμενος .
τοροτὶξ τοροτίξ .
ὦγάθ᾽ ἀλλ᾽ εἶς οὑτοσὶ καὶ δή τις ὄρνις ἔρχεται .νὴ Δί᾽ ὄρνις δῆτα .τίς ποτ᾽ ἐστίν ; οὐ δήπου ταὧς ; 
οὗτος αὐτὸς νῷν φράσει ·
τίς ἐστιν ὄρνις οὑτοσί ; 
οὗτος οὐ τῶν ἠθάδων τῶνδ᾽ ὧν ὁρᾶθ᾽ ὑμεῖς ἀεί ,ἀλλὰ λιμναῖος .
βαβαὶ καλός γε καὶ θοινικιοῦς .
εἰκότως γε ·
καὶ γὰρ ὄνομ᾽ αὐτῷ ᾽ στὶ φοινικόπτερος .οὗτος ὦ σέ τοι .
τί βωστρεῖς ; 
ἕτερος ὄρνις οὑτοσί .
νὴ Δί᾽ ἕτερος δῆτα χοὖτος ἔξεδρον χρόαν ἔχων .τίς ποτ᾽ ἔσθ᾽ ὁ μουσόμαντις ἄτοπος ὄρνις ὀρειβάτης ; 
ὄνομα τούτῳ Μῆδός ἐστο .
Μῆδος ; 
ὦναξ Ἡράκλεις ·
οὐ σὺ μόνος ἄρ᾽ ἦσθ᾽ ἔποψ ,ἀλλὰ χοὖτος ἕτερος ; 
οὑτοσὶ μέν ἐστι Φιλοκλέους ἐξ ἔποπος ,ἐγὼ δὲ τούτου πάππος ,ὥσπερ εἰ λέγοις Ἱππόνικος Καλλίου κἀξ Ἱππονίκου Καλλίας .
Καλλίας ἄρ᾽ οὖτος οὕρνις ἐστίν ·
ὡς πτερορρυεῖ .
ἅτε γὰρ ὢν γενναῖος ὑπό τε συκοφαντῶν τίλλεται ,αἵ τε θήλειαι προσεκτίλλουσιν αὐτοῦ τὰ πτερά .ὦ Πόσειδον ἕτερος αὖ τις βαπτὸς ὄρνις οὑτοσί .
τίς ὀνομάξεταί ποθ᾽ οὖτος ; 
οὑτοσὶ κατωφαγᾶς .
ἔστι γὰρ κατωφαγᾶς τις ἄλλος ἢ Κλεώνυμος ; 
πῶς ἂν οὖν Κλεώνυμός γ᾽ ὢν οὐκ ἀπέβαλε τὸν λόφον ; 
ἀλλὰ μέντοι τίς ποθ᾽ ἡ λόφωσις ἡ τῶν ὀρνέων ; 
ἦ ᾽ πὶ τὸν δίαυλον ἦλθον ; 
ὥσπερ οἱ Κᾶρες μὲν οὖν ἐπὶ λόφων οἰκοῦσιν ὦγάθ᾽ ἀσφαλείας οὔνεκα .
ὦ Πόσειδον οὐχ ὁρᾷς ὅσον συνείλεκται κακὸν ὀρνέων ; ὦναξ Ἄπολλον τοῦ νέφους .ἰοὺ ἰού ,οὐδ᾽ ἰδεῖν ἔτ᾽ ἔσθ᾽ ὑπ᾽ αὐτῶν πετομένων τὴν εἴσοδον .οὑτοσὶ πέρδιξ ,ἐκεινοσί γε νὴ Δί᾽ ἀτταγᾶς ,οὑτοσὶ δὲ πηνέλοψ ,ἐκεινηὶ δέ γ᾽ ἀλκυών .τίς γάρ ἐσθ᾽ οὕπισθεν αὐτῆς ; 
ὅστις ἐστί ; 
κειρύλος .
κειρύλος γάρ ἐστιν ὄρνις ; οὐ γάρ ἐστι Σποργίλος ; 
χαὐτηί γε γλαῦξ .
τί φῄς ; 
τίς γλαῦκ᾽ Ἀθήναζ᾽ ἤγαγεν ; 
κίττα τρυγὼν κορυδὸς ἐλεᾶς ὑποθυμὶς περιστερὰ νέρτος ἱέραξ φάττα κόκκυξ ἐρυθρόπους κεβλήπυρις πορφυρὶς κερχνῂς κολυμβὶς ἀμπελὶς φήην δρύοψ .ἰοὺ ἰοὺ τῶν ὀρνέων ,ἰοὺ ἰοὺ τῶν κοψίχων ·οἶα πιππίζουσι καὶ τρέχουσι διακεκραγότες .
ἆρ᾽ ἀπειλοῦσίν γε νῷν ; 
οἴμοι ,κεχήνασίν γέ τοι καὶ βλέπουσιν ἐς σὲ κἀμέ .
τοῦτο μὲν κἀμοὶ δοκεῖ .
ποποποποποποποποποποῖ ποῦ μ᾽ ἄρ᾽ ὃς ἐκάλεσε ; 
τίνα τόπον ἄρα ποτὲ νέμεται ; 
οὑτοσὶ πάλαι πάρειμι κοὐκ ἀποστατῶ φίλων .τί τί τί τί τί τί τί τί ·τίνα λόγον ἄρα ποτὲ πρὸς ἐμὲ φίλον ἔχων ; 
κοινὸν ἀσφαλῆ δίκαιον ἡδὺν ὠφελήσιμον .
ἄνδρε γὰρ λεπτὼ λογιστὰ δεῦρ᾽ ἀφῖχθον ὡς ἐμέ .
ποῦ ; 
πᾷ ; 
πῶς φῄς ; 
φήμ᾽ ἀπ᾽ ἀνθρώπων ἀφῖχθαι δεῦρο πρεσβύτα δύο ·
ἥκετον δ᾽ ἔχοντε πρέμνον πράγματος πελωρίου .ὦ μέγιστον ἐξαμαρτὼν ἐξ ὅτου ᾽ τράφην ἐγώ ,πῶς λέγεις ; 
μήπω φοβηθῇς τὸν λόγον .
τί μ᾽ ἠργάσω ; 
ἄνδρ᾽ ἐδεξάμην ἐραστὰ τῆσδε τῆς ξυνουσίας .
καὶ δέδρακας τοῦτο τοὔργον ; 
καὶ δεδρακώς γ᾽ ἥδομαι .
κἀστὸν ἤδη που παρ᾽ ἡμῖν ; 
εἰ παρ᾽ ὑμῖν εἴμ᾽ ἐγώ .ἔα ἔα ,προδεδόμεθ᾽ ἀνόσιά τ᾽ ἐπάθομεν ·ὃς γὰρ φίλος ἦν ὁμότροφά θ᾽ ἡμῖν ἐνέμετο πεδία παρ᾽ ἡμῖν ,παρέβη μὲν θεσμοὺς ἀρχαίους ,παρέβη δ᾽ ὅρκους ὀρνίθων ·
ἐς δὲ δόλον ἐκάλεσε ,παρέβαλέ τ᾽ ἐμὲ παρὰ γένος ἀνόσιον ,ὅπερ ἐξότ᾽ ἐγένετ᾽ ἐπ᾽ ἐμοὶ πολέμιον ἐτράφη .
ἀλλὰ πρὸς τοῦτον μὲν ἡμῖν ἐστιν ὕστερος λόγος ·τὼ δὲ πρεσβύτα δοκεῖ μοι τώδε δοῦναι τὴν δίκην διαφορηθῆναί θ᾽ ὑφ᾽ ἡμῶν .
ὡς ἀπωλόμεσθ᾽ ἄρα .
αἴτιος μέντοι σὺ νῷν εἶ τῶν κακῶν τούτων μόνος .
ἐπὶ τί γάρ μ᾽ ἐκεῖθεν ἦγες ; 
ἵν᾽ ἀκολουθοίης ἐμοί .
ἵνα μὲν οὖν κλάοιμι μεγάλα .
τοῦτο μὲν ληρεῖς ἔχων κάρτα ·
πῶς κλαύσει γάρ ,ἢν ἅπαξ γε τὠφθαλμὼ ᾽ κκοπῇς ; ἰὼ ἰώ ,ἔπαγ᾽ ἔπιθ᾽ ἐπίφερε πολέμιον ὁρμὰν φονίαν ,πτέρυγά τε παντᾷ ἐπίβαλε περί τε κύκλωσαι ·ὡς δεῖ τώδ᾽ οἰμώζειν ἄμφω καὶ δοῦναι ῥύγχει φορβάν .
οὔτε γὰρ ὄρος σκιερὸν οὔτε νέφος αἰθέριον οὔτε πολιὸν πέλαγος ἔστιν ὅ τι δέξεται τώδ᾽ ἀποφυγόντε με .
ἀλλὰ μὴ μέλλωμεν ἤδη τώδε τίλλειν καὶ δάκνειν .
ποῦ ᾽ σθ᾽ ὁ ταξίαρχος ; 
ἐπαγέτω τὸ δεξιὸν κέρας .
τοῦτ᾽ ἐκεῖνο ·
ποῖφύγω δύστηνος ; 
οὗτος οὐ μενεῖς ; 
ἵν᾽ ὑπὸ τούτων διαφορηθῶ ; 
πῶς γὰρ ἂν τούτους δοκεῖς ἐκφυγεῖν ; 
οὐκ οἶδ᾽ ὅπως ἄν .
ἀλλ᾽ ἐγώ τοί σοι λέγω ,ὅτι μένοντε δεῖ μάχεσθαι λαμβάνειν τε τῶν χυτρῶν .
τί δὲ χύτρα νώ γ᾽ ὠφελήσει ; 
γλαῦξ μὲν οὐ πρόσεισι νῷν .
τοῖς δὲ γαμψώνυξι τοισδί ; 
τὸν ὀβελίσκον ἁρπάσας εἶτα κατάπηξον πρὸ σαυτοῦ .
τοῖσι δ᾽ ὀφθαλμοῖσι τί ; 
ὀξύβαφον ἐντευθενὶ προσδοῦ λαβὼν ἢ τρύβλιον .ὦ σοφώτατ᾽ ,εὖ γ᾽ ἀνηῦρες αὐτὸ καὶ στρατηγικῶς ·
ὑπερακοντίζεις σύ γ᾽ ἤδη Νικίαν ταῖς μηχαναῖς .
ἐλελελεῦ χώρει κάθες τὸ ῥύγχος ·
οὐ μέλλειν ἐχρῆν .
ἕλκε τίλλε παῖε δεῖρε ,κόπτε πρώτην τὴν χύτραν .
εἰπέ μοι τί μέλλετ᾽ ὦ πάντων κάκιστα θηρίων ἀπολέσαι παθόντες οὐδὲν ἄνδρε καὶ διασπάσαι τῆς ἐμῆς γυναικὸς ὄντε ξυγγενεῖ καὶ φυλέτα ; 
φεισόμεσθα γάρ τι τῶνδε μᾶλλον ἡμεῖς ἢ λύκων ; 
ἢ τίνας τεισαίμεθ᾽ ἄλλους τῶνδ᾽ ἂν ἐχθίους ἔτι ; 
εἰ δὲ τὴν φύσιν μὲν ἐχθροὶ τὸν δὲ νοῦν εἰσιν φίλοι ,καὶ διδάξοντές τι δεῦρ᾽ ἥκουσιν ὑμᾶς χρήσιμον ; 
πῶς δ᾽ ἂν οἵδ᾽ ἡμᾶς τι χρήσιμον διδάξειάν ποτε ἢ φράσειαν ,ὄντες ἐχθροὶ τοῖσι πάπποις τοῖς ἐμοῖς ; 
ἀλλ᾽ ἀπ᾽ ἐχθρῶν δῆτα πολλὰ μανθάνουσιν οἱ σοφοί .ἡ γὰρ εὐλάβεια σῴζει πάντα .
παρὰ μὲν οὖν φίλου οὐ μάθοις ἂν τοῦθ᾽ ,ὁ δ᾽ ἐχθρὸς εὐθὺς ἐξηνάγκασεν .
αὐτίχ᾽ αἱ πόλεις παρ᾽ ἀνδρῶν γ᾽ ἔμαθον ἐχθρῶν κοὐ φίλων ἐκπονεῖν θ᾽ ὑψηλὰ τείχη ναῦς τε κεκτῆσθαι μακράς ·
τὸ δὲ μάθημα τοῦτο σῴζει παῖδας οἶκον χρήματα .
ἔστι μὲν λόγων ἀκοῦσαι πρῶτον ,ὡς ἡμῖν δοκεῖ ,χρήσιμον ·
μάθοι γὰρ ἄν τις κἀπὸ τῶν ἐχθρῶν σοφόν .
οἵδε τῆς ὀργῆς χαλᾶν εἴξασιν .
ἄναγ᾽ ἐπὶ σκέλος .
καὶ δίκαιόν γ᾽ ἐστὶ κἀμοὶ δεῖ νέμειν ὑμᾶς χάριν .
ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ ἄλλο σοί πω πρᾶγμ᾽ ἐνηντιώμεθα .
μᾶλλον εἰρήνην ἄγουσι νὴ Δἴ ,ὥστε τὴν χύτραν τώ τε τρυβλίω καθίει ·
καὶ τὸ δόρυ χρή ,τὸν ὀβελίσκον ,περιπατεῖν ἔχοντας ἡμᾶς τῶν ὅπλων ἐντός ,παρ᾽ αὐτὴν τὴν χύτραν ἄκραν ὁρῶντας ἐγγύς ·
ὡς οὐ φευκτέον νῷν .
ἐτεὸν ἢν δ᾽ ἄρ᾽ ἀποθάνωμεν ,κατορυχθησόμεσθα ποῦ γῆς ; 
ὁ Κεραμεικὸς δέξεται νώ .
δημοσίᾳ γὰρ ἵνα ταφῶμεν ,φήσομεν πρὸς τοὺς στρατηγοὺς μαχομένω τοῖς πολεμίοισιν ἀποθανεῖν ἐν Ὀρνεαῖς .
ἄναγ᾽ ἐς τάξιν πάλιν ἐς ταὐτόν ,καὶ τὸν θυμὸν κατάθου κύψας παρὰ τὴν ὀργὴν ὥσπερ ὁπλίτης ·
κἀναπυθώμεθα τούσδε τίνες ποτὲ καὶ πόθεν ἔμολον ̣ ἐπὶ τίνα τ᾽ ἐπίνοιαν .
̣ ἰὼ ἔποψ σέ τοι καλῶ .καλεῖς δὲ τοῦ κλύειν θέλων ; τίνες ποθ᾽ οἵδε καὶ πόθεν ; 
ξείνω σοφῆς ἀφ᾽ Ἑλλάδος .
τύχη δὲ ποία κομίζει ποτ᾽ αὐτὼ πρὸς ὄρνιθας ἐλθεῖν ; 
ἔρως βίου διαίτης τε καὶ σοῦ ξυνοικεῖν τέ σοι καὶ ξυνεῖναι τὸ πᾶν .
τί φῄς ; λέγουσι δὴ τίνας λόγους ; ἄπιστα καὶ πέρα κλύειν .ὁρᾷ τι κέρδος ἐνθάδ᾽ ἄξιον μονῆς ,ὅτῳ πέποιθ᾽ ἐμοὶ ξυνὼν κρατεῖν ἂν ἢ τὸν ἐχθρὸν ἢ φίλοισιν ὠφελεῖν ἔχειν ; 
λέγει μέγαν τιν᾽ ὄλβον οὔτε λεκτὸν οὔτε πιστόν ·
ὡς σὰ γὰρ τὰ πάντα ταῦτα καὶ τὸ τῇδε καὶ τὸ κεῖσε καὶ τὸ δεῦρο προσβιβᾷ λέγων .
πότερα μαινόμενος ; 
ἄφατον ὡς φρόνιμος .
ἔνι σοφόν τι φρενί ; 
πυκνότατον κίναδος ,σόφισμα κύρμα τρῖμμα παιπάλημ᾽ ὅλον .
λέγειν λέγειν κέλευέ μοι .
κλύων γὰρ ὧν σύ μοι λέγεις λόγων ἀνεπτέρωμαι .
ἄγε δὴ σὺ καὶ σὺ τὴν πανοπλίαν μὲν πάλιν ταύτην λαβόντε κρεμάσατον τύχἀγαθῇ ἐς τὸν ἰπνὸν εἴσω πλησίον τοὐπιστάτου ·
σὺ δὲ τούσδ᾽ ἐφ᾽ οἷσπερ τοῖς λόγοις συνέλεξ᾽ ἐγὼ φράσον ,δίδαξον .
μὰ τὸν Ἀπόλλω ᾽ γὼ μὲν οὔ ,ἢν μὴ διάθωνταί γ᾽ οἵδε διαθήκην ἐμοὶ ἥνπερ ὁ πίθηκος τῇ γυναικὶ διέθετο ,ὁ μαχαιροποιός ,μήτε δάκνειν τούτους ἐμὲ μήτ᾽ ὀρχίπεδ᾽ ἕλκειν μήτ᾽ ὀρύττειν - οὔτι που τόν -; 
οὐδαμῶς .
οὔκ ,ἀλλὰ τὠφθαλμὼ λέγω .
διατίθεμαι ᾽ γώ .κατόμοσόν νυν ταῦτά μοι .
ὄμνυμ᾽ ἐπὶ τούτοις ,πᾶσι νικᾶν τοῖς κριταῖς καὶ τοῖς θεαταῖς πᾶσιν .
ἔσται ταυταγί .
εἰ δὲ παραβαίην ,ἑνὶ κριτῇ νικᾶν μόνον .
ἀκούετε λεῴ ·
τοὺς ὁπλίτας νυνμενὶ ἀνελομένους θὤπλ᾽ ἀπιέναι πάλιν οἴκαδε ,σκοπεῖν δ᾽ ὅ τι ἂν προγράφωμεν ἐν τοῖς πινακίοις .δολερὸν μὲν ἀεὶ κατὰ πάντα δὴ τρόπον πέφυκεν ἄνθρωπος ·
σὺ δ᾽ ὅμως λέγε μοι .
τάχα γὰρ τύχοις ἂν χρηστὸν ἐξειπὼν ὅ τι μοι παρορᾷς ,ἢ δύναμίν τινα μείζω παραλειπομένην ὑπ᾽ ἐμῆς φρενὸς ἀξυνέτου ·σὺ δὲ τοῦθ᾽ οὑρᾷς λέγ᾽ ἐς κοινόν .
ὃ γὰρ ἂν σὺ τύχῃς μοι ἀγαθὸν πορίσας ,τοῦτο κοινὸν ἔσται .
ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ὅτῳπερ πράγματι τὴν σὴν ἥκεις γνώμην ἀναπείσας ,λέγε θαρρήσας ·
ὡς τὰς σπονδὰς οὐ μὴ πρότεροι παραβῶμεν .
καὶ μὴν ὀργῶ νὴ τὸν Δία καὶ προπεφύραται λόγος εἷς μοι ,ὃν διαμάττειν οὐ κωλύει ·φέρε παῖ στέφανον ·καταχεῖσθαι κατὰ χειρὸς ὕδωρ φερέτω ταχύ τις .
δειπνήσειν μέλλομεν ; 
ἢ τί ; 
μὰ Δἴ ἀλλὰ λέγειν ζητῶ τι πάλαι μέγα καὶ λαρινὸν ἔπος τι ,ὅ το τὴν τούτων θραύσει ψυχήν ·οὕτως ὑμῶν ὑπεραλγῶ ,οἵτινες ὄντες πρότερον βασιλῆς - ἡμεῖς βασιλῆς ; 
τίνος ; 
ὑμεῖς πάντων ὁπόσ᾽ ἔστιν ,ἐμοῦ πρῶτον ,τουδί ,καὶ τοῦ Διὸς αὐτοῦ ,ἀρχαιότεροι πρότεροί τε Κρόνου καὶ Τιτάνων ἐγένεσθε ,καὶ γῆς .
καὶ γῆς ; 
νὴ τὸν Ἀπόλλω .
τουτὶ μὰ Δἴ οὐκ ἐπεπύσμην .
ἀμαθὴς γὰρ ἔφυς κοὐ πολυπράγμων ,οὐδ᾽ Αἴσωπον πεπάτηκας ,ὃς ἔφασκε λέγων κορυδὸν πάντων πρώτην ὄρνιθα γενέσθαι ,προτέραν τῆς γῆς ,κἄπειτα νόσῳ τὸν πατέρ᾽ αὐτῆς ἀποθνῄσκειν ·
γῆν δ᾽ οὐκ εἶναι ,τὸν δὲ προκεῖσθαι πεμπταῖον ·
τὴν δ᾽ ἀποροῦσαν ὑπ᾽ ἀμηχανίας τὸν πατέρ᾽ αὑτῆς ἐν τῇ κεφαλῇ κατορύξαι .
ὁ πατὴρ ἄρα τῆς κορυδοῦ νυνὶ κεῖται τεθνεὼς Κεφαλῆσιν .
οὔκουν δῆτ᾽ εἰ πρότεροι μὲν γῆς πρότεροι δὲ θεῶν ἐγένοντο ,ὡς πρεσβυτάτων αὐτῶν ὄντῶν ὀρθῶς ἐσθ᾽ ἡ βασιλεία ; 
πάνυ τοίνυν χρὴ ῥύγχος βόσκειν σε τὸ λοιπόν ·
οὐκ ἀποδώσει ταχέως ὁ Ζεὺς τὸ σκῆπτρον τῷ δρυκολάπτῃ .
ὡς δ᾽ οὐχὶ θεοὶ τοίνυν ἦρχον τῶν ἀνθρώπων τὸ παλαιόν ,ἀλλ᾽ ὄρνιθες ,κἀβασίλευον ,πόλλ᾽ ἐστὶ τεκμήρια τούτων .αὐτίκα δ᾽ ὑμῖν πρῶτ᾽ ἐπιδείξω τὸν ἀλεκτρυόν᾽ ,ὡς ἐτυράννει ἦρχέ τε Περσῶν πρῶτον πάντων Δαρείου καὶ Μεγαβάζου ,ὥστε καλεῖται Περσικὸς ὄρνις ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ἔτ᾽ ἐκείνης .διὰ ταῦτ᾽ ἄρ᾽ ἔχων καὶ νῦν ὥσπερ βασιλεὺς ὁ μέγας διαβάσκει ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τὴν κυρβασίαν τῶν ὀρνίθων μόνος ὀρθήν .οὕτω δ᾽ ἴσχυσέ τε καὶ μέγας ἦν τότε καὶ πολύς ,ὥστ᾽ ἔτι καὶ νῦν ὑπὸ τῆς ῥώμης τῆς τότ᾽ ἐκείνης ,ὁπόταν μόνον ὄρθριον ᾁσῃ ,ἀναπηδῶσιν πάντες 
ἐμὲ τοῦτό γ᾽ ἐρώτα .
χλαῖναν γὰρ ἀπώλεσ᾽ ὁ μοχθηρὸς Φρυγίων ἐρίων διὰ τοῦτον .
ἐς δεκάτην γάρ ποτε παιδαρίου κληθεὶς ὑπέπινον ἐν ἄστει ,κἄρτι καθηῦδον ,καὶ πρὶν δειπνεῖν τοὺς ἄλλους οὗτος ἄρ᾽ ᾖσεν ·
κἀγὼ νομίσας ὄρθρον ἐχώρουν Ἀλιμουντάδε ,κἄρτι προκύπτω ἔξω τείχους καὶ λωποδύτης παίει ῥοπάλῳ με τὸ νῶτον ·
κἀγὼ πίπτω μέλλω τε βοᾶν ,ὁ δ᾽ ἀπέβλισε θοἰμάτιόν μου .
ἰκτῖνος δ᾽ οὖν τῶν Ἑλλήνων ἦρχεν τότε κἀβασίλευεν .
τῶν Ἑλλήνων ; 
καὶ κατέδειξέν γ᾽ οὗτος πρῶτος βασιλεύων προκυλινδεῖσθαι τοῖς ἰκτίνοις .
νὴ τὸν Διόνυσον ,ἐγὼ γοῦν ἐκυλινδούμην ἰκτῖνον ἰδών ·
κᾆθ᾽ ὕπτιος ὢν ἀναχάσκων ὀβολὸν κατεβρόχθισα ·
κᾆτα κενὸν τὸν θύλακον οἴκαδ᾽ ἀφεῖλκον .
Αἰγύπτου δ᾽ αὖ καὶ Φοινίκης πάσης κόκκυξ βασιλεὺς ἦν ·
χὠπόθ᾽ ὁ κόκκυξ εἴποι ᾽ κόκκυ ,᾽ τότ᾽ ἂν οἱ Φοίνικες ἅπαντες τοὺς πυροὺς ἂν καὶ τὰς κριθὰς ἐν τοῖς πεδίοις ἐθέριζον .
τοῦτ᾽ ἄρ᾽ ἐκεῖν᾽ ἦν τοὔπος ἀληθῶς ·
᾽ κόκκυψωλοὶ πεδίονδε .
᾽ ἦρχον δ᾽ οὕτω σφόδρα τὴν ἀρχήν ,ὥστ᾽ εἴ τις καὶ βασιλεύοι ἐν ταῖς πόλεσιν τῶν Ἑλλήνων Ἀγαμέμνων ἢ Μενέλαος ,ἐπὶ τῶν σκήπτρων ἐκάθητ᾽ ὄρνις μετέχων ὅ τι δωροδοκοίη .τουτὶ τοίνυν οὐκ ᾔδη ᾽ γώ ·καὶ δῆτά μ᾽ ἐλάμβανε θαῦμα ,ὁπότ᾽ ἐξέλθοι Πρίαμός τις ἔχων ὄρνιν ἐν τοῖσι τραγῳδοῖς ,ὁ δ᾽ ἄρ᾽ εἱστήκει τὸν Λυσικράτη τηρῶν ὅ τι δωροδοκοίη .ὃ δὲ δεινότατόν γ᾽ ἐστὶν ἁπάντων ,ὁ Ζεὺς γὰρ ὁ νῦν βασιλεύων αἰετὸν ὄρνιν ἕστηκεν ἔχων ἐπὶ τῆς κεφαλῆς βασιλεὺς ὤν ,ἡ δ᾽ αὖ θυγάτηρ γλαῦχ᾽ ,ὁ δ᾽ Ἀπόλλων ὥσπερ θεράπων 
νὴ τὴν Δήμητρ᾽ εὖ ταῦτα λέγεις .
τίνος οὕνεκα ταῦτ᾽ ἄρ᾽ ἔχουσιν ; 
ἵν᾽ ὅταν θύων τις ἔπειτ᾽ αὐτοῖς ἐς τὴν χεῖρ᾽ ,ὡς νόμος ἐστίν ,τὰ σπλάγχνα διδῷ ,τοῦ Διὸς αὐτοὶ πρότεροι τὰ σπλάγχνα λάβωσιν .
Λάμπων δ᾽ ὄμνυσ᾽ ἔτι καὶ νυνὶ τὸν χῆν᾽ ,ὅταν ἐξαπατᾷ τι .
οὕτως ὑμᾶς πάντες πρότερον μεγάλους ἁγίους τ᾽ ἐνόμιζον ,
νῦν δ᾽ ἀνδράποδ᾽ ἠλιθίους Μανᾶς ·
ὥσπερ δ᾽ ἤδη τοὺς μαινομένους βάλλουσ᾽ ὑμᾶς ,κἀν τοῖς ἱεροῖς πᾶς τις ἐφ᾽ ὑμῖν ὀρνιθευτὴς ἵστησι βρόχους παγίδας ῥάβδους ἕρκη νεφέλας δίκτυα πηκτάς ·εἶτα λαβόντες πωλοῦσ᾽ ἁθρόους ·
οἱ δ᾽ ὠνοῦνται βλιμάζοντες ·
κοὐδ᾽ οὖν ,εἴπερ ταῦτα δοκεῖ δρᾶν ,ὀπτησάμενοι παρέθενθ᾽ ὑμᾶς ,ἀλλ᾽ ἐπικνῶσιν τυρὸν ἔλαιον σίλφιον ὄξος καὶ τρίψαντες κατάχυσμ᾽ ἕτερον γλυκὺ καὶ λιπαρόν ,κἄπειτα κατεσκέδασαν θερμὸν τοῦτο καθ᾽ ὑμῶν αὐτῶν ὥσπερ κενεβρείων .
πολὺ δὴ πολὺ δὴ χαλεπωτάτους λόγους ἤνεγκας ἄνθρωφ᾽ .
ὡς ἐδάκρυσά γ᾽ ἐμῶν πατέρων κάκην ,οἳ τάσδε τὰς τιμὰς προγόνων παραδόντων ἐπ᾽ ἐμοῦ κατέλυσαν .
σὺ δέ μοι κατὰ δαίμονα καί τινα συντυχίαν ἀγαθὴν ἥκεις ἐμοὶ σωτήρ .
ἀναθεὶς γὰρ ἐγώ σοι τὰ νεοττία κἀμαυτὸν οἰκήσω .
ἀλλ᾽ ὅ τι χρὴ δρᾶν ,σὺ δίδασκε παρών ·
ὡς ζῆν οὐκ ἄξιον ἡμῖν ,εἰ μὴ κομιούμεθα παντὶ τρόπῳ τὴν ἡμετέραν βασιλείαν .
καὶ δὴ τοίνυν πρῶτα διδάσκω μίαν ὀρνίθων πόλιν εἶναι ,κἄπειτα τὸν ἀέρα πάντα κύκλῳ καὶ πᾶν τουτὶ τὸ μεταξὺ περιτειχίζειν μεγάλαις πλίνθοις ὀπταῖς ὥσπερ Βαβυλῶνα .
ὦ Κεβριόνη καὶ Πορφυρίων ὡς σμερδαλέον τὸ πόλισμα .
κἄπειτ᾽ ἢν τοῦτ᾽ ἐπανεστήκῃ ,τὴν ἀρχὴν τὸν Δἴ ἀπαιτεῖν ·
κἂν μὲν μὴ φῇ μηδ᾽ ἐθελήσῃ μηδ᾽ εὐθὺς γνωσιμαχήσῃ ,ἱερὸν πόλεμον πρωὐδᾶν αὐτῷ ,καὶ τοῖσι θεοῖσιν ἀπειπεῖν διὰ τῆς χώρας τῆς ὑμετέρας ἐστυκόσι μὴ διαφοιτᾶν ,ὥσπερ πρότερον μοιχεύσοντες τὰς Ἀλκμήνας κατέβαινον καὶ τὰς Ἀλόπας καὶ τὰς Σεμέλας ·
ἤνπερ δ᾽ ἐπίωσ᾽ ,ἐπιβάλλειν σφραγῖδ᾽ αὐτοῖς ἐπὶ τὴν ψωλήν ,ἵνα μὴ βινῶσ᾽ ἔτ᾽ ἐκείνας .
τοῖς δ᾽ ἀνθρώποις ὄρνιν ἕτερον πέμψαι κήρυκα κελεύω ,ὡς ὀρνίθων βασιλευόντων θύειν ὄρνισι τὸ λοιπόν ,κἄπειτα θεοῖς ὕστερον αὖθις ·
προσνείμασθαι δὲ πρεπόντως τοῖσι θεοῖσιν τῶν ὀρνίθων ὃς ἂν ἁρμόττῃ καθ᾽ ἕκαστον ·
ἢν Ἀφροδίτῃ θύῃ ,πυροὺς ὄρνιθι φαληρίδι θύειν ·
ἢν δὲ Ποσειδῶνί τις οἶν θύῃ ,νήττῃ πυροὺς καθαγίζειν ·
κἂν Διὶ θύῃ βασιλεῖ κριόν ,βασιλεύς ἐστ᾽ ὀρχίλος ὄρνις ,ᾧ προτέρῳ δεῖ τοῦ Διὸς αὐτοῦ σέρφον ἐνόρχην σφαγιάζειν .
ἥσθην σέρφῳ σφαγιαζομένῳ .
βροντάτω νῦν ὁ μέγας Ζάν .
καὶ πῶς ἡμᾶς νομιοῦσι θεοὺς ἄνθρωποι κοὐχὶ κολοιούς ,οἳ πετόμεσθα πτέρυγάς τ᾽ ἔχομεν ; 
ληρεῖς ·
καὶ νὴ Δί᾽ ὅ γ᾽ Ἑρμῆς πέτεται θεὸς ὢν πτέρυγάς τε φορεῖ ,κἄλλοι γε θεοὶ πάνυ πολλοί .
Ἥρην δέ γ᾽ Ὅμηρος ἔφασκ᾽ ἰκέλην εἶναι τρήρωνι πελείῃ .
ὁ Ζεὺς δ᾽ ἡμῖν οὐ βροντήσας πέμψει πτερόεντα κεραυνόν ; 
ἢν δ᾽ οὖν ὑμᾶς μὲν ὑπ᾽ ἀγνοίας εἶναι νομίσωσι τὸ μηδέν ,τούτους δὲ θεοὺς τοὺς ἐν Ὀλύμπῳ τότε χρὴ στρούθων νέφος ἀρθὲν καὶ σπερμολόγων ἐκ τῶν ἀγρῶν τὸ σπέρμ᾽ αὐτῶν ἀνακάψαι ·
κἄπειτ᾽ αὐτοῖς ἡ Δημήτηρ πυροὺς πεινῶσι μετρείτω .
οὐκ ἐθελήσει μὰ Δἴ ,ἀλλ᾽ ὄψει προφάσεις αὐτὴν παρέχουσαν .
οἱ δ᾽ αὖ κόρακες τῶν ζευγαρίων ,οἷσιν τὴν γῆν καταροῦσιν ,καὶ τῶν προβάτων τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐκκοψάντων ἐπὶ πείρᾳ ·
εἶθ᾽ ὅ γ᾽ Ἀπόλλων ἰατρός γ᾽ ὢν ἰάσθω ·
μισθοφορεῖ δέ .
μὴ πρίν γ᾽ ἂν ἐγὼ τὼ βοιδαρίω τὠμὼ πρώτιστ᾽ ἀποδῶμαι .
ἢν δ᾽ ἡγῶνται σὲ θεὸν σὲ βίον σὲ δὲ γῆν σὲ Κρόνον σὲ Ποσειδῶ ,ἀγάθ᾽ αὐτοῖσιν πάντα παρέσται .
λέγε δή μοι τῶν ἀγαθῶν ἕν .
πρῶτα μὲν αὐτῶν τὰς οἰνάνθας οἱ πάρνοπες οὐ κατέδονται ,ἀλλὰ γλαυκῶν λόχος εἷς αὐτοὺς καὶ κερχνῄδων ἐπιτρίψει .εἶθ᾽ οἱ κνῖπες καὶ ψῆνες ἀεὶ τὰς συκᾶς οὐ κατέδονται ,ἀλλ᾽ ἀναλέξει πάντας καθαρῶς αὐτοὺς ἀγέλη μία κιχλῶν .
πλουτεῖν δὲ πόθεν δώσομεν αὐτοῖς ; 
καὶ γὰρ τούτου σφόδρ᾽ ἐρῶσιν .
τὰ μέταλλ᾽ αὐτοῖς μαντευομένοις οὗτοι δώσουσι τὰ χρηστά ,τάς τ᾽ ἐμπορίας τὰς κερδαλέας πρὸς τὸν μάντιν κατεροῦσιν ,ὥστ᾽ ἀπολεῖται τῶν ναυκλήρων οὐδείς .
πῶς οὐκ ἀπολεῖται ; 
προερεῖ τις ἀεὶ τῶν ὀρνίθων μαντευομένῳ περὶ τοῦ πλοῦ ·
᾽ νυνὶ μὴ πλεῖ ,χειμὼν ἔσται ·
᾽ ᾽ νυνὶ πλεῖ ,κέρδος ἐπέσται .
᾽ γαῦλον κτῶμαι καὶ ναυκληρῶ ,κοὐκ ἂν μείναιμι παρ᾽ ὑμῖν .τοὺς θησαυρούς τ᾽ αὐτοῖς δείξουσ᾽ οὓς οἱ πρότεροι κατέθεντο τῶν ἀργυρίων ·οὗτοι γὰρ ἴσασι ·
λέγουσι δέ τοι τάδε πάντες ,᾽ οὐδεὶς οἶδεν τὸν θησαυρὸν τὸν ἐμὸν πλὴν εἴ τις ἄρ᾽ ὄρνις .
᾽ πωλῶ γαῦλον ,κτῶμαι σμινύην ,καὶ τὰς ὑδρίας ἀνορύττω .
πῶς δ᾽ ὑγιείαν δώσουσ᾽ αὐτοῖς ,οὖσαν παρὰ τοῖσι θεοῖσιν ; 
ἢν εὖ πράττωσ᾽ ,οὐχ ὑγιεία μεγάλη τοῦτ᾽ ἐστί ; 
σάφ᾽ ἴσθι ,ὡς ἄνθρωπός γε κακῶς πράττων ἀτεχνῶς οὐδεὶς ὑγιαίνει .πῶς δ᾽ ἐς γῆράς ποτ᾽ ἀφίξονται ; καὶ γὰρ τοῦτ᾽ ἔστ᾽ ἐν Ὀλύμπῳ ·
ἢ παιδάρι᾽ ὄντ᾽ ἀποθνῄσκειν δεῖ ; 
μὰ Δἴ ἀλλὰ τριακόσι᾽ αὐτοῖς ἔτι προσθήσουσ᾽ ὄρνιθες ἔτη .
παρὰ τοῦ ; 
παρ᾽ ὅτου ; 
παρ᾽ ἑαυτῶν .
οὐκ οἶσθ᾽ ὅτι πέντ᾽ ἀνδρῶν γενεὰς ζώει λακέρυζα κορώνη ; 
αἰβοῖ πολλῷ κρείττους οὗτοι τοῦ Διὸς ἡμῖν βασιλεύειν .
οὐ γὰρ πολλῷ ; 
πρῶτον μέν γ᾽ οὐχὶ νεὼς ἡμᾶς οἰκοδομεῖν δεῖ λιθίνους αὐτοῖς ,οὐδὲ θυρῶσαι χρυσαῖσι θύραις ,ἀλλ᾽ ὑπὸ θάμνοις καὶ πρινιδίοις οἰκήσουσιν .
τοῖς δ᾽ αὖ σεμνοῖς τῶν ὀρνίθων δένδρον ἐλάας ὁ νεὼς ἔσται ·
κοὐκ ἐς Δελφοὺς οὐδ᾽ εἰς Ἄμμων᾽ ἐλθόντες ἐκεῖ θύσομεν ,ἀλλ᾽ ἐν ταῖσιν κομάροις καὶ τοῖς κοτίνοις στάντες ἔχοντες κριθὰς πυροὺς εὐξόμεθ᾽ αὐτοῖς ἀνατείνοντες τὼ χεῖρ᾽ ἀγαθῶν διδόναι τι μέρος ·καὶ ταῦθ᾽ ἡμῖν παραχρῆμ᾽ ἔσται πυροὺς ὀλίγους προβαλοῦσιν .ὦ φίλτατ᾽ ἐμοὶ πολὺ πρεσβυτῶν ἐξ ἐχθίστου μεταπίπτων ,οὐκ ἔστιν ὅπως ἂν ἐγώ ποθ᾽ ἑκὼν τῆς σῆς γνώμης ἔτ᾽ ἀφείμην .
ἐπαυχήσας δὲ τοῖσι σοῖς λόγοις ἐπηπείλησα καὶ κατώμοσα ,ἢν σὺ παρ᾽ ἐμὲ θέμενος ὁμόφρονας λόγους δικαίους ἀδόλους ὁσίους ἐπὶ θεοὺς ἴῃς ,ἐμοὶ φρονῶν ξυνῳδά ,μὴ πολὺν χρόνον θεοὺς ἔτι σκῆπτρα τἀμὰ τρίψειν .
ἀλλ᾽ ὅσα μὲν δεῖ ῥώμῃ πράττειν ,ἐπὶ ταῦτα τεταξόμεθ᾽ ἡμεῖς ·
ὅσα δὲ γνώμῃ δεῖ βουλεύειν ,ἐπὶ σοὶ τάδε πάντ᾽ ἀνάκειται .καὶ μὴν μὰ τὸν Δί᾽ οὐχὶ νυστάζειν ἔτι ὥρα ᾽ στὶν ἡμῖν οὐδὲ μελλονικιᾶν ,ἀλλ᾽ ὡς τάχιστα δεῖ τι δρᾶν ·
πρῶτον δέ γε εἰσέλθετ᾽ ἐς νεοττιάν γε τὴν ἐμὴν καὶ τἀμὰ κάρφη καὶ τὰ παρόντα φρύγανα ,καὶ τοὔνομ᾽ ἡμῖν φράσατον .
ἀλλὰ ῥᾴδιον .
ἐμοὶ μὲν ὄνομα Πισθέταιρος ,τῳδεδὶ Εὐελπίδης Κριῶθεν .
ἀλλὰ χαίρετον ἄμφω .
δεχόμεθα .
δεῦρο τοίνυν εἴσιτον .
ἴωμεν ·
ἴθι .
ἀτὰρ τὸ δεῖνα ,δεῦρ᾽ ἐπανάκρουσαι πάλιν .
φέρ᾽ ἴδω ,φράσον νῷν ,πῶς ἐγώ τε χοὐτοσὶ ξυνεσόμεθ᾽ ὑμῖν πετομένοις οὐ πετομένω ; 
καλῶς .
ὅρα νυν ,ὡς ἐν Αἰσώπου λόγοις ἐστὶν λεγόμενον δή τι ,τὴν ἀλώπεχ᾽ ,ὡς φλαύρως ἐκοινώνησεν αἰετῷ ποτέ .
μηδὲν φοβηθῇς ·
ἔστι γάρ τι ῥιζίον ,ὃ διατραγόντ᾽ ἔσεσθον ἐπτερωμένω .
οὕτω μὲν εἰσίωμεν .
ἄγε δὴ Ξανθία καὶ Μανόδωρε λαμβάνετε τὰ στρώματα .οὗτος σὲ καλῶ ,σὲ λέγω .
τί καλεῖς ; 
τούτους μὲν ἄγων μετὰ σαυτοῦ ἀρίστισον εὖ ·τὴν δ᾽ ἡδυμελῆ ξύμφωνον ἀηδόνα Μούσαις κατάλειφ᾽ ἡμῖν δεῦρ᾽ ἐκβιβάσας ,ἵνα παίσωμεν μετ᾽ ἐκείνης .ὦ τοῦτο μεντοι νὴ Δί᾽ αὐτοῖσιν πιθοῦ ·
ἐκβίβασον ἐκ τοῦ βουτόμου τοὐρνίθιον .
ἐκβίβασον αὐτοῦ πρὸς θεῶν αὐτήν ,ἵνα καὶ νὼ θεασώμεσθα τὴν ἀηδόνα .
ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ σφῷν ,ταῦτα χρὴ δρᾶν .
ἡ Πρόκνη ἔκβαινε καὶ σαυτὴν ἐπιδείκνυ τοῖς ξένοις .
ὦ Ζεῦ πολυτίμηθ᾽ ὡς καλὸν τοὐρνίθιον ,ὡς δ᾽ ἁπαλόν ,ὡς δὲ λευκόν .
ἆρά γ᾽ οἶσθ᾽ ὅτι ἐγὼ διαμηρίζοιμ᾽ ἂν αὐτὴν ἡδέως ; 
ὅσον δ᾽ ἔχει τὸν χρυσόν ,ὥσπερ παρθένος .
ἐγὼ μὲν αὐτὴν κἂν φιλῆσαί μοι δοκῶ .
ἀλλ᾽ ὦ κακόδαιμον ῥύγχος ὀβελίσκοιν ἔχει .
ἀλλ᾽ ὥσπερ ᾠὸν νὴ Δί᾽ ἀπολέψαντα χρὴ ἀπὸ τῆς κεφαλῆς τὸ λέμμα κᾆθ᾽ οὕτω φιλεῖν .
ἴωμεν .
ἡγοῦ δὴ σὺ νῷν τύχἀγαθῇ .
ὦ φίλη ,ὦ εουθή ,ὦ φίλτατον ὀρνέων πάντων ,ξύννομε τῶν ἐμῶν ὕμνων ,ξύντροφ᾽ ἀηδοῖ ,ἦλθες ἦλθες ὤφθης ,ἡδὺν φθόγγον ἐμοὶ φέρουσ᾽ .
ἀλλ᾽ ὦ καλλιβόαν κρέκουσ᾽ αὐλὸν φθέγμασιν ἠρινοῖς ,ἄρχου τῶν ἀναπαίστων .
ἄγε δὴ φύσιν ἄνδρες ἀμαυρόβιοι ,φύλλων γενεᾷ προσόμοιοι ,ὀλιγοδρανέες ,πλάσματα πηλοῦ ,σκιοειδέα φῦλ᾽ ἀμενηνά ,ἀπτῆνες ἐφημέριοι ταλαοὶ βροτοὶ ἀνέρες εἰκελόνειροι ,προσέχετε τὸν νοῦν τοῖς ἀθανάτοις ἡμῖν τοῖς αἰὲν ἐοῦσιν ,τοῖς αἰθερίοις τοῖσιν ἀγήρῳς τοῖς ἄφθιτα μηδομένοισιν ,ἵν᾽ ἀκούσαντες πάντα παρ᾽ ἡμῶν ὀρθῶς περὶ τῶν μετεώρων .
φύσιν οἰωνῶν γένεσίν τε θεῶν ποταμῶν τ᾽ Ἐρέβους τε Χάους τε εἰδότες ὀρθῶς ,Προδίκῳ παρ᾽ ἐμοῦ κλάειν εἴπητε τὸ λοιπόν .
Χάος ἦν καὶ Νὺξ Ἔρεβός τε μέλαν πρῶτον καὶ Τάρταρος εὐρύς ,γῆ δ᾽ οὐδ᾽ ἀὴρ οὐδ᾽ οὐρανὸς ἦν ·
Ἐρέβους δ᾽ ἐν ἀπείροσι κόλποις τίκτει πρώτιστον ὑπηνέμιον Νὺξ ἡ μελανόπτερος ᾠόν ,ἐξ οὖ περιτελλομέναις ὥραις ἔβλαστεν Ἔρως ὁ ποθεινός ,στίλβων νῶτον πτερύγοιν χρυσαῖν ,εἰκὼς ἀνεμώκεσι δίναις .
οὖτος δὲ Χάει πτερόεντι μιγεὶς νυχίῳ κατὰ Τάρταρον εὐρὺν ἐνεόττευσεν γένος ἡμέτερον ,καὶ πρῶτον ἀνήγαγεν ἐς φῶς .
πρότερον δ᾽ οὐκ ἦν γένος ἀθανάτων ,πρὶν Ἔρως ξυνέμειξεν ἅπαντα ·ξυμμιγνυμένων δ᾽ ἑτέρων ἑτέροις γένετ᾽ οὐρανὸς ὠκεανός τε καὶ γῆ πάντων τε θεῶν μακάρων γένος ἄφθιτον .
ὦδε μέν ἐσμεν πολὺ πρεσβύτατοι πάντων μακάρων .
πετόμεσθά τε γὰρ καὶ τοῖσιν ἐρῶσι σύνεσμεν ·
πρῶτα μὲν ὥρας φαίνομεν ἡμεῖς ἦρος χειμῶνος ὀπώρας ·
σπείρειν μέν ,ὅταν γέρανος κρώζουσ᾽ ἐς τὴν Λιβύην μεταχωρῇ .καὶ πηδάλιον τότε ναυκλήρῳ φράζει κρεμάσαντι καθεύδειν ,εἶτα δ᾽ Ὀρέστῃ χλαῖναν ὑφαίνειν ,ἵνα μὴ ῥιγῶν ἀποδύῃ .ἰκτῖνος δ᾽ αὖ μετὰ ταῦτα φανεὶς ἑτέραν ὥραν ἀποφαίνει ,ἡνίκα πεκτεῖν ὥρα προβάτων πόκον ἠρινόν ·
εἶτα χελιδών ,ὅτε χρὴ χλαῖναν πωλεῖν ἤδη καὶ ληδάριόν τι πρίασθαι .
ἐσμὲν δ᾽ ὑμῖν Ἄμμων Δελφοὶ Δωδώνη Φοῖβος Ἀπόλλων .
ἐλθόντες γὰρ πρῶτον ἐπ᾽ ὄρνις οὕτω πρὸς ἅπαντα τρέπεσθε ,πρός τ᾽ ἐμπορίαν ,καὶ πρὸς βιότου κτῆσιν ,καὶ πρὸς γάμον ἀνδρός .ὄρνιν τε νομίζετε πάνθ᾽ ὅσαπερ περὶ μαντείας διακρίνει ·
φήμη γ᾽ ὑμῖν ὄρνις ἐστί ,πταρμόν τ᾽ ὄρνιθα καλεῖτε ,ξύμβολον ὄρνιν ,φωνὴν ὄρνιν ,θεράποντ᾽ ὄρνιν ,ὄνον ὄρνιν .
ἆρ᾽ οὐ φανερῶς ἡμεῖς ὑμῖν ἐσμὲν μαντεῖος Ἀπόλλων ; 
ἢν οὖν ἡμᾶς νομίσητε θεούς ,ἕξετε χρῆσθαι μάντεσι Μούσαις αὔραις ὥραις χειμῶνι θέρει μετρίῳ πνίγει ·κοὐκ ἀποδράντες καθεδούμεθ᾽ ἄνω σεμνυνόμενοι παρὰ ταῖς νεφέλαις ὥσπερ χὠ Ζεύς ·
ἀλλὰ παρόντες δώσομεν ὑμῖν αὐτοῖς ,παισίν ,παίδων παισίν ,πλουθυγιείαν εὐδαιμονίαν βίον εἰρήνην νεότητα γέλωτα χοροὺς θαλίας γάλα τ᾽ ὀρνίθων .
ὥστε παρέσται κοπιᾶν ὑμῖν ὑπὸ τῶν ἀγαθῶν ·οὕτω πλουτήσετε πάντες .Μοῦσα λοχμαία ,τιὸ τιὸ τιὸ τιὸ τιὸ τιὸ τιοτίγξ ,ποικίλη ,μεθ᾽ ἧς ἐγὼ νάπαισι καὶ κορυφαῖς ἐν ὀρείαις ,τιὸ τιὸ τιὸ τιοτίγξ ,ἱζόμενος μελίας ἐπὶ φυλλοκόμου ,τιὸ τιὸ τιὸ τιοτίγξ ,δι᾽ ἐμῆς γένυος ξουθῆς μελέων Πανὶ νόμους ἱεροὺς ἀναφαίνω σεμνά τε μητρὶ χορεύματ᾽ ὀρείᾳ ,τοτοτοτοτοτοτοτοτοτίγξ ,ἔνθεν ὡστερεὶ μέλιττα Φρύνιχος ἀμβροσίων μελέων ἀπεβόσκετο καρπὸν ἀεὶ φέρων γλυκεῖαν ᾠδάν .
τιὸ τιὸ τιὸ τιοτίγξ .
εἰ μετ᾽ ὀρνίθων τις ὑμῶν ὦ θεαταὶ βούλεται διαπλέκειν ζῶν ἡδέως τὸ λοιπόν ,ὡς ἡμᾶς ἴτω .
ὅσα γάρ ἐστιν ἐνθάδ᾽ αἰσχρὰ τῷ νόμῳ κρατούμενα ,ταῦτα πάντ᾽ ἐστὶν παρ᾽ ἡμῖν τοῖσιν ὄρνισιν καλά .
᾽ εἰ δὲ τυγχάνει τις ὑμῶν δραπέτης ἐστιγμένος ,ἀτταγᾶς οὖτος παρ᾽ ἡμῖν ποικίλος κεκλήσεται .
εἰ δὲ τυγχάνει τις ὢν Φρὺξ μηδὲν ἦττον Σπινθάρου ,φρυγίλος ὄρνις ἐνθάδ᾽ ἔσται ,τοῦ Φιλήμονος γένους .εἰ δὲ δοῦλός ἐστι καὶ Κὰρ ὥσπερ Ἐξηκεστίδης ,φυσάτω πάππους παρ᾽ ἡμῖν ,καὶ φανοῦνται φράτερες .εἰ δ᾽ ὁ Πεισίου προδοῦναι τοῖς ἀτίμοις τὰς πύλας βούλεται ,πέρδιξ γενέσθω ,τοῦ πατρὸς νεοττίον ·
ὡς παρ᾽ ἡμῖν οὐδὲν αἰσχρόν ἐστιν ἐκπερδικίσαι .
τοιάδε κύκνοι ,τιὸ τιὸ τιὰ τιὸ τιὸ τιοτίγξ ,συμμιγῆ βοὴν ὁμοῦ πτεροῖς κρέκοντες ἴακχον Ἀπόλλω ,τιὸ τιὸ τιὸ τιοτίγξ ,ὄχθῳ ἐφεζόμενοι παρ᾽ Ἕβρον ποταμόν ,τιὸ τιὸ τιὸ τιοτίγξ ,διὰ δ᾽ αἰθέριον νέφος ἦλθε βοά ·
πτῆξε δὲ φῦλά τε ποικίλα θηρῶν ,κύματά τ᾽ ἔσβεσε νήνεμος αἴθρη ,τοτοτοτοτοτοτοτοτοτίγξ ·
πᾶς δ᾽ ἐπεκτύπησ᾽ Ὄλυμπος ·
εἷλε δὲ θάμβος ἄνακτας ·
οὐδέν ἐστ᾽ ἄμεινον οὐδ᾽ ἥδιον ἢ φῦσαι πτερά .
αὐτίχ᾽ ὑμῶν τῶν θεατῶν εἴ τις ἧν ὑπόπτερος ,εἶτα πεινῶν τοῖς χοροῖσι τῶν τραγῳδῶν ἤχθετο ,ἐκπτόμενος ἂν οὗτος ἠρίστησεν ἐλθὼν οἴκαδε ,κᾆτ᾽ ἂν ἐμπλησθεὶς ἐφ᾽ ἡμᾶς αὖθις αὖ κατέπτετο .
εἴ τε Πατροκλείδης τις ὑμῶν τυγχάνει χεζητιῶν ,οὐκ ἂν ἐξίδισεν ἐς θοἰμάτιον ,ἀλλ᾽ ἀνέπτετο ,κἀποπαρδὼν κἀναπνεύσας αὖθις αὖ κατέπτετο ·
εἴ τε μοιχεύων τις ὑμῶν ἐστιν ὅστις τυγχάνει ,κᾆθ᾽ ὁρᾷ τὸν ἄνδρα τῆς γυναικὸς ἐν βουλευτικῷ ,οὗτος ἂν πάλιν παρ᾽ ὑμῶν πτερυγίσας ἀνέπτετο ,εἶτα βινήσας ἐκεῖθεν αὖθις αὖ κατέπτετο .ἆρ᾽ ὑπόπτερον γενέσθαι παντός ἐστιν ἄξιον ; ὡς Διειτρέφης γε πυτιναῖα μόνον ἔχων πτερὰ ᾑρέθη φύλαρχος ,εἶθ᾽ ἵππαρχος ,εἶτ᾽ ἐξ οὐδενὸς μεγάλα πράττει κἀστὶ νυνὶ ξουθὸς ἱππαλεκτρυών .
ταυτὶ τοιαυτί ·
μὰ Δί᾽ ἐγὼ μὲν πρᾶγμά πω γελοιότερον οὐκ εἶδον οὐδεπώποτε .
ἐπὶ τῷ γελᾷς ; 
ἐπὶ τοῖσι σοῖς ὠκυπτέροις .
οἶσθ᾽ ᾧ μάλιστ᾽ ἔοικας ἐπτερωμένος ; 
εἰς εὐτέλειαν χηνὶ συγγεγραμμένῳ .
σὺ δὲ κοψίχῳ γε σκάφιον ἀποτετιλμένῳ .
τάδ᾽ οὐχ ὑπ᾽ ἄλλων ἀλλὰ τοῖς αὑτῶν πτεροῖς .
ἄγε δὴ τί χρὴ δρᾶν ; 
πρῶτον ὄνομα τῇ πόλει θέσθαι τι μέγα καὶ κλεινόν ,εἶτα τοῖς θεοῖς θῦσαι μετὰ τοῦτο .
ταῦτα κἀμοὶ συνδοκεῖ .
φέρ᾽ ἴδω ,τί δ᾽ ἡμῖν τοὔνομ᾽ ἔσται τῇ πόλει ; βούλεσθε τὸ μέγα τοῦτο τοὐκ Λακεδαίμονος Σπάρτην ὄνομα καλῶμεν αὐτήν ; 
Ἡράκλεις ·
Σπάρτην γὰρ ἂν θείμην ἐγὼ τἠμῇ πόλει ; 
οὐδ᾽ ἂν χαμεύνῃ πάνυ γε κειρίαν γ᾽ ἔχων .
τί δῆτ᾽ ὄνομ᾽ αὐτῇ θησόμεσθ᾽ ; 
ἐντευθενὶ ἐκ τῶν νεφελῶν καὶ τῶν μετεώρων χωρίων χαῦνόν τι πάνυ .
βούλει Νεφελοκοκκυγίαν ; 
ἰοὺ ἰού ·καλόν γ᾽ ἀτεχνῶς σὺ καὶ μέγ᾽ ηὗρες τοὔνομα .ἆρ᾽ ἐστὶν αὑτηγὶ Νεφελοκοκκυγία ,ἵνα καὶ τὰ Θεογένους τὰ πολλὰ χρήματα τά τ᾽ Αἰσχίνου γ᾽ ἅπαντα ; 
καὶ λῷστον μὲν οὖν τὸ Φλέγρας πεδίον ,ἵν᾽ οἱ θεοὶ τοὺς γηγενεῖς ἀλαζονευόμενοι καθυπερηκόντισαν .
λιπαρὸν τὸ χρῆμα τῆς πόλεως .
τίς δαὶ θεὸς πολιοῦχος ἔσται ; 
τῷ ξανοῦμεν τὸν πέπλον ; 
τί δ᾽ οὐκ Ἀθηναίαν ἐῶμεν Πολιάδα ; 
καὶ πῶς ἂν ἔτι γένοιτ᾽ ἂν εὔτακτος πόλις ,ὅπου θεὸς γυνὴ γεγονυῖα πανοπλίαν ἕστηκ᾽ ἔχουσα ,Κλεισθένης δὲ κερκίδα ; τίς δαὶ καθέξει τῆς πόλεως τὸ Πελαργικόν ; 
ὄρνις ἀφ᾽ ἡμῶν τοῦ γένους τοῦ Περσικοῦ ,ὅσπερ λέγεται δεινότατος εἶναι πανταχοῦ Ἄρεως νεοττός .
ὦ νεοττὲ δέσποτα ·
ὡς δ᾽ ὁ θεὸς ἐπιτήδειος οἰκεῖν ἐπὶ πετρῶν .
ἄγε νυν σὺ μὲν βάδιζε πρὸς τὸν ἀέρα καὶ τοῖσι τειχίζουσι παραδιακόνει ,χάλικας παραφόρει ,πηλὸν ἀποδὺς ὄργασον ,λεκάνην ἀνένεγκε ,κατάπεσ᾽ ἀπὸ τῆς κλίμακος ,φύλακας κατάστησαι ,τὸ πῦρ ἔγκρυπτ᾽ ἀεί ,κωδωνοφορῶν περίτρεχε καὶ κάθευδ᾽ ἐκεῖ ·
κήρυκα δὲ πέμψον τὸν μὲν ἐς θεοὺς ἄνω ,ἕτερον δ᾽ ἄνωθεν ἆυ παρ᾽ ἀνθρώπους κάτω ,κἀκεῖθεν αὖθις παρ᾽ ἐμέ .
σὺ δέ γ᾽ αὐτοῦ μένων οἴμωζε παρ᾽ ἔμ᾽ .
ἴθ᾽ ὦγάθ᾽ οἷ πέμπω σ᾽ ἐγώ .οὐδὲν γὰρ ἄνευ σοῦ τῶνδ᾽ ἃ λέγω πεπράξεται .ἐγὼ δ᾽ ἵνα θύσω τοῖσι καινοῖσιν θεοῖς ,τὸν ἱερέα πέμψοντα τὴν πομπὴν καλῶ .παῖ παῖ ,τὸ κανοῦν αἴρεσθε καὶ τὴν χέρνιβα .ὁμορροθῶ ,συνθέλω ,συμπαραινέσας ἔχω προσόδια μεγάλα σεμνὰ προσιέναι θεοῖσιν ,ἅμα δὲ προσέτι χάριτος ἕνεκα προβάτιόν τι θύειν .
ἴτω ἴτω δὲ Πυθιὰς βοὰ θεῷ ,συνᾳδέτω δὲ Χαῖρις ᾠδάν .
παῦσαι σὺ φυσῶν .
Ἡράκλεις τουτὶ τί ἦν ; τουτὶ μὰ Δί᾽ ἐγὼ πολλὰ δὴ καὶ δείν᾽ ἰδὼν οὔπω κόρακ᾽ εἶδον ἐμπεφορβειωμένον .ἱερεῦ σὸν ἔργον ,θῦε τοῖς καινοῖς θεοῖς .δράσω τάδ᾽ .
ἀλλὰ ποῦ ᾽ στιν ὁ τὸ κανοῦν ἔχων ; 
εὔχεσθε τῇ Ἑστίᾳ τῇ ὀρνιθείῳ καὶ τῷ ἰκτίνῳ τῷ ἑστιούχῳ καὶ ὄρνισιν Ὀλυμπίοις καὶ Ὀλυμπίῃσι πᾶσι καὶ πάσῃσιν - ὦ Σουνιέρακε χαῖρ᾽ ἄναξ Πελαργικέ .
καὶ κύκνῳ Πυθίῳ καὶ Δηλίῳ καὶ Λητοῖ Ὀρτυγομήτρᾳ καὶ Ἀρτέμιδι Ἀκαλανθίδι - οὐκέτι Κολαινὶς ἀλλ᾽ Ἀκαλανθὶς Ἄρτεμις .
καὶ φρυγίλῳ Σαβαζίῳ καὶ στρούθῳ μεγάλῃ μητρὶ θεῶν καὶ ἀνθρώπων - δέσποινα Κυβέλη ,στροῦθε ,μῆτερ Κλεοκρίτου .
διδόναι Νεφελοκοκκυγιεῦσιν ὑγιείαν καὶ σωτηρίαν αὐτοῖσι καὶ Χίοισι - Χίοισιν ἥσθην πανταχοῦ προσκειμένοις .
καὶ ἥρωσιν ὄρνισι καὶ ἡρώων παισί ,πορφυρίωνι καὶ πελεκᾶντι καὶ πελεκίνῳ καὶ φλέξιδι καὶ τέτρακι καὶ ταὧνι καὶ ἐλεᾷ καὶ βασκᾷ καὶ ἐλασᾷ καὶ ἐρωδιῷ καὶ καταρράκτῃ καὶ μελαγκορύφῳ καὶ αἰγιθάλλῳ - παῦ᾽ ἐς κόρακας ,παῦσαι καλῶν .
ἰοὺ ἰού ,ἐπὶ ποῖον ὦ κακόδαιμον ἱερεῖον καλεῖς ἁλιαιέτους καὶ γῦπας ; 
οὐχ ὁρᾷς ὅτι ἰκτῖνος εἷς ἂν τοῦτό γ᾽ οἴχοιθ᾽ ἁρπάσας ; 
ἄπελθ᾽ ἀφ᾽ ἡμῶν καὶ σὺ καὶ τὰ στέμματα ·
ἐγὼ γὰρ αὐτὸς τουτογὶ θύσω μόνος .
εἶτ᾽ αὖθις αὖ τἄρα σοι δεῖ με δεύτερον μέλος χέρνιβι θεοσεβὲς ὅσιον ἐπιβοᾶν ,καλεῖν δὲ μάκαρας ,ἕνα τινὰ μόνον ,εἴπερ ἱκανὸν ἕξετ᾽ ὄψον .τὰ γὰρ παρόντα θύματ᾽ οὐδὲν ἄλλο πλὴν γένειόν ἐστι καὶ κέρατα .
θύοντες εὐξώμεσθα τοῖς πτερίνοις θεοῖς .
Νεφελοκοκκυγίαν τὰν εὐδαίμονα κλῇσον ὦ Μοῦσα τεαῖς ἐν ὓμνων ἀοιδαῖς .τουτὶ τὸ πρᾶγμα ποδαπόν ; 
εἰπέ μοι τίς εἶ ; 
ἐγὼ μελιγλώσσων ἐπέων ἱεὶς ἀοιδὰν Μουσάων θεράπων ὀτρηρός ,κατὰ τὸν Ὅμηρον .
ἔπειτα δῆτα δοῦλος ὢν κόμην ἔχεις ; 
οὔκ ,ἀλλὰ πάντες ἐσμὲν οἱ διδάσκαλοι Μουσάων θεράποντες ὀτρηροί ,κατὰ τὸν Ὅμηρον .
οὐκ ἐτὸς ὀτρηρὸν καὶ τὸ ληδάριον ἔχεις .
ἀτὰρ ὦ ποιητὰ κατὰ τί δεῦρ᾽ ἀνεφθάρης ; 
μέλη πεποίηκ᾽ ἐς τὰς Νεφελοκοκκυγίας τὰς ὑμετέρας κύκλιά τε πολλὰ καὶ καλὰ καὶ παρθένεια καὶ κατὰ τὰ Σιμωνίδου .ταυτὶ σὺ πότ᾽ ἐποίησας ; 
ἀπὸ ποίου χρόνου ; 
πάλαι πάλαι δὴ τήνδ᾽ ἐγὼ κλῄζω πόλιν .
οὐκ ἄρτι θύω τὴν δεκάτην ταύτης ἐγώ ,καὶ τοὔνομ᾽ ὥσπερ παιδίῳ νῦν δὴ ᾽ θέμην ; ἀλλά τις ὠκεῖα Μουσάων φάτις οἷάπερ ἵππων ἀμαρυγά .σὺ δὲ πάτερ κτίστορ Αἴτνας ,ζαθέων ἱερῶν ὁμώνυμε ,δὸς ἐμὶν ὅ τι περ τεᾷ κεφαλᾷ θέλῃς πρόφρων δόμεν ἐμὶν τείν .τουτὶ παρέξει τὸ κακὸν ἡμῖν πράγματα ,εἰ μή τι τούτῳ δόντες ἀποφευξούμεθα .
οὖτος ,σὺ μέντοι σπολάδα καὶ χιτῶν᾽ ἔχεις ,ἀπόδυθι καὶ δὸς τῷ ποιητῇ τῷ σοφῷ .
ἔχε τὴν σπολάδα ·
πάντως δέ μοι ῥιγῶν δοκεῖς .
τόδε μὲν οὐκ ἀέκουσα φίλα Μοῦσα δῶρον δέχεται ·
τὺ δὲ τεᾷ φρενὶ μάθε Πινδάρειον ἔπος - ἅνθρωπος ἡμῶν οὐκ ἀπαλλαχθήσεται .
νομάδεσσι γὰρ ἐν Σκύθαις ἀλᾶται Στράτων ,ὃς ὑφαντοδόνατον ἔσθος οὐ πέπαται ·
ἀκλεὴς δ᾽ ἔβα σπολὰς ἄνευ χιτῶνος .
ξύνες ὅ τοι λέγω .
ξυνῆχ᾽ ὅτι βούλει τὸν χιτωνίσκον λαβεῖν .
ἀπόδυθι ·
δεῖ γὰρ τὸν ποιητὴν ὠφελεῖν .
ἄπελθε τουτονὶ λαβών .
ἀπέρχομαι ,κἀς τὴν πόλιν γ᾽ ἐλθὼν ποιήσω τοιαδί ·
᾽ κλῇσον ὦ χρυσόθρονε τὰν τρομερὰν κρυεράν ·
νιφόβολα πεδία πολύπορά τ᾽ ἤλυθον ἀλαλάν .
᾽ νὴ τὸν Δί᾽ ἀλλ᾽ ἤδη πέφευγας ταυταγὶ τὰ κρυερὰ τονδὶ τὸν χιτωνίσκον λαβών .τουτὶ μὰ Δί᾽ ἐγὼ τὸ κακὸν οὐδέποτ᾽ ἤλπισα ,οὕτω ταχέως τοῦτον πεπύσθαι τὴν πόλιν .αὖθις σὺ περιχώρει λαβὼν τὴν χέρνιβα .εὐφημία ᾽ στω .μὴ κατάρξῃ τοῦ τράγου .
σὺ δ᾽ εἶ τίς ; 
ὅστις ; 
χρησμολόγος .
οἴμωζέ νυν .
ὦ δαιμόνιε τὰ θεῖα μὴ φαύλως φέρε ·
ὡς ἔστι Βάκιδος χρησμὸς ἄντικρυς λέγων ἐς τὰς Νεφελοκοκκυγίας .
κὔπειτα πῶς ταῦτ᾽ οὐκ ἐχρησμολόγεις σὺ πρὶν ἐμὲ τὴν πόλιν τήνδ᾽ οἰκίσαι ; 
τὸ θεῖον ἐνεπόδιζέ με .
ἀλλ᾽ οὐδὲν οἷόν ἐστ᾽ ἀκοῦσαι τῶν ἐπῶν .
ἀλλ᾽ ὅταν οἰκήσωσι λύκοι πολιαί τε κορῶναι ἐν ταὐτῷ τὸ μεταξὺ Κορίνθου καὶ Σικυῶνος ,- τί οὖν προσήκει δῆτ᾽ ἐμοὶ Κορινθίων ; 
ᾐνίξαθ᾽ ὁ Βάκις τοῦτο πρὸς τὸν ἀέρα .
πρῶτον Πανδώρᾳ θῦσαι λευκότριχα κριόν ·ὃς δέ κ᾽ ἐμῶν ἐπέων ἔλθῃ πρώτιστα προφήτης ,τῷ δόμεν ἱμάτιον καθαρὸν καὶ καινὰ πέδιλα - ἔνεστι καὶ τὰ πέδιλα ; 
λαβὲ τὸ βιβλίον .
καὶ φιάλην δοῦναι ,καὶ σπλάγχνων χεῖρ᾽ ἐπιπλῆσαι .
καὶ σπλάγχνα διδόν᾽ ἔνεστι ; 
λαβὲ τὸ βιβλίον .
κἂν μὲν θέσπιε κοῦρε ποιῇς ταῦθ᾽ ὡς ἐπιτέλλω ,αἰετὸς ἐν νεφέλῃσι γενήσεαι ·
αι᾽ δέ κε μὴ δῷς ,οὐκ ἔσει οὐ τρυγὼν οὐδ᾽ αἰετὸς οὐ δρυκολάπτης .
καὶ ταῦτ᾽ ἔνεστ᾽ ἐνταῦθα ; 
λαβὲ τὸ βιβλίον .
οὐδὲν ἄρ᾽ ὅμοιός ἐσθ᾽ ὁ χρησμὸς τουτῳί ,ὃν ἐγὼ παρὰ τἀπόλλωνος ἐξεγραψάμην ·
αὐτὰρ ἐπὴν ἄκλητος ἰὼν ἄνθρωπος ἀλαζὼν λυπῇ θύοντας καὶ σπλαγχνεύειν ἐπιθυμῇ ,δὴ τότε χρὴ τύπτειν αὐτὸν πλευρῶν τὸ μεταξὺ - οὐδὲν λέγειν οἶμαί σε .
λαβὲ τὸ βιβλίον .
καὶ φείδου μηδὲν μηδ᾽ αἰετοῦ ἐν νεφέλῃσιν ,μήτ᾽ ἢν Λάμπων ᾖ μήτ᾽ ἢν ὁ μέγας Διοπείθης .
καὶ ταῦτ᾽ ἔνεστ᾽ ἐνταῦθα ; 
λαβὲ τὸ βιβλίον .
οὐκ εἶ θύραζ᾽ ; 
ἐς κόρακας .
οἴμοι δείλαιος .οὔκουν ἑτέρωσε χρησμολογήσεις ἐκτρέχων ; ἥκω παρ᾽ ὑμᾶς - ἕτερον αὖ τουτὶ κακόν .
τί δ᾽ αὖ σὺ δράσων ; 
τίς δ᾽ ἰδέα βουλεύματος ; 
τίς ἡ ᾽ πίνοια ,τίς ὁ κόθορνος τῆς ὁδοῦ ; 
γεωμετρῆσαι βούλομαι τὸν ἀέρα ὑμῖν διελεῖν τε κατὰ γύας .
πρὸς τῶν θεῶν σὺ δ᾽ εἶ τίς ἀνδρῶν ; 
ὅστις εἴμ᾽ ἐγώ ; 
Μέτων ,ὃν οἶδεν Ἑλλὰς χὠ Κολωνός .
εἰπέ μοι ,ταυτὶ δέ σοι τί ἔστι ; 
κανόνες ἀέρος .
αὐτίκα γὰρ ἀήρ ἐστι τὴν ἰδέαν ὅλος κατὰ πνιγέα μάλιστα .
προσθεὶς οὖν ἐγὼ τὸν κανόν᾽ ,ἄνωθεν τουτονὶ τὸν καμπύλον ἐνθεὶς διαβήτην - μανθάνεις ; 
οὐ μανθάνω .ὀρθῷ μετρήσω κανόνι προστιθείς ,ἵνα ὁ κύκλος γένηται σοι τετράγωνος κἀν μέσῳ ἀγορά ,φέρουσαι δ᾽ ὦσιν εἰς αὐτὴν ὁδοὶ ὀρθαὶ πρὸς αὐτὸ τὸ μέσον ,ὥσπερ δ᾽ ἀστέρος αὐτοῦ κυκλοτεροῦς ὄντος ὀρθαὶ πανταχῇ ἀκτῖνες ἀπολάμπωσιν .ἅνθρωπος Θαλῆς .
Μέτων - τί ἔστιν ; 
οἶσθ᾽ ὁτιὴ φιλῶ σ᾽ ἐγώ ,κἀμοὶ πιθόμενος ὑπαποκίνει τῆς ὁδοῦ .
τί δ᾽ ἐστὶ δεινόν ; 
ὥσπερ ἐν Λακεδαίμονι ξενηλατοῦνται καὶ κεκίνηνταί τινες ·
πληγαὶ συχναὶ κατ᾽ ἄστυ .μῶν στασιάζετε ; 
μὰ τὸν Δί᾽ οὐ δῆτ᾽ .
ἀλλὰ πῶς ; 
ὁμοθυμαδὸν σποδεῖν ἅπαντας τοὺς ἀλαζόνας δοκεῖ .
ὑπάγοιμί τἄρ᾽ ἄν .
νὴ Δί᾽ ὡς οὐκ οἶδ᾽ ἂν εἰ φθαίης ἄν ·
ἐπίκεινται γὰρ ἐγγὺς αὑταιί .
οἴμοι κακοδαίμων .
οὐκ ἔλεγον ἐγὼ πάλαι ; 
οὐκ ἀναμετρήσεις σαυτὸν ἀπιὼν ἀλλαχῇ ; 
ποῦ πρόξενοι ; 
τίς ὁ Σαρδανάπαλλος οὑτοσί ; 
ἐπίσκοπος ἥκω δεῦρο τῷ κυάμῳ λαχὼν ἐς τὰς Νεφελοκοκκυγίας .
ἐπίσκοπος ; 
ἔπεμψε δὲ τίς σε δεῦρο ; 
φαῦλον βιβλίον Τελέου .τί ; βούλει δῆτα τὸν μισθὸν λαβὼν μὴ πράγματ᾽ ἔχειν ἀλλ᾽ ἀπιέναι ; 
νὴ τοὺς θεούς .
ἐκκλησιάσαι δ᾽ οὖν ἐδεόμην οἴκοι μένων .
ἔστιν γὰρ ἃ δι᾽ ἐμοῦ πέπρακται Φαρνάκῃ .
ἄπιθι λαβών ·
ἔστιν δ᾽ ὁ μισθὸς οὑτοσί .
τουτὶ τί ἦν ; 
ἐκκλησία περὶ Φαρνάκου .
μαρτύρομαι τυπτόμενος ὢν ἐπίσκοπος .
οὐκ ἀποσοβήσεις ; οὐκ ἀποίσεις τὼ κάδω ; οὐ δεινά ; καὶ πέμπουσιν ἤδη ᾽ πισκόπους ἐς τὴν πόλιν ,πρὶν καὶ τεθύσθαι τοῖς θεοῖς ; ἐὰν δ᾽ ὁ Νεφελοκοκκυγιεὺς τὸν Ἀθηναῖον ἀδικῇ - τουτὶ τί ἔστιν αὖ κακὸν τὸ βιβλίον ; 
ψηφισματοπώλης εἰμὶ καὶ νόμους νέους ἥκω παρ᾽ ὑμᾶς δεῦρο πωλήσων .
τὸ τί ; 
χρῆσθαι Νεφελοκοκκυγιᾶς τοῖσδε τοῖς μέτροισι καὶ σταθμοῖσι καὶ ψηφίσμασι καθάπερ Ὀλοφύξιοι .
σὺ δέ γ᾽ οἷσπερ ὡτοτύξιοι χρήσει τάχα .οὗτος τί πάσχεις ; 
οὐκ ἀποίσεις τοὺς νόμους ; 
πικροὺς ἐγώ σοι τήμερον δείξω νόμους .καλοῦμαι Πισθέταιρον ὕβρεως ἐς τὸν Μουνιχιῶνα μῆνα .ἄληθες οὗτος ; 
ἔτι γὰρ ἐνταῦθ᾽ ἦσθα σύ ; 
ἐὰν δέ τις ἐξελαύνῃ τοὺς ἄρχοντας καὶ μὴ δέχηται κατὰ τὴν στήλην - οἴμοι κακοδαίμων ,καὶ σὺ γὰρ ἐνταῦθ᾽ ἦσθ᾽ ἔτι ; 
ἀπολῶ σε καὶ γράφω σε μυρίας δραχμάς .
ἐγὼ δὲ σοῦ γε τὼ κάδω διασκεδῶ .
μέμνησ᾽ ὅτε τῆς στήλης κατετίλας ἑσπέρας ; 
αἰβοῖ ·
λαβέτω τις αὐτόν .
οὗτος οὐ μενεῖς ; 
ἀπίωμεν ἡμεῖς ὡς τάχιστ᾽ ἐντευθενὶ θύσοντες εἴσω τοῖς θεοῖσι τὸν τράγον .ἤδη ᾽ μοὶ τῷ παντόπτᾳ καὶ παντάρχᾳ θνητοὶ πάντες θύσουσ᾽ εὐκταίαις εὐχαῖς .
πᾶσαν μὲν γὰρ γᾶν ὀπτεύω ,σῴζω δ᾽ εὐθαλεῖς καρποὺς κτείνων παμφύλων γένναν θηρῶν ,ἂ πάντ᾽ ἐν γαίᾳ ἐκ κάλυκος αὐξανόμενον γένυσι παμφάγοις δένδρεσί τ᾽ ἐφημένα καρπὸν ἀποβόσκεται ·
κτείνω δ᾽ οἳ κήπους εὐώδεις φθείρουσιν λύμαις ἐχθίσταις ,ἑρπετά τε καὶ δάκετα πάνθ᾽ ὅσαπερ ἔστιν ὑπ᾽ ἐμᾶς πτέρυγος ἐν φοναῖς ὄλλυται .τῇδε μέντοι θἠμέρᾳ μάλιστ᾽ ἐπαναγορεύεται ,ἢν ἀποκτείνῃ τις ὑμῶν Διαγόραν τὸν Μήλιον ,λαμβάνειν τάλαντον ,ἤν τε τῶν τυράννων τίς τινα τῶν τεθνηκότων ἀποκτείνῃ ,τάλαντον λαμβάνειν .
βουλόμεσθ᾽ οὖν νυν ἀνειπεῖν ταὐτὰ χἠμεῖς ἐνθάδε .
ἢν ἀποκτείνῃ τις ὑμῶν Φιλοκράτη τὸν Στρούθιον ,λήψεται τάλαντον ,ἢν δὲ ζῶντά γ᾽ ἀγάγῃ ,τέτταρα ,ὅτι συνείρων τοὺς σπίνους πωλεῖ καθ᾽ ἑπτὰ τοὐβολοῦ ,εἶτα φυσῶν τὰς κίχλας δείκνυσι καὶ λυμαίνεται ,τοῖς τε κοψίχοισιν ἐς τὰς ῥῖνας ἐγχεῖ τὰ πτερά ,τὰς περιστεράς θ᾽ ὁμοίως ξυλλαβὼν εἵρξας ἔχει ,κἀπαναγκάζει παλεύειν δεδεμένας ἐν δικτύῳ .
ταῦτα βουλόμεσθ᾽ ἀνειπεῖν ·
κεἴ τις ὄρνιθας τρέφει εἱργμένους ὑμῶν ἐν αὐλῇ ,φράζομεν μεθιέναι .
ἢν δὲ μὴ πίθησθε ,συλληφθέντες ὑπὸ τῶν ὀρνέων αὖθις ὑμεῖς αὖ παρ᾽ ἡμῖν δεδεμένοι παλεύσετε .
εὔδαιμον φῦλον πτηνῶν οἰωνῶν ,οἳ χειμῶνος μὲν χλαίνας οὐκ ἀμπισχνοῦνται ·
οὐδ᾽ αὖ θερμὴ πνίγους ἡμᾶς ἀκτὶς τηλαυγὴς θάλπει ·
χειμάζω δ᾽ ἐν κοίλοις ἄντροις νύμφαοις οὐρείαις ξυμπαίζων ·
ἠρινά τε βοσκόμεθα παρθένια λευκότροφα μύρτα Χαρίτων τε κηπεύματα .
τοῖς κριταῖς εἰπεῖν τι βουλόμεσθα τῆς νίκης πέρι ,ὅσ᾽ ἀγάθ᾽ ,ἢν κρίνωσιν ἡμᾶς ,πᾶσιν αὐτοῖς δώσομεν ,ὥστε κρείττω δῶρα πολλῷ τῶν Ἀλεξάνδρου λαβεῖν .
πρῶτα μὲν γὰρ οὗ μάλιστα πᾶς κριτὴς ἐφίεται ,γλαῦκες ὑμᾶς οὔποτ᾽ ἐπιλείψουσι Λαυρειωτικαί ·
τὰς γὰρ ὑμῶν οἰκίας ἐρέψομεν πρὸς αἰετόν ·
κἂν λαχόντες ἀρχίδιον εἶθ᾽ ἁρπάσαι βούλησθέ τι ,ὀξὺν ἱερακίσκον ἐς τὰς χεῖρας ὑμῖν δώσομεν .ἢν δέ που δειπνῆτε ,πρηγορεῶνας ὑμῖν πέμψομεν .
ἢν δὲ μὴ κρίνητε ,χαλκεύεσθε μηνίσκους φορεῖν ὥσπερ ἀνδριάντες ·
ὡς ὑμῶν ὃς ἂν μὴ μῆν᾽ ἔχῃ ,ὅταν ἔχητε χλανίδα λευκήν ,τότε μάλισθ᾽ οὕτω δίκην δώσεθ᾽ ἡμῖν ,πᾶσι τοῖς ὄρνισι κατατιλώμενοι .τὰ μὲν ἱέρ᾽ ἡμῖν ἐστιν ὦρνιθες καλά ·
ἀλλ᾽ ὡς ἀπὸ τοῦ τείχους πάρεστιν ἄγγελος οὐδείς ,ὅτου πευσόμεθα τἀκεῖ πράγματα .
ἀλλ᾽ οὑτοσὶ τρέχει τις Ἀλφειὸν πνέων .
ποῦ ποῦ ᾽ στι ,ποῦ ποῦ ποῦ ᾽ στι ,ποῦ ποῦ ποῦ ᾽ στι ποῦ ,ποῦ Πισθέταιρός ἐστιν ἅρχων ; οὑτοσί .ἐξῳκοδόμηταί σοι τὸ τεῖχος .
εὖ λέγεις .
κάλλιστον ἔργον καὶ μεγαλοπρεπέστατον ·
ὥστ᾽ ἂν ἐπάνω μὲν Προξενίδης ὁ Κομπασεὺς καὶ Θεογένης ἐναντίω δύ᾽ ἅρματε ,ἵππων ὑπόντων μέγεθος ὅσον ὁ δούριος ,ὑπὸ τοῦ πλάτους ἂν παρελασαίτην .
Ἡράκλεις .
τὸ δὲ μῆκός ἐστι ,καὶ γὰρ ἐμέτρησ᾽ αὔτ᾽ ἐγώ ,ἑκατοντορόγυιον .
ὦ Πόσειδον τοῦ μάκρους .
τίνες ᾠκοδόμησαν αὐτὸ τηλικουτονί ; 
ὄρνιθες ,οὐδεὶς ἄλλος ,οὐκ Αἰγύπτιος πλινθοφόρος ,οὐ λιθουργός ,οὐ τέκτων παρῆν ,ἀλλ᾽ αὐτόχειρες ,ὥστε θαυμάζειν ἐμέ .
ἐκ μέν γε Λιβύης ἧκον ὡς τρισμύριαι γέρανοι θεμελίους καταπεπωκυῖαι λίθους .
τούτους δ᾽ ἐτύκιζον αἱ κρέκες τοῖς ῥύγχεσιν .
ἕτεροι δ᾽ ἐπλινθοφόρουν πελαργοὶ μύριοι ·
ὕδωρ δ᾽ ἐφόρουν κάτωθεν ἐς τὸν ἀέρα οἱ χαραδριοὶ καὶ τἄλλα ποτόμι᾽ ὄρνεα .
ἐπηλοφόρουν δ᾽ αὐτοῖσι τίνες ; 
ἐρωδιοὶ λεκάναισι .
τὸν δὲ πηλὸν ἐνεβάλλοντο πῶς ; 
τοῦτ᾽ ὦγάθ᾽ ἐξηύρητο καὶ σοφώτατα ·
οἱ χῆνες ὑποτύπτοντες ὥσπερ ταῖς ἄμαις ἐς τὰς λεκάνας ἐνέβαλλον αὐτοῖς τοῖν ποδοῖν .
τί δῆτα πόδες ἂν οὐκ ἂν ἐργασαίατο ; 
καὶ νὴ Δί᾽ αἱ νῆτταί γε περιεζωσμέναι ἐπλινθοφόρουν ·
ἄνω δὲ τὸν ὑπαγωγέα ἐπέτοντ᾽ ἔχουσαι κατόπιν ̣ ὥσπερ παιδία τὸν πηλὸν ἐν τοῖς στόμασιν ̣ αἱ χελιδόνες .
τί δῆτα μισθωτοὺς ἂν ἔτι μισθοῖτό τις ; 
φέρ᾽ ἴδω ,τί δαί ; 
τὰ ξύλινα τοῦ τείχους τίνες ἀπηργάσαντ᾽ ; 
ὄρνιθες ἦσαν τέκτονες σοφώτατοι πελεκᾶντες ,οἳ τοῖς ῥύγχεσιν ἀπεπελέκησαν τὰς πύλας ·
ἦν δ᾽ ὁ κτύπος αὐτῶν πελεκώντων ὥσπερ ἐν ναυπηγίῳ .
καὶ νῦν ἅπαντ᾽ ἐκεῖνα πεπύλωται πύλαις καὶ βεβαλάνωται καὶ φυλάττεται κύκλῳ ,ἐφοδεύεται ,κωδωνοφορεῖται ,πανταχῇ ,φυλακαὶ καθεστήκασι καὶ φρυκτωρίαι ἐν τοῖσι πύργοις .
ἀλλ᾽ ἐγὼ μὲν ἀποτρέχων ἀπονίψομαι ·
σὺ δ᾽ αὐτὸς ἤδη τἄλλα δρᾶ .
οὗτος τί ποιεῖς ; 
ἆρα θαυμάζεις ὅτι οὕτω τὸ τεῖχος ἐκτετείχισται ταχύ ; 
νὴ τοὺς θεοὺς ἔγωγε ·καὶ γὰρ ἄξιον ·
ἴσα γὰρ ἀληθῶς φαίνεταί μοι ψεύδεσιν .
ἀλλ᾽ ὅδε φύλαξ γὰρ τῶν ἐκεῖθεν ἄγγελος ἐσθεῖ πρὸς ἡμᾶς δεῦρο πυρρίχην βλέπων .ἰοὺ ἰού ,ἰοὺ ἰού ,ἰοὺ ἰού .
τί τὸ πρᾶγμα τουτί ; 
δεινότατα πεπόνθαμεν .
τῶν γὰρ θεῶν τις ἄρτι τῶν παρὰ τοῦ Διὸς διὰ τῶν πυλῶν εἰσέπτετ᾽ ἐς τὸν ἀέρα ,λαθὼν κολοιοὺς φύλακας ἡμεροσκόπους .
ὦ δεινὸν ἔργον καὶ σχέτλιον εἰργασμένος .
τίς τῶν θεῶν ; 
οὐκ ἴσμεν ·
ὅτι δ᾽ εἶχε πτερά ,τοῦτ᾽ ἴσμεν .
οὔκουν δῆτα περιπόλους ἐχρῆν πέμψαι κατ᾽ αὐτὸν εὐθύς ; 
ἀλλ᾽ ἐπέμψαμεν τρισμυρίους ἱέρακας ἱπποτοξότας ,χωρεῖ δὲ πᾶς τις ὄνυχας ἠγκυλωμένος ,κερχνῂς τριόρχης γὺψ κύμινδις αἰετός ·
ῥύμῃ τε καὶ πτεροῖσι καὶ ῥοιζήμασιν αἰθὴρ δονεῖται τοῦ θεοῦ ζητουμένου ·κἄστ᾽ οὐ μακρὰν ἄπωθεν ,ἀλλ᾽ ἐνταῦθά που ἤδη ᾽ στίν .οὔκουν σφενδόνας δεῖ λαμβάνειν καὶ τόξα ; χώρει δεῦρο πᾶς ὑπηρέτης ·τόξευε παῖε ,σφενδόνην τίς μοι δότω .
πόλεμος αἴρεται ,πόλεμος οὐ φατὸς πρὸς ἐμὲ καὶ θεούς .
ἀλλὰ φύλαττε πᾶς ἀέρα περινέφελον ,ὃν ἔρεβος ἐτέκετο ,μή σε λάθῃ θεῶν τις ταύτῃ περῶν ·.ἄθρει δὲ πᾶς κύκλῳ σκοπῶν ,ὡς ἐγγὺς ἤδη δαίμονος πεδαρσίου δίνης πτερωτὸς φθόγγος ἐξακούεται .αὕτη σύ ,ποῖ ποῖ ποῖ πέτει ; 
μέν᾽ ἥσυχος ,ἔχ᾽ ἀτρέμας ·
αὐτοῦ στῆθ᾽ ·
ἐπίσχες τοῦ δρόμου .
τίς εἶ ; ποδαπή ; 
λέγειν ἐχρῆν ὁπόθεν πότ᾽ εἶ .
παρὰ τῶν θεῶν ἔγωγε τῶν Ὀλυμπίων .
ὄνομα δέ σο .τί ἐστι ; πλοῖον ἢ κυνῆ ; Ἶρις ταχεῖα .Πάραλος ἢ Σαλαμινία ; 
τί δὲ τοῦτο ; 
ταυτηνί τις οὐ συλλήψεται ἀναπτόμενος τρίορχος ; 
ἐμὲ συλλήψεται ; 
τί ποτ᾽ ἐστὶ τουτὶ τὸ κακόν ; 
οἰμώξει μακρά .
κατὰ ποίας πύλας εἰσῆλθες ἐς τὸ τεῖχος ὦ μιαρωτάτη ; 
οὐκ οἶδα μὰ Δί᾽ ἔγωγε κατὰ ποίας πύλας .
ἤκουσας αὐτῆς οἷον εἰρωνεύεται ; 
πρὸς τοὺς κολοιάρχας προσῆλθες ; 
οὐ λέγεις ; 
σφραγῖδ᾽ ἔχεις παρὰ τῶν πελαργῶν ; 
τί τὸ κακόν .
οὐκ ἔλαβες ; 
ὑγιαίνεις μέν ; 
οὐδὲ σύμβολον ἐπέβαλεν ὀρνίθαρχος οὐδείς σοι παρών ; 
μὰ Δί᾽ οὐκ ἔμοιγ᾽ ἐπέβαλεν οὐδεὶς ὦ μέλε .κἄπειτα δῆθ᾽ οὕτω σιωπῇ διαπέτει διὰ τῆς πόλεως τῆς ἀλλοτρίας καὶ τοῦ χάους ; 
ποίᾳ γὰρ ἄλλῃ χρὴ πέτεσθαι τοὺς θεούς ; 
οὐκ οἶδα μὰ Δί᾽ ἔγωγε ·τῇδε μὲν γὰρ οὔ .
ἀδικεῖς δὲ καὶ νῦν .
ἆρά γ᾽ οἶσθα τοῦθ᾽ ὅτι δικαιότατ᾽ ἂν ληφθεῖσα πασῶν Ἰρίδων ἀπέθανες ,εἰ τῆς ἀξίας ἐτύγχανες ; 
ἀλλ᾽ ἀθάνατός εἰμ᾽ .
ἀλλ᾽ ὅμως ἂν ἀπέθανες .
δεινότατα γάρ τοι πεισόμεσθ᾽ ,ἐμοὶ δοκεῖ ,εἰ τῶν μὲν ἄλλων ἄρχομεν ,ὑμεῖς δ᾽ οἱ θεοὶ ἀκολαστανεῖτε ,κοὐδέπω γνώσεσθ᾽ ὅτι ἀκροατέον ὑμῖν ἐν μέρει τῶν κρειττόνων .
φράσον δέ τοί μοι τὼ πτέρυγε ποῖ ναυστολεῖς ; 
ἐγώ ; 
πρὸς ἀνθρώπους πέτομαι παρὰ τοῦ πατρὸς φράσουσα θύειν τοῖς Ὀλυμπίοις θεοῖς μηλοσφαγεῖν τε βουθύτοις ἐπ᾽ ἐσχάραις κνισᾶν τ᾽ ἀγυιάς .
τί σὺ λέγεις ; ποίοις θεοῖς ; 
ποίοισιν ; 
ἡμῖν τοῖς ἐν οὐρανῷ θεοῖς .
θεοὶ γὰρ ὑμεῖς ; 
τίς γάρ ἐστ᾽ ἄλλος θεός ; 
ὄρνιθες ἀνθρώποισι νῦν εἰσιν θεοί ,οἷς θυτέον αὐτούς ,ἀλλὰ μὰ Δί᾽ οὐ τῷ Διί .
ὦ μῶρε μῶρε μὴ θεῶν κίνει φρένας δεινάς ,ὅπως μή σου γένος πανώλεθρον Διὸς μακέλλῃ πᾶν ἀναστρέψῃ Δίκη ,λιγνὺς δὲ σῶμα καὶ δόμων περιπτυχὰς καταιθαλώσῃ σου Λικυμνίαις βολαῖς .
ἄκουσον αὕτη ·
παῦε τῶν παφλασμάτων ·
ἔχ᾽ ἀτρέμα .
φέρ᾽ ἴδω ,πότερα Λυδὸν ἢ Φρύγα ταυτὶ λέγουσα μορμολύττεσθαι δοκεῖς ; 
ἆρ᾽ οἶσθ᾽ ὅτι Ζεὺς εἴ με λυπήσει πέρα ,μέλαθρα μὲν αὐτοῦ καὶ δόμους Ἀμφίονος καταιθαλώσω πυρφόροισιν αἰετοῖς ; 
πέμψω δὲ πορφυρίωνας ἐς τὸν οὐρανὸν ὄρνις ἐπ᾽ αὐτὸν παρδαλᾶς ἐνημμένους πλεῖν ἑξακοσίους τὸν ἀριθμόν .
καὶ δή ποτε εἷς Πορφυρίων αὐτῷ παρέσχε πράγματα .
σὺ δ᾽ εἴ με λυπήσεις τι ,τῆς διακόνου πρώτης ἀνατείνας τὼ σκέλει διαμηριῶ τὴν Ἶριν αὐτήν ,ὥστε θαυμάζειν ὅπως οὕτω γέρων ὢν στύομαι τριέμβολον .
διαρραγείης ὦ μέλ᾽ αὐτοῖς ῥήμασιν .
οὐκ ἀποσοβήσεις ; οὐ ταχέως ; 
εὐρὰξ πατάξ .
ἦ μήν σε παύσει τῆς ὕβρεως οὑμὸς πατήρ .
οἴμοι τάλας .
οὔκουν ἑτέρωσε πετομένη καταιθαλώσεις τῶν νεωτέρων τινά ; 
ἀποκεκλῄκαμεν διογενεῖς θεοὺς μηκέτι τὴν ἐμὴν διαπερᾶν πόλιν ,μηδέ γέ τιν᾽ ἱερόθυτον ἀνὰ δάπεδον ἔτι τῇδε βροτῶν θεοῖσι πέμπειν καπνόν .
δεινόν γε τὸν κήρυκα τὸν παρὰ τοὺς βροτοὺς οἰχόμενον ,εἰ μηδέποτε νοστήσει πάλιν .ὦ Πισθέταιρ᾽ ὦ μακάρι᾽ ὦ σοφώτατε ,ὦ κλεινότατ᾽ ὦ σοφώτατ᾽ ὦ γλαφυρώτατε ,ὦ τρισμακάρι᾽ ὦ κατακέλευσον .
τί σὺ λέγεις ; 
στεφάνῳ σε χρυσῷ τῷδε σοφίας οὕνεκα στεφανοῦσι καὶ τιμῶσιν οἱ πάντες λεῴ .
δέχομαι .
τί δ᾽ οὕτως οἱ λεῲ τιμῶσί με ; 
ὦ κλεινοτάτην αἰθέριον οἰκίσας πόλιν ,οὐκ οἷσθ᾽ ὅσην τιμὴν παρ᾽ ἀνθρώποις φέρει ,ὅσους τ᾽ ἐραστὰς τῆσδε τῆς χώρας ἔχεις .πρὶν μὲν γὰρ οἰκίσαι σε τήνδε τὴν πόλιν ,ἐλακωνομάνουν ἅπαντες ἄνθρωποι τότε ,ἐκόμων ἐπείνων ἐρρύπων ἐσωκράτουν σκυτάλι᾽ ἐφόρουν ,νυνὶ δ᾽ ὑποστρέψαντες αὖ ὀρνιθομανοῦσι ,πάντα δ᾽ ὑπὸ τῆς ἡδονῆς ποιοῦσιν ἅπερ ὄρνιθες ἐκμιμούμενοι ·πρῶτον μὲν εὐθὺς πάντες ἐξ εὐνῆς ἅμα ἐπέτονθ᾽ ἕωθεν ὥσπερ ἡμεῖς ἐπὶ νομόν ·κἄπειτ᾽ ἂν ἅμα κατῆραν ἐς τὰ βιβλία ·
εἶτ᾽ ἀπενέμοντ᾽ ἐνταῦθα τὰ ψηφίσματα .
ὠρνιθομάνουν δ᾽ οὕτω περιφανῶς ὥστε καὶ πολλοῖσιν ὀρνίθων ὀνόματ᾽ ἦν κείμενα .
πέρδιξ μὲν εἷς κάπηλος ὠνομάζετο χωλός ,Μενίππῳ δ᾽ ἦν χελιδὼν τοὔνομα ,Ὀπουντίῳ δ᾽ ὀφθαλμὸν οὐκ ἔχων κόραξ ,κορυδὸς Φιλοκλέει ,χηναλώπηξ Θεογένει ,ἶβις Λυκούργῳ ,Χαιρεφῶντι νυκτερίς ,Συρακοσίῳ δὲ κίττα ·Μειδίας δ᾽ ἐκεῖ ὄρτυξ ἐκαλεῖτο ·
καὶ γὰρ ᾔκειν ὄρτυγι ὑπὸ στυφοκόπου τὴν κεφαλὴν πεπληγμένῳ .
ᾖδον δ᾽ ὑπὸ φιλορνιθίας πάντες μέλη ,ὅπου χελιδὼν ἦν τις ἐμπεποιημένη ἢ πηνέλοψ ἢ χήν τις ἢ περιστερὰ ἢ πτέρυγες ,ἢ πτεροῦ τι καὶ σμικρὸν προσῆν .
τοιαῦτα μὲν τἀκεῖθεν .
ἓν δέ σοι λέγω ·ἥξουσ᾽ ἐκεῖθεν δεῦρο πλεῖν ἢ μύριοι πτερῶν δεόμενοι καὶ τρόπων γαμψωνύχων ·
ὥστε πτερῶν σοι τοῖς ἐποίκοις δεῖ ποθέν .
οὐκ ἆρα μὰ Δἴ ἡμῖν ἔτ᾽ ἔργον ἑστάναι .ἀλλ᾽ ὡς τάχιστα σὺ μὲν ἰὼν τὰς ἀρρίχους καὶ τοὺς κοφίνους ἅπαντας ἐμπίμπλη πτερῶν ·Μανῆς δὲ φερέτω μοι θύραζε τὰ πτερά ·ἐγὼ δ᾽ ἐκείνων τοὺς προσιόντας δέξομαι .ταχὺ δὴ πολυάνορα τάνδε πόλιν καλεῖ τις ἀνθρώπων .τύχη μόνον προσείη .κατέχουσι δ᾽ ἔρωτες ἐμᾶς πόλεως .
θάττον φέρειν κελεύω .
τί γὰρ οὐκ ἔνι ταύτῃ καλὸν ἀνδρὶ μετοικεῖν ; Σοφία Πόθος Ἀμβροσία Χάριτες τό τε τῆς ἀγανόφρονος Ἡσυχίας εὐήμερον πρόσωπον .ὡς βλακικῶς διακονεῖς ·οὐ θᾶττον ἐγκονήσεις ; φερέτω κάλαθον ταχύ τις πτερύγων ,σὺ δ᾽ αὖθις ἐξόρμα - τύπτων γε τοῦτον ὡδί .
πάνυ γὰρ βραδύς ἐστί τις ὥσπερ ὄνος .
Μανῆς γάρ ἐστι δειλός .
σὺ δὲ τὰ πτερὰ πρῶτον διάθες τάδε κόσμῳ ,τά τε μουσίχ᾽ ὁμοῦ τά τε μαντικὰ καὶ τὰ θαλάττι᾽ .
ἔπειτα δ᾽ ὅπως φρονίμως πρὸς ἄνδρ᾽ ὁρῶν πτερώσεις .
οὔ τοι μὰ τὰς κερχνῇδας ἔτι σοῦ σχήσομαι ,οὕτως ὁρῶν σε δειλὸν ὄντα καὶ βραδύν .γενοίμαν αἰετὸς ὑψιπέτας ,ὡς ἀμποταθείην ὑπὲρ ἀτρυγέτου γλαυκᾶς ἐπ᾽ οἶδμα λίμνας .ἔοικεν οὐ ψευδαγγελήσειν ἅγγελος .ᾁδων γὰρ ὅδε τις αἰετοὺς προσέρχεται .
αἰβοῖ ·
οὐκ ἔστιν οὐδὲν τοῦ πέτεσθαι γλυκύτερον ·
ὀρνιθομανῶ γὰρ καὶ πέτομαι καὶ βούλομαι οἰκεῖν μεθ᾽ ὑμῶν κἀπιθυμῶ τῶν νόμων .
ποίων νόμων ; 
πολλοὶ γὰρ ὀρνίθων νόμοι .
πάντων ·
μάλιστα δ᾽ ὅτι καλὸν νομίζεται τὸν πατέρα τοῖς ὄρνισιν ἄγχειν καὶ δάκνειν .
καὶ νὴ Δἴ ἀνδρεῖόν γε πάνυ νομιζομεν ,ὃς ἂν πεπλήγῃ τὸν πατέρα νεοττὸς ὤν .
διὰ ταῦτα μέντοι δεῦρ᾽ ἀνοικισθεὶς ἐγὼ ἄγχειν ἐπιθυμῶ τὸν πατέρα καὶ πάντ᾽ ἔχειν .
ἀλλ᾽ ἔστιν ἡμῖν τοῖσιν ὄρνισιν νόμος παλαιὸς ἐν ταῖς τῶν πελαργῶν κύρβεσιν ·ἐπὴν ὁ πατὴρ ὁ πελαργὸς ἐκπετησίμους πάντας ποιήσῃ τοὺς πελαργιδέας τρέφων ,δεῖ τοὺς νεοττοὺς τὸν πατέρα πάλιν τρέφειν .ἀπέλαυσά τἄρα νὴ Δἴ ἐλθὼν ἐνθαδί ,εἴπερ γέ μοι καὶ τὸν πατέρα βοσκητέον .
οὐδέν γ᾽ .
ἐπειδήπερ γὰρ ἦλθες ὦ μέλε εὔνους ,πτερώσω σ᾽ ὥσπερ ὄρνιν ὀρφανόν .σοὶ δ᾽ ὦ νεανίσκ᾽ οὐ κακῶς ὑποθήσομαι ,ἀλλ᾽ οἷάπερ αὐτὸς ἔμαθον ὅτε παῖς ἦ .
σὺ γὰρ τὸν μὲν πατέρα μὴ τύπτε ·
ταυτηνδὶ λαβὼν τὴν πτέρυγα καὶ τουτὶ τὸ πλῆκτρον θἀτέρᾳ ,νομίσας ἀλεκτρυόνος ἔχειν τονδὶ λόφον ,φρούρει στρατεύου μισθοφορῶν σαυτὸν τρέφε ,τὸν πατέρ ἔα ζῆν ·ἀλλ᾽ ἐπειδὴ μάχιμος εἶ ,ἐς τἀπὶ Θρᾴκης ἀποπέτου κἀκεῖ μάχου .νὴ τὸν Διόνυσον εὖ γέ μοι δοκεῖς λέγειν ,καὶ πείσομαί σοι .
νοῦν ἄρ᾽ ἔξεις νὴ Δία .
ἀναπέτομαι δὴ πρὸς Ὄλυμπον πτερύγεσσι κούφαις ·
πέτομαι δ᾽ ὁδὸν ἄλλοτ᾽ ἐπ᾽ ἄλλαν μελέων - τουτὶ τὸ πρᾶγμα φορτίου δεῖται πτερῶν .
ἀφόβῳ φρενὶ σώματί τε νέαν ἐφέπων - ἀσπαζόμεσθα φιλύρινον Κινησίαν .
τί δεῦρο πόδα σὺ κυλλὸν ἀνὰ κύκλον κυκλεῖς ; 
ὄρνις γενέσθαι βούλομαι λιγύφθογγος ἀηδών .
παῦσαι μελῳδῶν ,ἀλλ᾽ ὅ τι λέγεις εἰπέ μοι .
ὑπὸ σοῦ πτερωθεὶς βούλομαι μετάρσιος ἀναπτόμενος ἐκ τῶν νεφελῶν καινὰς λαβεῖν ἀεροδονήτους καὶ νιφοβόλους ἀναβολάς .
ἐκ τῶν νεφελῶν γὰρ ἄν τις ἀναβολὰς λάβοι ; 
κρέμαται μὲν οὖν ἐντεῦθεν ἡμῶν ἡ τέχνη .
τῶν διθυράμβων γὰρ τὰ λαμπρὰ γίγνεται ἀέρια καὶ σκότιά γε καὶ κυαναυγέα καὶ πτεροδόνητα ·
σὺ δὲ κλύων εἴσει τάχα .
οὐ δῆτ᾽ ἔγωγε .
νὴ τὸν Ἡρακλέα σύ γε .ἅπαντα γὰρ δίειμί σοι τὸν ἀέρα .εἴδωλα πετεινῶν αἰθεροδρόμων οἰωνῶν ταναοδείρων - ὠόπ .
τὸν ἁλάδρομον ἁλάμενος ἅμ᾽ ἀνεμων πνοαῖσι βαίην .
νὴ τὸν Δἴ ἦ ᾽ γώ σου καταπαύσω τὰς πνοάς .τοτὲ μὲν νοτίαν στείχων πρὸς ὁδόν ,τοτὲ δ᾽ αὖ βορέᾳ σῶμα πελάζων ἀλίμενον αἰθέρος αὔλακα τέμνων .χαρίεντά γ᾽ ὦ πρεσβῦτ᾽ ἐσοφίσω καὶ σοφά .
οὐ γὰρ σὺ χαίρεις πτεροδόνητος γενόμενος ; 
ταυτὶ πεποίηκας τὸν κυκλιοδιδάσκαλον ,ὂς ταῖσι φυλαῖς περιμάχητός εἰμ᾽ ἀεί ; 
βούλει διδάσκειν καὶ παρ᾽ ἡμῖν οὖν μένων Λεωτροφίδῃ χορὸν πετομένων ὀρνέων Κεκροπίδα φυλήν ; 
καταγελᾷς μου ,δῆλος εἶ .
ἀλλ᾽ οὖν ἔγωγ᾽ οὐ παύσομαι ,τοῦτ᾽ ἴσθ᾽ ὅτι ,πρὶν ἂν πτερωθεὶς διαδράμω τὸν ἀέρα .
ὄρνιθες τίνες οὐδὲν ἔχοντες πτεροποίκιλοι ,τανυσίπτερε ποικίλα χελιδοῖ ; 
τουτὶ τὸ κακὸν οὐ φαῦλον ἐξεγρήγορεν .
ὅδ᾽ αὖ μινυρίζων δεῦρό τις προσέρχεται .
τανυσίπτερε ποικίλα μάλ᾽ αὖθις .
ἐς θοἰμάτιον τὸ σκόλιον ᾁδειν μοι δοκεῖ ,δεῖσθαι δ᾽ ἔοικεν οὐκ ὀλίγων χελιδόνων .
τίς ὁ πτερῶν δεῦρ᾽ ἐστὶ τοὺς ἀφικνουμένους ; 
ὁδὶ πάρεστιν ·ἀλλ᾽ ὅτου δεῖ χρὴ λέγειν .
πτερῶν πτερῶν δεῖ ·
μὴ πύθῃ τὸ δεύτερον .μῶν εὐθὺ Πελλήνης πέτεσθαι διανοεῖ ; μὰ Δἴ ἀλλὰ κλητήρ εἰμι νησιωτικὸς καὶ συκοφάντης - ὦ μακάριε τῆς τέχνης .καὶ πραγματοδίφης .
εἶτα δέομαι πτερὰ λαβὼν κύκλῳ περισοβεῖν τὰς πόλεις καλούμενος .
ὑπὸ πτερύγων τι προσκαλεῖ σοφώτερον ; 
μὰ Δἴ ἀλλ᾽ ἵν᾽ οἱ λῃσταί τε μὴ λυπῶσί με ,μετὰ τῶν γεράνων τ᾽ ἐκεῖθεν ἀναχωρῶ πάλιν ,ἀνθ᾽ ἕρματος πολλὰς καταπεπωκὼς δίκας .τουτὶ γὰρ ἐργάζει σὺ τοὔργον ; 
εἰπέ μοι ,νεανίας ὢν συκοφαντεῖς τοὺς ξένους ; 
τί γὰρ πάθω ; 
σκάπτειν γὰρ οὐκ ἐπίσταμαι .
ἀλλ᾽ ἔστιν ἕτερα νὴ Δἴ ἔργα σώφρονα ,ἀφ᾽ ὧν διαζῆν ἄνδρα χρῆν τοσουτονὶ ἐκ τοῦ δικαίου μᾶλλον ἢ δικορραφεῖν .
ὦ δαιμόνιε μὴ νουθέτει μ᾽ ἀλλὰ πτέρου .
νῦν τοι λέγων πτερῶ σε .
καὶ πῶς ἂν λόγοις ἄνδρα πτερώσειας σύ ; 
πάντες τοῖς λόγοις ἀναπτεροῦνται .
πάντες ; 
οὐκ ἀκήκοας ,ὅταν λέγωσιν οἱ πατέρες ἑκάστοτε τοῖς μειρακίοις ἐν τοῖσι κουρείοις ταδί ; ᾽ δεινῶς γέ μου τὸ μειράκιον Διειτρέφης λέγων ἀνεπτέρωκεν ὥσθ᾽ ἱππηλατεῖν .
᾽ ὁ δέ τις τὸν αὑτοῦ φησιν ἐπὶ τραγῳδίᾳ ἀνεπτερῶσθαι καὶ πεποτῆσθαι τὰς φρένας .
λόγοισί τἄρα καὶ πτεροῦνται ; 
φήμ᾽ ἐγώ .
ὑπὸ γὰρ λόγων ὁ νοῦς τε μετεωρίζεται ἐπαίρεταί τ᾽ ἄνθρωπος .
οὕτω καί σ᾽ ἐγὼ ἀναπτερώσας βούλομαι χρηστοῖς λόγοις τρέψαι πρὸς ἔργον νόμιμον .
ἀλλ᾽ οὐ βούλομαι .
τί δαὶ ποιήσεις ; 
τὸ γένος οὐ καταισχυνῶ .
ἀλλὰ πτέρου με ταχέσι καὶ κούφοις πτεροῖς ἱέρακος ἢ κερχνῇδος ,ὡς ἂν τοὺς ξένους καλεσάμενος κᾆτ᾽ ἐγκεκληκὼς ἐνθαδὶ κατ᾽ αὖ πέτωμαι πάλιν ἐκεῖσε .
ὅπως ἂν ὠφλήκῃ δίκην ἐνθάδε πρὶν ἥκειν ὁ ξένος .
πάνυ μανθάνεις .
κἄπειθ᾽ ὁ μὲν πλεῖ δεῦρο ,σὺ δ᾽ ἐκεῖσ᾽ αὖ πέτει ἁρπασόμενος τὰ χρήματ᾽ αὐτοῦ .
πάντ᾽ ἔχεις .
βέμβικος οὐδὲν διαφέρειν δεῖ .
μανθάνω βέμβικα ·καὶ μὴν ἔστι μοι νὴ τὸν Δία κάλλιστα Κορκυραῖα τοιαυτὶ πτερά .οἴμοι τάλας μάστιγ᾽ ἔχεις .πτερὼ μὲν οὖν ,οἷσί σε ποιήσω τήμερον βεμβικιᾶν .οἴμοι τάλας .οὐ πτερυγιεῖς ἐντευθενί ; οὐκ ἀπολιβάξεις ὦ κάκιστ᾽ ἀπολούμενος ; πικρὰν τάχ᾽ ὄψει στρεψοδικοπανουργίαν .ἀπίωμεν ἡμεῖς ξυλλαβόντες τὰ πτερά .
πολλὰ δὴ καὶ καινὰ καὶ θαυμάστ᾽ ἐπεπτόμεσθα καὶ δεινὰ πράγματ᾽ εἴδομεν .
ἔστι γὰρ δένδρον πεφυκὸς ἔκτοπόν τι Καρδίας ἀ - πωτέρω Κλεώνυμος ,χρήσιμον μὲν οὐδέν ,ἄλλως δὲ δειλὸν καὶ μέγα .τοῦτο τοῦ μὲν ἦρος ἀεὶ βλαστάνει καὶ συκοφαντεῖ ,τοῦ δὲ χειμῶνος πάλιν τὰς ἀσπίδας φυλλορροεῖ .
ἔστι δ᾽ αὗ χώρα πρὸς αὐτῷ τῷ σκότῳ πόρρω τις ἐν τῇ λύχνων ἐρημίᾳ ,ἔνθα τοῖς ἥρωσιν ἄνθρωποι ξυναριστῶσι καὶ ξύν - εισι πλὴν τῆς ἑσπέρας .
εἰ γὰρ ἐντύχοι τις ἥρῳ τῶν βροτῶν νύκτωρ Ὀρέστῃ ,γυμνὸς ἦν πληγεὶς ὑπ᾽ αὐτοῦ πάντα τἀπιδέξια .
οἴμοι τάλας ,ὁ Ζεὺς ὅπως μή μ᾽ ὄψεται .
ποῦ Πισθέταιρός ἐστ᾽ ; 
ἔα τουτὶ τί ἦν ; 
τίς ὁ συγκαλυμμός ; 
τῶν θεῶν ὁρᾷς τινα ἐμοῦ κατόπιν ἐνταῦθα ; 
μὰ Δἴ ἐγὼ μὲν οὔ .
τίς δ᾽ εἶ σύ ; 
πηνίκ᾽ ἐστὶν ἄρα τῆς ἡμέρας ; 
ὁπηνίκα ; 
σμικρόν τι μετὰ μεσημβρίαν .
ἀλλὰ σὺ τίς εἶ ; 
βουλυτὸς ἢ περαιτέρω ; 
οἴμ᾽ ὡς βδελύττομαί σε .
τί γὰρ ὁ Ζεὺς ποιεῖ ; 
ἀπαιθριάζει τὰς νεφέλας ἢ ξυννέφει ; 
οἴμωζε μεγάλ᾽ .
οὕτω μὲν ἐκκεκαλύψομαι .
ὦ φίλε Προμηθεῦ .
παῦε παῦε ,μὴ βόα .τί γὰρ ἔστι ; 
σίγα ,μὴ κάλει μου τοὔνομα ·
ἀπὸ γάρ μ᾽ ὀλεῖς ,εἴ μ᾽ ἐνθάδ᾽ ὁ Ζεὺς ὄψεται .
ἀλλ᾽ ἵνα φράσω σοι πάντα τἄνω πράγματα ,τουτὶ λαβών μου τὸ σκιάδειον ὑπέρεχε ἄνωθεν ,ὡς ἂν μή μ᾽ ὁρῶσιν οἱ θεοί .
ἰοὺ ἰού ·εὖ γ᾽ ἐπενόησας αὐτὸ καὶ προμηθικῶς .ὑπόδυθι ταχὺ δὴ κᾆτα θαρρήσας λέγε .
ἄκουε δή νυν .
ὡς ἀκούοντος λέγε .
ἀπόλωλεν ὁ Ζεύς .
πηνίκ᾽ ἄττ᾽ ἀπώλετο ; 
ἐξ οὗπερ ὑμεῖς ᾠκίσατε τὸν ἀέρα .
θύει γὰρ οὐδεὶς οὐδὲν ἀνθρώπων ἔτι θεοῖσιν ,οὐδὲ κνῖσα μηρίων ἄπο ἀνῆλθεν ὡς ἡμᾶς ἀπ᾽ ἐκείνου τοῦ χρόνου ,ἀλλ᾽ ὡσπερεὶ Θεσμοφορίοις νηστεύομεν ἄνευ θυηλῶν ·
οἱ δὲ βάρβαροι θεοὶ πεινῶντες ὥσπερ Ἰλλυριοὶ κεκριγότες ἐπιστρατεύσειν φάσ᾽ ἄνωθεν τῷ Διί ,εἰ μὴ παρέξει τἀμπόρι᾽ ἀνεῳγμένα ,ἵν᾽ εἰσάγοιτο σπλάγχνα κατατετμημένα .
εἰσὶν γὰρ ἕτεροι βάρβαροι θεοί τινες ἄνωθεν ὑμῶν ; 
οὐ γάρ εἰσι βάρβαροι ,ὅθεν ὁ πατρῷός ἐστιν Ἐξηκεστίδῃ ; 
ὄνομα δὲ τούτοις τοῖς θεοῖς τοῖς βαρβάροις τί ἔστιν ; 
ὅ τι ἔστιν ; 
Τριβαλλοί .
μανθάνω .
ἐντεῦθεν ἆρα τοὐπιτριβείης ἐγένετο ; 
μάλιστα πάντων .
ἓν δέ σοι λέγω σαφές ·ἥξουσι πρέσβεις δεῦρο περὶ διαλλαγῶν παρὰ τοῦ Διὸς καὶ τῶν Τριβαλλῶν τῶν ἄνω ·
ὑμεῖς δὲ μὴ σπένδεσθ᾽ ,ἐὰν μὴ παραδιδῷ τὸ σκῆπτρον ὁ Ζεὺς τοῖσιν ὄρνισιν πάλιν ,καὶ τὴν Βασίλειάν σοι γυναῖκ᾽ ἔχειν διδῷ .
τίς ἐστιν ἡ Βασίλεια ; 
καλλίστη κόρη ,ἥπερ ταμιεύει τὸν κεραυνὸν τοῦ Διὸς καὶ τἄλλ᾽ ἁπαξάπαντα ,τὴν εὐβουλίαν τὴν εὐνομίαν τὴν σωφροσύνην τὰ νεώρια ,τὴν λοιδορίαν τὸν κωλακρέτην τὰ τριώβολα .ἅπαντά γ᾽ ἆρ᾽ αὐτῷ ταμιεύει ; 
φήμ᾽ ἐγώ .
ἥν γ᾽ ἢν σὺ παρ᾽ ἐκείνου παραλάβῃς ,πάντ᾽ ἔχεις .
τούτων ἕνεκα δεῦρ᾽ ἦλθον ,ἵνα φράσαιμί σοι .
ἀεί ποτ᾽ ἀνθρώποις γὰρ εὔνους εἴμ᾽ ἐγώ .
μόνον θεῶν γὰρ διὰ σ᾽ ἀπανθρακίζομεν .
μισῶ δ᾽ ἅπαντας τοὺς θεούς ,ὡς οἶσθα σύ .
νὴ τὸν Δἴ ἀεὶ δῆτα θεομισὴς ἔφυς .
Τίμων καθαρός .
ἀλλ᾽ ὡς ἂν ἀποτρέχω πάλιν ,φέρε τὸ σκιάδειον ,ἵνα με κἂν ὁ Ζεὺς ἴδῃ ἄνωθεν ,ἀκολουθεῖν δοκῶ κανηφόρῳ .καὶ τὸν δίφρον γε διφροφόρει τονδὶ λαβών .
πρὸς δὲ τοῖς Σκιάποσιν λίμνη τις ἔστ᾽ ἄλουτος οὗ ψυχαγωγεῖ Σωκράτης ·
ἔνθα καὶ Πείσανδρος ἦλθε δεόμενος ψυχὴν ἰδεῖν ἣ ζῶντ᾽ ἐκεῖνον προὔλιπε ,σφάγι᾽ ἔχων κάμηλον ἀμνόν τιν᾽ ,ἧς λαιμοὺς τεμὼν ὥσπερ ποθ᾽ οὑδυσσεὺς ἀπῆλθε ,κᾆτ᾽ ἀνῆλθ᾽ αὐτῷ κάτωθεν πρὸς τὸ λαῖτμα τῆς καμήλου Χαιρεφῶν ἡ νυκτερίς .τὸ μὲν πόλισμα τῆς Νεφελοκοκκυγίας ὁρᾶν τοδὶ πάρεστιν ,οἷ πρεσβεύομεν .
οὗτος τί δρᾷς ; 
ἐπ᾽ ἀριστέρ᾽ οὕτως ἀμπέχει ; 
οὐ μεταβαλεῖς θοἰμάτιον ὧδ᾽ ἐπιδέξια ; 
τί ὦ κακόδαιμον ; Λαισποδίας εἶ τὴν φύσιν ; ὦ δημοκρατία ποῖ προβιβᾷς ἡμᾶς ποτε ,εἰ τουτονί γ᾽ ἐχειροτόνησαν οἱ θεοί ; 
ἕξεις ἀτρέμας ; 
οἴμωζε ·
πολὺ γὰρ δή σ᾽ ἐγὼ ἑόρακα πάντων βαρβαρώτατον θεῶν .
ἄγε δὴ τί δρῶμεν Ἡράκλεις ; 
ἀκήκοας ἐμοῦ γ᾽ ὅτι τὸν ἄνθρωπον ἄγχειν βούλομαι ,ὅστις ποτ᾽ ἔσθ᾽ ὁ τοὺς θεοὺς ἀποτειχίσας .
ἀλλ᾽ ὦγάθ᾽ ᾑρήμεσθα περὶ διαλλαγῶν πρέσβεις .
διπλασίως μᾶλλον ἄγχειν μοι δοκεῖ .
τὴν τυρόκνηστίν τις δότω ·
φέρε σίλφιον ·τυρὸν φερέτω τις ·πυρπόλει τοὺς ἄνθρακας .
τὸν ἄνδρα χαίρειν οἱ θεοὶ κελεύομεν τρεῖς ὄντες ἡμεῖς .
ἀλλ᾽ ἐπικνῶ τὸ σίλφιον .
τὰ δὲ κρέα τοῦ ταῦτ᾽ ἐστίν ; 
ὄρνιθές τινες ἐπανιστάμενοι τοῖς δημοτικοῖσιν ὀρνέοις ἔδοξαν ἀδικεῖν .
εἶτα δῆτα σίλφιον εἴπικνῇς πρότερον αὐτοῖσιν ; 
ὦ χαῖρ᾽ Ἡράκλεις .
τί ἔστι ; 
πρεσβεύοντες ἡμεῖς ἥκομεν παρὰ τῶν θεῶν περὶ πολέμου καταλλαγῆς .
ἔλαιον οὐκ ἔνεστιν ἐν τῇ ληκύθῳ .
καὶ μὴν τά γ᾽ ὀρνίθεια λιπάρ᾽ εἶναι πρέπει .
ἡμεῖς τε γὰρ πολεμοῦντες οὐ κερδαίνομεν ,ὑμεῖς τ᾽ ἂν ἡμῖν τοῖς θεοῖς ὄντες φίλοι ὄμβριον ὕδωρ ἂν εἴχετ᾽ ἐν τοῖς τέλμασιν ,ἀλκυονίδας τ᾽ ἂν ἤγεθ᾽ ἡμέρας ἀεί .
τούτων περὶ πάντων αὐτοκράτορες ἥκομεν .
ἀλλ᾽ οὔτε πρότερον πώποθ᾽ ἡμεῖς ἤρξαμεν πολέμου πρὸς ὑμᾶς ,νῦν τ᾽ ἐθέλομεν ,εἰ δοκεῖ ,ἐάν τι δίκαιον ἀλλὰ νῦν ἐθέλητε δρᾶν ,σπονδὰς ποιεῖσθαι .
τὰ δὲ δίκαι᾽ ἐστὶν ταδί ,τὸ σκῆπτρον ἡμῖν τοῖσιν ὄρνισιν πάλιν τὸν Δἴ ἀποδοῦναι ·
κἂν διαλλαττώμεθα ἐπὶ τοῖσδε ,τοὺς πρέσβεις ἐπ᾽ ἄριστον καλῶ .
ἐμοὶ μὲν ἀπόχρη ταῦτα καὶ ψηφίζομαι .
τί ὦ κακόδαιμον ; 
ἠλίθιος καὶ γάστρις εἶ .
ἀποστερεῖς τὸν πατέρα τῆς τυραννίδος ; 
ἄληθες ; 
οὐ γὰρ μεῖζον ὑμεῖς οἱ θεοὶ ἰσχύσετ᾽ ,ἢν ὄρνιθες ἄρξωσιν κάτω ; 
νῦν μέν γ᾽ ὑπὸ ταῖς νεφέλαισιν ἐγκεκρυμμένοι κύψαντες ἐπιορκοῦσιν ὑμᾶς οἱ βροτοί ·
ἐὰν δὲ τοὺς ὄρνις ἔχητε συμμάχους ,ὅταν ὀμνύῃ τις τὸν κόρακα καὶ τὸν Δία ,ὁ κόραξ παρελθὼν τοὐπιορκοῦντος λάθρᾳ προσπτόμενος ἐκκόψει τὸν ὀφθαλμὸν θενών .
νὴ τὸν Ποσειδῶ ταῦτά γέ τοι καλῶς λέγεις .
κἀμοὶ δοκεῖ .
τί δαὶ σὺ φῄς ; 
ναβαισατρεῦ .
ὁρᾷς ; 
ἐπαινεῖ χοὖτος .
ἕτερόν νυν ἔτι ἀκούσαθ᾽ ὅσον ὑμᾶς ἀγαθὸν ποιήσομεν .
ἐάν τις ἀνθρώπων ἱερεῖόν τῳ θεῶν εὐξάμενος εἶτα διασοφίζηται λέγων ,᾽ μενετοὶ θεοί ,᾽ καὶ μἀποδιδῷ μισητίᾳ ,ἀναπράξομεν καὶ ταῦτα .
φέρ᾽ ἴδω τῷ τρόπῳ ; 
ὅταν διαριθμῶν ἀργυρίδιον τύχῃ ἅνθρωπος οὗτος ,ἢ καθῆται λούμενος ,καταπτόμενος ἰκτῖνος ἁρπάσας λάθρᾳ προβάτοιν δυοῖν τιμὴν ἀνοίσει τῷ θεῷ .
τὸ σκῆπτρον ἀποδοῦναι πάλιν ψηφίζομαι τούτοις ἐγώ .
καὶ τὸν Τριβαλλόν νυν ἐροῦ .
ὁ Τριβαλλός ,οἰμώζειν δοκεῖ σοι ; 
σαυνάκα βακταρικροῦσα .
φησί μ᾽ εὖ λέγειν πάνυ .
εἴ τοι δοκεῖ σφῷν ταῦτα ,κἀμοὶ συνδοκεῖ .
οὗτος ,δοκεῖ δρᾶν ταῦτα τοῦ σκήπτρου πέρι .καὶ νὴ Δἴ ἕτερόν γ᾽ ἐστὶν οὗ ᾽ μνήσθην ἐγώ .τὴν μὲν γὰρ Ἥραν παραδίδωμι τῷ Διί ,τὴν δὲ Βασίλειαν τὴν κόρην γυναῖκ᾽ ἐμοὶ ἐκδοτέον ἐστίν .
οὐ διαλλαγῶν ἐρᾷς .
ὀλίγον μοι μέλει .
μάγειρε τὸ κατάχυσμα χρὴ ποιεῖν γλυκύ .
ὦ δαιμόνι᾽ ἀνθρώπων Πόσειδον ποῖ φέρει ; 
ἡμεῖς περὶ γυναικὸς μιᾶς πολεμήσομεν ; 
τί δαὶ ποιῶμεν ; 
ὅ τι ; 
διαλλαττώμεθα .τί δ᾽ ᾠζύρ᾽ ; 
οὐκ οἶσθ᾽ ἐξαπατώμενος πάλαι ; 
βλάπτεις δέ τοι σὺ σαυτόν .
ἢν γὰρ ἀποθάνῃ ὁ Ζεὺς παραδοὺς τούτοισι τὴν τυραννίδα ,πένης ἔσει σύ .σοῦ γὰρ ἅπαντα γίγνεται τὰ χρήμαθ᾽ ,ὅσ᾽ ἂν ὁ Ζεὺς ἀποθνῄσκων καταλίπῃ .οἴμοι τάλας οἷόν σε περισοφίζεται .
δεῦρ᾽ ὡς ἔμ᾽ ἀποχώρησον ,ἵνα τί σοι φράσω .
διαβάλλεταί σ᾽ ὁ θεῖος ὦ πόνηρε σύ .
τῶν γὰρ πατρῴων οὐδ᾽ ἀκαρῆ μέτεστί σοι κατὰ τοὺς νόμους ·νόθος γὰρ εἶ κοὐ γνήσιος .
ἐγὼ νόθος ; 
τί λέγεις ; 
σὺ μέντοι νὴ Δία ὤν γε ξένης γυναικός .ἢ πῶς ἄν ποτε ἐπίκληρον εἶναι τὴν Ἀθηναίαν δοκεῖς ,οὖσαν θυγατέρ᾽ ,ὄντων ἀδελφῶν γυησίων ; 
τί δ᾽ ἢν ὁ πατὴρ ἐμοὶ διδῷ τὰ χρήματα νοθεἶ ἀποθνῄσκων ; 
ὁ νόμος αὐτὸν οὐκ ἐᾷ .οὗτος ὁ Ποσειδῶν πρῶτος ,ὃς ἐπαίρει σε νῦν ,ἀνθέξεταί σου τῶν πατρῴων χρημάτων φάσκων ἀδελφὸς αὐτὸς εἶναι γνήσιος .ἐρῶ δὲ δὴ καὶ τὸν Σόλωνός σοι νόμον ·
᾽ νόθῳ δὲ μὴ εἶναι ἀγχιστείαν παίδων ὄντων γνησίων .
ἐὰν δὲ παῖδες μὴ ὦσι γνήσιοι ,τοῖς ἐγγυτάτω γένους μετεῖναι τῶν χρημάτων .
᾽ ἐμοὶ δ᾽ ἄρ᾽ οὐδὲν τῶν πατρῴων χρημάτων μέτεστιν ; 
οὐ μέντοι μὰ Δία .
λέξον δέ μοι ,ἤδη σ᾽ ὁ πατὴρ εἰσήγαγ᾽ ἐς τοὺς φράτερας ; 
καὶ δῆτ᾽ ἐθαύμαζον πάλαι .
τί δῆτ᾽ ἄνω κέχηνας αἴκειαν βλέπων ; ἀλλ᾽ ἢν μεθ᾽ ἡμῶν ᾖς ,καταστήσας σ᾽ ἐγὼ τύραννον ὀρνίθων παρέξω σοι γάλα .δίκαι᾽ ἔμοιγε καὶ πάλαι δοκεῖς λέγειν περὶ τῆς κόρης ,κἄγωγε παραδίδωμί σοι .
τί δαὶ σὺ φῄς ; 
τἀναντία ψηφίζομαι .
ἐν τῷ Τριβαλλῷ πᾶν τὸ πρᾶγμα .
τί σὺ λέγεις ; 
καλάνι κόραυνα καὶ μεγάλα βασιλιναῦ ὄρνιτο παραδίδωμι .
παραδοῦναι λέγει .
μὰ τὸν Δἴ οὐχ οὗτός γε παραδοῦναι λέγει ,εἰ μὴ ̣ βαδίζειν ̣ ωἅσπερ αἱ χελιδόσιν λέγει .
οὐκοῦν παραδοῦναι ταῖς χελιδόσιν λέγει .
σφὼ νῦν διαλλάττεσθε καὶ ξυμβαίνετε ·ἐγὼ δ᾽ ,ἐπειδὴ σφῷν δοκεῖ ,σιγήσομαι .
ἡμῖν ἃ λέγεις σὺ πάντα συγχωρεῖν δοκεῖ .
ἀλλ᾽ ἴθι μεθ᾽ ἡμῶν αὐτὸς ἐς τὸν οὐρανόν ,ἵνα τὴν Βασίλειαν καὶ τὰ πάντ᾽ ἐκεῖ λάβῃς .
ἐς καιρὸν ἆρα κατεκόπησαν οὑτοιὶ ἐς τοὺς γάμους .βούλεσθε δῆτ᾽ ἐγὼ τέως ὀπτῶ τὰ κρέα ταυτὶ μένων ; 
ὑμεῖς δ᾽ ἴτε .
ὀπτᾷς τὰ κρέα ; 
πολλήν γε τενθείαν λέγεις .
οὐκ εἶ μεθ᾽ ἡμῶν ; 
εὖ γε μέντἂν διετέθην .
ἀλλὰ γαμικὴν χλανίδα δότω τις δεῦρό μοι .
ἔστι δ᾽ ἐν Φαναῖσι πρὸς τῇ Κλεψύδρᾳ πανοῦργον ἐγ - γλωττογαστόρων γένος ,οἳ θερίζουσίν τε καὶ σπείρουσι καὶ τρυγῶσι ταῖς γλώτταισι συκάζουσί τε ·
κἀπὸ τῶν ἐγγλωττογαστόρων ἐκείνων τῶν Φιλίππων πανταχοῦ τῆς Ἀττικῆς ἡ γλῶττα χωρὶς τέμνεται .
ὦ πάντ᾽ ἀγαθὰ πράττοντες ,ὦ μείζω λόγου ,ὦ τρισμακάριον πτηνὸν ὀρνίθων γένος ,δέχεσθε τὸν τύραννον ὀλβίοις δόμοις .προσέρχεται γὰρ οἷς οὔτε παμφαὴς ἀστὴρ ἰδεῖν ἔλαμψε χρυσαυγεῖ δόμῳ ,οὔθ᾽ ἡλίου τηλαυγὲς ἀκτίνων σέλας τοιοῦτον ἐξέλαμψεν ,οἶον ἔρχεται ἔχων γυναικὸς κάλλος οὐ φατὸν λέγειν ,πάλλων κεραυνόν ,πτεροφόρον Διὸς βέλος ·
ὀσμὴ δ᾽ ἀνωνόμαστος ἐς βάθος κύκλου χωρεῖ ,καλὸν θέαμα ·
θυμιαμάτων δ᾽ αὖραι διαψαίρουσι πλεκτάνην καπνοῦ .
ὁδὶ δὲ καὐτός ἐστιν .
ἀλλὰ χρὴ θεᾶς Μούσης ἀνοίγειν ἱερὸν εὔφημον στόμα .ἄναγε δίεχε πάραγε πάρεχε .περιπέτεσθε τὸν μάκαρα μάκαρι σὺν τύχᾳ .ὦ φεῦ φεῦ τῆς ὥρας τοῦ κάλλους .ὦ μακαριστὸν σὺ γάμον τῇδε πόλει γημας .μεγάλαι μεγάλαι κατέχουσι τύχαι γένος ὀρνίθων διὰ τόνδε τὸν ἄνδρ᾽ .
ἀλλ᾽ ὑμεναίοις καὶ νυμφιδίοισι δέχεσθ᾽ ᾠδαῖς αὐτὸν καὶ τὴν Βασίλειαν .
Ἥρᾳ ποτ᾽ Ὀλυμπίᾳ τῶν ἠλιβάτων θρόνων ἄρχοντα θεοῖς μέγαν Μοῖραι ξυνεκοίμισαν ἐν τοιῷδ᾽ ὑμεναίῳ .
Ὑμὴν ὦ Ὑμέναι᾽ ὦ ,Ὑμὴν ὦ Ὑμέναι᾽ ὦ .
ὁ δ᾽ ἀμφιθαλὴς Ἔρως χρυσόπτερος ἡνίας ηὔθυνε παλιντόνους ,Ζηνὸς πάροχος γάμων τῆς τ᾽ εὐδαίμονος Ἥρας .Ὑμὴν ὦ Ὑμέναι᾽ ὦ ,Ὑμὴν ὦ Ὑμέναι᾽ ὦ .ἐχάρην ὕμνοις ,ἐχάρην ᾠδαῖς ·ἄγαμαι δὲ λόγων .ἄγε νυν αὐτοῦ καὶ τὰς χθονίας κλῄσατε βροντὰς τάς τε πυρώδεις Διὸς ἀστεροπὰς δεινόν τ᾽ ἀργῆτα κεραυνόν .ὦ μέγα χρύσεον ἀστεροπῆς φάος ,ὦ Διὸς ἄμβροτον ἔγχος πυρφόρον ,ὦ χθόνιαι βαρυαχέες ὀμβροφόροι θ᾽ ἅμα βρονταί ,αἷς ὅδε νῦν χθόνα σείει .
διὰ σὲ τὰ πάντα κρατήσας καὶ πάρεδρον Βασίλειαν ἔχει Διός .
Ὑμὴν ὦ Ὑμέναι᾽ ὦ .ἔπεσθε νῦν γάμοισιν ὦ φῦλα πάντα συννόμων πτεροφόρ᾽ ἐπὶ δάπεδον Διὸς καὶ λέχος γαμήλιον .
ὄρεξον ὦ μάκαιρα σὴν χεῖρα καὶ πτερῶν ἐμῶν λαβοῦσα συγχόρευσον ·
αἴρων δὲ κουφιῶ σ᾽ ἐγώ .ἀλαλαλαὶ ἰὴ παιών ,τήνελλα καλλίνικος ,ὦ δαιμόνων ὑπέρτατε .
ἰοὺ ἰού ·ὦ Ζεῦ βασιλεῦ τὸ χρῆμα τῶν νυκτῶν ὅσον ·ἀπέραντον .
οὐδέποθ᾽ ἡμέρα γενήσεται ; 
καὶ μὴν πάλαι γ᾽ ἀλεκτρυόνος ἤκουσ᾽ ἐγώ ·
οἱ δ᾽ οἰκέται ῥέγκουσιν ·
ἀλλ᾽ οὐκ ἂν πρὸ τοῦ .
ἀπόλοιο δῆτ᾽ ὦ πόλεμε πολλῶν οὕνεκα ,ὅτ᾽ οὐδὲ κολάσ᾽ ἔξεστί μοι τοὺς οἰκέτας .ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὁ χρηστὸς οὑτοσὶ νεανίας ἐγείρεται τῆς νυκτός ,ἀλλὰ πέρδεται ἐν πέντε σισύραις ἐγκεκορδυλημένος .
ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ ῥέγκωμεν ἐγκεκαλυμμένοι .
ἀλλ᾽ οὐ δύναμαι δείλαιος εὕδειν δακνόμενος ὑπὸ τῆς δαπάνης καὶ τῆς φάτνης καὶ τῶν χρεῶν διὰ τουτονὶ τὸν υἱόν .
ὁ δὲ κόμην ἔχων ἱππάζεταί τε καὶ ξυνωρικεύεται ὀνειροπολεῖ θ᾽ ἵππους ·
ἐγὼ δ᾽ ἀπόλλυμαι ὁρῶν ἄγουσαν τὴν σελήνην εἰκάδας ·
οἱ γὰρ τόκοι χωροῦσιν .
ἅπτε παῖ λύχνον ,κἄκφερε τὸ γραμματεῖον ,ἵν᾽ ἀναγνῶ λαβὼν ὁπόσοις ὀφείλω καὶ λογίσωμαι τοὺς τόκους .φέρ᾽ ἴδω τί ὀφείλω ; 
δώδεκα μνᾶς Πασίᾳ .
τοῦ δώδεκα μνᾶς Πασίᾳ ; 
τί ἐχρησάμην ; 
ὅτ᾽ ἐπριάμην τὸν κοππατίαν .
οἴμοι τάλας ,εἴθ᾽ ἐξεκόπην πρότερον τὸν ὀφθαλμὸν λίθῳ .
Φίλων ἀδικεῖς ·
ἔλαυνε τὸν σαυτοῦ δρόμον .
τοῦτ᾽ ἔστι τουτὶ τὸ κακὸν ὅ μ᾽ ἀπολώλεκεν ·
ὀνειροπολεῖ γὰρ καὶ καθεύδων ἱππικήν .
πόσους δρόμους ἐλᾷ τὰ πολεμιστήρια ; 
ἐμὲ μὲν σὺ πολλοὺς τὸν πατέρ᾽ ἐλαύνεις δρόμους .
ἀτὰρ τί χρέος ἔβα με μετὰ τὸν Πασίαν ; 
τρεῖς μναῖ διφρίσκου καὶ τροχοῖν Ἀμυνίᾳ .
ἄπαγε τὸν ἵππον ἐξαλίσας οἴκαδε .
ἀλλ᾽ ὦ μέλ᾽ ἐξήλικας ἐμέ γ᾽ ἐκ τῶν ἐμῶν ,ὅτε καὶ δίκας ὤφληκα χἄτεροι τόκου ἐνεχυράσεσθαί φασιν .
ἐτεὸν ὦ πάτερ τί δυσκολαίνεις καὶ στρέφει τὴν νύχθ᾽ ὅλην ; 
δάκνει μὲ δήμαρχός τις ἐκ τῶν στρωμάτων .
ἔασον ὦ δαιμόνιε καταδαρθεῖν τί με .
σὺ δ᾽ οὖν κάθευδε ·
τὰ δὲ χρέα ταῦτ᾽ ἴσθ᾽ ὅτι ἐς τὴν κεφαλὴν ἅπαντα τὴν σὴν τρέψεται .
φεῦ .
εἴθ᾽ ὤφελ᾽ ἡ προμνήστρι᾽ ἀπολέσθαι κακῶς ,ἥτις με γῆμ᾽ ἐπῆρε τὴν σὴν μητέρα ·
ἐμοὶ γὰρ ἦν ἄγροικος ἥδιστος βίος εὐρωτιῶν ,ἀκόρητος ,εἰκῇ κείμενος ,βρύων μελίτταις καὶ προβάτοις καὶ στεμφύλοις .
ἔπειτ᾽ ἔγημα Μεγακλέους τοῦ Μεγακλέους ἀδελφιδῆν ἄγροικος ὢν ἐξ ἄστεως ,σεμνὴν τρυφῶσαν ἐγκεκοισυρωμένην .
ταύτην ὅτ᾽ ἐγάμουν ,συγκατεκλινόμην ἐγὼ ὄζων τρυγὸς τρασιᾶς ἐρίων περιουσίας ,ἡ δ᾽ αὖ μύρου κρόκου καταγλωττισμάτων ,δαπάνης λαφυγμοῦ Κωλιάδος Γενετυλλίδος .
οὐ μὴν ἐρῶ γ᾽ ὡς ἀργὸς ἦν ,ἀλλ᾽ ἐσπάθα .
ἐγὼ δ᾽ ἂν αὐτῇ θοἰμάτιον δεικνὺς τοδὶ πρόφασιν ἔφασκον ,ὦ γύναι λίαν σπαθᾷς .
ἔλαιον ἡμῖν οὐκ ἔνεστ᾽ ἐν τῷ λύχνῳ .
οἴμοι ·
τί γάρ μοι τὸν πότην ἧπτες λύχνον ; 
δεῦρ᾽ ἔλθ᾽ ἵνα κλάῃς .
διὰ τί δῆτα κλαύσομαι ; 
ὅτι τῶν παχειῶν ἐνετίθεις θρυαλλίδων .
μετὰ ταῦθ᾽ ,ὅπως νῷν ἐγένεθ᾽ υἱὸς οὑτοσί ,ἐμοί τε δὴ καὶ τῇ γυναικὶ τἀγαθῇ ,περὶ τοὐνόματος δὴ ᾽ ντεῦθεν ἐλοιδορούμεθα ·
ἡ μὲν γὰρ ἵππον προσετίθει πρὸς τοὔνομα ,Ξάνθιππον ἤ Χαριππον ἢ Καλλιππίδην ,ἐγὼ δὲ τοῦ πάππου ᾽ τιθέμην Φειδωνίδην .
τέως μὲν οὖν ἐκρινόμεθ᾽ ·
εἶτα τῷ χρόνῳ κοινῇ ξυνέβημεν κἀθέμεθα Φειδιππίδην .
τοῦτον τὸν υἱὸν λαμβάνουσ᾽ ἐκορίζετο ,᾽ ὅταν σὺ μέγας ὢν ἅρμ᾽ ἐλαύνῃς πρὸς πόλιν ,ὥσπερ Μεγακλέης ,ξυστίδ᾽ ἔχων .
᾽ ἐγὼ δ᾽ ἔφην ,᾽ ὅταν μὲν οὖν τὰς αἶγας ἐκ τοῦ φελλέως ,ὥσπερ ὁ πατήρ σου ,διφθέραν ἐνημμένος .
᾽ ἀλλ᾽ οὐκ ἐπίθετο τοῖς ἐμοῖς οὐδὲν λόγοις ,ἀλλ᾽ ἵππερόν μου κατέχεεν τῶν χρημάτων .
νῦν οὖν ὅλην τὴν νύκτα φροντίζων ὁδοῦ μίαν ηὗρον ἀτραπὸν δαιμονίως ὑπερφυᾶ ,ἣν ἢν ἀναπείσω τουτονί ,σωθήσομαι .
ἀλλ᾽ ἐξεγεῖραι πρῶτον αὐτὸν βούλομαι .
πῶς δῆτ᾽ ἂν ἥδιστ᾽ αὐτὸν ἐπεγείραιμι ; 
πῶς ; 
Φειδιππίδη Φειδιππίδιον .
τί ὦ πάτερ ; 
κύσον με καὶ τὴν χεῖρα δὸς τὴν δεξιάν .
ἰδού .
τί ἔστιν ; 
εἰπέ μοι ,φιλεῖς ἐμέ ; 
νὴ τὸν Ποσειδῶ τουτονὶ τὸν ἵππιον .
μὴ ᾽ μοί γε τοῦτον μηδαμῶς τὸν ἵππιον ·οὗτος γὰρ ὁ θεὸς αἴτιός μοι τῶν κακῶν .
ἀλλ᾽ εἴπερ ἐκ τῆς καρδίας μ᾽ ὄντως φιλεῖς ,ὦ παῖ πιθοῦ .
τί οὖν πίθωμαι δῆτά σοι ; 
ἔκστρεψον ὡς τάχιστα τοὺς σαυτοῦ τρόπους ,καὶ μάνθαν᾽ ἐλθὼν ἃν ἐγὼ παραινέσω .
λέγε δή ,τί κελεύεις ; 
καί τι πείσει ; 
πείσομαι νὴ τὸν Διόνυσον .
δεῦρό νυν ἀπόβλεπε .
ὁρᾷς τὸ θύριον τοῦτο καὶ τᾠκίδιον ; 
ὁρῶ .
τί οὖν τοῦτ᾽ ἐστὶν ἐτεὸν ὦ πάτερ ; 
ψυχῶν σοφῶν τοῦτ᾽ ἐστὶ φροντιστήριον .
ἐνταῦθ᾽ ἐνοικοῦσ᾽ ἄνδρες ,οἳ τὸν οὐρανὸν λέγοντες ἀναπείθουσιν ὡς ἔστιν πνιγεύς ,κἄστιν περὶ ἡμᾶς οὗτος ,ἡμεῖς δ᾽ ἄνθρακες .
οὗτοι διδάσκουσ᾽ ,ἀργύριον ἤν τις διδῷ ,λέγοντα νικᾶν καὶ δίκαια κἄδικα .
εἰσὶν δὲ τίνες ; 
οὐκ οἶδ᾽ ἀκριβῶς τοὔνομα ·
μεριμνοφροντισταὶ καλοί τε κἀγαθοί .
αἰβοῖ πονηροί γ᾽ ,οἶδα .
τοὺς ἀλαζόνας τοὺς ὠχριῶντας τοὺς ἀνυποδήτους λέγεις ,ὧν ὁ κακοδαίμων Σωκράτης καὶ Χαιρεφῶν .
ἢ ἢ σιώπα ·μηδὲν εἴπῃς νήπιον .
ἀλλ᾽ εἴ τι κήδει τῶν πατρῴων ἀλφίτων ,τούτων γενοῦ μοι σχασάμενος τὴν ἱππικήν .
οὐκ ἂν μὰ τὸν Διόνυσον ,εἰ δοίης γέ μοι τοὺς φασιανοὺς οὓς τρέφει Λεωγόρας .
ἴθ᾽ ἀντιβολῶ σ᾽ ὦ φίλτατ᾽ ἀνθρώπων ἐμοὶ ἐλθὼν διδάσκου .
καὶ τί σοι μαθήσομαι ; 
εἶναι παρ᾽ αὐτοῖς φασιν ἄμφω τὼ λόγω ,τὸν κρείττον᾽ ,ὅστις ἐστί ,καὶ τὸν ἥττονα .
τούτοιν τὸν ἕτερον τοῖν λόγοιν ,τὸν ἥττονα ,νικᾶν λέγοντά φασι τἀδικώτερα .
ἢν οὖν μάθῃς μοι τὸν ἄδικον τοῦτον λόγον ,ἃ νῦν ὀφείλω διὰ σέ ,τούτων τῶν χρεῶν οὐκ ἂν ἀποδοίην οὐδ᾽ ἂν ὀβολὸν οὐδενί .
οὐκ ἂν πιθοίμην ·
οὐ γὰρ ἂν τλαίην ἰδεῖν τοὺς ἱππέας τὸ χρῶμα διακεκναισμένος .
οὐκ ἄρα μὰ τὴν Δήμητρα τῶν γ᾽ ἐμῶν ἔδει ,οὔτ᾽ αὐτὸς οὔθ᾽ ὁ ζύγιος οὔθ᾽ ὁ σαμφόρας ·
ἀλλ᾽ ἐξελῶ σ᾽ ἐς κόρακας ἐκ τῆς οἰκίας .
ἀλλ᾽ οὐ περιόψεταί μ᾽ ὁ θεῖος Μεγακλέης ἄνιππον .
ἀλλ᾽ εἴσειμι ,σοῦ δ᾽ οὐ φροντιῶ .ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἐγὼ μέντοι πεσών γε κείσομαι ,ἀλλ᾽ εὐξάμενος τοῖσιν θεοῖς διδάξομαι αὐτὸς βαδίζων ἐς τὸ φροντιστήριον .
πῶς οὖν γέρων ὢν κἀπιλήσμων καὶ βραδὺς λόγων ἀκριβῶν σχινδαλάμους μαθήσομαι ; 
ἰτητέον .
τί ταῦτ᾽ ἔχων στραγγεύομαι ,ἀλλ᾽ οὐχὶ κόπτω τὴν θύραν ; 
παῖ παιδίον .
βάλλ᾽ ἐς κόρακας ·
τίς ἐσθ᾽ ὁ κόψας τὴν θύραν ; 
Φείδωνος υἱὸς Στρεψιάδης Κικυννόθεν .
ἀμαθής γε νὴ Δί᾽ ὅστις οὑτωσὶ σφόδρα ἀπεριμερίμνως τὴν θύραν λελάκτικας καὶ φροντίδ᾽ ἐξήμβλωκας ἐξηυρημένην .
σύγγνωθί μοι ·
τηλοῦ γὰρ οἰκῶ τῶν ἀγρῶν .
ἀλλ᾽ εἰπέ μοι τὸ πρᾶγμα τοὐξημβλωμένον .
ἀλλ᾽ οὐ θέμις πλὴν τοῖς μαθηταῖσιν λέγειν .
λέγε νυν ἐμοὶ θαρρῶν ·
ἐγὼ γὰρ οὑτοσὶ ἥκω μαθητὴς ἐς τὸ φροντιστήριον .
λέξω .
νομίσαι δὲ ταῦτα χρὴ μυστήρια .
ἀνήρετ᾽ ἄρτι Χαιρεφῶντα Σωκράτης ψύλλαν ὁπόσους ἅλλοιτο τοὺς αὑτῆς πόδας ·
δακοῦσα γὰρ τοῦ Χαιρεφῶντος τὴν ὀφρῦν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τὴν Σωκράτους ἀφήλατο .
πῶς δῆτα διεμέτρησε ; 
δεξιώτατα .
κηρὸν διατήξας ,εἶτα τὴν ψύλλαν λαβὼν ἐνέβαψεν ἐς τὸν κηρὸν αὐτῆς τὼ πόδε ,κᾆτα ψυχείσῃ περιέφυσαν Περσικαί .
ταύτας ὑπολύσας ἀνεμέτρει τὸ χωρίον .
ὦ Ζεῦ βασιλεῦ τῆς λεπτότητος τῶν φρενῶν .
τί δῆτ᾽ ἂν ἕτερον εἰ πύθοιο Σωκράτους φρόντισμα ; 
ποῖον ; 
ἀντιβολῶ κάτειπέ μοι .
ἀνήρετ᾽ αὐτὸν Χαιρεφῶν ὁ Σφήττιος ὁπότερα τὴν γνώμην ἔχοι ,τὰς ἐμπίδας κατὰ τὸ στόμ᾽ ᾁδειν ἢ κατὰ τοὐρροπύγιον .
τί δῆτ᾽ ἐκεῖνος εἶπε περὶ τῆς ἐμπίδος ; 
ἔφασκεν εἶναι τοὔντερον τῆς ἐμπίδος στενόν ·διὰ λεπτοῦ δ᾽ ὄντος αὐτοῦ τὴν πνοὴν βίᾳ βαδίζειν εὐθὺ τοὐρροπυγίου ·
ἔπειτα κοῖλον πρὸς στενῷ προσκείμενον τὸν πρωκτὸν ἠχεῖν ὑπὸ βίας τοῦ πνεύματος .
σάλπιγξ ὁ πρωκτός ἐστιν ἄρα τῶν ἐμπίδων .
ὦ τρισμακάριος τοῦ διεντερεύματος .
ἦ ῥᾳδίως φεύγων ἂν ἀποφύγοι δίκην ὅστις δίοιδε τοὔντερον τῆς ἐμπίδος .
πρώην δέ γε γνώμην μεγάλην ἀφῃρέθη ὑπ᾽ ἀσκαλαβώτου .
τίνα τρόπον ; 
κάτειπέ μοι .
ζητοῦντος αὐτοῦ τῆς σελήνης τὰς ὁδοὺς καὶ τὰς περιφορὰς εἶτ᾽ ἄνω κεχηνότος ἀπὸ τῆς ὀροφῆς νύκτωρ γαλεώτης κατέχεσεν .
ἥσθην γαλεώτῃ καταχέσαντι Σωκράτους .
ἐχθὲς δέ γ᾽ ἡμῖν δεῖπνον οὐκ ἦν ἑσπέρας .
εἶεν ·τί οὖν πρὸς τἄλφιτ᾽ ἐπαλαμήσατο ; 
κατὰ τῆς τραπέζης καταπάσας λεπτὴν τέφραν κάμψας ὀβελίσκον εἶτα διαβήτην λαβὼν ἐκ τῆς παλαίστρας θοἰμάτιον ὑφείλετο .
τί δῆτ᾽ ἐκεῖνον τὸν Θαλῆν θαυμάζομεν ; 
ἄνοιγ᾽ ἄνοιγ᾽ ἀνύσας τὸ φροντιστήριον ,καὶ δεῖξον ὡς τάχιστά μοι τὸν Σωκράτη .
μαθητιῶ γάρ ·
ἀλλ᾽ ἄνοιγε τὴν θύραν .
ὦ Ἡράκλεις ταυτὶ ποδαπὰ τὰ θηρία ; 
τί ἐθαύμασας ; 
τῷ σοι δοκοῦσιν εἰκέναι ; 
τοῖς ἐκ Πύλου ληφθεῖσι τοῖς Λακωνικοῖς .
ἀτὰρ τί ποτ᾽ ἐς τὴν γῆν βλέπουσιν οὑτοιί ; 
ζητοῦσιν οὗτοι τὰ κατὰ γῆς .
βολβοὺς ἄρα ζητοῦσι .
μή νυν τουτογὶ φροντίζετε ·
ἐγὼ γὰρ οἶδ᾽ ἵν᾽ εἰσὶ μεγάλοι καὶ καλοί .
τί γὰρ οἵδε δρῶσιν οἱ σφόδρ᾽ ἐγκεκυφότες ; 
οὗτοι δ᾽ ἐρεβοδιφῶσιν ὑπὸ τὸν Τάρταρον .
τί δῆθ᾽ ὁ πρωκτὸς ἐς τὸν οὐρανὸν βλέπει ; 
αὐτὸς καθ᾽ αὑτὸν ἀστρονομεῖν διδάσκεται .
ἀλλ᾽ εἴσιθ᾽ ,ἵνα μὴ ᾽ κεῖνος ὑμῖν ἐπιτύχῃ .
μήπω γε μήπω γ᾽ ·
ἀλλ᾽ ἐπιμεινάντων ,ἵνα αὐτοῖσι κοινώσω τι πραγμάτιον ἐμόν .
ἀλλ᾽ οὐχ οἷόν τ᾽ αὐτοῖσι πρὸς τὸν ἀέρα ἔξω διατρίβειν πολὺν ἄγαν ἐστὶν χρόνον .
πρὸς τῶν θεῶν τί γὰρ τάδ᾽ ἐστίν ; 
εἰπέ μοι .
ἀστρονομία μὲν αὑτηί .
τουτὶ δὲ τί ; 
γεωμετρία .
τοῦτ᾽ οὖν τί ἐστι χρήσιμον ; 
γῆν ἀναμετρῆσαι .
πότερα τὴν κληρουχικήν ; 
οὔκ ,ἀλλὰ τὴν σύμπασαν .
ἀστεῖον λέγεις .
τὸ γὰρ σόφισμα δημοτικὸν καὶ χρήσιμον .
αὕτη δέ σοι γῆς περίοδος πάσης .
ὁρᾷς ; 
αἵδε μὲν Ἀθῆναι .
τί σὺ λέγεις ; 
οὐ πείθομαι ,ἐπεὶ δικαστὰς οὐχ ὁρῶ καθημένους .
ὡς τοῦτ᾽ ἀληθῶς Ἀττικὸν τὸ χωρίον .
καὶ ποῦ Κικυννῆς εἰσὶν οὑμοὶ δημόται ; 
ἐνταῦθ᾽ ἔνεισιν .
ἡ δέ γ᾽ Εὔβοἰ ,ὡς ὁρᾷς ,ἡδὶ παρατέταται μακρὰ πόρρω πάνυ .
οἶδ᾽ ·
ὑπὸ γὰρ ἡμῶν παρετάθη καὶ Περικλέους .
ἀλλ᾽ ἡ Λακεδαίμων ποῦ ᾽ σθ᾽ ; 
ὅπου ᾽ στίν ; 
αὑτηί .
ὡς ἐγγὺς ἡμῶν .
τοῦτο πάνυ φροντίζετε ,ταύτην ἀφ᾽ ἡμῶν ἀπαγαγεῖν πόρρω πάνυ .
ἀλλ᾽ οὐχ οἷόν τε .
νὴ Δί᾽ οἰμώξεσθ᾽ ἄρα .
φέρε τίς γὰρ οὗτος οὑπὶ τῆς κρεμάθρας ἀνήρ ; 
αὐτός .
τίς αὐτός ; 
Σωκράτης .
ὦ Σώκρατες .
ἴθ᾽ οὗτος ,ἀναβόησον αὐτόν μοι μέγα .
αὐτὸς μὲν οὖν σὺ κάλεσον ·
οὐ γάρ μοι σχολή .
ὦ Σώκρατες ,ὦ Σωκρατίδιον .
τί με καλεῖς ὦφήμερε ; 
πρῶτον μὲν ὅ τι δρᾷς ἀντιβολῶ κάτειπέ μοι .
ἀεροβατῶ καὶ περιφρονῶ τὸν ἥλιον .
ἔπειτ᾽ ἀπὸ ταρροῦ τοὺς θεοὺς ὑπερφρονεῖς ,ἀλλ᾽ οὐκ ἀπὸ τῆς γῆς ,εἴπερ ; 
οὐ γὰρ ἄν ποτε ἐξηῦρον ὀρθῶς τὰ μετέωρα πράγματα ,εἰ μὴ κρεμάσας τὸ νόημα καὶ τὴν φροντίδα λεπτὴν καταμείξας ἐς τὸν ὅμοιον ἀέρα .
εἰ δ᾽ ὢν χαμαὶ τἄνω κάτωθεν ἐσκόπουν ,οὐκ ἄν ποθ᾽ ηὗρον ·
οὐ γὰρ ἀλλ᾽ ἡ γῆ βίᾳ ἕλκει πρὸς αὑτὴν τὴν ἰκμάδα τῆς φροντίδος .
πάσχει δὲ ταὐτὸ τοῦτο καὶ τὰ κάρδαμα .
τί φῄς ; 
ἡ φροντὶς ἕλκει τὴν ἰκμάδ᾽ ἐς τὰ κάρδαμα ; 
ἴθι νυν κατάβηθ᾽ ὦ Σωκρατίδιον ὡς ἐμέ ,ἵνα με διδάξῃς ὧνπερ οὕνεκ᾽ ἐλήλυθα .
ἦλθες δὲ κατὰ τί ; 
βουλόμενος μαθεῖν λέγειν .
ὑπὸ γὰρ τόκων χρήστων τε δυσκολωτάτων ἄγομαι φέρομαι ,τὰ χρήματ᾽ ἐνεχυράζομαι .
πόθεν δ᾽ ὑπόχρεως σαυτὸν ἔλαθες γενόμενος ; 
νόσος μ᾽ ἐπέτριψεν ἱππικὴ δεινὴ φαγεῖν .
ἀλλά με δίδαξον τὸν ἕτερον τοῖν σοῖν λόγοιν ,τὸν μηδὲν ἀποδιδόντα .
μισθὸν δ᾽ ὅντιν᾽ ἂν πράττῃ μ᾽ ὀμοῦμαί σοι καταθήσειν τοὺς θεούς .
ποίους θεοὺς ὀμεῖ σύ ; 
πρῶτον γὰρ θεοὶ ἡμῖν νόμισμ᾽ οὐκ ἔστι .
τῷ γὰρ ὄμνυτ᾽ ; 
ἢ σιδαρέοισιν ὥσπερ ἐν Βυζαντίῳ ; 
βούλει τὰ θεῖα πράγματ᾽ εἰδέναι σαφῶς ἅττ᾽ ἐστὶν ὀρθῶς ; 
νὴ Δί᾽ εἴπερ ἔστι γε .
καὶ ξυγγενέσθαι ταῖς Νεφέλαισιν ἐς λόγους ,ταῖς ἡμετέραισι δαίμοσιν ; 
μάλιστά γε .
κάθιζε τοίνυν ἐπὶ τὸν ἱερὸν σκίμποδα .
ἰδοὺ κάθημαι .
τουτονὶ τοίνυν λαβὲ τὸν στέφανον .
ἐπὶ τί στέφανον ; 
οἴμοι Σώκρατες ὥσπερ με τὸν Ἀθάμανθ᾽ ὅπως μὴ θύσετε .οὔκ ,ἀλλὰ ταῦτα πάντα τοὺς τελουμένους ἡμεῖς ποιοῦμεν .
εἶτα δὴ τί κερδανῶ ; 
λέγειν γενήσει τρῖμμα κρόταλον παιπάλη .
ἀλλ᾽ ἔχ᾽ ἀτρεμί .
μὰ τὸν Δί᾽ οὐ ψεύσει γέ με ·
καταπαττόμενος γὰρ παιπάλη γενήσομαι .
εὐφημεῖν χρὴ τὸν πρεσβύτην καὶ τῆς εὐχῆς ἐπακούειν .
ὦ δέσποτ᾽ ἄναξ ἀμέτρητ᾽ Ἀήρ ,ὃς ἔχεις τὴν γῆν μετέωρον ,λαμπρός τ᾽ Αἰθὴρ σεμναί τε θεαὶ Νεφέλαι βροντησικέραυνοι ,ἄρθητε φάνητ᾽ ὦ δέσποιναι τῷ φροντιστῇ μετέωροι .
μήπω μήπω γε πρὶν ἂν τουτὶ πτύξωμαι ,μὴ καταβρεχθῶ .
τὸ δὲ μηδὲ κυνῆν οἴκοθεν ἐλθεῖν ἐμὲ τὸν κακοδαίμον᾽ ἔχοντα .
ἔλθετε δῆτ᾽ ὦ πολυτίμητοι Νεφέλαι τῷδ᾽ εἰς ἐπίδειξιν ·
εἴτ᾽ ἐπ᾽ Ὀλύμπου κορυφαῖς ἱεραῖς χιονοβλήτοισι κάθησθε ,εἴτ᾽ Ὠκεανοῦ πατρὸς ἐν κήποις ἱερὸν χορὸν ἵστατε Νύμφαις ,εἴτ᾽ ἄρα Νείλου προχοαῖς ὑδάτων χρυσέαις ἀρύτεσθε πρόχοισιν ,ἢ Μαιῶτιν λίμνην ἔχετ᾽ ἢ σκόπελον νιφόεντα Μίμαντος ·ὑπακούσατε δεξάμεναι θυσίαν καὶ τοῖς ἱεροῖσι χαρεῖσαι .
ἀέναοι Νεφέλαι ἀρθῶμεν φανεραὶ δροσερὰν φύσιν εὐάγητον ,πατρὸς ἀπ᾽ Ὠκεανοῦ βαρυαχέος ὑψηλῶν ὀρέων κορυφὰς ἐπὶ δενδροκόμους ,ἵνα τηλεφανεῖς σκοπιὰς ἀφορώμεθα ,καρπούς τ᾽ ἀρδομέναν ἱερὰν χθόνα ,καὶ ποταμῶν ζαθέων κελαδήματα ,καὶ πόντον κελάδοντα βαρύβρομον ·
ὄμμα γὰρ αἰθέρος ἀκάματον σελαγεῖται μαρμαρέαις ἐν αὐγαῖς .
ἀλλ᾽ ἀποσεισάμεναι νέφος ὄμβριον ἀθανάτας ἰδέας ἐπιδώμεθα τηλεσκόπῳ ὄμματι γαῖαν .
ὦ μέγα σεμναὶ Νεφέλαι φανερῶς ἠκούσατέ μου καλέσαντος .
ᾔσθου φωνῆς ἅμα καὶ βροντῆς μυκησαμένης θεοσέπτου ; 
καὶ σέβομαί γ᾽ ὦ πολυτίμητοι καὶ βούλομαι ἀνταποπαρδεῖν πρὸς τὰς βροντάς ·οὕτως αὐτὰς τετρεμαίνω καὶ πεφόβημαι ·
κεἰ θέμις ἐστίν ,νυνί γ᾽ ἤδη ,κεἰ μὴ θέμις ἐστί ,χεσείω .
οὐ μὴ σκώψει μηδὲ ποιήσεις ἅπερ οἱ τρυγοδαίμονες οὗτοι ,ἀλλ᾽ εὐφήμει ·μέγα γάρ τι θεῶν κινεῖται σμῆνος ἀοιδαῖς .
παρθένοι ὀμβροφόροι ἔλθωμεν λιπαρὰν χθόνα Παλλάδος ,εὔανδρον γᾶν Κέκροπος ὀψόμεναι πολυήρατον ·
οὗ σέβας ἀρρήτων ἱερῶν ,ἵνα μυστοδόκος δόμος ἐν τελεταῖς ἁγίαις ἀναδείκνυται ,οὐρανίοις τε θεοῖς δωρήματα ,ναοί θ᾽ ὑψερεφεῖς καὶ ἀγάλματα ,καὶ πρόσοδοι μακάρων ἱερώταται ,εὐστέφανοί τε θεῶν θυσίαι θαλίαι τε ,παντοδαπαῖς ἐν ὥραις ,ἦρί τ᾽ ἐπερχομένῳ Βρομία χάρις ,εὐκελάδων τε χορῶν ἐρεθίσματα ,καὶ μοῦσα βαρύβρομος αὐλῶν .
πρὸς τοῦ Διὸς ἀντιβολῶ σε φράσον ,τίνες εἴσ᾽ ὦ Σώκρατες αὗται αἱ φθεγξάμεναι τοῦτο τὸ σεμνόν ; 
μῶν ἡρῷναί τινές εἰσιν ; 
ἥκιστ᾽ ἀλλ᾽ οὐράνιαι Νεφέλαι μεγάλαι θεαὶ ἀνδράσιν ἀργοῖς ·
αἵπερ γνώμην καὶ διάλεξιν καὶ νοῦν ἡμῖν παρέχουσιν καὶ τερατείαν καὶ περίλεξιν καὶ κροῦσιν καὶ κατάληψιν .
ταῦτ᾽ ἄρ᾽ ἀκούσασ᾽ αὐτῶν τὸ φθέγμ᾽ ἡ ψυχή μου πεπότηται ,καὶ λεπτολογεῖν ἤδη ζητεῖ καὶ περὶ καπνοῦ στενολεσχεῖν ,καὶ γνωμιδίῳ γνώμην νύξασ᾽ ἑτέρῳ λόγῳ ἀντιλογῆσαι ·
ὥστ᾽ εἴ πως ἔστιν ἰδεῖν αὐτὰς ἤδη φανερῶς ἐπιθυμῶ .
βλέπε νυν δευρὶ πρὸς τὴν Πάρνηθ᾽ ·
ἤδη γὰρ ὁρῶ κατιούσας ἡσυχῇ αὐτάς .
φέρε ποῦ ; 
δεῖξον .χωροῦσ᾽ αὗται πάνυ πολλαὶ διὰ τῶν κοίλων καὶ τῶν δασέων ,αὗται πλάγιαι .
τί τὸ χρῆμα ; 
ὡς οὐ καθορῶ .
παρὰ τὴν εἴσοδον .
ἤδη νυνὶ μόλις οὕτως .
νῦν γέ τοι ἤδη καθορᾷς αὐτάς ,εἰ μὴ λημᾷς κολοκύνταις .
νὴ Δί᾽ ἔγωγ᾽ ,ὦ πολυτίμητοι ·
πάντα γὰρ ἤδη κατέχουσιν .
ταύτας μέντοι σὺ θεὰς οὔσας οὐκ ᾔδησθ᾽ οὐδ᾽ ἐνόμιζες ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ὁμίχλην καὶ δρόσον αὐτὰς ἡγούμην καὶ καπνὸν εἶναι .οὐ γὰρ μὰ Δί᾽ οἶσθ᾽ ὁτιὴ πλείστους αὗται βόσκουσι σοφιστάς ,Θουριομάντεις ἰατροτέχνας σφραγιδονυχαργοκομήτας ,κυκλίων τε χορῶν ᾀσματοκάμπτας ἄνδρας μετεωροφένακας ,οὐδὲν δρῶντας βόσκουσ᾽ ἀργούς ,ὅτι ταύτας μουσοποιοῦσιν .ταῦτ᾽ ἄρ᾽ ἐποίουν ὑγρᾶν Νεφελᾶν στρεπταιγλᾶν δάιον ὁρμάν ,πλοκάμους θ᾽ ἑκατογκεφάλα Τυφῶ πρημαινούσας τε θυέλλας ,εἶτ᾽ ἀερίας διεράς ,γαμψοὺς οἰωνοὺς ἀερονηχεῖς ,ὄμβρους θ᾽ ὑδάτων δροσερᾶν Νεφελᾶν ·
εἶτ᾽ ἀντ᾽ αὐτῶν κατέπινον κεστρᾶν τεμάχη μεγαλᾶν ἀγαθᾶν κρέα τ᾽ ὀρνίθεια κιχηλᾶν .
διὰ μέντοι τάσδ᾽ οὐχὶ δικαίως ; 
λέξον δή μοι ,τί παθοῦσαι ,εἴπερ νεφέλαι γ᾽ εἰσὶν ἀληθῶς ,θνηταῖς εἴξασι γυναιξίν ; 
οὐ γὰρ ἐκεῖναί γ᾽ εἰσὶ τοιαῦται .
φέρε ποῖαι γάρ τινές εἰσιν ; 
οὐκ οἶδα σαφῶς ·
εἴξασιν γοῦν ἐρίοισιν πεπταμένοισιν ,κοὐχὶ γυναιξὶν μὰ Δἴ οὐδ᾽ ὁτιοῦν ·
αὗται δὲ ῥῖνας ἔχουσιν .
ἀπόκριναί νυν ἅττ᾽ ἂν ἔρωμαι .
λέγε νυν ταχέως ὅ τι βούλει .
ἤδη ποτ᾽ ἀναβλέψας εἶδες νεφέλην κενταύρῳ ὁμοίαν ,ἢ παρδάλει ἢ λύκῳ ἢ ταύρῳ ; 
νὴ Δἴ ἔγωγ᾽ .
εἶτα τί τοῦτο ; 
γίγνονται πάνθ᾽ ὅ τι βούλονται ·
κᾆτ᾽ ἢν μὲν ἴδωσι κομήτην ἄγριόν τινα τῶν λασίων τούτων ,οἷόνπερ τὸν Ξενοφάντου ,σκώπτουσαι τὴν μανίαν αὐτοῦ κενταύροις ᾔκασαν αὑτάς .
τί γὰρ ἢν ἅρπαγα τῶν δημοσίων κατίδωσι Σίμωνα ,τί δρῶσιν ; 
ἀποφαίνουσαι τὴν φύσιν αὐτοῦ λύκοι ἐξαίφνης ἐγένοντο .
ταῦτ᾽ ἄρα ταῦτα Κλεώνυμον αὗται τὸν ῥίψασπιν χθὲς ἰδοῦσαι ,ὅτι δειλότατον τοῦτον ἑώρων ,ἔλαφοι διὰ τοῦτ᾽ ἐγένοντο .
καὶ νῦν γ᾽ ὅτι Κλεισθένη εἶδον ,ὁρᾷς ,διὰ τοῦτ᾽ ἐγένοντο γυναῖκες .
χαίρετε τοίνυν ὦ δέσποιναι ·
καὶ νῦν ,εἴπερ τινὶ κἄλλῳ ,οὐρανομήκη ῥήξατε κἀμοὶ φωνήν ,ὦ παμβασίλειαι .
χαῖρ᾽ ὦ πρεσβῦτα παλαιογενὲς θηρατὰ λόγων φιλομούσων ,σύ τε λεπτοτάτων λήρων ἱερεῦ ,φράζε πρὸς ἡμᾶς ὅ τι χρῄζεις ·οὐ γὰρ ἂν ἄλλῳ γ᾽ ὑπακούσαιμεν τῶν νῦν μετεωροσοφιστῶν πλὴν ἢ Προδίκῳ ,τῷ μὲν σοφίας καὶ γνώμης οὕνεκα ,σοὶ δέ ,ὅτι βρενθύει τ᾽ ἐν ταῖσιν ὁδοῖς καὶ τὠφθαλμὼ παραβάλλεις ,κἀνυπόδητος κακὰ πόλλ᾽ ἀνέχει κἀφ᾽ ἡμῖν σεμνοπροσωπεῖς .ὦ γῆ τοῦ φθέγματος ,ὡς ἱερὸν καὶ σεμνὸν καὶ τερατῶδες .αὗται γάρ τοι μόναι εἰσὶ θεαί ,τἄλλα δὲ πάντ᾽ ἐστὶ φλύαρος .
ὁ Ζεὺς δ᾽ ἡμῖν ,φέρε πρὸς τῆς γῆς ,οὑλύμπιος οὐ θεός ἐστιν ; 
ποῖος Ζεύς ; 
οὐ μὴ ληρήσεις ·
οὐδ᾽ ἔστι Ζεύς .
τί λέγεις σύ ; 
ἀλλὰ τίς ὕει ; 
τουτὶ γὰρ ἔμοιγ᾽ ἀπόφηναι πρῶτον ἁπάντων .
αὗται δήπου ·
μεγάλοις δέ σ᾽ ἐγὼ σημείοις αὐτὸ διδάξω .
φέρε ποῦ γὰρ πώποτ᾽ ἄνευ Νεφελῶν ὕοντ᾽ ἤδη τεθέασαι ; 
καίτοι χρῆν αἰθρίας ὕειν αὐτόν ,ταύτας δ᾽ ἀποδημεῖν .
νὴ τὸν Ἀπόλλω τοῦτό γέ τοι δὴ τῷ νῦν λόγῳ εὖ προσέφυσας ·
καίτοι πρότερον τὸν Δἴ ἀληθῶς ᾤμην διὰ κοσκίνου οὐρεῖν .
ἀλλ᾽ ὅστις ὁ βροντῶν ἐστι φράσον ·
τοῦτό με ποιεῖ τετρεμαίνειν .
αὗται βροντῶσι κυλινδόμεναι .
τῷ τρόπῳ ὦ πάντα σὺ τολμῶν ; 
ὅταν ἐμπλησθῶσ᾽ ὕδατος πολλοῦ κἀναγκασθῶσι φέρεσθαι ,κατακρημνάμεναι πλήρεις ὄμβρου δι᾽ ἀνάγκην ,εἶτα βαρεῖαι εἰς ἀλλήλας ἐμπίπτουσαι ῥήγνυνται καὶ παταγοῦσιν .
ὁ δ᾽ ἀναγκάζων ἐστὶ τίς αὐτάς ,οὐχ ὁ Ζεύς ,ὥστε φέρεσθαι ; 
ἥκιστ᾽ ἀλλ᾽ αἰθέριος Δῖνος .
Δῖνος ; 
τουτί μ᾽ ἐλελήθειν ,ὁ Ζεὺς οὐκ ὤν ,ἀλλ᾽ ἀντ᾽ αὐτοῦ Δῖνος νυνὶ βασιλεύων .
ἀτὰρ οὐδέν πω περὶ τοῦ πατάγου καὶ τῆς βροντῆς μ᾽ ἐδίδαξας .
οὐκ ἤκουσάς μου τὰς Νεφέλας ὕδατος μεστὰς ὅτι φημὶ ἐμπιπτούσας εἰς ἀλλήλας παταγεῖν διὰ τὴν πυκνότητα ; 
φέρε τουτὶ τῷ χρὴ πιστεύειν ; 
ἀπὸ σαυτοῦ ᾽ γώ σε διδάξω .
ἤδη ζωμοῦ Παναθηναίοις ἐμπλησθεὶς εἶτ᾽ ἐταράχθης τὴν γαστέρα ,καὶ κλόνος ἐξαίφνης αὐτὴν διεκορκορύγησεν ; 
νὴ τὸν Ἀπόλλω καὶ δεινὰ ποιεῖ γ᾽ εὐθύς μοι ,καὶ τετάρακται χὤσπερ βροντὴ τὸ ζωμίδιον παταγεῖ καὶ δεινὰ κέκραγεν ·ἀτρέμας πρῶτον παππὰξ παππάξ ,κἄπειτ᾽ ἐπάγει παπαπαππάξ ,χὤταν χέζω ,κομιδῇ βροντᾷ παπαπαππὰξ ὥσπερ ἐκεῖναι .
σκέψαι τοίνυν ἀπὸ γαστριδίου τυννουτουὶ οἷα πέπορδας ·
τὸν δ᾽ Ἀέρα τόνδ᾽ ὄντ᾽ ἀπέραντον πῶς οὐκ εἰκὸς μέγα βροντᾶν ; 
ταῦτ᾽ ἄρα καὶ τὠνόματ᾽ ἀλλήλοιν βροντὴ καὶ πορδὴ ὁμοίω .
ἀλλ᾽ ὁ κεραυνὸς πόθεν αὖ φέρεται λάμπων πυρί ,τοῦτο δίδαξον ,καὶ καταφρύγει βάλλων ἡμᾶς ,τοὺς δὲ ζῶντας περιφλύει ; 
τοῦτον γὰρ δὴ φανερῶς ὁ Ζεὺς ἵησ᾽ ἐπὶ τοὺς ἐπιόρκους .
καὶ πῶς ὦ μῶρε σὺ καὶ Κρονίων ὄζων καὶ βεκκεσέληνε ,εἴπερ βάλλει τοὺς ἐπιόρκους ,δῆτ᾽ οὐχὶ Σίμων᾽ ἐνέπρησεν οὐδὲ Κλεώνυμον οὐδὲ Θέωρον ; 
καίτοι σφόδρα γ᾽ εἴσ᾽ ἐπίορκοι ·
ἀλλὰ τὸν αὑτοῦ γε νεὼν βάλλει καὶ Σούνιον ἄκρον Ἀθηνέων καὶ τὰς δρῦς τὰς μεγάλας ·
οὐ γὰρ δὴ δρῦς γ᾽ ἐπιορκεῖ .
οὐκ οἶδ᾽ ·
ἀτὰρ εὖ σὺ λέγειν φαίνει .
τί γάρ ἐστιν δῆθ᾽ ὁ κεραυνός ; 
ὅταν ἐς ταύτας ἄνεμος ξηρὸς μετεωρισθεὶς κατακλῃσθῇ ,ἔνδοθεν αὐτὰς ὥσπερ κύστιν φυσᾷ ,κἄπειθ᾽ ὑπ᾽ ἀνάγκης ῥήξας αὐτὰς ἔξω φέρεται σοβαρὸς διὰ τὴν πυκνότητα ,ὑπὸ τοῦ ῥοίβδου καὶ τῆς ῥύμης αὐτὸς ἑαυτὸν κατακάων .νὴ Δἴ ἐγὼ γοῦν ἀτεχνῶς ἔπαθον τουτί ποτε Διασίοισιν ὀπτῶν γαστέρα τοῖς συγγενέσιν ,κᾆτ᾽ οὐκ ἔσχων ἀμελήσας ·
ἡ δ᾽ ἄρ᾽ ἐφυσᾶτ᾽ ,εἶτ᾽ ἐξαίφνης διαλακήσασα πρὸς αὐτὼ τὠφθαλμώ μου προσετίλησεν καὶ κατέκαυσεν τὸ πρόσωπον .
ὦ τῆς μεγάλης ἐπιθυμήσας σοφίας ἄνθρωπε παρ᾽ ἡμῶν ,ὡς εὐδαίμων ἐν Ἀθηναίοις καὶ τοῖς Ἕλλησι γενήσει ,εἰ μνήμων εἶ καὶ φροντιστὴς καὶ τὸ ταλαίπωρον ἔνεστιν ἐν τῇ ψυχῇ ,καὶ μὴ κάμνεις μήθ᾽ ἑστὼς μήτε βαδίζων ,μήτε ῥιγῶν ἄχθει λίαν μήτ᾽ ἀριστᾶν ἐπιθυμεῖς ,οἴνου τ᾽ ἀπέχει καὶ γυμνασίων καὶ τῶν ἄλλων ἀνοήτων ,καὶ βέλτιστον τοῦτο νομίζεις ,ὅπερ εἰκὸς δεξιὸν ἄνδρα ,νικᾶν πράττων καὶ βουλεύων καὶ τῇ γλώττῃ πολεμίζων .ἀλλ᾽ οὕνεκά γε ψυχῆς στερρᾶς δυσκολοκοίτου τε μερίμνης καὶ φειδωλοῦ καὶ τρυσιβίου γαστρὸς καὶ θυμβρεπιδείπνου ,ἀμέλει θαρρῶν οὕνεκα τούτων ἐπιχαλκεύειν παρέχοιμ᾽ ἄν .
ἄλλο τι δῆτ᾽ οὖν νομιεῖς ἤδη θεὸν οὐδένα πλὴν ἅπερ ἡμεῖς ,τὸ Χάος τουτὶ καὶ τὰς Νεφέλας καὶ τὴν γλῶτταν ,τρία ταυτί ; 
οὐδ᾽ ἂν διαλεχθείην γ᾽ ἀτεχνῶς τοῖς ἄλλοις οὐδ᾽ ἂν ἀπαντῶν ·
οὐδ᾽ ἂν θύσαιμ᾽ ,οὐδ᾽ ἂν σπείσαιμ᾽ ,οὐδ᾽ ἐπιθείην λιβανωτόν .
λέγε νυν ἡμῖν ὅ τι σοι δρῶμεν θαρρῶν ,ὡς οὐκ ἀτυχήσεις ἡμᾶς τιμῶν καὶ θαυμάζων καὶ ζητῶν δεξιὸς εἶναι .
ὦ δέσποιναι δέομαι τοίνυν ὑμῶν τουτὶ πάνυ μικρόν ,τῶν Ἑλλήνων εἶναί με λέγειν ἑκατὸν σταδίοισιν ἄριστον .
ἀλλ᾽ ἔσται σοι τοῦτο παρ᾽ ἡμῶν ·ὥστε τὸ λοιπόν γ᾽ ἀπὸ τουδὶ ἐν τῷ δήμῳ γνώμας οὐδεὶς νικήσει πλείονας ἢ σύ .
μὴ ᾽ μοί γε λέγειν γνώμας μεγάλας ·
οὐ γὰρ τούτων ἐπιθυμῶ ,ἀλλ᾽ ὅσ᾽ ἐμαυτῷ στρεψοδικῆσαι καὶ τοὺς χρήστας διολισθεῖν .
τεύξει τοίνυν ὧν ἱμείρεις ·
οὐ γὰρ μεγάλων ἐπιθυμεῖς .
ἀλλὰ σεαυτὸν θαρρῶν παράδος τοῖς ἡμετέροις προπόλοισιν .
ἡ γὰρ ἀνάγκη με πιέζει διὰ τοὺς ἵππους τοὺς κοππατίας καὶ τὸν γάμον ὅς μ᾽ ἐπέτριψεν .
νῦν οὖν ἀτεχνῶς ὅ τι βούλονται τουτὶ τοὐμὸν σῶμ᾽ αὐτοῖσιν παρέχω ,τύπτειν πεινῆν διψῆν αὐχμεῖν ῥιγῶν ἀσκὸν δείρειν ,εἴπερ τὰ χρέα διαφευξοῦμαι ,τοῖς τ᾽ ἀνθρώποις εἶναι δόξω θρασὺς εὔγλωττος τολμηρὸς ἴτης βδελυρὸς ψευδῶν συγκολλητὴς εὑρησιεπὴς περίτριμμα δικῶν κύρβις κρόταλον κίναδος τρύμη μάσθλης εἴρων γλοιὸς ἀλαζὼν κέντρων μιαρὸς στρόφις ἀργαλέος ματιολοιχός ·ταῦτ᾽ εἴ με καλοῦσ᾽ ἁπαντῶντες ,δρώντων ἀτεχνῶς ὅ τι χρῄζουσιν ,κεἰ βούλονται νὴ τὴν Δήμητρ᾽ ἔκ μου χορδὴν τοῖς φροντισταῖς παραθέντων .
λῆμα μὲν πάρεστι τῷδέ γ᾽ οὐκ ἄτολμον ἀλλ᾽ ἕτοιμον .
ἴσθι δ᾽ ὡς ταῦτα μαθὼν παρ᾽ ἐμοῦ κλέος οὐρανόμηκες ἐν βροτοῖσιν ἕξεις .
τί πείσομαι ; 
τὸν πάντα χρόνον μετ᾽ ἐμοῦ ζηλωτότατον βίον ἀνθρώπων διάξεις .
ἆρά γε τοῦτ᾽ ἄρ᾽ ἐγώ ποτ᾽ ὄψομαι ; 
ὥστε γέ σου πολλοὺς ἐπὶ ταῖσι θύραις ἀεὶ καθῆσθαι ,βουλομένους ἀνακοινοῦσθαί τε καὶ ἐς λόγον ἐλθεῖν πράγματα κἀντιγραφὰς πολλῶν ταλάντων ,ἄξια σῇ φρενὶ συμβουλευσομένους μετὰ σοῦ .
ἀλλ᾽ ἐγχείρει τὸν πρεσβύτην ὅ τι περ μέλλεις προδιδάσκειν ,καὶ διακίνει τὸν νοῦν αὐτοῦ καὶ τῆς γνώμης ἀποπειρῶ .
ἄγε δὴ κάτειπέ μοι σὺ τὸν σαυτοῦ τρόπον ,ἵν᾽ αὐτὸν εἰδὼς ὅστις ἐστὶ μηχανὰς ἤδη ᾽ πὶ τούτοις πρὸς σὲ καινὰς προσφέρω .
τί δέ ; 
τειχομαχεῖν μοι διανοεῖ πρὸς τῶν θεῶν ; 
οὔκ ,ἀλλὰ βραχέα σου πυθέσθαι βούλομαι .
ἦ μνημονικὸς εἶ ; 
ἢν μὲν γὰρ ὀφείληταί τί μοι ,μνήμων πάνυ ·
ἐὰν δ᾽ ὀφείλω ,σχέτλιος ,ἐπιλήσμων πάνυ .
ἔνεστι δῆτα μανθάνειν ἐν τῇ φύσει ; 
λέγειν μὲν οὐκ ἔνεστ᾽ ,ἀποστερεῖν δ᾽ ἔνι .
πῶς οὖν δυνήσει μανθάνειν ; 
ἀμέλει καλῶς .
ἄγε νυν ὅπως ,ὅταν τι προβάλλω σοι σοφὸν περὶ τῶν μετεώρων ,εὐθέως ὑφαρπάσει .
τί δαί ; 
κυνηδὸν τὴν σοφίαν σιτήσομαι ; 
ἄνθρωπος ἀμαθὴς οὑτοσὶ καὶ βάρβαρος .δέδοικά σ᾽ ὦ πρεσβῦτα μὴ πληγῶν δέει .φέρ᾽ ἴδω τί δρᾷς ,ἤν τίς σε τύπτῃ ; 
τύπτομαι ,ἔπειτ᾽ ἐπισχὼν ὀλίγον ἐπιμαρτύρομαι ,εἶτ᾽ αὖθις ἀκαρῆ διαλιπὼν δικάζομαι .
ἴθι νυν κατάθου θοἰμάτιον .
ἠδίκηκά τι ,οὔκ ,ἀλλὰ γυμνοὺς εἰσιέναι νομίζεται .
ἀλλ᾽ οὐχὶ φωράσων ἔγωγ᾽ εἰσέρχομαι .
κατάθου .
τί ληρεῖς ; 
εἰπὲ δή νύν μοι ·
τὸ τί ; ἢν ἐπιμελὴς ὦ καὶ προθύμως μανθάνω ,τῷ τῶν μαθητῶν ἐμφερὴς γενήσομαι ; 
οὐδὲν διοίσεις Χαιρεφῶντος τὴν φύσιν .
οἴμοι κακοδαίμων ἡμιθνὴς γενήσομαι .οὐ μὴ λαλήσεις ,ἀλλ᾽ ἀκολουθήσεις ἐμοὶ ἀνύσας τι δευρὶ θᾶττον ; 
ἐς τὼ χεῖρέ νυν δός μοι μελιτοῦτταν πρότερον ·
ὡς δέδοικ᾽ ἐγὼ εἴσω καταβαίνων ὥσπερ ἐς Τροφωνίου .
χώρει ·
τί κυπτάζεις ἔχων περὶ τὴν θύραν ; 
ἀλλ᾽ ἴθι χαίρων τῆς ἀνδρείας οὕνεκα ταύτης .
εὐτυχία γένοιτο τἀνθρώπῳ ,ὅτι προήκων ἐς βαθὺ τῆς ἡλικίας νεωτέροις τὴν φύσιν αὑτοῦ πράγμασιν χρωτίζεται καὶ σοφίαν ἐπασκεῖ .
ὦ θεώμενοι κατερῶ πρὸς ὑμᾶς ἐλευθέρως τἀληθῆ νὴ τὸν Διόνυσον τὸν ἐκθρέψαντά με .
οὕτω νικήσαιμί τ᾽ ἐγὼ καὶ νομιζοίμην σοφός ,ὡς ὑμᾶς ἡγούμενος εἶναι θεατὰς δεξιοὺς καὶ ταύτην σοφώτατ᾽ ἔχειν τῶν ἐμῶν κωμῳδιῶν ,πρώτους ἠξίωσ᾽ ἀναγεῦσ᾽ ὑμᾶς ,ἣ παρέσχε μοι ἔργον πλεῖστον ·
εἶτ᾽ ἀνεχώρουν ὑπ᾽ ἀνδρῶν φορτικῶν ἡττηθεὶς οὐκ ἄξιος ὤν ·
ταῦτ᾽ οὖν ὑμῖν μέμφομαι τοῖς σοφοῖς ,ὧν οὕνεκ᾽ ἐγὼ ταῦτ᾽ ἐπραγματευόμην .
ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὣς ὑμῶν ποθ᾽ ἑκὼν προδώσω τοὺς δεξιούς .
ἐξ ὅτου γὰρ ἐνθάδ᾽ ὑπ᾽ ἀνδρῶν ,οἷς ἡδὺ καὶ λέγειν ,ὁ σώφρων τε χὠ καταπύγων ἄριστ᾽ ἠκουσάτην ,κἀγώ ,παρθένος γὰρ ἔτ᾽ ἦν ,κοὐκ ἐξῆν πώ μοι τεκεῖν ,ἐξέθηκα ,παῖς δ᾽ ἑτέρα τις λαβοῦσ᾽ ἀνείλετο ,ὑμεῖς δ᾽ ἐξεθρέψατε γενναίως κἀπαιδεύσατε ·ἐκ τούτου μοι πιστὰ παρ᾽ ὑμῖν γνώμης ἔσθ᾽ ὅρκια .νῦν οὖν Ἠλέκτραν κατ᾽ ἐκείνην ἥδ᾽ ἡ κωμῳδία ζητοῦσ᾽ ἦλθ᾽ ,ἤν που ᾽ πιτύχῃ θεαταῖς οὕτω σοφοῖς ·γνώσεται γάρ ,ἤνπερ ἴδῃ ,τἀδελφοῦ τὸν βόστρυχον .ὡς δὲ σώφρων ἐστὶ φύσει σκέψασθ᾽ ·
ἥτις πρῶτα μὲν οὐδὲν ἦλθε ῥαψαμένη σκυτίον καθειμένον ἐρυθρὸν ἐξ ἄκρου παχύ ,τοῖς παιδίοις ἵν᾽ ᾖ γέλως ·
οὐδ᾽ ἔσκωψε τοὺς φαλακρούς ,οὐδὲ κόρδαχ᾽ εἵλκυσεν ,οὐδὲ πρεσβύτης ὁ λέγων τἄπη τῇ βακτηρίᾳ τύπτει τὸν παρόντ᾽ ἀφανίζων πονηρὰ σκώμματα ,οὐδ᾽ εἰσῇξε δᾷδας ἔχουσ᾽ ,οὐδ᾽ ἰοὺ ἰοὺ βοᾷ ,ἀλλ᾽ αὑτῇ καὶ τοῖς ἔπεσιν πιστεύουσ᾽ ἐλήλυθεν .κἀγὼ μὲν τοιοῦτος ἀνὴρ ὢν ποιητὴς οὐ κομῶ ,οὐδ᾽ ὑμᾶς ζητῶ ᾽ ξαπατᾶν δὶς καὶ τρὶς ταὔτ᾽ εἰσάγων ,ἀλλ᾽ ἀεὶ καινὰς ἰδέας ἐσφέρων σοφίζομαι ,οὐδὲν ἀλλήλαισιν ὁμοίας καὶ πάσας δεξιάς ·
ὃς μέγιστον ὄντα Κλέων᾽ ἔπαισ᾽ ἐς τὴν γαστέρα ,κοὐκ ἐτόλμησ᾽ αὖθις ἐπεμπηδῆσ᾽ αὐτῷ κειμένῳ .
οὗτοι δ᾽ ,ὡς ἅπαξ παρέδωκεν λαβὴν Ὑπέρβολος ,τοῦτον δείλαιον κολετρῶσ᾽ ἀεὶ καὶ τὴν μητέρα .
Εὔπολις μὲν τὸν Μαρικᾶν πρώτιστον παρείλκυσεν ἐκστρέψας τοὺς ἡμετέρους Ἱππέας κακὸς κακῶς ,προσθεὶς αὐτῷ γραῦν μεθύσην τοῦ κόρδακος οὕνεχ᾽ ,ἣν Φρύνιχος πάλαι πεποίηχ᾽ ,ἣν τὸ κῆτος ἤσθιεν .
εἶθ᾽ Ἕρμιππος αὖθις ἐποίησεν εἰς Ὑπέρβολον ,ἄλλοι τ᾽ ἤδη πάντες ἐρείδουσιν εἰς Ὑπέρβολον ,τὰς εἰκοὺς τῶν ἐγχέλεων τὰς ἐμὰς μιμούμενοι .
ὅστις οὖν τούτοισι γελᾷ ,τοῖς ἐμοῖς μὴ χαιρέτω ·
ἢν δ᾽ ἐμοὶ καὶ τοῖσιν ἐμοῖς εὐφραίνησθ᾽ εὑρήμασιν ,ἐς τὰς ὥρας τὰς ἑτέρας εὖ φρονεῖν δοκήσετε .
ὑψιμέδοντα μὲν θεῶν Ζῆνα τύραννον ἐς χορὸν πρῶτα μέγαν κικλήσκω ·
τόν τε μεγασθενῆ τριαίνης ταμίαν ,γῆς τε καὶ ἁλμυρᾶς θαλάσσης ἄγριον μοχλευτήν ·
καὶ μεγαλώνυμον ἡμέτερον πατέρ᾽ Αἰθέρα σεμνότατον βιοθρέμμονα πάντων ·
τόν θ᾽ ἱππονώμαν ,ὃς ὑπερλάμπροις ἀκτῖσιν κατέχει γῆς πέδον μέγας ἐν θεοῖς ἐν θνητοῖσί τε δαίμων .
ὦ σοφώτατοι θεαταὶ δεῦρο τὸν νοῦν προσέχετε .
ἠδικημέναι γὰρ ὑμῖν μεμφόμεσθ᾽ ἐναντίον ·
πλεῖστα γὰρ θεῶν ἁπάντων ὠφελούσαις τὴν πόλιν ,δαιμόνων ἡμῖν μόναις οὐ θύετ᾽ οὐδὲ σπένδετε ,αἵτινες τηροῦμεν ὑμᾶς .
ἢν γὰρ ᾖ τις ἔξοδος μηδενὶ ξὺν νῷ ,τότ᾽ ἢ βροντῶμεν ἢ ψακάζομεν .
εἶτα τὸν θεοῖσιν ἐχθρὸν βυρσοδέψην Παφλαγόνα ἡνίχ᾽ ᾑρεῖσθε στρατηγόν ,τὰς ὀφρῦς συνήγομεν κἀποιοῦμεν δεινά ,βροντὴ δ᾽ ἐρράγη δι᾽ ἀστραπῆς ·ἡ σελήνη δ᾽ ἐξέλειπε τὰς ὁδούς ,ὁ δ᾽ ἥλιος τὴν θρυαλλίδ᾽ εἰς ἑαυτὸν εὐθέως ξυνελκύσας οὐ φανεῖν ἔφασκεν ὑμῖν ,εἰ στρατηγήσει Κλέων .
ἀλλ᾽ ὅμως εἵλεσθε τοῦτον .
φασὶ γὰρ δυσβουλίαν τῇδε τῇ πόλει προσεῖναι ,ταῦτα μέντοι τοὺς θεοὺς ἅττ᾽ ἂν ὑμεῖς ἐξαμάρτητ᾽ ἐπὶ τὸ βέλτιον τρέπειν .
ὡς δὲ καὶ τοῦτο ξυνοίσει ῥᾳδίως διδάξομεν ·
ἢν Κλέωνα τὸν λάρον δώρων ἑλόντες καὶ κλοπῆς εἶτα φιμώσητε τούτου τῷ ξύλῳ τὸν αὐχένα ,αὖθις ἐς τἀρχαῖον ὑμῖν ,εἴ τι κἀξημάρτετε ,ἐπὶ τὸ βέλτιον τὸ πρᾶγμα τῇ πόλει συνοίσεται .
ἀμφί μοι αὖτε Φοῖβ᾽ ἄναξ Δήλιε Κυνθίαν ἔχων ὑψικέρατα πέτραν ,ἥ τ᾽ Ἐφέσου μάκαιρα πάγχρυσον ἔχεις οἶκον ἐν ᾧ κόραι σε Λυδῶν μεγάλως σέβουσιν ,ἥ τ᾽ ἐπιχώριος ἡμετέρα θεὸς αἰγίδος ἡνίοχος πολιοῦχος Ἀθάνα ,Παρνασσίαν θ᾽ ὃς κατέχων πέτραν σὺν πεύκαις σελαγεῖ Βάκχαις Δελφίσιν ἐμπρέπων ,κωμαστὴς Διόνυσος .
ἡνίχ᾽ ἡμεῖς δεῦρ᾽ ἀφορμᾶσθαι παρεσκευάσμεθα ,ἡ σελήνη συντυχοῦσ᾽ ἡμῖν ἐπέστειλεν φράσαι ,πρῶτα μὲν χαίρειν Ἀθηναίοισι καὶ τοῖς ξυμμάχοις ·
εἶτα θυμαίνειν ἔφασκε ·δεινὰ γὰρ πεπονθέναι ὠφελοῦσ᾽ ὑμᾶς ἅπαντας οὐ λόγοις ἀλλ᾽ ἐμφανῶς .πρῶτα μὲν τοῦ μηνὸς ἐς δᾷδ᾽ οὐκ ἔλαττον ἢ δραχμήν ,ὥστε καὶ λέγειν ἅπαντας ἐξιόντας ἑσπέρας ,᾽ μὴ πρίῃ παῖ δᾷδ᾽ ,ἐπειδὴ φῶς σεληναίας καλόν .
᾽ ἄλλα τ᾽ εὖ δρᾶν φησιν ,ὑμᾶς δ᾽ οὐκ ἄγειν τὰς ἡμέρας οὐδὲν ὀρθῶς ,ἀλλ᾽ ἄνω τε καὶ κάτω κυδοιδοπᾶν ·
ὥστ᾽ ἀπειλεῖν φησιν αὐτῇ τοὺς θεοὺς ἑκάστοτε ἡνίκ᾽ ἂν ψευσθῶσι δείπνου κἀπίωσιν οἴκαδε ,τῆς ἑορτῆς μὴ τυχόντες κατὰ λόγον τῶν ἡμερῶν .
κᾆθ᾽ ὅταν θύειν δέῃ ,στρεβλοῦτε καὶ δικάζετε ·
πολλάκις δ᾽ ἡμῶν ἀγόντων τῶν θεῶν ἀπαστίαν ,ἡνίκ᾽ ἂν πενθῶμεν ἢ τὸν Μέμνον᾽ ἢ Σαρπηδόνα ,σπένδεθ᾽ ὑμεῖς καὶ γελᾶτ᾽ ·
ἀνθ᾽ ὧν λαχὼν Ὑπέρβολος τῆτες ἱερομνημονεῖν ,κἄπειθ᾽ ὑφ᾽ ἡμῶν τῶν θεῶν τὸν στέφανον ἀφῃρέθη ·
μᾶλλον γὰρ οὕτως εἴσεται κατὰ σελήνην ὡς ἄγειν χρὴ τοῦ βίου τὰς ἡμέρας .
μὰ τὴν Ἀναπνοὴν μὰ τὸ Χάος μὰ τὸν Ἀέρα οὐκ εἶδον οὕτως ἄνδρ᾽ ἄγροικον οὐδένα οὐδ᾽ ἄπορον οὐδὲ σκαιὸν οὐδ᾽ ἐπιλήσμονα ·
ὅστις σκαλαθυρμάτι᾽ ἄττα μικρὰ μανθάνων ταῦτ᾽ ἐπιλέλησται πρὶν μαθεῖν ·
ὅμως γε μὴν αὐτὸν καλῶ θύραζε δευρὶ πρὸς τὸ φῶς .
ποῦ Στρεψιάδης ; 
ἔξει τὸν ἀσκάντην λαβών ; 
ἀλλ᾽ οὐκ ἐῶσί μ᾽ ἐξενεγκεῖν οἱ κόρεις .
ἀνύσας τι κατάθου καὶ πρόσεχε τὸν νοῦν .
ἰδού .
ἄγε δὴ τί βούλει πρῶτα νυνὶ μανθάνειν ὧν οὐκ ἐδιδάχθης πώποτ᾽ οὐδέν ; 
εἰπέ μοι .
πότερα περὶ μέτρων ἢ περὶ ἐπῶν ἢ ῥυθμῶν ; 
περὶ τῶν μέτρων ἔγωγ᾽ ·
ἔναγχος γάρ ποτε ὑπ᾽ ἀλφιταμοιβοῦ παρεκόπην διχοινίκῳ .
οὐ τοῦτ᾽ ἐρωτῶ σ᾽ ,ἀλλ᾽ ὅ τι κάλλιστον μέτρον ἡγεῖ ·
πότερα τὸ τρίμετρον ἢ τὸ τετράμετρον ; 
περίδου νυν ἐμοί ,εἰ μὴ τετράμετρόν ἐστιν ἡμιεκτέον .
ἐς κόρακας ,ὡς ἄγροικος εἶ καὶ δυσμαθής .
ταχύ γ᾽ ἂν δύναιο μανθάνειν περὶ ῥυθμῶν .
τί δέ μ᾽ ὠφελήσουσ᾽ οἱ ῥυθμοὶ πρὸς τἄλφιτα ; 
πρῶτον μὲν εἶναι κομψὸν ἐν συνουσίᾳ ,ἐπαΐονθ᾽ ὁποῖός ἐστι τῶν ῥυθμῶν κατ᾽ ἐνόπλιον ,χὠποῖος αὖ κατὰ δάκτυλον .
κατὰ δάκτυλον ; 
νὴ τὸν Δί᾽ ,ἀλλ᾽ οἶδ᾽ .
εἰπὲ δή .
τίς ἄλλος ἀντὶ τουτουὶ τοῦ δακτύλου ; 
πρὸ τοῦ μέν ,ἔτ᾽ ἐμοῦ παιδὸς ὄντος ,οὑτοσί .
ἀγρεῖος εἶ καὶ σκαιός .
οὐ γὰρ ᾠζυρὲ τούτων ἐπιθυμῶ μανθάνειν οὐδέν .
τί δαί ; 
ἐκεῖν᾽ ἐκεῖνο ,τὸν ἀδικώτατον λόγον .
ἀλλ᾽ ἕτερα δεῖ σε πρότερα τούτου μανθάνειν ,τῶν τετραπόδων ἅττ᾽ ἐστὶν ὀρθῶς ἄρρενα .ἀλλ᾽ οἶδ᾽ ἔγωγε τἄρρεν᾽ ,εἰ μὴ μαίνομαι ·κριὸς τράγος ταῦρος κύων ἀλεκτρυών .
ὁρᾷς ὃ πάσχεις ; 
τήν τε θήλειαν καλεῖς ἀλεκτρυόνα κατὰ ταὐτὸ καὶ τὸν ἄρρενα .
πῶς δὴ φέρ᾽ ; 
ὅπως ; 
ἀλεκτρυὼν κἀλεκτρυών .
νὴ τὸν Ποσειδῶ .
νῦν δὲ πῶς με χρὴ καλεῖν ; 
ἀλεκτρύαιναν ,τὸν δ᾽ ἕτερον ἀλέκτορα .
ἀλεκτρύαιναν ; 
εὖ γε νὴ τὸν Ἀέρα ·
ὥστ᾽ ἀντὶ τούτου τοῦ διδάγματος μόνου διαλφιτώσω σου κύκλῳ τὴν κάρδοπον .
ἰδοὺ μάλ᾽ αὖθις τοῦθ᾽ ἕτερον ·τὴν κάρδοπον ἄρρενα καλεῖς θήλειαν οὖσαν .τῷ τρόπῳ ἄρρενα καλῶ ᾽ γὼ κάρδοπον ; 
μάλιστά γε ,ὥσπερ γε καὶ Κλεώνυμον .
πῶς δή ; 
φράσον .
ταὐτὸν δύναταί σοι κάρδοπος Κλεωνύμῳ .
ἀλλ᾽ ὦγάθ᾽ οὐδ᾽ ἦν κάρδοπος Κλεωνύμῳ ,ἀλλ᾽ ἐν θυείᾳ στρογγύλῃ γ᾽ ἂν ἐμάττετο .
ἀτὰρ τὸ λοιπὸν πῶς με χρὴ καλεῖν ; 
ὅπως ; 
τὴν καρδόπην ,ὥσπερ καλεῖς τὴν Σωστράτην .
τὴν καρδόπην θήλειαν ; 
ὀρθῶς γὰρ λέγεις .
ἐκεῖνο δ᾽ ἦν ἄν ,καρδόπη ,Κλεωνύμη .
ἔτι δή γε περὶ τῶν ὀνομάτων μαθεῖν σε δεῖ ,ἅττ᾽ ἄρρεν᾽ ἐστίν ,ἅττα δ᾽ αὐτῶν θήλεα .
ἀλλ᾽ οἶδ᾽ ἔγωγ᾽ ἃ θήλε᾽ ἐστίν .
εἰπὲ δή .
Λύσιλλα Φίλιννα Κλειταγόρα Δημητρία .
ἄρρενα δὲ ποῖα τῶν ὀνομάτων ; 
μυρία .
Φιλόξενος Μελησίας Ἀμυνίας .
ἀλλ᾽ ὦ πόνηρε ταῦτά γ᾽ ἐστ᾽ οὐκ ἄρρενα .
οὐκ ἄρρεν᾽ ὑμῖν ἐστιν ; 
οὐδαμῶς γ᾽ ,ἐπεὶ πῶς ἂν καλέσειας ἐντυχὼν Ἀμυνίᾳ ; 
ὅπως ἄν ; 
ὡδί ,δεῦρο δεῦρ᾽ Ἀμυνία .
ὁρᾷς ; 
γυναῖκα τὴν Ἀμυνίαν καλεῖς .
οὔκουν δικαίως ἥτις οὐ στρατεύεται ; 
ἀτὰρ τί ταῦθ᾽ ἃ πάντες ἴσμεν μανθάνω ; 
οὐδὲν μὰ Δί᾽ ἀλλὰ κατακλινεὶς δευρὶ - τί δρῶ ; 
ἐκφρόντισόν τι τῶν σεαυτοῦ πραγμάτων .
μὴ δῆθ᾽ ἱκετεύω σ᾽ ἐνγεταῦθ᾽ ·
ἀλλ᾽ εἴ γε χρή ,χαμαί μ᾽ ἔασον αὐτὰ ταῦτ᾽ ἐκφροντίσαι .
οὐκ ἔστι παρὰ ταῦτ᾽ ἄλλα .
κακοδαίμων ἐγώ ,οἵαν δίκην τοῖς κόρεσι δώσω τήμερον .
φρόντιζε δὴ καὶ διάθρει πάντα τρόπον τε σαυτὸν στρόβει πυκνώσας .
ταχὺς δ᾽ ,ὅταν εἰς ἄπορον πέσῃς ,ἐπ᾽ ἄλλο πήδα νόημα φρενός ·
ὕπνος δ᾽ ἀπέστω γλυκύθυμος ὀμμάτων .
ἀτταταῖ ἀτταταῖ .
τί πάσχεις ; 
τί κάμνεις ; 
ἀπόλλυμαι δείλαιος ·
ἐκ τοῦ σκίμποδος δάκνουσί μ᾽ ἐξέρποντες οἱ Κορίνθιοι ,καὶ τὰς πλευρὰς δαρδάπτουσιν καὶ τὴν ψυχὴν ἐκπίνουσιν καὶ τοὺς ὄρχεις ἐξέλκουσιν καὶ τὸν πρωκτὸν διορύττουσιν ,καί μ᾽ ἀπολοῦσιν .
μή νυν βαρέως ἄλγει λίαν .
καὶ πῶς ; ὅτε μου φροῦδα τὰ χρήματα ,φρούδη χροιά ,φρούδη ψυχή ,φρούδη δ᾽ ἐμβάς ·
καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τοῖσι κακοῖς φρουρᾶς ᾁδων ὀλίγου φροῦδος γεγένημαι .
οὗτος τί ποιεῖς ; 
οὐχὶ φροντίζεις ; 
ἐγώ ; 
νὴ τὸν Ποσειδῶ .
καὶ τί δῆτ᾽ ἐφρόντισας ; 
ὑπὸ τῶν κόρεων εἴ μού τι περιλειφθήσεται .
ἀπολεῖ κάκιστ᾽ .
ἀλλ᾽ ὦγάθ᾽ ἀπόλωλ᾽ ἀρτίως .
οὐ μαλθακιστέ᾽ ἀλλὰ περικαλυπτέα .
ἐξευρετέος γὰρ νοῦς ἀποστερητικὸς κἀπαιόλημ᾽ .
οἴμοι τίς ἂν δῆτ᾽ ἐπιβάλοι ἐξ ἀρνακίδων γνώμην ἀποστερητρίδα ; φέρε νυν ἀθρήσω πρῶτον ὅ τι δρᾷ τουτονί .οὗτος καθεύδεις ; 
μὰ τὸν Ἀπόλλω ᾽ γὼ μὲν οὔ .
ἔχεις τι ; 
μὰ Δί᾽ οὐ δῆτ᾽ ἔγωγ᾽ .οὐδὲν πάνυ ; 
οὐδέν γε πλὴν ἢ τὸ πέος ἐν τῇ δεξιᾷ .
οὐκ ἐγκαλυψάμενος ταχέως τι φροντιεῖς ; 
περὶ τοῦ ; 
σὺ γάρ μοι τοῦτο φράσον ὦ Σώκρατες .
αὐτὸς ὅ τι βούλει πρῶτος ἐξευρὼν λέγε .
ἀκήκοας μυριάκις ἁγὼ βούλομαι ,περὶ τῶν τόκων ,ὅπως ἂν ἀποδῶ μηδενί .
ἴθι νῦν καλύπτου καὶ σχάσας τὴν φροντίδα λεπτὴν κατὰ μικρὸν περιφρόνει τὰ πράγματα ,ὀρθῶς διαιρῶν καὶ σκοπῶν .
οἴμοι τάλας .
ἔχ᾽ ἀτρέμα ·
κἂν ἀπορῇς τι τῶν νοημάτων ,ἀφεὶς ἄπελθε ,[καὶ] κατὰ τὴν γνώμην πάλιν κίνησον αὖθις αὐτὸ καὶ ζυγώθρισον .ὦ Σωκρατίδιον φίλτατον .
τί ὦ γέρον ; 
ἔχω τόκου γνώμην ἀποστερητικήν .
ἐπίδειξον αὐτήν .
εἰπὲ δή νύν μοι - τὸ τί ; 
γυναῖκα φαρμακίδ᾽ εἰ πριάμενος Θετταλὴν καθέλοιμι νύκτωρ τὴν σελήνην ,εἶτα δὴ αὐτὴν καθείρξαιμ᾽ ἐς λοφεῖον στρογγύλον ,ὥσπερ κάτοπτρον ,κᾆτα τηροίην ἔχων - τί δῆτα τοῦτ᾽ ἂν ὠφελήσειέν σ᾽ ; 
ὅ τι ; 
εἰ μηκέτ᾽ ἀνατέλλοι σελήνη μηδαμοῦ ,οὐκ ἂν ἀποδοίην τοὺς τόκους .
ὁτιὴ τί δή ; 
ὁτιὴ κατὰ μῆνα τἀγύριον δανείζεται .
εὖ γ᾽ ·
ἀλλ᾽ ἕτερον αὖ σοι προβαλῶ τι δεξιόν .
εἴ σοι γράφοιτο πεντετάλαντός τις δίκη ,ὅπως ἂν αὐτὴν ἀφανίσειας εἰπέ μοι .
ὅπως ; 
ὅπως ; 
οὐκ οἶδ᾽ ·
ἀτὰρ ζητητέον .μή νυν περὶ σαυτὸν εἶλλε τὴν γνώμην ἀεί ,ἀλλ᾽ ἀποχάλα τὴν φροντίδ᾽ ἐς τὸν ἀέρα λινόδετον ὥσπερ μηλολόνθην τοῦ ποδός .
ηὕρηκ᾽ ἀφάνισιν τῆς δίκης σοφωτάτην ,ὥστ᾽ αὐτὸν ὁμολογεῖν σ᾽ ἐμοί .
ποίαν τινά ; 
ἤδη παρὰ τοῖσι φαρμακοπώλαις τὴν λίθον ταύτην ἑόρακας τὴν καλήν ,τὴν διαφανῆ ,ἀφ᾽ ἧς τὸ πῦρ ἅπτουσι ; 
τὴν ὕαλον λέγεις ; 
φέρε τί δῆτ᾽ ἄν ,εἰ ταύτην λαβών ,ὁπότε γράφοιτο τὴν δίκην ὁ γραμματεύς ,ἀπωτέρω στὰς ὧδε πρὸς τὸν ἥλιον τὰ γράμματ᾽ ἐκτήξαιμι τῆς ἐμῆς δίκης ; 
σοφῶς γε νὴ τὰς Χάριτας .
οἴμ᾽ ὡς ἥδομαι ὅτι πεντετάλαντος διαγέγραπταί μοι δίκη .
ἄγε δὴ ταχέως τουτὶ ξυνάρπασον .
τὸ τί ; 
ὅπως ἀποστρέψαι᾽ ἂν ἀντιδικῶν δίκην μέλλων ὀφλήσειν μὴ παρόντων μαρτύρων .
φαυλότατα καὶ ῥᾷστ᾽ .
εἰπὲ δή .
καὶ δὴ λέγω .
εἰ πρόσθεν ἔτι μιᾶς ἐνεστώσης δίκης ,πρὶν τὴν ἐμὴν καλεῖσθ᾽ ,ἀπαγξαίμην τρέχων .
οὐδὲν λέγεις .
νὴ τοὺς θεοὺς ἔγωγ᾽ ,ἐπεὶ οὐδεὶς κατ᾽ ἐμοῦ τεθνεῶτος εἰσάξει δίκην .ὑθλεῖς ·
ἄπερρ᾽ ,οὐκ ἂν διδάξαιμ᾽ ἄν σ᾽ ἔτι .
ὁτιὴ τί ; 
ναὶ πρὸς τῶν θεῶν ὦ Σώκρατες .
ἀλλ᾽ εὐθὺς ἐπιλήθει σύ γ᾽ ἅττ᾽ ἂν καὶ μάθῃς ·
ἐπεὶ τί νυνὶ πρῶτον ἐδιδάχθης ; 
λέγε .
φέρ᾽ ἴδω τί μέντοι πρῶτον ἦν ; 
τί πρῶτον ἦν ; 
τίς ἦν ἐν ᾗ ᾽ ματτόμεθα μέντοι τἄλφιτα ; 
οἴμοι τίς ἦν ; 
οὐκ ἐς κόρακας ἀποφθερεῖ ,ἐπιλησμότατον καὶ σκαιότατον γερόντιον ; 
οἴμοι τί οὖν δῆθ᾽ ὁ κακοδαίμων πείσομαι ; 
ἀπὸ γὰρ ὀλοῦμαι μὴ μαθὼν γλωττοστροφεῖν .
ἀλλ᾽ ὦ Νεφέλαι χρηστόν τι συμβουλεύσατε .
ἡμεῖς μὲν ὦ πρεσβῦτα συμβουλεύομεν ,εἴ σοί τις υἱός ἐστιν ἐκτεθραμμένος ,πέμπειν ἐκεῖνον ἀντὶ σαυτοῦ μανθάνειν .
ἀλλ᾽ ἔστ᾽ ἔμοιγ᾽ υἱὸς καλός τε κἀγαθός ·ἀλλ᾽ οὐκ ἐθέλει γὰρ μανθάνειν .
τί ἐγὼ πάθω ; 
σὺ δ᾽ ἐπιτρέπεις ; 
εὐσωματεῖ γὰρ καὶ σφριγᾷ ,κἄστ᾽ ἐκ γυναικῶν εὐπτέρων τῶν Κοισύρας .
ἀτὰρ μέτειμί γ᾽ αὐτόν ·ἢν δὲ μὴ ᾽ θέλῃ ,οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως οὐκ ἐξελῶ κ᾽ τῆς οἰκίας .
ἀλλ᾽ ἐπανάμεινόν μ᾽ ὀλίγον εἰσελθὼν χρόνον .
ἆρ᾽ αἰσθάνει πλεῖστα δι᾽ ἡμᾶς ἀγάθ᾽ αὐτίχ᾽ ἕξων μόνας θεῶν ; 
ὡς ἕτοιμος ὅδ᾽ ἐστὶν ἅπαντα δρᾶν ὅσ᾽ ἂν κελεύῃς .
σὺ δ᾽ ἀνδρὸς ἐκπεπληγμένου καὶ φανερῶς ἐπηρμένου γνοὺς ἀπολάψεις ὅ τι πλεῖστον δύνασαι ,ταχέως ·
φιλεῖ γάρ πως τὰ τοιαῦθ᾽ ἑτέρᾳ τρέπεσθαι .
οὔτοι μὰ τὴν Ὁμίχλην ἔτ᾽ ἐνταυθοῖ μενεῖς ·
ἀλλ᾽ ἔσθι᾽ ἐλθὼν τοὺς Μεγακλέους κίονας .
ὦ δαιμόνιε ,τί χρῆμα πάσχεις ὦ πάτερ ; 
οὐκ εὖ φρονεῖς μὰ τὸν Δία τὸν Ὀλύμπιον .
ἰδού γ᾽ ἰδού ,Δί᾽ Ὀλύμπιον ·
τῆς μωρίας ,τὸν Δία νομίζειν ὄντα τηλικουτονί .
τί δὲ τοῦτ᾽ ἐγέλασας ἐτεόν ; 
ἐνθυμούμενος ὅτι παιδάριον εἶ καὶ φρονεῖς ἀρχαιϊκά .
ὅμως γε μὴν πρόσελθ᾽ ,ἵν᾽ εἰδῇς πλείονα ,καί σοι φράσω τι πρᾶγμ᾽ ὃ μαθὼν ἀνὴρ ἔσει .
ὅπως δὲ τοῦτο μὴ διδάξεις μηδένα .
ἰδού ·τί ἔστιν ; 
ὤμοσας νυνὶ Δία .
ἔγωγ᾽ .ὁρᾷς οὖν ὡς ἀγαθὸν τὸ μανθάνειν ; 
οὐκ ἔστιν ὦ Φειδιππίδη Ζεύς .
ἀλλὰ τίς ; 
Δῖνος βασιλεύει τὸν Δί᾽ ἐξεληλακώς .
αἰβοῖ τί ληρεῖς ; 
ἴσθι τοῦθ᾽ οὕτως ἔχον .
τίς φησι ταῦτα ; 
Σωκράτης ὁ Μήλιος καὶ Χαιρεφῶν ,ὃς οἶδε τὰ ψυλλῶν ἴχνη .
σὺ δ᾽ ἐς τοσοῦτον τῶν μανιῶν ἐλήλυθας ὥστ᾽ ἀνδράσιν πείθει χολῶσιν ; 
εὐστόμει καὶ μηδὲν εἴπῃς φλαῦρον ἄνδρας δεξιοὺς καὶ νοῦν ἔχοντας ·
ὧν ὑπὸ τῆς φειδωλίας ἀπεκείρατ᾽ οὐδεὶς πώποτ᾽ οὐδ᾽ ἠλείψατο ,οὐδ᾽ ἐς βαλανεῖον ἦλθε λουσόμενος ·
σὺ δὲ ὥσπερ τεθνεῶτος καταλόει μου τὸν βίον .
ἀλλ᾽ ὡς τάχιστ᾽ ἐλθὼν ὑπὲρ ἐμοῦ μάνθανε .
τί δ᾽ ἂν παρ᾽ ἐκείνων καὶ μάθοι χρηστόν τις ἄν ; 
ἄληθες ; 
ὅσαπερ ἔστ᾽ ἐν ἀνθρώποις σοφά ·
γνώσει δὲ σαυτὸν ὡς ἀμαθὴς εἶ καὶ παχύς .
ἀλλ᾽ ἐπανάμεινόν μ᾽ ὀλίγον ἐνταυθοῖ χρόνον .
οἴμοι τί δράσω παραφρονοῦντος τοῦ πατρός ; 
πότερον παρανοίας αὐτὸν εἰσαγαγὼν ἕλω ,ἢ τοῖς σοροπηγοῖς τὴν μανίαν αὐτοῦ φράσω ; 
φέρ᾽ ἴδω ,σὺ τοῦτον τί ὀνομάζεις ; 
εἰπέ μοι .
ἀλεκτρυόνα .
καλῶς γε .
ταυτηνὶ δὲ τί ; 
ἀλεκτρυόν᾽ .
ἄμφω ταὐτό ; 
καταγέλαστος εἶ .
μή νυν τὸ λοιπόν ,ἀλλὰ τήνδε μὲν καλεῖν ἀλεκτρύαιναν τουτονὶ δ᾽ ἀλέκτορα .
ἀλεκτρύαιναν ; 
ταῦτ᾽ ἔμαθες τὰ δεξιὰ εἴσω παρελθὼν ἄρτι παρὰ τοὺς γηγενεῖς ; 
χἄτερά γε πόλλ᾽ ·
ἀλλ᾽ ὅ τι μάθοιμ᾽ ἑκάστοτε ,ἐπελανθανόμην ἂν εὐθὺς ὑπὸ πλήθους ἐτῶν .
διὰ ταῦτα δὴ καὶ θοἰμάτιον ἀπώλεσας ; 
ἀλλ᾽ οὐκ ἀπολώλεκ᾽ ,ἀλλὰ καταπεθρόντικα .
τὰς δ᾽ ἐμβάδας ποῖ τέτροφας ὦνόητε σύ ; 
ὥσπερ Περικλέης ἐς τὸ δέον ἀπώλεσα .
ἀλλ᾽ ἴθι βάδιζ᾽ ,ἴωμεν ·
εἶτα τῷ πατρὶ πιθόμενος ἐξάμαρτε ·
κἀγώ τοί ποτε ,οἶδ᾽ ,ἑξέτει σοι τραυλίσαντι πιθόμενος ,ὃν πρῶτον ὀβολὸν ἔλαβον ἡλιαστικόν ,τούτου ᾽ πριάμην σοι Διασίοις ἁμαξίδα .
ἦ μὴν σὺ τούτοις τῷ χρόνῳ ποτ᾽ ἀχθέσει .
εὖ γ᾽ ὅτι ἐπείσθης .
δεῦρο δεῦρ᾽ ὦ Σώκρατες ,ἔξελθ᾽ ·
ἄγω γάρ σοι τὸν υἱὸν τουτονὶ ἄκοντ᾽ ἀναπείσας .
νηπύτιος γάρ ἐστ᾽ ἔτι ,καὶ τῶν κρεμαθρῶν οὔπω τρίβων τῶν ἐνθάδε .
αὐτὸς τρίβων εἴης ἄν ,εἰ κρέμαιό γε .
οὐκ ἐς κόρακας ; 
καταρᾷ σὺ τῷ διδασκάλῳ ; 
ἰδοὺ κρέμαι᾽ ,ὡς ἠλίθιον ἐφθέγξατο καὶ τοῖσι χείλεσιν διερρυηκόσιν .
πῶς ἂν μάθοι ποθ᾽ οὗτος ἀπόφυξιν δίκης ἢ κλῆσιν ἢ χαύνωσιν ἀναπειστηρίαν ; 
καίτοι γε ταλάντου τοῦτ᾽ ἔμαθεν Ὑπέρβολος .
ἀμέλει δίδασκε ·
θυμόσοφός ἐστιν φύσει ·
εὐθύς γέ τοι παιδάριον ὄν τυννουτονὶ ἔπλαττεν ἔνδον οἰκίας ναῦς τ᾽ ἔγλυφεν ,ἁμαξίδας τε σκυτίνας ἠργάζετο ,κἀκ τῶν σιδίων βατράχους ἐποίει πῶς δοκεῖς .
ὅπως δ᾽ ἐκείνω τὼ λόγω μαθήσεται ,τὸν κρείττον᾽ ὅστις ἐστὶ καὶ τὸν ἥττονα ,ὃς τἄδικα λέγων ἀνατρέπει τὸν κρείττονα ·
ἐὰν δὲ μή ,τὸν γοῦν ἄδικον πάσῃ τέχνῃ .
αὐτὸς μαθήσεται παρ᾽ αὐτοῖν τοῖν λόγοιν .
ἐγὼ δ᾽ ἀπέσομαι .
τοῦτό νυν μέμνησ᾽ ,ὅπως πρὸς πάντα τὰ δίκαι᾽ ἀντιλέγειν δυνήσεται .
χώρει δευρί ,δεῖξον σαυτὸν τοῖσι θεαταῖς ,καίπερ θρασὺς ὤν .
ἴθ᾽ ὅποι χρῄζεις .
πολὺ γὰρ μᾶλλόν ᾽ ς ἐν τοῖς πολλοῖσι λέγων ἀπολῶ .
ἀπολεῖς σύ ; 
τίς ὤν ; 
λόγος .
ἥττων γ᾽ ὤν .
ἀλλά σε νικῶ τὸν ἐμοῦ κρείττω φάσκοντ᾽ εἶναι .
γνώμας καινὰς ἐξευρίσκων .
ταῦτα γὰρ ἀνθεῖ διὰ τουτουσὶ τοὺς ἀνοήτους .
οὔκ ,ἀλλὰ σοφούς .
ἀπολῶ σε κακῶς .
εἰπὲ τί ποιῶν ; 
τὰ δίκαια λέγων .
ἀλλ᾽ ἀνατρέψω γ᾽ αὔτ᾽ ἀντιλέγων ·
οὐδὲ γὰρ εἶναι πάνυ φημὶ δίκην .
οὐκ εἶναι φῄς ; 
φέρε γὰρ ποῦ ᾽ στιν ; 
παρὰ τοῖσι θεοῖς .
πῶς δῆτα δίκης οὔσης ὁ Ζεὺς οὐκ ἀπόλωλεν τὸν πατέρ᾽ αὑτοῦ δήσας ; 
αἰβοῖ τουτὶ καὶ δὴ χωρεῖ τὸ κακόν ·
δότε μοι λεκάνην .
τυφογέρων εἶ κἀνάρμοστος .
καταπύγων εἶ κἀναίσχυντος .
ῥόδα μ᾽ εἴρηκας .
καὶ βωμολόχος .
κρίνεσι στεφανοῖς .
καὶ πατραλοίας .
χρυσῷ πάττων μ᾽ οὐ γιγνώσκεις .
οὐ δῆτα πρὸ τοῦ γ᾽ ,ἀλλὰ μολύβδῳ .
νῦν δέ γε κόσμος τοῦτ᾽ ἐστὶν ἐμοί .
θρασὺς εἶ πολλοῦ .
σὺ δέ γ᾽ ἀρχαῖος .
διὰ σὲ δὲ φοιτᾶν οὐδεὶς ἐθέλει τῶν μειρακίων ·
καὶ γνωσθήσει ποτ᾽ Ἀθηναίοις οἶα διδάσκεις τοὺς ἀνοήτους .
αὐχμεῖς αἰσχρῶς .
σὺ δέ γ᾽ εὖ πράττεις .
καίτοι πρότερόν γ᾽ ἐπτώχευες ,Τήλεφος εἶναι Μυσὸς φάσκων ,ἐκ πηριδίου γνώμας τρώγων Πανδελετείους .
ὤμοι σοφίας - ὤμοι μανίας - ἧς ἐμνήσθης - τῆς σῆς ,πόλεώς θ᾽ ἥτις σε τρέφει λυμαινόμενον τοῖς μειρακίοις .
οὐχὶ διδάξεις τοῦτον Κρόνος ὤν .
εἴπερ γ᾽ αὐτὸν σωθῆναι χρὴ καὶ μὴ λαλιὰν μόνον ἀσκῆσαι .
δεῦρ᾽ ἴθι ,τοῦτον δ᾽ ἔα μαίνεσθαι .
κλαύσει ,τὴν χεῖρ᾽ ἢν ἐπιβάλλῃς .
παύσασθε μάχης καὶ λοιδορίας .
ἀλλ᾽ ἐπίδειξαι σύ τε τοὺς προτέρους ἅττ᾽ ἐδίδασκες ,σύ τε τὴν καινὴν παίδευσιν ,ὅπως ἂν ἀκούσας σφῷν ἀντιλεγόντοιν κρίνας φοιτᾷ .
δρᾶν ταῦτ᾽ ἐθέλω .
κἄγωγ᾽ ἐθέλω .
φέρε δὴ πότερος λέξει πρότερος ; 
τούτῳ δώσω ·
κᾆτ᾽ ἐκ τούτων ὧν ἂν λέξῃ ῥηματίοισιν καινοῖς αὐτὸν καὶ διανοίαις κατατοξεύσω .
τὸ τελευταῖον δ᾽ ,ἢν ἀναγρύζῃ ,τὸ πρόσωπον ἅπαν καὶ τὠφθαλμὼ κεντούμενος ὥσπερ ὑπ᾽ ἀνθρηνῶν ὑπὸ τῶν γνωμῶν ἀπολεῖται .
νῦν δείξετον τὼ πισύνω τοῖς περιδεξίοισι λόγοισι καὶ φροντίσι καὶ γνωμοτύποις μερίμναις ,ὁπότερος αὐτοῖν λέγων ἀμείνων φανήσεται .
νῦν γὰρ ἅπας ἐνθάδε κίνδυνος ἀνεῖται σοφίας ,ἧς πέρι τοῖς ἐμοῖς φίλοις ἐστὶν ἀγὼν μέγιστος .
ἀλλ᾽ ὦ πολλοῖς τοὺς πρεσβυτέρους ἤθεσι χρηστοῖς στεφανώσας ,ῥῆξον φωνὴν ᾗτινι χαίρεις ,καὶ τὴν σαυτοῦ φύσιν εἰπέ .
λέξω τοίνυν τὴν ἀρχαίαν παιδείαν ὡς διέκειτο ,ὅτ᾽ ἐγὼ τὰ δίκαια λέγων ἤνθουν καὶ σωφροσύνη ᾽ νενόμιστο .
πρῶτον μὲν ἔδει παιδὸς φωνὴν γρύξαντος μηδὲν ἀκοῦσαι ·
εἶτα βαδίζειν ἐν ταῖσιν ὁδοῖς εὐτάκτως ἐς κιθαριστοῦ τοὺς κωμήτας γυμνοὺς ἁθρόους ,κεἰ κριμνώδη κατανείφοι .
εἶτ᾽ αὖ προμαθεῖν ᾆσμ᾽ ἐδίδασκεν τὼ μηρὼ μὴ ξυνέχοντας ,ἢ ᾽ Παλλάδα περσέπολιν δεινὰν ᾽ ἢ ᾽ τηλέπορόν τι βόαμα ,᾽ ἐντειναμένους τὴν ἁρμονίαν ,ἣν οἱ πατέρες παρέδωκαν .
εἰ δέ τις αὐτῶν βωμολοχεύσαιτ᾽ ἢ κάμψειέν τινα καμπήν ,οἵας οἱ νῦν τὰς κατὰ Φρῦνιν ταύτας τὰς δυσκολοκάμπτους ,ἐπετρίβετο τυπτόμενος πολλὰς ὡς τὰς Μούσας ἀφανίζων .
ἐν παιδοτρίβου δὲ καθίζοντας τὸν μηρὸν ἔδει προβαλέσθαι τοὺς παῖδας ,ὅπως τοῖς ἔξωθεν μηδὲν δείξειαν ἀπηνές ·
εἶτ᾽ αὖ πάλιν αὖθις ἀνιστάμενον συμψῆσαι ,καὶ προνοεῖσθαι εἴδωλον τοῖσιν ἐρασταῖσιν τῆς ἥβης μὴ καταλείπειν .ἠλείψατο δ᾽ ἂν τοὐμφαλοῦ οὐδεὶς παῖς ὑπένερθεν τότ᾽ ἄν ,ὥστε τοῖς αἰδοίοισι δρόσος καὶ χνοῦς ὥσπερ μήλοισιν ἐπήνθει ·οὐδ᾽ ἂν μαλακὴν φυρασάμενος τὴν φωνὴν πρὸς τὸν ἐραστὴν αὐτὸς ἑαυτὸν προαγωγεύων τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐβάδιζεν ,οὐδ᾽ ἀνελέσθαι δειπνοῦντ᾽ ἐξῆν καὶ κεφάλαιον ῥαφανῖδος ,οὐδ᾽ ἄννηθον τῶν πρεσβυτέρων ἁρπάζειν οὐδὲ σέλινον ,οὐδ᾽ ὀψοφαγεῖν οὐδὲ κιχλίζειν οὐδ᾽ ἴσχειν τὼ πόδ᾽ ἐναλλάξ .
ἀρχαῖά γε καὶ Διιπολιώδη καὶ τεττίγων ἀνάμεστα καὶ Κηκείδου καὶ Βουφονίων .
ἀλλ᾽ οὖν ταῦτ᾽ ἐστὶν ἐκεῖνα ,ἐξ ὧν ἄνδρας Μαραθωνομάχας ἡμὴ παίδευσις ἔθρεψεν .
σὺ δὲ τοὺς νῦν εὐθὺς ἐν ἱματίοισι διδάσκεις ἐντετυλίχθαι ·ὥστε μ᾽ ἀπάγχεσθ᾽ ,ὅταν ὀρχεῖσθαι Παναθηναίοις δέον αὐτοὺς τὴν ἀσπίδα τῆς κωλῆς προέχων ἀμελῇ τῆς Τριτογενείας .πρὸς ταῦτ᾽ ὦ μειράκιον θαρρῶν ἐμὲ τὸν κρείττω λόγον αἱροῦ ·κἀπιστήσει μισεῖν ἀγορὰν καὶ βαλανείων ἀπέχεσθαι ,καὶ τοῖς αἰσχροῖς αἰσχύνεσθαι ,κἂν σκώπτῃ τίς σε φλέγεσθαι ·καὶ τῶν θάκων τοῖς πρεσβυτέροις ὑπανίστασθαι προσιοῦσιν ,καὶ μὴ περὶ τοὺς σαυτοῦ γονέας σκαιουργεῖν ,ἄλλο τε μηδὲν αἰσχρὸν ποιεῖν ,ὅτι τῆς αἰδοῦς μέλλεις τἄγαλμ᾽ ἀναπλάττειν ·
μηδ᾽ εἰς ὀρχηστρίδος εἰσᾴττειν ,ἵνα μὴ πρὸς ταῦτα κεχηνὼς μήλῳ βληθεὶς ὑπὸ πορνιδίου τῆς εὐκλείας ἀποθραυσθῇς ·
μηδ᾽ ἀντειπεῖν τῷ πατρὶ μηδέν ,μηδ᾽ Ἰαπετὸν καλέσαντα μνησικακῆσαι τὴν ἡλικίαν ἐξ ἧς ἐνεοττοτροφήθης .
εἰ ταῦτ᾽ ὦ μειράκιον πείσει τούτῳ ,νὴ τὸν Διόνυσον τοῖς Ἱπποκράτους υἱέσιν εἴξεις καὶ σε καλοῦσι βλιτομάμμαν .
ἀλλ᾽ οὖν λιπαρός γε καὶ εὐανθὴς ἐν γυμνασίοις διατρίψεις ,οὐ στωμύλλων κατὰ τὴν ἀγορὰν τριβολεκτράπελ᾽ οἷάπερ οἱ νῦν ,οὐδ᾽ ἑλκόμενος περὶ πραγματίου γλισχραντιλογεξεπιτρίπτου ·
ἀλλ᾽ εἰς Ἀκαδήμειαν κατιὼν ὑπὸ ταῖς μορίαις ἀποθρέξει στεφανωσάμενος καλάμῳ λευκῷ μετὰ σώφρονος ἡλικιώτου ,μίλακος ὄζων καὶ ἀπραγμοσύνης καὶ λεύκης φυλλοβολούσης ,ἦρος ἐν ὥρᾳ χαίρων ,ὁπόταν πλάτανος πτελέᾳ ψιθυρίζῃ .
ἢν ταῦτα ποιῇς ἁγὼ φράζω ,καὶ πρὸς τούτοις προσέχῃς τὸν νοῦν ,ἕξεις ἀεὶ στῆθος λιπαρόν ,χροιὰν λαμπράν ,ὤμους μεγάλους ,γλῶτταν βαιάν ,πυγὴν μεγάλην ,πόσθην μικράν .
ἢν δ᾽ ἅπερ οἱ νῦν ἐπιτηδεύῃς ,πρῶτα μὲν ἕξεις χροιὰν ὠχράν ,ὤμους μικρούς ,στῆθος λεπτόν ,γλῶτταν μεγάλην ,πυγὴν μικράν ,κωλῆν μεγάλην ,ψήφισμα μακρόν ,καὶ σ᾽ ἀναπείσει τὸ μὲν αἰσχρὸν ἅπαν καλὸν ἡγεῖσθαι ,τὸ καλὸν δ᾽ αἰσχρόν ·
καὶ πρὸς τούτοις τῆς Ἀντιμάχου καταπυγοσύνης ἀναπλήσει .
ὦ καλλίπυργον σοφίαν κλεινοτάτην ἐπασκῶν ,ὡς ἡδύ σου τοῖσι λόγοις σῶφρον ἔπεστιν ἄνθος .
̣ εὐδαίμονες δ᾽ ἦσαν ἄρ᾽ οἱ ζῶντες τότ᾽ ἐπὶ τῶν προτέρων ̣ ·
πρὸς τάδε σ᾽ ὦ κομψοπρεπῆ μοῦσαν ἔχων ,δεῖ σε λέγειν τι καινόν ,ὡς ηὐδοκίμηκεν ἁνήρ .
δεινῶν δέ σοι βουλευμάτων ἔοικε δεῖν πρὸς αὐτόν ,εἴπερ τὸν ἄνδρ᾽ ὑπερβαλεῖ καὶ μὴ γέλωτ᾽ ὀφλήσεις .
καὶ μὴν πάλαι γ᾽ ἐπνιγόμην τὰ σπλάγχνα κἀπεθύμουν ἅπαντα ταῦτ᾽ ἐναντίαις γνώμαισι συνταράξαι .
ἐγὼ γὰρ ἥττων μὲν λόγος δι᾽ αὐτὸ τοῦτ᾽ ἐκλήθην ἐν τοῖσι φροντισταῖσιν ,ὅτι πρώτιστος ἐπενόησα τοῖσιν νόμοις καὶ ταῖς δίκαις τἀναντί᾽ ἀντιλέξαι .
καὶ τοῦτο πλεῖν ἢ μυρίων ἔστ᾽ ἄξιον στατήρων ,αἱρούμενον τοὺς ἥττονας λόγους ἔπειτα νικᾶν .
σκέψαι δὲ τὴν παίδευσιν ᾗ πέποιθεν ὡς ἐλέγξω ,ὅστις σε θερμῷ φησι λοῦσθαι πρῶτον οὐκ ἐάσειν .
καίτοι τίνα γνώμην ἔχων ψέγεις τὰ θερμὰ λουτρά ; 
ὁτιὴ κάκιστόν ἐστι καὶ δειλὸν ποιεῖ τὸν ἄνδρα .
ἐπίσχες ·
εὐθὺς γάρ σ᾽ ἔχω μέσον λαβὼν ἄφυκτον .
καί μοι φράσον ,τῶν τοῦ Διὸς παίδων τίν᾽ ἄνδρ᾽ ἄριστον ψυχὴν νομίζεις ,εἰπέ ,καὶ πλείστους πόνους πονῆσαι .
ἐγὼ μὲν οὐδέν᾽ Ἡρακλέους βελτίον᾽ ἄνδρα κρίνω .
ποῦ ψυχρὰ δῆτα πώποτ᾽ εἶδες Ἡράκλεια λουτρά ; 
καίτοι τίς ἀνδρειότερος ἦν ; 
ταῦτ᾽ ἐστὶ ταῦτ᾽ ἐκεῖνα ,ἃ τῶν νεανίσκων ἀεὶ δι᾽ ἡμέρας λαλούντων πλῆρες τὸ βαλανεῖον ποιεῖ ,κενὰς δὲ τὰς παλαίστρας .
εἶτ᾽ ἐν ἀγορᾷ τὴν διατριβὴν ψέγεις ·
ἐγὼ δ᾽ ἐπαινῶ .
εἰ γὰρ πονηρὸν ἦν ,Ὅμηρος οὐδέποτ᾽ ἂν ἐποίει τὸν Νέστορ᾽ ἀγορητὴν ἂν οὐδὲ τοὺς σοφοὺς ἅπαντας .
ἄνειμι δῆτ᾽ ἐντεῦθεν ἐς τὴν γλῶτταν ,ἣν ὁδὶ μὲν οὔ φησι χρῆναι τοὺς νέους ἀσκεῖν ,ἐγὼ δέ φημι .
καὶ σωφρονεῖν αὖ φησι χρῆναι ·
δύο κακὼ μεγίστω .
ἐπεὶ σὺ διὰ τὸ σωφρονεῖν τῷ πώποτ᾽ εἶδες ἤδη ἀγαθάν τι γενόμενον ,φράσον ,καί μ᾽ ἐξέλεγξον εἰπών .
πολλοῖς .
ὁ γοῦν Πηλεὺς ἔλαβε διὰ τοῦτο τὴν μάχαιραν .
μάχαιραν ; 
ἀστεῖόν γε κέρδος ἔλαβεν ὁ κακοδαίμων .
Ὑπέρβολος δ᾽ οὑκ τῶν λύχνων πλεῖν ἢ τάλαντα πολλὰ εἴληφε διὰ πονηρίαν ,ἀλλ᾽ οὐ μὰ Δί᾽ οὐ μάχαιραν .
καὶ τὴν Θέτιν γ᾽ ἔγημε διὰ τὸ σωφρονεῖν ὁ Πηλεύς .
κᾆτ᾽ ἀπολιποῦσά γ᾽ αὐτὸν ᾤχετ᾽ ·
οὐ γὰρ ἦν ὑβριστὴς οὐδ᾽ ἡδὺς ἐν τοῖς στρώμασιν τὴν νύκτα παννυχίζειν ·
γυνὴ δὲ σιναμωρουμένη χαίρει ·
σὺ δ᾽ εἶ Κρόνιππος .
σκέψαι γὰρ ὦ μειράκιον ἐν τῷ σωφρονεῖν ἅπαντα ἅνεστιν ,ἡδονῶν θ᾽ ὅσων μέλλεις ἀποστερεῖσθαι ,παίδων γυναικῶν κοττάβων ὄψων πότων κιχλισμῶν .
καίτοι τί σοι ζῆν ἄξιον ,τούτων ἐὰν στερηθῇς ; 
εἶεν .πάρειμ᾽ ἐντεῦθεν ἐς τὰς τῆς φύσεως ἀνάγκας .
ἥμαρτες ,ἠράσθης ,ἐμοίχευσάς τι ,κᾆτ᾽ ἐλήφθης ·
ἀδύνατος γὰρ εἶ λέγειν .
ἐμοὶ δ᾽ ὁμιλῶν χρῶ τῇ φύσει ,σκίρτα ,γέλα ,νόμιζε μηδὲν αἰσχρόν .
μοιχὸς γὰρ ἢν τύχῃς ἁλούς ,τάδ᾽ ἀντερεῖς πρὸς αὐτόν ,ὡς οὐδὲν ἠδίκηκας ·
εἶτ᾽ ἐς τὸν Δί᾽ ἐπανενεγκεῖν ,κἀκεῖνος ὡς ἥττων ἔρωτός ἐστι καὶ γυναικῶν ·
καίτοι σὺ θνητὸς ὢν θεοῦ πῶς μεῖζον ἂν δύναιο ; 
τί δ᾽ ἢν ῥαφανιδωθῇ πιθόμενός σοι τέφρᾳ τε τιλθῇ ,ἕξει τινὰ γνώμην λέγειν τὸ μὴ εὐρύπρωκτος εἶναι ; 
ἢν δ᾽ εὐρύπρωκτος ᾖ ,τί πείσεται κακόν ; 
τί μὲν οὖν ἂν ἔτι μεῖζον πάθοι τούτου ποτέ ; 
τί δῆτ᾽ ἐρεῖς ,ἢν τοῦτο νικηθῇς ἐμοῦ ; 
σιγήσομαι .
τί δ᾽ ἄλλο ; 
φέρε δή μοι φράσον ·
συνηγοροῦσιν ἐκ τίνων ; 
ἐξ εὐρυπρώκτων .
πείθομαι .
τί δαί ; 
τραγῳδοῦσ᾽ ἐκ τίνων ; 
ἐξ εὐρυπρώκτων .
εὖ λέγεις .
δημηγοροῦσι δ᾽ ἐκ τίνων ; 
ἐξ εὐρυπρώκτων .
ἆρα δῆτ᾽ ἔγνωκας ὡς οὐδὲν λέγεις ; 
καὶ τῶν θεατῶν ὁπότεροι πλείους σκόπει .
καὶ δὴ σκοπῶ .
τί δῆθ᾽ ὁρᾷς ; 
πολὺ πλείονας νὴ τοὺς θεοὺς τοὺς εὐρυπρώκτους ·
τουτονὶ γοῦν οἶδ᾽ ἐγὼ κἀκεινονὶ καὶ τὸν κομήτην τουτονί .
τί δῆτ᾽ ἐρεῖς ; 
ἡττήμεθ᾽ ·
ὦ κινούμενοι πρὸς τῶν θεῶν δέξασθέ μου θοἰμάτιον ,ὡς ἐξαυτομολῶ πρὸς ὑμᾶς .
τί δῆτα ; 
πότερα τοῦτον ἀπάγεσθαι λαβὼν βούλει τὸν υἱόν ,ἢ διδάσκω σοι λέγειν ; 
δίδασκε καὶ κόλαζε καὶ μέμνησ᾽ ὅπως εὖ μοι στομώσεις αὐτόν ,ἐπὶ μὲν θάτερα οἷον δικιδίοις ,τὴν δ᾽ ἑτέραν αὐτοῦ γνάθον στόμωσον οἵαν ἐς τὰ μείζω πράγματα .
ἀμέλει κομιεῖ τοῦτον σοφιστὴν δεξιόν .
ὠχρὸν μὲν οὖν οἶμαί γε καὶ κακοδαίμονα .
χωρεῖτέ νυν .
οἶμαι δέ σοι ταῦτα μεταμελήσειν .
τοὺς κριτὰς ἃ κερδανοῦσιν ,ἤν τι τόνδε τὸν χορὸν ὠφελῶσ᾽ ἐκ τῶν δικαίων ,βουλόμεσθ᾽ ἡμεῖς φράσαι .
πρῶτα μὲν γάρ ,ἢν νεᾶν βούλησθ᾽ ἐν ὥρᾳ τοὺς ἀγρούς ,ὕσομεν πρώτοισιν ὑμῖν ,τοῖσι δ᾽ ἄλλοις ὕστερον .
εἶτα τὸν καρπὸν τεκούσας ἀμπέλους φυλάξομεν ,ὥστε μήτ᾽ αὐχμὸν πιέζειν μήτ᾽ ἄγαν ἐπομβρίαν .
ἢν δ᾽ ἀτιμάσῃ τις ἡμᾶς θνητὸς ὢν οὔσας θεάς ,προσεχέτω τὸν νοῦν ,πρὸς ἡμῶν οἷα πείσεται κακά ,λαμβάνων οὔτ᾽ οἶνον οὔτ᾽ ἄλλ᾽ οὐδὲν ἐκ τοῦ χωρίου .
ἡνίκ᾽ ἂν γὰρ αἵ τ᾽ ἐλαῖαι βλαστάνωσ᾽ αἵ τ᾽ ἄμπελοι ,ἀποκεκόψονται ·
τοιαύταις σφενδόναις παιήσομεν .
ἢν δὲ πλινθεύοντ᾽ ἴδωμεν ,ὕσομεν καὶ τοῦ τέγους τὸν κέραμον αὐτοῦ χαλάζαις στρογγύλαις συντρίψομεν .
κἂν γαμῇ ποτ᾽ αὐτὸς ἢ τῶν ξυγγενῶν ἢ τῶν φίλων ,ὕσομεν τὴν νύκτα πᾶσαν ·
ὥστ᾽ ἴσως βουλήσεται κἂν ἐν Αἰγύπτῳ τυχεῖν ὢν μᾶλλον ἢ κρῖναι κακῶς .
πέμπτη ,τετράς ,τρίτη ,μετὰ ταύτην δευτέρα ,εἶθ᾽ ἣν ἐγὼ μάλιστα πασῶν ἡμερῶν δέδοικα καὶ πέφρικα καὶ βδελύττομαι ,εὐθὺς μετὰ ταύτην ἔσθ᾽ ἕνη τε καὶ νέα .πᾶς γάρ τις ὀμνὺς οἷς ὀφείλων τυγχάνω ,θείς μοι πρυτανεῖ᾽ ἀπολεῖν μέ φησι κἀξολεῖν ,κἀμοῦ μέτριά τε καὶ δίκαι᾽ αἰτουμένου ,᾽ ὦ δαιμόνιε τὸ μέν τι νυνὶ μὴ λάβῃς ,τὸ δ᾽ ἀναβαλοῦ μοι ,τὸ δ᾽ ἄφες ᾽ ,οὔ φασίν ποτε οὕτως ἀπολήψεσθ᾽ ,ἀλλὰ λοιδοροῦσί με ὡς ἄδικός εἰμι ,καὶ δικάσεσθαί φασί μοι .
νῦν οὖν δικαζέσθων ·
ὀλίγον γάρ μοι μέλει ,εἴπερ μεμάθηκεν εὖ λέγειν Φειδιππίδης .
τάχα δ᾽ εἴσομαι κόψας τὸ φροντιστήριον .
παῖ ,ἠμί ,παῖ παῖ .
Στρεψιάδην ἀσπάζομαι .
κἄγωγέ σ᾽ ·
ἀλλὰ τουτονὶ πρῶτον λαβέ ·
χρὴ γὰρ ἐπιθαυμάζειν τι τὸν διδάσκαλον .
καί μοι τὸν υἱὸν εἰ μεμάθηκε τὸν λόγον ἐκεῖνον εἴφ᾽ ὃν ἀρτίως εἰσήγαγες .
μεμάθηκεν .
εὖ γ᾽ ὦ παμβασίλει᾽ Ἀπαιόλη .
ὥστ᾽ ἀποφύγοις ἂν ἥντιν᾽ ἂν βούλῃ δίκην .
κεἰ μάρτυρες παρῆσαν ,ὅτ᾽ ἐδανειζόμην ; 
πολλῷ γε μᾶλλον ,κἂν παρῶσι χίλιοι .
βοάσομαί τἄρα τὰν ὑπέρτονον βοάν .
ἰὼ κλάετ᾽ ὦ ᾽ βολοστάται αὐτοί τε καὶ τἀρχαῖα καὶ τόκοι τόκων ·
οὐδὲν γὰρ ἄν με φλαῦρον ἐργάσαισθ᾽ ἔτι ,οἷος ἐμοὶ τρέφεται τοῖσδ᾽ ἐνὶ δώμασι παῖς ,ἀμφήκει γλώττῃ λάμπων ,πρόβολος ἐμός ,σωτὴρ δόμοις ,ἐχθροῖς βλάβη ,λυσανίας πατρῴων μεγάλων κακῶν ·
ὃν κάλεσον τρέχων ἔνδοθεν ὡς ἐμέ .
ὦ τέκνον ὦ παῖ ἔξελθ᾽ οἴκων ,ἄιε σοῦ πατρός .
ὅδ᾽ ἐκεῖνος ἀνήρ .
ὦ φίλος ὦ φίλος .
ἄπιθι συλλαβών .
ἰὼ ἰὼ τέκνον ,ἰὼ ἰοῦ ἰοῦ .ὡς ἥδομαί σου πρῶτα τὴν χρόαν ἰδών .
νῦν μέν γ᾽ ἰδεῖν εἶ πρῶτον ἐξαρνητικὸς κἀντιλογικός ,καὶ τοῦτο τοὐπιχώριον ἀτεχνῶς ἐπανθεῖ ,τὸ ᾽ τί λέγεις σύ ;᾽ 
καὶ δοκεῖν ἀδικοῦντ᾽ ἀδικεῖσθαι καὶ κακουργοῦντ᾽ οἶδ᾽ ὅτι ·
ἐπὶ τοῦ προσώπου τ᾽ ἐστὶν Ἀττικὸν βλέπος .
νῦν οὖν ὅπως σώσεις μ᾽ ,ἐπεὶ κἀπώλεσας .
φοβεῖ δὲ δὴ τί ; 
τὴν ἕνην τε καὶ νέαν .ἕνη γάρ ἐστι καὶ νέα τις ἡμέρα ; 
εἰς ἥν γε θήσειν τὰ πρυτανεῖά φασί μοι .
ἀπολοῦσ᾽ ἄρ᾽ αὔθ᾽ οἱ θέντες ·
οὐ γὰρ ἔσθ᾽ ὅπως μί᾽ ἡμέρα γένοιτ᾽ ἂν ἡμέρα δύο .
οὐκ ἂν γένοιτο ; 
πῶς γάρ ; 
εἰ μή πέρ γ᾽ ἅμα αὑτὴ γένοιτ᾽ ἂν γραῦς τε καὶ νέα γυνή .
καὶ μὴν νενόμισταί γ᾽ .
οὐ γάρ ,οἶμαι ,τὸν νόμον ἴσασιν ὀρθῶς ὅ τι νοεῖ .
νοεῖ δὲ τί ; 
ὁ Σόλων ὁ παλαιὸς ἦν φιλόδημος τὴν φύσιν .
ἐκεῖνος οὖν τὴν κλῆσιν ἐς δύ᾽ ἡμέρας ἔθηκεν ,ἔς γε τὴν ἕνην τε καὶ νέαν ,ἵν᾽ αἱ θέσεις γίγνοιντο τῇ νουμηνίᾳ .
ἵνα δὴ τί τὴν ἕνην προσέθηχ᾽ ; 
ἵν᾽ ὦ μέλε παρόντες οἱ φεύγοντες ἡμέρᾳ μιᾷ πρότερον ἀπαλλάττοινθ᾽ ἑκόντες ,εἰ δὲ μή ,ἕωθεν ὑπανιῷντο τῇ νουμηνία .
πῶς οὐ δέχονται δῆτα τῇ νουμηνίᾳ ἁρχαὶ τὰ πρυτανεῖ᾽ ,ἀλλ᾽ ἕνῃ τε καὶ νέᾳ ; 
ὅπερ οἱ προτένθαι γὰρ δοκοῦσί μοι ποιεῖν ·
ὅπως τάχιστα τὰ πρυτανεῖ᾽ ὑφελοίατο ,διὰ τοῦτο προὐτένθευσαν ἡμέρᾳ μιᾷ .
εὖ γ᾽ ·
ὦ κακοδαίμονες ,τί κάθησθ᾽ ἀβέλτεροι ,ἡμέτερα κέρδη τῶν σοφῶν ὄντες ,λίθοι ,ἀριθμός ,πρόβατ᾽ ἄλλως ,ἀμφορῆς νενησμένοι ; ὥστ᾽ εἰς ἐμαυτὸν καὶ τὸν υἱὸν τουτονὶ ἐπ᾽ εὐτυχίαισιν ᾀστέον μοὐγκώμιον .᾽ μάκαρ ὦ Στρεψίαδες ,αὐτός τ᾽ ἔφυς ὡς σοφὸς χοἶον τὸν υἱὸν τρέφεις ,᾽ φήσουσι δή μ᾽ οἱ φίλοι χοἰ δημόται ζηλοῦντες ἡνίκ᾽ ἂν σὺ νικᾷς λέγων τὰς δίκας .
ἀλλ᾽ εἰσάγων σε βούλομαι πρῶτον ἑστιᾶσαι .
εἶτ᾽ ἄνδρα τῶν αὑτοῦ τι χρὴ προϊέναι ; 
οὐδέποτέ γ᾽ ,ἀλλὰ κρεῖττον εὐθὺς ἦν τότε ἀπερυθριᾶσαι μᾶλλον ἢ σχεῖν πράγματα ,ὅτε τῶν ἐμαυτοῦ γ᾽ ἕνεκα νυνὶ χρημάτων ἕλκω σε κλητεύσοντα ,καὶ γενήσομαι ἐχθρὸς ἔτι πρὸς τούτοισιν ἀνδρὶ δημότῃ .ἀτὰρ οὐδέποτέ γε τὴν πατρίδα καταισχυνῶ ζῶν ,ἀλλὰ καλοῦμαι Στρεψιάδην - τίς οὑτοσί ; ἐς τὴν ἕνην τε καὶ νέαν .
μαρτύρομαι ,ὅτι ἐς δύ᾽ εἶπεν ἡμέρας .
τοῦ χρήματος ; 
τῶν δώδεκα μνῶν ,ἃς ἔλαβες ὠνούμενος τὸν ψαρὸν ἵππον .
ἵππον ; 
οὐκ ἀκούετε ; 
ὃν πάντες ὑμεῖς ἴστε μισοῦνθ᾽ ἱππικήν .
καὶ νὴ Δί᾽ ἀποδώσειν γ᾽ ἐπώμνυς τοὺς θεούς .μὰ τὸν Δί᾽ οὐ γάρ πω τότ᾽ ἐξηπίστατο Φειδιππίδης μοι τὸν ἀκατάβλητον λόγον .
νῦν δὲ διὰ τοῦτ᾽ ἔξαρνος εἶναι διανοεῖ ; 
τί γὰρ ἄλλ᾽ ἂν ἀπολαύσαιμι τοῦ μαθήματος ; 
καὶ ταῦτ᾽ ἐθελήσεις ἀπομόσαι μοι τοὺς θεοὺς ἵν᾽ ἂν κελεύσω ᾽ γώ σε ; 
τοὺς ποίους θεούς ; 
τὸν Δία ,τὸν Ἑρμῆν ,τὸν Ποσειδῶ .
νὴ Δία κἂν προσκαταθείην γ᾽ ὥστ᾽ ὀμόσαι τριώβολον .
ἀπόλοιο τοίνυν ἕνεκ᾽ ἀναιδείας ἔτι .
ἁλσὶν διασμηχθεὶς ὄναιτ᾽ ἂν οὑτοσί .
οἴμ᾽ ὡς καταγελᾷς .
ἓξ χοᾶς χωρήσεται .
οὔ τοι μὰ τὸν Δία τὸν μέγαν καὶ τοὺς θεοὺς ἐμοῦ καταπροίξει .
θαυμασίως ἥσθην θεοῖς ,καὶ Ζεὺς γέλοιος ὀμνύμενος τοῖς εἰδόσιν .
ἦ μὴν σὺ τούτων τῷ χρόνῳ δώσεις δίκην .
ἀλλ᾽ εἴτ᾽ ἀποδώσεις μοι τὰ χρήματ᾽ εἴτε μή ,ἀπόπεμψον ἀποκρινάμενος .
ἔχε νυν ἥσυχος .ἐγὼ γὰρ αὐτίκ᾽ ἀποκρινοῦμαί σοι σαφῶς .
τί σοι δοκεῖ δράσειν ; 
ἀποδώσειν μοι δοκεῖ .
ποῦ ᾽ σθ᾽ οὗτος ἁπαιτῶν με τἀργύριον ; 
λέγε τουτὶ τί ἔστι ; 
τοῦθ᾽ ὅ τι ἐστί ; 
κάρδοπος .
ἔπειτ᾽ ἀπαιτεῖς τἀργύριον τοιοῦτος ὤν ; 
οὐκ ἂν ἀποδοίην οὐδ᾽ ἂν ὀβολὸν οὐδενί ,ὅστις καλέσειε κάρδοπον τὴν καρδόπην .
οὐκ ἄρ᾽ ἀποδώσεις ; 
οὐχ ὅσον γέ μ᾽ εἰδέναι .
οὔκουν ἀνύσας τι θᾶττον ἀπολιταργιεῖς ἀπὸ τῆς θύρας ; 
ἄπειμι ,καὶ τοῦτ᾽ ἴσθ᾽ ὅτι θήσω πρυτανεῖ᾽ ἢ μηκέτι ζῴην ἐγώ .
καὶ προσαπολεῖς ἄρ᾽ αὐτὰ πρὸς ταῖς δώδεκα .
καίτοι σε τοῦτό γ᾽ οὐχὶ βούλομαι παθεῖν ,ὁτιὴ ᾽ κάλεσας εὐηθικῶς τὴν κάρδοπον .
ἰώ μοί μοι .
ἔα .
τίς οὑτοσί ποτ᾽ ἔσθ᾽ ὁ θρηνῶν ; 
οὔτι που τῶν Καρκίνου τις δαιμόνων ἐφθέγξατο ; 
τί δ᾽ ὅστις εἰμὶ τοῦτο βούλεσθ᾽ εἰδέναι ; 
ἀνὴρ κακοδαίμων .
κατὰ σεαυτόν νυν τρέπου .
ὦ σκληρὲ δαῖμον ,ὦ τύχαι θραυσάντυγες ἵππων ἐμῶν ,ὦ Παλλὰς ὥς μ᾽ ἀπώλεσας .
τί δαί σε Τληπόλεμός ποτ᾽ εἴργασται κακόν ; 
μὴ σκῶπτέ μ᾽ ὦ τᾶν ,ἀλλά μοι τὰ χρήματα τὸν υἱὸν ἀποδοῦναι κέλευσον ἅλαβεν ,ἄλλως τε μέντοι καὶ κακῶς πεπραγότι .
τὰ ποῖα ταῦτα χρήμαθ᾽ ; 
ἁδανείσατο .
κακῶς ἄρ᾽ ὄντως εἶχες ,ὥς γ᾽ ἐμοὶ δοκεῖς .
ἵππους ἐλαύνων ἐξέπεσον νὴ τοὺς θεούς .
τί δῆτα ληρεῖς ὥσπερ ἀπ᾽ ὄνου καταπεσών ; 
ληρῶ ,τὰ χρήματ᾽ ἀπολαβεῖν εἰ βούλομαι ; 
οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως σύ γ᾽ αὐτὸς ὑγιαίνεις .
τί δαί ; 
τὸν ἐγκέφαλον ὥσπερ σεσεῖσθαί μοι δοκεῖς .
σὺ δὲ νὴ τὸν Ἑρμῆν προσκεκλήσεσθαί γέ μοι ,εἰ μὴ ᾽ ποδώσεις τἀργύριον .
κάτειπέ νυν ,πότερα νομίζεις καινὸν ἀεὶ τὸν Δία ὕειν ὕδωρ ἑκάστοτ᾽ ,ἢ τὸν ἥλιον ἕλκειν κάτωθεν ταὐτὸ τοῦθ᾽ ὕδωρ πάλιν ; 
οὐκ οἶδ᾽ ἔγωγ᾽ ὁπότερον ,οὐδέ μοι μέλει .
πῶς οὖν ἀπολαβεῖν τἀργύριον δίκαιος εἶ ,εἰ μηδὲν οἶσθα τῶν μετεώρων πραγμάτων ; 
ἀλλ᾽ εἰ σπανίζεις ,τἀργυρίου μοι τὸν τόκον ἀπόδοτε ·
τοῦτο δ᾽ ἔσθ᾽ ὁ τόκος τί θηρίον ; 
τί δ᾽ ἄλλο γ᾽ ἢ κατὰ μῆνα καὶ καθ᾽ ἡμέραν πλέον πλέον τἀργύριον ἀεὶ γίγνεται ὑπορρέοντος τοῦ χρόνου ; 
καλῶς λέγεις .
τί δῆτα ; 
τὴν θάλατταν ἔσθ᾽ ὅτι πλείονα νυνὶ νομίζεις ἢ πρὸ τοῦ ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἴσην .
οὐ γὰρ δίκαιον πλείον᾽ εἶναι .
κᾆτα πῶς αὕτη μὲν ὦ κακόδαιμον οὐδὲν γίγνεται ἐπιρρεόντων τῶν ποταμῶν πλείων ,σὺ δὲ ζητεῖς ποιῆσαι τἀργύριον πλεῖον τὸ σόν ; 
οὐκ ἀποδιώξει σαυτὸν ἀπὸ τῆς οἰκίας ; 
φέρε μοι τὸ κέντρον .
ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι .
ὕπαγε .
τί μέλλεις ; 
οὐκ ἐλᾷς ὦ σαμφόρα ; 
ταῦτ᾽ οὐχ ὕβρις δῆτ᾽ ἐστίν ; 
ᾁξεις ; 
ἐπιαλῶ κεντῶν ὑπὸ τὸν πρωκτόν σε τὸν σειραφόρον .
φεύγεις ; 
ἔμελλόν σ᾽ ἆρα κινήσειν ἐγὼ αὐτοῖς τροχοῖς τοῖς σοῖσι καὶ ξυνωρίσιν .
οἷον τὸ πραγμάτων ἐρᾶν φλαύρων ·
ὁ γὰρ γέρων ὅδ᾽ ἐρασθεὶς ἀποστερῆσαι βούλεται τὰ χρήμαθ᾽ ἁδανείσατο ·
κοὐκ ἔσθ᾽ ὅπως οὐ τήμερον λήψεταί τι πρᾶγμ᾽ ,ὃ τοῦτον ποιήσει τὸν σοφιστὴν [ἴσως ,] ἀνθ᾽ ὧν πανουργεῖν ἤρξατ᾽ ,ἐξαίφνης λαβεῖν κακόν τι .
οἶμαι γὰρ αὐτὸν αὐτίχ᾽ εὑρήσειν ὅπερ πάλαι ποτ᾽ ̣ ἐπεζήτει ̣ εἶναι τὸν υἱὸν δεινόν οἱ γνώμας ἐναντίας λέγειν τοῖσιν δικαίοις ,ὥστε νικᾶν ἅπαντας οἷσπερ ἂν ξυγγένηται ,κἂν λέγῃ παμπόνηρ᾽ .
ἴσως δ᾽ ἴσως βουλήσεται κἄφωνον αὐτὸν εἶναι .
ἰοὺ ἰού .
ὦ γείτονες καὶ ξυγγενεῖς καὶ δημόται ,ἀμυνάθετέ μοι τυπτομένῳ πάσῃ τέχνῃ .
οἴμοι κακοδαίμων τῆς κεφαλῆς καὶ τῆς γνάθου .
ὦ μιαρὲ τύπτεις τὸν πατέρα ; 
φήμ᾽ ὦ πάτερ .
ὁρᾶθ᾽ ὁμολογοῦνθ᾽ ὅτι με τύπτει .
καὶ μάλα .
ὦ μιαρὲ καὶ πατραλοῖα καὶ τοιχωρύχε .
αὖθίς με ταὐτὰ ταῦτα καὶ πλείω λέγε .
ἆρ᾽ οἶσθ᾽ ὅτι χαίρω πόλλ᾽ ἀκούων καὶ κακά ; 
ὦ λακκόπρωκτε .
πάττε πολλοῖς τοῖς ῥόδοις .
τὸν πατέρα τύπτεις ; 
κἀποφανῶ γε νὴ Δία ὡς ἐν δίκῃ σ᾽ ἔτυπτον .ὦ μιαρώτατε ,καὶ πῶς γένοιτ᾽ ἂν πατέρα τύπτειν ἐν δίκῃ ; 
ἔγωγ᾽ ἀποδείξω καί σε νικήσω λέγων .
τουτὶ σὺ νικήσεις ; 
πολύ γε καὶ ῥᾳδίως .
ἑλοῦ δ᾽ ὁπότερον τοῖν λόγοιν βούλει λέγειν .
ποίοιν λόγοιν ; 
τὸν κρείττον᾽ ἢ τὸν ἥττονα .
ἐδιδαξάμην μέντοι σε νὴ Δί᾽ ὦ μέλε τοῖσιν δικαίοις ἀντιλέγειν ,εἰ ταῦτά γε μέλλεις ἀναπείσειν ,ὡς δίκαιον καὶ καλὸν τὸν πατέρα τύπτεσθ᾽ ἐστὶν ὑπὸ τῶν υἱέων .
ἀλλ᾽ οἴομαι μέντοι σ᾽ ἀναπείσειν ,ὥστε γε οὐδ᾽ αὐτὸς ἀκροασάμενος οὐδὲν ἀντερεῖς .
καὶ μὴν ὅ τι καὶ λέξεις ἀκοῦσαι βούλομαι .
σὸν ἔργον ὦ πρεσβῦτα φροντίζειν ὅπῃ τὸν ἄνδρα κρατήσεις ,ὡς οὗτος ,εἰ μή τῳ ᾽ πεποίθειν ,οὐκ ἂν ἦν οὕτως ἀκόλαστος .
ἀλλ᾽ ἔσθ᾽ ὅτῳ θρασύνεται ·
δῆλόν γε τἀνθρώπου ᾽ στὶ τὸ λῆμα .
ἀλλ᾽ ἐξ ὅτου τὸ πρῶτον ἤρξαθ᾽ ἡ μάχη γενέσθαι ,ἤδη λέγειν χρὴ πρὸς χορόν ·
πάντως δὲ τοῦτο δράσεις .
καὶ μὴν ὅθεν γε πρῶτον ἠρξάμεσθα λοιδορεῖσθαι ἐγὼ φράσω ᾽ 
πειδὴ γὰρ εἱστιώμεθ᾽ ,ὥσπερ ἴστε ,πρῶτον μὲν αὐτὸν τὴν λύραν λαβόντ᾽ ἐγὼ ᾽ κέλευσα ᾆσαι Σιμωνίδου μέλος ,τὸν Κριὸν ὡς ἐπέχθη .ὁ δ᾽ εὐθέως ἀρχαῖον εἶν᾽ ἔφασκε τὸ κιθαρίζειν ᾁδειν τε πίνονθ᾽ ὡσπερεὶ κάχρυς γυναῖκ᾽ ἀλοῦσαν .
οὐ γὰρ τότ᾽ εὐθὺς χρῆν σ᾽ ἄρα τύπτεσθαί τε καὶ πατεῖσθαι ,ᾁδειν κελεύονθ᾽ ὡσπερεὶ τέττιγας ἑστιῶντα ; 
τοιαῦτα μέντοι καὶ τότ᾽ ἔλεγεν ἔνδον οἷάπερ νῦν ,καὶ τὸν Σιμωνίδην ἔφασκ᾽ εἶναι κακὸν ποιητήν .
κἀγὼ μόλις μὲν ἀλλ᾽ ὅμως ἠνεσχόμην τὸ πρῶτον ·
ἔπειτα δ᾽ ἐκέλευσ᾽ αὐτὸν ἀλλὰ μυρρίνην λαβόντα τῶν Αἰσχύλου λέξαι τί μοι ·
κᾆθ᾽ οὗτος εὐθὺς εἶπεν ·᾽ ἐγὼ γὰρ Αἰσχύλον νομίζω πρῶτον ἐν ποιηταῖς ,ψόφου πλέων ἀξύστατον στόμφακα κρημνοποιόν ;᾽ 
κἀνταῦθα πῶς οἴεσθέ μου τὴν καρδίαν ὀρεχθεῖν ; 
ὅμως δὲ τὸν θυμὸν δακὼν ἔφην ,᾽ σὺ δ᾽ ἀλλὰ τούτων λέξον τι τῶν νεωτέρων ,ἅττ᾽ ἐστὶ τὰ σοφὰ ταῦτα .
᾽ ὁ δ᾽ εὐθὺς ᾖσ᾽ Εὐριπίδου ῥῆσίν τιν᾽ ,ὡς ἐκίνει ἀδελφὸς ὦλεξίκακε τὴν ὁμομητρίαν ἀδελφήν .
κἀγὼ οὐκέτ᾽ ἐξηνεσχόμην ,ἀλλ᾽ εὐθέως ἀράττω πολλοῖς κακοῖς καἰσχροῖσι ·
κᾆτ᾽ ἐντεῦθεν ,οἷον εἰκός ,ἔπος πρὸς ἔπος ἠρειδόμεσθ᾽ ·
εἶθ᾽ οὗτος ἐπαναπηδᾶ ,κἄπειτ᾽ ἔφλα με κἀσπόδει κἄπνιγε κἀπέθλιβεν .
οὔκουν δικαίως ,ὅστις οὐκ Εὐριπίδην ἐπαινεῖς σοφώτατον ; 
σοφώτατόν γ᾽ ἐκεῖνον ·
ὦ - τί σ᾽ εἴπω ; 
ἀλλ᾽ αὖθις αὖ τυπτήσομαι .
νὴ τὸν Δί᾽ ἐν δίκῃ γ᾽ ἄν .
καὶ πῶς δικαίως ; 
ὅστις ὦ ᾽ ναίσχυντέ σ᾽ ἐξέθρεψα ,αἰσθανόμενός σου πάντα τραυλίζοντος ,ὅ τι νοοίης .
εἰ μέν γε βρῦν εἴποις ,ἐγὼ γνοὺς ἂν πιεῖν ἐπέσχον ·
μαμμᾶν δ᾽ ἂν αἰτήσαντος ἧκόν σοι φέρων ἂν ἄρτον ·
κακκᾶν δ᾽ ἂν οὐκ ἔφθης φράσας ,κἀγὼ λαβὼν θύραζε ἐξέφερον ἂν καὶ προὐσχόμην σε ·
σὺ δ᾽ ἐμὲ νῦν ἀπάγχων βοῶντα καὶ κεκραγόθ᾽ ὅτι χεζητιῴην ,οὐκ ἔτλης ἔξω ᾽ ξενεγκεῖν ὦ μιαρὲ θύραζέ μ᾽ ,ἀλλὰ πνιγόμενος αὐτοῦ ᾽ ποίησα κακκᾶν .
οἶμαί γε τῶν νεωτέρων τὰς καρδίας πηδᾶν ὅ τι λέξει .
εἰ γὰρ τοιαῦτά γ᾽ οὗτος ἐξειργασμένος λαλῶν ἀναπείσει ,τὸ δέρμα τῶν γεραιτέρων λάβοιμεν ἂν ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἐρεβίνθου .
σὸν ἔργον ὦ καινῶν ἐπῶν κινητὰ καὶ μοχλευτὰ πειθώ τινα ζητεῖν ,ὅπως δόξεις λέγειν δίκαια .
ὡς ἡδὺ καινοῖς πράγμασιν καὶ δεξιοῖς ὁμιλεῖν ,καὶ τῶν καθεστώτων νόμων ὑπερφρονεῖν δύνασθαι .
ἐγὼ γὰρ ὅτε μὲν ἱππικῇ τὸν νοῦν μόνῃ προσεῖχον ,οὐδ᾽ ἂν τρί᾽ εἰπεῖν ῥήμαθ᾽ οἷός τ᾽ ἦν πρὶν ἐξαμαρτεῖν ·
νυνὶ δ᾽ ἐπειδή μ᾽ οὑτοσὶ τούτων ἔπαυσεν αὐτός ,γνώμαις δὲ λεπταῖς καὶ λόγοις ξύνειμι καὶ μερίμναις ,οἶμαι διδάξειν ὡς δίκαιον τὸν πατέρα κολάζειν .
ἵππευε τοίνυν νὴ Δί᾽ ,ὡς ἔμοιγε κρεῖττόν ἐστιν ἵππων τρέφειν τέθριππον ἢ τυπτόμενον ἐπιτριβῆναι .ἐκεῖσε δ᾽ ὅθεν ἀπέσχισάς με τοῦ λόγου μέτειμι ,καὶ πρῶτ᾽ ἐρήσομαί σε τουτί ·
παῖδά μ᾽ ὄντ᾽ ἔτυπτες ; 
ἔγωγέ σ᾽ εὐνοῶν τε καὶ κηδόμενος .
εἰπὲ δή μοι ,οὐ κἀμέ σοι δίκαιόν ἐστιν εὐνοεῖν ὁμοίως τύπτειν τ᾽ ,ἐπειδήπερ γε τοῦτ᾽ ἐστ᾽ εὐνοεῖν τὸ τύπτειν ; 
πῶς γὰρ τὸ μὲν σὸν σῶμα χρὴ πληγῶν ἀθῷον εἶναι ,τοὐμὸν δὲ μή ; 
καὶ μὴν ἔφυν ἐλεύθερός γε κἀγώ .
κλάουσι παῖδες ,πατέρα δ᾽ οὐ κλάειν δοκεῖς ; 
ψου ωιλλ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> σαψ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> τηατ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> ιτ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> ισ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> ορδαινεδ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> βψ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> λαω<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> τηατ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> τηισ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> σηουλδ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> βε<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> τηε<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> λοτ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> οφ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> βοψσ<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> .<ωορδ_ιδ̂᾽᾽́> 
φήσεις νομίζεσθαι σὺ παιδὸς τοῦτο τοὔργον εἶναι ·ἐγὼ δέ γ᾽ ἀντείποιμ᾽ ἂν ὡς δὶς παῖδες οἱ γέροντες ·εἰκὸς δὲ μᾶλλον τοὺς γέροντας ἢ νέους τι κλάειν ,ὅσῳπερ ἐξαμαρτάνειν ἧττον δίκαιον αὐτούς .
ἀλλ᾽ οὐδαμοῦ νομίζεται τὸν πατέρα τοῦτο πάσχειν .
οὔκουν ἀνὴρ ὁ τὸν νόμον θεὶς τοῦτον ἦν τὸ πρῶτον ὥσπερ σὺ κἀγώ ,καὶ λέγων ἔπειθε τοὺς παλαιούς ; 
ἧττόν τι δῆτ᾽ ἔξεστι κἀμοὶ καινὸν αὖ τὸ λοιπὸν θεῖναι νόμον τοῖς υἱέσιν ,τοὺς πατέρας ἀντιτύπτειν ; 
ὅσας δὲ πληγὰς εἴχομεν πρὶν τὸν νόμον τεθῆναι ,ἀφίεμεν ,καὶ δίδομεν αὐτοῖς προῖκα συγκεκόφθαι .
σκέψαι δὲ τοὺς ἀλεκτρυόνας καὶ τἄλλα τὰ βοτὰ ταυτί ,ὡς τοὺς πατέρας ἀμύνεται ·
καίτοι τί διαφέρουσιν ἡμῶν ἐκεῖνοι ,πλήν γ᾽ ὅτι ψηφίσματ᾽ οὐ γράφουσιν ; 
τί δῆτ᾽ ,ἐπειδὴ τοὺς ἀλεκτρυόνας ἅπαντα μιμεῖ ,οὐκ ἐσθίεις καὶ τὴν κόπρον κἀπὶ ξύλου καθεύδεις ; 
οὐ ταὐτὸν ὦ τᾶν ἐστίν ,οὐδ᾽ ἂν Σωκράτει δοκοίη .
πρὸς ταῦτα μὴ τύπτ᾽ ·
εἰ δὲ μή ,σαυτόν ποτ᾽ αἰτιάσει .
καὶ πῶς ; 
ἐπεὶ σὲ μὲν δίκαιός εἰμ᾽ ἐγὼ κολάζειν ,σὺ δ᾽ ,ἢν γένηταί σοι ,τὸν υἱόν .
ἢν δὲ μὴ γένηται ,μάτην ἐμοὶ κεκλαύσεται ,σὺ δ᾽ ἐγχανὼν τεθνήξεις .
ἐμοὶ μὲν ὦνδρες ἥλικες δοκεῖ λέγειν δίκαια ·
κἄμοιγε συγχωρεῖν δοκεῖ τούτοισι τἀπιεικῆ .
κλάειν γὰρ ἡμᾶς εἰκός ἐστ᾽ ,ἢν μὴ δίκαια δρῶμεν .
σκέψαι δὲ χἀτέραν ἔτι γνώμην .
ἀπὸ γὰρ καὶ μὴν ἴσως γ᾽ οὐκ ἀχθέσει παθὼν ἃ νῦν πέπονθας .
πῶς δή ; 
δίδαξον γὰρ τί μ᾽ ἐκ τούτων ἐπωφελήσεις .
τὴν μητέρ᾽ ὥσπερ καὶ σὲ τυπτήσω .
τί φῄς ,τί φῂς σύ ; 
τοῦθ᾽ ἕτερον αὖ μεῖζον κακόν .
τί δ᾽ ἢν ἔχων τὸν ἥττω λόγον σε νικήσω λέγων τὴν μητέρ᾽ ὡς τύπτειν χρεών ; τί δ᾽ ἄλλο γ᾽ ἢν ταυτὶ ποιῇς ,οὐδέν σε κωλύσει σεαυτὸν ἐμβαλεῖν ἐς τὸ βάραθρον μετὰ Σωκράτους καὶ τὸν λόγον τὸν ἥττω .ταυτὶ δι᾽ ὑμᾶς ὦ Νεθέλαι πέπονθ᾽ ἐγώ ,ὑμῖν ἀναθεὶς ἅπαντα τἀμὰ πράγματα .
αὐτὸς μὲν οὖν σαυτῷ σὺ τούτων αἴτιος ,στρέψας σεαυτὸν ἐς πονηρὰ πράγματα .
τί δῆτα ταῦτ᾽ οὔ μοι τότ᾽ ἠγορεύετε ,ἀλλ᾽ ἄνδρ᾽ ἄγροικον καὶ γέροντ᾽ ἐπῄρετε ; 
ἡμεῖς ποιοῦμεν ταῦθ᾽ ἑκάστοθ᾽ ὅταν τινὰ γνῶμεν πονηρῶν ὄντ᾽ ἐραστὴν πραγμάτων ,ἕως ἂν αὐτὸν ἐμβάλωμεν ἐς κακόν ,ὅπως ἂν εἰδῇ τοὺς θεοὺς δεδοικέναι .
ὤμοι πονηρά γ᾽ ὦ Νεφέλαι ,δίκαια δέ .
οὐ γάρ μ᾽ ἐχρῆν τὰ χρήμαθ᾽ ἁδανεισάμην ἀποστερεῖν .
νῦν οὖν ὅπως ὦ φίλτατε τὸν Χαιρεφῶντα τὸν μιαρὸν καὶ Σωκράτη ἀπολεῖς μετ᾽ ἐμοῦ ᾽ λθών ,οἳ σὲ κἄμ᾽ ἐξηπάτων .
ἀλλ᾽ οὐκ ἂν ἀδικήσαιμι τοὺς διδασκάλους .
ναὶ ναὶ καταιδέσθητι πατρῷον Δία .
ὡς ἀρχαῖος εἶ .
Ζεὺς γάρ τις ἔστιν ; 
ἔστιν .
οὐκ ἔστ᾽ ,οὔκ ,ἐπεὶ Δῖνος βασιλεύει τὸν Δἴ ἐξεληλακώς .οὐκ ἐξελήλακ᾽ ,ἀλλ᾽ ἐγὼ τοῦτ᾽ ᾠόμην διὰ τουτονὶ τὸν δῖνον .οἴμοι δείλαιος ὅτε καὶ σὲ χυτρεοῦν ὄντα θεὸν ἡγησάμην .
ἐνταῦθα σαυτῷ παραφρόνει καὶ φληνάφα .
οἴμοι παρανοίας ·
ὡς ἐμαινόμην ἄρα ,ὅτ᾽ ἐξέβαλλον τοὺς θεοὺς διὰ Σωκράτη .
ἀλλ᾽ ὦ φίλ᾽ Ἑρμῆ μηδαμῶς θύμαινέ μοι μηδέ μ᾽ ἐπιτρίψῃς ,ἀλλὰ συγγνώμην ἔχε ἐμοῦ παρανοήσαντος ἀδολεσχίᾳ ·
καί μοι γενοῦ ξύμβουλος ,εἴτ᾽ αὐτοὺς γραφὴν διωκάθω γραψάμενος εἴθ᾽ ὅ τι σοι δοκεῖ .
ὀρθῶς παραινεῖς οὐκ ἐῶν δικορραφεῖν ,ἀλλ᾽ ὡς τάχιστ᾽ ἐμπιμπράναι τὴν οἰκίαν τῶν ἀδολεσχῶν .
δεῦρο δεῦρ᾽ ὦ Ξανθία ,κλίμακα λαβὼν ἔξελθε καὶ σμινύην φέρων ,κἄπειτ᾽ ἐπαναβὰς ἐπὶ τὸ φροντιστήριον τὸ τέγος κατάσκαπτ᾽ ,εἰ φιλεῖς τὸν δεσπότην ,ἕως ἂν αὐτοῖς ἐμβάλῃς τὴν οἰκίαν ·
ἐμοὶ δὲ δᾷδ᾽ ἐνεγκάτω τις ἡμμένην ,κἀγώ τιν᾽ αὐτῶν τήμερον δοῦναι δίκην ἐμοὶ ποιήσω ,κεἰ σφόδρ᾽ εἴσ᾽ ἀλαζόνες .
ἰοὺ ἰού .
σὸν ἔργον ὦ δᾲς ἱέναι πολλὴν φλόγα .
ἄνθρωπε ,τί ποιεῖς ; 
ὅ τι ποιῶ ; 
τί δ᾽ ἄλλο γ᾽ ἢ διαλεπτολογοῦμαι ταῖς δοκοῖς τῆς οἰκίας ; 
οἴμοι τίς ἡμῶν πυρπολεῖ τὴν οἰκίαν ; 
ἀπολεῖς ἀπολεῖς .
τοῦτ᾽ αὐτὸ γὰρ καὶ βούλομαι ,ἢν ἡ σμινύη μοι μὴ προδῷ τὰς ἐλπίδας ,ἢ ᾽ γὼ πρότερόν πως ἐκτραχηλισθῶ πεσών .
οὗτος τί ποιεῖς ἐτεὸν οὑπὶ τοῦ τέγους ; 
ἀεροβατῶ καὶ περιφρονῶ τὸν ἥλιον .
οἴμοι τάλας δείλαιος ἀποπνιγήσομαι .
ἐγὼ δὲ κακοδαίμων γε κατακαυθήσομαι .
τί γὰρ μαθόντες τοὺς θεοὺς ὑβρίζετε ,καὶ τῆς σελήνης ἐσκοπεῖσθε τὴν ἕδραν ; 
δίωκε βάλλε παῖε ,πολλῶν οὕνεκα ,μάλιστα δ᾽ εἰδὼς τοὺς θεοὺς ὡς ἠδίκουν .
ἡγεῖσθ᾽ ἔξω ·
κεχόρευται γὰρ μετρίως τό γε τήμερον ἡμῖν .
Ὦ λαμπρὸν ὄμμα τοῦ τροχηλάτου λύχνου κάλλιστ᾽ ἐν εὐστόχοισιν ἐζητημένον ·γονάς τε γὰρ σὰς καὶ τύχας δηλώσομεν ·τροχῷ γὰρ ἐλαθεὶς κεραμικῆς ῥύμης ὕπο μυκτῆρσι λαμπρὰς ἡλίου τιμὰς ἔχεις ·
ὅρμα φλογὸς σημεῖα τὰ ξυγκείμενα .
σοὶ γὰρ μόνῳ δηλοῦμεν εἰκότως ,ἐπεὶ κἀν τοῖσι δωματίοισιν Ἀφροδίτης τρόπων πειρωμέναισι πλησίον παραστατεῖς ,λορδουμένων τε σωμάτων ἐπιστάτην ὀφθαλμὸν οὐδεὶς τὸν σὸν ἐξείργει δόμων .μόνος δὲ μηρῶν εἰς ἀπορρήτους μυχοὺς λάμπεις ἀφεύων τὴν ἐπανθοῦσαν τρίχα ·στοάς τε καρποῦ Βακχίου τε νάματος πλήρεις ὑποιγνύσαισι συμπαραστατεῖς ·καὶ ταῦτα συνδρῶν οὐ λαλεῖς τοῖς πλησίον .ἀνθ᾽ ὧν συνείσει καὶ τὰ νῦν βουλεύματα ὅσα Σκίροις ἔδοξε ταῖς ἐμαῖς φίλαις .ἀλλ᾽ οὐδεμία πάρεστιν ἃς ἥκειν ἐχρῆν .καίτοι πρὸς ὄρθρον γ᾽ ἐστίν ·ἡ δ᾽ ἐκκλησία αὐτίκα μάλ᾽ ἔσται ·καταλαβεῖν δ᾽ ἡμᾶς ἕδρας ,ἃς Φυρόμαχός ποτ᾽ εἶπεν 
φέρε νυν ἐπαναχωρήσω πάλιν ,μὴ καί τις ὢν ἀνὴρ ὁ προσιὼν τυγχάνῃ .
ὥρα βαδίζειν ,ὡς ὁ κῆρυξ ἀρτίως ἡμῶν προσιουσῶν δεύτερον κεκόκκυκεν .ἐγὼ δέ γ᾽ ὑμᾶς προσδοκῶσ᾽ ἠγρηγόρη τὴν νύκτα πᾶσαν .
ἀλλὰ φέρε τὴν γείτονα τήνδ᾽ ἐκκαλέσωμαι θρυγονῶσα τὴν θύραν .
δεῖ γὰρ τὸν ἄνδρ᾽ αὐτῆς λαθεῖν .
ἤκουσά τοι ὑποδουμένη τὸ κνῦμά σου τῶν δακτύλων ,ἅτ᾽ οὐ καταδαρθοῦσ᾽ .
ὁ γὰρ ἀνὴρ ὦ φιλτάτη ,Σαλαμίνιος γάρ ἐστιν ᾧ ξύνειμ᾽ ἐγώ ,τὴν νύχθ᾽ ὅλην ἤλαυνέ μ᾽ ἐν τοῖς στρώμασιν ,ὥστ᾽ ἄρτι τουτὶ θοἰμάτιον αὐτοῦ ᾽ λαβον .
καὶ μὴν ὁρῶ καὶ Κλειναρέτην καὶ Σωστράτην προσιοῦσαν ἤδη τήνδε καὶ Φιλαινέτην .
οὔκουν ἐπείξεσθ᾽ ; 
ὡς Γλύκη κατώμοσεν τὴν ὑστάτην ἥκουσαν οἴνου τρεῖς χοᾶς ἡμῶν ἀποτείσειν κἀρεβίνθων χοίνικα .
τὴν Σμικυθίωνος δ᾽ οὐχ ὁρᾷς Μελιστίχην σπεύδουσαν ἐν ταῖς ἐμβάσιν ; 
καίτοι δοκεῖ κατὰ σχολὴν παρὰ τἀνδρὸς ἐξελθεῖν μόνη .
τὴν τοῦ καπήλου δ᾽ οὐχ ὁρᾷς Γευσιστράτην ἔχουσαν ἐν τῇ δεξιᾷ τὴν λαμπάδα ; 
καὶ τὴν Φιλοδωρήτου τε καὶ Χαιρητάδου ὁρῶ προσιούσας χἀτέρας πολλὰς πάνυ γυναῖκας ,ὅ τι πέρ ἐστ᾽ ὄφελος ἐν τῇ πόλει .καὶ πάνυ ταλαιπώρως ἔγωγ᾽ ὦ φιλτάτη ἐκδρᾶσα παρέδυν .
ὁ γὰρ ἀνὴρ τὴν νύχθ᾽ ὅλην ἔβηττε τριχίδων ἑσπέρας ἐμπλήμενος .
κάθησθε τοίνυν ,ὡς ἂν ἀνέρωμαι τάδε ὑμᾶς ,ἐπειδὴ συλλελεγμένας ὁρῶ ,ὅσα Σκίροις ἔδοξεν εἰ δεδράκατε .
ἔγωγε .πρῶτον μέν γ᾽ ἔχω τὰς μασχάλας λόχμης δασυτέρας ,καθάπερ ἦν ξυγκείμενον ·ἔπειθ᾽ ὁπόθ᾽ ἁνὴρ εἰς ἀγορὰν οἴχοιτό μου ,ἀλειψαμένη τὸ σῶμ᾽ ὅλον δι᾽ ἡμέρας ἐχραινόμην ἑστῶσα πρὸς τὸν ἥλιον .
κἄγωγε ·
τὸ ξυρὸν δέ γ᾽ ἐκ τῆς οἰκίας ἔρριψα πρῶτον ,ἵνα δασυνθείην ὅλη καὶ μηδὲν εἴην ἔτι γυναικὶ προσφερής .ἔχετε δὲ τοὺς πώγωνας ,οὓς εἴρητ᾽ ἔχειν πάσαισιν ἡμῖν ,ὁπότε συλλεγοίμεθα ; νὴ τὴν Ἑκάτην καλόν γ᾽ ἔγωγε τουτονί .
κἄγωγ᾽ Ἑπικράτους οὐκ ὀλίγῳ καλλίονα .
ὑμεῖς δὲ τί φατε ; 
φασί ·
κατανεύουσι γάρ .
Λακωνικὰς γὰρ ἔχετε καὶ βακτηρίας καὶ θαἰμάτια τἀνδρεῖα ,καθάπερ εἴπομεν .
ἔγωγέ τοι τὸ σκύταλον ἐξηνεγκάμην τὸ τοῦ Λαμίου τουτὶ καθεύδοντος λάθρᾳ .
τοῦτ᾽ ἔστ᾽ ἐκείνων τῶν σκυτάλων ὧν πέρδεται .
νὴ τὸν Δία τὸν σωτῆρ᾽ ἐπιτήδειός γ᾽ ἂν ἦν τὴν τοῦ πανόπτου διφθέραν ἐνημμένος εἴπερ τις ἄλλος βουκολεῖν τὸ δήμιον .
ἀλλ᾽ ἄγεθ᾽ ὅπως καὶ τἀπὶ τούτοις δράσομεν ,ἕως ἔτ᾽ ἐστὶν ἄστρα κατὰ τὸν οὐρανόν ·
ἡκκλησία δ᾽ ,εἰς ἣν παρεσκευάσμεθα ἡμεῖς βαδίζειν ,ἐξ ἕω γενήσεται .
νὴ τὸν Δί᾽ ὥστε δεῖ σε καταλαβεῖν ἕδρας ὑπὸ τῷ λίθῳ τῶν πρυτάνεων καταντικρύ .ταυτί γέ τοι νὴ τὸν Δί᾽ ἐφερόμην ,ἵνα πληρουμένης ξαίνοιμι τῆς ἐκκλησίας .
πληρουμένης τάλαινα ; 
νὴ τὴν Ἄρτεμιν ἔγωγε .
τί γὰρ ἂν χεῖρον ἀκροῴμην ἄρα ξαίνουσα ; 
γυμνὰ δ᾽ ἐστί μου τὰ παιδία .
ἰδού γέ σε ξαίνουσαν ,ἣν τοῦ σώματος οὐδὲν παραφῆναι τοῖς καθημένοις ἔδει .οὐκοῦν καλά γ᾽ ἂν πάθοιμεν ,εἰ πλήρης τύχοι ὁ δῆμος ὢν κἄπειθ᾽ ὑπερβαίνουσά τις ἀναβαλλομένη δείξειε τὸν Φορμίσιον .ἢν δ᾽ ἐγκαθεζώμεσθα πρότεραι ,λήσομεν ξυστειλάμεναι θαἰμάτια ·τὸν πώγωνά τε ὅταν καθῶμεν ὃν περιδησόμεσθ᾽ ἐκεῖ ,τίς οὐκ ἂν ἡμᾶς ἄνδρας ἡγήσαιθ᾽ ὁρῶν ; 
Ἀγύρριος γοῦν τὸν Προνόμου πώγων᾽ ἔχων λέληθε ·
καίτοι πρότερον ἦν οὗτος γυνή ·νυνὶ δ᾽ ,ὁρᾷς ,πράττει τὰ μέγιστ᾽ ἐν τῇ πόλει .
τούτου γε τοίνυν τὴν ἐπιοῦσαν ἡμέραν τόλμημα τολμῶμεν τοσοῦτον οὕνεκα ,ἤν πως παραλαβεῖν τῆς πόλεως τὰ πράγματα δυνώμεθ᾽ ,ὥστ᾽ ἀγαθόν τι πρᾶξαι τὴν πόλιν ·
νῦν μὲν γὰρ οὔτε θέομεν οὔτ᾽ ἐλαύνομεν .
καὶ πῶς γυναικῶν θηλύφρων ξυνουσία δημηγορήσει ; 
πολὺ μὲν οὖν ἄριστά που .
λέγουσι γὰρ καὶ τῶν νεανίσκων ὅσοι πλεῖστα σποδοῦνται ,δεινοτάτους εἶναι λέγειν ·
ἡμῖν δ᾽ ὑπάρχει τοῦτο κατὰ τύχην τινά .
οὐκ οἶδα ·
δεινὸν δ᾽ ἐστὶν ἡ μὴ ᾽ μπειρία .
οὐκοῦν ἐπίτηδες ξυνελέγημεν ἐνθάδε ,ὅπως προμελετήσωμεν ἁκεῖ δεῖ λέγειν .
οὐκ ἂν φθάνοις τὸ γένειον ἂν περιδουμένη ἄλλαι θ᾽ ὅσαι λαλεῖν μεμελετήκασί που .
τίς δ᾽ ὦ μέλ᾽ ἡμῶν οὐ λαλεῖν ἐπίσταται ; 
ἴθι δὴ σὺ περιδοῦ καὶ ταχέως ἀνὴρ γενοῦ ·
ἐγὼ δὲ θεῖσα τοὺς στεφάνους περιδήσομαι καὐτὴ μεθ᾽ ὑμῶν ,ἤν τί μοι δόξῃ λέγειν .δεῦρ᾽ ὦ γλυκυτάτη Πραξαγόρα ,σκέψαι τάλαν ὡς καὶ καταγέλαστον τὸ πρᾶγμα φαίνεται .
πῶς καταγέλαστον ; 
ὥσπερ εἴ τις σηπίαις πώγωνα περιδήσειεν ἐσταθευμέναις .
ὁ περιστίαρχος ,περιφέρειν χρὴ τὴν γαλῆν .
πάριτ᾽ ἐς τὸ πρόσθεν .
Ἀρίφραδες παῦσαι λαλῶν .
κάθιζε παριών .
τίς ἀγορεύειν βούλεται ; 
ἐγώ .
ἰδού .
λέγοις ἄν .
εἶτα πρὶν πιεῖν λέγω ; 
ἰδοὺ πιεῖν .
τί γὰρ ὦ μέλ᾽ ἐστεφανωσάμην ; 
ἄπιθ᾽ ἐκποδών ·
τοιαῦτ᾽ ἂν ἡμᾶς ἠργάσω κἀκεῖ .
τί δ᾽ ; 
οὐ πίνουσι κἀν τἠκκλησίᾳ ; 
ἰδού γε σοὶ πίνουσι .
νὴ τὴν Ἄρτεμιν καὶ ταῦτα γ᾽ εὔζωρον .
τὰ γοῦν βουλεύματα αὐτῶν ὅσ᾽ ἂν πράξωσιν ἐνθυμουμένοις ὥσπερ μεθυόντων ἐστὶ παραπεπληγμένα .
ἢ τίνος χάριν τοσαῦτ᾽ ἂν ηὔχοντ᾽ ,εἴπερ οἶνος μὴ παρῆν ; 
καὶ λοιδοροῦνταί γ᾽ ὥσπερ ἐμπεπωκότες ,καὶ τὸν παροινοῦντ᾽ ἐκφέρουσ᾽ οἱ τοξόται ,σὺ μὲν βάδιζε καὶ κάθησ᾽ ·
οὐδὲν γὰρ εἶ .
νὴ τὸν Δί᾽ ἦ μοι μὴ γενειᾶν κρεῖττον ἦν ·
δίψῃ γάρ ,ὡς ἔοικ᾽ ,ἀφαυανθήσομαι .
ἔσθ᾽ ἥτις ἑτέρα βούλεται λέγειν ; 
ἐγώ .
ἴθι δὴ στεφανοῦ ·
καὶ γὰρ τὸ χρῆμ᾽ ἐργάζεται .
ἄγε νυν ὅπως ἀνδριστὶ καὶ καλῶς ἐρεῖς διερεισαμένη τὸ σχῆμα τῇ βακτηρίᾳ .
ἐβουλόμην μὲν ἂν ἕτερον τῶν ἠθάδων λέγειν τὰ βέλτισθ᾽ ,ἵν᾽ ἐκαθήμην ἥσυχος ·
νῦν δ᾽ οὐκ ἐάσω κατά γε τὴν ἐμὴν μίαν ἐν τοῖς καπηλείοισι λάκκους ἐμποιεῖν ὕδατος .
ἐμοὶ μὲν οὐ δοκεῖ μὰ τὼ θεώ .
μὰ τὼ θεώ ; 
τάλαινα ποῦ τὸν νοῦν ἔχεις ; 
τί δ᾽ ἔστιν ; 
οὐ γὰρ δὴ πιεῖν γ᾽ ᾔτησά σε .
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἀνὴρ ὢν τὼ θεὼ κατώμοσας ,καίτοι τά γ᾽ ἄλλ᾽ εἰποῦσα δεξιώτατα .ὢ νὴ τὸν Ἀπόλλω .παῦε τοίνυν ,ὡς ἐγὼ ἐκκλησιάσουσ᾽ οὐκ ἂν προβαίην τὸν πόδα τὸν ἕτερον ,εἰ μὴ ταῦτ᾽ ἀκριβωθήσεται .φέρε τὸν στέφανον ·ἐγὼ γὰρ αὖ λέξω πάλιν .οἶμαι γὰρ ἤδη μεμελετηκέναι καλῶς .
ἐμοὶ γὰρ ὦ γυναῖκες αἱ καθήμεναι - γυναῖκας αὖ δύστηνε τοὺς ἄνδρας λέγεις ; 
δι᾽ Ἐπίγονόν γ᾽ ἐκεῖνον ·
ἐπιβλέψασα γὰρ ἐκεῖσε πρὸς γυναῖκας ᾠόμην λέγειν .
ἄπερρε καὶ σὺ καὶ κάθησ᾽ ἐντευθενί ·
αὐτὴ γὰρ ὑμῶν γ᾽ ἕνεκά μοι λέξειν δοκῶ τονδὶ λαβοῦσα .
τοῖς θεοῖς μὲν εὔχομαι τυχεῖν κατορθώσασα τὰ βεβουλευμένα .
ἐμοὶ δ᾽ ἴσον μὲν τῆσδε τῆς χώρας μέτα ὅσονπερ ὑμῖν ·ἄχθομαι δὲ καὶ φέρω τὰ τῆς πόλεως ἅπαντα βαρέως πράγματα .ὁρῶ γὰρ αὐτὴν προστάταισι χρωμένην ἀεὶ πονηροῖς ·κἄν τις ἡμέραν μίαν χρηστὸς γένηται ,δέκα πονηρὸς γίγνεται .ἐπέτρεψας ἑτέρῳ ·
πλείον᾽ ἔτι δράσει κακά .
χαλεπὸν μὲν οὖν ἄνδρας δυσαρέστους νουθετεῖν ,οἳ τοὺς φιλεῖν μὲν βουλομένους δεδοίκατε ,τοὺς δ᾽ οὐκ ἐθέλοντας ἀντιβολεῖθ᾽ ἑκάστοτε .
ἐκκλησίαισιν ἦν ὅτ᾽ οὐκ ἐχρώμεθα οὐδὲν τὸ παράπαν ·
νῦν δὲ χρωμένων ὁ μὲν λαβὼν ἀργύριον ὑπερεπῄνεσεν ,ὁ δ᾽ οὐ λαβὼν εἶναι θανάτου φήσ᾽ ἀξίους τοὺς μισθοφορεῖν ζητοῦντας ἐν τἠκκλησίᾳ .
νὴ τὴν Ἀφροδίτην εὖ γε ταυταγὶ λέγεις .
τάλαιν᾽ Ἀφροδίτην ὤμοσας ; 
χαρίεντά γ᾽ ἂν ἔδρασας ,εἰ τοῦτ᾽ εἶπας ἐν τἠκκλησίᾳ .
ἀλλ᾽ οὐκ ἂν εἶπον .
μηδ᾽ ἐθίζου νῦν λέγειν .
τὸ συμμαχικὸν αὖ τοῦθ᾽ ,ὅτ᾽ ἐσκοπούμεθα ,εἰ μὴ γένοιτ᾽ ,ἀπολεῖν ἔφασκον τὴν πόλιν ·
ὅτε δὴ δ᾽ ἐγένετ᾽ ,ἤχθοντο ,τῶν δὲ ῥητόρων ὁ τοῦτ᾽ ἀναπείσας εὐθὺς ἀποδρὰς ᾤχετο .
ναῦς δεῖ καθέλκειν ·
τῷ πένητι μὲν δοκεῖ ,τοῖς πλουσίοις δὲ καὶ γεωργοῖς οὐ δοκεῖ .
Κορινθίοις ἄχθεσθε ,κἀκεῖνοί γέ σοι ·
νῦν εἰσὶ χρηστοί ,καὶ σύ νυν χρηστὸς γενοῦ .
Ἀργεῖος ἀμαθής ,ἀλλ᾽ Ἱερώνυμος σοφός ·
σωτηρία παρέκυψεν ,ἀλλ᾽ ὡρᾴζεται Θρασύβουλος αὐτὸς οὐχὶ παρακαλούμενος .ὡς ξυνετὸς ἁνήρ .
νῦν καλῶς ἐπῄνεσας .
ὑμεῖς γάρ ἐστ᾽ ὦ δῆμε τούτων αἴτιοι .τὰ δημόσια γὰρ μισθοφοροῦντες χρήματα ἰδίᾳ σκοπεῖσθ᾽ ἕκαστος ὅ τι τις κερδανεῖ ,τὸ δὲ κοινὸν ὥσπερ Αἴσιμος κυλίνδεται .
ἢν οὖν ἐμοὶ πίθησθε ,σωθήσεσθ᾽ ἔτι .
ταῖς γὰρ γυναιξὶ φημὶ χρῆναι τὴν πόλιν ἡμᾶς παραδοῦναι .
εὖ γ᾽ εὖ γε νὴ Δί᾽ εὖ γε .
λέγε λέγ᾽ ὦγαθέ .
ὡς δ᾽ εἰσὶν ἡμῶν τοὺς τρόπους βελτίονες ἐγὼ διδάξω .
πρῶτα μὲν γὰρ τἄρια βάπτουσι θερμῷ κατὰ τὸν ἀρχαῖον νόμον ἁπαξάπασαι ,κοὐχὶ μεταπειρωμένας ἴδοις ἂν αὐτάς .ἡ δ᾽ Ἀθηναίων πόλις ,εἰ τοῦτο χρηστῶς εἶχεν ,οὐκ ἂν ἐσῴζετο ,εἰ μή τι καινὸν ἄλλο περιηργάζετο .
καθήμεναι φρύγουσιν ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ ·
ἐπὶ τῆς κεφαλῆς φέρουσιν ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ ·
τὰ Θεσμοφόρι᾽ ἄγουσιν ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ ·
πέττουσι τοὺς πλακοῦντας ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ ·
τοὺς ἄνδρας ἐπιτρίβουσιν ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ ·
μοιχοὺς ἔχουσιν ἔνδον ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ ·
αὑταῖς παροψωνοῦσιν ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ ·
οἶνον φιλοῦσ᾽ εὔζωρον ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ ·
βινούμεναι χαίρουσιν ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ .
ταύταισιν οὖν ὦνδρες παραδόντες τὴν πόλιν μὴ περιλαλῶμεν ,μηδὲ πυνθανώμεθα τί ποτ᾽ ἄρα δρᾶν μέλλουσιν ,ἀλλ᾽ ἁπλῷ τρόπῳ ἐῶμεν ἄρχειν ,σκεψάμενοι ταυτὶ μόνα ,ὡς τοὺς στρατιώτας πρῶτον οὖσαι μητέρες σῴζειν ἐπιθυμήσουσιν ·
εἶτα σιτία τίς τῆς τεκούσης μᾶλλον ἐπιπέμψειεν ἄν ; 
χρήματα πορίζειν εὐπορώτατον γυνή ,ἄρχουσά τ᾽ οὐκ ἂν ἐξαπατηθείη ποτέ ·
αὐταὶ γάρ εἰσιν ἐξαπατᾶν εἰθισμέναι .
τὰ δ᾽ ἄλλ᾽ ἐάσω ·
ταῦτ᾽ ἐὰν πίθησθέ μοι ,εὐδαιμονοῦντες τὸν βίον διάξετε .
εὖ γ᾽ ὦ γλυκυτάτη Πραξαγόρα καὶ δεξιῶς .
πόθεν ὦ τάλαινα ταῦτ᾽ ἔμαθες οὕτω καλῶς ; ἐν ταῖς φυγαῖς μετὰ τἀνδρὸς ᾤκησ᾽ ἐν πυκνί ·ἔπειτ᾽ ἀκούουσ᾽ ἐξέμαθον τῶν ῥητόρων .οὐκ ἐτὸς ἄρ᾽ ὦ μέλ᾽ ἦσθα δεινὴ καὶ σοφή ·καί σε στρατηγεῖν αἱ γυναῖκες αὐτόθεν αἱρούμεθ᾽ ,ἢν ταῦθ᾽ ἁπινοεῖς κατεργάσῃ .
ἀτὰρ ἢν Κέφαλός σοι λοιδορῆται προσφθαρείς ,πῶς ἀντερεῖς πρὸς αὐτὸν ἐν τἠκκλησίᾳ ; 
φήσω παραφρονεῖν αὐτόν .
ἀλλὰ τοῦτό γε ἴσασι πάντες .
ἀλλὰ καὶ μελαγχολᾶν .
καὶ τοῦτ᾽ ἴσασιν .
ἀλλὰ καὶ τὰ τρύβλια κακῶς κεραμεύειν ,τὴν δὲ πόλιν εὖ καὶ καλῶς .
τί δ᾽ ἢν Νεοκλείδης ὁ γλάμων σε λοιδορῇ ; 
τούτῳ μὲν εἶπον ἐς κυνὸς πυγὴν ὁρᾶν .
τί δ᾽ ἢν ὑποκρούωσίν σε ; 
ἐξαγκωνιῶ ὡδί ·
μέση γὰρ οὐδέποτε ληφθήσομαι .
ἡμεῖς δέ γ᾽ ,ἢν αἴρωσ᾽ ,ἐᾶν κελεύσομεν .ταυτὶ μὲν ἡμῖν ἐντεθύμηται καλῶς ἐκεῖνο δ᾽ οὐ πεφροντίκαμεν ,ὅτῳ τρόπῳ τὰς χεῖρας αἴρειν μνημονεύσομεν τότε .
εἰθισμέναι γάρ ἐσμεν αἴρειν τὼ σκέλει .
χαλεπὸν τὸ πρᾶγμ᾽ ·
ὅμως δὲ χειροτονητέον ἐξωμισάσαις τὸν ἕτερον βραχίονα .
ἄγε νυν ἀναστέλλεσθ᾽ ἄνω τὰ χιτώνια ·ὑποδεῖσθε δ᾽ ὡς τάχιστα τὰς Λακωνικάς ,ὥσπερ τὸν ἄνδρ᾽ ἐθεᾶσθ᾽ ,ὅτ᾽ εἰς ἐκκλησίαν μέλλοι βαδίζειν ἢ θύραζ᾽ ἑκάστοτε .ἔπειτ᾽ ἐπειδὰν ταῦτα πάντ᾽ ἔχῃ καλῶς ,περιδεῖσθε τοὺς πώγωνας .ἡνίκ᾽ ἂν δέ γε τούτους ἀκριβώσητε περιηρμοσμέναι ,καὶ θαἰμάτια τἀνδρεῖά γ᾽ ἅπερ ἐκλέψατε ἐπαναβάλεσθε ,κᾆτα ταῖς βακτηρίαις ἐπερειδόμεναι βαδίζετ᾽ ᾁδουσαι μέλος πρεσβυτικόν τι ,τὸν τρόπον μιμούμεναι τὸν τῶν ἀγροίκων .
εὖ λέγεις ·
ἡμεῖς δέ γε προΐωμεν αὐτῶν .
καὶ γὰρ ἑτέρας οἴομαι ἐκ τῶν ἀγρῶν ἐς τὴν πύκν᾽ ἥξειν ἄντικρυς γυναῖκας .ἀλλὰ σπεύσαθ᾽ ὡς εἴωθ᾽ ἐκεῖ τοῖς μὴ παροῦσιν ὀρθρίοις ἐς τὴν πύκνα ὑπαποτρέχειν ἔχουσι μηδὲ πάτταλον .
ὥρα προβαίνειν ὦνδρες ἡμῖν ἐστι ·
τοῦτο γὰρ χρὴ μεμνημένας ἀεὶ λέγειν ,ὡς μήποτ᾽ ἐξολίσθῃ ἡμᾶς .ὁ κίνδυνος γὰρ οὐχὶ μικρός ,ἢν ἁλῶμεν ἐνδυόμεναι κατὰ σκότον τόλμημα τηλικοῦτον .
χωρῶμεν εἰς ἐκκλησίαν ὦνδρες ·
ἠπείλησε γὰρ ὁ θεσμοθέτης ,ὃς ἂν μὴ πρῲ πάνυ τοῦ κνέφους ἥκῃ κεκονιμένος ,στέργων σκοροδάλμῃ βλέπων ὑπότριμμα ,μὴ δώσειν τὸ τριώβολον .
ἀλλ᾽ ὦ Χαριτιμίδη καὶ Σμίκυθε καὶ Δράκης ἕπου κατεπείγων ,σαυτῷ προσέχων ὅπως μηδὲν παραχορδιεῖς ὧν δεῖ σ᾽ ἀποδεῖξαι ·
ὅπως δὲ τὸ σύμβολον λαβόντες ἔπειτα πλησίοι καθεδούμεθ᾽ ,ὡς ἂν χειροτονῶμεν ἅπανθ᾽ ὁπόσ᾽ ἂν δέῃ τὰς ἡμετέρας φίλας .
καίτοι τί λέγω ; 
φίλους γὰρ χρῆν μ᾽ ὀνομάζειν .ὅρα δ᾽ ὅπως ὠθήσομεν τούσδε τοὺς ἐξ ἄστεως ἥκοντας ,ὅσοι πρὸ τοῦ μέν ,ἡνίκ᾽ ἔδει λαβεῖν ἐλθόντ᾽ ὀβολὸν μόνον ,καθῆντο λαλοῦντες ἐν τοῖς στεφανώμασιν ,νυνὶ δ᾽ ἐνοχλοῦσ᾽ ἄγαν .ἀλλ᾽ οὐχί ,Μυρωνίδης ὅτ᾽ ἦρχεν ὁ γεννάδας ,οὐδεὶς ἂν ἐτόλμα τὰ τῆς πόλεως διοικεῖν ἀργύριον φέρων ·
ἀλλ᾽ ἧκεν ἕκαστος ἐν ἀσκιδίῳ φέρων πιεῖν ἅμα τ᾽ ἄρτον αὑτῷ καὶ δύο κρομμύω καὶ τρεῖς ἂν ἐλάας .
νυνὶ δὲ τριώβολον ζητοῦσι λαβεῖν ,ὅταν πράττωσί τι κοινὸν ὥο περ πηλοφοροῦντες .
τί τὸ πρᾶγμα ; 
ποῖ ποθ᾽ ἡ γυνὴ φρούδη ᾽ στί μοι ; ἐπεὶ πρὸς ἕω νῦν γ᾽ ἔστιν ,ἡ δ᾽ οὐ φαίνεται .
ἐγὼ δὲ κατάκειμαι πάλαι χεζητιῶν ,τὰς ἐμβάδας ζητῶν λαβεῖν ἐν τῷ σκότῳ καὶ θοἰμάτιον ·
ὅτε δὴ δ᾽ ἐκεῖνο ψηλαφῶν οὐκ ἐδυνάμην εὑρεῖν ,ὁ δ᾽ ἤδη τὴν θύραν ἐπεῖχε κρούων ὁ κοπρεαῖος ,λαμβάνω τουτὶ τὸ τῆς γυναικὸς ἡμιδιπλοίδιον ,καὶ τὰς ἐκείνης Περσικὰς ὑφέλκομαι .
ἀλλ᾽ ἐν καθαρῷ ποῦ τις ἂν χέσας τύχοι ; 
ἢ πανταχοῦ τοι νυκτός ἐστιν ἐν καλῷ ; 
οὐ γάρ με νῦν χέζοντά γ᾽ οὐδεὶς ὄψεται .
οἴμοι κακοδαίμων ,ὅτι γέρων ὢν ἠγόμην γυναῖχ᾽ ·ὅσας εἴμ᾽ ἄξιος πληγὰς λαβεῖν .
οὐ γάρ ποθ᾽ ὑγιὲς οὐδὲν ἐξελήλυθεν δράσουσ᾽ .
ὅμως δ᾽ οὖν ἐστιν ἀποπατητέον .
τίς ἔστιν ; 
οὐ δήπου Βλέπυρος ὁ γειτνιῶν ; 
νὴ τὸν Δί᾽ αὐτὸς δῆτ᾽ ἐκεῖνος .
εἰπέ μοι ,τί τοῦτό σοι τὸ πυρρόν ἐστιν ; 
οὔτι που Κινησίας σου κατατετίληκέν ποθεν ; 
οὔκ ,ἀλλὰ τῆς γυναικὸς ἐξελήλυθα τὸ κροκωτίδιον ἀμπισχόμενος οὑνδύεται .
τὸ δ᾽ ἱμάτιόν σου ποῦ ᾽ στιν ; 
οὐκ ἔχω φράσαι .
ζητῶν γὰρ αὔτ᾽ οὐχ ηὗρον ἐν τοῖς στρώμασιν .εἶτ᾽ οὐδὲ τὴν γυναῖκ᾽ ἐκέλευσάς σοι φράσαι ; μὰ τὸν Δί᾽ οὐ γὰρ ἔνδον οὖσα τυγχάνει ,ἀλλ᾽ ἐκτετρύπηκεν λαθοῦσά μ᾽ ἔνδοθεν ·ὃ καὶ δέδοικα μή τι δρᾷ νεώτερον .
νὴ τὸν Ποσειδῶ ταὐτὰ τοίνυν ἄντικρυς ἐμοὶ πέπονθας .
καὶ γὰρ ᾗ ξύνειμ᾽ ἐγὼ φρούδη ᾽ στ᾽ ἔχουσα θοἰμάτιον οὑγὼ ᾽ φόρουν .κοὐ τοῦτο λυπεῖ μ᾽ ,ἀλλὰ καὶ τὰς ἐμβάδας .
οὔκουν λαβεῖν γ᾽ αὐτὰς ἐδυνάμην οὐδαμοῦ .
μὰ τὸν Διόνυσον οὐδ᾽ ἐγὼ γὰρ τὰς ἐμὰς Λακωνικάς ,ἀλλ᾽ ὡς ἔτυχον χεζητιῶν ,ἐς τὼ κοθόρνω τὼ πόδ᾽ ἐνθεὶς ἵεμαι ,ἵνα μὴ ᾽ γχέσαιμ᾽ ἐς τὴν σισύραν ·
φανὴ γὰρ ἦν .
τί δῆτ᾽ ἂν εἴη ; 
μῶν ἐπ᾽ ἄριστον γυνὴ κέκληκεν αὐτὴν τῶν φίλων ; γνώμην γ᾽ ἐμήν .
οὔκουν πονηρά γ᾽ ἐστὶν ὅ τι κἄμ᾽ εἰδέναι .
ἀλλὰ σὺ μὲν ἱμονιάν τιν᾽ ἀποπατεῖς ,ἐμοὶ δ᾽ ὥρα βαδίζειν ἐστὶν εἰς ἐκκλησίαν ,ἤνπερ λάβω θοἰμάτιον ,ὅπερ ἦν μοι μόνον .
κἄγωγ᾽ ,ἐπειδὰν ἀποπατήσω ·
νῦν δέ μου ἀχράς τις ἐγκλῄσασ᾽ ἔχει τὰ σιτία .
μῶν ἣν Θρασύβουλος εἶπε τοῖς Λακωνικοῖς ; 
νὴ τὸν Διόνυσον ἐνέχεται γοῦν μοι σφόδρα .
ἀτὰρ τί δράσω ; 
καὶ γὰρ οὐδὲ τοῦτό με μόνον τὸ λυποῦν ἐστιν ,ἀλλ᾽ ὅταν φάγω ,ὅποι βαδιεῖταί μοι τὸ λοιπὸν ἡ κόπρος .νῦν μὲν γὰρ οὗτος βεβαλάνωκε τὴν θύραν ,ὅστις ποτ᾽ ἔσθ᾽ ἅνθρωπος ἁχραδούσιος .τίς ἂν οὖν ἰατρόν μοι μετέλθοι καὶ τίνα ; 
τίς τῶν κατὰ πρωκτὸν δεινός ἐστι τὴν τέχνην ; 
ἀλλ᾽ οἶδ᾽ ,Ἀμύνων .
ἀλλ᾽ ἴσως ἀρνήσεται .
Ἀντισθένη τις καλεσάτω πάσῃ τέχνῃ .
οὗτος γὰρ ἁνὴρ ἕνεκά γε στεναγμάτων οἶδεν τί πρωκτὸς βούλεται χεζητιῶν .
ὦ πότνι᾽ Εἰλείθυια μή με περιίδῃς διαρραγέντα μηδὲ βεβαλανωμένον ,ἵνα μὴ γένωμαι σκωραμὶς κωμῳδική .
οὗτος τί ποιεῖς ; 
οὔτι που χέζεις ; 
ἐγώ ; 
οὐ δῆτ᾽ ἔτι γε μὰ τὸν Δί᾽ ,ἀλλ᾽ ἀνίσταμαι .
τὸ τῆς γυναικὸς δ᾽ ἀμπέχει χιτώνιον ; ἐν τῷ σκότῳ γὰρ τοῦτ᾽ ἔτυχον ἔνδον λαβών .
ἀτὰρ πόθεν ἥκεις ἐτεόν ; 
ἐξ ἐκκλησίας .
ἤδη λέλυται γάρ ; 
νὴ Δί᾽ ὄρθριον μὲν οὖν .καὶ δῆτα πολὺν ἡ μίλτος ὦ Ζεῦ φίλτατε γέλων παρέσχεν ,ἣν προσέρραινον κύκλῳ .
τὸ τριώβολον δῆτ᾽ ἔλαβες ; 
εἰ γὰρ ὤφελον .
ἀλλ᾽ ὕστερος νῦν ἦλθον ,ὥστ᾽ αἰσχύνομαι μὰ τὸν Δί᾽ οὐδέν᾽ ἄλλον ἢ τὸν θύλακον .
τὸ δ᾽ αἴτιον τί ; 
πλεῖστος ἀνθρώπων ὄχλος ,ὅσος οὐδεπώποτ᾽ ἦλθ᾽ ἁθρόος ἐς τὴν πύκνα .
καὶ δῆτα πάντες σκυτοτόμοις ᾐκάζομεν ὁρῶντες αὐτούς .οὐ γὰρ ἀλλ᾽ ὑπερφυῶς ὡς λευκοπληθὴς ἦν ἰδεῖν ἡκκλησία ·
ὥστ᾽ οὐκ ἔλαβον οὔτ᾽ αὐτὸς οὔτ᾽ ἄλλοι συχνοί .
πόθεν ; 
οὐδ᾽ εἰ μὰ Δία τότ᾽ ἦλθες ὅτε τὸ δεύτερον ἁλεκτρυὼν ἐφθέγγετ᾽ .οἴμοι δείλαιος .Ἀντίλοχ᾽ ἀποίμωξόν με τοῦ τριωβόλου τὸν ζῶντα μᾶλλον .τἀμὰ γὰρ διοίχεται .
ἀτὰρ τί τὸ πρᾶγμ᾽ ἦν ,ὅτι τοσοῦτον χρῆμ᾽ ὄχλου οὕτως ἐν ὥρᾳ ξυνελέγη ; 
τί δ᾽ ἄλλο γ᾽ ἢ ἔδοξε τοῖς πρυτάνεσι περὶ σωτηρίας γνώμας καθεῖναι τῆς πόλεως ; 
κᾆτ᾽ εὐθέως πρῶτος Νεοκλείδης ὁ γλάμων παρείρπυσεν .
κἄπειθ᾽ ὁ δῆμος ἀναβοᾷ πόσον δοκεῖς ,᾽ οὐ δεινὰ τολμᾶν τουτονὶ δημηγορεῖν ,καὶ ταῦτα περὶ σωτηρίας προκειμένου ,ὃς αὐτὸς αὑτῷ βλεφαρίδ᾽ οὐκ ἐσώσατο ;᾽ 
ὁ δ᾽ ἀναβοήσας καὶ περιβλέψας ἔφη ,᾽ τί δαί με χρῆν δρᾶν ;᾽ 
᾽ σκόροδ᾽ ὁμοῦ τρίψαντ᾽ ὀπῷ τιθύμαλλον ἐμβαλόντα τοῦ Λακωνικοῦ σαυτοῦ παραλείφειν τὰ βλέφαρα τῆς ἑσπέρας ,᾽ ἔγωγ᾽ ἂν εἶπον ,εἰ παρὼν ἐτύγχανον .
μετὰ τοῦτον Εὐαίων ὁ δεξιώτατος παρῆλθε γυμνός ,ὡς ἐδόκει τοῖς πλείοσιν ·
αὐτός γε μέντοὔφασκεν ἱμάτιον ἔχειν ·
κἄπειτ᾽ ἔλεξε δημοτικωτάτους λόγους ·
᾽ ὁρᾶτε μέν με δεόμενον σωτηρίας τετραστατήρου καὐτόν ·
ἀλλ᾽ ὅμως ἐρῶ ὡς τὴν πόλιν καὶ τοὺς πολίτας σώσετε .
ἢν γὰρ παρέχωσι τοῖς δεομένοις οἱ κναφῆς χλαίνας ,ἐπειδὰν πρῶτον ἥλιος τραπῇ ,πλευρῖτις ἡμῶν οὐδέν᾽ ἂν λάβοι ποτέ .
ὅσοις δὲ κλίνη μή ᾽ στι μηδὲ στρώματα ,ἰέναι καθευδήσοντας ἀπονενιμμένους ἐς τῶν σκυλοδεψῶν ·
ἢν δ᾽ ἀποκλῄῃ θύρᾳ χειμῶνος ὄντος ,τρεῖς σισύρας ὀφειλέτω .
᾽ νὴ τὸν Διόνυσον χρηστά γ᾽ ·
εἰ δ᾽ ἐκεῖνά γε προσέθηκεν ,οὐδεὶς ἀντεχειροτόνησεν ἄν ,τοὺς ἀλφιταμοιβοὺς τοῖς ἀπόροις τρεῖς χοίνικας δεῖπνον παρέχειν ἅπασιν ἢ κλάειν μακρά ,ἵνα τοῦτ᾽ ἀπέλαυσαν Ναυσικύδους τἀγαθόν .
μετὰ τοῦτο τοίνυν εὐπρεπὴς νεανίας λευκός τις ἀνεπήδησ᾽ ὅμοιος Νικίᾳ δημηγορήσων ,κἀπεχείρησεν λέγειν ὡς χρὴ παραδοῦναι ταῖς γυναιξὶ τὴν πόλιν .
εἶτ᾽ ἐθορύβησαν κἀνέκραγον ὡς εὖ λέγοι ,τὸ σκυτοτομικὸν πλῆθος ,οἱ δ᾽ ἐκ τῶν ἀγρῶν ἀνεβορβόρυξαν .νοῦν γὰρ εἶχον νὴ Δία .
ἀλλ᾽ ἦσαν ἥττους ·
ὁ δὲ κατεῖχε τῇ βοῇ ,τὰς μὲν γυναῖκας πόλλ᾽ ἀγαθὰ λέγων ,σὲ δὲ πολλὰ κακά .
καὶ τί εἶπε ; 
πρῶτον μέν σ᾽ ἔφη εἶναι πανοῦργον .
καὶ σέ ; 
μή πω τοῦτ᾽ ἔρῃ .
κἄπειτα κλέπτην .
ἐμὲ μόνον ; 
καὶ νὴ Δία καὶ συκοφάντην .
ἐμὲ μόνον ; 
καὶ νὴ Δία τωνδὶ τὸ πλῆθος .τίς δὲ τοῦτ᾽ ἄλλως λέγει ; γυναῖκα δ᾽ εἶναι πρᾶγμ᾽ ἔφη νουβυστικὸν καὶ χρηματοποιόν ·κοὔτε τἀπόρρητ᾽ ἔφη ἐκ Θεσμοφόροιν ἑκάστοτ᾽ αὐτὰς ἐκφέρειν ,σὲ δὲ κἀμὲ βουλεύοντε τοῦτο δρᾶν ἀεί .
καὶ νὴ τὸν Ἑρμῆν τοῦτό γ᾽ οὐκ ἐψεύσατο .
ἔπειτα συμβάλλειν πρὸς ἀλλήλας ἔφη ἱμάτια χρυσί᾽ ἀργύριον ἐκπώματα μόνας μόναις ,οὐ μαρτύρων ἐναντίον ,καὶ ταῦτ᾽ ἀποφέρειν πάντα κοὐκ ἀποστερεῖν ,ἡμῶν δὲ τοὺς πολλοὺς ἔφασκε τοῦτο δρᾶν .
νὴ τὸν Ποσειδῶ μαρτύρων γ᾽ ἐναντίον .
οὐ συκοφαντεῖν ,οὐ διώκειν ,οὐδὲ τὸν δῆμον καταλύειν ,ἀλλὰ πολλὰ κἀγαθά ,ἕτερά τε πλεῖστα τὰς γυναῖκας ῃὐλόγει .
τί δῆτ᾽ ἔδοξεν ; 
ἐπιτρέπειν γε τὴν πόλιν ταύταις .
ἐδόκει γὰρ τοῦτο μόνον ἐν τῇ πόλει οὔπω γεγενῆσθαι .
καὶ δέδοκται ; 
ἅπαντά τ᾽ αὐταῖς ἐστι προστεταγμένα ἃ τοῖσιν ἀστοῖς ἔμελεν ; 
οὕτω ταῦτ᾽ ἔχει .
οὐδ᾽ ἐς δικαστήριον ἄρ᾽ εἶμ᾽ ἀλλ᾽ ἡ γυνή ; 
οὐδ᾽ ἔτι σὺ θρέψεις οὓς ἔχεις ἀλλ᾽ ἡ γυνή .
οὐδὲ στένειν τὸν ὄρθρον ἔτι πρᾶγμ᾽ ἆρά μοι ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλὰ ταῖς γυναιξὶ ταῦτ᾽ ἤδη μέλει ·σὺ δ᾽ ἀστενακτὶ περδόμενος οἴκοι μενεῖς .ἐκεῖνο δεινὸν τοῖσιν ἡλίκοισι νῷν ,μὴ παραλαβοῦσαι τῆς πόλεως τὰς ἡνίας ἔπειτ᾽ ἀναγκάζωσι πρὸς βίαν - τί δρᾶ κινεῖν ἑαυτάς .
ἢν δὲ μὴ δυνώμεθα ; 
ἄριστον οὐ δώσουσι .
σὺ δέ γε νὴ Δία δρᾶ ταῦθ᾽ ,ἵν᾽ ἀριστᾷς τε καὶ κινῇς ἅμα .
τὸ πρὸς βίαν δεινότατον .
ἀλλ᾽ εἰ τῇ πόλει τοῦτο ξυνοίσει ,ταῦτα χρὴ πάντ᾽ ἄνδρα δρᾶν .λόγος γέ τοί τις ἔστι τῶν γεραιτέρων ,ἀνόηθ᾽ ὅσ᾽ ἂν καὶ μῶρα βουλευσώμεθα ,ἅπαντ᾽ ἐπὶ τὸ βέλτιον ἡμῖν ξυμφέρειν .
καὶ ξυμφέροι γ᾽ ὦ πότνια Παλλὰς καὶ θεοί .
ἀλλ᾽ εἶμι ·
σὺ δ᾽ ὑγίαινε .
καὶ σύ γ᾽ ὦ Χρέμης .
ἔμβα χώρει .
ἆρ᾽ ἔστι τῶν ἀνδρῶν τις ἡμῖν ὅστις ἐπακολουθεῖ ; 
στρέφου σκόπει ,φύλαττε σαυτὴν ἀσφαλῶς ,πολλοὶ γὰρ οἱ πανοῦργοι ,μή πού τις ἐκ τοὔπισθεν ὢν τὸ σχῆμα καταφυλάξῃ .
ἀλλ᾽ ὡς μάλιστα τοῖν ποδοῖν ἐπικτυπῶν βάδιζε ·
ἡμῖν δ᾽ ἂν αἰσχύνην φέροι πάσαισι παρὰ τοῖς ἀνδράσιν τὸ πρᾶγμα τοῦτ᾽ ἐλεγχθέν .
πρὸς ταῦτα συστέλλου σεαυτὴν καὶ περισκοπουμένη τἀνθένδε καὶ τἀκεῖσε καὶ τἀκ δεξιᾶς ,μὴ ξυμφορὰ γενήσεται τὸ πρᾶγμα .
ἀλλ᾽ ἐγκονῶμεν ·
τὴν δ᾽ οἰκίαν ἔξεσθ᾽ ὁρᾶν ,ὅθενπερ ἡ στρατηγὸς ἔσθ᾽ ἡ τὸ πρᾶγμ᾽ εὑροῦσ᾽ ὃ νῦν ἔδοξε τοῖς πολίταις .
ὥστ᾽ εἰκὸς ἡμᾶς μὴ βραδύνειν ἔστ᾽ ἐπαναμενούσας πώγωνας ἐξηρτημένας ,μὴ καὶ τις ̣ ὄψεθ᾽ ἡμᾶς ̣ χἠμῶν ἴσως κατείπῃ .ἀλλ᾽ εἶα δεῦρ᾽ ἐπὶ σκιᾶς ἐλθοῦσα πρὸς τὸ τειχίον παραβλέπουσα θατέρῳ πάλιν μετασκεύαζε σαυτὴν αὖθις ἥπερ ἦσθα ,καὶ μὴ βράδυν᾽ ·
ὡς τήνδε καὶ δὴ τὴν στρατηγὸν ἡμῶν χωροῦσαν ἐξ ἐκκλησίας ὁρῶμεν .
ἀλλ᾽ ἐπείγου ἅπασα καὶ μίσει σάκον πρὸς τοῖν γνάθοιν ἔχουσα ·
χαὖται γὰρ ἥκουσιν πάλαι τὸ σχῆμα τοῦτ᾽ ἔχουσαι .ταυτὶ μὲν ἡμῖν ὦ γυναῖκες εὐτυχῶς τὰ πράγματ᾽ ἐκβέβηκεν ἁβουλεύσαμεν .ἀλλ᾽ ὡς τάχιστα πρίν τιν᾽ ἀνθρώπων ἰδεῖν ,ῥιπτεῖτε χλαίνας ,ἐμβὰς ἐκποδὼν ἴτω ,χάλα συναπτοὺς ἡνίας Λακωνικάς ,βακτηρίας ἄφεσθε .καὶ μέντοι σὺ μὲν ταύτας κατευτρέπιζ᾽ ,ἐγὼ δὲ βούλομαι εἴσω παρερπύσασα πρὶν τὸν ἄνδρα με ἰδεῖν ,καταθέσθαι θοἰμάτιον αὐτοῦ πάλιν ὅθενπερ ἔλαβον τἄλλα θ᾽ ἁξηνεγκάμην .κεῖται καὶ δὴ πάνθ᾽ ἅπερ εἶπας ,σὸν δ᾽ ἔργον τἄλλα διδάσκειν ,ὅ τί σοι δρῶσαι ξύμφορον ἡμεῖς δόξομεν ὀρθῶς ὑπακούειν .οὐδεμιᾷ γὰρ δεινοτέρᾳ σου ξυμμείξασ᾽ οἶδα 
καὶ γὰρ ἐκεῖ μοι ἐν τῷ θορύβῳ καὶ τοῖς δεινοῖς ἀνδρειόταται γεγένησθε .
αὕτη πόθεν ἥκεις Πραξαγόρα ; τί δ᾽ ὦ μέλε σοὶ τοῦθ᾽ ; 
ὅ τί μοι τοῦτ᾽ ἔστιν ; 
ὡς εὐηθικῶς .οὔτοι παρὰ τοῦ μοιχοῦ γε φήσεις .
οὐκ ἴσως ἑνός γε .
καὶ μὴν βασανίσαι τουτί γέ σοι ἔξεστι .
πῶς ; 
εἰ τῆς κεφαλῆς ὄζω μύρου .
τί δ᾽ ; 
οὐχὶ βινεῖται γυνὴ κἄνευ μύρου ; 
οὐ δῆτα τάλαν ἔγωγε .
πῶς οὖν ὄρθριον ᾤχου σιωπῇ θοἰμάτιον λαβοῦσά μου ; 
γυνή μέ τις νύκτωρ ἑταίρα καὶ φίλη μετεπέμψατ᾽ ὠδίνουσα .
κᾆτ᾽ οὐκ ἦν ἐμοὶ φράσασαν ἰέναι ; 
τῆς λεχοῦς δ᾽ οὐ φροντίσαι οὕτως ἐχούσης ὦνερ ; 
εἰποῦσάν γέ μοι .
ἀλλ᾽ ἔστιν ἐνταῦθά τι κακόν .
μὰ τὼ θεὼ ἀλλ᾽ ὥσπερ εἶχον ᾠχόμην ·
ἐδεῖτο δὲ ἥπερ μεθῆκέ μ᾽ ἐξιέναι πάσῃ τέχνῃ .
εἶτ᾽ οὐ τὸ σαυτῆς ἱμάτιον ἐχρῆν σ᾽ ἔχειν ; ἀλλ᾽ ἔμ᾽ ἀποδύσασ᾽ ἐπιβαλοῦσα τοὔγκυκλον ᾤχου καταλιποῦσ᾽ ὡσπερεὶ προκείμενον ,μόνον οὐ στεφανώσασ᾽ οὐδ᾽ ἐπιθεῖσα λήκυθον .
ψῦχος γὰρ ἦν ,ἐγὼ δὲ λεπτὴ κἀσθενής ·
ἔπειθ᾽ ἵν᾽ ἀλεαίνοιμι ,τοῦτ᾽ ἠμπεσχόμην ·σὲ δ᾽ ἐν ἀλέᾳ κατακείμενον καὶ στρώμασιν κατέλιπον ὦνερ .
αἱ δὲ δὴ Λακωνικαὶ ᾤχοντο μετὰ σοῦ κατὰ τί χἠ βακτηρία ; 
ἵνα θοἰμάτιον σώσαιμι ,μεθυπεδησάμην μιμουμένη σε καὶ κτυποῦσα τοῖν ποδοῖν καὶ τοὺς λίθους παίουσα τῇ βακτηρίᾳ .
οἶσθ᾽ οὖν ἀπολωλεκυῖα πυρῶν ἑκτέα ,ὃν χρῆν ἔμ᾽ ἐξ ἐκκλησίας εἰληφέναι ; 
μὴ φροντίσῃς ·ἄρρεν γὰρ ἔτεκε παιδίον .
ἡκκλησία ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ἣν ἐγᾠχόμην .
ἀτὰρ γεγένηται ; 
οὐκ ᾔδησθά με φράσαντά σοι χθές ; 
ἄρτι γ᾽ ἀναμιμνῄσκομαι .
οὐδ᾽ ἄρα τὰ δόξαντ᾽ οἶσθα ; 
μὰ Δί ἐγὼ μὲν οὔ .
κάθησο τοίνυν σηπίας μασωμένη .
ὑμῖν δέ φασι παραδεδόσθαι τὴν πόλιν .
τί δρᾶν ; ὑφαίνειν ; 
οὐ μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἄρχειν .
τίνων ; 
ἁπαξαπάντων τῶν κατὰ πόλιν πραγμάτων .νὴ τὴν Ἀφροδίτην μακαρία γ᾽ ἄρ ἡ πόλις ἔσται τὸ λοιπόν .
κατὰ τί ; 
πολλῶν οὕνεκα .
οὐ γὰρ ἔτι τοῖς τολμῶσιν αὐτὴν αἰσχρὰ δρᾶν ἔσται τὸ λοιπόν ,οὐδαμοῦ δὲ μαρτυρεῖν ,οὐ συκοφαντεῖν - μηδαμῶς πρὸς τῶν θεῶν τουτὶ ποιήσῃς μηδ᾽ ἀφέλῃ μου τὸν βίον .
ὦ δαιμόνι᾽ ἀνδρῶν τὴν γυναῖκ᾽ ἔα λέγειν .
μὴ λωποδυτῆσαι ,μὴ φθονεῖν τοῖς πλησίον ,μὴ γυμνὸν εἶναι μὴ πένητα μηδένα ,μὴ λοιδορεῖσθαι ,μὴ ᾽ νεχυραζόμενον φέρειν .
νὴ τὸν Ποσειδῶ μεγάλα γ᾽ ,εἰ μὴ ψεύσεται .
ἀλλ᾽ ἀποφανῶ τοῦθ᾽ ,ὥστε σέ τέ μοι μαρτυρεῖν καὶ τοῦτον αὐτὸν μηδὲν ἀντειπεῖν ἐμοι .
νῦν δὴ δεῖ σε πυκνὴν φρένα καὶ φιλόσοφον ἐγείρειν φροντίδ᾽ ἐπισταμένην ταῖσι φίλαισιν ἀμύνειν .
καινὴ γὰρ ἐπ᾽ εὐτυχίαισιν ἔρχεται γλώττης ἐπίνοια πολίτην δῆμον ἐπαγλαϊοῦσα μυρίαισιν ὠφελίαισι βίου ·
δεῖται γάρ τοι σοφοῦ τινος ἐξευρήματος ἡ πόλις ἡμῶν .
ἀλλὰ πέραινε μόνον μήτε δεδραμένα μήτ᾽ εἰρημένα πω πρότερον ·
μισοῦσι γὰρ ἢν τὰ παλαιὰ πολλάκις θεῶνται .
ἀλλ᾽ οὐ μέλλειν ,ἀλλ᾽ ἅπτεσθαι καὶ δὴ χρῆν ταῖς διανοίαις ,ὡς τὸ ταχύνειν χαρίτων μετέχει πλεῖστον παρὰ τοῖσι θεαταῖς .
καὶ μὴν ὅτι μὲν χρηστὰ διδάξω πιστεύω ·
τοὺς δὲ θεατάς ,εἰ καινοτομεῖν ἐθελήσουσιν καὶ μὴ τοῖς ἠθάσι λίαν τοῖς τ᾽ ἀρχαίοις ἐνδιατρίβειν ,τοῦτ᾽ ἔσθ᾽ ὃ μάλιστα δέδοικα .
περὶ μὲν τοίνυν τοῦ καινοτομεῖν μὴ δείσῃς ·
τοῦτο γὰρ ἡμῖν δρᾶν ἀντ᾽ ἄλλης ἀρχῆς ἐστιν ,τῶν δ᾽ ἀρχαίων ἀμελῆσαι .μή νυν πρότερον μηδεὶς ὑμῶν ἀντείπῃ μηδ᾽ ὑποκρούσῃ ,πρὶν ἐπίστασθαι τὴν ἐπίνοιαν καὶ τοῦ φράζοντος ἀκοῦσαι .κοινωνεῖν γὰρ πάντας φήσω χρῆναι πάντων μετέχοντας κἀκ ταὐτοῦ ζῆν ,καὶ μὴ τὸν μὲν πλουτεῖν ,τὸν δ᾽ ἄθλιον εἶναι ,μηδὲ γεωργεῖν τὸν μὲν πολλήν ,τῷ δ᾽ εἶναι μηδὲ ταφῆναι ,μηδ᾽ ἀνδραπόδοις τὸν μὲν χρῆσθαι πολλοῖς ,τὸν δ᾽ οὐδ᾽ ἀκολούθῳ ·
ἀλλ᾽ ἕνα ποιῶ κοινὸν πᾶσιν βίοτον καὶ τοῦτον ὅμοιον .
πῶς οὖν ἔσται κοινὸς ἅπασιν ; 
κατέδει πέλεθον πρότερός μου .
καὶ τῶν πελέθων κοινωνοῦμεν ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἔφθης μ᾽ ὑποκρούσας .
τοῦτο γὰρ ἤμελλον ἐγὼ λέξειν ·
τὴν γῆν πρώτιστα ποιήσω κοινὴν πάντων καὶ τἀργύριον καὶ τἄλλ᾽ ὁπόσ᾽ ἐστὶν ἑκάστῳ .
εἶτ᾽ ἀπὸ τούτων κοινῶν ὄντων ἡμεῖς βοσκήσομεν ὑμᾶς ταμιευόμεναι καὶ φειδόμεναι καὶ τὴν γνώμην προσέχουσαι .
πῶς οὖν ὅστις μὴ κέκτηται γῆν ἡμῶν ,ἀργύριον δὲ καὶ Δαρεικοὺς ἀφανῆ πλοῦτον ; 
τοῦτ᾽ ἐς τὸ μέσον καταθήσει .καὶ μὴ καταθεὶς ψευδορκήσει .κἀκτήσατο γὰρ διὰ τοῦτο .
ἀλλ᾽ οὐδέν τοι χρήσιμον ἔσται πάντως αὐτῷ .
κατὰ δὴ τί ; 
οὐδεὶς οὐδὲν πενίᾳ δράσει ·
πάντα γὰρ ἕξουσιν ἅπαντες ,ἄρτους τεμάχη μάζας χλαίνας οἶνον στεφάνους ἐρεβίνθους .
ὥστε τί κέρδος μὴ καταθεῖναι ; 
σὺ γὰρ ἐξευρὼν ἀπόδειξον .
οὔκουν καὶ νῦν οὗτοι μᾶλλον κλέπτουσ᾽ οἷς ταῦτα πάρεστιν ; 
πρότερόν γ᾽ ὦταῖρ᾽ ὅτε τοῖσι νόμοις διεχρώμεθα τοῖς προτέροισιν ·
νῦν δ᾽ ἔσται γὰρ βίος ἐκ κοινοῦ ,τί τὸ κέρδος μὴ καταθεῖναι ; 
ἢν μείρακ᾽ ἰδὼν ἐπιθυμήσῃ καὶ βούληται σκαλαθῦραι ,ἕξει τούτων ἀφελὼν δοῦναι ,τῶν ἐκ κοινοῦ δὲ μεθέξει ξυγκαταδαρθών .
ἀλλ᾽ ἐξέσται προῖκ᾽ αὐτῷ ξυγκαταδαρθεῖν .
καὶ ταύτας γὰρ κοινὰς ποιῶ τοῖς ἀνδράσι συγκατακεῖσθαι καὶ παιδοποιεῖν τῷ βουλομένῳ .
πῶς οὖν οὐ πάντες ἴασιν ἐπὶ τὴν ὡραιοτάτην αὐτῶν καὶ ζητήσουσιν ἐρείδειν ; 
αἱ φαυλότεραι καὶ σιμότεραι παρὰ τὰς σεμνὰς καθεδοῦνται ·κᾆτ᾽ ἢν ταύτης ἐπιθυμήσῃ ,τὴν αἰσχρὰν πρῶθ᾽ ὑποκρούσει .
καὶ πῶς ἡμᾶς τοὺς πρεσβύτας ,ἢν ταῖς αἰσχραῖσι συνῶμεν ,οὐκ ἐπιλείψει τὸ πέος πρότερον πρὶν ἐκεῖσ᾽ οἷ φῂς ἀφικέσθαι ; 
περὶ σοῦ θάρρει ·
μὴ δείσῃς ·
οὐχὶ μαχοῦνται .
περὶ τοῦ ; 
τοῦ μὴ ξυγκαταδαρθεῖν .
καὶ σοὶ τοιοῦτον ὑπάρχει .
προβεβούλευται γάρ ,ὅπως ἂν μηδεμιᾶς ᾖ τρύπημα κενόν ·
τὸ δὲ τῶν ἀνδρῶν τί ποιήσει ; 
ἀλλὰ φυλάξουσ᾽ οἱ φαυλότεροι τοὺς καλλίους ἀπιόντας ἀπὸ τοῦ δείπνου καὶ τηρήσουσ᾽ ἐπὶ τοῖσιν δημοσίοισιν ·
κοὐκ ἐξέσται παρὰ τοῖσι καλοῖς καὶ τοῖς μεγάλοις καταδαρθεῖν ταῖσι γυναιξὶ πρὶν ἂν τοῖς αἰσχροῖς καὶ τοῖς μικροῖς χαρίσωνται .ἡ Λυσικράτους ἄρα νυνὶ ῥὶς ἴσα τοῖσι καλοῖσι φρονήσει .νὴ τὸν Ἀπόλλω καὶ δημοτική γ᾽ ἡ γνώμη καὶ καταχήνη τῶν σεμνοτέρων ἔσται πολλὴ καὶ τῶν σφραγῖδας ἐχόντων ,ὅταν ἐμβάδ᾽ ἔχων εἴπῃ πρότερος ,᾽ παραχώρει κᾆτ᾽ ἐπιτήρει ,ὅταν ἤδη ᾽ γὼ διαπραξάμενος παραδῶ σοι δευτεριάζειν .
᾽ 
πῶς οὖν οὕτω ζώντων ἡμῶν τοὺς αὑτοῦ παῖδας ἕκαστος ἔσται δυνατὸς διαγιγνώσκειν ; 
τί δὲ δεῖ ; 
πατέρας γὰρ ἅπαντας τοὺς πρεσβυτέρους αὑτῶν εἶναι τοῖσι χρόνοισιν νομιοῦσιν .οὐκοῦν ἄγξουσ᾽ εὖ καὶ χρηστῶς ἑξῆς τὸν πάντα γέροντα διὰ τὴν ἄγνοιαν ,ἐπεὶ καὶ νῦν γιγνώσκοντες πατέρ᾽ ὄντα ἄγχουσι .τί δῆθ᾽ ὅταν ἀγνὼς ᾖ ; 
πῶς οὐ τότε κἀπιχεσοῦνται ; 
ἀλλ᾽ ὁ παρεστὼς οὐκ ἐπιτρέψει ·
τότε δ᾽ αὐτοῖς οὐκ ἔμελ᾽ οὐδὲν τῶν ἀλλοτρίων ὅστις τύπτοι ·
νῦν δ᾽ ἢν πληγέντος ἀκούσῃ ,μὴ αὐτὸν ἐκεῖνον τύπτῃ δεδιὼς τοῖς δρῶσιν τοῦτο μαχεῖται .
τὰ μὲν ἄλλα λέγεις οὐδὲν σκαιῶς ·
εἰ δὲ προσελθὼν Ἐπίκουρος ἢ Λευκολόφας πάππαν με καλεῖ ,τοῦτ᾽ ἤδη δεινὸν ἀκοῦσαι .πολὺ μέντοι δεινότερον τούτου τοῦ πράγματός ἐστι ,τὸ ποῖον ; εἴ σε φιλήσειεν Ἀρίστυλλος φάσκων αὑτοῦ πατέρ᾽ εἶναι .
οἰμώζοι γ᾽ ἂν καὶ κωκύοι .
σὺ δέ γ᾽ ὄζοις ἂν καλαμίνθης ,ἀλλ᾽ οὗτος μὲν πρότερον γέγονεν πρὶν τὸ ψήφισμα γενέσθαι ,ὥστ᾽ οὐχὶ δέος μή σε φιλήσῃ .
δεινὸν μέντἂν ἐπεπόνθη .
τὴν γῆν δὲ τίς ἔσθ᾽ ὁ γεωργήσων ; 
οἱ δοῦλοι .
σοὶ δὲ μελήσει ,ὅταν ᾖ δεκάπουν τὸ στοιχεῖον ,λιπαρὸν χωρεῖν ἐπὶ δεῖπνον .
περὶ δ᾽ ἱματίων τίς πόρος ἔσται ; 
καὶ γὰρ τοῦτ᾽ ἔστιν ἐρέσθαι .
τὰ μὲν ὄνθ᾽ ὑμῖν πρῶτον ὑπάρξει ,τὰ δὲ λοίφ᾽ ἡμεῖς ὑφανοῦμεν .
ἓν ἔτι ζητῶ ·
πῶς ἤν τις ὄφλῃ παρὰ τοῖς ἄρχουσι δίκην τῳ ,πόθεν ἐκτείσει ταύτην ; 
οὐ γὰρ τῶν κοινῶν γ᾽ ἐστὶ δίκαιον .
ἀλλ᾽ οὐδὲ δίκαι πρῶτον ἔσονται .
τουτὶ τοὔπος σ᾽ ἐπιτρίψει .
κἀγὼ ταύτην γνώμην ἐθέμην ·
τοῦ γὰρ τάλαν οὕνεκ᾽ ἔσονται ; 
πολλῶν οὕνεκα νὴ τὸν Ἀπόλλω ·πρῶτον δ᾽ ἑνὸς οὕνεκα δήπου ,ἤν τις ὀφείλων ἐξαρνῆται .
πόθεν οὖν ἐδάνεισ᾽ ὁ δανείσας ἐν τῷ κοινῷ πάντων ὄντων ; 
κλέπτων δήπου᾽ στ᾽ ἐπίδηλος .
νὴ τὴν Δήμητρ᾽ εὖ γε διδάσκεις .
τουτὶ τοίνυν φρασάτω μοι ,τῆς αἰκείας οἱ τύπτοντες πόθεν ἐκτείσουσιν ,ἐπειδὰν εὐωχηθέντες ὑβρίζωσιν ; τοῦτο γὰρ οἶμαί σ᾽ ἀπορήσειν .
ἀπὸ τῆς μάζης ἧς σιτεῖται ·
ταύτης γὰρ ὅταν τις ἀφαιρῇ ,οὐχ ὑβριεῖται φαύλως οὕτως αὖθις τῇ γαστρὶ κολασθείς .
οὐδ᾽ αὖ κλέπτης οὐδεὶς ἔσται ; 
πῶς γὰρ κλέψει μετὸν αὐτῷ ; 
οὐδ᾽ ἀποδύσουσ᾽ ἄρα τῶν νυκτῶν ; 
οὐκ ἢν οἴκοι γε καθεύδῃς ,οὐδ᾽ ἤν γε θύραζ᾽ ὥσπερ πρότερον ·
βίοτος γὰρ πᾶσιν ὑπάρξει .
ἢν δ᾽ ἀποδύῃ γ᾽ ,αὐτὸς δώσει .
τί γὰρ αὐτῷ πρᾶγμα μάχεσθαι ; 
ἔτερον γὰρ ἰὼν ἐκ τοῦ κοινοῦ κρεῖττον ἐκείνου κομιεῖται .
οὐδὲ κυβεύσουσ᾽ ἆρ᾽ ἄνθρωποι ; 
περὶ τοῦ γὰρ τοῦτο ποιήσει ; 
τὴν δὲ δίαιταν τίνα ποιήσεις ; 
κοινὴν πᾶσιν .
τὸ γὰρ ἄστυ μίαν οἴκησίν φημι ποιήσειν συρρήξασ᾽ εἰς ἓν ἅπαντα ,ὥστε βαδίζειν ὡς ἀλλήλους .
τὸ δὲ δεῖπνον ποῦ παραθήσεις ; 
τὰ δικαστήρια καὶ τὰς στοιὰς ἀνδρῶνας πάντα ποιήσω .
τὸ δὲ βῆμα τί σοι χρήσιμον ἔσται ; 
τοὺς κρατῆρας καταθήσω καὶ τὰς ὑδρίας ,καὶ ῥαψῳδεῖν ἔσται τοῖς παιδαρίοισιν τοὺς ἀνδρείους ἐν τῷ πολέμῳ ,κεἴ τις δειλὸς γεγένηται ,ἵνα μὴ δειπνῶσ᾽ αἰσχυνόμενοι .
νὴ τὸν Ἀπόλλω χάριέν γε .
τὰ δὲ κληρωτήρια ποῖ τρέψεις ; 
εἰς τὴν ἀγορὰν καταθήσω ·κᾆτα στήσασα παρ᾽ Ἁρμοδίῳ κληρώσω πάντας ,ἕως ἂν εἰδὼς ὁ λαχὼν ἀπίῃ χαίρων ἐν ὁποίῳ γράμματι δειπνεῖ ·
και κηρύξει τοὺς ἐκ τοῦ βῆτ᾽ ἐπὶ τὴν στοιὰν ἀκολουθεῖν τὴν βασίλειον δειπνήσοντας ·
τὸ δὲ θῆτ᾽ ἐς τὴν παρὰ ταύτην ,τοὺς δ᾽ ἐκ τοῦ κάππ᾽ ἐς τὴν στοιὰν χωρεῖν τὴν ἀλφιτόπωλιν .
ἵνα κάπτωσιν ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἵν᾽ ἐκεῖ δειπνῶσιν .
ὅτῳ δὲ τὸ γράμμα μὴ ᾽ ξελκυσθῇ καθ᾽ ὃ δειπνήσει ,τούτους ἀπελῶσιν ἅπαντες .
ἀλλ᾽ οὐκ ἔσται τοῦτο παρ᾽ ἡμῖν ·πᾶσι γὰρ ἄφθονα πάντα παρέξομεν ,ὥστε μεθυσθεὶς αὐτῷ στεφάνῳ πᾶς τις ἄπεισιν τὴν δᾷδα λαβών .
αἱ δὲ γυναῖκες κατὰ τὰς διόδους προσπίπτουσαι τοῖς ἀπὸ δείπνου τάδε λέξουσιν ·
᾽ ᾽ παρ᾽ ἐμοὶ δ᾽ ἑτέρα ᾽ φήσει τις ἄνωθ᾽ ἐξ ὑπερῴου ,᾽ καὶ καλλίστη καὶ λευκοτάτη ·
πρότερον μέντοι δεῖ σε καθεύδειν αὐτῆς παρ᾽ ἐμοί .
᾽ τοῖς εὐπρεπέσιν δ᾽ ἀκολουθοῦντες καὶ μειρακίοις οἱ φαυλότεροι τοιάδ᾽ ἐροῦσιν ·
᾽ ποῖ θεῖς οὗτος ; πάντως οὐδὲν δράσεις ἐλθών ·τοῖς γὰρ σιμοῖς καὶ τοῖς αἰσχροῖς ἐψήφισται προτέροις βινεῖν ,ὑμᾶς δὲ τέως θρῖα λαβόντας διφόρου συκῆς ἐν τοῖς προθύροισι δέφεσθαι .᾽ φέρε νυν φράσον μοι ,ταῦτ᾽ ἀρέσκει σφῷν ; 
πάνυ .
βαδιστέον τἄρ᾽ ἐστὶν εἰς ἀγορὰν ἐμοί ,ἵν᾽ ἀποδέχωμαι τὰ προσιόντα χρήματα ,λαβοῦσα κηρύκαιναν εὔφωνόν τινα .ἐμὲ γὰρ ἀνάγκη ταῦτα δρᾶν ᾑρημένην ἄρχειν ,καταστῆσαί τε τὰ ξυσσίτια ,ὅπως ἂν εὐωχῆσθε πρῶτον τήμερον .
ἤδη γὰρ εὐωχησόμεσθα ; 
φήμ᾽ ἐγώ .
ἔπειτα τὰς πόρνας καταπαῦσαι βούλομαι ἁπαξαπάσας .
δῆλον τουτογί ·
ἵνα τῶν νέων ἔχωσιν αὗται τὰς ἀκμάς .καὶ τάς γε δούλας οὐχὶ δεῖ κοσμουμένας τὴν τῶν ἐλευθέρων ὑφαρπάζειν Κύπριν ,ἀλλὰ παρὰ τοῖς δούλοισι κοιμᾶσθαι μόνον κατωνάκην τὸν χοῖρον ἀποτετιλμένας .φέρε νυν ἐγώ σοι παρακολουθῶ πλησίον ,ἵν᾽ ἀποβλέπωμαι καὶ λέγωσί μοι ταδί ,τὸν τῆς στρατηγοῦ τοῦτον οὐ θαυμάζετε ; ἐγὼ δ᾽ ἵν᾽ εἰς ἀγοράν γε τὰ σκεύη φέρω ,προχειριοῦμαι κἀξετάσω τὴν οὐσίαν .
Χοροῦ χώρει σὺ δεῦρο κιναχύρα καλὴ καλῶς τῶν χρημάτων θύραζε πρώτη τῶν ἐμῶν ,ὅπως ἂν ἐντετριμμένη κανηφορῇς ,πολλοὺς κάτω δὴ θυλάκους στρέψασ᾽ ἐμούς .
ποῦ᾽ σθ᾽ ἡ διφροφόρος ; 
ἡ χύτρα δεῦρ᾽ ἔξιθι ,νὴ Δία μέλαινά γ᾽ ,οὐδ᾽ ἂν εἰ τὸ φάρμακον ἕψουσ᾽ ἔτυχες ᾧ Λυσικράτης μελαίνεται .ἵστω παρ᾽ αὐτήν ,δεῦρ᾽ ἴθ᾽ ,ἡ κομμώτρια .φέρε δεῦρο ταύτην τὴν ὑδρίαν ὑδριαφόρε ἐνταῦθα .
σὺ δὲ δεῦρ᾽ ἡ κιθαρῳδὸς ἔξιθι ,πολλάκις ἀναστήσασά μ᾽ εἰς ἐκκλησίαν ἀωρὶ νυκτῶν διὰ τὸν ὄρθριον νόμον .
ὁ τὴν σκάφην λαβὼν προΐτω ·τὰ κηρία κόμιζε ,τοὺς θαλλοὺς καθίστη πλησίον ,καὶ τὼ τρίποδ᾽ ἐξένεγκε καὶ τὴν λήκυθον .
τὰ χυτρίδι᾽ ἤδη καὶ τὸν ὄχλον ἀφίετε .
ἐγὼ καταθήσω τἀμά ; 
κακοδαίμων ἄρα ἀνὴρ ἔσομαι καὶ νοῦν ὀλίγον κεκτημένος .
μὰ τὸν Ποσειδῶ γ᾽ οὐδέποτ᾽ ,ἀλλὰ βασανιῶ πρώτιστον αὐτὰ πολλάκις καὶ σκέψομαι .οὐ γὰρ τὸν ἐμὸν ἱδρῶτα καὶ φειδωλίαν οὐδὲν πρὸς ἔπος οὕτως ἀνοήτως ἐκβαλῶ ,πρὶν ἂν ἐκπύθωμαι πᾶν τὸ πρᾶγμ᾽ ὅπως ἔχει .
οὗτος τί τὰ σκευάρια ταυτὶ βούλεται ; 
πότερον μετοικιζόμενος ἐξενήνοχας αὔτ᾽ ἢ φέρεις ἐνέχυρα θήσων ; 
οὐδαμῶς .
τί δῆτ᾽ ἐπὶ στοίχου ᾽ στὶν οὕτως ; 
οὔτι μὴ Ἱέρωνι τῷ κήρυκι πομπὴν πέμπετε ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἀποφέρειν αὐτὰ μέλλω τῇ πόλει ἐς τὴν ἀγορὰν κατὰ τοὺς δεδογμένους νόμους .
μέλλεις ἀποφέρειν ; 
πάνυ γε .
κακοδαίμων ἄρ᾽ εἶ νὴ τὸν Δία τὸν σωτῆρα .
πῶς ; 
πῶς ; 
ῥᾳδίως .
τί δ᾽ ; 
ποίοισιν ὦ δύστηνε ; 
τοῖς δεδογμένοις .
δεδογμένοισιν ; 
ὡς ἀνόητος ἦσθ᾽ ἄρα .
ἀνόητος ; 
οὐ γάρ ; 
ἠλιθιώτατος μὲν οὖν ἁπαξαπάντων .
ὅτι τὸ ταττόμενον ποιῶ ; 
τὸ ταττόμενον γὰρ δεῖ ποιεῖν τὸν σώφρονα ; 
μάλιστα πάντων .
τὸν μὲν οὖν ἀβέλτερον .
σὺ δ᾽ οὐ καταθεῖναι διανοεῖ ; 
φυλάξομαι ,πρὶν ἄν γ᾽ ἴδω τὸ πλῆθος ὅ τι βουλεύεται .
τί γὰρ ἄλλο γ᾽ ἢ φέρειν παρεσκευασμένοι τὰ χρήματ᾽ εἰσίν ; 
ἀλλ᾽ ἰδὼν ἐπειθόμην .
λέγουσι γοῦν ἐν ταῖς ὁδοῖς .
λέξουσι γάρ .
καί φασιν οἴσειν ἀράμενοι .
φήσουσι γάρ .
ἀπολεῖς ἀπιστῶν πάντ᾽ .
ἀπιστήσουσι γάρ .
ὁ Ζεύς σέ γ᾽ ἐπιτρίψειεν .
ἐπιτρίψουσι γάρ .
οἴσειν δοκεῖς τιν᾽ ὅστις αὐτῶν νοῦν ἔχει ; 
οὐ γὰρ πάτριον τοῦτ᾽ ἐστίν ,ἀλλὰ λαμβάνειν ἡμᾶς μόνον δεῖ νὴ Δία ·
καὶ γὰρ οἱ θεοί ·
γνώσει δ᾽ ἀπὸ τῶν χειρῶν γε τῶν ἀγαλμάτων ·
ὅταν γὰρ εὐχώμεσθα διδόναι τἀγαθά ,ἕστηκεν ἐκτείνοντα τὴν χεῖρ᾽ ὑπτίαν οὐχ ὥς τι δώσοντ᾽ ἀλλ᾽ ὅπως τι λήψεται .
ὦ δαιμόνι᾽ ἀνδρῶν ἔα με τῶν προὔργου τι δρᾶν .
ταυτὶ γάρ ἐστι συνδετέα .
ποῦ μοὔσθ᾽ ἱμάς ; 
ὄντως γὰρ οἴσεις ; 
ναὶ μὰ Δία ,καὶ δὴ μὲν οὖν τωδὶ ξυνάπτω τὼ τρίποδε .
τῆς μωρίας ,τὸ μηδὲ περιμείναντα τοὺς ἄλλους ὅ τι δράσουσιν εἶτα τηνικαῦτ᾽ ἤδη - τί δρᾶν ; ἐπαναμένειν ,ἔπειτα διατρίβειν ἔτι .
ἵνα δὴ τί ; 
σεισμὸς εἰ γένοιτο πολλάκις ἢ πῦρ ἀπότροπον ,ἢ διᾴξειεν γαλῆ ,παύσαιντ᾽ ἂν ἐσφέροντες ὦμβρόντητε σύ .χαρίεντα γοῦν πάθοιμ᾽ ἄν ,εἰ μὴ ᾽ χοιμ᾽ ὅποι ταῦτα καταθείμην .μὴ γὰρ οὐ λάβῃς ὅποι ·
θάρρει ,καταθήσεις ,κἂν ἔνης ἔλθῃς .
τιή ; 
ἐγᾦδα τούτους χειροτονοῦντας μὲν ταχύ ,ἅττ᾽ ἂν δὲ δόξῃ ταῦτα πάλιν ἀρνουμένους .
οἴσουσιν ὦ τᾶν .
ἢν δὲ μὴ κομίσωσι ,τί ; 
μαχούμεθ᾽ αὐτοῖς .
ἢν δὲ κρείττους ὦσι ,τί ; 
ἄπειμ᾽ ἐάσας .
ἢν δὲ πωλῶσ᾽ αὐτά ,τί ; 
διαρραγείης .
ἢν διαρραγῶ δέ ,τί ; 
καλῶς ποιήσεις .
σὺ δ᾽ ἐπιθυμήσεις φέρειν ; 
ἔγωγε ·
καὶ γὰρ τοὺς ἐμαυτοῦ γείτονας ὁρῶ φέροντας .
πάνυ γ᾽ ἂν οὖν Ἀντισθένης αὔτ᾽ εἰσενέγκοι ·
πολὺ γὰρ ἐμμελέστερον πρότερον χέσαι πλεῖν ἢ τριάκονθ᾽ ἡμέρας .
οἴμωζε .
Καλλίμαχος δ᾽ ὁ χοροδιδάσκαλος αὐτοῖσιν εἰσοίσει τι ; 
πλείω Καλλίου .
ἅνθρωπος οὗτος ἀποβαλεῖ τὴν οὐσίαν .
δεινά γε λέγεις .
τί δεινόν ; 
ὥσπερ οὐχ ὁρῶν ἀεὶ τοιαῦτα γιγνόμενα ψηφίσματα .
οὐκ οἶσθ᾽ ἐκεῖν᾽ οὕδοξε τὸ περὶ τῶν ἁλῶν ; 
ἔγωγε .
καὶ κακόν γέ μοι τὸ κόμμ᾽ ἐγένετ᾽ ἐκεῖνο .
πωλῶν γὰρ βότρυς μεστὴν ἀπῆρα τὴν γνάθον χαλκῶν ἔχων κἄπειτ᾽ ἐχώρουν εἰς ἀγορὰν ἐπ᾽ ἄλφιτα .ἔπειθ᾽ ὑπέχοντος ἄρτι μου τὸν θύλακον ,ἀνέκραγ᾽ ὁ κῆρυξ μὴ δέχεσθαι μηδένα χαλκοῦν τὸ λοιπόν ·᾽ ἀργύρῳ γὰρ χρώμεθα .
᾽ τὸ δ᾽ ἔναγχος οὐχ ἅπαντες ἡμεῖς ὤμνυμεν τάλαντ᾽ ἔσεσθαι πεντακόσια τῇ πόλει τῆς τετταρακοστῆς ,ἣν ἐπόρισ᾽ Εὐριπίδης ; 
κεὐθὺς κατεχρύσου πᾶς ἀνὴρ Εὐριπίδην ·ὅτε δὴ δ᾽ ἀνασκοπουμένοις ἐφαίνετο ὁ Διὸς Κόρινθος καὶ τὸ πρᾶγμ᾽ οὐκ ἤρκεσεν ,πάλιν κατεπίττου πᾶς ἀνὴρ Εὐριπίδην .
οὐ ταὐτὸν ὦ τᾶν .
τότε μὲν ἡμεῖς ἤρχομεν ,νῦν δ᾽ αἱ γυναῖκες .
ἃς ἐγὼ φυλάξομαι νὴ τὸν Ποσειδῶ μὴ κατουρήσωσί μου .
οὐκ οἶδ᾽ ὅ τι ληρεῖς .
φέρε σὺ τἀνάφορον ὁ παῖς .ὦ πάντες ἀστοί ,νῦν γὰρ οὕτω ταῦτ᾽ ἔχει ,χωρεῖτ᾽ ἐπείγεσθ᾽ εὐθὺ τῆς στρατηγίδος ,ὅπως ἂν ὑμῖν ἡ τύχη κληρουμένοις φράσῃ καθ᾽ ἕκαστον ἄνδρ᾽ ὅποι δειπνήσετε ·ὡς αἱ τράπεζαί γ᾽ εἰσὶν ἐπινενησμέναι ἀγαθῶν ἁπάντων καὶ παρεσκευασμέναι ,κλῖναί τε σισυρῶν καὶ δαπίδων ̣ νενασμέναι ̣ ,κρατῆρα συγκιρνᾶσιν ,αἱ μυροπώλιδες ἑστᾶσ᾽ ἐφεξῆς ,τὰ τεμάχη ῥιπίζεται ,λαγῷ᾽ ἀναπηγνύασι ,πόπανα πέττεται ,στέφανοι πλέκονται ,φρύγεται τραγήματα ,χύτρας ἔτνους ἕψουσιν αἱ νεώταται .Σμοῖος δ᾽ ἐν αὐταῖς ἱππικὴν στολὴν ἔχων τὰ τῶν γυναικῶν διακαθαίρει τρύβλια .
Γέρων δὲ χωρεῖ χλανίδα καὶ κονίποδε ἔχων ,καχάζων μεθ᾽ ἑτέρου νεανίου ·
ἐμβὰς δὲ κεῖται καὶ τρίβων ἐρριμμένος .
ἀλλὰ τὰς γνάθους διοίγνυτε .
τί γὰρ ἕστηκ᾽ ἔχων ἐνταῦθ᾽ ,ἐπειδὴ ταῦτα τῇ πόλει δοκεῖ ; 
καὶ ποῖ βαδιεῖ σὺ μὴ καταθεὶς τὴν οὐσίαν ; 
ἐπὶ δεῖπνον .
οὐ δῆτ᾽ ,ἤν γ᾽ ἐκείναις νοῦς ἐνῇ ,πρίν γ᾽ ἂν ἀπενέγκῃς .
ἀλλ᾽ ἀποίσω .
πηνίκα ; 
οὐ τοὐμὸν ὦ τᾶν ἐμποδὼν ἔσται .
τί δή ; 
ἑτέρους ἀποίσειν φήμ᾽ ἔθ᾽ ὑστέρους ἐμοῦ .
τί γὰρ πάθω ; 
τὰ δυνατὰ γὰρ δεῖ τῇ πόλει ξυλλαμβάνειν τοὺς εὖ φρονοῦντας .
ἢν δὲ κωλύσωσι ,τί ; 
ὁμόσ᾽ εἶμι κύψας .
ἢν δὲ μαστιγῶσι ,τί ; 
καλούμεθ᾽ αὐτάς .
ἢν δὲ καταγελῶσι ,τί ; ἐπὶ ταῖς θύραις ἑστώς - τί δράσεις ; 
εἰπέ μοι .
τῶν ἐσφερόντων ἁρπάσομαι τὰ σιτία .
βάδιζε τοίνυν ὕστερος ·σὺ δ᾽ ὦ Σίκων καὶ Παρμένων αἴρεσθε τὴν παμπησίαν .φέρε νυν ἐγώ σοι ξυμφέρω .
μὴ μηδαμῶς .
δέδοικα γὰρ μὴ καὶ παρὰ τῇ στρατηγίδι ,ὅταν κατατιθῶ ,προσποιῇ τῶν χρημάτων .νὴ τὸν Δία δεῖ γοῦν μηχανήματός τινος ,ὅπως τὰ μὲν ὄντα χρήμαθ᾽ ἕξω ,τοισδεδὶ τῶν ματτομένων κοινῇ μεθέξω πως ἐγώ .ὀρθῶς ἔμοιγε φαίνεται ·βαδιστέον ὁμόσ᾽ ἐστὶ δειπνήσοντα κοὐ μελλητέον .Χοροῦ τί ποθ᾽ ἅνδρες οὐχ ἥκουσιν ; 
ὥρα δ᾽ ἦν πάλαι ·
ἐγὼ δὲ καταπεπλασμένη ψιμυθίῳ ἕστηκα καὶ κροκωτὸν ἠμφιεσμένη ἀργός ,μινυρομένη τι πρὸς ἐμαυτὴν μέλος ,ἀργός ,μινυρομένη τι πρὸς ἐμαυτὴν μέλος ,παίζουσα .
Μοῦσαι δεῦρ᾽ ἴτ᾽ ἐπὶ τοὐμὸν στόμα ,μελύδριον εὑροῦσαί τι τῶν Ἰωνικῶν .
νῦν μέν με παρακύψασα προὔφθης ὦ σαπρά .
ᾤου δ᾽ ἐρήμας οὐ παρούσης ἐνθάδε ἐμοῦ τρυγήσειν καὶ προσάξεσθαί τινα ᾁδουσ᾽ ·
ἐγὼ δ᾽ ἢν τοῦτο δρᾷς ἀντᾴσομαι .
κεἰ γὰρ δι᾽ ὄχλου τοῦτ᾽ ἐστὶ τοῖς θεωμένοις ,ὅμως ἔχει τερπνόν τι καὶ κωμῳδικόν .τούτῳ διαλέγου κἀποχώρησον ·σὺ δὲ φιλοττάριον αὐλητὰ τοὺς αὐλοὺς λαβὼν ἄξιον ἐμοῦ καὶ σοῦ προσαύλησον μέλος .εἴ τις ἀγαθὸν βούλεται παθεῖν τι ,παρ᾽ ἐμοὶ χρὴ καθεύδειν .οὐ γὰρ ἐν νέαις τὸ σοφὸν ἔνεστιν ἀλλ᾽ ἐν ταῖς πεπείραις ·οὐδέ τις στέργειν ἂν ἐθέλοι μᾶλλον ἢ ᾽ γὼ τὸν φίλον ᾧπερ ξυνείην ,ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ἕτερον ἂν πέτοιτο .
μὴ φθόνει ταῖσιν νέαισι .
τὸ τρυφερὸν γὰρ ἐμπέφυκε τοῖς ἁπαλοῖσι μηροῖς κἀπὶ τοῖς μήλοις ἐπανθεῖ ·
σὺ δ᾽ ὦ γραῦ ,παραλέλεξαι κἀντέτριψαι ,τῷ θανάτῳ μέλημα .
ἐκπέσοι σου τὸ τρῆμα τό τ᾽ ἐπίκλιντρον ἀποβάλοιο βουλομένη σποδεῖσθαι ,κἀπὶ τῆς κλίνης ὄφιν εὕροις καὶ προσελκύσαιο ... βουλομένη φιλῆσαι .αἰαῖ τί ποτε πείσομαι ; 
οὐχ ἥκει μοὐταῖρος ·
μόνη δ᾽ αὐτοῦ λείπομ᾽ ·
ἡ γὰρ μοι μήτηρ ἄλλῃ βέβηκε ·
̣ καὶ τἄλλ᾽ οὐδὲν μετὰ ταῦτα δεῖ λέγειν ̣ .
ἀλλ᾽ ὦ μαῖ᾽ ἱκετεύομαι ,κάλει τὸν Ὀρθαγόραν ,ὅπως σαυτῆς κατόναι᾽ ,ἀντιβολῶ σε .ἤδη τὸν ἀπ᾽ Ἰωνίας τρόπον τάλαινα κνησιᾷς ·
δοκεῖς δέ μοι καὶ λάβδα κατὰ τοὺς Λεσβίους .
ἀλλ᾽ οὐκ ἄν ποθ᾽ ὑφαρπάσαιο τἀμὰ παίγνια ·τὴν δ᾽ ἐμὴν ὥραν οὐκ ἀπολεῖς οὐδ᾽ ἀπολήψει .ᾆδ᾽ ὁπόσα βούλει καὶ παράκυφθ᾽ ὥσπερ γαλῆ ·οὐδεὶς γὰρ ὡς σὲ πρότερον εἴσεισ᾽ ἀντ᾽ ἐμοῦ .
οὔκουν ἐπ᾽ ἐκφοράν γε .
καινόν γ᾽ ὦ σαπρά .
τί γὰρ ἂν γραῒ καινά τις λέγοι ; 
οὐ τοὐμὸν ὀδυνήσει σε γῆρας .
ἀλλὰ τί ; 
ἥγχουσα μᾶλλον καὶ τὸ σὸν ψιμύθιον ; 
τί μοι διαλέγει ; 
σὺ δὲ τί διακύπτεις ; 
ᾁδω πρὸς ἐμαυτὴν Ἐπιγένει τὠμῷ φίλῳ .
σοὶ γὰρ φίλος τίς ἐστιν ἄλλος ἢ Γέρης ; 
δείξει γε καὶ σοί .τάχα γὰρ εἶσιν ὡς ἐμέ .ὁδὶ γὰρ αὐτός ἐστιν .οὐ σοῦ γ᾽ ὦλεθρε δεόμενος οὐδέν .νὴ Δί᾽ ὦ φθίνυλλα σὺ δείξει τάχ᾽ αὐτός ,ὡς ἔγωγ᾽ ἀπέρχομαι .κἄγωγ᾽ ,ἵνα γνῷς ὡς πολύ σου μεῖζον φρονῶ .
εἴθ᾽ ἐξῆν παρὰ τῇ νέᾳ καθεύδειν ,καὶ μὴ δ᾽ει πρότερον διασποδῆσαι ἀνάσιμον ἢ πρεσβυτέραν ·
οὐ γὰρ ἀνασχετὸν τοῦτό γ᾽ ἐλευθέρῳ .
οὐ γὰρ τἀπὶ Χαριξένης τάδ᾽ ἐστίν .
κατὰ τὸν νόμον ταῦτα ποιεῖν ἔστι δίκαιον ,εἰ δημοκρατούμεθα .
ἀλλ᾽ εἶμι τηρήσουσ᾽ ὅ τι καὶ δράσει ποτέ .εἴθ᾽ ὦ θεοὶ λάβοιμι τὴν καλὴν μόνην ,ἐφ᾽ ἣν πεπωκὼς ἔρχομαι πάλαι ποθῶν .
ἐξηπάτησα τὸ κατάρατον γρᾴδιον ·
φρούδη γάρ ἐστιν οἰομένη μ᾽ ἔνδον μένειν .
ἀλλ᾽ οὑτοσὶ γὰρ αὐτὸς οὗ ᾽ μεμνήμεθα .
δεῦρο δὴ δεῦρο δή ,φίλον ἐμόν ,δεῦρό μοι πρόσελθε καὶ ξύνευνος τὴν εὐφρόνην ὅπως ἔσει .
πάνυ γάρ τις ἔρως με δονεῖ τῶνδε τῶν σῶν βοστρύχων .ἄτοπος δ᾽ ἔγκειταί μοί τις πόθος ,ὅς με διακναίσας ἔχει .μέθες ,ἱκνοῦμαί σ᾽ Ἔρως ,καὶ ποίησον τόνδ᾽ ἐς εὐνὴν τὴν ἐμὴν ἱκέσθαι .δεῦρο δὴ δεῦρο δή ,καὶ σύ μοι καταδραμοῦσα τὴν θύραν ἄνοιξον τήνδ᾽ ·εἰ δὲ μή ,καταπεσὼν κείσομαι .
φίλον ,ἀλλ᾽ ἐν τῷ σῷ βούλομαι κόλπῳ πληκτίζεσθαι μετὰ τῆς σῆς πυγῆς .
Κύπρι τί μ᾽ ἐκμαίνεις ἐπὶ ταύτῃ ; 
μέθες ,ἱκνοῦμαί σ᾽ Ἔρως ,καὶ ποίησον τήνδ᾽ ἐς εὐνὴν τὴν ἐμὴν ἱκέσθαι .καὶ ταῦτα μέντοι μετρίως πρὸς τὴν ἐμὴν ἀνάγκην εἰρημέν᾽ ἐστίν .σὺ δέ μοι ,φίλτατον ,ὢ ἱκετεύω ,ἄνοιξον ἀσπάζου με ·διά τοι σὲ πόνους ἔχω .ὦ χρυσοδαίδαλτον ἐμὸν μέλημα ,Κύπριδος ἔρνος ,μέλιττα Μούσης ,Χαρίτων θρέμμα ,Τρυφῆς πρόσωπον ,ἄνοιξον ἀσπάζου με ·διά τοι σὲ πόνους ἔχω .
οὗτος τί κόπτεις ; 
μῶν ἐμὲ ζητεῖς ; 
πόθεν ; 
καὶ τὴν θύραν γ᾽ ἤραττες .
ἀποθάνοιμ᾽ ἄρα .
τοῦ δαὶ δεόμενος δᾷδ᾽ ἔχων ἐλήλυθας ; 
Ἀναφλύστιον ζητῶν τιν᾽ ἄνθρωπον .
τίνα ; 
οὐ τὸν Σεβῖνον ,ὃν σὺ προσδοκᾷς ἴσως .
νὴ τὴν Ἀφροδίτην ,ἤν τε βούλῃ γ᾽ ἤν τε μή .ἀλλ᾽ οὐχὶ νυνὶ τὰς ὑπερεξηκοντέτεις εἰσάγομεν ,ἀλλ᾽ εἰσαῦθις ἀναβεβλήμεθα .
τὰς ἐντὸς εἴκοσιν γὰρ ἐκδικάζομεν .
νυνὶ δὲ πρῶτον εἰσάγειν ἡμᾶς δοκεῖ .
τῷ βουλομένῳ γε κατὰ τὸν ἐν πεττοῖς νόμον .
ἀλλ᾽ οὐδὲ δειπνεῖς κατὰ τὸν ἐν πεττοῖς νόμον .
οὐκ οἶδ᾽ ὅ τι λέγεις ·
τηνδεδί μοι κρουστέον .
ὅταν γε κρούσῃς τὴν ἐμὴν πρῶτον θύραν .ἀλλ᾽ οὐχὶ νυνὶ κρησέραν αἰτούμεθα .
οἶδ᾽ ὅτι φιλοῦμαι ·
νῦν δὲ θαυμάζεις ὅτι θύρασί μ᾽ ηὗρες ·
ἀλλὰ πρόσαγε τὸ στόμα .
ἀλλ᾽ ὦ μέλ᾽ ὀρρωδῶ τὸν ἐραστήν σου .
τίνα ; 
τὸν τῶν γραφέων ἄριστον .
οὗτος δ᾽ ἔστι τίς ; 
ὃς τοῖς νεκροῖσι ζωγραφεῖ τὰς ληκύθους .
ἀλλ᾽ ἄπιθ᾽ ,ὅπως μή σ᾽ ἐπὶ θύραισιν ὄψεται .
οἶδ᾽ οἶδ᾽ ὅ τι βούλει .
καὶ γὰρ ἐγώ σε νὴ Δία .
μὰ τὴν Ἀφροδίτην ἥ μ᾽ ἔλαχε κληρουμένη ,μὴ ᾽ γώ σ᾽ ἀφήσω .
παραφρονεῖς ὦ γρᾴδιον .
ληρεῖς ·
ἐγὼ δ᾽ ἄξω σ᾽ ἐπὶ τἀμὰ στρώματα .
τί δῆτα κρεάγρας τοῖς κάδοις ὠνούμεθα ,ἐξὸν καθέντα γρᾴδιον τοιουτονὶ ἐκ τῶν φρεάτων τοὺς κάδους ξυλλαμβάνειν ; 
μὴ σκῶπτέ μ᾽ ὦ τάλαν ἀλλ᾽ ἕπου δεῦρ᾽ ὡς ἐμέ .
ἀλλ᾽ οὐκ ἀνάγκη μοὐστίν ,εἰ μὴ τῶν ἐμῶν τὴν πεντακοσιοστὴν κατέθηκας τῇ πόλει .νὴ τὴν Ἀφροδίτην δεῖ γε μέντοι σ᾽ .
ὡς ἐγὼ τοῖς τηλικούτοις ξυγκαθεύδουσ᾽ ἥδομαι .
ἀλλὰ νὴ Δία ἀναγκάσει τουτί σε .
τοῦτο δ᾽ ἔστι τί ; 
ψήφισμα ,καθ᾽ ὅ σε δεῖ βαδίζειν ὡς ἐμέ .
λέγ᾽ αὐτὸ τί ποτε κἄστι .
καὶ δή σοι λέγω .
ἔδοξε ταῖς γυναιξίν ,ἢν ἀνὴρ νέος νέας ἐπιθυμῇ ,μὴ σποδεῖν αὐτὴν πρὶν ἂν τὴν γραῦν προκρούσῃ πρῶτον ·
ἢν δὲ μὴ ᾽ θέλῃ πρότερον προκρούειν ἀλλ᾽ ἐπιθυμῇ τῆς νέας ,ταῖς πρεσβυτέραις γυναιξὶν ἔστω τὸν νέον ἕλκειν ἀνατεὶ λαβομένας τοῦ παττάλου .
οἴμοι Προκρούστης τήμερον γενήσομαι .
τοῖς γὰρ νόμοις τοῖς ἡμετέροισι πειστέον .τί δ᾽ ἢν ἀφαιρῆταί μ᾽ ἀνὴρ τῶν δημοτῶν ἢ τῶν φίλων ἐλθών τις ; 
ἀλλ᾽ οὐ κύριος ὑπὲρ μέδιμνόν ἐστ᾽ ἀνὴρ οὐδεὶς ἔτι .
ἐξωμοσία δ᾽ οὐκ ἔστιν ; 
οὐ γὰρ δεῖ στροφῆς .
ἀλλ᾽ ἔμπορος εἶναι σκήψομαι .
κλάων γε σύ .
τί δῆτα χρὴ δρᾶν ; 
καὶ ταῦτ᾽ ἀνάγκη μοὐστί ; 
Διομήδειά γε .
ὑποστόρεσαί νυν πρῶτα τῆς ὀριγάνου καὶ κλήμαθ᾽ ὑπόθου συγκλάσασα τέτταρα ,καὶ ταινίωσαι καὶ παράθου τὰς ληκύθους ,ὕδατός τε κατάθου τοὔστρακον πρὸ τῆς θύρας .
ἦ μὴν ἔτ᾽ ὠνήσει σὺ καὶ στεφάνην ἐμοί .
νὴ τὸν Δί᾽ ἤνπερ ᾖ γέ που τῶν κηρίνων ·
οἶμαι γὰρ ἔνδον διαπεσεῖσθαί σ᾽ αὐτίκα .
ποῖ τοῦτον ἕλκεις ; 
τὸν ἐμὸν αὐτῆς εἰσάγω .
οὐ σωφρονοῦσά γ᾽ ·
οὐ γὰρ ἡλικίαν ἔχει παρὰ σοὶ καθεύδειν τηλικοῦτος ὤν ,ἐπεὶ μήτηρ ἂν αὐτῷ μᾶλλον εἴης ἢ γυνή .ὥστ᾽ εἰ καταστήσεσθε τοῦτον τὸν νόμον ,τὴν γῆν ἅπασαν Οἰδιπόδων ἐμπλήσετε .ὦ παμβδελυρὰ φθονοῦσα τόνδε τὸν λόγον ἐξηῦρες ·
ἀλλ᾽ ἐγώ σε τιμωρήσομαι .
νὴ τὸν Δία τὸν σωτῆρα κεχάρισαί γέ μοι ὦ γλυκύτατον τὴν γραῦν ἀπαλλάξασά μου ·
ὥστ᾽ ἀντὶ τούτων τῶν ἀγαθῶν εἰς ἑσπέραν μεγάλην ἀποδώσω καὶ παχεῖάν σοι χάριν .αὕτη σὺ ποῖ τονδὶ παραβᾶσα τὸν νόμον ἕλκεις ,παρ᾽ ἐμοὶ τῶν γραμμάτων εἰρηκότων πρότερον καθεύδειν αὐτόν ; 
οἴμοι δείλαιος .
πόθεν ἐξέκυψας ὦ κάκιστ᾽ ἀπολουμένη ; 
τοῦτο γὰρ ἐκείνου τὸ κακὸν ἐξωλέστερον .
βάδιζε δεῦρο .
μηδαμῶς με περιίδῃς ἑλκόμενον ὑπὸ τῆσδ᾽ ἀντιβολῶ σ᾽ .
ἀλλ᾽ οὐκ ἐγώ ,ἀλλ᾽ ὁ νόμος ἕλκει σ᾽ .
οὐκ ἐμέ γ᾽ ,ἀλλ᾽ ἔμπουσά τις ἐξ αἵματος φλύκταιναν ἠμφιεσμένη .
ἕπου μαλακίων δεῦρ᾽ ἀνύσας καὶ μὴ λάλει .
ἴθι νυν ἔασον εἰς ἄφοδον πρώτιστά με ἐλθόντα θαρρῆσαι πρὸς ἐμαυτόν ·
εἰ δὲ μή ,αὐτοῦ τι δρῶντα πυρρὸν ὄψει μ᾽ αὐτίκα ὑπὸ τοῦ δέους .
θάρρει ,βάδιζ᾽ ·
ἔνδον χεσεῖ .
δέδοικα κἀγὼ μὴ πλέον γ᾽ ἢ βούλομαι .
ἀλλ᾽ ἐγγυητάς σοι καταστήσω δύο ἀξιόχρεως .
μή μοι καθίστη .
ποῖ σὺ ποῖ χωρεῖς μετὰ ταύτης ; 
οὐκ ἔγωγ᾽ ,ἀλλ᾽ ἕλκομαι .
ἀτὰρ ἥτις εἶ γε ,πόλλ᾽ ἀγαθὰ γένοιτό σοι ,ὅτι μ᾽ οὐπεριεῖδες ἐπιτριβέντ᾽ .ὦ Ἡράκλεις ὦ Πᾶνες ὦ Κορύβαντες ὦ Διοσκόρω ,τοῦτ᾽ αὖ πολὺ τούτου τὸ κακὸν ἐξωλέστερον .ἀτὰρ τί τὸ πρᾶγμ᾽ ἔστ᾽ ἀντιβολῶ τουτί ποτε ; 
πότερον πίθηκος ἀνάπλεως ψιμυθίου ,ἢ γραῦς ἀνεστηκυῖα παρὰ τῶν πλειόνων ; 
μὴ σκῶπτέ μ᾽ ἀλλὰ δεῦρ᾽ ἕπου .
δευρὶ μὲν οὖν .
ὡς οὐκ ἀφήσω σ᾽ οὐδέποτ᾽ .
οὐδὲ μὴν ἐγώ .διασπάσεσθέ μ᾽ ὦ κακῶς ἀπολούμεναι .
ἐμοὶ γὰρ ἀκολουθεῖν σ᾽ ἔδει κατὰ τὸν νόμον .
αὐτὸς σκόπει σύ ·
τάδε δέ σοι ποιητέον .
ποτέρας προτέρας οὖν κατελάσας ἀπαλλαγῶ ; 
οὐκ οἶσθα ; 
βαδιεῖ δεῦρ᾽ .
ἀφέτω νύν μ᾽ αὑτηί .
δευρὶ μὲν οὖν ἴθ᾽ ὡς ἔμ᾽ .
ἢν ἡδί μ᾽ ἀφῇ .
ἀλλ᾽ οὐκ ἀφήσω μὰ Δία σ᾽ .
οὐδὲ μὴν ἐγώ .χαλεπαί γ᾽ ἂν ἦστε γενόμεναι πορθμῆς .
τιή ; 
ἕλκοντε τοὺς πλωτῆρας ἂν ἀπεκναίετε .
σιγῇ βάδιζε δεῦρο .
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ὡς ἐμέ .
τουτὶ τὸ πρᾶγμα κατὰ τὸ Καννωνοῦ σαφῶς ψήφισμα ,βινεῖν δεῖ με διαλελημμένον .
πῶς οὖν δικωπεῖν ἀμφοτέρας δυνήσομαι ; 
καλῶς ,ἐπειδὰν καταφάγῃς βολβῶν χύτραν .
οἴμοι κακοδαίμων ἐγγὺς ἤδη τῆς θύρας ἑλκόμενός εἰμ᾽ .
ἀλλ᾽ οὐδὲν ἔσται σοι πλέον .ξυνεσπεσοῦμαι γὰρ μετὰ σοῦ .μὴ πρὸς θεῶν ·
ἑνὶ γὰρ ξυνέχεσθαι κρεῖττον ἢ δυοῖν κακοῖν .
νὴ τὴν Ἑκάτην ἐάν τε βούλῃ γ᾽ ἤν τέ μή .ὦ τρισκακοδαίμων εἰ γυναῖκα δεῖ σαπρὰν βινεῖν ὅλην τὴν νύκτα καὶ τὴν ἡμέραν ,κἄπειτ᾽ ἐπειδὰν τῆσδ᾽ ἀπαλλαγῶ ,πάλιν φρύνην ἔχουσαν λήκυθον πρὸς ταῖς γνάθοις .
ἆρ᾽ οὐ κακοδαίμων εἰμί ; 
βαρυδαίμων μὲν οὖν νὴ τὸν Δία τὸν σωτῆρ᾽ ἀνὴρ καὶ δυστυχής ,ὅστις τοιούτοις θηρίοις συνείρξομαι .ὅμως δ᾽ ἐάν τι πολλὰ πολλάκις πάθω ὑπὸ τοῖνδε τοῖν κασαλβάδοιν δεῦρ᾽ ἐσπλέων ,θάψαι μ᾽ ἐπ᾽ αὐτῷ τῷ στόματι τῆς ἐσβολῆς ,καὶ τήνδ᾽ ἄνωθεν ἐπιπολῆς τοῦ σήματος ζῶσαν καταπιττώσαντες εἶτα τὼ πόδε μολυβδοχοήσαντες κύκλῳ περὶ τὰ σφυρὰ ἄνω ᾽ πιθεῖναι πρόφασιν ἀντὶ ληκύθου .ὦ μακάριος μὲν δῆμος ,εὐδαίμων δ᾽ ἐγώ ,αὐτή τέ μοι δέσποινα μακαριωτάτη ,ὑμεῖς θ᾽ ὅσαι παρέστατ᾽ ἐπὶ ταῖσιν θύραις οἱ γείτονές τε πάντες οἵ τε δημόται ,ἐγώ τε πρὸς τούτοισιν ἡ διάκονος ,
ἐν τῇ κεφαλῇ γὰρ ἐμμένει πολὺν χρόνον ·
κέρασον ἄκρατον ,εὐφρανεῖ τὴν νύχθ᾽ ὅλην ἐκλεγομένας ὅ τι ἂν μάλιστ᾽ ὀσμὴν ἔχῃ .
ἀλλ᾽ ὦ γυναῖκες φράσατέ μοι τὸν δεσπότην ,τὸν ἄνδρ᾽ ,ὅπου ᾽ στί ,τῆς ἐμῆς κεκτημένης .αὐτοῦ μένουσ᾽ ἡμῖν γ᾽ ἂν ἐξευρεῖν δοκεῖς .
μάλισθ᾽ ·
ὁδὶ γὰρ ἐπὶ τὸ δεῖπνον ἔρχεται .ὦ δέσποτ᾽ ὦ μακάριε καὶ τρισόλβιε .
ἐγώ ; 
σὺ μέντοι νὴ Δί᾽ ὥς γ᾽ οὐδεὶς ἀνήρ .
ποῖ ποῖ βαδίζεις ; 
ἐπὶ τὸ δεῖπνον ἔρχομαι .
νὴ τὴν Ἀφροδίτην πολύ γ᾽ ἁπάντων ὕστατος .
ὅμως δ᾽ ἐκέλευε συλλαβοῦσάν μ᾽ ἡ γυνὴ ἄγειν σε καὶ τασδὶ μετὰ σοῦ τὰς μείρακας .
οἶνος δὲ Χῖός ἐστι περιλελειμμένος καὶ τἄλλ᾽ ἀγαθά .
πρὸς ταῦτα μὴ βραδύνετε ,καὶ τῶν θεατῶν εἴ τις εὔνους τυγχάνει ,καὶ τῶν κριτῶν εἰ μή τις ἑτέρωσε βλέπει ,ἴτω μεθ᾽ ἡμῶν ·
πάντα γὰρ παρέξομεν .
οὔκουν ἅπασι δῆτα γενναίως ἐρεῖς καὶ μὴ παραλείψεις μηδέν᾽ ,ἀλλ᾽ ἐλευθέρως καλεῖς γέροντα μειράκιον παιδίσκον ; ὡς τὸ δεῖπνον αὐτοῖς ἐστ᾽ ἐπεσκευασμένον ἁπαξάπασιν ,ἢν ἀπίωσιν οἴκαδε .
ἐγὼ δὲ πρὸς τὸ δεῖπνον ἤδη ᾽ πείξομαι ·
ἔχω δέ τοι καὶ δᾷδα ταυτηνὶ καλῶς .
τί δῆτα διατρίβεις ἔχων ,ἀλλ᾽ οὐκ ἄγεις τασδὶ λαβών ; 
ἐν ὅσῳ δὲ καταβαίνεις ,ἐγὼ ἐπᾴσομαι μέλος τι μελλοδειπνικόν .
σμικρὸν δ᾽ ὑποθέσθαι τοῖς κριταῖσι βούλομαι .
τοῖς σοφοῖς μὲν τῶν σοφῶν μεμνημένοις κρίνειν ἐμέ ,τοῖς γελῶσι δ᾽ ἡδέως διὰ τὸν γέλων κρίνειν ἐμέ ·
σχεδὸν ἅπαντας οὖν κελεύω δηλαδὴ κρίνειν ἐμέ ,μηδὲ τὸν κλῆρον γενέσθαι μηδὲν ἡμῖν αἴτιον ,ὅτι προείληχ᾽ ·ἀλλὰ πάντα ταῦτα χρὴ μεμνημένους μὴ ᾽ πιορκεῖν ἀλλὰ κρίνειν τοὺς χοροὺς ὀρθῶς ἀεί ,μηδὲ ταῖς κακαῖς ἑταίραις τὸν τρόπον προσεικέναι ,αἳ μόνον μνήμην ἔχουσι τῶν τελευταίων ἀεί .
ὦ ὦ ὥρα δή ,ὦ φίλαι γυναῖκες ,εἴπερ μέλλομεν τὸ χρῆμα δρᾶν ,ἐπὶ τὸ δεῖπνον ὑπαποκινεῖν .
κρητικῶς οὖν τὼ πόδε καὶ σὺ κίνει .
τοῦτο δρῶ .
καὶ τάσδε νῦν .
λαγαρὰς τοῖν σκελίσκοιν τὸν ῥυθμόν .
τάχα γὰρ ἔπεισι λοπαδοτεμαχοσελαχογαλεο - κρανιολειψανοδριμυποτριμματο - σιλφιοτυρομελιτοκατακεχυμενο - κιχλεπικοσσυφοφαττοπεριστερα - λεκτρυονοπτεκεφαλλιοκιγκλοπε - λειολαγῳοσιραιοβαφητραγα - νοπτερυγών ·σὺ δὲ ταῦτ᾽ ἀκροασάμενος ταχὺ καὶ ταχέως λαβὲ τρύβλιον ·εἶτα λαβὼν κόνισαι λέκιθον ,ἵν᾽ ἐπιδειπνῇς ·ἀλλὰ λαιμάττουσί που .αἴρεσθ᾽ ἄνω ,ἰαὶ εὐαί .δειπνήσομεν ,εὐοῖ εὐαί ,εὐαί ,ὡς ἐπὶ νίκῃ ·εὐαί ,εὐαί ,εὐαί ,εὐαί .
Εἴπω τι τῶν εἰωθότων ὦ δέσποτα ,ἐφ᾽ οἷς ἀεὶ γελῶσιν οἱ θεώμενοι ; 
νὴ τὸν Δί᾽ ὅ τι Βούλει γε ,πλὴν ᾽ πιέζομαι ,᾽ τοῦτο δὲ φύλαξαι ·
μηδ᾽ ἕτερον ἀστεῖόν τι ; 
πλήν γ᾽ ᾽ ὡς θλίβομαι .
᾽ τί δαί ; 
τὸ πάνυ γέλοιον εἴπω ; 
μόνον ἐκεῖν᾽ ὅπως μὴ ᾽ ρεῖς ,τὸ τί ; 
μεταβαλλόμενος τἀνάφορον ὅτι ᾽ χεζητιᾷς .
᾽ μηδ᾽ ὅτι τοσοῦτον ἄχθος ἐπ᾽ ἐμαυτῷ φέρων ,εἰ μὴ καθαιρήσει τις ,ἀποπαρδήσομαι ; 
μὴ δῆθ᾽ ,ἱκετεύω ,πλήν γ᾽ ὅταν μέλλω ᾽ ξεμεῖν .
τί δῆτ᾽ ἔδει με ταῦτα τὰ σκεύη φέρειν ,εἴπερ ποιήσω μηδὲν ὧνπερ Φρύνιχος εἴωθε ποιεῖν καὶ Λύκις κἀμειψίας ; 
μή νυν ποιήσῃς ·
ὡς ἐγὼ θεώμενος ,ὅταν τι τούτων τῶν σοφισμάτων ἴδω ,πλεῖν ἢ ᾽ νιαυτῷ πρεσβύτερος ἀπέρχομαι .
ὢ τρισκακοδαίμων ἄρ᾽ ὁ τράχηλος οὑτοσί ,ὅτι θλίβεται μέν ,τὸ δὲ γέλοιον οὐκ ἐρεῖ .
εἶτ᾽ οὐχ ὕβρις ταῦτ᾽ ἐστὶ καὶ πολλὴ τρυφή ,ὅτ᾽ ἐγὼ μὲν ὢν Διόνυσος υἱὸς Σταμνίου αὐτὸς βαδίζω καὶ πονῶ ,τοῦτον δ᾽ ὀχῶ ,ἵνα μὴ ταλαιπωροῖτο μηδ᾽ ἄχθος φέροι ; 
οὐ γὰρ φέρω ᾽ γώ ; 
πῶς φέρεις γὰρ ὅς γ᾽ ὀχεῖ ; 
φέρων γε ταυτί .
τίνα τρόπον ; 
Βαρέως πάνυ .
οὔκουν τὸ Βάρος τοῦθ᾽ ὃ σὺ φέρεις ὄνος φέρει ; 
οὐ δῆθ᾽ ὅ γ᾽ ἔχω ᾽ γὼ καὶ φέρω μὰ τὸν Δί᾽ οὔ .
πῶς γὰρ φέρεις ,ὅς γ᾽ αὐτὸς ὑφ᾽ ἑτέρου φέρει ; 
οὐκ οἶδ᾽ ·ὁ δ᾽ ὦμος οὑτοσὶ πιέζεται .
σὺ δ᾽ οὖν ἐπειδὴ τὸν ὄνον οὐ φῄς σ᾽ ὠφελεῖν ,ἐν τῷ μέρει σὺ τὸν ὄνον ἀράμενος φέρε .
οἴμοι κακοδαίμων ·
τί γὰρ ἐγὼ οὐκ ἐναυμάχουν ; 
ἦ τἄν σε κωκύειν ἂν ἐκέλευον μακρά .
κατάβα πανοῦργε .
καὶ γὰρ ἐγγὺς τῆς θύρας ἤδη βαδίζων εἰμὶ τῆσδ᾽ ,οἷ πρῶτά με ἔδει τραπέσθαι .παιδίον ,παῖ ,ἠμί ,παῖ .
τίς τὴν θύραν ἐπάταξεν ; 
ὡς κενταυρικῶς ἐνήλαθ᾽ ὅστις ·
εἰπέ μοι τουτὶ τί ἦν ; 
ὁ παῖς .
τί ἔστιν ; 
οὐκ ἐνεθυμήθης ; 
τὸ τί ; 
ὡς σφόδρα μ᾽ ἔδεισε .
οὔ τοι μὰ τὴν Δήμητρα δύναμαι μὴ γελᾶν ·
ἀλλ᾽ ὅμως γελῶ .
ὦ δαιμόνιε πρόσελθε ·
δέομαι γάρ τί σου .
ἀλλ᾽ οὐχ οἷός τ᾽ εἴμ᾽ ἀποσοβῆσαι τὸν γέλων ὁρῶν λεοντῆν ἐπὶ κροκωτῷ κειμένην .
τίς ὁ νοῦς ; 
τί κόθορνος καὶ ῥόπαλον ξυνηλθέτην ; 
ποῖ γῆς ἀπεδήμεις ; 
ἐπεβάτευον Κλεισθένει - κἀναυμάχησας ; 
καὶ κατεδύσαμέν γε ναῦς τῶν πολεμίων ἢ δώδεκ᾽ ἢ τρεῖς καὶ δέκα .
σφώ ; 
νὴ τὸν Ἀπόλλω .
κᾆτ᾽ ἔγωγ᾽ ἐξηγρόμην .
καὶ δῆτ᾽ ἐπὶ τῆς νεὼς ἀναγιγνώσκοντί μοι τὴν Ἀνδρομέδαν πρὸς ἐμαυτὸν ἐξαίφνης πόθος τὴν καρδίαν ἐπάταξε πῶς οἴει σφόδρα .
πόθος ; 
πόσος τις ; 
μικρὸς ἡλίκος Μόλων .
γυναικός ; 
οὐ δῆτ᾽ .ἀλλὰ παιδός ; 
οὐδαμῶς .
ἀλλ᾽ ἀνδρός ; 
ἀπαπαί .
ξυνεγένου τῷ Κλεισθένει ; 
μὴ σκῶπτέ μ᾽ ὦδέλφ᾽ ·οὐ γὰρ ἀλλ᾽ ἔχω κακῶς ·τοιοῦτος ἵμερός με διαλυμαίνεται .
ποῖός τις ὦδελφίδιον ; 
οὐκ ἔχω φράσαι .
ὅμως γε μέντοι σοι δι᾽ αἰνιγμῶν ἐρῶ .
ἤδη ποτ᾽ ἐπεθύμησας ἐξαίφνης ἔτνους ; 
ἔτνους ; 
βαβαιάξ ,μυριάκις γ᾽ ἐν τῷ βίῳ .
ἆρ᾽ ἐκδιδάσκω τὸ σαφὲς ἢ ᾽ τέρᾳ φράσω ; 
μὴ δῆτα περὶ ἔτνους γε ·
τοιουτοσὶ τοίνυν με δαρδάπτει πόθος Εὐριπίδου .
καὶ ταῦτα τοῦ τεθνηκότος ; 
κοὐδείς γέ μ᾽ ἂν πείσειεν ἀνθρώπων τὸ μὴ οὐκ ἐλθεῖν ἐπ᾽ ἐκεῖνον .
πότερον εἰς Ἅιδου κάτω ; 
καὶ νὴ Δί᾽ εἴ τί γ᾽ ἔστιν ἔτι κατωτέρω .
τί βουλόμενος ; 
δέομαι ποιητοῦ δεξιοῦ .οἱ μὲν γὰρ οὐκέτ᾽ εἰσίν ,οἱ δ᾽ ὄντες κακοί .
τί δ᾽ ; 
οὐκ Ἰοφῶν ζῇ ; 
τοῦτο γάρ τοι καὶ μόνον ἔτ᾽ ἐστὶ λοιπὸν ἀγαθόν ,εἰ καὶ τοῦτ᾽ ἄρα ·
οὐ γὰρ σάφ᾽ οἶδ᾽ οὐδ᾽ αὐτὸ τοῦθ᾽ ὅπως ἔχει .
εἶτ᾽ οὐχὶ Σοφοκλέα πρότερον Εὐριπίδου μέλλεις ἀναγαγεῖν ,εἴπερ ἐκεῖθεν δεῖ σ᾽ ἄγειν ; 
οὐ πρίν γ᾽ ἂν Ἰοφῶντ᾽ ,ἀπολαβὼν αὐτὸν μόνον ,ἄνευ Σοφοκλέους ὅ τι ποιεῖ κωδωνίσω .
κἄλλως ὁ μέν γ᾽ Εὐριπίδης πανοῦργος ὢν κἂν ξυναποδρᾶναι δεῦρ᾽ ἐπιχειρήσειέ μοι ·ὁ δ᾽ εὔκολος μὲν ἐνθάδ᾽ εὔκολος δ᾽ ἐκεῖ .
Ἀγάθων δὲ ποῦ ᾽ στιν ; 
ἀπολιπών μ᾽ ἀποίχεται ,ἀγαθὸς ποιητὴς καὶ ποθεινὸς τοῖς φίλοις .
ποῖ γῆς ὁ τλήμων ; 
ἐς Μακάρων εὐωχίαν .
ὁ δὲ Σενοκλέης ; 
ἐξόλοιτο νὴ Δία .
Πυθάγγελος δέ ; 
περὶ ἐμοῦ δ᾽ οὐδεὶς λόγος ἐπιτριβομένου τὸν ὦμον οὑτωσὶ σφόδρα .
οὔκουν ἕτερ᾽ ἔστ᾽ ἐνταῦθα μειρακύλλια τραγῳδίας ποιοῦντα πλεῖν ἢ μύρια ,Εὐριπίδου πλεῖν ἢ σταδίῳ λαλίστερα .
ἐπιφυλλίδες ταῦτ᾽ ἐστὶ καὶ στωμύλματα ,χελιδόνων μουσεῖα ,λωβηταὶ τέχνης ,ἃ φροῦδα θᾶττον ,ἢν μόνον χορὸν λάβῃ ,ἅπαξ προσουρήσαντα τῇ τραγῳδίᾳ .
γόνιμον δὲ ποιητὴν ἂν οὐχ εὕροις ἔτι ζητῶν ἄν ,ὅστις ῥῆμα γενναῖον λάκοι .
πῶς γόνιμον ; 
ὡδὶ γόνιμον ,ὅστις φθέγξεται τοιουτονί τι παρακεκινδυνευμένον ,αἰθέρα Διὸς δωμάτιον ,ἢ χρόνου πόδα ,ἢ φρένα μὲν οὐκ ἐθέλουσαν ὀμόσαι καθ᾽ ἱερῶν ,γλῶτταν δ᾽ ἐπιορκήσασαν ἰδίᾳ τῆς φρενός .
σὲ δὲ ταῦτ᾽ ἀρέσκει ; 
μἀλλὰ πλεῖν ἢ μαίνομαι .
ἦ μὴν κόβαλά γ᾽ ἐστίν ,ὡς καὶ σοὶ δοκεῖ .
μὴ τὸν ἐμὸν οἴκει νοῦν ·
καὶ μὴν ἀτεχνῶς γε παμπόνηρα φαίνεται .
δειπνεῖν με δίδασκε .
περὶ ἐμοῦ δ᾽ οὐδεὶς λόγος .
ἀλλ᾽ ὦνπερ ἕνεκα τήνδε τὴν σκευὴν ἔχων ἦλθον κατὰ σὴν μίμησιν ,ἵνα μοι τοὺς ξένους τοὺς σοὺς φράσειας ,εἰ δεοίμην ,οἷσι σὺ ἐχρῶ τόθ᾽ ,ἡνίκ᾽ ἐπὶ τὸν Κέρβερον ,τούτους φράσον μοι ,λιμένας ἀρτοπώλια πορνεῖ᾽ ἀναπαύλας ἐκτροπὰς κρήνας ὁδοὺς πόλεις διαίτας πανδοκευτρίας ,ὅπου κόρεις ὀλίγιστοι .
περὶ ἐμοῦ δ᾽ οὐδεὶς λόγος .
ὦ σχέτλιε τολμήσεις γὰρ ἰέναι καὶ σύ γε ; 
μηδὲν ἔτι πρὸς ταῦτ᾽ ,ἀλλὰ φράζε τῶν ὁδῶν ὅπῃ τάχιστ᾽ ἀφιζόμεθ᾽ εἰς Ἅιδου κάτω ·καὶ μήτε θερμὴν μήτ᾽ ἄγαν ψυχρὰν φράσῃς .φέρε δὴ τίν᾽ αὐτῶν σοι φράσω πρώτην ; τίνα ; 
μία μὲν γὰρ ἔστιν ἀπὸ κάλω καὶ θρανίου ,κρεμάσαντι σαυτόν .
παῦε ,πνιγηρὰν λέγεις .
ἀλλ᾽ ἔστιν ἀτραπὸς ξύντομος τετριμμένη ἡ διὰ θυείας .
ἆρα κώνειον λέγεις ; 
μάλιστά γε .
ψυχράν γε καὶ δυσχείμερον ·
εὐθὺς γὰρ ἀποπήγνυσι τἀντικνήμια .
βούλει κατάντη καὶ ταχεῖαν σοι φράσω ; 
νὴ τὸν Δί᾽ ὡς ὄντος γε μὴ βαδιστικοῦ .
καθέρπυσόν νυν ἐς Κεραμεικόν .
κᾆτα τί ; 
ἀναβὰς ἐπὶ τὸν πύργον τὸν ὑψηλόν - τί δρῶ ; ἀφιεμένην τὴν λαμπάδ᾽ ἐντεῦθεν θεῶ ,κἄπειτ᾽ ἐπειδὰν θῶσιν οἱ θεώμενοι ᾽ εἷναι ,᾽ τόθ᾽ εἷναι καὶ σὺ σαυτόν .ποῖ κάτω .
ἀλλ᾽ ἀπολέσαιμ᾽ ἂν ἐγκεφάλου θρίω δύο .
οὐκ ἂν βαδίσαιμι τὴν ὁδὸν ταύτην .
τί δαί ; 
ἥνπερ σὺ τότε κατῆλθες .
ἀλλ᾽ ὁ πλοῦς πολύς .
εὐθὺς γὰρ ἐπὶ λίμνην μεγάλην ἥξεις πάνυ ἄβυσσον .
εἶτα πῶς περαιωθήσομαι ; 
ἐν πλοιαρίῳ τυννουτῳί σ᾽ ἀνὴρ γέρων ναύτης διάξει δύ᾽ ὀβολὼ μισθὸν λαβών .
φεῦ ,ὡς μέγα δύνασθον πανταχοῦ τὼ δύ᾽ ὀβολώ .
πῶς ἠλθέτην κἀκεῖσε ; 
Θησεὺς ἤγαγεν .
μετὰ ταῦτ᾽ ὄφεις καὶ θηρί᾽ ὄψει μυρία δεινότατα .
μή μ᾽ ἔκπληττε μηδὲ δειμάτου ·οὐ γάρ μ᾽ ἀποτρέψεις .εἶτα βόρβορον πολὺν καὶ σκῶρ ἀείνων ·
ἐν δὲ τούτῳ κειμένους ,εἴ που ξένον τις ἠδίκησε πώποτε ,ἢ παῖδα κινῶν τἀργύριον ὑφείλετο ,ἢ μητέρ᾽ ἠλόασεν ,ἢ πατρὸς γνάθον ἐπάταξεν ,ἢ ᾽ πίορκον ὅρκον ὤμοσεν ,ἢ Μορσίμου τις ῥῆσιν ἐξεγράψατο .
νὴ τοὺς θεοὺς ἐχρῆν γε πρὸς τούτοισι κεἰ τὴν πυρρίχην τις ἔμαθε τὴν Κινησίου .
ἐντεῦθεν αὐλῶν τίς σε περίεισιν πνοή ,ὄψει τε φῶς κάλλιστον ὥσπερ ἐνθάδε ,καὶ μυρρινῶνας καὶ θιάσους εὐδαίμονας ἀνδρῶν γυναικῶν καὶ κρότον χειρῶν πολύν .
οὗτοι δὲ δὴ τίνες εἰσίν ; 
οἱ μεμυημένοι - νὴ τὸν Δί᾽ ἐγὼ γοῦν ὄνος ἄγω μυστήρια .
ἀτὰρ οὐ καθέξω ταῦτα τὸν πλείω χρόνον .
οὗτοι γὰρ ἐγγύτατα παρ᾽ αὐτὴν τὴν ὁδὸν ἐπὶ ταῖσι τοῦ Πλούτωνος οἰκοῦσιν θύραις .
καὶ χαῖρε πόλλ᾽ ὦδελφέ .
νὴ Δία καὶ σύ γε ὑγίαινε .
σὺ δὲ τὰ στρώματ᾽ αὖθις λάμβανε .
πρὶν καὶ καταθέσθαι ; 
καὶ ταχέως μέντοι πάνυ .
μὴ δῆθ᾽ ,ἱκετεύω σ᾽ ,ἀλλὰ μίσθωσαί τινα τῶν ἐκφερομένων ,ὅστις ἐπὶ τοῦτ᾽ ἔρχεται .
ἐὰν δὲ μὴ εὕρω ; 
τότε μ᾽ ἄγειν .
καλῶς λέγεις .
καὶ γάρ τιν᾽ ἐκφέρουσι τουτονὶ νεκρόν ,οὗτος ,σὲ λέγω μέντοι ,σὲ τὸν τεθνηκότα ·ἄνθρωπε βούλει σκευάρι᾽ εἰς Ἅιδου φέρειν ; 
πόσ᾽ ἄττα ; 
ταυτί .
δύο δραχμὰς μισθὸν τελεῖς ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἔλαττον .
ὑπάγεθ᾽ ὑμεῖς τῆς ὁδοῦ .
ἀνάμεινον ὦ δαιμόνι᾽ ,ἐὰν ξυμβῶ τί σοι .
εἰ μὴ καταθήσεις δύο δραχμάς ,μὴ διαλέγου .
λάβ᾽ ἐννέ᾽ ὀβολούς .
ἀναβιοίην νυν πάλιν .
ὡς σεμνὸς ὁ κατάρατος ·
ἐγὼ βαδιοῦμαι .
χρηστὸς εἶ καὶ γεννάδας .
χωρῶμεν ἐπὶ τὸ πλοῖον .
ὠὸπ παραβαλοῦ .
τουτὶ τί ἔστι ; 
τοῦτο ; 
λίμνη νὴ Δία αὕτη ᾽ στὶν ἣν ἔφραζε ,καὶ πλοῖόν γ᾽ ὁρῶ .
νὴ τὸν Ποσειδῶ κἄστι γ᾽ ὁ Χάρων οὑτοσί .
χαῖρ᾽ ὦ Χάρων ,χαῖρ᾽ ὦ Χάρων ,χαῖρ᾽ ὦ Χάρων .
τίς εἰς ἀναπαύλας ἐκ κακῶν καὶ πραγμάτων ; 
τίς ἐς τὸ Λήθης πεδίον ,ἢ σ᾽ Ὄνου πόκας ,ἢ σ᾽ Κερβερίους ,ἢ σ᾽ κόρακας ,ἢ ᾽ πὶ Ταίναρον ; 
ἐγώ .
ταχέως ἔμβαινε .
ποῖ σχήσειν δοκεῖς ; 
ἐς κόρακας ὄντως ; 
ναὶ μὰ Δία σοῦ γ᾽ οὕνεκα .
ἔσβαινε δή .
παῖ δεῦρο .
δοῦλον οὐκ ἄγω ,εἰ μὴ νεναυμάχηκε τὴν περὶ τῶν κρεῶν .
μὰ τὸν Δί᾽ οὐ γὰρ ἀλλ᾽ ἔτυχον ὀφθαλμιῶν .
οὔκουν περιθρέξει δῆτα τὴν λίμνην κύκλῳ ; 
ποῦ δῆτ᾽ ἀναμενῶ ; 
παρὰ τὸν Αὑαίνου λίθον ἐπὶ ταῖς ἀναπαύλαις .
μανθάνεις ; 
κάθιζ᾽ ἐπὶ κώπην .
εἴ τις ἔτι πλεῖ ,σπευδέτω .
οὗτος τί ποιεῖς ; 
ὅ τι ποιῶ ; 
τί δ᾽ ἄλλο γ᾽ ἢ ἵζω ᾽ πὶ κώπην ,οὗπερ ἐκέλευές με σύ ; 
οὔκουν καθεδεῖ δῆτ᾽ ἐνθαδὶ γάστρων ; 
ἰδού .
οὔκουν προβαλεῖ τὼ χεῖρε κἀκτενεῖς ; 
ἰδού .
οὐ μὴ φλυαρήσεις ἔχων ἀλλ᾽ ἀντιβὰς ἐλᾷς προθύμως ; κᾆτα πῶς δυνήσομαι ἄπειρος ἀθαλάττωτος ἀσαλαμίνιος ὢν εἶτ᾽ ἐλαύνειν ; 
ῥᾷστ᾽ ·
ἀκούσει γὰρ μέλη κάλλιστ᾽ ,ἐπειδὰν ἐμβάλῃς ἅπαξ ,τίνων ; 
βατράχων κύκνων θαυμαστά .
κατακέλευε δή .
βρεκεκεκὲξ κοὰξ κοάξ ,βρεκεκεκὲξ κοὰξ κοάξ .
λιμναῖα κρηνῶν τέκνα ,ξύναυλον ὕμνων βοὰν φθεγξώμεθ᾽ ,εὔγηρυν ἐμὰν ἀοιδάν ,κοὰξ κοάξ ,ἣν ἀμφὶ Νυσήιον Διὸς Διόνυσον ἐν Λίμναισιν ἰαχήσαμεν ,ἡνίχ᾽ ὁ κραιπαλόκωμος τοῖς ἱεροῖσι Χύτροισι χωρεῖ κατ᾽ ἐμὸν τέμενος λαῶν ὄχλος .
βρεκεκεκὲξ κοὰξ κοάξ .ἐγὼ δέ γ᾽ ἀλγεῖν ἄρχομαι τὸν ὄρρον ὦ κοὰξ κοάξ ·
ὑμῖν δ᾽ ἴσως οὐδὲν μέλει .
βρεκεκεκὲξ κοὰξ κοάξ .
ἀλλ᾽ ἐξόλοισθ᾽ αὐτῷ κοάξ ·
εἰκότως γ᾽ ὦ πολλὰ πράττων .
ἐμὲ γὰρ ἔστερξαν εὔλυροί τε Μοῦσαι καὶ κεροβάτας Πὰν ὁ καλαμόφθογγα παίζων ·
προσεπιτέρπεται δ᾽ ὁ φορμικτὰς Ἀπόλλων ,ἕνεκα δόνακος ,ὃν ὑπολύριον ἔνυδρον ἐν λίμναις τρέφω .
βρεκεκεκὲξ κοάξ κοάξ .
ἐγὼ δὲ φλυκταίνας γ᾽ ἔχω ,χὠ πρωκτὸς ἰδίει πάλαι ,κᾆτ᾽ αὐτίκ᾽ ἐκκύψας ἐρεῖ - βρεκεκεκὲξ κοὰξ κοάξ .
ἀλλ᾽ ὦ φιλῳδὸν γένος παύσασθε .
μᾶλλον μὲν οὖν φθεγξόμεσθ᾽ ,εἰ δή ποτ᾽ εὐηλίοις ἐν ἁμέραισιν ἡλάμεσθα διὰ κυπείρου καὶ φλέω ,χαίροντες ᾠδῆς πολυκολύμβοισι μέλεσιν ,ἢ Διὸς φεύγοντες ὄμβρον ἔνυδρον ἐν βυθῷ χορείαν αἰόλαν ἐφθεγξάμεσθα πομφολυγοπαφλάσμασιν .
βρεκεκεκὲξ κοὰξ κοάξ .
τουτὶ παρ᾽ ὑμῶν λαμβάνω .
δεινά τἄρα πεισόμεσθα .
δεινότερα δ᾽ ἔγωγ᾽ ,ἐλαύνων εἰ διαρραγήσομαι .
βρεκεκεκὲξ κοὰξ κοάξ .οἰμώζετ᾽ ·οὐ γάρ μοι μέλει .
ἀλλὰ μὴν κεκραξόμεσθά γ᾽ ὁπόσον ἡ φάρυξ ἂν ἡμῶν χανδάνῃ δι᾽ ἡμέρας .
βρεκεκεκὲξ κοὰξ κοάξ .
τούτῳ γὰρ οὐ νικήσετε .
οὐδὲ μὴν ἡμᾶς σὺ πάντως .
οὐδὲ μὴν ὑμεῖς γ᾽ ἐμὲ οὐδέποτε ·
κεκράξομαι γὰρ κἂν δέῃ δι᾽ ἡμέρας βρεκεκεκὲξ κοὰξ κοάξ ,ἕως ἂν ὑμῶν ἐπικρατήσω τῷ κοάξ ,βρεκεκεκὲξ κοὰξ κοάξ .
ἔμελλον ἄρα παύσειν ποθ᾽ ὑμᾶς τοῦ κοάξ .
ὢ παῦε παῦε ,παραβαλοῦ τὼ κωπίω ,ἔκβαιν᾽ ,ἀπόδος τὸν ναῦλον .ἔχε δὴ τὠβολώ .
ὁ Ξανθίας .
ποῦ Ξανθίας ; 
ἦ Ξανθία .
ἰαῦ .
βάδιζε δεῦρο .
χαῖρ᾽ ὦ δέσποτα .
τί ἔστι τἀνταυθοῖ ; 
σκότος καὶ βόρβορος .
κατεῖδες οὖν που τοὺς πατραλοίας αὐτόθι καὶ τοὺς ἐπιόρκους ,οὓς ἔλεγεν ἡμῖν ; 
σὺ δ᾽ οὔ ; 
νὴ τὸν Ποσειδῶ ᾽ γωγε ,καὶ νυνί γ᾽ ὁρῶ .
ἄγε δὴ τί δρῶμεν ; 
προϊέναι βέλτιστα νῷν ,ὡς οὗτος ὁ τόπος ἐστὶν οὗ τὰ θηρία τὰ δείν᾽ ἔφασκ᾽ ἐκεῖνος .
ὡς οἰμώξεται .
ἠλαζονεύεθ᾽ ἵνα φοβηθείην ἐγώ ,εἰδώς με μάχιμον ὄντα φιλοτιμούμενος .
οὐδὲν γὰρ οὕτω γαῦρόν ἐσθ᾽ ὡς Ἡρακλῆς .
ἐγὼ δέ γ᾽ εὐξαίμην ἂν ἐντυχεῖν τινι λαβεῖν τ᾽ ἀγώνισμ᾽ ἄξιόν τι τῆς ὁδοῦ .νὴ τὸν Δία καὶ μὴν αἰσθάνομαι ψόφου τινός .
ποῦ ποῦ ᾽ στιν ; 
ἐξόπισθεν .
ἐξόπισθ᾽ ἴθι .
ἀλλ᾽ ἐστὶν ἐν τῷ πρόσθε .
πρόσθε νυν ἴθι .
καὶ μὴν ὁρῶ νὴ τὸν Δία θηρίον μέγα .
ποῖόν τι ; 
δεινόν ·
παντοδαπὸν γοῦν γίγνεται τοτὲ μέν γε βοῦς ,νυνὶ δ᾽ ὀρεύς ,τοτὲ δ᾽ αὖ γυνὴ ὡραιοτάτη τις .
ποῦ ᾽ στι ; 
φέρ᾽ ἐπ᾽ αὐτὴν ἴω .
ἀλλ᾽ οὐκέτ᾽ αὖ γυνή ᾽ στιν ,ἀλλ᾽ ἤδη κύων .
Ἔμπουσα τοίνυν ἐστί .
πυρὶ γοῦν λάμπεται ἅπαν τὸ πρόσωπον .
καὶ σκέλος χαλκοῦν ἔχει ; 
νὴ τὸν Ποσειδῶ ,καὶ βολίτινον θάτερον ,σάφ᾽ ἴσθι .
ποῖ δῆτ᾽ ἂν τραποίμην ; 
ποῖ δ᾽ ἐγώ ; 
ἱερεῦ διαφύλαξόν μ᾽ ,ἵν᾽ ὦ σοι ξυμπότης .
ἀπολούμεθ᾽ ὦναξ Ἡράκλεις .
οὐ μὴ καλεῖς μ᾽ ὦνθρωφ᾽ ,ἱκετεύω ,μηδὲ κατερεῖς τοὔνομα .
Διόνυσε τοίνυν .
τοῦτό γ᾽ ἧττον θατέρου .
ἴθ᾽ ᾗπερ ἔρχει .δεῦρο δεῦρ᾽ ὦ δέσποτα .
τί δ᾽ ἔστι ; 
πάντ᾽ ἀγαθὰ πεπράγαμεν ,ἔξεστί θ᾽ ὥσπερ Ἡγέλοχος ἡμῖν λέγειν ,᾽ ἐκ κυμάτων γὰρ αὖθις αὖ γαλῆν ὁρῶ .
᾽ ἥμπουσα φρούδη .
κατόμοσον .
νὴ τὸν Δία .καὖθις κατόμοσον .νὴ Δί᾽ .ὄμοσον .
νὴ Δία .
οἴμοι τάλας ,ὡς ὠχρίασ᾽ αὐτὴν ἰδών .
ὁδὶ δὲ δείσας ὑπερεπυρρίασέ σου .
οἴμοι ,πόθεν μοι τὰ κακὰ ταυτὶ προσέπεσεν ; 
τίν᾽ αἰτιάσομαι θεῶν μ᾽ ἀπολλύναι ; 
αἰθέρα Διὸς δωμάτιον ἢ χρόνου πόδα ; 
αὐλεῖ τις ἔνδοθεν ] οὗτος .
τί ἔστιν ; 
οὐ κατήκουσας ; 
τίνος ; 
αὐλῶν πνοῆς .
ἔγωγε ,καὶ δᾴδων γέ με αὔρα τις εἰσέπνευσε μυστικωτάτη .
ἀλλ᾽ ἠρεμὶ πτήξαντες ἀκροασώμεθα .
Ἴακχ᾽ ὦ Ἴακχε .
Ἴακχ᾽ ὦ Ἴακχε .
οἱ μεμυημένοι ἐνταῦθά που παίζουσιν ,οὓς ἔφραζε νῷν .
κἀμοὶ δοκοῦσιν .
ἡσυχίαν τοίνυν ἄγειν βέλτιστόν ἐσθ᾽ ,ἕως ἂν εἰδῶμεν σαφῶς .
Ἴακχ᾽ ὦ πολυτίμητ᾽ ἐν ἕδραις ἐνθάδε ναίων ,Ἴακχ᾽ ὦ Ἴακχε ,ἐλθὲ τόνδ᾽ ἀνὰ λειμῶνα χορεύσων ὁσίους ἐς θιασώτας ,πολύκαρπον μὲν τινάσσων περὶ κρατὶ σῷ βρύοντα στέφανον μύρτων ,θρασεῖ δ᾽ ἐγκατακρούων ποδὶ τὰν ἀκόλαστον φιλοπαίγμονα τιμάν ,χαρίτων πλεῖστον ἔχουσαν μέρος ,ἁγνάν ,ἱερὰν ὁσίοις μύσταις χορείαν .
ὦ πότνια πολυτίμητε Δήμητρος κόρη ,ὡς ἡδύ μοι προσέπνευσε χοιρείων κρεῶν .
οὔκουν ἀτρέμ᾽ ἕξεις ,ἤν τι καὶ χορδῆς λάβῃς ; 
̣ ἔγειρε φλογέας λαμπάδας ἐν χερσὶ γὰρ ἥκει τινάσσων ̣ ,Ἴακχ᾽ ὦ Ἴακχε ,νυκτέρου τελετῆς φωσφόρος ἀστήρ .
φλογὶ φέγγεται δὲ λειμών ·γόνυ πάλλεται γερόντων ·
ἀποσείονται δὲ λύπας χρονίους τ᾽ ἐτῶν παλαιῶν ἐνιαυτοὺς ἱερᾶς ὑπὸ τιμᾶς .
σὺ δὲ λαμπάδι ̣ φλέγων ̣ προβάδην ἔξαγ᾽ ἐπ᾽ ἀνθηρὸν ἕλειον δάπεδον χοροποιὸν μάκαρ ἥβαν .
εὐφημεῖν χρὴ κἀξίστασθαι τοῖς ἡμετέροισι χοροῖσιν ,ὅστις ἄπειρος τοιῶνδε λόγων ἢ γνώμῃ μὴ καθαρεύει ,ἢ γενναίων ὄργια Μουσῶν μήτ᾽ εἶδεν μήτ᾽ ἐχόρευσεν ,μηδὲ Κρατίνου τοῦ ταυροφάγου γλώττης Βακχεῖ᾽ ἐτελέσθη ,ἢ βωμολόχοις ἔπεσιν χαίρει μὴ ν᾽ καιρῷ τοῦτο ποιοῦσιν ,ἢ στάσιν ἐχθρὰν μὴ καταλύει μηδ᾽ εὔκολός ἐστι πολίταις ,ἀλλ᾽ ἀνεγείρει καὶ ῥιπίζει κερδῶν ἰδίων ἐπιθυμῶν ,ἢ τῆς πόλεως χειμαζομένης ἄρχων καταδωροδοκεῖται ,ἢ προδίδωσιν φρούριον ἢ ναῦς ,ἢ τἀπόρρητ᾽ ἀποπέμπει ἐξ Αἰγίνης Θωρυκίων ὢν εἰκοστολόγος κακοδαίμων ,ἀσκώματα καὶ λίνα καὶ πίτταν διαπέμπων εἰς Ἐπίδαυρον ,ἢ χρήματα ταῖς τῶν ἀντιπάλων ναυσὶν παρέχειν 
τούτοις αὐδῶ καὖθις ἀπαυδῶ καὖθις τὸ τρίτον μάλ᾽ ἀπαυδῶ ἐξίστασθαι μύσταισι χοροῖς ·
ὑμεῖς δ᾽ ἀνεγείρετε μολπὴν καὶ παννυχίδας τὰς ἡμετέρας αἳ τῇδε πρέπουσιν ἑορτῇ .χώρει νυν πᾶς ἀνδρείως ἐς τοὺς εὐανθεῖς κόλπους λειμώνων ἐγκρούων κἀπισκώπτων καὶ παίζων καὶ χλευάζων ,ἠρίστηται δ᾽ ἐξαρκούντως .
ἀλλ᾽ ἔμβα χὤπως ἀρεῖς τὴν Σώτειραν γενναίως τῇ φωνῇ μολπάζων ,ἣ τὴν χώραν σῴζειν φήσ᾽ ἐς τὰς ὥρας ,κἂν Θωρυκίων μὴ βούληται .
ἄγε νυν ἑτέραν ὕμνων ἰδέαν τὴν καρποφόρον βασίλειαν Δήμητρα θεὰν ἐπικοσμοῦντες ζαθέαις μολπαῖς κελαδεῖτε .
Δήμητερ ἁγνῶν ὀργίων ἄνασσα συμπαραστάτει ,καὶ σῷζε τὸν σαυτῆς χορόν ,καί μ᾽ ἀσφαλῶς πανήμερον παῖσαί τε καὶ χορεῦσαι ·
καὶ πολλὰ μὲν γέλοιά μ᾽ εἰ - πεῖν ,πολλὰ δὲ σπουδαῖα ,καὶ τῆς σῆς ἑορτῆς ἀξίως παίσαντα καὶ σκώψαντα νικήσαντα ταινιοῦσθαι .
ἄγ᾽ εἶα νῦν καὶ τὸν ὡραῖον θεὸν παρακαλεῖτε δεῦρο ᾠδαῖσι ,τὸν ξυνέμπορον τῆσδε τῆς χορείας .
Ἴακχε πολυτίμητε ,μέλος ἑορτῆς ἥδιστον εὑρών ,δεῦρο συνακολούθει πρὸς τὴν θεὸν καὶ δεῖξον ὡς ἄνευ πόνου πολλὴν ὁδὸν περαίνεις .
Ἴακχε φιλοχορευτὰ συμπρόπεμπέ με .
σὺ γὰρ κατεσχίσω μὲν ἐπὶ γέλωτι κἀπ᾽ εὐτελείᾳ τόδε τὸ σανδαλίσκον καὶ τὸ ῥάκος ,κἀξηῦρες ὥστ᾽ ἀζημίους παίζειν τε καὶ χορεύειν .
Ἴακχε φιλοχορευτὰ συμπρόπεμπέ με .
καὶ γὰρ παραβλέψας τι μειρακίσκης νῦν δὴ κατεῖδον καὶ μάλ᾽ εὐπροσώπου συμπαιστρίας χιτωνίου παραρραγέν - τος τιτθίον προκύψαν .
Ἴακχε φιλοχορευτὰ συμπρόπεμπέ με .
ἐγὼ δ᾽ ἀεί πως φιλακόλου - θός εἰμι καὶ μετ᾽ αὐτῆς παίζων χορεύειν βούλομαι .
κἄγωγε πρός .
βούλεσθε δῆτα κοινῇ σκώψωμεν Ἀρχέδημον ; 
ὃς ἑπτέτης ὢν οὐκ ἔφυσε φράτερας .
νυνὶ δὲ δημαγωγεῖ ἐν τοῖς ἄνω νεκροῖσι ,κἀστὶν τὰ πρῶτα τῆς ἐκεῖ μοχθηρίας .
τὸν Κλεισθένους δ᾽ ἀκούω ἐν ταῖς ταφαῖσι πρωκτὸν τίλλειν ἑαυτοῦ καὶ σπαράττειν τὰς γνάθους ·
κἀκόπτετ᾽ ἐγκεκυφώς ,κἄκλαε κἀκεκράγει Σεβῖνον ὅστις ἐστὶν ἁναφλύστιος .
καὶ Καλλίαν γέ φασι τοῦτον τὸν Ἱπποβίνου κύσθου λεοντῆν ναυμαχεῖν ἐνημμένον .
ἔχοιτ᾽ ἂν οὖν φράσαι νῷν Πλούτων᾽ ὅπου ᾽ νθάδ᾽ οἰκεῖ ; 
ξένω γάρ ἐσμεν ἀρτίως ἀφιγμένω .
μηδὲν μακρὰν ἀπέλθῃς ,μηδ᾽ αὖθις ἐπανέρῃ με ,ἀλλ᾽ ἴσθ᾽ ἐπ᾽ αὐτὴν θύραν ἀφιγμένος .
αἴροι᾽ ἂν αὖθις ὦ παῖ .
ἀλλ᾽ ἢ Διὸς Κόρινθος ἐν τοῖς στρώμασιν .
χωρεῖτε νῦν ἱερὸν ἀνὰ κύκλον θεᾶς ,ἀνθοφόρον ἀν᾽ ἄλσος παίζοντες οἷς μετουσία θεοφιλοῦς ἑορτῆς ·ἐγὼ δὲ σὺν ταῖσιν κόραις εἶμι καὶ γυναιξίν ,οὗ παννυχίζουσιν θεᾷ ,φέγγος ἱερὸν οἴσων .
χωρῶμεν ἐς πολυρρόδους λειμῶνας ἀνθεμώδεις ,τὸν ἡμέτερον τρόπον τὸν καλλιχορώτατον παίζοντες ,ὃν ὄλβιαι Μοῖραι ξυνάγουσιν .
μόνοις γὰρ ἡμῖν ἥλιος καὶ φέγγος ἱλαρόν ἐστιν ,ὅσοι μεμυήμεθ᾽ εὐ - σεβῆ τε διήγομεν τρόπον περὶ τοὺς ξένους καὶ τοὺς ἰδιώτας .
ἄγε δὴ τίνα τρόπον τὴν θύραν κόψω ; 
τίνα ; 
πῶς ἐνθάδ᾽ ἄρα κόπτουσιν οὑπιχώριοι ; 
οὐ μὴ διατρίψεις ,ἀλλὰ γεύσει τῆς θύρας ,καθ᾽ Ἡρακλέα τὸ σχῆμα καὶ τὸ λῆμ᾽ ἔχων .
παῖ παῖ .
τίς οὗτος ; 
Ἡρακλῆς ὁ καρτερός .
ὦ βδελυρὲ κἀναίσχυντε καὶ τολμηρὲ σὺ καὶ μιαρὲ καὶ παμμίαρε καὶ μιαρώτατε ,ὃς τὸν κύν᾽ ἡμῶν ἐξελάσας τὸν Κέρβερον ἀπῇξας ἄγχων κἀποδρὰς ᾤχου λαβών ,ὃν ἐγὼ ᾽ φύλαττον .
ἀλλὰ νῦν ἔχει μέσος ·
τοία Στυγός σε μελανοκάρδιος πέτρα Ἀχερόντιός τε σκόπελος αἱματοσταγὴς φρουροῦσι ,Κωκυτοῦ τε περίδρομοι κύνες ,ἔχιδνά θ᾽ ἑκατογκέφαλος ,ἣ τὰ σπλάγχνα σου διασπαράξει ,πλευμόνων τ᾽ ἀνθάψεται Ταρτησία μύραινα ·τὼ νεφρὼ δέ σου αὐτοῖσιν ἐντέροισιν ᾑματωμένω διασπάσονται Γοργόνες Τειθράσιαι ,ἐφ᾽ ἃς ἐγὼ δρομαῖον ὁρμήσω πόδα .
οὗτος τί δέδρακας ; 
ἐγκέχοδα ·
κάλει θεόν .
ὦ καταγέλαστ᾽ οὔκουν ἀναστήσει ταχὺ πρίν τινά σ᾽ ἰδεῖν ἀλλότριον ; ἀλλ᾽ ὡρακιῶ .
ἀλλ᾽ οἶσε πρὸς τὴν καρδίαν μου σφογγιάν .
ἰδοὺ λαβέ ,προσθοῦ .
ποῦ ᾽ στιν ; 
ὦ χρυσοῖ θεοὶ ἐνταῦθ᾽ ἔχεις τὴν καρδίαν ; 
δείσασα γὰρ ἐς τὴν κάτω μου κοιλίαν καθείρπυσεν .
ὦ δειλότατε θεῶν σὺ κἀνθρώπων .
ἐγώ ; 
πῶς δειλὸς ὅστις σφογγιὰν ᾔτησά σε ; 
οὐκ ἂν ἕτερός γ᾽ αὔτ᾽ ἠργάσατ᾽ ἀνήρ .
ἀλλὰ τί ; 
κατέκειτ᾽ ἂν ὀσφραινόμενος ,εἴπερ δειλὸς ἦν ·ἐγὼ δ᾽ ἀνέστην καὶ προσέτ᾽ ἀπεψησάμην .
ἀνδρεῖά γ᾽ ὦ Πόσειδον .
οἶμαι νὴ Δία .
σὺ δ᾽ οὐκ ἔδεισας τὸν ψόφον τῶν ῥημάτων καὶ τὰς ἀπειλάς ; 
οὐ μὰ Δί᾽ οὐδ᾽ ἐφρόντισα .
ἴθι νυν ἐπειδὴ ληματίας κἀνδρεῖος εἶ ,σὺ μὲν γενοῦ ᾽ γὼ τὸ ῥόπαλον τουτὶ λαβὼν καὶ τὴν λεοντῆν ,εἴπερ ἀφοβόσπλαγχνος εἶ ·
ἐγὼ δ᾽ ἔσομαί σοι σκευοφόρος ἐν τῷ μέρει .
φέρε δὴ ταχέως αὔτ᾽ ·
οὐ γὰρ ἀλλὰ πειστέον ·
καὶ βλέψον ἐς τὸν Ἡρακλειοξανθίαν ,εἰ δειλὸς ἔσομαι καὶ κατὰ σὲ τὸ λῆμ᾽ ἔχων .
φέρε νυν ἐγὼ τὰ στρώματ᾽ αἴρωμαι ταδί .
ὦ φίλταθ᾽ ἥκεις Ἡράκλεις ; 
δεῦρ᾽ εἴσιθι .
ἡ γὰρ θεός σ᾽ ὡς ἐπύθεθ᾽ ἥκοντ᾽ ,εὐθέως ἔπεττεν ἄρτους ,ἧψε κατερεικτῶν χύτρας ἔτνους δύ᾽ ἢ τρεῖς ,βοῦν ἀπηνθράκιζ᾽ ὅλον ,πλακοῦντας ὤπτα κολλάβους .
ἀλλ᾽ εἴσιθι .
κάλλιστ᾽ ,ἐπαινῶ .
μὰ τὸν Ἀπόλλω οὐ μή σ᾽ ἐγὼ περιόψομἀπελθόντ᾽ ,ἐπεί τοι καὶ κρέα ἀνέβραττεν ὀρνίθεια ,καὶ τραγήματα ἔφρυγε ,κᾦνον ἀνεκεράννυ γλυκύτατον .
ἀλλ᾽ εἴσιθ᾽ ἅμ᾽ ἐμοί .
πάνυ καλῶς .
ληρεῖς ἔχων οὐ γάρ σ᾽ ἀφήσω .
καὶ γὰρ αὐλητρίς γέ σοι ἥδ᾽ ἔνδον ἔσθ᾽ ὡραιοτάτη κὠρχηστρίδες ἕτεραι δύ᾽ ἢ τρεῖς .
πῶς λέγεις ; 
ὀρχηστρίδες ; 
ἡβυλλιῶσαι κἄρτι παρατετιλμέναι .
ἀλλ᾽ εἴσιθ᾽ ,ὡς ὁ μάγειρος ἤδη τὰ τεμάχη ἔμελλ᾽ ἀφαιρεῖν χἠ τράπεζ᾽ εἰσῄρετο .
ἴθι νυν φράσον πρώτιστα ταῖς ὀρχηστρίσιν ταῖς ἔνδον οὔσαις αὐτὸς ὅτι εἰσέρχομαι .
ὁ παῖς ἀκολούθει δεῦρο τὰ σκεύη φέρων .
ἐπίσχες οὗτος .
οὔ τί που σπουδὴν ποιεῖ ,ὁτιή σε παίζων Ἡρακλέα ᾽ νεσκεύασα ; 
οὐ μὴ φλυαρήσεις ἔχων ὦ Ξανθία ,ἀλλ᾽ ἀράμενος οἴσεις πάλιν τὰ στρώματα .
τί δ᾽ ἔστιν ; 
οὔ τι πού μ᾽ ἀφελέσθαι διανοεῖ ἅδωκας αὐτός ; 
οὐ τάχ᾽ ,ἀλλ᾽ ἤδη ποιῶ .
κατάθου τὸ δέρμα .
ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι καὶ τοῖς θεοῖσιν ἐπιτρέπω .
ποίοις θεοῖς ; 
τὸ δὲ προσδοκῆσαί σ᾽ οὐκ ἀνόητον καὶ κενὸν ὡς δοῦλος ὢν καὶ θνητὸς Ἀλκμήνης ἔσει ; 
ἀμέλει καλῶς ·
ἔχ᾽ αὔτ᾽ .ἴσως γάρ τοί ποτε ἐμοῦ δεηθείης ἄν ,εἰ θεὸς θέλοι .ταῦτα μὲν πρὸς ἀνδρός ἐστι νοῦν ἔχοντος καὶ φρένας καὶ πολλὰ περιπεπλευκότος ,μετακυλίνδειν αὑτὸν ἀεὶ πρὸς τὸν εὖ πράττοντα τοῖχον μᾶλλον ἢ γεγραμμένην εἰκόν᾽ ἑστάναι ,λαβόνθ᾽ ἓν σχῆμα ·
τὸ δὲ μεταστρέφεσθαι πρὸς τὸ μαλθακώτερον δεξιοῦ πρὸς ἀνδρός ἐστι καὶ φύσει Θηραμένους .
οὐ γὰρ ἂν γέλοιον ἦν ,εἰ Ξανθίας μὲν δοῦλος ὢν ἐν στρώμασιν Μιλησίοις ἀνατετραμμένος κυνῶν ὀρ - χηστρίδ᾽ εἶτ᾽ ᾔτησεν ἀμίδ᾽ ,ἐγὼ δὲ πρὸς τοῦτον βλέπων τοὐρεβίνθου ᾽ δραττόμην ,οὗ - τος δ᾽ ἅτ᾽ ὢν αὐτὸς πανοῦργος εἶδε ,κᾆτ᾽ ἐκ τῆς γνάθου πὺξ πατάξας μοὐξέκοψε τοῦ χοροῦ τοὺς προσθίους ; 
Πλαθάνη Πλαθάνη δεῦρ᾽ ἔλθ᾽ ,ὁ πανοῦργος οὑτοσί ,ὃς ἐς τὸ πανδοκεῖον εἰσελθών ποτε ἑκκαίδεκ᾽ ἄρτους κατέφαγ᾽ ἡμῶν .
νὴ Δία ἐκεῖνος αὐτὸς δῆτα .
κακὸν ἥκει τινί .
καὶ κρέα γε πρὸς τούτοισιν ἀνάβραστ᾽ εἴκοσιν ἀν᾽ ἡμιωβολιαῖα .
δώσει τις δίκην .
καὶ τὰ σκόροδα τὰ πολλά .
ληρεῖς ὦ γύναι κοὐκ οἶσθ᾽ ὅ τι λέγεις .
οὐ μὲν οὖν με προσεδόκας ,ὁτιὴ κοθόρνους εἶχες ,ἂν γνῶναί σ᾽ ἔτι ; 
τί δαί ; 
τὸ πολὺ τάριχος οὐκ εἴρηκά πω .μὰ Δί᾽ οὐδὲ τὸν τυρόν γε τὸν χλωρὸν τάλαν ,ὃν οὗτος αὐτοῖς τοῖς ταλάροις κατήσθιεν κἄπειτ᾽ ἐπειδὴ τἀργύριον ἐπραττόμην ,ἔβλεψεν ἔς με δριμὺ κἀμυκᾶτό γε .τούτου πάνυ τοὔργον ·
οὗτος ὁ τρόπος πανταχοῦ .
καὶ τὸ ξίφος γ᾽ ἐσπᾶτο μαίνεσθαι δοκῶν .
νὴ Δία τάλαινα .
νὼ δὲ δεισάσα γέ που ἐπὶ τὴν κατήλιφ᾽ εὐθὺς ἀνεπηδήσαμεν ·
ὁ δ᾽ ᾤχετ᾽ ἐξᾴξας γε τὰς ψιάθους λαβών .
ἴθι δὴ κάλεσον τὸν προστάτην Κλέωνά μοι .
σὺ δ᾽ ἔμοιγ᾽ ἐάνπερ ἐπιτύχῃς Ὑπέρβολον ,ἵν᾽ αὐτὸν ἐπιτρίψωμεν .
ὦ μιαρὰ φάρυξ ,ὡς ἡδέως ἄν σου λίθῳ τοὺς γομφίους κόπτοιμ᾽ ἄν ,οἷς μου κατέφαγες τὰ φορτία .
ἐγὼ δέ γ᾽ ἐς τὸ βάραθρον ἐμβάλοιμί σε .
ἐγὼ δὲ τὸν λάρυγγ᾽ ἂν ἐκτέμοιμί σου δρέπανον λαβοῦσ᾽ ,ᾧ τὰς χόλικας κατέσπασας .
ἀλλ᾽ εἶμ᾽ ἐπὶ τὸν Κλέων᾽ ,ὃς αὐτοῦ τήμερον ἐκπηνιεῖται ταῦτα προσκαλούμενος .
κάκιστ᾽ ἀπολοίμην ,Ξανθίαν εἰ μὴ φιλῶ .
οἶδ᾽ οἶδα τὸν νοῦν ·
παῦε παῦε τοῦ λόγου .
οὐκ ἂν γενοίμην Ἡρακλῆς ἄν .
μηδαμῶς ὦ Ξανθίδιον .
καὶ πῶς ἂν Ἀλκμήνης ἐγὼ υἱὸς γενοίμην δοῦλος ἅμα καὶ θνητὸς ὤν ; 
οἶδ᾽ οἶδ᾽ ὅτι θυμοῖ ,καὶ δικαίως αὐτὸ δρᾷς ·
κἂν εἴ με τύπτοις ,οὐκ ἂν ἀντείποιμί σοι .
ἀλλ᾽ ἤν σε τοῦ λοιποῦ ποτ᾽ ἀφέλωμαι χρόνου ,πρόρριζος αὐτός ,ἡ γυνή ,τὰ παιδία ,κάκιστ᾽ ἀπολοίμην ,κἀρχέδημος ὁ γλάμων .
δέχομαι τὸν ὅρκον κἀπὶ τούτοις λαμβάνω .
νῦν σὸν ἔργον ἔστ᾽ ,ἐπειδὴ τὴν στολὴν εἴληφας ἥνπερ εἶχες ἐξ ἀρχῆς πάλιν ,ἀνανεάζειν .καὶ βλέπειν αὖθις τὸ δεινόν ,τοῦ θεοῦ μεμνημένον ᾧπερ εἰκάζεις σεαυτόν .
εἰ δὲ παραληρῶν ἁλώσει κἀκβαλεῖς τι μαλθακόν ,αὖθις αἴρεσθαί σ᾽ ἀνάγκη ᾽ σται πάλιν τὰ στρώματα .
οὐ κακῶς ὦνδρες παραινεῖτ᾽ ,ἀλλὰ καὐτὸς τυγχάνω ταῦτ᾽ ἄρτι συννοούμενος .
ὅτι μὲν οὖν ,ἢν χρηστὸν ᾖ τι ,ταῦτ᾽ ἀφαιρεῖσθαι πάλιν πειράσεταί μ᾽ εὖ οἶδ᾽ ὅτι .
ἀλλ᾽ ὅμως ἐγὼ παρέξω ᾽ μαυτὸν ἀνδρεῖον τὸ λῆμα καὶ βλέποντ᾽ ὀρίγανον .
δεῖν δ᾽ ἔοικεν ,ὡς ἀκούω τῆς θύρας καὶ δὴ ψόφον .
ξυνδεῖτε ταχέως τουτονὶ τὸν κυνοκλόπον ,ἵνα δῷ δίκην ·
ἀνύετον .
ἥκει τῳ κακόν .
οὐκ ἐς κόρακας ; 
μὴ πρόσιτον .
εἶεν ,καὶ μάχει ; 
ὁ Διτύλας χὠ Σκεβλύας χὠ Παρδόκας χωρεῖτε δευρὶ καὶ μάχεσθε τουτῳί .
εἶτ᾽ οὐχὶ δεινὰ ταῦτα ,τύπτειν τουτονὶ κλέπτοντα πρὸς τἀλλότρια ; 
μἀλλ᾽ ὑπερφυᾶ .
σχέτλια μὲν οὖν καὶ δεινά .
καὶ μὴν νὴ Δία εἰ πώποτ᾽ ἦλθον δεῦρ᾽ ,ἐθέλω τεθνηκέναι ,ἢ ᾽ κλεψα τῶν σῶν ἄξιόν τι καὶ τριχός .
καί σοι ποιήσω πρᾶγμα γενναῖον πάνυ ·
βασάνιζε γὰρ τὸν παῖδα τουτονὶ λαβών ,κἄν ποτέ μ᾽ ἕλῃς ἀδικοῦντ᾽ ,ἀπόκτεινόν μ᾽ ἄγων .
καὶ πῶς βασανίσω ; 
πάντα τρόπον ,ἐν κλίμακι δήσας κρεμάσας ὑστριχίδι μαστιγῶν ,δέρων ,στρεβλῶν ,ἔτι δ᾽ ἐς τὰς ῥῖνας ὄξος ἐγχέων ,πλίνθους ἐπιτιθείς ,πάντα τἄλλα ,πλὴν πράσῳ μὴ τύπτε τοῦτον μηδὲ γητείῳ νέῳ .
δίκαιος ὁ λόγος ·
κἄν τι πηρώσω γέ σου τὸν παῖδα τύπτων ,τἀργύριόν σοι κείσεται .
μὴ δῆτ᾽ ἔμοιγ᾽ .
οὕτω δὲ βασάνιζ᾽ ἀπαγαγών .
αὐτοῦ μὲν οὖν ,ἵνα σοὶ κατ᾽ ὀφθαλμοὺς λέγῃ .
κατάθου σὺ τὰ σκεύη ταχέως ,χὤπως ἐρεῖς ἐνταῦθα μηδὲν ψεῦδος .
ἀγορεύω τινὶ ἐμὲ μὴ βασανίζειν ἀθάνατον ὄντ᾽ ·
εἰ δὲ μή ,αὐτὸς σεαυτὸν αἰτιῶ .
λέγεις δὲ τί ; 
ἀθάνατος εἶναί φημι Διόνυσος Διός ,τοῦτον δὲ δοῦλον .
ταῦτ᾽ ἀκούεις ; 
φήμ᾽ ἐγώ .καὶ πολύ γε μᾶλλόν ἐστι μαστιγωτέος ·
εἴπερ θεὸς γάρ ἐστιν ,οὐκ αἰσθήσεται .
τί δῆτ᾽ ,ἐπειδὴ καὶ σὺ φῂς εἶναι θεός ,οὐ καὶ σὺ τύπτει τὰς ἴσας πληγὰς ἐμοί ; 
δίκαιος ὁ λόγος ·
χὠπότερόν γ᾽ ἂν νῷν ἴδῃς κλαύσαντα πρότερον ἢ προτιμήσαντά τι τυπτόμενον ,εἶναι τοῦτον ἡγοῦ μὴ θεόν .οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως οὐκ εἶ σὺ γεννάδας ἀνήρ ·χωρεῖς γὰρ ἐς τὸ δίκαιον .
ἀποδύεσθε δή .
πῶς οὖν βασανιεῖς νὼ δικαίως ; 
ῥᾳδίως ·
πληγὴν παρὰ πληγὴν ἑκάτερον .
καλῶς λέγεις .
ἰδού .
σκόπει νυν ἤν μ᾽ ὑποκινήσαντ᾽ ἴδῃς .
ἤδη ᾽ πάταξά σ᾽ .
οὐ μὰ Δί᾽ .
οὐδ᾽ ἐμοὶ δοκεῖς .
ἀλλ᾽ εἶμ᾽ ἐπὶ τονδὶ καὶ πατάξω .
πηνίκα ; 
καὶ δὴ ᾽ πάταξα .
κᾆτα πῶς οὐκ ἔπταρον ; 
οὐκ οἶδα ·
τουδὶ δ᾽ αὖθις ἀποπειράσομαι .
οὔκουν ἀνύσεις τι ; ἀτταταῖ .
τί τἀτταταῖ ; 
μῶν ὠδυνήθης ; 
οὐ μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἐφρόντισα ὁπόθ᾽ Ἡράκλεια τἀν Διομείοις γίγνεται .
ἅνθρωπος ἱερός .δεῦρο πάλιν βαδιστέον .
ἰοὺ ἰού .
τί ἔστιν ; 
ἱππέας ὁρῶ .
τί δῆτα κλάεις ; 
κρομμύων ὀσφραίνομαι .
ἐπεὶ προτιμᾷς γ᾽ οὐδέν .
οὐδέν μοι μέλει .
βαδιστέον τἄρ᾽ ἐστὶν ἐπὶ τονδὶ πάλιν .
οἴμοι .
τί ἔστι ; 
τὴν ἄκανθαν ἐξελε .
τί τὸ πρᾶγμα τουτί ; 
δεῦρο πάλιν βαδιστέον .
Ἄπολλον - ὅς που Δῆλον ἢ Πυθῶν᾽ ἔχεις .
ἤλγησεν ·
οὐκ ἤκουσας ; 
οὐκ ἔγωγ᾽ ,ἐπεὶ ἴαμβον Ἱππώνακτος ἀνεμιμνῃσκόμην .
οὐδὲν ποιεῖς γάρ ·
ἀλλὰ τὰς λαγόνας σπόδει .μὰ τὸν Δί᾽ ἀλλ᾽ ἤδη πάρεχε τὴν γαστέρα .
Πόσειδον ἤλγησέν τις .
ὃς Αἰγαίου πρῶνας ἢ γλαυκᾶς μέδεις ἁλὸς ἐν βένθεσιν .
ἀλλ᾽ εἴσιτον ·
ὁ δεσπότης γὰρ αὐτὸς ὑμᾶς γνώσεται χἠ Φερρέφατθ᾽ ,ἅτ᾽ ὄντε κἀκείνω θεώ .
ὀρθῶς λέγεις ·
ἐβουλόμην δ᾽ ἂν τοῦτό σε πρότερον νοῆσαι ,πρὶν ἐμὲ τὰς πληγὰς λαβεῖν .
Μοῦσα χορῶν ἱερῶν ·ἐπίβηθι καὶ ἔλθ᾽ ἐπὶ τέρψιν ἀοιδᾶς ἐμᾶς ,τὸν πολὺν ὀψομένη λαῶν ·ὄχλον ,οὗ σοφίαι μυρίαι κάθηνται φιλοτιμότεραι Κλεοφῶντος ,ἐφ᾽ οὗ δὴ χείλεσιν ἀμφιλάλοις δεινὸν ἐπιβρέμεται Θρῃκία χελιδὼν ̣ ἐπὶ βάρβαρον ἑζομένη πέταλον ·
̣ κελαδεῖ δ᾽ ἐπίκλαυτον ἀηδόνιον νόμον ,ὡς ἀπολεῖται ,κἂν ἴσαι γένωνται .
τὸν ἱερὸν χορὸν δίκαιόν ἐστι χρηστὰ τῇ πόλει ξυμπαραινεῖν καὶ διδάσκειν .
πρῶτον οὖν ἡμῖν δοκεῖ ἐξισῶσαι τοὺς πολίτας κἀφελεῖν τὰ δείματα ,κεἴ τις ἥμαρτε σφαλείς τι Φρυνίχου παλαίσμασιν ,ἐγγενέσθαι φημὶ χρῆναι τοῖς ὀλισθοῦσιν τότε αἰτίαν ἐκθεῖσι λῦσαι τὰς πρότερον ἁμαρτίας .εἶτ᾽ ἄτιμόν φημι χρῆναι μηδέν᾽ εἶν᾽ ἐν τῇ πόλει ·
καὶ γὰρ αἰσχρόν ἐστι τοὺς μὲν ναυμαχήσαντας μίαν καὶ Πλαταιᾶς εὐθὺς εἶναι κἀντὶ δούλων δεσπότας .
κοὐδὲ ταῦτ᾽ ἔγωγ᾽ ἔχοιμ᾽ ἂν μὴ οὐ καλῶς φάσκειν ἔχειν ,ἀλλ᾽ ἐπαινῶ ·
μόνα γὰρ αὐτὰ νοῦν ἔχοντ᾽ ἐδράσατε .
πρὸς δὲ τούτοις εἰκὸς ὑμᾶς ,οἳ μεθ᾽ ὑμῶν πολλὰ δὴ χοἰ πατέρες ἐναυμάχησαν καὶ προσήκουσιν γένει ,τὴν μίαν ταύτην παρεῖναι ξυμφορὰν αἰτουμένοις .
ἀλλὰ τῆς ὀργῆς ἀνέντες ὦ σοφώτατοι φύσει πάντας ἀνθρώπους ἑκόντες συγγενεῖς κτησώμεθα κἀπιτίμους καὶ πολίτας ,ὅστις ἂν ξυνναυμαχῇ .
εἰ δὲ ταῦτ᾽ ὀγκωσόμεσθα κἀποσεμνυνούμεθα ,τὴν πόλιν καὶ ταῦτ᾽ ἔχοντες κυμάτων ἐν ἀγκάλαις ,ὑστέρῳ χρόνῳ ποτ᾽ αὖθις εὖ φρονεῖν οὐ δόξομεν .
εἰ δ᾽ ἐγὼ ὀρθὸς ἰδεῖν βίον ἀνέρος ἢ τρόπον ὅστις ἔτ᾽ οἰμώξεται ,οὐ πολὺν οὐδ᾽ ὁ πίθηκος οὗτος ὁ νῦν ἐνοχλῶν ,Κλειγένης ὁ μικρός ,ὁ πονηρότατος βαλανεὺς ὁπόσοι κρατοῦσι κυκησιτέφρου ψευδολίτρου κονίας καὶ Κιμωλίας γῆς ,χρόνον ἐνδιατρίψει ·
ἰδὼν δὲ τάδ᾽ οὐκ εἰρηνικὸς ἔσθ᾽ ,ἵνα μή ποτε κἀποδυθῇ μεθύων ἄνευ ξύλου βαδίζων .
πολλάκις γ᾽ ἡμῖν ἔδοξεν ἡ πόλις πεπονθέναι ταὐτὸν ἔς τε τῶν πολιτῶν τοὺς καλούς τε κἀγαθοὺς ἔς τε τἀρχαῖον νόμισμα καὶ τὸ καινὸν χρυσίον .
οὔτε γὰρ τούτοισιν οὖσιν οὐ κεκιβδηλευμένοις ,ἀλλὰ καλλίστοις ἁπάντων ,ὡς δοκεῖ ,νομισμάτων καὶ μόνοις ὀρθῶς κοπεῖσι καὶ κεκωδωνισμένοις ἔν τε τοῖς Ἕλλησι καὶ τοῖς βαρβάροισι πανταχοῦ χρώμεθ᾽ οὐδέν ,ἀλλὰ τούτοις τοῖς πονηροῖς χαλκίοις χθές τε καὶ πρώην κοπεῖσι τῷ κακίστῳ κόμματι .
τῶν πολιτῶν θ᾽ οὓς μὲν ἴσμεν εὐγενεῖς καὶ σώφρονας ἄνδρας ὄντας καὶ δικαίους καὶ καλούς τε κἀγαθοὺς καὶ τραφέντας ἐν παλαίστραις καὶ χοροῖς καὶ μουσικῇ ,προυσελοῦμεν ,τοῖς δὲ χαλκοῖς καὶ ξένοις καὶ πυρρίαις καὶ πονηροῖς κἀκ πονηρῶν εἰς ἅπαντα χρώμεθα ὑστάτοις ἀφιγμένοισιν ,οἷσιν ἡ πόλις πρὸ τοῦ οὐδὲ φαρμακοῖσιν εἰκῇ ῥᾳδίως ἐχρήσατ᾽ ἄν .
ἀλλὰ καὶ νῦν ὦνόητοι μεταβαλόντες τοὺς τρόπους χρῆσθε τοῖς χρηστοῖσιν αὖθις ·
καὶ κατορθώσασι γὰρ εὔλογον ,κἄν τι σφαλῆτ᾽ ,ἐξ ἀξίου γοῦν τοῦ ξύλου ,ἤν τι καὶ πάσχητε ,πάσχειν τοῖς σοφοῖς δοκήσετε .
νὴ τὸν Δία τὸν σωτῆρα γεννάδας ἀνὴρ ὁ δεσπότης σου .
πῶς γὰρ οὐχὶ γεννάδας ,ὅστις γε πίνειν οἶδε καὶ βινεῖν μόνον ; 
τὸ δὲ μὴ πατάξαι σ᾽ ἐξελεγχθέντ᾽ ἄντικρυς ,ὅτι δοῦλος ὢν ἔφασκες εἶναι δεσπότης .
ᾤμωξε μέντἄν .
τοῦτο μέντοι δουλικὸν εὐθὺς πεποίηκας ,ὅπερ ἐγὼ χαίρω ποιῶν .
χαίρεις ,ἱκετεύω ; 
μἀλλ᾽ ἐποπτεύειν δοκῶ ,ὅταν καταράσωμαι λάθρᾳ τῷ δεσπότῃ .
τί δὲ τονθορύζων ,ἡνίκ᾽ ἂν πληγὰς λαβὼν πολλὰς ἀπίῃς θύραζε ; 
καὶ τοῦθ᾽ ἥδομαι .
τί δὲ πολλὰ πράττων ; 
ὡς μὰ Δί᾽ οὐδὲν οἶδ᾽ ἐγώ .ὁμόγνιε Ζεῦ ·
καὶ παρακούων δεσποτῶν ἅττ᾽ ἂν λαλῶσι ; 
μἀλλὰ πλεῖν ἢ μαίνομαι .
τί δὲ τοῖς θύραζε ταῦτα καταλαλῶν ; 
ἐγώ ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ὅταν δρῶ τοῦτο ,κἀκμιαίνομαι .
ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον ἔμβαλέ μοι τὴν δεξιάν ,καὶ δὸς κύσαι καὐτὸς κύσον ,καί μοι φράσον πρὸς Διός ,ὃς ἡμῖν ἐστιν ὁμομαστιγίας ,τίς οὗτος οὕνδον ἐστὶ θόρυβος καὶ βοὴ χὠ λοιδορησμός ; 
Αἰσχύλου κεὐριπίδου .
ἆ .
πρᾶγμα πρᾶγμα μέγα κεκίνηται μέγα ἐν τοῖς νεκροῖσι καὶ στάσις πολλὴ πάνυ .
ἐκ τοῦ ; 
νόμος τις ἐνθάδ᾽ ἐστὶ κείμενος ἀπὸ τῶν τεχνῶν ὅσαι μεγάλαι καὶ δεξιαί ,τὸν ἄριστον ὄντα τῶν ἑαυτοῦ συντέχνων σίτησιν αὐτὸν ἐν πρυτανείῳ λαμβάνειν θρόνον τε τοῦ Πλούτωνος ἑξῆς - μανθάνω .ἕως ἀφίκοιτο τὴν τέχνην σοφώτερος ἕτερός τις αὐτοῦ ·τότε δὲ παραχωρεῖν ἔδει .
τί δῆτα τουτὶ τεθορύβηκεν Αἰσχύλον ; 
ἐκεῖνος εἶχε τὸν τραγῳδικὸν θρόνον ,ὡς ὢν κράτιστος τὴν τέχνην .
νυνὶ δὲ τίς ; 
ὅτε δὴ κατῆλθ᾽ Εὐριπίδης ,ἐπεδείκνυτο τοῖς λωποδύταις καὶ τοῖσι βαλλαντιοτόμοις καὶ τοῖσι πατραλοίαισι καὶ τοιχωρύχοις ,ὅπερ ἔστ᾽ ἐν Ἅιδου πλῆθος ,οἱ δ᾽ ἀκροώμενοι τῶν ἀντιλογιῶν καὶ λυγισμῶν καὶ στροφῶν ὑπερεμάνησαν κἀνόμισαν σοφώτατον ·
κἄπειτ᾽ ἐπαρθεὶς ἀντελάβετο τοῦ θρόνου ,ἵν᾽ Αἰσχύλος καθῆστο .
κοὐκ ἐβάλλετο ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ὁ δῆμος ἀνεβόα κρίσιν ποιεῖν ὁπότερος εἴη τὴν τέχνην σοφώτερος .
ὁ τῶν πανούργων ; 
νὴ Δί᾽ οὐράνιόν γ᾽ ὅσον .
μετ᾽ Αἰσχύλου δ᾽ οὐκ ἦσαν ἕτεροι σύμμαχοι ; 
ὀλίγον τὸ χρηστόν ἐστιν ,ὥσπερ ἐνθάδε .
τί δῆθ᾽ ὁ Πλούτων δρᾶν παρασκευάζεται ; 
ἀγῶνα ποιεῖν αὐτίκα μάλα καὶ κρίσιν κἄλεγχον αὐτῶν τῆς τέχνης .
κἄπειτα πῶς οὐ καὶ Σοφοκλέης ἀντελάβετο τοῦ θρόνου ; 
μὰ Δί᾽ οὐκ ἐκεῖνος ,ἀλλ᾽ ἔκυσε μὲν Αἰσχύλον ,ὅτε δὴ κατῆλθε ,κἀνέβαλε τὴν δεξιάν ,κἀκεῖνος ὑπεχώρησεν αὐτῷ τοῦ θρόνου ·
νυνὶ δ᾽ ἔμελλεν ,ὡς ἔφη Κλειδημίδης ,ἔφεδρος καθεδεῖσθαι ·
κἂν μὲν Αἰσχύλος κρατῇ ,ἕξειν κατὰ χώραν ·
εἰ δὲ μή ,περὶ τῆς τέχνης διαγωνιεῖσθ᾽ ἔφασκε πρός γ᾽ Εὐριπίδην .
τὸ χρῆμ᾽ ἄρ᾽ ἔσται ; 
νὴ Δί᾽ ὀλίγον ὕστερον .κἀνταῦθα δὴ τὰ δεινὰ κινηθήσεται .καὶ γὰρ ταλάντῳ μουσικὴ σταθμήσεται - τί δέ ; 
μειαγωγήσουσι τὴν τραγῳδίαν ; 
καὶ κανόνας ἐξοίσουσι καὶ πήχεις ἐπῶν καὶ πλαίσια ξύμπτυκτα - πλινθεύσουσι γάρ ; 
καὶ διαμέτρους καὶ σφῆνας .
ὁ γὰρ Εὐριπίδης κατ᾽ ἔπος βασανιεῖν φησι τὰς τραγῳδίας .
ἦ που βαρέως οἶμαι τὸν Αἰσχύλον φέρειν .
ἔβλεψε γοῦν ταυρηδὸν ἐγκύψας κάτω .
κρινεῖ δὲ δὴ τίς ταῦτα ; 
τοῦτ᾽ ἦν δύσκολον ·
σοφῶν γὰρ ἀνδρῶν ἀπορίαν ηὑρισκέτην .
οὔτε γὰρ Ἀθηναίοισι συνέβαιν᾽ Αἰσχύλος - πολλοὺς ἴσως ἐνόμιζε τοὺς τοιχωρύχους .
λῆρόν τε τἄλλ᾽ ἡγεῖτο τοῦ γνῶναι πέρι φύσεις ποιητῶν ·
εἶτα τῷ σῷ δεσπότῃ ἐπέτρεψαν ,ὁτιὴ τῆς τέχνης ἔμπειρος ἦν .
ἀλλ᾽ εἰσίωμεν ·
ὡς ὅταν γ᾽ οἱ δεσπόται ἐσπουδάκωσι ,κλαύμαθ᾽ ἡμῖν γίγνεται .
ἦ που δεινὸν ἐριβρεμέτας χόλον ἔνδοθεν ἕξει ,ἡνίκ᾽ ἂν ὀξύλαλον παρίδῃ θήγοντος ὀδόντα ἀντιτέχνου ·
τότε δὴ μανίας ὑπὸ δεινῆς ὄμματα στροβήσεται .
ἔσται δ᾽ ἱππολόφων τε λόγων κορυθαίολα νείκη σχινδαλάμων τε παραξόνια σμιλεύματά τ᾽ ἔργων ,φωτὸς ἀμυνομένου φρενοτέκτονος ἀνδρὸς ῥήμαθ᾽ ἱπποβάμονα .
φρίξας δ᾽ αὐτοκόμου λοφιᾶς λασιαύχενα χαίταν ,δεινὸν ἐπισκύνιον ξυνάγων βρυχώμενος ἥσει ῥήματα γομφοπαγῆ πινακηδὸν ἀποσπῶν γηγενεῖ φυσήματι ·
ἔνθεν δὴ στοματουργὸς ἐπῶν βασανίστρια λίσφη γλῶσσ᾽ ἀνελισσομένη φθονεροὺς κινοῦσα χαλινοὺς ῥήματα δαιομένη καταλεπτολογήσει πλευμόνων πολὺν πόνον .
οὐκ ἂν μεθείμην τοῦ θρόνου ,μὴ νουθέτει .
κρείττων γὰρ εἶναί φημι τούτου τὴν τέχνην .
Αἰσχύλε τί σιγᾷς ; 
αἰσθάνει γὰρ τοῦ λόγου .
ἀποσεμνυνεῖται πρῶτον ,ἅπερ ἑκάστοτε ἐν ταῖς τραγῳδίαισιν ἐτερατεύετο .
ὦ δαιμόνι᾽ ἀνδρῶν μὴ μεγάλα λίαν λέγε .
ἐγᾦδα τοῦτον καὶ διέσκεμμαι πάλαι ,ἄνθρωπον ἀγριοποιὸν αὐθαδόστομον ,ἔχοντ᾽ ἀχάλινον ἀκρατὲς ἀπύλωτον στόμα ,ἀπεριλάλητον κομποφακελορρήμονα .
ἄληθες ὦ παῖ τῆς ἀρουραίας θεοῦ ; 
σὺ δή με ταῦτ᾽ ὦ στωμυλιοσυλλεκτάδη καὶ πτωχοποιὲ καὶ ῥακιοσυρραπτάδη ; 
ἀλλ᾽ οὔ τι χαίρων αὔτ᾽ ἐρεῖς .
παῦ᾽ Αἰσχύλε ,καὶ μὴ πρὸς ὀργὴν σπλάγχνα θερμήνῃς κότῳ .
οὐ δῆτα πρίν γ᾽ ἂν τοῦτον ἀποφήνω σαφῶς τὸν χωλοποιὸν οἷος ὢν θρασύνεται .ἄρν᾽ ἄρνα μέλανα παῖδες ἐξενέγκατε ·τυφὼς γὰρ ἐκβαίνειν παρασκευάζεται .
ὦ Κρητικὰς μὲν συλλέγων μονῳδίας ,γάμους δ᾽ ἀνοσίους ἐσφέρων ἐς τὴν τέχνην .
ἀπὸ τῶν χαλαζῶν δ᾽ ὦ πόνηρ᾽ Εὐριπίδη ἄναγε σεαυτὸν ἐκποδών ,εἰ σωφρονεῖς ,ἵνα μὴ κεφαλαίῳ τὸν κρόταφόν σου ῥήματι θενὼν ὑπ᾽ ὀργῆς ἐκχέῃ τὸν Τήλεφον ·
σὺ δὲ μὴ πρὸς ὀργὴν Αἰσχύλ᾽ ἀλλὰ πρᾳόνως ἔλεγχ᾽ ἐλέγχου ·
λοιδορεῖσθαι δ᾽ οὐ πρέπει ἄνδρας ποιητὰς ὥσπερ ἀρτοπώλιδας .
σὺ δ᾽ εὐθὺς ὥσπερ πρῖνος ἐμπρησθεὶς βοᾷς .
ἕτοιμός εἰμ᾽ ἔγωγε ,κοὐκ ἀναδύομαι ,δάκνειν δάκνεσθαι πρότερος ,εἰ τούτῳ δοκεῖ ,τἄπη ,τὰ μέλη ,τὰ νεῦρα τῆς τραγῳδίας ,καὶ νὴ Δία τὸν Πηλέα γε καὶ τὸν Αἴολον καὶ τὸν Μελέαγρον κἄτι μάλα τὸν Τήλεφον .
τί δαὶ σὺ βουλεύει ποιεῖν ; 
λέγ᾽ Αἰσχύλε .
ἐβουλόμην μὲν οὐκ ἐρίζειν ἐνθάδε ·
οὐκ ἐξ ἴσου γάρ ἐστιν ἁγὼν νῷν .
τί δαί ; 
ὅτι ἡ ποίησις οὐχὶ συντέθνηκέ μοι ,τούτῳ δὲ συντέθνηκεν ,ὥσθ᾽ ἕξει λέγειν .
ὅμως δ᾽ ἐπειδή σοι δοκεῖ ,δρᾶν ταῦτα χρή .
ἴθι νυν λιβανωτὸν δεῦρό τις καὶ πῦρ δότω .ὅπως ἂν εὔξωμαι πρὸ τῶν σοφισμάτων ἀγῶνα κρῖναι τόνδε μουσικώτατα ·
ὑμεῖς δὲ ταῖς Μούσαις τι μέλος ὑπᾴσατε .
ὦ Διὸς ἐννέα παρθένοι ἁγναὶ Μοῦσαι ,λεπτολόγους ξυνετὰς φρένας αἳ καθορᾶτε ἀνδρῶν γνωμοτύπων ,ὅταν εἰς ἔριν ὀξυμερίμνοις ἔλθωσι στρεβλοῖσι παλαίσμασιν ἀντιλογοῦντες ,ἔλθετ᾽ ἐποψόμεναι δύναμιν δεινοτάτοιν στομάτοιν πορίσασθαι ῥήματα καὶ παραπρίσματ᾽ ἐπῶν .
νῦν γὰρ ἀγὼν σοφίας ὁ μέγας χωρεῖ πρὸς ἔργον ἤδη .
εὔχεσθε δὴ καὶ σφώ τι πρὶν τἄπη λέγειν .
Δήμητερ ἡ θρέψασα τὴν ἐμὴν φρένα ,εἶναί με τῶν σῶν ἄξιον μυστηρίων .
ἐπίθες λαβὼν δὴ καὶ σὺ λιβανωτόν .
καλῶς ·
ἴδιοί τινές σοι ,κόμμα καινόν ; 
καὶ μάλα .
αἰθὴρ ἐμὸν βόσκημα καὶ γλώσσης στρόφιγξ καὶ ξύνεσι καὶ μυκτῆρες ὀσφραντήριοι ,ὀρθῶς μ᾽ ἐλέγχειν ὧν ἂν ἅπτωμαι λόγων .
καὶ μὴν ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν παρὰ σοφοῖν ἀνδροῖν ἀκοῦσαι τίνα λόγων ἐμμέλειαν ἔπιτε δαΐαν ὁδόν .
γλῶσσα μὲν γὰρ ἠγρίωται ,λῆμα δ᾽ οὐκ ἄτολμον ἀμφοῖν ,οὐδ᾽ ἀκίνητοι φρένες .
προσδοκᾶν οὖν εἰκός ἐστι τὸν μὲν ἀστεῖόν τι λέξειν καὶ κατερρινημένον ,τὸν δ᾽ ἀνασπῶντ᾽ αὐτοπρέμνοις τοῖς λόγοισιν ἐμπεσόντα συσκεδᾶν πολλὰς ἀλινδήθρας ἐπῶν .
ἀλλ᾽ ὡς τάχιστα χρὴ λέγειν ·
οὕτω δ᾽ ὅπως ἐρεῖτον ἀστεῖα καὶ μήτ᾽ εἰκόνας μήθ᾽ οἷ᾽ ἂν ἄλλος εἴποι .καὶ μὴν ἐμαυτὸν μέν γε τὴν ποίησιν οἷός εἰμι ,ἐν τοῖσιν ὑστάτοις φράσω ,τοῦτον δὲ πρῶτ᾽ ἐλέγξω ,ὡς ἦν ἀλαζὼν καὶ φέναξ οἵοις τε τοὺς θεατὰς ἐξηπάτα μώρους λαβὼν παρὰ Φρυνίχῳ τραφέντας .
πρώτιστα μὲν γὰρ ἕνα τιν᾽ ἂν καθῖσεν ἐγκαλύψας ,Ἀχιλλέα τιν᾽ ἢ Νιόβην ,τὸ πρόσωπον οὐχὶ δεικνύς ,πρόσχημα τῆς τραγῳδίας ,γρύζοντας οὐδὲ τουτί .
μὰ τὸν Δί᾽ οὐ δῆθ᾽ .
ὁ δὲ χορός γ᾽ ἤρειδεν ὁρμαθοὺς ἂν μελῶν ἐφεξῆς τέτταρας ξυνεχῶς ἄν οἱ δ᾽ ἐσίγων .ἐγὼ δ᾽ ἔχαιρον τῇ σιωπῇ ,καί με τοῦτ᾽ ἔτερπεν οὐχ ἧττον ἢ νῦν οἱ λαλοῦντες .ἠλίθιος γὰρ ἦσθα ,σάφ᾽ ἴσθι .
κἀμαυτῷ δοκῶ .
τί δὲ ταῦτ᾽ ἔδρασ᾽ ὁ δεῖνα ; 
ὑπ᾽ ἀλαζονείας ,ἵν᾽ ὁ θεατὴς προσδοκῶν καθοῖτο ,ὁπόθ᾽ ἡ Νιόβη τι φθέγξεται ·
τὸ δρᾶμα δ᾽ ἂν διῄει .
ὢ παμπόνηρος ,οἷ᾽ ἄρ᾽ ἐφενακιζόμην ὑπ᾽ αὐτοῦ .
τί σκορδινᾷ καὶ δυσφορεῖς ; 
ὅτι αὐτὸν ἐξελέγχω .
κἄπειτ᾽ ἐπειδὴ ταῦτα ληρήσειε καὶ τὸ δρᾶμα ἤδη μεσοίη ,ῥήματ᾽ ἂν βόεια δώδεκ᾽ εἶπεν ,ὀφρῦς ἔχοντα καὶ λόφους ,δείν᾽ ἄττα μορμορωπά ,ἄγνωτα τοῖς θεωμένοις .
οἴμοι τάλας .
σιώπα .
σαφὲς δ᾽ ἂν εἶπεν οὐδὲ ἕν - μὴ πρῖε τοὺς ὀδόντας .
ἀλλ᾽ ἢ Σκαμάνδρους ἢ τάφρους ἢ ᾽ π᾽ ἀσπίδων ἐπόντας γρυπαιέτους χαλκηλάτους καὶ ῥήμαθ᾽ ἱππόκρημνα ,ἃ ξυμβαλεῖν οὐ ῥᾴδι᾽ ἦν .
νὴ τοὺς θεοὺς ἐγὼ γοῦν ἤδη ποτ᾽ ἐν μακρῷ χρόνῳ νυκτὸς διηγρύπνησα τὸν ξουθὸν ἱππαλεκτρυόνα ζητῶν τίς ἐστιν ὄρνις .
σημεῖον ἐν ταῖς ναυσὶν ὦμαθέστατ᾽ ἐνεγέγραπτο .
ἐγὼ δὲ τὸν Φιλοξένου γ᾽ ᾤμην Ἔρυξιν εἶναι .
εἶτ᾽ ἐν τραγῳδίαις ἐχρῆν κἀλεκτρυόνα ποιῆσαι ; 
σὺ δ᾽ ὦ θεοῖσιν ἐχθρὲ ποῖ᾽ ἄττ᾽ ἐστὶν ἅττ᾽ ἐποίεις ; 
οὐχ ἱππαλεκτρυόνας μὰ Δί᾽ οὐδὲ τραγελάφους ,ἅπερ σύ ,ἃν τοῖσι παραπετάσμασιν τοῖς Μηδικοῖς γράφουσιν ·
ἀλλ᾽ ὡς παρέλαβον τὴν τέχνην παρὰ σοῦ τὸ πρῶτον εὐθὺς οἰδοῦσαν ὑπὸ κομπασμάτων καὶ ῥημάτων ἐπαχθῶν ,ἴσχνανα μὲν πρώτιστον αὐτὴν καὶ τὸ βάρος ἀφεῖλον ἐπυλλίοις καὶ περιπάτοις καὶ τευτλίοισι λευκοῖς ,χυλὸν διδοὺς στωμυλμάτων ἀπὸ βιβλίων ἀπηθῶν ·
εἶτ᾽ ἀνέτρεφον μονῳδίαις - Κηφισοφῶντα μιγνύς .
εἶτ᾽ οὐκ ἐλήρουν ὅ τι τύχοιμ᾽ οὐδ᾽ ἐμπεσὼν ἔφυρον ,ἀλλ᾽ οὑξιὼν πρώτιστα μέν μοι τὸ γένος εἶπ᾽ ἂν εὐθὺς τοῦ δράματος .
κρεῖττον γὰρ ἦν σοι νὴ Δί᾽ ἢ τὸ σαυτοῦ .
ἔπειτ᾽ ἀπὸ τῶν πρώτων ἐπῶν οὐδὲν παρῆκ᾽ ἂν ἀργόν ,ἀλλ᾽ ἔλεγεν ἡ γυνή τέ μοι χὠ δοῦλος οὐδὲν ἧττον ,χὠ δεσπότης χἠ παρθένος χἠ γραῦς ἄν .
εἶτα δῆτα οὐκ ἀποθανεῖν σε ταῦτ᾽ ἐχρῆν τολμῶντα ; 
μὰ τὸν Ἀπόλλω ·δημοκρατικὸν γὰρ αὔτ᾽ ἔδρων .τοῦτο μὲν ἔασον ὦ τᾶν .οὐ σοὶ γάρ ἐστι περίπατος κάλλιστα περί γε τούτου .
ἔπειτα τουτουσὶ λαλεῖν ἐδίδαξα - φημὶ κἀγώ .
ὡς πρὶν διδάξαι γ᾽ ὤφελες μέσος διαρραγῆναι .λεπτῶν τε κανόνων ἐσβολὰς ἐπῶν τε γωνιασμούς ,νοεῖν ὁρᾶν ξυνιέναι στρέφειν ἐρᾶν τεχνάζειν ,κάχ᾽ ὑποτοπεῖσθαι ,περινοεῖν ἅπαντα - φημὶ κἀγώ .οἰκεῖα πράγματ᾽ εἰσάγων ,οἷς χρώμεθ᾽ ,οἷς ξύνεσμεν ,ἐξ ὧν γ᾽ ἂν ἐξηλεγχόμην ·
ξυνειδότες γὰρ οὗτοι ἤλεγχον ἄν μου τὴν τέχνην ·
ἀλλ᾽ οὐκ ἐκομπολάκουν ἀπὸ τοῦ φρονεῖν ἀποσπάσας ,οὐδ᾽ ἐξέπληττον αὐτούς ,Κύκνους ποιῶν καὶ Μέμνονας κωδωνοφαλαροπώλους .
γνώσει δὲ τοὺς τούτου τε κἀμοὺς ἑκατέρου μαθητάς .
τουτουμενὶ Φορμίσιος Μεγαίνετός θ᾽ ὁ Μανῆς ,σαλπιγγολογχυπηνάδαι ,σαρκασμοπιτυοκάμπται ,οὑμοὶ δὲ Κλειτοφῶν τε καὶ Θηραμένης ὁ κομψός .
Θηραμένης ; 
σοφός γ᾽ ἀνὴρ καὶ δεινὸς ἐς τὰ πάντα ,ὃς ἢν κακοῖς που περιπέσῃ καὶ πλησίον παραστῇ ,πέπτωκεν ἔξω τῶν κακῶν ,οὐ Χῖος ἀλλὰ Κεῖος .
τοιαῦτα μέντοὐγὼ φρονεῖν τούτοισιν εἰσηγησάμην ,λογισμὸν ἐνθεὶς τῇ τέχνῃ καὶ σκέψιν ,ὥστ᾽ ἤδη νοεὶν ἅπαντα καὶ διειδέναι τά τ᾽ ἄλλα καὶ τὰς οἰκίας οἰκεῖν ἄμεινον ἢ πρὸ τοῦ κἀνασκοπεῖν ,᾽ πῶς τοῦτ᾽ ἔχει ; 
ποῦ μοι τοδί ; 
τίς τοῦτ᾽ ἔλαβε ;᾽ 
νὴ τοὺς θεοὺς νῦν γοῦν Ἀθηναίων ἅπας τις εἰσιὼν κέκραγε πρὸς τοὺς οἰκέτας ζητεῖ τε ,᾽ ποῦ ᾽ στιν ἡ χύτρα ; 
τίς τὴν κεφαλὴν ἀπεδήδοκεν τῆς μαινίδος ; 
τὸ τρύβλιον τὸ περυσινὸν τέθνηκέ μοι ·
ποῦ τὸ σκόροδον τὸ χθιζινόν ; 
τίς τῆς ἐλάας παρέτραγεν ;᾽ 
τέως δ᾽ ἀβελτερώτατοι κεχηνότες Μαμμάκυθοι Μελιτίδαι καθῆντο .
τάδε μὲν λεύσσεις φαίδιμ᾽ Ἀχιλλεῦ ·
σὺ δὲ τί φέρε πρὸς ταῦτα λέξεις ; 
μόνον ὅπως .
δεινὰ γὰρ κατηγόρηκεν .
ἀλλ᾽ ὅπως ὦ γεννάδα μὴ πρὸς ὀργὴν ἀντιλέξεις ,ἀλλὰ συστείλας ἄκροισι χρώμενος τοῖς ἱστίοις ,εἶτα μᾶλλον μᾶλλον ἄξεις καὶ φυλάξεις ,ἡνίκ᾽ ἂν τὸ πνεῦμα λεῖον καὶ καθεστηκὸς λάβῃς .
ἀλλ᾽ ὦ πρῶτος τῶν Ἑλλήνων πυργώσας ῥήματα σεμνὰ καὶ κοσμήσας τραγικὸν λῆρον ,θαρρῶν τὸν κρουνὸν ἀφίει .
θυμοῦμαι μὲν τῇ ξυντυχίᾳ ,καὶ μου τὰ σπλάγχν᾽ ἀγανακτεῖ ,εἰ πρὸς τοῦτον δεῖ μ᾽ ἀντιλέγειν ·ἵνα μὴ φάσκῃ δ᾽ ἀπορεῖν με ,ἀπόκριναί μοι ,τίνος οὕνεκα χρὴ θαυμάζειν ἄνδρα ποιητήν ; 
δεξιότητος καὶ νουθεσίας ,ὅτι βελτίους τε ποιοῦμεν τοὺς ἀνθρώπους ἐν ταῖς πόλεσιν .
τοῦτ᾽ οὖν εἰ μὴ πεποίηκας ,ἀλλ᾽ ἐκ χρηστῶν καὶ γενναίων μοχθηροτάτους ἀπέδειξας ,τί παθεῖν φήσεις ἄξιος εἶναι ; 
τεθνάναι ·
μὴ τοῦτον ἐρώτα .
σκέψαι τοίνυν οἵους αὐτοὺς παρ᾽ ἐμοῦ παρεδέξατο πρῶτον ,εἰ γενναίους καὶ τετραπήχεις ,καὶ μὴ διαδρασιπολίτας ,μηδ᾽ ἀγοραίους μηδὲ κοβάλους ὥσπερ νῦν μηδὲ πανούργους ,ἀλλὰ πνέοντας δόρυ καὶ λόγχας καὶ λευκολόφους τρυφαλείας καὶ πήληκας καὶ κνημῖδας καὶ θυμοὺς ἑπταβοείους .
καὶ δὴ χωρεῖ τουτὶ τὸ κακόν ·
κρανοποιῶν αὖ μ᾽ ἐπιτρίψει .
καὶ τί σὺ δράσας οὕτως αὐτοὺς γενναίους ἐξεδίδαξας ; 
Αἰσχύλε λέξον ,μηδ᾽ αὐθάδως σεμνυνόμενος χαλέπαινε .δρᾶμα ποιήσας Ἄρεως μεστόν .
ποῖον ; 
τοὺς ἕπτ᾽ ἐπὶ Θήβας ·
ὃ θεασάμενος πᾶς ἄν τις ἀνὴρ ἠράσθη δάιος εἶναι .
τουτὶ μέν σοι κακὸν εἴργασται ·Θηβαίους γὰρ πεποίηκας ἀνδρειοτέρους ἐς τὸν πόλεμον ,καὶ τούτου γ᾽ οὕνεκα τύπτου .
ἀλλ᾽ ὑμῖν αὔτ᾽ ἐξῆν ἀσκεῖν ,ἀλλ᾽ οὐκ ἐπὶ τοῦτ᾽ ἐτράπεσθε .
εἶτα διδάξας Πέρσας μετὰ τοῦτ᾽ ἐπιθυμεῖν ἐξεδίδαξα νικᾶν ἀεὶ τοὺς ἀντιπάλους ,κοσμήσας ἔργον ἄριστον .ἐχάρην γοῦν ,̣ ἡνίκ᾽ ἤκουσα περὶ Δαρείου τεθνεῶτος ,̣ ὁ χορὸς δ᾽ εὐθὺς τὼ χεῖρ᾽ ὡδὶ συγκρούσας εἶπεν ᾽ ἰαυοῖ .
᾽ ταῦτα γὰρ ἄνδρας χρὴ ποιητὰς ἀσκεῖν .
σκέψαι γὰρ ἀπ᾽ ἀρχῆς ὡς ὠφέλιμοι τῶν ποιητῶν οἱ γενναῖοι γεγένηνται .
Ὀρφεὺς μὲν γὰρ τελετάς θ᾽ ἡμῖν κατέδειξε φόνων τ᾽ ἀπέχεσθαι ,Μουσαῖος δ᾽ ἐξακέσεις τε νόσων καὶ χρησμούς ,Ἡσίοδος δὲ γῆς ἐργασίας ,καρπῶν ὥρας ,ἀρότους ·
ὁ δὲ θεῖος Ὅμηρος ἀπὸ τοῦ τιμὴν καὶ κλέος ἔσχεν πλὴν τοῦδ᾽ ὅτι χρήστ᾽ ἐδίδαξεν ,τάξεις ἀρετὰς ὁπλίσεις ἀνδρῶν ; 
καὶ μὴν οὐ Παντακλέα γε ἐδίδαξεν ὅμως τὸν σκαιότατον ·
πρώην γοῦν ,ἡνίκ᾽ ἔπεμπεν ,τὸ κράνος πρῶτον περιδησάμενος τὸν λόφον ἤμελλ᾽ ἐπιδήσειν .
ἀλλ᾽ ἄλλους τοι πολλοὺς ἀγαθούς ,ὧν ἦν καὶ Λάμαχος ἥρως ·
ὅθεν ἡμὴ φρὴν ἀπομαξαμένη πολλὰς ἀρετὰς ἐποίησεν ,Πατρόκλων ,Τεύκρων θυμολεόντων ,ἵν᾽ ἐπαίροιμ᾽ ἄνδρα πολίτην ἀντεκτείνειν αὑτὸν τούτοις ,ὁπόταν σάλπιγγος ἀκούσῃ .
ἀλλ᾽ οὐ μὰ Δί᾽ οὐ Φαίδρας ἐποίουν πόρνας οὐδὲ Σθενεβοίας ,οὐδ᾽ οἶδ᾽ οὐδεὶς ἥντιν᾽ ἐρῶσαν πώποτ᾽ ἐποίησα γυναῖκα .
μὰ Δί᾽ οὐ γὰρ ἐπῆν τῆς Ἀφροδίτης οὐδέν σοι .
μηδέ γ᾽ ἐπείη .
ἀλλ᾽ ἐπί τοι σοὶ καὶ τοῖς σοῖσιν πολλὴ πολλοῦ ᾽ πικαθῆτο ,ὥστε γε καὐτόν σε κατ᾽ οὖν ἔβαλεν .
νὴ τὸν Δία τοῦτό γέ τοι δή .
ἃ γὰρ ἐς τὰς ἀλλοτρίας ἐποίεις ,αὐτὸς τούτοισιν ἐπλήγης .
καὶ τί βλάπτουσ᾽ ὦ σχέτλι᾽ ἀνδρῶν τὴν πόλιν ἁμαὶ Σθενέβοιαι ; 
ὅτι γενναίας καὶ γενναίων ἀνδρῶν ἀλόχους ἀνέπεισας κώνεια πιεῖν αἰσχυνθείσας διὰ τοὺς σοὺς Βελλεροφόντας .
πότερον δ᾽ οὐκ ὄντα λόγον τοῦτον περὶ τῆς Φαίδρας ξυνέθηκα ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ὄντ᾽ ·
ἀλλ᾽ ἀποκρύπτειν χρὴ τὸ πονηρὸν τόν γε ποιητήν ,καὶ μὴ παράγειν μηδὲ διδάσκειν .
τοῖς μὲν γὰρ παιδαρίοισιν ἔστι διδάσκαλος ὅστις φράζει ,τοῖσιν δ᾽ ἡβῶσι ποιηταί .
πάνυ δὴ δεῖ χρηστὰ λέγειν ἡμᾶς .
ἢν οὖν σὺ λέγῃς Λυκαβηττοὺς καὶ Παρνασσῶν ἡμῖν μεγέθη ,τοῦτ᾽ ἐστὶ τὸ χρηστὰ διδάσκειν ,ὃν χρῆν φράζειν ἀνθρωπείως ; 
ἀλλ᾽ ὦ κακόδαιμον ἀνάγκη μεγάλων γνωμῶν καὶ διανοιῶν ἴσα καὶ τὰ ῥήματα τίκτειν .
κἄλλως εἰκὸς τοὺς ἡμιθέους τοῖς ῥήμασι μείζοσι χρῆσθαι ·
καὶ γὰρ τοῖς ἱματίοις ἡμῶν χρῶνται πολὺ σεμνοτέροισιν .
ἁμοῦ χρηστῶς καταδείξαντος διελυμήνω σύ .
τί δράσας ; 
πρῶτον μὲν τοὺς βασιλεύοντας ῥάκι᾽ ἀμπισχών ,ἵν᾽ ἐλεινοὶ τοῖς ἀνθρώποις φαίνοιντ᾽ εἶναι .
τοῦτ᾽ οὖν ἔβλαψά τι δράσας ; 
οὔκουν ἐθέλει γε τριηραρχεῖν πλουτῶν οὐδεὶς διὰ ταῦτα ,ἀλλὰ ῥακίοις περιειλάμενος κλάει καὶ φησὶ πένεσθαι .
νὴ τὴν Δήμητρα χιτῶνά γ᾽ ἔχων οὔλων ἐρίων ὑπένερθεν .
κἂν ταῦτα λέγων ἐξαπατήσῃ ,παρὰ τοὺς ἰχθῦς ἀνέκυψεν .
εἶτ᾽ αὖ λαλιὰν ἐπιτηδεῦσαι καὶ στωμυλίαν ἐδίδαξας ,ἣ ᾽ ξεκένωσεν τάς τε παλαίστρας καὶ τὰς πυγὰς ἐνέτριψεν τῶν μειρακίων στωμυλλομένων ,καὶ τοὺς Παράλους ἀνέπεισεν ἀνταγορεύειν τοῖς ἄρχουσιν .
καίτοι τότε γ᾽ ἡνίκ᾽ ἐγὼ ᾽ ζων ,οὐκ ἠπίσταντ᾽ ἀλλ᾽ ἢ μᾶζαν καλέσαι καὶ ᾽ ῥυππαπαῖ ᾽ εἰπεῖν .
νὴ τὸν Ἀπόλλω ,καὶ προσπαρδεῖν γ᾽ ἐς τὸ στόμα τῷ θαλάμακι ,καὶ μινθῶσαι τὸν ξύσσιτον κἀκβάς τινα λωποδυτῆσαι ·
νῦν δ᾽ ἀντιλέγει κοὐκέτ᾽ ἐλαύνων πλεῖ δευρὶ καὖθις ἐκεῖσε .
ποίων δὲ κακῶν οὐκ αἴτιός ἐστ᾽ ; 
οὐ προαγωγοὺς κατέδειξ᾽ οὗτος ,καὶ τικτούσας ἐν τοῖς ἱεροῖς ,καὶ μιγνυμένας τοῖσιν ἀδελφοῖς ,καὶ φασκούσας οὐ ζῆν τὸ ζῆν ; 
κᾆτ᾽ ἐκ τούτων ἡ πόλις ἡμῶν ὑπογραμματέων ἀνεμεστώθη καὶ βωμολόχων δημοπιθήκων ἐξαπατώντων τὸν δῆμον ἀεί ,λαμπάδα δ᾽ οὐδεὶς οἷός τε φέρειν ὑπ᾽ ἀγυμνασίας ἔτι νυνί .
μὰ Δί᾽ οὐ δῆθ᾽ ,ὥστ᾽ ἐπαφαυάνθην Παναθηναίοισι γελῶν ,ὅτε δὴ βραδὺς ἄνθρωπός τις ἔθει κύψας λευκὸς πίων ὑπολειπόμενος καὶ δεινὰ ποιῶν ·
κᾆθ᾽ οἱ Κεραμῆς ἐν ταῖσι πύλαις παίουσ᾽ αὐτοῦ γαστέρα πλευρὰς λαγόνας πυγήν ,ὁ δὲ τυπτόμενος ταῖσι πλατείαις ὑποπερδόμενος φυσῶν τὴν λαμπάδ᾽ ἔφευγεν .
μέγα τὸ πρᾶγμα ,πολὺ τὸ νεῖκος ,ἁδρὸς ὁ πόλεμος ἔρχεται .
χαλεπὸν οὖν ἔργον διαιρεῖν ,ὅταν ὁ μὲν τείνῃ βιαίως ,ὁ δ᾽ ἐπαναστρέφειν δύνηται κἀπερείδεσθαι τορῶς .
ἀλλὰ μὴ ν᾽ ταὐτῷ κάθησθον ·
ἐσβολαὶ γάρ εἰσι πολλαὶ χἄτεραι σοφισμάτων .
ὅ τι περ οὖν ἔχετον ἐρίζειν ,λέγετον ἔπιτον ἀνά τε δέρετον τά τε παλαιὰ καὶ τὰ καινά ,κἀποκινδυνεύετον λεπτόν τι καὶ σοφὸν λέγειν .
εἰ δὲ τοῦτο καταφοβεῖσθον ,μή τις ἀμαθία προσῇ τοῖς θεωμένοισιν ,ὡς τὰ λεπτὰ μὴ γνῶναι λεγόντοιν ,μηδὲν ὀρρωδεῖτε τοῦθ᾽ ·ὡς οὐκέθ᾽ οὕτω ταῦτ᾽ ἔχει .
ἐστρατευμένοι γάρ εἰσι ,βιβλίον τ᾽ ἔχων ἕκαστος μανθάνει τὰ δεξιά ·
αἱ φύσεις τ᾽ ἄλλως κράτισται ,νῦν δὲ καὶ παρηκόνηνται .
μηδὲν οὖν δείσητον ,ἀλλὰ πάντ᾽ ἐπέξιτον θεατῶν γ᾽ οὕνεχ᾽ ὡς ὄντων σοφῶν .
καὶ μὴν ἐπ᾽ αὐτοὺς τοὺς προλόγους σου τρέψομαι ,ὅπως τὸ πρῶτον τῆς τραγῳδίας μέρος πρώτιστον αὐτοῦ βασανιῶ τοῦ δεξιοῦ .
ἀσαφὴς γὰρ ἦν ἐν τῇ φράσει τῶν πραγμάτων .
καὶ ποῖον αὐτοῦ βασανιεῖς ; 
πολλοὺς πάνυ .
πρῶτον δέ μοι τὸν ἐξ Ὀρεστείας λέγε .
ἄγε δὴ σιώπα πᾶς ἀνήρ .
λέγ᾽ Αἰσχύλε .
᾽ Ἑρμῆ χθόνιε πατρῷ᾽ ἐποπτεύων κράτη ,σωτὴρ γενοῦ μοι σύμμαχός τ᾽ αἰτουμένῳ .
ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι .
᾽ τούτων ἔχεις ψέγειν τι ; 
πλεῖν ἢ δώδεκα .
ἀλλ᾽ οὐδὲ πάντα ταῦτά γ᾽ ἔστ᾽ ἀλλ᾽ ἢ τρία .
ἔχει δ᾽ ἕκαστον εἴκοσίν γ᾽ ἁμαρτίας .
Αἰσχύλε παραινῶ σοι σιωπᾶν ·εἰ δὲ μή ,πρὸς τρισὶν ἰαμβείοισι προσοφείλων φανεῖ .
ἐγὼ σιωπῶ τῷδ᾽ ; 
ἐὰν πείθῃ γ᾽ ἐμοί .
εὐθὺς γὰρ ἡμάρτηκεν οὐράνιόν γ᾽ ὅσον .
ὁρᾷς ὅτι ληρεῖς ; 
ἀλλ᾽ ὀλίγον γέ μοι μέλει .
πῶς φῄς μ᾽ ἁμαρτεῖν ; 
αὖθις ἐξ ἀρχῆς λέγε .
᾽ Ἑρμῆ χθόνιε πατρῷ᾽ ἐποπτεύων κράτη .᾽ οὔκουν Ὀρέστης τοῦτ᾽ ἐπὶ τῷ τύμβῳ λέγει τῷ τοῦ πατρὸς τεθνεῶτος ; 
οὐκ ἄλλως λέγω .
πότερ᾽ οὖν τὸν Ἑρμῆν ,ὡς ὁ πατὴρ ἀπώλετο αὐτοῦ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις ,ταῦτ᾽ ᾽ ἐποπτεύειν ᾽ ἔφη ; 
οὐ δῆτ᾽ ἐκεῖνον ,ἀλλὰ τὸν Ἐριούνιον Ἑρμῆν χθόνιον προσεῖπε ,κἀδήλου λέγων ὁτιὴ πατρῷον τοῦτο κέκτηται γέρας - ἔτι μεῖζον ἐξήμαρτες ἢ ᾽ γὼ ᾽ βουλόμην ·
εἰ γὰρ πατρῷον τὸ χθόνιον ἔχει γέρας - οὕτω γ᾽ ἂν εἴη πρὸς πατρὸς τυμβωρύχος .
Διόνυσε πίνεις οἶνον οὐκ ἀνθοσμίαν .
λέγ᾽ ἕτερον αὐτῷ ·
σὺ δ᾽ ἐπιτήρει τὸ βλάβος .
᾽ σωτὴρ γενοῦ μοι σύμμαχός τ᾽ αἰτουμένῳ .
ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι -᾽ δὶς ταὐτὸν ἡμῖν εἶπεν ὁ σοφὸς Αἰσχύλος .
πῶς δίς ; 
σκόπει τὸ ῥῆμ᾽ ·ἐγὼ δέ σοι φράσω .
᾽ ἥκω γὰρ ἐς γῆν ,᾽ φησί ,᾽ καὶ κατέρχομαι ·
᾽ ᾽ ἥκω ᾽ δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ ᾽ κατέρχομαι .
᾽ 
νὴ τὸν Δί᾽ ὥσπερ γ᾽ εἴ τις εἴποι γείτονι ,᾽ χρῆσον σὺ μάκτραν ,εἰ δὲ βούλει ,κάρδοπον .
᾽ οὐ δῆτα τοῦτό γ᾽ ὦ κατεστωμυλμένε ἄνθρωπε ταὔτ᾽ ἔστ᾽ ,ἀλλ᾽ ἄριστ᾽ ἐπῶν ἔχον .
πῶς δή ; 
δίδαξον γάρ με καθ᾽ ὅ τι δὴ λέγεις ; 
᾽ ἐλθεῖν ᾽ μὲν ἐς γῆν ἔσθ᾽ ὅτῳ μετῇ πάτρας ·
φεύγων δ᾽ ἀνὴρ ᾽ ἥκει ᾽ τε καὶ ᾽ κατέρχεται .
᾽ εὖ νὴ τὸν Ἀπόλλω .
τί σὺ λέγεις Εὐριπίδη ; 
οὐ φημὶ τὸν Ὀρέστην κατελθεῖν οἴκαδε ·λάθρᾳ γὰρ ἦλθεν οὐ πιθὼν τοὺς κυρίους .
εὖ νὴ τὸν Ἑρμῆν ·
ὅ τι λέγεις δ᾽ οὐ μανθάνω .
πέραινε τοίνυν ἕτερον .
ἴθι πέραινε σὺ Αἰσχύλ᾽ ἀνύσας ·
σὺ δ᾽ ἐς τὸ κακὸν ἀπόβλεπε .
᾽ τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρὶ κλύειν ἀκοῦσαι .
᾽ τοῦθ᾽ ἕτερον αὖθις λέγει ,᾽ κλύειν ἀκοῦσαι ,᾽ ταὐτὸν ὂν σαφέστατα .
τεθνηκόσιν γὰρ ἔλεγεν ὦ μόχθηρε σύ ,οἷς οὐδὲ τρὶς λέγοντες ἐξικνούμεθα .
σὺ δὲ πῶς ἐποίεις τοὺς προλόγους ; 
ἐγὼ φράσω .
κἄν που δὶς εἴπω ταὐτόν ,ἢ στοιβὴν ἴδῃς ἐνοῦσαν ἔξω τοῦ λόγου ,κατάπτυσον .
ἴθι δὴ λέγ᾽ ·
οὐ γάρ μοὔστιν ἀλλ᾽ ἀκουστέα τῶν σῶν προλόγων τῆς ὀρθότητος τῶν ἐπῶν .
πῶς οὗτος ἦν τὸ πρῶτον εὐδαίμων ἀνήρ ; 
᾽ εἶτ᾽ ἐγένετ᾽ αὖθις ἀθλιώτατος βροτῶν .
᾽ μὰ τὸν Δί᾽ οὐ δῆτ᾽ ,οὐ μὲν οὖν ἐπαύσατο .
πῶς γάρ ; 
ὅτε δὴ πρῶτον μὲν αὐτὸν γενόμενον χειμῶνος ὄντος ἐξέθεσαν ἐν ὀστράκῳ ,ἵνα μὴ ᾽ κτραφεὶς γένοιτο τοῦ πατρὸς φονεύς ·
εἶθ᾽ ὡς Πόλυβον ἤρρησεν οἰδῶν τὼ πόδε ·ἔπειτα γραῦν ἔγημεν αὐτὸς ὢν νέος καὶ πρός γε τούτοις τὴν ἑαυτοῦ μητέρα ·
εἶτ᾽ ἐξετύφλωσεν αὑτόν .
εὐδαίμων ἄρ᾽ ἦν ,εἰ κἀστρατήγησέν γε μετ᾽ Ἐρασινίδου .
ληρεῖς ·
ἐγὼ δὲ τοὺς προλόγους καλοὺς ποιῶ .
καὶ μὴν μὰ τὸν Δί᾽ οὐ κατ᾽ ἔπος γέ σου κνίσω τὸ ῥῆμ᾽ ἕκαστον ,ἀλλὰ σὺν τοῖσιν θεοῖς ἀπὸ ληκυθίου σου τοὺς προλόγους διαφθερῶ .
ἀπὸ ληκυθίου σὺ τοὺς ἐμούς ; 
ἑνὸς μόνου .
ποιεῖς γὰρ οὕτως ὥστ᾽ ἐναρμόττειν ἅπαν ,καὶ κῳδάριον καὶ ληκύθιον καὶ θύλακον ,ἐν τοῖς ἰαμβείοισι .
δείξω δ᾽ αὐτίκα .
ἰδού ,σὺ δείξεις ; 
φημί .
καὶ δὴ χρὴ λέγειν .
᾽ Αἴγυπτος ,ὡς ὁ πλεῖστος ἔσπαρται λόγος ,ξὺν παισὶ πεντήκοντα ναυτίλῳ πλάτῃ Ἄργος κατασχών - ληκύθιον ἀπώλεσεν .
τουτὶ τί ἦν τὸ ληκύθιον ; 
οὐ κλαύσεται ; 
λέγ᾽ ἕτερον αὐτῷ πρόλογον ,ἵνα καὶ γνῶ πάλιν .
᾽ Διόνυσος ,ὃς θύρσοισι καὶ νεβρῶν δοραῖς καθαπτὸς ἐν πεύκαισι Παρνασσὸν κάτα πηδᾷ χορεύων ᾽- ληκύθιον ἀπώλεσεν .
οἴμοι πεπλήγμεθ᾽ αὖθις ὑπὸ τῆς ληκύθου .
ἀλλ᾽ οὐδὲν ἔσται πρᾶγμα ·
πρὸς γὰρ τουτονὶ τὸν πρόλογον οὐχ ἕξει προσάψαι λήκυθον .
᾽ οὐκ ἔστιν ὅστις πάντ᾽ ἀνὴρ εὐδαιμονεῖ ·ἢ γὰρ πεφυκὼς ἐσθλὸς οὐκ ἔχει βίον ,ἢ δυσγενὴς ὤν ᾽- ληκύθιον ἀπώλεσεν .Εὐριπίδη - τί ἔσθ᾽ ; 
ὑφέσθαι μοι δοκεῖ ·
τὸ ληκύθιον γὰρ τοῦτο πνευσεῖται πολύ .
οὐδ᾽ ἂν μὰ τὴν Δήμητρα φροντίσαιμί γε ·
νυνὶ γὰρ αὐτοῦ τοῦτό γ᾽ ἐκκεκόψεται .
ἴθι δὴ λέγ᾽ ἕτερον κἀπέχου τῆς ληκύθου .
᾽ Σιδώνιόν ποτ᾽ ἄστυ Κάδμος ἐκλιπὼν Ἀγήνορος παῖς ᾽- ληκύθιον ἀπώλεσεν .ὦ δαιμόνι᾽ ἀνδρῶν ἀποπρίω τὴν λήκυθον ,ἵνα μὴ διακναίσῃ τοὺς προλόγους ἡμῶν .
τὸ τί ; 
ἐγὼ πρίωμαι τῷδ᾽ ; 
ἐὰν πείθῃ γ᾽ ἐμοί .
οὐ δῆτ᾽ ,ἐπεὶ πολλοὺς προλόγους ἕξω λέγειν ἵν᾽ οὗτος οὐχ ἕξει προσάψαι ληκύθιον .
᾽ Πέλοψ ὁ Ταντάλειος ἐς Πῖσαν μολὼν θοαῖσιν ἵπποις ᾽- ληκύθιον ἀπώλεσεν .
ὁρᾷς ,προσῆψεν αὖθις αὖ τὴν λήκυθον .
ἀλλ᾽ ὦγάθ᾽ ἔτι καὶ νῦν ἀπόδος πάσῃ τέχνῃ ·
λήψει γὰρ ὀβολοῦ πάνυ καλήν τε κἀγαθήν .
μὰ τὸν Δί᾽ οὔπω γ᾽ ·
ἔτι γὰρ εἰσί μοι συχνοί .
᾽ Οἰνεύς ποτ᾽ ἐκ γῆς ᾽- ληκύθιον ἀπώλεσεν .
ἔασον εἰπεῖν πρῶθ᾽ ὅλον με τὸν στίχον .
᾽ Οἰνεύς ποτ᾽ ἐκ γῆς πολύμετρον λαβὼν στάχυν θύων ἀπαρχάς ᾽- ληκύθιον ἀπώλεσεν .
μεταξὺ θύων ; 
καὶ τίς αὔθ᾽ ὑφείλετο ; 
ἔα αὐτὸν ὦ τᾶν ·πρὸς τοδὶ γὰρ εἰπάτω .᾽ Ζεύς ,ὡς λέλεκται τῆς ἀληθείας ὕπο ᾽- ἀπολεῖ σ᾽ ·ἐρεῖ γάρ ,᾽ ληκύθιον ἀπώλεσεν .᾽ τὸ ληκύθιον γὰρ τοῦτ᾽ ἐπὶ τοῖς προλόγοισί σου ὥσπερ τὰ σῦκ᾽ ἐπὶ τοῖσιν ὀφθαλμοῖς ἔφυ .ἀλλ᾽ ἐς τὰ μέλη πρὸς τῶν θεῶν αὐτοῦ τραποῦ .
καὶ μὴν ἔχω γ᾽ οἷς αὐτὸν ἀποδείξω κακὸν μελοποιὸν ὄντα καὶ ποιοῦντα ταὔτ᾽ ἀεί .
τί ποτε πρᾶγμα γενήσεται ; 
φροντίζειν γὰρ ἔγωγ᾽ ἔχω ,τίν᾽ ἄρα μέμψιν ἐποίσει ἀνδρὶ τῷ πολὺ πλεῖστα δὴ καὶ κάλλιστα μέλη ποιήσαντι τῶν μέχρι νυνί .
θαυμάζω γὰρ ἔγωγ᾽ ὅπῃ μέμψεταί ποτε τοῦτον τὸν Βακχεῖον ἄνακτα ,καὶ δέδοιχ᾽ ὑπὲρ αὐτοῦ .
πάνυ γε μέλη θαυμαστά ·δείξει δὴ τάχα .
εἰς ἓν γὰρ αὐτοῦ πάντα τὰ μέλη ξυντεμῶ .
καὶ μὴν λογιοῦμαι ταῦτα τῶν ψήφων λαβών ·
[ διαύλιον προσαυλεῖ τις ] Φθιῶτ᾽ Ἀχιλλεῦ ,τί ποτ᾽ ἀνδροδάικτον ἀκούων ἰὴ κόπον οὐ πελάθεις ἐπ᾽ ἀρωγάν ; 
Ἑρμᾶν μὲν πρόγονον τίομεν γένος οἱ περὶ λίμναν .ἰὴ κόπον οὐ πελάθεις ἐπ᾽ ἀρωγάν ; 
δύο σοὶ κόπω Αἰσχύλε τούτω .
κύδιστ᾽ Ἀχαιῶν Ἀτρέως πολυκοίρανε μάνθανέ μου παῖ .ἰὴ κόπον οὐ πελάθεις ἐπ᾽ ἀρωγάν ; 
τρίτος ᾠσχύλε σοὶ κόπος οὗτος .
εὐφαμεῖτε ·
μελισσονόμοι δόμον Ἀρτέμιδος πέλας οἴγειν .
ἰὴ κόπον οὐ πελάθεις ἐπ᾽ ἀρωγάν ; 
ἰὴ κόπον οὐ πελάθεις ἐπ᾽ ἀρωγάν ; 
ὦ Ζεῦ βασιλεῦ τὸ χρῆμα τῶν κόπων ὅσον .
ἐγὼ μὲν οὖν ἐς τὸ βαλανεῖον βούλομαι ·ὑπὸ τῶν κόπων γὰρ τὼ νεφρὼ βουβωνιῶ .
μὴ πρίν γ᾽ ἂν ἀκούσῃς χἀτέραν στάσιν μελῶν ἐκ τῶν κιθαρῳδικῶν νόμων εἰργασμένην .
ἴθι δὴ πέραινε ,καὶ κόπον μὴ προστίθει .
ὅπως Ἀχαιῶν δίθρονον κράτος ,Ἑλλάδος ἥβας ,τοφλαττοθρατ τοφλαττοθρατ ,Σφίγγα δυσαμεριᾶν πρύτανιν κύνα ,πέμπει ,τοφλαττοθρατ τοφλαττοθρατ ,σὺν δορὶ καὶ χερὶ πράκτορι θούριος ὄρνις ,τοφλαττοθρατ τοφλαττοθρατ ,κυρεῖν παρασχὼν ἰταμαῖς κυσὶν ἀεροφοίτοις ,τοφλαττοθρατ τοφλαττοθρατ ,τὸ συγκλινές τ᾽ ἐπ᾽ Αἴαντι ,τοφλαττοθρατ τοφλαττοθρατ .
τί τὸ ᾽ φλαττοθρατ ᾽ τοῦτ᾽ ἐστίν ; 
ἐκ Μαραθῶνος ἢ πόθεν συνέλεξας ἱμονιοστρόφου μέλη ; 
ἀλλ᾽ οὖν ἐγὼ μὲν ἐς τὸ καλὸν ἐκ τοῦ καλοῦ ἤνεγκον αὔθ᾽ ,ἵνα μὴ τὸν αὐτὸν Φρυνίχῳ λειμῶνα Μουσῶν ἱερὸν ὀφθείην δρέπων ·
οὗτος δ᾽ ἀπὸ πάντων ̣ μὲν φέρει ,πορνιδίων ̣ ,σκολίων Μελήτου ,Καρικῶν αὐλημάτων ,θρήνων ,χορειῶν .
τάχα δὲ δηλωθήσεται .
ἐνεγκάτω τις τὸ λύριον .
καίτοι τί δεῖ λύρας ἐπὶ τούτων ; 
ποῦ ᾽ στιν ἡ τοῖς ὀστράκοις αὕτη κροτοῦσα ; 
δεῦρο Μοῦσ᾽ Εὐριπίδου ,πρὸς ἥνπερ ἐπιτήδεια ταῦτ᾽ ᾁδειν μέλη .
αὕτη ποθ᾽ ἡ Μοῦσ᾽ οὐκ ἐλεσβίαζεν ,οὔ .
ἀλκυόνες ,αἳ παρ᾽ ἀενάοις θαλάσσης κύμασι στωμύλλετε ,τέγγουσαι νοτίοις πτερῶν ῥανίσι χρόα δροσιζόμεναι ·αἵ θ᾽ ὑπωρόφιοι κατὰ γωνίας εἱειειειλίσσετε δακτύλοις φάλαγγες ἱστόπονα πηνίσματα ,κερκίδος ἀοιδοῦ μελέτας ,ἵν᾽ ὁ φίλαυλος ἔπαλλε δελφὶς πρῴραις κυανεμβόλοις μαντεῖα καὶ σταδίους ,οἰνάνθας γάνος ἀμπέλου ,βότρυος ἕλικα παυσίπονον .
περίβαλλ᾽ ὦ τέκνον ὠλένας .
ὁρᾷς τὸν πόδα τοῦτον ; 
ὁρῶ .
τί δαί ; τοῦτον ὁρᾷς ; 
ὁρῶ .
τοιαυτὶ μέντοι σὺ ποιῶν τολμᾷς τἀμὰ μέλη ψέγειν ,ἀνὰ τὸ δωδεκαμήχανον Κυρήνης μελοποιῶν ; 
τὰ μὲν μέλη σου ταῦτα ·
βούλομαι δ᾽ ἔτι τὸν τῶν μονῳδιῶν διεξελθεῖν τρόπον .
ὦ νυκτὸς κελαινοφαὴς ὄρφνα ,τίνα μοι δύστανον ὄνειρον πέμπεις ἐξ ἀφανοῦς ,Ἀίδα πρόμολον ,ψυχὰν ἄψυχον ἔχοντα ,μελαίνας Νυκτὸς παῖδα ,φρικώδη δεινὰν ὄψιν ,μελανονεκυείμονα ,φόνια φόνια δερκόμενον ,μεγάλους ὄνυχας ἔχοντα .
ἀλλά μοι ἀμφίπολοι λύχνον ἅψατε κάλπισί τ᾽ ἐκ ποταμῶν δρόσον ἄρατε ,θέρμετε δ᾽ ὕδωρ ,ὡς ἂν θεῖον ὄνειρον ἀποκλύσω .
ἰὼ πόντιε δαῖμον ,τοῦτ᾽ ἐκεῖν᾽ ·
ἰὼ ξύνοικοι ,τάδε τέρα θεάσασθε .
τὸν ἀλεκτρυόνα μου συναρπάσασα φρούδη Γλύκη .
Νύμφαι ὀρεσσίγονοι .ὦ Μανία ξύλλαβε .
ἐγὼ δ᾽ ἁ τάλαινα προσέχουσ᾽ ἔτυχον ἐμαυτῆς ἔργοισι ,λίνου μεστὸν ἄτρακτον εἱειειειλίσσουσα χεροῖν κλωστῆρα ποιοῦσ᾽ ,ὅπως κνεφαῖος εἰς ἀγορὰν φέρουσ᾽ ἀποδοίμαν ·
ὁ δ᾽ ἀνέπτατ᾽ ἀνέπτατ᾽ ἐς αἰθέρα κουφοτάταις πτερύγων ἀκμαῖς ·ἐμοὶ δ᾽ ἄχε᾽ ἄχεα κατέλιπε ,δάκρυα δάκρυά τ᾽ ἀπ᾽ ὀμμάτων ἔβαλον ἔβαλον ἁ τλάμων .
ἀλλ᾽ ὦ Κρῆτες ,Ἴδας τέκνα ,τὰ τόξα λαβόντες ἐπαμύνατε ,τὰ κῶλά τ᾽ ἀμπάλλετε κυκλούμενοι τὴν οἰκίαν .
ἅμα δὲ Δίκτυννα παῖς Ἄρτεμις καλὰ τὰς κυνίσκας ἔχουσ᾽ ἐλθέτω διὰ δόμων πανταχῇ ,σὺ δ᾽ ὦ Διὸς διπύρους ἀνέχουσα λαμπάδας ὀξυτάτας χεροῖν Ἑκάτα παράφηνον ἐς Γλύκης ,ὅπως ἂν εἰσελθοῦσα φωράσω .
παύσασθον ἤδη τῶν μελῶν .
κἄμοιγ᾽ ἅλις .
ἐπὶ τὸν σταθμὸν γὰρ αὐτὸν ἀγαγεῖν βούλομαι ,ὅπερ ἐξελέγξει τὴν ποίησιν νῷν μόνον .
τὸ γὰρ βάρος νὼ βασανιεῖ τῶν ῥημάτων .
ἐπίπονοί γ᾽ οἱ δεξιοί .
τόδε γὰρ ἕτερον αὖ τέρας νεοχμόν ,ἀτοπίας πλέων ,ὃ τίς ἂν ἐπενόησεν ἄλλος ; 
μὰ τὸν ἐγὼ μὲν οὐδ᾽ ἂν εἴ τις ἔλεγέ μοι τῶν ἐπιτυχόντων ,ἐπιθόμην ,ἀλλ᾽ ᾠόμην ἂν αὐτὸν αὐτὰ ληρεῖν .
ἴθι δὴ παρίστασθον παρὰ τὼ πλάστιγγ᾽ ,ἰδού .
καὶ λαβομένω τὸ ῥῆμ᾽ ἑκάτερος εἴπατον ,καὶ μὴ μεθῆσθον ,πρὶν ἂν ἐγὼ σφῷν κοκκύσω .
ἐχόμεθα .
τοὔπος νῦν λέγετον ἐς τὸν σταθμόν .
᾽ εἴθ᾽ ὤφελ᾽ Ἀργοῦς μὴ διαπτάσθαι σκάφος .᾽ ᾽ Σπερχειὲ ποταμὲ βουνόμοι τ᾽ ἐπιστροφαί .᾽ κόκκυ ,μέθεσθε ·
καὶ πολύ γε κατωτέρω χωρεῖ τὸ τοῦδε .
καὶ τί ποτ᾽ ἐστὶ ταἴτιον ; 
ὅτι εἰσέθηκε ποταμόν ,ἐριοπωλικῶς ὑγρὸν ποιήσας τοὔπος ὥσπερ τἄρια ,σὺ δ᾽ εἰσέθηκας τοὔπος ἐπτερωμένον .
ἀλλ᾽ ἕτερον εἰπάτω τι κἀντιστησάτω .
λάβεσθε τοίνυν αὖθις .
ἢν ἰδού .
λέγε .
᾽ οὐκ ἔστι Πειθοῦς ἱερὸν ἄλλο πλὴν λόγος .
᾽ ᾽ μόνος θεῶν γὰρ Θάνατος οὐ δώρων ἐρᾷ .
᾽ μέθεσθε μέθεσθε ·
καὶ τὸ τοῦδέ γ᾽ αὖ ῥέπει ·
θάνατον γὰρ εἰσέθηκε βαρύτατον κακόν .
ἐγὼ δὲ πειθώ γ᾽ ἔπος ἄριστ᾽ εἰρημένον .
πειθὼ δὲ κοῦφόν ἐστι καὶ νοῦν οὐκ ἔχον .
ἀλλ᾽ ἕτερον αὖ ζήτει τι τῶν βαρυστάθμων ,ὅ τι σοι καθέλξει ,καρτερόν τε καὶ μέγα .
φέρε ποῦ τοιοῦτον δῆτά μοὐστί ; ποῦ ; 
φράσω ·
᾽ βέβληκ᾽ Ἀχιλλεὺς δύο κύβω καὶ τέτταρα .
᾽ σιδηροβριθές τ᾽ ἔλαβε δεξιᾷ ξύλον .
᾽ ᾽ ἐφ᾽ ἅρματος γὰρ ἅρμα καὶ νεκρῷ νεκρός .
᾽ ἐξηπάτηκεν αὖ σὲ καὶ νῦν .
τῷ τρόπῳ ; 
δύ᾽ ἅρματ᾽ εἰσέθηκε καὶ νεκρὼ δύο ,οὓς οὐκ ἂν ἄραιντ᾽ οὐδ᾽ ἑκατὸν Αἰγύπτιοι .
καὶ μηκέτ᾽ ἔμοιγε κατ᾽ ἔπος ,ἀλλ᾽ ἐς τὸν σταθμὸν αὐτὸς τὰ παιδί᾽ ἡ γυνὴ Κηφισοφῶν ἐμβὰς καθήσθω ,συλλαβὼν τὰ βιβλία ·
ἐγὼ δὲ δύ᾽ ἔπη τῶν ἐμῶν ἐρῶ μόνον .
ἅνδρες φίλοι ,κἀγὼ μὲν αὐτοὺς οὐ κρινῶ .
οὐ γὰρ δι᾽ ἔχθρας οὐδετέρῳ γενήσομαι .
τὸν μὲν γὰρ ἡγοῦμαι σοφὸν τῷ δ᾽ ἥδομαι .
οὐδὲν ἄρα πράξεις ὧνπερ ἦλθες οὕνεκα ; 
ἐὰν δὲ κρίνω ; 
τὸν ἕτερον λαβὼν ἄπει ,ὁπότερον ἂν κρίνῃς ,ἵν᾽ ἔλθῃς μὴ μάτην .
εὐδαιμονοίης .
φέρε πύθεσθέ μου ταδί .
ἐγὼ κατῆλθον ἐπὶ ποιητήν .
τοῦ χάριν ; 
ἵν᾽ ἡ πόλις σωθεῖσα τοὺς χοροὺς ἄγῃ .
ὁπότερος οὖν ἂν τῇ πόλει παραινέσῃ μᾶλλόν τι χρηστόν ,τοῦτον ἄξειν μοι δοκῶ .
πρῶτον μὲν οὖν περὶ Ἀλκιβιάδου τίν᾽ ἔχετον γνώμην ἑκάτερος ; 
ἡ πόλις γὰρ δυστοκεῖ .
ἔχει δὲ περὶ αὐτοῦ τίνα γνώμην ; 
τίνα ; 
ποθεῖ μέν ,ἐχθαίρει δέ ,βούλεται δ᾽ ἔχειν .
ἀλλ᾽ ὅ τι νοεῖτον εἴπατον τούτου πέρι .
μισῶ πολίτην ,ὅστις ὠφελεῖν πάτραν βραδὺς πέφυκε μεγάλα δὲ βλάπτειν ταχύς ,καὶ πόριμον αὑτῷ τῇ πόλει δ᾽ ἀμήχανον .
εὖ γ᾽ ὦ Πόσειδον ·
σὺ δὲ τίνα γνώμην ἔχεις ; 
οὐ χρὴ λέοντος σκύμνον ἐν πόλει τρέφειν ,[μάλιστα μὲν λέοντα μὴ ν᾽ πόλει τρέφειν ,] ἢν δ᾽ ἐκτραφῇ τις ,τοῖς τρόποις ὑπηρετεῖν .
νὴ τὸν Δία τὸν σωτῆρα δυσκρίτως γ᾽ ἔχω ·
ὁ μὲν σοφῶς γὰρ εἶπεν ,ὁ δ᾽ ἕτερος σαφῶς .
ἀλλ᾽ ἔτι μίαν γνώμην ἑκάτερος εἴπατον περὶ τῆς πόλεως ἥντιν᾽ ἔχετον σωτηρίαν .
εἴ τις πτερώσας Κλεόκριτον Κινησίᾳ ,αἴροιεν αὖραι πελαγίαν ὑπὲρ πλάκα .
γέλοιον ἂν φαίνοιτο ·νοῦν δ᾽ ἔχει τίνα ; 
εἰ ναυμαχοῖεν κᾆτ᾽ ἔχοντες ὀξίδας ῥαίνοιεν ἐς τὰ βλέφαρα τῶν ἐναντίων .
ἐγὼ μὲν οἶδα καὶ θέλω φράζειν .
λέγε .
ὅταν τὰ νῦν ἄπιστα πίσθ᾽ ἡγώμεθα ,τὰ δ᾽ ὄντα πίστ᾽ ἄπιστα .
πῶς ; 
οὐ μανθάνω .
ἀμαθέστερόν πως εἰπὲ καὶ σαφέστερον .
εἰ τῶν πολιτῶν οἷσι νῦν πιστεύομεν ,τούτοις ἀπιστήσαιμεν ,οἷς δ᾽ οὐ χρώμεθα ,τούτοισι χρησαίμεσθ᾽ ,ἴσως σωθεῖμεν ἄν .
εἰ νῦν γε δυστυχοῦμεν ἐν τούτοισι ,πῶς τἀναντί᾽ ἂν πράττοντες οὐ σῳζοίμεθ᾽ ἄν ; 
εὖ γ᾽ ὦ Παλάμηδες ,ὦ σοφωτάτη φύσις .
ταυτὶ πότερ᾽ αὐτὸς ηὗρες ἢ Κηφισοφῶν ; 
ἐγὼ μόνος ·
τὰς δ᾽ ὀξίδας Κηφισοφῶν .
τί δαὶ σύ ; 
τί λέγεις ; 
τὴν πόλιν νῦν μοι φράσον πρῶτον τίσι χρῆται ·
πότερα τοῖς χρηστοῖς ; 
πόθεν ; 
μισεῖ κάκιστα .τοῖς πονηροῖς δ᾽ ἥδεται ; οὐ δῆτ᾽ ἐκείνη γ᾽ ,ἀλλὰ χρῆται πρὸς βίαν .
πῶς οὖν τις ἂν σώσειε τοιαύτην πόλιν ,ᾗ μήτε χλαῖνα μήτε σισύρα συμφέρει ; 
εὕρισκε νὴ Δί᾽ ,εἴπερ ἀναδύσει πάλιν .
ἐκεῖ φράσαιμ᾽ ἄν ·ἐνθαδὶ δ᾽ οὐ βούλομαι .
μὴ δῆτα σύ γ᾽ ,ἀλλ᾽ ἐνθένδ᾽ ἀνίει τἀγαθά .
τὴν γῆν ὅταν νομίσωσι τὴν τῶν πολεμίων εἶναι σφετέραν ,τὴν δὲ σφετέραν τῶν πολεμίων ,πόρον δὲ τὰς ναῦς ἀπορίαν δὲ τὸν πόρον .
εὖ ,πλήν γ᾽ ὁ δικαστὴς αὐτὰ καταπίνει μόνος .
κρίνοις ἄν .
αὕτη σφῷν κρίσις γενήσεται ·
αἱρήσομαι γὰρ ὅνπερ ἡ ψυχὴ θέλει .
μεμνημένος νυν τῶν θεῶν οὓς ὤμοσας ἦ μὴν ἀπάξειν μ᾽ οἴκαδ᾽ ,αἱροῦ τοὺς φίλους .
᾽ ἡ γλῶττ᾽ ὀμώμοκ᾽ ,᾽ Αἰσχύλον δ᾽ αἱρήσομαι .
τί δέδρακας ὦ μιαρώτατ᾽ ἀνθρώπων ; 
ἐγώ ; 
ἔκρινα νικᾶν Αἰσχύλον .
τιὴ γὰρ οὔ ; 
αἴσχιστον ἔργον προσβλέπεις μ᾽ εἰργασμένος ; 
τί δ᾽ αἰσχρόν ,ἢν μὴ τοῖς θεωμένοις δοκῇ ; 
ὦ σχέτλιε περιόψει με δὴ τεθνηκότα ; 
τίς οἶδεν εἰ τὸ ζῆν μέν ἐστι κατθανεῖν ,τὸ πνεῖν δὲ δειπνεῖν ,τὸ δὲ καθεύδειν κῴδιον ; 
χωρεῖτε τοίνυν ὦ Διόνυσ᾽ εἴσω .
τί δαί ; 
ἵνα ξενίσω ᾽ γὼ σφὼ πρὶν ἀποπλεῖν .
εὖ λέγεις νὴ τὸν Δί᾽ ·
οὐ γὰρ ἄχθομαι τῷ πράγματι .
μακάριός γ᾽ ἀνὴρ ἔχων ξύνεσιν ἠκριβωμένην .
πάρα δὲ πολλοῖσιν μαθεῖν .
ὅδε γὰρ εὖ φρονεῖν δοκήσας πάλιν ἄπεισιν οἴκαδ᾽ αὖ ,ἐπ᾽ ἀγαθῶ μὲν τοῖς πολίταις ,ἐπ᾽ ἀγαθῷ δὲ τοῖς ἑαυτοῦ ξυγγενέσι τε καὶ φίλοισι ,διὰ τὸ συνετὸς εἶναι .
χαρίεν οὖν μὴ Σωκράτει παρακαθήμενον λαλεῖν ,ἀποβαλόντα μουσικὴν τά τε μέγιστα παραλιπόντα τῆς τραγῳδικῆς τέχνης .
τὸ δ᾽ ἐπὶ σεμνοῖσιν λόγοισι καὶ σκαριφησμοῖσι λήρων διατριβὴν ἀργὸν ποιεῖσθαι ,παραφρονοῦντος ἀνδρός .
ἄγε δὴ χαίρων Αἰσχύλε χώρει ,καὶ σῷζε πόλιν τὴν ἡμετέραν γνώμαις ἀγαθαῖς καὶ παίδευσον τοὺς ἀνοήτους ·
πολλοὶ δ᾽ εἰσίν ·
καὶ δὸς τουτὶ Κλεοφῶντι φέρων καὶ τουτὶ τοῖσι πορισταῖς Μύρμηκί θ᾽ ὁμοῦ καὶ Νικομάχῳ ,τόδε δ᾽ Ἀρχενόμῳ ·
καὶ φράζ᾽ αὐτοῖς ταχέως ἥκειν ὡς ἐμὲ δευρὶ καὶ μὴ μέλλειν ·
κἂν μὴ ταχέως ἥκωσιν ,ἐγὼ νὴ τὸν Ἀπόλλω στίξας αὐτοὺς καὶ συμποδίσας μετ᾽ Ἀδειμάντου τοῦ Λευκολόφου κατὰ γῆς ταχέως ἀποπέμψω .
ταῦτα ποιήσω ·
σὺ δὲ τὸν θᾶκον τὸν ἐμὸν παράδος Σοφοκλεῖ τηρεῖν καὶ διασῴζειν ,ἢν ἄρ᾽ ἐγώ ποτε δεῦρ᾽ ἀφίκωμαι .
τοῦτον γὰρ ἐγὼ σοφίᾳ κρίνω δεύτερον εἶναι .
μέμνησο δ᾽ ὅπως ὁ πανοῦργος ἀνὴρ καὶ ψευδολόγος καὶ βωμολόχος μηδέποτ᾽ ἐς τὸν θᾶκον τὸν ἐμὸν μηδ᾽ ἄκων ἐγκαθεδεῖται .
φαίνετε τοίνυν ὑμεῖς τούτῳ λαμπάδας ἱεράς ,χἄμα προπέμπετε τοῖσιν τούτου τοῦτον μέλεσιν καὶ μολπαῖσιν κελαδοῦντες .
πρῶτα μὲν εὐοδίαν ἀγαθὴν ἀπιόντι ποιητῇ ἐς φάος ὀρνυμένῳ δότε δαίμονες οἱ κατὰ γαίας ,τῇ δὲ πόλει μεγάλων ἀγαθῶν ἀγαθὰς ἐπινοίας .
πάγχυ γὰρ ἐκ μεγάλων ἀχέων παυσαίμεθ᾽ ἂν οὕτως ἀργαλέων τ᾽ ἐν ὅπλοις ξυνόδων .
Κλεοφῶν δὲ μαχέσθω κἄλλος ὁ βουλόμενος τούτων πατρίοις ἐν ἀρούραις .
ἰατταταιὰξ τῶν κακῶν ,ἰατταταῖ .
κακῶς Παφλαγόνα τὸν νεώνητον κακὸν αὐταῖσι βουλαῖς ἀπολέσειαν οἱ θεοί .
ἐξ οὗ γὰρ εἰσήρρησεν ἐς τὴν οἰκίαν πληγὰς ἀεὶ προστρίβεται τοῖς οἰκέταις .
κάκιστα δῆθ᾽ οὗτός γε πρῶτος Παφλαγόνων αὐταῖς διαβολαῖς .
ὦ κακόδαιμον πῶς ἔχεις ; 
κακῶς καθάπερ σύ .
δεῦρο δὴ πρόσελθ᾽ ,ἵνα ξυναυλίαν κλαύσωμεν Οὐλύμπου νόμον .
μυμῦ μυμῦ μυμῦ μυμῦ μυμῦ μυμῦ .τί κινυρόμεθ᾽ ἄλλως ; οὐκ ἐχρῆν ζητεῖν τινα σωτηρίαν νῷν ,ἀλλὰ μὴ κλάειν ἔτι ; 
τίς οὖν γένοιτ᾽ ἄν ; 
λέγε σύ .
σὺ μὲν οὖν μοι λέγε ,ἵνα μὴ μάχωμαι .μὰ τὸν Ἀπόλλω ᾽ γὼ μὲν οὔ .
πῶς ἂν σύ μοι λέξειας ἁμὲ χρὴ λέγειν ; 
ἀλλ᾽ εἰπὲ θαρρῶν ,εἶτα κἀγὼ σοὶ φράσω .
ἀλλ᾽ οὐκ ἔνι μοι τὸ θρέττε .
πῶς ἂν οὖν ποτε εἴποιμ᾽ ἂν αὐτὸ δῆτα κομψευριπικῶς ; μὴ ᾽ μοί γε ,μὴ ᾽ μοί ,μὴ διασκανδικίσῃς ·
ἀλλ᾽ εὑρέ τιν᾽ ἀπόκινον ἀπὸ τοῦ δεσπότου .
λέγε δὴ μόλωμεν ξυνεχὲς ὡδὶ ξυλλαβών .
καὶ δὴ λέγω μόλωμεν .
ἐξόπισθε νῦν αὐτὸ φάθι τοῦ μόλωμεν .
αὐτό .
πάνυ καλῶς .
ὥσπερ δεφόμενος νῦν ἀτρέμα πρῶτον λέγε τὸ μόλωμεν ,εἶτα δ᾽ αὐτό ,κᾆτ᾽ ἐπάγων πυκνόν .μόλωμεν αὐτὸ μόλωμεν αὐτομολῶμεν .
ἢν οὐχ ἡδύ ; 
νὴ Δία ·πλήν γε περὶ τῷ δέρματι δέδοικα τουτονὶ τὸν οἰωνόν .
τί δαί ; 
ὁτιὴ τὸ δέρμα δεφομένων ἀπέρχεται .
κράτιστα τοίνυν τῶν παρόντων ἐστὶ νῷν ,θεῶν ἰόντε προσπεσεῖν του πρὸς βρέτας .
̣ ποῖον βρέτας ̣; 
ἐτεὸν ἡγεῖ γὰρ θεούς ; 
ἔγωγε .
ποίῳ χρώμενος τεκμηρίῳ ; 
ὁτιὴ θεοῖσιν ἐχθρός εἰμ᾽ .
οὐκ εἰκότως ; 
εὖ προσβιβάζεις μ᾽ .
ἀλλ᾽ ἑτέρᾳ πῃ σκεπτέον .
βούλει τὸ πρᾶγμα τοῖς θεαταῖσιν φράσω ; 
ἓν δ᾽ αὐτοὺς παραιτησώμεθα ,ἐπίδηλον ἡμῖν τοῖς προσώποισιν ποιεῖν ,ἢν τοῖς ἔπεσι χαίρωσι καὶ τοῖς πράγμασιν .
λέγοιμ᾽ ἂν ἤδη .
νῷν γάρ ἐστι δεσπότης ἄγροικος ὀργὴν κυαμοτρὼξ ἀκράχολος ,Δῆμος πυκνίτης ,δύσκολον γερόντιον ὑπόκωφον .
οὗτος τῇ προτέρᾳ νουμηνίᾳ ἐπρίατο δοῦλον ,βυρσοδέψην Παφλαγόνα ,πανουργότατον καὶ διαβολώτατόν τινα .
οὗτος καταγνοὺς τοῦ γέροντος τοὺς τρόπους ,ὁ βυρσοπαφλαγών ,ὑποπεσὼν τὸν δεσπότην ᾔκαλλ᾽ ἐθώπευ᾽ ἐκολάκευ᾽ ἐξηπάτα κοσκυλματίοις ἄκροισι τοιαυτὶ λέγων ·ὦ Δῆμε λοῦσαι πρῶτον ἐκδικάσας μίαν ,ἐνθοῦ ῥόφησον ἔντραγ᾽ ἔχε τριώβολον .βούλει παραθῶ σοι δόρπον ; 
εἶτ᾽ ἀναρπάσας ὅ τι ἄν τις ἡμῶν σκευάσῃ ,τῷ δεσπότῃ Παφλαγὼν κεχάρισται τοῦτο .
καὶ πρώην γ᾽ ἐμοῦ μᾶζαν μεμαχότος ἐν Πύλῳ Λακωνικήν ,πανουργότατά πως περιδραμὼν ὑφαρπάσας αὐτὸς παρέθηκε τὴν ὑπ᾽ ἐμοῦ μεμαγμένην ,ἡμᾶς δ᾽ ἀπελαύνει κοὐκ ἐᾷ τὸν δεσπότην ἄλλον θεραπεύειν ,ἀλλὰ βυρσίνην ἔχων δειπνοῦντος ἑστὼς ἀποσοβεῖ τοὺς ῥήτορας .ᾁδει δὲ χρησμούς ·ὁ δὲ γέρων σιβυλλιᾷ .ὁ δ᾽ αὐτὸν ὡς ὁρᾷ μεμακκοακότα ,τέχνην πεποίηται .τοὺς γὰρ ἔνδον ἄντικρυς ψευδῆ διαβάλλει ·κᾆτα μαστιγούμεθα ἡμεῖς ·Παφλαγὼν δὲ περιθέων τοὺς οἰκέτας αἰτεῖ ταράττει δωροδοκεῖ λέγων τάδε ·
᾽ ὁρᾶτε τὸν Ὕλαν δι᾽ ἐμὲ μαστιγούμενον ; 
᾽ ἡμεῖς δὲ δίδομεν ·
εἰ δὲ μή ,πατούμενοι ὑπὸ τοῦ γέροντος ὀκταπλάσιον χέζομεν .
νῦν οὖν ἀνύσαντε φροντίσωμεν ὦγαθέ ,ποίαν ὁδὸν νὼ τρεπτέον καὶ πρὸς τίνα .
κράτιστ᾽ ἐκείνην τὴν μόλωμεν ὦγαθέ .
ἀλλ᾽ οὐχ οἷόν τε τὸν Παφλαγόν᾽ οὐδὲν λαθεῖν ·
ἐφορᾷ γὰρ οὗτος πάντ᾽ .
ἔχει γὰρ τὸ σκέλος τὸ μὲν ἐν Πύλῳ ,τὸ δ᾽ ἓτερον ἐν τἠκκλησίᾳ .
τοσόνδε δ᾽ αὐτοῦ βῆμα διαβεβηκότος ὁ πρωκτός ἐστιν αὐτόχρημ᾽ ἐν Χάοσιν ,τὼ χεῖρ᾽ ἐν Αἰτωλοῖς ,ὁ νοῦς δ᾽ ἐν Κλωπιδῶν .
κράτιστον οὖν νῷν ἀποθανεῖν .
ἀλλὰ σκόπει ,ὅπως ἂν ἀποθάνοιμεν ἀνδρικώτατα .
πῶς δῆτα πῶς γένοιτ᾽ ἂν ἀνδρικώτατα ; 
βέλτιστον ἡμῖν αἷμα ταύρειον πιεῖν .
ὁ Θεμιστοκλέους γὰρ θάνατος αἱρετώτερος .
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἄκρατον οἶνον ἀγαθοῦ δαίμονος .
ἴσως γὰρ ἂν χρηστόν τι βουλευσαίμεθα .
ἰδού γ᾽ ἄκρατον .
περὶ πότου γοῦν ἐστί σοι ; 
πῶς δ᾽ ἂν μεθύων χρηστόν τι βουλεύσαιτ᾽ ἀνήρ ; ἄληθες οὗτος ; 
κρουνοχυτρολήραιον εἶ .
οἶνον σὺ τολμᾷς εἰς ἐπίνοιαν λοιδορεῖν ; 
οἴνου γὰρ εὕροις ἄν τι πρακτικώτερον ; 
ὁρᾷς ,ὅταν πίνωσιν ἄνθρωποι τότε πλουτοῦσι διαπράττουσι νικῶσιν δίκας εὐδαιμονοῦσιν ὠφελοῦσι τοὺς φίλους .
ἀλλ᾽ ἐξένεγκέ μοι ταχέως οἴνου χοᾶ ,τὸν νοῦν ἵν᾽ ἄρδω καὶ λέγω τι δεξιόν .
ἀγάθ᾽ ·
ἀλλ᾽ ἔνεγκ᾽ ·ἐγὼ δὲ κατακλινήσομαι .
ἢν γὰρ μεθυσθῶ ,πάντα ταυτὶ καταπάσω βουλευματίων καὶ γνωμιδίων καὶ νοιδίων .
ὡς εὐτυχῶς ὅτι οὐκ ἐλήφθην ἔνδοθεν κλέπτων τὸν οἶνον .
εἰπέ μοι Παφλαγὼν τί δρᾷ ; 
ἐπίπαστα λείξας δημιόπραθ᾽ ὁ βάσκανος ῥέγκει μεθύων ἐν ταῖσι βύρσαις ὕπτιος .
ἴθι νυν ἄκρατον ἐγκάναξόν μοι πολὺν σπονδήν .
λαβὲ δὴ καὶ σπεῖσον ἀγαθοῦ δαίμονος .
ἕλχ᾽ ἕλκε τὴν τοῦ δαίμονος τοῦ Πραμνίου .
ὦ δαῖμον ἀγαθὲ σὸν τὸ βούλευμ᾽ ,οὐκ ἐμόν .
εἴπ᾽ ,ἀντιβολῶ ,τί ἔστι ; 
τοὺς χρησμοὺς ταχὺ κλέψας ἔνεγκε τοῦ Παφλαγόνος ἔνδοθεν ,ἕως καθεύδει .
ταῦτ᾽ .
ἀτὰρ τοῦ δαίμονος δέδοιχ᾽ ὅπως μὴ τεύξομαι κακοδαίμονος .
τὸν νοῦν ἵν᾽ ἄρδω καὶ λέγω τι δεξιόν .
ὡς μεγάλ᾽ ὁ Παφλαγὼν πέρδεται καὶ ῥέγκεται ,ὥστ᾽ ἔλαθον αὐτὸν τὸν ἱερὸν χρησμὸν λαβών ,ὅνπερ μάλιστ᾽ ἐφύλαττεν .ὦ σοφώτατε .
φέρ᾽ αὐτὸν ἵν᾽ ἀναγνῶ ·
σὺ δ᾽ ἔγχεον πιεῖν ἀνύσας τι .
φέρ᾽ ἴδω τί ἄρ᾽ ἔνεστιν αὐτόθι .ὦ λόγια .δός μοι δὸς τὸ ποτήριον ταχύ .
ἰδού .
τί φησ᾽ ὁ χρησμός ; 
ἑτέραν ἔγχεον .
ἐν τοῖς λογίοις ἔνεστιν ᾽ ἑτέραν ἔγχεον ;᾽ 
ὦ Βάκι .
τί ἔστι ; 
δὸς τὸ ποτήριον ταχύ .πολλῷ γ᾽ ὁ Βάκις ἐχρῆτο τῷ ποτηρίῳ .ὦ μιαρὲ Παφλαγὼν ταῦτ᾽ ἄρ᾽ ἐφυλάττου πάλαι ,τὸν περὶ σεαυτοῦ χρησμὸν ὀρρωδῶν ; 
τιή ; 
ἐνταῦθ᾽ ἔνεστιν ,αὐτὸς ὡς ἀπόλλυται .
καὶ πῶς ; 
ὅπως ; 
ὁ χρησμὸς ἄντικρυς λέγει ὡς πρῶτα μὲν στυππειοπώλης γίγνεται ,ὃς πρῶτος ἕξει τῆς πόλεως τὰ πράγματα .
εἷς οὑτοσὶ πώλης .
τί τοὐντεῦθεν ; 
μετὰ τοῦτον αὖθις προβατοπώλης δεύτερος .
δύο τώδε πώλα .
καὶ τί τόνδε χρὴ παθεῖν ; 
κρατεῖν ,ἕως ἕτερος ἀνὴρ βδελυρώτερος αὐτοῦ γένοιτο ·
μετὰ δὲ ταῦτ᾽ ἀπόλλυται .
νὴ Δί᾽ .
οἴμοι δείλαιος .
πόθεν οὖν ἂν ἔτι γένοιτο πώλης εἶς μόνος ; 
ἔτ᾽ ἐστὶν εἷς ὑπερφυᾶ τέχνην ἔχων .
εἴπ᾽ ,ἀντιβολῶ ,τίς ἐστιν ; 
εἴπω ; 
νὴ Δία .
ἀλλαντοπώλης ἔσθ᾽ ὁ τοῦτον ἐξολῶν .
ἀλλαντοπώλης ; 
ὦ Πόσειδον τῆς τέχνης .
φέρε ποῦ τὸν ἄνδρα τοῦτον ἐξευρήσομεν ; 
ζητῶμεν αὐτόν .
ἀλλ᾽ ὁδὶ προσέρχεται ὥσπερ κατὰ θεὸν εἰς ἀγοράν .
ὦ μακάριε ἀλλαντοπῶλα ,δεῦρο δεῦρ᾽ ὦ φίλτατε ἀνάβαινε σωτὴρ τῇ πόλει καὶ νῷν φανείς .
τί ἔστι ; 
τί με καλεῖτε ; 
δεῦρ᾽ ἔλθ᾽ ,ἵνα πύθῃ ὡς εὐτυχὴς εἶ καὶ μεγάλως εὐδαιμονεῖς .
ἴθι δὴ κάθελ᾽ αὐτοῦ τοὐλεὸν καὶ τοῦ θεοῦ τὸν χρησμὸν ἀναδίδαξον αὐτὸν ὡς ἔχει ·
ἐγὼ δ᾽ ἰὼν προσκέψομαι τὸν Παφλαγόνα .
ἄγε δὴ σὺ κατάθου πρῶτα τὰ σκεύη χαμαί ·
ἔπειτα τὴν γῆν πρόσκυσον καὶ τοὺς θεούς .
τί ἔστιν ; 
ὦ μακάρι᾽ ὦ πλούσιε ,ὦ νῦν μὲν οὐδεὶς αὔριον δ᾽ ὑπέρμεγας ,ὦ τῶν Ἀθηνῶν ταγὲ τῶν εὐδαιμόνων .
τί μ᾽ ὦγάθ᾽ οὐ πλύνειν ἐᾷς τὰς κοιλίας πωλεῖν τε τοὺς ἀλλᾶντας ,ἀλλὰ καταγελᾷς ; 
ὦ μῶρε ποίας κοιλίας ; 
δευρὶ βλέπε .
τὰς στίχας ὁρᾷς τὰς τῶνδε τῶν λαῶν ; ὁρῶ .
τούτων ἁπάντων αὐτὸς ἀρχέλας ἔσει ,καὶ τῆς ἀγορᾶς καὶ τῶν λιμένων καὶ τῆς πυκνός ·
βουλὴν πατήσεις καὶ στρατηγοὺς κλαστάσεις ,δήσεις φυλάξεις ,ἐν πρυτανείῳ λαικάσει .
ἐγώ ; 
σὺ μέντοι ·
κοὐδέπω γε πάνθ᾽ ὁρᾷς .
ἀλλ᾽ ἐπανάβηθι κἀπὶ τοὐλεὸν τοδὶ καὶ κάτιδε τὰς νήσους ἁπάσας ἐν κύκλῳ .
καθορῶ .
τί δαί ; 
τἀμπόρια καὶ τὰς ὁλκάδας ; 
ἔγωγε .
πῶς οὖν οὐ μεγάλως εὐδαιμονεῖς ; 
ἔτι νῦν τὸν ὀφθαλμὸν παράβαλλ᾽ ἐς Καρίαν τὸν δεξιόν ,τὸν δ᾽ ἕτερον ἐς Καρχηδόνα .
εὐδαιμονήσω δ᾽ εἰ διαστραφήσομαι ; 
οὐκ ἀλλὰ διὰ σοῦ ταῦτα πάντα πέρναται .
γίγνει γάρ ,ὡς ὁ χρησμὸς οὑτοσὶ λέγει ,ἀνὴρ μέγιστος .
εἰπέ μοι καὶ πῶς ἐγὼ ἀλλαντοπώλης ὢν ἀνὴρ γενήσομαι ; 
δι᾽ αὐτὸ γάρ τοι τοῦτο καὶ γίγνει μέγας ,ὁτιὴ πονηρὸς κἀξ ἀγορᾶς εἶ καὶ θρασύς .
οὐκ ἀξιῶ ᾽ γὼ ᾽ μαυτὸν ἰσχύειν μέγα .οἴμοι τί ποτ᾽ ἔσθ᾽ ὅτι σαυτὸν οὐ φῂς ἄξιον ; 
ξυνειδέναι τί μοι δοκεῖς σαυτῷ καλόν .
μῶν ἐκ καλῶν εἶ κἀγαθῶν ; 
μὰ τοὺς θεοὺς εἰ μὴ ᾽ κ πονηρῶν γ᾽ .ὦ μακάριε τῆς τύχης ὅσον πέπονθας ἀγαθὸν ἐς τὰ πράγματα .ἀλλ᾽ ὦγάθ᾽ οὐδὲ μουσικὴν ἐπίσταμαι πλὴν γραμμάτων ,καὶ ταῦτα μέντοι κακὰ κακῶς .
τουτὶ μόνον σ᾽ ἔβλαψεν ,ὅτι καὶ κακὰ κακῶς .
ἡ δημαγωγία γὰρ οὐ πρὸς μουσικοῦ ἔτ᾽ ἐστὶν ἀνδρὸς οὐδὲ χρηστοῦ τοὺς τρόπους ,ἀλλ᾽ εἰς ἀμαθῆ καὶ βδελυρόν .
ἀλλὰ μὴ παρῇς ἅ σοι διδόασ᾽ ἐν τοῖς λογίοισιν οἱ θεοί .
πῶς δῆτά φησ᾽ ὁ χρησμός ; 
εὖ νὴ τοὺς θεοὺς καὶ ποικίλως πως καὶ σοφῶς ᾐνιγμένος ·ἀλλ᾽ ὁπόταν μάρψῃ βυρσαίετος ἀγκυλοχήλης γαμφηλῇσι δράκοντα κοάλεμον αἱματοπώτην ,δὴ τότε Παφλαγόνων μὲν ἀπόλλυται ἡ σκοροδάλμη ,κοιλιοπώλῃσιν δὲ θεὸς μέγα κῦδος ὀπάζει ,αἴ κεν μὴ πωλεῖν ἀλλᾶντας μᾶλλον ἕλωνται .
πῶς οὖν πρὸς ἐμὲ ταῦτ᾽ ἐστίν ; 
ἀναδίδασκέ με .
βυρσαίετος μὲν ὁ Παφλαγών ἐσθ᾽ οὑτοσί .
τί δ᾽ ἀγκυλοχήλης ἐστίν ; 
αὐτό που λέγει ,ὅτι ἀγκύλαις ταῖς χερσὶν ἁρπάζων φέρει .
ὁ δράκων δὲ πρὸς τί ; 
τοῦτο περιφανέστατον .
ὁ δράκων γάρ ἐστι μακρὸν ὅ τ᾽ ἀλλᾶς αὖ μακρόν .
εἶθ᾽ αἱματοπώτης ἔσθ᾽ ὅ τ᾽ ἀλλᾶς χὠ δράκων ·
τὸν οὖν δράκοντά φησι τὸν βυρσαίετον ἤδη κρατήσειν ,αἴ κε μὴ θαλφθῇ λόγοις .
τὰ μὲν λόγι᾽ αἰκάλλει με ·
θαυμάζω δ᾽ ὅπως τὸν δῆμον οἷός τ᾽ ἐπιτροπεύειν εἴμ᾽ ἐγώ .
φαυλότατον ἔργον ·
ταῦθ᾽ ἅπερ ποιεῖς ποίει ·
τάραττε καὶ χόρδευ᾽ ὁμοῦ τὰ πράγματα ἅπαντα ,καὶ τὸν δῆμον ἀεὶ προσποιοῦ ὑπογλυκαίνων ῥηματίοις μαγειρικοῖς .τὰ δ᾽ ἄλλα σοι πρόσεστι δημαγωγικά ,φωνὴ μιαρά ,γέγονας κακῶς ,ἀγοραῖος εἶ ·
ἔχεις ἅπαντα πρὸς πολιτείαν ἃ δεῖ ·
χρησμοί τε συμβαίνουσι καὶ τὸ Πυθικόν .
ἀλλὰ στεφανοῦ καὶ σπένδε τῷ Κοαλέμῳ ·χὤπως ἀμυνεῖ τὸν ἄνδρα .
καὶ τίς ξύμμαχος γενήσεταί μοι ; 
καὶ γὰρ οἵ τε πλούσιοι δεδίασιν αὐτὸν ὅ τε πένης βδύλλει λεώς .
ἀλλ᾽ εἰσὶν ἱππῆς ἄνδρες ἀγαθοὶ χίλιοι μισοῦντες αὐτόν ,οἳ βοηθήσουσί σοι ,καὶ τῶν πολιτῶν οἱ καλοί τε κἀγαθοί ,καὶ τῶν θεατῶν ὅστις ἐστὶ δεξιός ,κἀγὼ μετ᾽ αὐτῶν χὠ θεὸς ξυλλήψεται .καὶ μὴ δέδιθ᾽ ·οὐ γάρ ἐστιν ἐξῃκασμένος ,ὑπὸ τοῦ δέους γὰρ αὐτὸν οὐδεὶς ἤθελεν τῶν σκευοποιῶν εἰκάσαι .
πάντως γε μὴν γνωσθήσεται ·
τὸ γὰρ θέατρον δεξιόν .
οἴμοι κακοδαίμων ὁ Παφλαγὼν ἐξέρχεται .
οὔτοι μὰ τοὺς δώδεκα θεοὺς χαιρήσετον ,ὁτιὴ ᾽ πὶ τῷ δήμῳ ξυνόμνυτον πάλαι .
τουτὶ τί δρᾷ τὸ Χαλκιδικὸν ποτήριον ; 
οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως οὐ Χαλκιδέας ἀφίστατον .
ἀπολεῖσθον ἀποθανεῖσθον ὦ μιαρωτάτω .
οὗτος τί φεύγεις ; 
οὐ μενεῖς ; 
ὦ γεννάδα ἀλλαντοπῶλα μὴ προδῷς τὰ πράγματα .
ἄνδρες ἱππῆς παραγένεσθε ·
νῦν ὁ καιρός .
ὦ Σίμων ,ὦ Παναίτι᾽ οὐκ ἐλᾶτε πρὸς τὸ δεξιὸν κέρας ; 
ἅνδρες ἐγγύς .
ἀλλ᾽ ἀμύνου κἀπαναστρέφου πάλιν .
ὁ κονιορτὸς δῆλος αὐτῶν ὡς ὁμοῦ προσκειμένων .
ἀλλ᾽ ἀμύνου καὶ δίωκε καὶ τροπὴν αὐτοῦ ποιοῦ .
παῖε παῖε τὸν πανοῦργον καὶ ταραξιππόστρατον καὶ τελώνην καὶ φάραγγα καὶ Χάρυβδιν ἁρπαγῆς ,καὶ πανοῦργον καὶ πανοῦργον ·
πολλάκις γὰρ αὔτ᾽ ἐρῶ .καὶ γὰρ οὗτος ἦν πανοῦργος πολλάκις τῆς ἡμέρας .ἀλλὰ παῖε καὶ δίωκε καὶ τάραττε καὶ κύκα καὶ βδελύττου ,καὶ γὰρ ἡμεῖς ,κἀπικείμενος βόα ·
εὐλαβοῦ δὲ μὴ ᾽ κφύγῃ σε ·
καὶ γὰρ οἶδε τὰς ὁδούς ,ἅσπερ Εὐκράτης ἔφευγεν εὐθὺ τῶν κυρηβίων .
ὦ γέροντες ἡλιασταί ,φράτερες τριωβόλου ,οὓς ἐγὼ βόσκω κεκραγὼς καὶ δίκαια κἄδικα ,παραβοηθεῖθ᾽ ,ὡς ὑπ᾽ ἀνδρῶν τύπτομαι ξυνωμοτῶν .
ἐν δίκῃ γ᾽ ,ἐπεὶ τὰ κοινὰ πρὶν λαχεῖν κατεσθίεις ,κἀποσυκάζεις πιέζων τοὺς ὑπευθύνους σκοπῶν ,ὅστις αὐτῶν ὠμός ἐστιν ἢ πέπων ἢ μὴ πέπων ,κἄν τιν᾽ αὐτῶν γνῷς ἀπράγμον᾽ ὄντα καὶ κεχηνότα ,καταγαγὼν ἐκ Χερρονήσου διαβαλὼν ἀγκυρίσας εἶτ᾽ ἀποστρέψας τὸν ὦμον αὐτὸν ἐνεκολήβασας ·καὶ σκοπεῖς γε τῶν πολιτῶν ὅστις ἐστὶν ἀμνοκῶν ,πλούσιος καὶ μὴ πονηρὸς καὶ τρέμων τὰ πράγματα .
ξυνεπίκεισθ᾽ ὑμεῖς ; 
ἐγὼ δ᾽ ἄνδρες δι᾽ ὑμᾶς τύπτομαι ,ὅτι λέγειν γνώμην ἔμελλον ὡς δίκαιον ἐν πόλει ἑστάναι μνημεῖον ὑμῶν ἐστιν ἀνδρείας χάριν .ὡς δ᾽ ἀλαζών ,ὡς δὲ μάσθλης ·εἶδες οἷ᾽ ὑπέρχεται ὡσπερεὶ γέροντας ἡμᾶς καὶ κοβαλικεύεται ; 
ἀλλ᾽ ἐὰν ταύτῃ γε νικᾷ ,ταυτῃὶ πεπλήξεται ·
ἢν δ᾽ ὑπεκκλίνῃ γε δευρί ,τὸ σκέλος κυρηβάσει .
ὦ πόλις καὶ δῆμ᾽ ὑφ᾽ οἵων θηρίων γαστρίζομαι .καὶ κέκραγας ,ὥσπερ ἀεὶ τὴν πόλιν καταστρέφει ; 
ἀλλ᾽ ἐγώ σε τῇ βοῇ ταύτῃ γε πρῶτα τρέψομαι .
ἀλλ᾽ ἐὰν μέντοι γε νικᾷς τῇ βοῇ ,τήνελλος εἶ ·
ἢν δ᾽ ἀναιδείᾳ παρέλθῃ σ᾽ ,ἡμέτερος ὁ πυραμοῦς .
τουτονὶ τὸν ἄνδρ᾽ ἐγὼ ᾽ νδείκνυμι ,καὶ φήμ᾽ ἐξάγειν ταῖσι Πελοποννησίων τριήρεσι ζωμεύματα .ναὶ μὰ Δία κἄγωγε τοῦτον ,ὅτι κενῇ τῇ κοιλίᾳ ἐσδραμὼν ἐς τὸ πρυτανεῖον ,εἶτα πάλιν ἐκθεῖ πλέᾳ .νὴ Δί᾽ ἐξάγων γε τἀπόρρηθ᾽ ,ἅμ᾽ ἄρτον καὶ κρέας καὶ τέμαχος ,οὗ Περικλέης οὐκ ἠξιώθη πώποτε .
ἀποθανεῖσθον αὐτίκα μάλα .
τριπλάσιον κεκράξομαί σου .
καταβοήσομαι βοῶν σε .
κατακεκράξομαί σε κράζων .
διαβαλῶ σ᾽ ἐὰν στρατηγῇς .
κυνοκοπήσω σου τὸ νῶτον .
περιελῶ σ᾽ ἀλαζονείαις .
ὑποτεμοῦμαι τὰς ὁδούς σου .
βλέψον ἔς μ᾽ ἀσκαρδάμυκτος .
ἐν ἀγορᾷ κἀγὼ τέθραμμαι .
διαφορήσω σ᾽ εἴ τι γρύξει .
κοπροφορήσω σ᾽ εἰ λαλήσεις .
ὁμολογῶ κλέπτειν ·
σὺ δ᾽ οὐχί .
νὴ τὸν Ἑρμῆν τὸν ἀγοραῖον ,κἀπιορκῶ γε βλεπόντων .
ἀλλότρια τοίνυν σοφίζει ,καὶ φανῶ σε τοῖς πρυτάνεσιν ἀδεκατεύτους τῶν θεῶν ἱερὰς ἔχοντα κοιλίας .ὦ μιαρὲ καὶ βδελυρὲ ̣ καὶ κεκράκτα ̣ ,τοῦ σοῦ θράσους πᾶσα μὲν γῆ πλέα ,πᾶσα δ᾽ ἐκκλησία ,καὶ τέλη καὶ γραφαὶ καὶ δικαστήρι᾽ ,ὦ βορβοροτάραξι καὶ τὴν πόλιν ἅπασαν ἡμῶν ἀνατετυρβακώς ,ὅστις ἡμῶν τὰς Ἀθήνας ἐκκεκώφωκας βοῶν ,κἀπὸ τῶν πετρῶν ἄνωθεν τοὺς φόρους θυννοσκοπῶν .οἶδ᾽ ἐγὼ τὸ πρᾶγμα τοῦθ᾽ ὅθεν πάλαι καττύεται .εἰ δὲ μὴ σύ γ᾽ οἶσθα κάττυμ᾽ ,οὐδ᾽ ἐγὼ χορδεύματα ,ὅστις ὑποτέμνων ἐπώλεις δέρμα μοχθηροῦ βοὸς τοῖς ἀγροίκοισιν πανούργως ,ὥστε 
πρὶν γὰρ εἶναι Περγασῆσιν ἔνεον ἐν ταῖς ἐμβάσιν .
ἆρα δῆτ᾽ οὐκ ἀπ᾽ ἀρχῆς ἐδήλους ἀναίδειαν ,ἥπερ μόνη προστατεῖ ῥητόρων ; 
ᾗ σὺ πιστεύων ἀμέλγεις τῶν ξένων τοὺς καρπίμους ,πρῶτος ὤν ·ὁ δ᾽ Ἱπποδάμου λείβεται θεώμενος .ἀλλ᾽ ἐφάνη γὰρ ἀνὴρ ἕτερος πολὺ σοῦ μιαρώτερος ,ὥστε με χαίρειν ,ὅς σε παύσει καὶ πάρεισι ,δῆλός ἐστιν αὐτόθεν ,πανουργίᾳ τε καὶ θράσει καὶ κοβαλικεύμασιν .ἀλλ᾽ ὦ τραφεὶς ὅθενπέρ εἰσιν ἄνδρες οἵπερ εἰσίν ,νῦν δεῖξον ὡς οὐδὲν λέγει τὸ σωφρόνως τραφῆναι .
καὶ μὴν ἀκούσαθ᾽ οἷός ἐστιν οὑτοσὶ πολίτης .
οὐκ αὖ μ᾽ ἐάσεις ; 
μὰ Δί᾽ ἐπεὶ κἀγὼ πονηρός εἰμι .
ἐὰν δὲ μὴ ταύτῃ γ᾽ ὑπείκῃ ,λέγ᾽ ὅτι κἀκ πονηρῶν .
οὐκ αὖ μ᾽ ἐάσεις ; 
μὰ Δία .
ναὶ μὰ Δία .
μὰ τὸν Ποσειδῶ .
ἀλλ᾽ αὐτὸ περὶ τοῦ πρότερος εἰπεῖν πρῶτα διαμαχοῦμαι .
οἴμοι διαρραγήσομαι .
καὶ μὴν ἐγὼ οὐ παρήσω .
πάρες πάρες πρὸς τῶν θεῶν αὐτῷ διαρραγῆναι .
τῷ καὶ πεποιθὼς ἀξιοῖς ἐμοῦ λέγειν ἔναντα ; 
ὁτιὴ λέγειν οἷός τε κἀγὼ καὶ καρυκοποιεῖν .
ἰδοὺ λέγειν .
καλῶς γ᾽ ἂν οὖν σὺ πρᾶγμα προσπεσόν σοι ὠμοσπάρακτον παραλαβὼν μεταχειρίσαιο χρηστῶς .
ὅπερ τὸ πλῆθος .
εἴ που δικίδιον εἶπας εὖ κατὰ ξένου μετοίκου ,τὴν νύκτα θρυλῶν καὶ λαλῶν ἐν ταῖς ὁδοῖς σεαυτῷ ,ὕδωρ τε πίνων κἀπιδεικνὺς τοὺς φίλους τ᾽ ἀνιῶν ,ᾤου δυνατὸς εἶναι λέγειν .
ὦ μῶρε τῆς ἀνοίας .
τί δαὶ σὺ πίνων τὴν πόλιν πεποίηκας ,ὥστε νυνὶ ὑπὸ σοῦ μονωτάτου κατεγλωττισμένην σιωπᾶν ; 
ἐμοὶ γὰρ ἀντέθηκας ἀνθρώπων τίν᾽ ; 
ὅστις εὐθὺς θύννεια θερμὰ καταφαγών ,κᾆτ᾽ ἐπιπιὼν ἀκράτου οἴνου χοᾶ κασαλβάσω τοὺς ἐν Πύλῳ στρατηγούς .
ἐγὼ δέ γ᾽ ἤνυστρον βοὸς καὶ κοιλίαν ὑείαν καταβροχθίσας κᾆτ᾽ ἐπιπιὼν τὸν ζωμὸν ἀναπόνιπτος λαρυγγιῶ τοὺς ῥήτορας καὶ Νικίαν ταράξω .
τὰ μὲν ἄλλα μ᾽ ἤρεσας λέγων ·. 
ἓν δ᾽ οὐ προσίεταί με ,τῶν πραγμάτων ὁτιὴ μόνος τὸν ζωμὸν ἐκροφήσει .
ἀλλ᾽ οὐ λάβρακας καταφαγὼν Μιλησίους κλονήσεις .
ἀλλὰ σχελίδας ἐδηδοκὼς ὠνήσομαι μέταλλα .
ἐγὼ δ᾽ ἐπεσπηδῶν γε τὴν βουλὴν βίᾳ κυκήσω .
ἐγὼ δὲ κινήσω γέ σου τὸν πρωκτὸν ἀντὶ φύσκης .
ἐγὼ δέ γ᾽ ἐξέλξω σε τῆς πυγῆς θύραζε κύβδα .νὴ τὸν Ποσειδῶ κἀμέ τἄρ᾽ ,ἤνπερ γε τοῦτον ἕλκῃς .οἷόν σε δήσω ᾽ ν τῷ ξύλῳ .
διώξομαί σε δειλίας .
ἡ βύρσα σου θρανεύσεται .δερῶ σε θύλακον κλοπῆς .
διαπατταλευθήσει χαμαί .
περικόμματ᾽ ἔκ σου σκευάσω .τὰς βλεφαρίδας σου παρατιλῶ .
τὸν πρηγορεῶνά σοὐκτεμῶ .
καὶ νὴ Δί᾽ ἐμβαλόντες αὐτῷ πάτταλον μαγειρικῶς ἐς τὸ στόμ᾽ ,εἶτα δ᾽ ἔνδοθεν τὴν γλῶτταν ἐξείραντες αὐτοῦ σκεψόμεσθ᾽ εὖ κἀνδρικῶς κεχηνότος τὸν πρωκτὸν εἰ χαλαζᾷ .
ἦν ἄρα πυρός γ᾽ ἕτερα θερμότερα καὶ λόγων ἐν πόλει τῶν ἀναιδῶν ἀναιδέστεροι ·
καὶ τὸ πρᾶγμ᾽ ἦν ἄρ᾽ οὐ φαῦλον ὧδ᾽ .ἀλλ᾽ ἔπιθι καὶ στρόβει ,μηδὲν ὀλίγον ποίει .νῦν γὰρ ἔχεται μέσος ·
ὡς ἐὰν νυνὶ μαλάξῃς αὐτὸν ἐν τῇ προσβολῇ ,δειλὸν εὑρήσεις ·
ἐγὼ γὰρ τοὺς τρόπους ἐπίσταμαι .
ἀλλ᾽ ὅμως οὗτος τοιοῦτος ὢν ἅπαντα τὸν βίον ,κᾆτ᾽ ἀνὴρ ἔδοξεν εἶναι ,τἀλλότριον ἀμῶν θέρος .
νῦν δὲ τοὺς στάχυς ἐκείνους ,οὓς ἐκεῖθεν ἤγαγεν ,ἐν ξύλῳ δήσας ἀφαύει κἀποδόσθαι βούλεται .
οὐ δέδοιχ᾽ ὑμᾶς ,ἕως ἂν ζῇ τὸ βουλευτήριον καὶ τὸ τοῦ δήμου πρόσωπον μακκοᾷ καθήμενον .ὡς δὲ πρὸς πᾶν ἀναιδεύεται κοὐ μεθίστησι τοῦ χρώματος τοῦ παρεστηκότος .
εἴ σε μὴ μισῶ ,γενοίμην ἐν Κρατίνου κῴδιον ,καὶ διδασκοίμην προσᾴδειν Μορσίμου τραγῳδίᾳ .
ὦ περὶ πάντ᾽ ἐπὶ πᾶσί τε πράγμασι δωροδόκοισιν ἐπ᾽ ἄνθεσιν ἵζων ,εἴθε φαύλως ὥσπερ ηὗρες ἐκβάλοις τὴν ἔνθεσιν .
ᾁσαιμι γὰρ τότ᾽ ἂν μόνον ,᾽ πῖνε πῖν᾽ ἐπὶ συμφοραῖς .
᾽ τὸν Ἰουλίου τ᾽ ἂν οἴομαι γέροντα πυροπίπην ἡσθέντ᾽ ἰηπαιωνίσαι καὶ βακχέβακχον ᾆσαι .οὔτοί μ᾽ ὑπερβαλεῖσθ᾽ ἀναιδείᾳ μὰ τὸν Ποσειδῶ ,ἢ μή ποτ᾽ ἀγοραίου Διὸς σπλάλχνοισι παραγενοίμην .ἔγωγε νὴ τοὺς κονδύλους οὓς πολλὰ δὴ ᾽ πὶ πολλοῖς ἠνεσχόμην ἐκ παιδίων ,μαχαιρίδων τε πληγάς ,ὑπερβαλεῖσθαί σ᾽ οἴομαι τούτοισιν ,ἢ μάτην γ᾽ ἂν ἀπομαγδαλιὰς σιτούμενος τοσοῦτος ἐκτραφείην .
ἀπομαγδαλιὰς ὥσπερ κύων ; 
ὦ παμπόνηρε πῶς οὖν κυνὸς βορὰν σιτούμενος μαχεῖ σὺ κυνοκεφάλλῳ ; 
καὶ νὴ Δί᾽ ἄλλα γ᾽ ἐστί μου κόβαλα παιδὸς ὄντος .ἐξηπάτων γὰρ τοὺς μαγείρους ἐπιλέγων τοιαυτί ·᾽ σκέψασθε παῖδες ·οὐχ ὁρᾶθ᾽ ; ὥρα νέα ,χελιδών .᾽ οἱ δ᾽ ἔβλεπον ,κἀγὼ ᾽ ν τοσούτῳ τῶν κρεῶν ἔκλεπτον .
ὦ δεξιώτατον κρέας σοφῶς γε προὐνοήσω ·
ὥσπερ ἀκαλήφας ἐσθίων πρὸ χελιδόνων ἔκλεπτες .
καὶ ταῦτα δρῶν ἐλάνθανόν γ᾽ ·
εἰ δ᾽ οὖν ἴδοι τις αὐτῶν ,ἀποκρυπτόμενος ἐς τὼ κοχώνα τοὺς θεοὺς ἀπώμνυν ·
ὥστ᾽ εἶπ᾽ ἀνὴρ τῶν ῥητόρων ἰδών με τοῦτο δρῶντα ·
᾽ οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως ὁ παῖς ὅδ᾽ οὐ τὸν δῆμον ἐπιτροπεύσει .
᾽ εὖ γε ξυνέβαλεν αὔτ᾽ ·
ἀτὰρ δῆλόν γ᾽ ἀφ᾽ οὗ ξυνέγνω ·ὁτιὴ ᾽ πιώρκεις θ᾽ ἡρπακὼς καὶ κρέας ὁ πρωκτὸς εἶχεν .
ἐγώ σε παύσω τοῦ θράσους ,οἶμαι δὲ μᾶλλον ἄμφω .
ἔξειμι γάρ σοι λαμπρὸς ἤδη καὶ μέγας καθιείς ,ὁμοῦ ταράττων τήν τε γῆν καὶ τὴν θάλατταν εἰκῇ .
ἐγὼ δὲ συστείλας γε τοὺς ἀλλᾶντας εἶτ᾽ ἀφήσω κατὰ κῦμ᾽ ἐμαυτὸν οὔριον ,κλάειν σε μακρὰ κελεύσας .
κἄγωγ᾽ ,ἐάν τι παραχαλᾷ ,τὴν ἀντλίαν φυλάξω .
οὔτοι μὰ τὴν Δήμητρα καταπροίξει τάλαντα πολλὰ κλέψας Ἀθηναίων .
ἄθρει καὶ τοῦ ποδὸς παρίει ·
ὡς οὗτος ἤδη καικίας καὶ συκοφαντίας πνεῖ .
σὲ δ᾽ ἐκ Ποτειδαίας ἔχοντ᾽ εὖ οἶδα δέκα τάλαντα .
τί δῆτα ; 
βούλει τῶν ταλάντων ἓν λαβὼν σιωπᾶν ; ἁνὴρ ἂν ἡδέως λάβοι .τοὺς τερθρίους παρίει ·
τὸ πνεῦμ᾽ ἔλαττον γίγνεται .
φεύξει γραφὰς .ἑκατονταλάντους τέτταρας .
σὺ δ᾽ ἀστρατείας γ᾽ εἴκοσιν ,κλοπῆς δὲ πλεῖν ἢ χιλίας .
ἐκ τῶν ἀλιτηρίων σέ φημι γεγονέναι τῶν τῆς θεοῦ .
τὸν πάππον εἶναί φημί σου τῶν δορυφόρων - ποίων ; 
φράσον .
τῶν Βυρσίνης τῆς Ἱππίου .
κόβαλος εἶ .
πανοῦργος εἶ .
παῖ᾽ ἀνδρικῶς .
ἰοὺ ἰού ,τύπτουσί μ᾽ οἱ ξυνωμόται .
παῖ᾽ αὐτὸν ἀνδρειότατα ,καὶ γάστριζε καὶ τοῖς ἐντέροις καὶ τοῖς κόλοις ,χὤπως κολᾷ τὸν ἄνδρα .ὦ γεννικώτατον κρέας ψυχήν τ᾽ ἄριστε πάντων ,καὶ τῇ πόλει σωτὴρ φανεὶς ἡμῖν τε τοῖς πολίταις ,ὡς εὖ τὸν ἄνδρα ποικίλως θ᾽ ὑπῆλθες ἐν λόγοισιν .
πῶς ἄν σ᾽ ἐπαινέσαιμεν οὕτως ὥσπερ ἡδόμεσθα ; 
ταυτὶ μὰ τὴν Δήμητρά μ᾽ οὐκ ἐλάνθανεν τεκταινόμενα τὰ πράγματ᾽ ,ἀλλ᾽ ἠπιστάμην γομφούμεν᾽ αὐτὰ πάντα καὶ κολλώμενα .οἴμοι σὺ δ᾽ οὐδὲν ἐξ ἁμαξουργοῦ λέγεις ; 
οὔκουν μ᾽ ἐν Ἄργει γ᾽ οἷα πράττεις λανθάνει .
πρόφασιν μὲν Ἀργείους φίλους ἡμῖν ποιεῖ ,ἰδίᾳ δ᾽ ἐκεῖ Λακεδαιμονίοις ξυγγίγνεται .
καὶ ταῦτ᾽ ἐφ᾽ οἷσίν ἐστι συμφυσώμενα ἐγᾦδ᾽ ·
ἐπὶ γὰρ τοῖς δεδεμένοις χαλκεύεται .
εὖ γ᾽ εὖ γε ,χάλκεὐ ἀντὶ τῶν κολλωμένων .καὶ ξυγκροτοῦσιν ἄνδρες αὔτ᾽ ἐκεῖθεν αὖ ,καὶ ταῦτά μ᾽ οὔτ᾽ ἀργύριον οὔτε χρυσίον διδοὺς ἀναπείσεις οὔτε προσπέμπων φίλους ,ὅπως ἐγὼ ταῦτ᾽ οὐκ Ἀθηναίοις φράσω .
ἐγὼ μὲν οὖν αὐτίκα μάλ᾽ ἐς βουλὴν ἰὼν ὑμῶν ἁπάντων τὰς ξυνωμοσίας ἐρῶ ,καὶ τὰς ξυνόδους τὰς νυκτερινὰς τὰς ἐν πόλει ,καὶ πάνθ᾽ ἃ Μήδοις καὶ βασιλεῖ ξυνόμνυτε ,καὶ τἀκ Βοιωτῶν ταῦτα συντυρούμενα .
πῶς οὖν ὁ τυρὸς ἐν Βοιωτοῖς ὤνιος ; 
ἐγώ σε νὴ τὸν Ἡρακλέα παραστορῶ .ἄγε δὴ σὺ τίνα νοῦν ἢ τίνα ψυχὴν ἔχεις ; νυνί γε δείξεις ,εἴπερ ἀπεκρύψω τότε ἐς τὼ κοχώνα τὸ κρέας ,ὡς αὐτὸς λέγεις ·
θεύσει γὰρ ᾁξας ἐς τὸ βουλευτήριον ,ὡς οὗτος ἐσπεσὼν ἐκεῖσε διαβαλεῖ ἡμᾶς ἅπαντας καὶ κράγον κεκράξεται .
πρῶτον δ᾽ ὡς ἔχω τὰς κοιλίας καὶ τὰς μαχαίρας ἐνθαδὶ καταθήσομαι .
ἀλλ᾽ εὖ λέγεις καὶ παιδοτριβικῶς ταυταγί .
ἔχε νυν ,ἐπέγκαψον λαβὼν ταδί .
τί δαί ; 
ἵν᾽ ἄμεινον ὦ τᾶν ἐσκοροδισμένος μάχῃ .
καὶ σπεῦδε ταχέως .
ταῦτα δρῶ .
μέμνησό νυν δάκνειν διαβάλλειν ,τοὺς λόφους κατεσθίειν ,χὤπως τὰ κάλλαἰ ἀποφαγὼν ἥξεις πάλιν .ἄλλ᾽ ἴθι χαίρων ,καὶ πράξειας κατὰ νοῦν τὸν ἐμόν ,καί σε φυλάττοι Ζεὺς ἀγοραῖος ·
καὶ νικήσας αὖθις ἐκεῖθεν πάλιν ὡς ἡμᾶς ἔλθοις στεφάνοις κατάπαστος .
ὑμεῖς δ᾽ ἡμῖν προσέχετε τὸν νοῦν τοῖς ἀναπαίστοις ,ὦ παντοίας ἤδη Μούσης πειραθέντες καθ᾽ ἑαυτούς .εἰ μέν τις ἀνὴρ τῶν ἀρχαίων κωμῳδοδιδάσκαλος ἡμᾶς ἠνάγκαζεν λέξοντας ἔπη πρὸς τὸ θέατρον παραβῆναι ,οὐκ ἂν φαύλως ἔτυχεν τούτου ·νῦν δ᾽ ἄξιός ἐσθ᾽ ὁ ποιητής ,ὅτι τοὺς αὐτοὺς ἡμῖν μισεῖ τολμᾷ τε λέγειν τὰ δίκαια ,καὶ γενναίως πρὸς τὸν τυφῶ χωρεῖ καὶ τὴν ἐριώλην .
ἃ δὲ θαυμάζειν ὑμῶν φησιν πολλοὺς αὐτῷ προσιόντας καὶ βασανίζειν ὡς οὐχὶ πάλαι χορὸν αἰτοίη καθ᾽ ἑαυτόν ,ἡμᾶς ὑμῖν ἐκέλευε φράσαι περὶ τούτου .
φησὶ γὰρ ἁνὴρ οὐχ ὑπ᾽ ἀνοίας τοῦτο πεπονθὼς διατρίβειν ,ἀλλὰ νομίζων κωμῳδοδιδασκαλίαν εἶναι χαλεπώτατον ἔργον ἁπάντων ·
πολλῶν γὰρ δὴ πειρασάντων αὐτὴν ὀλίγοις χαρίσασθαι ·
ὑμᾶς τε πάλαι διαγιγνώσκων ἐπετείους τὴν φύσιν ὄντας καὶ τοὺς προτέρους τῶν ποιητῶν ἅμα τῷ γήρᾳ προδιδόντας ·
τοῦτο μὲν εἰδὼς ἅπαθε Μάγνης ἅμα ταῖς πολιαῖς κατιούσαις ,ὃς πλεῖστα χορῶν τῶν ἀντιπάλων νίκης ἔστησε τροπαῖα ·πάσας δ᾽ ὑμῖν φωνὰς ἱεὶς καὶ ψάλλων καὶ πτερυγίζων καὶ λυδίζων καὶ ψηνίζων καὶ βαπτόμενος βατραχείοις οὐκ ἐξήρκεσεν ,ἀλλὰ τελευτῶν ἐπὶ γήρως ,οὐ γὰρ ἐφ᾽ ἥβης ,ἐξεβλήθη πρεσβύτης ὤν ,ὅτι τοῦ σκώπτειν ἀπελείφθη ·εἶτα Κρατίνου μεμνημένος ,ὃς πολλῷ ῥεύσας ποτ᾽ ἐπαίνῳ διὰ τῶν ἀφελῶν πεδίων ἔρρει ,καὶ τῆς στάσεως παρασύρων ἐφόρει τὰς δρῦς καὶ τὰς πλατάνους καὶ τοὺς ἐχθροὺς προθελύμνους ·ᾆσαι δ᾽ οὐκ ἦν ἐν ξυμποσίῳ πλὴν ᾽ Δωροῖ συκοπέδιλε ,᾽ καὶ 
᾽ οὕτως ἤνθησεν ἐκεῖνος .
νυνὶ δ᾽ ὑμεῖς αὐτὸν ὁρῶντες παραληροῦντ᾽ οὐκ ἐλεεῖτε ,ἐκπιπτουσῶν τῶν ἠλέκτρων καὶ τοῦ τόνου οὐκέτ᾽ ἐνόντος τῶν θ᾽ ἁρμονιῶν διαχασκουσῶν ·ἀλλὰ γέρων ὢν περιέρρει ,ὥσπερ Κοννᾶς ,στέφανον μὲν ἔχων αὖον δίψῃ δ᾽ ἀπολωλώς ,ὃν χρῆν διὰ τὰς προτέρας νίκας πίνειν ἐν τῷ πρυτανείῳ ,καὶ μὴ ληρεῖν ἀλλὰ θεᾶσθαι λιπαρὸν παρὰ τῷ Διονύσῳ .
οἵας δὲ Κράτης ὀργὰς ὑμῶν ἠνέσχετο καὶ στυφελιγμούς ,ὃς ἀπὸ σμικρᾶς δαπάνης ὑμᾶς ἀριστίζων ἀπέπεμπεν ,ἀπὸ κραμβοτάτου στόματος μάττων ἀστειοτάτας ἐπινοίας ·
χοὖτος μέντοι μόνος ἀντήρκει ,τοτὲ μὲν πίπτων τοτὲ δ᾽ οὐχί .ταῦτ᾽ ὀρρωδῶν διέτριβεν ἀεί ,καὶ πρὸς τούτοισιν ἔφασκεν ἐρέτην χρῆναι πρῶτα γενέσθαι πρὶν πηδαλίοις ἐπιχειρεῖν ,κᾆτ᾽ ἐντεῦθεν πρῳρατεῦσαι καὶ τοὺς ἀνέμους διαθρῆσαι ,κᾆτα κυβερνᾶν αὐτὸν ἑαυτῷ .τούτων οὖν οὕνεκα πάντων ,ὅτι σωφρονικῶς κοὐκ ἀνοήτως ἐσπηδήσας ἐφλυάρει ,αἴρεσθ᾽ αὐτῷ πολὺ τὸ ῥόθιον ,παραπέμψατ᾽ ἐφ᾽ ἕνδεκα κώπαις θόρυβον χρηστὸν ληναΐτην ,ἵν᾽ ὁ ποιητὴς ἀπίῃ χαίρων κατὰ νοῦν πράξας ,φαιδρὸς λάμποντι μετώπῳ .ἵππι᾽ ἄναξ Πόσειδον ,ᾧ χαλκοκρότων ἵππων κτύπος καὶ χρεμετισμὸς ἁνδάνει καὶ κυανέμβολοι θοαὶ μισθοφόροι τριήρεις ,μειρακίων θ᾽ 
οὐ γὰρ οὐδεὶς πώποτ᾽ αὐτῶν τοῦς ἐναντίους ἰδὼν ἠρίθμησεν ,ἀλλ᾽ ὁ θυμὸς εὐθὺς ἦν Ἀμυνίας ·
εἰ δέ που πέσοιεν ἐς τὸν ὦμον ἐν μάχῃ τινί ,τοῦτ᾽ ἀπεψήσαντ᾽ ἄν ,εἶτ᾽ ἠρνοῦντο μὴ πεπτωκέναι ,ἀλλὰ διεπάλαιον αὖθις .
καὶ στρατηγὸς οὐδ᾽ ἂν εἷς τῶν πρὸ τοῦ σίτησιν ᾔτησ᾽ ἐρόμενος Κλεαίνετον ·
νῦν δ᾽ ἐὰν μὴ προεδρίαν φέρωσι καὶ τὰ σιτία ,οὐ μαχεῖσθαί φασιν .
ἡμεῖς δ᾽ ἀξιοῦμεν τῇ πόλει προῖκα γενναίως ἀμύνειν καὶ θεοῖς ἐγχωρίοις .καὶ πρὸς οὐκ αἰτοῦμεν οὐδὲν πλὴν τοσουτονὶ μόνον ·ἤν ποτ᾽ εἰρήνη γένηται καὶ πόνων παυσώμεθα ,μὴ φθονεῖθ᾽ ἡμῖν κομῶσι μηδ᾽ ἀπεστλεγγισμένοις .Ὦ πολιοῦχε Παλλάς ,ὦ τῆς ἱερωτάτης ἁπασῶν πολέμῳ τε καὶ ποιηταῖς δυνάμει θ᾽ ὑπερφερούσης μεδέουσα χώρας ,δεῦρ᾽ ἀφικοῦ λαβοῦσα τὴν ἐν στρατιαῖς τε καὶ μάχαις ἡμετέραν ξυνεργὸν Νίκην ,ἣ χορικῶν ἐστιν ἑταίρα τοῖς τ᾽ ἐχθροῖσι μεθ᾽ ἡμῶν στασιάζει .νῦν οὖν δεῦρο φάνηθι ·δεῖ γὰρ τοῖς ἀνδράσι τοῖσδε πάσῃ τέχνῃ πορίσαι σε νίκην εἴπερ ποτὲ καὶ νῦν .
ἃ ξύνισμεν τοῖσιν ἵπποις ,βουλόμεσθ᾽ ἐπαινέσαι .
ἄξιοι δ᾽ εἴσ᾽ εὐλογεῖσθαι ·
πολλὰ γὰρ δὴ πάγματα ξυνδιήνεγκαν μεθ᾽ ἡμῶν ,ἐσβολάς τε καὶ μάχας .
ἀλλὰ τἀν τῇ μὲν αὐτῶν οὐκ ἄγαν θαυμάζομεν ,ὡς ὅτ᾽ ἐς τὰς ἱππαγωγοὺς εἰσεπήδων ἀνδρικῶς ,πριάμενοι κώθωνας ,οἱ δὲ καὶ σκόροδα καὶ κρόμμυα ·
εἶτα τὰς κώπας λαβόντες ὥσπερ ἡμεῖς οἱ βροτοὶ ἐμβαλόντες ἀνεβρύαξαν ,᾽ ἱππαπαῖ ,τίς ἐμβαλεῖ ; ληπτέον μᾶλλον .τί δρῶμεν ; οὐκ ἐλᾷς ὦ σαμφόρα ;᾽ ἐξεπήδων τ᾽ ἐς Κόρινθον ·εἶτα δ᾽ οἱ νεώτεροι ταῖς ὁπλαῖς ὤρυττον εὐνὰς καὶ μετῇσαν στρώματα ·
ἤσθιον δὲ τοὺς παγούρους ἀντὶ ποίας Μηδικῆς ,εἴ τις ἐξέρποι θύραζε κἀκ βυθοῦ θηρώμενοι ·
ὥστ᾽ ἔφη Θέωρος εἰπεῖν καρκίνον Κορίνθιον ,᾽ δεινά γ᾽ ὦ Πόσειδον εἰ μήτ᾽ ἐν βυθῷ δυνήσομαι μήτε γῇ μήτ᾽ ἐν θαλάττῃ διαφυγεῖν τοὺς ἱππέας .
᾽ 
ὦ φίλτατ᾽ ἀνδρῶν καὶ νεανικώτατε .
ὅσην ἀπὼν παρέσχες ἡμῖν φροντίδα ·καὶ νῦν ἐπειδὴ σῶς ἐλήλυθας πάλιν ,ἄγγειλον ἡμῖν πῶς τὸ πρᾶγμ᾽ ἠγωνίσω .τί δ᾽ ἄλλο γ᾽ εἰ μὴ Νικόβουλος ἐγενόμην ; νῦν ἄρ᾽ ἄξιόν γε πᾶσίν ἐστιν ἐπολολύξαι .ὦ καλὰ λέγων πολὺ δ᾽ ἀμείνον᾽ ἔτι τῶν λόγων ἐργασάμεν᾽ ,εἴθ᾽ ἐπέλθοις ἅπαντά μοι σαφῶς ·
ὡς ἐγώ μοι δοκῶ κἂν μακρὰν ὁδὸν διελθεῖν ὥστ᾽ ἀκοῦσαι .
πρὸς τάδ᾽ ὦ βέλτιστε θαρρήσας λέγ᾽ ,ὡς ,ἅπαντες ἡδόμεσθά σοι .
καὶ μὴν ἀκοῦσαί γ᾽ ἄξιον τῶν πραγμάτων .
εὐθὺς γὰρ αὐτοῦ κατόπιν ἐνθένδ᾽ ἱέμην ·
ὁ δ᾽ ἄρ᾽ ἔνδον ἐλασίβροντ᾽ ἀναρρηγνὺς ἔπη τερατευόμενος ἤρειδε κατὰ τῶν ἱππέων ,κρημνοὺς ̣ ἐρείδων ̣ καὶ ξυνωμότας λέγων πιθανώταθ᾽ ·ἡ βουλὴ δ᾽ ἅπασ᾽ ἀκροωμένη ἐγένεθ᾽ ὑπ᾽ αὐτοῦ ψευδατραφάξυος πλέα ,κἄβλεψε νᾶπυ καὶ τὰ μέτωπ᾽ ἀνέσπασεν .
κἄγωγ᾽ ὅτε δὴ γ᾽νων ἐνδεχομένην τοὺς λόγους καὶ τοῖς φενακισμοῖσιν ἐξαπατωμένην ,᾽ ἄγε δὴ Σκίταλοι καὶ Φένακες ,᾽ ἦν δ᾽ ἐγώ ,᾽ Βερέσχεθοί τε καὶ Κόβαλοι καὶ Μόθων ,ἀγορά τ᾽ ἐν ᾗ παῖς ὢν ἐπαιδεύθην ἐγώ ,νῦν μοι φράσος καὶ γλῶτταν εὔπορον δότε φωνήν τ᾽ ἀναιδῆ .
᾽ ταῦτα φροντίζοντί μοι ἐκ δεξιᾶς ἀπέπαρδε καταπύγων ἀνήρ .
κἀγὼ προσέκυσα ·
κᾆτα τῷ πρωκτῷ θενὼν τὴν κιγκλίδ᾽ ἐξήραξα κἀναχανὼν μέγα ἀνέκραγον ·᾽ ὦ βουλὴ λόγους ἀγαθοὺς φέρων εὐαγγελίσασθαι πρῶτον ὑμῖν βούλομαι ·
ἐξ οὗ γὰρ ἡμῖν ὁ πόλεμος κατερράγη ,οὐπώποτ᾽ ἀφύας εἶδον ἀξιωτέρας .
᾽ τῶν δ᾽ εὐθέως τὰ πρόσωπα διεγαλήνισεν ·εἶτ᾽ ἐστεφάνουν μ᾽ εὐαγγέλια ·κἀγὼ φρασα αὐτοῖς ἀπόρρητον ποιησάμενος ταχύ ,ἵνα τὰς ἀφύας ὠνοῖντο πολλὰς τοὐβολοῦ ,τῶν δημιουργῶν ξυλλαβεῖν τὰ τρύβλια .
οἱ δ᾽ ἀνεκρότησαν καὶ πρὸς ἔμ᾽ ἐκεχήνεσαν .
ὁ δ᾽ ὑπονοήσας ὁ Παφλαγών ,εἰδὼς ἄρα οἶς ἥδεθ᾽ ἡ βουλὴ μάλιστα ῥήμασιν ,γνώμην ἔλεξεν ·᾽ ἄνδρες ,ἤδη μοι δοκεῖ ἐπὶ συμφοραῖς ἀγαθαῖσιν εἰσηγγελμέναις εὐαγγέλια θύειν ἑκατὸν βοῦς τῇ θεῷ .
᾽ ἐπένευσεν εἰς ἐκεῖνον ἡ βουλὴ πάλιν .
κἄγωγ᾽ ὅτε δὴ γ᾽νων τοῖς βολίτοις ἡττημένος ,διακοσίαισι βουσὶν ὑπερηκόντισα ,τῇ δ᾽ Ἀγροτέρᾳ κατὰ χιλιῶν παρῄνεσα εὐχὴν ποιήσασθαι χιμάρων εἰς αὔριον ,αἱ τριχίδες εἰ γενοίαθ᾽ ἑκατὸν τοὐβολοῦ .
ἐκαραδόκησεν εἰς ἔμ᾽ ἡ βουλὴ πάλιν .
κᾆθ᾽ εἷλκον αὐτὸν οἱ πρυτάνεις χοἰ τοξόται .
οἱ δ᾽ ἐθορύβουν περὶ τῶν ἀφύων ἑστηκότες ·
ὁ δ᾽ ἠντεβόλει γ᾽ αὐτοὺς ὀλίγον μεῖναι χρόνον ,᾽ ἵν᾽ ἅτθ᾽ ὁ κῆρυξ οὑκ Λακεδαίμονος λέγει πύθησθ᾽ ,ἀφῖκται γὰρ περὶ σπονδῶν ,᾽ λέγων .οἱ δ᾽ ἐξ ἑνὸς στόματος ἅπαντες ἀνέκραγον ·᾽ νυνὶ περὶ σπονδῶν ; ἐπειδή γ᾽ ὦ μέλε ᾔσθοντο τὰς ἀφύας παρ᾽ ἡμῖν ἀξίας .
οὐ δεόμεθα σπονδῶν ·
ὁ πόλεμος ἑρπέτω .
᾽ ἐκεκράγεσάν τε τοὺς πρυτάνεις ἀφιέναι ·εἶθ᾽ ὑπερεπήδων τοὺς δρυφάκτους πανταχῇ .
ἐγὼ δὲ τὰ κορίανν᾽ ἐπριάμην ὑποδραμὼν ἅπαντα τά τε γήτεἰ ὅσ᾽ ἦν ἐν τἀγορᾷ ·
ἔπειτα ταῖς ἀφύαις ἐδίδουν ἡδύσματα ἀποροῦσιν αὐτοῖς προῖκα κἀχαριζόμην .
οἱ δ᾽ ὑπερεπῄνουν ὑπερεπύππαζόν τέ με ἅπαντες οὕτως ὥστε τὴν βουλὴν ὅλην ὀβολοῦ κοριάννοις ἀναλαβὼν ἐλήλυθα .
πάντα τοι πέπραγας οἷα χρὴ τὸν εὐτυχοῦντα ·ηὗρε δ᾽ ὁ πανοῦργος ἕτερον πολὺ πανουργίαις μείζοσι κεκασμένον καὶ δόλοισι ποικίλοις ῥήμασίν θ᾽ αἱμύλοις .ἀλλ᾽ ὅπως ἀγωνιεῖ φρόντιζε τἀπίλοιπ᾽ ἄριστα ·συμμάχους δ᾽ ἡμᾶς ἔχων εὔνους ἐπίστασαι πάλαι .καὶ μὴν ὁ Παφλαγὼν οὑτοσὶ προσέρχεται ,ὠθῶν κολόκυμα καὶ ταράττων καὶ κυκῶν ,ὡς δὴ καταπιόμενός με .
μορμὼ τοῦ θράσους .
εἰ μή σ᾽ ἀπολέσαιμ᾽ ,εἴ τι τῶν αὐτῶν ἐμοὶ ψευδῶν ἐνείη ,διαπέσοιμι πανταχῇ .ἥσθην ἀπειλαῖς ,ἐγέλασα ψολοκομπίαις ,ἀπεπυδάρισα μόθωνα ,περιεκόκκασα .οὔτοι μὰ τὴν Δήμητρ᾽ ,ἐὰν μή σ᾽ ἐκφάγω ἐκ τῆσδε τῆς γῆς ,οὐδέποτε βιώσομαι .
ἣν μὴ κ᾽φάγῃς ; 
ἐγὼ δέ γ᾽ ,ἢν μή σ᾽ ἐκπίω κἀπεκροφήσας αὐτὸς ἐπιδιαρραγῶ .
ἀπολῶ σε νὴ τὴν προεδρίαν τὴν ἐκ Πύλου .
ἰδοὺ προεδρίαν ·
οἷον ὅψομαί σ᾽ ἐγὼ ἐκ τῆς προεδρίας ἔσχατον θεώμενον .ἐν τῷ ξύλῳ δήσω σε νὴ τὸν οὐρανόν .
ὡς ὀξύθυμος .
φέρε τί σοι δῶ καταφαγεῖν ; ἐπὶ τῷ φάγοις ἥδιστ᾽ ἄν ; 
ἐπὶ βαλλαντίῳ ; 
ἐξαρπάσομαί σου τοῖς ὄνυξι τἄντερα .
ἀπονυχιῶ σου τἀν πρυτανείῳ σιτία .
ἕλξω σε πρὸς τὸν δῆμον ,ἵνα δῷς μοι δίκην .
κἀγὼ δέ σ᾽ ἕλξω καὶ διαβαλῶ πλείονα .
ἀλλ᾽ ὦ πόνηρε σοὶ μὲν οὐδὲν πείθεται ·
ἐπίσταμαι γὰρ αὐτὸν οἷς ψωμίζεται .
κᾆθ᾽ ὥσπερ αἱ τίτθαι γε σιτίζεις κακῶς .
μασώμενος γὰρ τῷ μὲν ὀλίγον ἐντίθης ,αὐτὸς δ᾽ ἐκείνου τριπλάσιον κατέσπακας .
καὶ νὴ Δί᾽ ὑπό γε δεξιότητος τῆς ἐμῆς δύναμαι ποιεῖν τὸν δῆμον εὐρὺν καὶ στενόν .
χὠ πρωκτὸς οὑμὸς τουτογὶ σοφίζεται .
οὐκ ὦγάθ᾽ ἐν βουλῇ με δόξεις καθυβρίσαι .
ἴωμεν ἐς τὸν δῆμον .
οὐδὲν κωλύει ·
ἰδοὺ βάδιζε ,μηδὲν ἡμᾶς ἰσχέτω .
ὦ Δῆμε δεῦρ᾽ ἔξελθε .
νὴ Δί᾽ ὦ πάτερ ἔξελθε δῆτ᾽ .
ὦ Δημίδιον ὦ φίλτατον ἔξελθ᾽ ,ἵν᾽ εἰδῇς οἷα περιυβρίζομαι .
τίνες οἱ βοῶντες ; 
οὐκ ἄπιτ᾽ ἀπὸ τῆς θύρας ; τὴν εἰρεσιώνην μου κατεσπαράξατε .
τίς ὦ Παφλαγὼν ἀδικεῖ σε ; 
διὰ σὲ τύπτομαι ὑπὸ τουτουὶ καὶ τῶν νεανίσκων .
τιή ; 
ὁτιὴ φιλῶ σ᾽ ὦ Δῆμ᾽ ἐραστής τ᾽ εἰμὶ σός .
σὺ δ᾽ εἶ τίς ἐτεόν ; 
ἀντεραστὴς τουτουί ,ἐρῶν πάλαι σου βουλόμενός τέ σ᾽ εὖ ποιεῖν ,ἄλλοι τε πολλοὶ καὶ καλοί τε κἀγαθοί .
ἀλλ᾽ οὐχ οἷοί τ᾽ ἐσμὲν διὰ τουτονί .
σὺ γὰρ ὅμοιος εἶ τοῖς παισὶ τοῖς ἐρωμένοις ·
τοὺς μὲν καλούς τε κἀγαθοὺς οὐ προσδέχει ,σαυτὸν δὲ λυχνοπώλαισι καὶ νευρορράφοις καὶ σκυτοτόμοις καὶ βυρσοπώλαισιν δίδως .· 
εὖ γὰρ ποιῶ τὸν δῆμον .
εἰπέ νυν τί δρῶν ; 
ὅ τι ; 
̣ τῶν στρατηγῶν ὑποδραμὼν τῶν ἐκ Πύλου ,̣ πλεύσας ἐκεῖσε ,τοὺς Λάκωνας ἤγαγον .
ἐγὼ δὲ περιπατῶν γ᾽ ἀπ᾽ ἐργαστηρίου ἕψοντος ἑτερου τὴν χύτραν ὑφειλόμην .
καὶ μὴν ποιήσας αὐτίκα μάλ᾽ ἐκκλησίαν ὦ Δῆμ᾽ ἵν᾽ εἰδῇς ὁπότερος νῷν ἐστί σοι εὐνούστερος ,διάκρινον ,ἵνα τοῦτον φιλῇς .
ναὶ ναὶ διάκρινον δῆτα ,πλὴν μὴ ᾽ ν τῇ πυκνί .
οὐκ ἂν καθιζοίμην ἐν ἄλλῳ χωρίῳ .ἀλλ᾽ ἐς τὸ πρόσθε .χρὴ παρεῖν᾽ ἐς τὴν πύκνα .οἴμοι κακοδαίμων ὡς ἀπόλωλ᾽ .
ὁ γὰρ γέρων οἴκοι μὲν ἀνδρῶν ἐστι δεξιώτατος ,ὅταν δ᾽ ἐπὶ ταυτησὶ καθῆται τῆς πέτρας ,κέχηνεν ὥσπερ ἐμποδίζων ἰσχάδας .
νῦν δή σε πάντα δεῖ κάλων ἐξιέναι σεαυτοῦ ,καὶ λῆμα θούριον φορεῖν καὶ λόγους ἀφύκτους ὅτοισι τόνδ᾽ ὑπερβαλεῖ .ποικίλος γὰρ ἁνὴρ κἀκ τῶν ἀμηχάνων πόρους εὐμήχανος πορίζειν .πρὸς ταῦθ᾽ ὅπως ἔξει πολὺς καὶ λαμπρὸς ἐς τὸν ἄνδρα .ἀλλὰ φυλάττου καὶ πρὶν ἐκεῖνον προσκεῖσθαί σοι πρότερος σὺ τοὺς δελφῖνας μετεωρίζου καὶ τὴν ἄκατον παραβάλλου .
τῇ μὲν δεσποίνῃ Ἀθηναίᾳ τῇ τῆς πόλεως μεδεούσῃ εὔχομαι ,εἰ μὲν περὶ τὸν δῆμον τὸν Ἀθηναίων γεγένημαι βέλτιστος ἀνὴρ μετὰ Λυσικλέα καὶ Κύνναν καὶ Σαλαβακχώ ,ὥσπερ νυνὶ μηδὲν δράσας δειπνεῖν ἐν πρυτανείῳ ·
εἰ δέ σε μισῶ καὶ μὴ περὶ σοῦ μάχομαι μόνος ἀντιβεβηκώς ,ἀπολοίμην καὶ διαπρισθείην κατατμηθείην τε λέπαδνα .
κἄγωγ᾽ ὦ Δῆμ᾽ ,εἰ μή σε φιλῶ καὶ μὴ στέργω ,κατατμηθεὶς ἑψοίμην ἐν περικομματίοις ·
κεἰ μὴ τούτοισι πέποιθας ,ἐπὶ ταυτησὶ κατακνησθείην ἐν μυττωτῷ μετὰ τυροῦ ,καὶ τῇ κρεάγρᾳ τῶν ὀρχιπέδων ἑλκοίμην ἐς Κεραμεικόν .
καὶ πῶς ἂν ἐμοῦ μᾶλλόν σε φιλῶν ὦ Δῆμε γένοιτο πολίτης ; 
ὃς πρῶτα μὲν ἡνίκ᾽ ἐβούλευον σοὶ χρήματα πλεῖστ᾽ ἀπέδειξα ἐν τῷ κοινῷ ,τοὺς μὲν στρεβλῶν τοὺς δ᾽ ἄγχων τοὺς δὲ μεταιτῶν ,οὐ φροντίζων τῶν ἰδιωτῶν οὐδενός ,εἰ σοὶ χαριοίμην .
τοῦτο μὲν ὦ Δῆμ᾽ οὐδὲν σεμνόν ·
κἀγὼ γὰρ τοῦτό σε δράσω .
ἁρπάζων γὰρ τοὺς ἄρτους σοι τοὺς ἀλλοτρίους παραθήσω .
ὡς δ᾽ οὐχὶ φιλεῖ σ᾽ οὐδ᾽ ἔστ᾽ εὔνους ,τοῦτ᾽ αὐτό σε πρῶτα διδάξω ,ἀλλ᾽ ἢ διὰ τοῦτ᾽ αὔθ᾽ ὁτιή σου τῆς ἀνθρακιᾶς ἀπολαύει .σὲ γάρ ,ὃς Μήδοισι διεξιφίσω περὶ τῆς χώρας Μαραθῶνι ,καὶ νικήσας ἡμῖν μεγάλως ἐγγλωττοτυπεῖν παρέδωκας ,ἐπὶ ταῖσι πέτραις οὐ φροντίζει σκληρῶς σε καθήμενον οὕτως ,οὐχ ὥσπερ ἐγὼ ῥαψάμενός σοι τουτὶ φέρω .ἀλλ᾽ ἐπαναίρου ,κᾆτα καθίζου μαλακῶς ,ἵνα μὴ τρίβῃς τὴν ἐν Σαλαμῖνι .
ἄνθρωπε τίς εἶ ; 
μῶν ἔκγονος εἶ τῶν Ἁρμοδίου τις ἐκείνων ; 
τοῦτό γέ τοί σου τοὔργον ἀληθῶς γενναῖον καὶ φιλόδημον .
ὡς ἀπὸ μικρῶν εὔνους αὐτῷ θωπευματίων γεγένησαι .
καὶ σὺ γὰρ αὐτὸν πολὺ μικροτέροις τούτων δελεάσμασιν εἷλες .
καὶ μὴν εἴ πού τις ἀνὴρ ἐφάνη τῷ δήμῳ μᾶλλον ἀμύνων ἢ μᾶλλον ἐμοῦ σε φιλῶν ,ἐθέλω περὶ τῆς κεφαλῆς περιδόσθαι .
καὶ πῶς σὺ φιλεῖς ,ὃς τοῦτον ὁρῶν οἰκοῦντ᾽ ἐν ταῖς φιδάκναισι καὶ γυπαρίοις καὶ πυργιδίοις ἔτος ὄγδοον οὐκ ἐλεαίρεις ,ἀλλὰ καθείρξας αὐτὸν βλίττεις ; 
Ἀρχεπτολέμου δὲ φέροντος τὴν εἰρήνην ἐξεσκέδασας ,τὰς πρεσβείας τ᾽ ἀπελαύνεις ἐκ τῆς πόλεως ῥαθαπυγίζων ,αἳ τὰς σπονδὰς προκαλοῦνται .
ἵνα γ᾽ Ἑλλήνων ἄρξῃ πάντων .
ἔστι γὰρ ἐν τοῖς λογίοισιν ὡς τοῦτον δεῖ ποτ᾽ ἐν Ἀρκαδίᾳ πεντώβολον ἡλιάσασθαι ,ἢν ἀναμείνῃ ·
πάντως δ᾽ αὐτὸν θρέψω γ᾽ὼ καὶ θεραπεύσω ,ἐξευρίσκων εὖ καὶ μιαρῶς ὁπόθεν τὸ τριώβολον ἕξει .
οὐχ ἵνα γ᾽ ἄρξῃ μὰ Δί᾽ Ἀρκαδίας προνοούμενος ,ἀλλ᾽ ἵνα μᾶλλον σὺ μὲν ἁρπάζῃς καὶ δωροδοκῇς παρὰ τῶν πόλεων ,ὁ δὲ δῆμος ὑπὸ τοῦ πολέμου καὶ τῆς ὁμίχλης ἃ πανουργεῖς μὴ καθορᾷ σου ,ἀλλ᾽ ὑπ᾽ ἀνάγκης ἅμα καὶ χρείας καὶ μισθοῦ πρός σε κεχήνῃ .ἢν δέ ποτ᾽ εἰς ἀγρὸν οὗτος ἀπελθὼν εἰρηναῖος διατρίψῃ ,καὶ χῖδρα φαγὼν ἀναθαρρήσῃ καὶ στεμφύλῳ ἐς λόγον ἔλθῃ ,γνώσεται οἵων ἀγαθῶν αὐτὸν τῇ μισθοφορᾷ παρεκόπτου ·
εἶθ᾽ ἥξει σοι δριμὺς ἄγροικος κατὰ σοῦ τὴν ψῆφον ἰχνεύων .
ἃ σὺ γιγνώσκων τόνδ᾽ ἐξαπατᾷς καὶ ὀνειροπολεῖς περὶ σαυτοῦ .οὔκουν δεινὸν ταυτί σε λέγειν δῆτ᾽ ἔστ᾽ ἐμὲ καὶ διαβάλλειν πρὸς Ἀθηναίους καὶ τὸν δῆμον ,πεποιηκότα πλείονα χρηστὰ νὴ τὴν Δήμητρα Θεμιστοκλέους πολλῷ περὶ τὴν πόλιν ἤδη ; ὦ πόλις Ἄργους κλύεθ᾽ οἷα λέγει .σὺ Θεμιστοκλεῖ ἀντιφερίζεις ; 
ὃς ἐποίησεν τὴν πόλιν ἡμῶν μεστὴν εὑρὼν ἐπιχειλῆ ,καὶ πρὸς τούτοις ἀριστώσῃ τὸν Πειραιᾶ προσέμαξεν ,ἀφελών τ᾽ οὐδὲν τῶν ἀρχαίων ἰχθῦς καινοὺς παρέθηκεν ·
σὺ δ᾽ Ἀθηναίους ἐζήτησας μικροπολίτας ἀποφῆναι διατειχίζων καὶ χρησμῳδῶν ,ὁ Θεμιστοκλεῖ ἀντιφερίζων .κἀκεῖνος μὲν φεύγει τὴν γῆν σὺ δ᾽ Ἀχιλλείων ἀπομάττει .οὔκουν ταυτὶ δεινὸν ἀκούειν ὦ Δῆμ᾽ ἐστίν μ᾽ ὑπὸ τούτου ,ὁτιή σε φιλῶ ; παὖ ὦ οὗτος ,καὶ μὴ σκέρβολλε πονηρά .
πολλοῦ δὲ πολύν με χρόνον καὶ νῦν ἐλελήθης ἐγκρυφιάζων .
μιαρώτατος ,ὦ Δημακίδιον ,καὶ πλεῖστα πανοῦργα δεδρακώς ,
ὁπόταν χασμᾷ ,καὶ τοὺς καυλοὺς τῶν εὐθυνῶν ἐκκαυλίζων καταβροχθίζει ,κἀμφοῖν χειροῖν μυστιλᾶται τῶν δημοσίων .
οὐ χαιρήσεις ,ἀλλά σε κλέπτονθ᾽ αἱρήσω γ᾽ὼ τρεῖς μυριάδας .τί θαλαττοκοπεῖς καὶ πλατυγίζεις ,μιαρώτατος ὢν περὶ τὸν δῆμον τὸν Ἀθηναίων ; καί σ᾽ ἐπιδείξω νὴ τὴν Δήμητρ᾽ ,ἢ μὴ ζῴην ,δωροδοκήσαντ᾽ ἐκ Μυτιλήνης πλεῖν ἢ μνᾶς τετταράκοντα .
ὦ πᾶσιν ἀνθρώποις φανεὶς μέγιστον ὠφέλημα ,ζηλῶ σε τῆς εὐγλωττίας .
εἰ γὰρ ὧδ᾽ ἐποίσεις ,μέγιστος Ἑλλήνων ἔσει ,καὶ μόνος καθέξεις τἀν τῇ πόλει τῶν ξυμμάχων τ᾽ ἄρξεις ἔχων τρίαιναν ,ᾗ πολλὰ χρήματ᾽ ἐργάσει σείων τε καὶ ταράττων .
καὶ μὴ μεθῇς τὸν ἄνδρ᾽ ,ἐπειδή σοι λαβὴν δέδωκεν ·
κατεργάσει γὰρ ῥᾳδίως πλευρὰς ἔχων τοιαύτας .
οὐκ ὦγαθοὶ ταῦτ᾽ ἐστί πω ταύτῃ μὰ τὸν Ποσειδῶ .
ἐμοὶ γάρ ἐστ᾽ εἰργασμένον τοιοῦτον ἔργον ὥστε ἁπαξάπαντας τοὺς ἐμοὺς ἐχθροὺς ἐπιστομίζειν ,ἕως ἂν ᾖ τῶν ἀσπίδων τῶν ἐκ Πύλου τι λοιπόν .
ἐπίσχες ἐν ταῖς ἀσπίσιν ·
λαβὴν γὰρ ἐνδέδωκας .
οὐ γάρ σ᾽ ἐχρῆν ,εἴπερ φιλεῖς τὸν δῆμον ,ἐκ προνοίας ταύτας ἐᾶν αὐτοῖσι τοῖς πόρπαξιν ἀνατεθῆναι .ἀλλ᾽ ἐστὶ τοῦτ᾽ ὦ Δῆμε μηχάνημ᾽ ,ἵν᾽ ἢν σὺ βούλῃ τὸν ἄνδρα κολάσαι τουτονί ,σοὶ τοῦτο μὴ κ᾽γένηται .
ὁρᾷς γὰρ αὐτῷ στῖφος οἷόν ἐστι βυρσοπωλῶν νεανιῶν ·
τούτους δὲ περιοικοῦσι μελιτοπῶλαι καὶ τυροπῶλαι ·τοῦτο δ᾽ εἰς ἕν ἐστι συγκεκυφός ,ὥστ᾽ εἰ σὺ βριμήσαιο καὶ βλέψειας ὀστρακίνδα ,νύκτωρ καθαρπάσαντες ἂν τὰς ἀσπίδας θέοντες τὰς ἐσβολὰς τῶν ἀλφίτων ἂν καταλάβοιεν ἡμῶν .οἴμοι τάλας ·ἔχουσι γὰρ πόρπακας ; ὦ πόνηρε ὅσον με παρεκόπτου χρόνον τοιαῦτα κρουσιδημῶν .ὦ δαιμόνιε μὴ τοῦ λέγοντος ἴσθι ,μηδ᾽ οἰηθῇς ἐμοῦ ποθ᾽ εὑρήσειν φίλον βελτίον᾽ ·ὅστις εἷς ὢν ἔπαυσα τοὺς ξυνωμότας ,καί μ᾽ οὐ λέληθεν οὐδὲν ἐν τῇ πόλει ξυνιστάμενον ,ἀλλ᾽ εὐθέως κέκραγα .
ὅπερ γὰρ οἱ τὰς ἐγχέλεις θηρώμενοι πέπονθας .
ἐὰν δ᾽ ἄνω τε καὶ κάτω τὸν βόρβορον κυκῶσιν ,αἱροῦσι ·
καὶ σὺ λαμβάνεις ,ἢν τὴν πόλιν ταράττῃς .
ἓν δ᾽ εἰπέ μοι τοσουτονί ·
σκύτη τοσαῦτα πωλῶν ἔδωκας ἤδη τουτῳὶ κάττυμα παρὰ σεαυτοῦ ταῖς ἐμβάσιν φάσκων φιλεῖν ; 
οὐ δῆτα μὰ τὸν Ἀπόλλω .
ἔγνωκας οὖν δῆτ᾽ αὐτὸν οἷός ἐστιν ; ἀλλ᾽ ἐγώ σοι ζεῦγος πριάμενος ἐμβάδων τουτὶ φορεῖν δίδωμι .κρίνω σ᾽ ὅσων ἐγᾦδα περὶ τὸν δῆμον ἄνδρ᾽ ἄριστον εὐνούστατόν τε τῇ πόλει καὶ τοῖσι δακτύλοισιν .οὐ δεινὸν οὖν δῆτ᾽ ἐμβάδας τοσουτονὶ δύνασθαι ,ἐμοῦ δὲ μὴ μνείαν ἔχειν ὅσων πέπονθας ; 
ὅστις ἔπαυσα τοὺς βινουμένους ,τὸν Γρύττον ἐξαλείψας .
οὔκουν σε δῆτα ταῦτα δεινόν ἐστι πρωκτοτηρεῖν παῦσαί τε τοὺς βινουμένους ; κοὐκ ἔσθ᾽ ὅπως ἐκείνους οὐχὶ φθονῶν ἔπαυσας ,ἵνα μὴ ῥήτορες γένωνται .τονδὶ δ᾽ ὁρῶν ἄνευ χιτῶνος ὄντα τηλικοῦτον οὐπώποτ᾽ ἀμφιμασχάλου τὸν Δῆμον ἠξίωσας χειμῶνος ὄντος ·ἀλλ᾽ ἐγώ σοι τουτονὶ δίδωμι .τοιουτονὶ Θεμιστοκλῆς οὐπώποτ᾽ ἐπενόησεν .καίτοι σοφὸν κἀκεῖν᾽ ὁ Πειραιεύς ·
ἔμοιγε μέντοι οὐ μεῖζον εἶναι φαίνετ᾽ ἐξεύρημα τοῦ χιτῶνος .
οἴμοι τάλας οἵοις πιθηκισμοῖς με περιελαύνεις .
οὔκ ,ἀλλ᾽ ὅπερ πίνων ἀνὴρ πέπονθ᾽ ὅταν χεσείῃ ,τοῖσιν τρόποις τοῖς σοῖσιν ὥσπερ βλαυτίοισι χρῶμαι .
ἀλλ᾽ οὐχ ὑπερβαλεῖ με θωπείαις ·
ἐγὼ γὰρ αὐτὸν προσαμφιῶ τοδί ·
σὺ δ᾽ οἴμωζ᾽ ὦ πόνηρ᾽ .
ἰαιβοῖ .οὐκ ἐς κόρακας ἀποφθερεῖ βύρσης κάκιστον ὄζων ; 
καὶ τοῦτό γ᾽ ἐπίτηδές σε περιήμπεσχ᾽ ,ἵνα σ᾽ ἀποπνίξῃ ·
καὶ πρότερον ἐπεβούλευσέ σοι .
τὸν καυλὸν οἶσθ᾽ ἐκεῖνον τοῦ σιλφίου τὸν ἄξιον γενόμενον ; 
οἶδα μέντοι .
ἐπίτηδες οὗτος αὐτὸν ἔσπευδ᾽ ἄξιον γενέσθαι ,ἵν᾽ ἐσθίοιτ᾽ ὠνούμενοι ,κἄπειτ᾽ ἐν ἡλιαίᾳ βδέοντες ἀλλήλους ἀποκτείνειαν οἱ δικασταί .νὴ τὸν Ποσειδῶ καὶ πρὸς ἐμὲ τοῦτ᾽ εἶπ᾽ ἀνὴρ Κόπρειος .
οὐ γὰρ τόθ᾽ ὑμεῖς βδεόμενοι δήπου ᾽ γένεσθε πυρροί ; 
καὶ νὴ Δί᾽ ἦν γε τοῦτο Πυρράνδρου τὸ μηχάνημα .
οἵοισί μ᾽ ὦ πανοῦργε βωμολοχεύμασιν ταράττεις .
ἡ γὰρ θεός μ᾽ ἐκέλευσε νικῆσαί σ᾽ ἀλαζονείαις .
ἀλλ᾽ οὐχὶ νικήσεις .
ἐγὼ γάρ φημί σοι παρέξειν ὦ Δῆμε μηδὲν δρῶντι μισθοῦ τρύβλιον ῥοφῆσαι .ἐγὼ δὲ κυλίχνιόν γέ σοι καὶ φάρμακον δίδωμι τἀν τοῖσιν ἀντικνημίοις ἑλκύδρια περιαλείφειν .
ἐγὼ δὲ τὰς πολιάς γέ σοὐκλέγων νέον ποιήσω .
ἰδοὺ δέχου κέρκον λαγῶ τὠφθαλμιδίω περιψῆν .
ἀπομυξάμενος ὦ Δῆμέ μου πρὸς τὴν κεφαλὴν ἀποψῶ .
ἐμοῦ μὲν οὖν .
ἐμοῦ μὲν οὖν .
ἐγώ σε ποιήσω τριηραρχεῖν ἀναλίσκοντα τῶν σαυτοῦ ,παλαιὰν ναῦν ἔχοντ᾽ ,εἰς ἣν ἀναλῶν οὐκ ἐφέξεις οὐδὲ ναυπηγούμενος ·
διαμηχανήσομαί θ᾽ ὅπως ἂν ἱστίον σαπρὸν λάβῃς .ἁνὴρ παφλάζει ,παῦε παῦ᾽ ,ὑπερζέων ·
ὑφελκτέον τῶν δᾳδίων ἀπαρυστέον τε τῶν ἀπειλῶν ταυτῃί .
δώσεις ἐμοὶ καλὴν δίκην ἰπούμενος ταῖς ἐσφοραῖς .
ἐγὼ γὰρ ἐς τοὺς πλουσίους σπεύσω σ᾽ ὅπως ἂν ἐγγραφῇς .
ἐγὼ δ᾽ ἀπειλήσω μὲν οὐδέν ,εὔχομαι δέ σοι ταδί ·
τὸ μὲν τάγηνον τευθίδων ἐφεστάναι σίζον ·
σὲ δὲ γνώμην ἐρεῖν μέλλοντα περὶ Μιλησίων καὶ κερδανεῖν τάλαντον ,ἢν κατεργάσῃ ,σπεύδειν ὅπως τῶν τευθίδων ἐμπλήμενος φθαίης ἔτ᾽ εἰς ἐκκλησίαν ἐλθών ·ἔπειτα πρὶν φαγεῖν ἀνὴρ μεθήκοι ,καὶ σὺ τὸ τάλαντον λαβεῖν βουλόμενος ἐσθίων ἐναποπνιγείης .εὖ γε νὴ τὸν Δία καὶ τὸν Ἀπόλλω καὶ τὴν Δήμητρα .
κἀμοὶ δοκεῖ ·
καὶ τἄλλα γ᾽ εἶναι καταφανῶς ἀγαθὸς πολίτης ,οἶος οὐδείς πω χρόνου ἀνὴρ γεγένηται τοῖσι πολλοῖς τοὐβολοῦ .
σὺ δ᾽ ὦ Παφλαγὼν φάσκων φιλεῖν μ᾽ ἐσκορόδισας .
καὶ νῦν ἀπόδος τὸν δακτύλιον ,ὡς οὐκέτι ἐμοὶ ταμιεύσεις .
τοσοῦτον δ᾽ ἴσθ᾽ ὅτι ,εἰ μή μ᾽ ἐάσεις ἐπιτροπεύειν ,ἕτερος αὖ ἐμοῦ πανουργότερός τις ἀναφανήσεται .
φέρ᾽ ἴδω τί σοι σημεῖον ἦν ; 
δημοῦ βοείου θρῖον ἐξωπτημένον .
οὐ τοῦτ᾽ ἔνεστιν .
οὐ τὸ θρῖον ; ἀλλὰ τί ; 
λάρος κεχηνὼς ἐπὶ πέτρας δημηγορῶν .
αἰβοῖ τάλας .
τί ἔστιν ; 
ἀπόφερ᾽ ἐκποδών .
οὐ τὸν ἐμὸν εἶχεν ἀλλὰ τὸν Κλεωνύμου .
παρ᾽ ἐμοῦ δὲ τουτονὶ λαβὼν ταμίευέ μοι .
μὴ δῆτά πώ γ᾽ ὦ δέσποτ᾽ ,ἀντιβολῶ σ᾽ ἐγώ ,πρὶν ἄν γε τῶν χρησμῶν ἀκούσῃς τῶν ἐμῶν .
καὶ τῶν ἐμῶν νυν .
ἀλλ᾽ ἐὰν τούτῳ πίθῃ ,μολγὸν γενέσθαι δεῖ σε .
κἄν γε τουτῳί ,ψωλὸν γενέσθαι δεῖ σε μέχρι τοῦ μυρρίνου .ἀλλ᾽ οἵ γ᾽ ἐμοὶ λέγουσιν ὡς ἄρξαι σε δεῖ χώρας ἁπάσης ἐστεφανωμένον ῥόδοις .
οὑμοὶ δέ γ᾽ αὖ λέγουσιν ὡς ἁλουργίδα ἔχων κατάπαστον καὶ στεφάνην ἐφ᾽ ἅρματος χρυσοῦ διώξει Σμικύθην καὶ κύριον .
καὶ μὴν ἔνεγκ᾽ αὐτοὺς ἰών ,ἵν᾽ οὑτοσὶ αὐτῶν ἀκούσῃ .
πάνυ γε .
καὶ σύ νυν φέρε .
ἰδού .
ἰδοὺ νὴ τὸν Δί᾽ ·
οὐδὲν κωλύει .
ἥδιστον φάος ἡμέρας ἔσται τοῖσι παροῦσι καὶ τοῖσι δεῦρ᾽ ἀφικνουμένοις ,ἢν Κλέων ἀπόληται .καίτοι πρεσβυτέρων τινῶν οἵων ἀργαλεωτάτων ἐν τῷ δείγματι τῶν δικῶν ἤκουσ᾽ ἀντιλεγόντων ,ὡς εἰ μὴ ᾽ γένεθ᾽ οὗτος ἐν τῇ πόλει μέγας ,οὐκ ἂν ἤστην σκεύη δύο χρησίμω ,δοῖδυξ οὐδὲ τορύνη .ἀλλὰ καὶ τόδ᾽ ἔγωγε θαυμάζω τῆς ὑομουσίας αὐτοῦ ·φασὶ γὰρ αὐτὸν οἱ παῖδες οἳ ξυνεφοίτων ,τὴν Δωριστὶ μόνην ἂν ἁρμόττεσθαι θαμὰ τὴν λύραν ,ἄλλην δ᾽ οὐκ ἐθέλειν μαθεῖν ·κᾆτα τὸν κιθαριστὴν ὀργισθέντ᾽ ἀπάγειν κελεύειν ,ὡς ἁρμονίαν ὁ παῖς οὗτος οὐ δύναται μαθεῖν ἢν μὴ Δωροδοκιστί 
οἴμ᾽ ὡς χεσείω ,κοὐχ ἅπαντας ἐκφέρω .
ταυτὶ τί ἔστι ; 
λόγια .
πάντ᾽ ; 
ἐθαύμασας ; 
καὶ νὴ Δί᾽ ἔτι γέ μοὔστι κιβωτὸς πλέα .
ἐμοὶ δ᾽ ὑπερῷον καὶ ξυνοικία δύο .
φέρ᾽ ἴδω ,τίνος γάρ εἰσιν οἱ χρησμοί ποτε ; 
οὑμοὶ μέν εἰσι Βάκιδος .
οἱ δὲ σοὶ τίνος ; 
Γλάνιδος ,ἀδελφοῦ τοῦ Βάκιδος γεραιτέρου .
εἰσὶν δὲ περὶ τοῦ ; 
περὶ Ἀθηνῶν ,περὶ Πύλου ,περὶ σοῦ ,περὶ ἐμοῦ ,περὶ ἁπάντων πραγμάτων .
οἱ σοὶ δὲ περὶ τοῦ ; 
περὶ Ἀθηνῶν ,περὶ φακῆς ,περὶ Λακεδαιμονίων ,περὶ σκόμβρων νέων ,περὶ τῶν μετρούντων τἄλφιτ᾽ ἐν ἀγορᾷ κακῶς ,περὶ σοῦ ,περὶ ἐμοῦ ,περὶ ἁπάντων πραγμάτων .ἄγε νυν ὅπως αὐτοὺς ἀναγνώσεσθέ μοι ,καὶ τὸν περὶ ἐμοῦ ᾽ κεῖνον ᾧπερ ἥδομαι ,ὡς ἐν νεφέλαισιν αἰετὸς γενήσομαι .
ἄκουε δή νυν καὶ πρόσεχε τὸν νοῦν ἐμοί .
φράζευ Ἐρεχθεΐδη λογίων ὁδόν ,ἥν σοι Ἀπόλλων ἴαχεν ἐξ ἀδύτοιο διὰ τριπόδων ἐριτίμων .
σῴζεσθαί σ᾽ ἐκέλευσ᾽ ἱερὸν κύνα καρχαρόδοντα ,ὃς πρὸ σέθεν λάσκων καὶ ὑπὲρ σοῦ δεινὰ κεκραγὼς σοὶ μισθὸν ποριεῖ ,κἂν μὴ δρᾷ ταῦτ᾽ ἀπολεῖται .
πολλοὶ γὰρ μίσει σφε κατακρώζουσι κολοιοί .
ταυτὶ μὰ τὴν Δήμητρ᾽ ἐγὼ οὐκ οἶδ᾽ ὅ τι λέγει .
τί γάρ ἐστ᾽ Ἐρεχθεῖ καὶ κολοιοῖς καὶ κυνί ; 
ἐγὼ μέν εἰμ᾽ ὁ κύων ·πρὸ σοῦ γὰρ ἀπύω ·
σοὶ δ᾽ εἶπε σῴζεσθαί μ᾽ ὁ Φοῖβος τὸν κύνα .
οὐ τοῦτό φησ᾽ ὁ χρησμός ,ἀλλ᾽ ὁ κύων ὁδὶ ὥσπερ θύρας σοῦ τῶν λογίων παρεσθίει .ἐμοὶ γάρ ἐστ᾽ ὀρθῶς περὶ τούτου τοῦ κυνός .λέγε νυν ·ἐγὼ δὲ πρῶτα λήψομαι λίθον ,ἵνα μή μ᾽ ὁ χρησμὸς τὸ πέος οὑτοσὶ δάκῃ .φράζευ Ἐρεχθεΐδη κύνα Κέρβερον ἀνδραποδιστήν ,ὃς κέρκῴ σαίνων σ᾽ ὁπόταν δειπνῇς ἐπιτηρῶν ἐξέδεταί σου τοὔψον ,ὅταν σύ ποι ἄλλοσε χάσκῃς ·ἐσφοιτῶν τ᾽ ἐς τοὐπτάνιον λήσει σε κυνηδὸν νύκτωρ τὰς λοπάδας καὶ τὰς νήσους διαλείχων .
νὴ τὸν Ποσειδῶ πολύ γ᾽ ἄμεινον ὦ Γλάνι .
ὦ τᾶν ἄκουσον ,εἶτα διάκρινον τόδε .
ἔστι γυνή ,τέξει δὲ λέονθ᾽ ἱεραῖς ἐν Ἀθήναις ,ὃς περὶ τοῦ δήμου πολλοῖς κώνωψι μαχεῖται ὥστε περὶ σκύμνοισι βεβηκώς ·
τὸν σὺ φυλάξαι ,τεῖχος ποιήσας ξύλινον πύργους τε σιδηροῦς .
ταῦτ᾽ οἶσθ᾽ ὅ τι λέγει ; 
μὰ τὸν Ἀπόλλω ᾽ γὼ μὲν οὔ .ἔφραζεν ὁ θεός σοι σαφῶς σῴζειν ἐμέ ·
ἐγὼ γὰρ ἀντὶ τοῦ λέοντός εἰμί σοι .
καὶ πῶς μ᾽ ἐλελήθης Ἀντιλέων γεγενημένος ; ἓν οὐκ ἀναδιδάσκει σε τῶν λογίων ἑκών ,ὃ μόνον σιδηροῦν ἐστι τεῖχος καὶ ξύλον ,ἐν ᾧ σε σῴζειν τόνδ᾽ ἐκέλευσ᾽ ὁ Λοξίας .
πῶς δῆτα τοῦτ᾽ ἔφραζεν ὁ θεός ; 
τουτονὶ δῆσαί σ᾽ ἐκέλευ᾽ ἐν πεντεσυρίγγῳ ξύλῳ .
ταυτὶ τελεῖσθαι τὰ λόγι᾽ ἤδη μοι δοκεῖ .
μὴ πείθου ·
φθονεραὶ γὰρ ἐπικρώζουσι κορῶναι .
ἀλλ᾽ ἱέρακα φίλει μεμνημένος ἐν φρεσὶν ὅς σοι ἤγαγε συνδήσας Λακεδαιμονίων κορακίνους .τοῦτό γέ τοι Παφλαγὼν παρεκινδύνευσε μεθυσθείς .Κεκροπίδη κακόβουλε τί τοῦθ᾽ ἡγεῖ μέγα τοὔργον ; 
καί κε γυνὴ φέροι ἄχθος ,ἐπεί κεν ἀνὴρ ἀναθείη ·
ἀλλ᾽ οὐκ ἂν μαχέσαιτο ·
χέσαιτο γάρ ,εἰ μαχέσαιτο .
ἀλλὰ τόδε φράσσαι ,πρὸ Πύλου Πύλον ἥν σοι ἔφραζεν .
ἔστι Πύλος πρὸ Πύλοιο - τί τοῦτο λέγει ,πρὸ Πύλοιο ; 
τὰς πυέλους φησὶν καταλήψεσθ᾽ ἐν βαλανείῳ .
ἐγὼ δ᾽ ἄλουτος τήμερον γενήσομαι ; 
οὗτος γὰρ ἡμῶν τὰς πυέλους ἀφήρπασεν .
ἀλλ᾽ οὑτοσὶ γάρ ἐστι περὶ τοῦ ναυτικοῦ ὁ χρησμός ,ᾧ σε δεῖ προσέχειν τὸν νοῦν πάνυ .
προσέχω ·
σὺ δ᾽ ἀναγίγνωσκε ,τοῖς ναύταισί μου ὅπως ὁ μισθὸς πρῶτον ἀποδοθήσεται .
Αἰγεΐδη φράσσαι κυναλώπεκα ,μή σε δολώσῃ ,λαίθαργον ταχύπουν ,δολίαν κερδὼ πολύιδριν .
οἶσθ᾽ ὅ τι ἐστὶν τοῦτο ; 
Φιλόστρατος ἡ κυναλώπηξ .
οὐ τοῦτό φησιν ,ἀλλὰ ναῦς ἑκάστοτε αἰτεῖ ταχείας ἀργυρολόγους οὑτοσί ·
ταύτας ἀπαυδᾷ μὴ διδόναι σ᾽ ὁ Λοξίας .
πῶς δὴ τριήρης ἐστὶ κυναλώπηξ ; 
ὅπως ; 
ὅτι ἡ τριήρης ἐστὶ χὠ κύων ταχύ .
πῶς οὖν ἀλώπηξ προσετέθη πρὸς τῷ κυνί ; 
ἀλωπεκίοισι τοὺς στρατιώτας ᾔκασεν ,ὁτιὴ βότρυς τρώγουσιν ἐν τοῖς χωρίοις .
εἶεν ·
τούτοις ὁ μισθὸς τοῖς ἀλωπεκίοισι ποῦ ; 
ἐγὼ ποριῶ ,καὶ τοῦτον ἡμερῶν τριῶν .
ἀλλ᾽ ἔτι τόνδ᾽ ἐπάκουσον ,ὃν εἶπέ σοι ἐξαλέασθαι χρησμὸν Λητοΐδης ,Κυλλήνην ,μή σε δολώσῃ .
ποίαν Κυλλήνην ; 
τὴν τούτου χεῖρ᾽ ἐποίησεν Κυλλήνην ὀρθῶς ,ὁτιή φησ᾽ ,᾽ ἔμβαλε κυλλῇ .
᾽ οὐκ ὀρθῶς φράζει ·
τὴν Κυλλήνην γὰρ ὁ Φοῖβος ἐς τὴν χεῖρ᾽ ὀρθῶς ᾐνίξατο τὴν Διοπείθους .
ἀλλὰ γάρ ἐστιν ἐμοὶ χρησμὸς περὶ σοῦ πτερυγωτός ,αἰετὸς ὡς γίγνει καὶ πάσης γῆς βασιλεύεις .
καὶ γὰρ ἐμοί ·καὶ γῆς καὶ τῆς ἐρυθρᾶς γε θαλάσσης ,χὤτι γ᾽ ἐν Ἐκβατάνοις δικάσεις ,λείχων ἐπίπαστα .
ἀλλ᾽ ἐγὼ εἶδον ὄναρ ,καί μοὐδόκει ἡ θεὸς αὐτὴ τοῦ δήμου καταχεῖν ἀρυταίνῃ πλουθυγίειαν .
καί μοὐδόκει ἡ θεὸς αὐτὴ ἐκ πόλεως ἐλθεῖν καὶ γλαῦξ αὐτῇ ᾽ πικαθῆσθαι ·
εἶτα κατασπένδειν κατὰ τῆς κεφαλῆς ἀρυβάλλῳ ἀμβροσίαν κατὰ σοῦ ,κατὰ τούτου δὲ σκοροδάλμην .
ἰοὺ ἰού .οὐκ ἦν ἄρ᾽ οὐδεὶς τοῦ Γλάνιδος σοφώτερος .καὶ νῦν ἐμαυτὸν ἐπιτρέπω σοι τουτονὶ γερονταγωγεῖν κἀναπαιδεύειν πάλιν .μήπω γ᾽ ,ἱκετεύω σ᾽ ,ἀλλ᾽ ἀνάμεινον ,ὡς ἐγὼ κριθὰς ποριῶ σοι καὶ βίον καθ᾽ ἡμέραν .
οὐκ ἀνέχομαι κριθῶν ἀκούων ·
πολλάκις ἐξηπατήθην ὑπό τε σοῦ καὶ Θουφάνους .
ἀλλ᾽ ἄλφιτ᾽ ἤδη σοι ποριῶ ᾽ σκευασμένα .
ἐγὼ δὲ μαζίσκας γε διαμεμαγμένας καὶ τοὔψον ὀπτόν ·
μηδὲν ἄλλ᾽ εἰ μὴ ᾽ σθιε .
ἀνύσατέ νυν ὅ τι περ ποιήσεθ᾽ ·
ὡς ἐγώ ,ὁπότερος ἂν σφῷν νῦν με μᾶλλον εὖ ποιῇ ,τούτῳ παραδώσω τῆς πυκνὸς τὰς ἡνίας .
τρέχοιμ᾽ ἂν εἴσω πρότερος .
οὐ δῆτ᾽ ἀλλ᾽ ἐγώ .
ὦ Δῆμε καλήν γ᾽ ἔχεις ἀρχήν ,ὅτε πάντες ἄνθρωποι δεδίασί σ᾽ ὥσπερ ἄνδρα τύραννον .
ἀλλ᾽ εὐπαράγωγος εἶ ,θωπευόμενός τε χαίρεις κἀξαπατώμενος ,πρὸς τόν τε λέγοντ᾽ ἀεὶ κέχηνας ·
ὁ νοῦς δέ σου παρὼν ἀποδημεῖ .νοῦς οὐκ ἔνι ταῖς κόμαις ὑμῶν ,ὅτε μ᾽ οὐ φρονεῖν νομίζετ᾽ ·ἐγὼ δ᾽ ἑκὼν ταῦτ᾽ ἠλιθιάζω .αὐτός τε γὰρ ἥδομαι βρύλλων τὸ καθ᾽ ἡμέραν ,κλέπτοντά τε βούλομαι τρέφειν ἕνα προστάτην ·
τοῦτον δ᾽ ,ὅταν ᾖ πλέως ,ἄρας ἐπάταξα .
χοὔτω μὲν ἂν εὖ ποιοῖς ,εἴ σοι πυκνότης ἔνεστ᾽ ἐν τῷ τρόπῳ ,ὡς λέγεις ,τούτῳ πάνυ πολλή ,εἰ τούσδ᾽ ἐπίτηδες ὥσπερ δημοσίους τρέφεις ἐν τῇ πυκνί ,κᾆθ᾽ ὅταν μή σοι τύχῃ ὄψον ὄν ,τούτων ὃς ἂν ᾖ παχύς ,θύσας ἐπιδειπνεῖς .
σκέψασθε δέ μ᾽ ,εἰ σοφῶς αὐτοὺς περιέρχομαι τοὺς οἰομένους φρονεῖν κἄμ᾽ ἐξαπατύλλειν .
τηρῶ γὰρ ἑκάστοτ᾽ αὐτοὺς οὐδὲ δοκῶν ὁρᾶν κλέπτοντας ·
ἔπειτ᾽ ἀναγκάζω πάλιν ἐξεμεῖν ἅττ᾽ ἂν κεκλόφωσί μου ,κημὸν καταμηλῶν .
ἄπαγ᾽ ἐς μακαρίαν ἐκποδών .
σύ γ᾽ ὦ φθόρε .
ὦ Δῆμ᾽ ἐγὼ μέντοι παρεσκευασμένος τρίπαλαι κάθημαι βουλόμενός σ᾽ εὐεργετεῖν .
ἐγὼ δὲ δεκάπαλαί γε καὶ δωδεκάπαλαι καὶ χιλιόπαλαι καὶ προπαλαιπαλαίπαλαι .
ἐγὼ δὲ προσδοκῶν γε τρισμυριόπαλαι βδελύττομαί σφω καὶ προπαλαιπαλαίπαλαι .
οἶσθ᾽ οὖν ὃ δρᾶσον ; 
εἰ δὲ μή ,φράσεις γε σύ .
ἄφες ἀπὸ βαλβίδων ἐμέ τε καὶ τουτονί ,ἵνα σ᾽ εὖ ποιῶμεν ἐξ ἴσου .δρᾶν ταῦτα χρή .ἄπιτον .ἰδού .θέοιτ᾽ ἄν .ὑποθεῖν οὐκ ἐῶ .ἀλλ᾽ ἢ μεγάλως εὐδαιμονήσω τήμερον ὑπὸ τῶν ἐραστῶν νὴ Δί᾽ ἢ ᾽ γὼ θρύψομαι .
ὁρᾷς ; 
ἐγώ σοι πρότερος ἐκφέρω δίφρον .
ἀλλ᾽ οὐ τράπεζαν ,ἀλλ᾽ ἐγὼ προτεραίτερος .
ἰδοὺ φέρω σοι τήνδε μαζίσκην ἐγὼ ἐκ τῶν ὀλῶν τῶν ἐκ Πύλου μεμαγμένην .ἐγὼ δὲ μυστίλας μεμυστιλημένας ὑπὸ τῆς θεοῦ τῇ χειρὶ τἠλεφαντίνῃ .ὡς μέγαν ἄρ᾽ εἶχες ὦ πότνια τὸν δάκτυλον .
ἐγὼ δ᾽ ἔτνος γε πίσινον εὔχρων καὶ καλόν ·
ἐτόρυνε δ᾽ αὔθ᾽ ἡ Παλλὰς ἡ Πυλαιμάχος .
ὦ Δῆμ᾽ ἐναργῶς ἡ θεός σ᾽ ἐπισκοπεῖ ,καὶ νῦν ὑπερέχει σου χύτραν ζωμοῦ πλέαν .
οἴει γὰρ οἰκεῖσθ᾽ ἂν ἔτι τήνδε τὴν πόλιν ,εἰ μὴ φανερῶς ἡμῶν ὑπερεῖχε τὴν χύτραν ; 
τουτὶ τέμαχός σοὔδωκεν ἡ Φοβεσιστράτη .
ἡ δ᾽ Ὀβριμοπάτρα γ᾽ ἑφθὸν ἐκ ζωμοῦ κρέας καὶ χόλικος ἠνύστρου τε καὶ γαστρὸς τόμον .
καλῶς γ᾽ ἐποίησε τοῦ πέπλου μεμνημένη .ἡ Γοργολόφα σ᾽ ἐκέλευε τουτουὶ φαγεῖν ἐλατῆρος ,ἵνα τὰς ναῦς ἐλαύνωμεν καλῶς .
λαβὲ καὶ ταδί νυν .
καὶ τί τούτοις χρήσομαι τοῖς ἐντέροις ; 
ἐπίτηδες αὔτ᾽ ἔπεμψέ σοι ἐς τὰς τριήρεις ἐντερόνειαν ἡ θεός ·ἐπισκοπεῖ γὰρ περιφανῶς τὸ ναυτικόν .
ἔχε καὶ πιεῖν κεκραμένον τρία καὶ δύο .
ὡς ἡδὺς ὦ Ζεῦ καὶ τὰ τρία φέρων καλῶς .ἡ Τριτογενὴς γὰρ αὐτὸν ἐνετριτώνισεν .λαβέ νυν πλακοῦντος πίονος παρ᾽ ἐμοῦ τόμον .παρ᾽ ἐμοῦ δ᾽ ὅλον γε τὸν πλακοῦντα τουτονί .
ἀλλ᾽ οὐ λαγῷ᾽ ἕξεις ὁπόθεν δῷς ,ἀλλ᾽ ἐγώ .
οἴμοι ,πόθεν λαγῷά μοι γενήσεται ; 
ὦ θυμὲ νυνὶ βωμολόχον ἔξευρέ τι .
ὁρᾷς τάδ᾽ ὦ κακόδαιμον ; 
ὀλίγον μοι μέλει ·ἐκεινοιὶ γὰρ ὡς ἔμ᾽ ἔρχονταί τινες πρέσβεις ἔχοντες ἀργυρίου βαλλάντια .
ποῦ ποῦ ; 
τί δέ σοι τοῦτ᾽ ; 
οὐκ ἐάσεις τοὺς ξένους ; 
ὦ Δημίδιον ὁρᾷς τὰ λαγῷ᾽ ἅ σοι φέρω ; 
οἴμοι τάλας ἀδίκως γε τἄμ᾽ ὑφήρπασας .
νὴ τὸν Ποσειδῶ καὶ σὺ γὰρ τοὺς ἐκ Πύλου .
εἴπ᾽ ,ἀντιβολῶ ,πῶς ἐπενόησας ἁρπάσαι ; 
τὸ μὲν νόημα τῆς θεοῦ ,τὸ δὲ κλέμμ᾽ ἐμόν .
ἐγὼ δ᾽ ἐκινδύνευσ᾽ ,ἐγὼ δ᾽ ὤπτησά γε .
ἄπιθ᾽ ·
οὐ γὰρ ἀλλὰ τοῦ παραθέντος ἡ χάρις .
οἴμοι κακοδαίμων ,ὑπεραναιδευθήσομαι .τί οὐ διακρίνεις Δῆμ᾽ ὁπότερός ἐστι νῷν ἀνὴρ ἀμείνων περὶ σὲ καὶ τὴν γαστέρα ; τῷ δῆτ᾽ ἂν ὑμᾶς χρησάμενος τεκμηρίῳ δόξαιμι κρίνειν τοῖς θεαταῖσιν σοφῶς ; 
ἐγὼ φράσω σοι .
τὴν ἐμὴν κίστην ἰὼν ξύλλαβε σιωπῇ καὶ βασάνισον ἅττ᾽ ἔνι ,καὶ τὴν Παφλαγόνος ·
κἀμέλει κρινεῖς καλῶς .
φέρ᾽ ἴδω τί οὖν ἔνεστιν ; οὐχ ὁρᾷς κενὴν ὦ παππίδιον ; 
ἅπαντα γάρ σοι παρεφόρουν .
αὕτη μὲν ἡ κίστη τὰ τοῦ Δήμου φρονεῖ .
βάδιζέ νυν καὶ δεῦρο πρὸς τὴν Παφλαγόνος .
ὁρᾷς τάδ᾽ ; 
οἴμοι τῶν ἀγαθῶν ὅσων πλέα .
ὅσον τὸ χρῆμα τοῦ πλακοῦντος ἀπέθετο ·
ἐμοὶ δ᾽ ἔδωκεν ἀποτεμὼν τυννουτονί .
τοιαῦτα μέντοι καὶ πρότερόν σ᾽ ἠργάζετο ·
σοὶ μὲν προσεδίδου μικρὸν ὧν ἐλάμβανεν ,αὐτὸς δ᾽ ἑαυτῷ παρετίθει τὰ μείζονα .ὦ μιαρὲ κλέπτων δή με ταῦτ᾽ ἐξηπάτας ; 
ἐγὼ δέ τυ ἐστεφάνιξα κἀδωρησάμαν .
ἐγὼ δ᾽ ἔκλεπτον ἐπ᾽ ἀγαθῷ γε τῇ πόλει .
κατάθου ταχέως τὸν στέφανον ,ἵν᾽ ἐγὼ τουτῳὶ αὐτὸν περιθῶ .
κατάθου ταχέως μαστιγία .
οὐ δῆτ᾽ ,ἐπεί μοι χρησμός ἐστι Πυθικὸς φράζων ὑφ᾽ οὗ ̣ δεήσει μ᾽ ̣ ἡττᾶσθαι μόνου .
τοὐμόν γε φράζων ὄνομα καὶ λίαν σαφῶς .
καὶ μήν σ᾽ ἐλέγξαι βούλομαι τεκμηρίῳ ,εἴ τι ξυνοίσεις τοῦ θεοῦ τοῖς θεσφάτοις .
παῖς ὢν ἐφοίτας ἐς τίνος διδασκάλου ; 
ἐν ταῖσιν εὕστραις κονδύλοις ἡρμοττόμην .
πῶς εἶπας ; 
εἶεν .
ἐν παιδοτρίβου δὲ τίνα πάλην ἐμάνθανες ; 
κλέπτων ἐπιορκεῖν καὶ βλέπειν ἐναντίον ·ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον Λύκιε τί ποτέ μ᾽ ἐργάσει ; τέχνην δὲ τίνα ποτ᾽ εἶχες ἐξανδρούμενος ; 
ἠλλαντοπώλουν καί τι καὶ βινεσκόμην .
οἴμοι κακοδαίμων ·
οὐκέτ᾽ οὐδέν εἰμ᾽ ἐγώ .
λεπτή τις ἐλπίς ἐστ᾽ ἐφ᾽ ἧς ὀχούμεθα .καί μοι τοσοῦτον εἰπέ ·πότερον ἐν ἀγορᾷ ἠλλαντοπώλεις ἐτεὸν ἢ ᾽ πὶ ταῖς πύλαις ; 
ἐπὶ ταῖς πύλαισιν ,οὗ τὸ τάριχος ὤνιον .
οἴμοι πέπρακται τοῦ θεοῦ τὸ θέσφατον .κυλίνδετ᾽ εἴσω τόνδε τὸν δυσδαίμονα .
ὦ στέφανε χαίρων ἄπιθι ,κεἴ σ᾽ ἄκων ἐγὼ λείπω ·
σὲ δ᾽ ἄλλος τις λαβὼν κεκτήσεται ,κλέπτης μὲν οὐκ ἂν μᾶλλον ,εὐτυχὴς δ᾽ ἴσως .Ἑλλάνιε Ζεῦ σὸν τὸ νικητήριον .ὦ χαῖρε καλλίνικε καὶ μέμνησ᾽ ὅτι ἀνὴρ γεγένησαι δι᾽ ἐμέ ·καί σ᾽ αἰτῶ βραχύ ,ὅπως ἔσομαί σοι Φανὸς ὑπογραφεὺς δικῶν .ἐμοὶ δέ γ᾽ ὅ τι σοι τοὔνομ᾽ εἴπ᾽ .
Ἀγοράκριτος ·
ἐν τἀγορᾷ γὰρ κρινόμενος ἐβοσκόμην .
Ἀγορακρίτῳ τοίνυν ἐμαυτὸν ἐπιτρέπω ,καὶ τὸν Παφλαγόνα παραδίδωμι τουτονί .καὶ μὴν ἐγώ σ᾽ ὦ Δῆμε θεραπεύσω καλῶς ,ὥσθ᾽ ὁμολογεῖν σε μηδέν᾽ ἀνθρώπων ἐμοῦ ἰδεῖν ἀμείνω τῇ Κεχηναίων πόλει .τί κάλλιον ἀρχομένοισιν ἢ καταπαυομένοισιν ἢ θοᾶν ἵππων ἐλατῆρας ἀείδειν ,̣ μηδὲν ἐς ̣ Λυσίστρατον ,μηδὲ Θούμαντιν τὸν ἀνέστιον αὖ λυπεῖν ἑκούσῃ καρδίᾳ ; καὶ γὰρ οὗτος ὦ φίλ᾽ Ἄπολλον ἀεὶ πεινῇ ,θαλεροῖς δακρύοις σᾶς ἁπτόμενος φαρέτρας Πυθῶνι δίᾳ μὴ κακῶς πένεσθαι .λοιδορῆσαι τοὺς πονηροὺς οὐδέν ἐστ᾽ ἐπίφθονον ,ἀλλὰ τιμὴ τοῖσι χρηστοῖς ,ὅστις εὖ λογίζεται .εἰ μὲν οὖν ἄνθρωπος ,ὃν 
ἔστι δ᾽ οὐ μόνον πονηρός ,οὐ γὰρ οὐδ᾽ ἂν ᾐσθόμην ,οὐδὲ παμπόνηρος ,ἀλλὰ καὶ προσεξηύρηκέ τι .
τὴν γὰρ αὑτοῦ γλῶτταν αἰσχραῖς ἡδοναῖς λυμαίνεται ,ἐν κασωρείοισι λείχων τὴν ἀπόπτυστον δρόσον ,καὶ μολύνων τὴν ὑπήνην καὶ κυκῶν τὰς ἐσχάρας ,καὶ Πολυμνήστεια ποιῶν καὶ ξυνὼν Οἰωνίχῳ .
ὅστις οὖν τοιοῦτον ἄνδρα μὴ σφόδρα βδελύττεται ,οὔ ποτ᾽ ἐκ ταὐτοῦ μεθ᾽ ἡμῶν πίεται ποτηρίου .
ἦ πολλάκις ἐννυχίαισι φροντίσι συγγεγένημαι ,καὶ διεζήτηχ᾽ ὁπόθεν ποτὲ φαύλως ἐσθίει Κλεώνυμος .φασὶ μὲν γὰρ αὐτὸν ἐρεπτόμενον τὰ τῶν ἐχόντων ἀνέρων οὐκ ἂν ἐξελθεῖν ἀπὸ τῆς σιπύης ·
τοὺς δ᾽ ἀντιβολεῖν ἂν ὅμως ·
᾽ ἴθ᾽ ὦ ἄνα πρὸς γονάτων ,ἔξελθε καὶ σύγγνωθι τῇ τραπέζῃ .
᾽ 
φασὶν ἀλλήλαις ξυνελθεῖν τὰς τριήρεις ἐς λόγον ,καὶ μίαν λέξαι τιν᾽ αὐτῶν ἥτις ἦν γεραιτέρα ·
᾽ οὐδὲ πυνθάνεσθε ταῦτ᾽ ὦ παρθένοι τἀν τῇ πόλει ; 
φασὶν αἰτεῖσθαί τιν᾽ ἡμῶν ἑκατὸν ἐς Καρχηδόνα ἄνδρα μοχθηρὸν πολίτην ὀξίνην Ὑπέρβολον ·
᾽ ταῖς δὲ δόξαι δεινὸν εἶναι τοῦτο κοὐκ ἀνασχετόν ,καί τιν᾽ εἰπεῖν ἥτις ἀνδρῶν ἆσσον οὐκ ἐληλύθει ·᾽ ἀποτρόπαἰ οὐ δῆτ᾽ ἐμοῦ γ᾽ ἄρξει ποτ᾽ ,ἀλλ᾽ ἐάν με χρῇ ,ὑπὸ τερηδόνων σαπεῖσ᾽ ἐνταῦθα καταγηράσομαι ·᾽ ᾽ οὐδὲ Ναυφάντης γε τῆς Ναύσωνος ,οὐ δῆτ᾽ ὦ θεοί ,εἴπερ ἐκ πεύκης γε κἀγὼ καὶ ξύλων ἐπηγνύμην .ἢν δ᾽ ἀρέσκῃ ταῦτ᾽ Ἀθηναίοις ,καθῆσθαί μοι δοκεῖ ἐς τὸ Θησεῖον πλεούσαις ἢ ᾽ πὶ τῶν σεμνῶν θεῶν .οὐ γὰρ ἡμῶν γε στρατηγῶν ἐγχανεῖται τῇ πόλει ·
ἀλλὰ πλείτω χωρὶς αὐτὸς ἐς κόρακας ,εἰ βούλεται ,τὰς σκάφας ,ἐν αἷς ἐπώλει τοὺς λύχνους ,καθελκύσας .
᾽ 
εὐφημεῖν χρὴ καὶ στόμα κλῄειν καὶ μαρτυριῶν ἀπέχεσθαι ,καὶ τὰ δικαστήρια συγκλῄειν οἷς ἡ πόλις ἥδε γέγηθεν ,ἐπὶ καιναῖσιν δ᾽ εὐτυχίαισιν παιωνίζειν τὸ θέατρον .
ὦ ταῖς ἱεραῖς φέγγος Ἀθήναις καὶ ταῖς νήσοις ἐπίκουρε ,τίν᾽ ἔχων φήμην ἀγαθὴν ἥκεις ,ἐφ᾽ ὅτῳ κνισῶμεν ἀγυιάς ; 
τὸν Δῆμον ἀφεψήσας ὑμῖν καλὸν ἐξ αἰσχροῦ πεποίηκα .
καὶ ποῦ ᾽ στιν νῦν ὦ θαυμαστὰς ἐξευρίσκων ἐπινοίας ; 
ἐν ταῖσιν ἰοστεφάνοις οἰκεῖ ταῖς ἀρχαίαισιν Ἀθήναις .
πῶς ἂν ἴδοιμεν ; 
ποίαν τιν᾽ ἔχει σκευήν ; ποῖος γεγένηται ; οἷός περ Ἀριστείδῃ πρότερον καὶ Μιλτιάδῃ ξυνεσίτει .
ὄψεσθε δέ ·
ὦ ταὶ λιπαραὶ καὶ ἰοστέφανοι καὶ ἀριζήλωτοι Ἀθῆναι ,δείξατε τὸν τῆς Ἑλλάδος ὑμῖν καὶ τῆς γῆς τῆσδε μόναρχον .
ὅδ᾽ ἐκεῖνος ὁρᾶν τεττιγοφόρας ,ἀρχαίῳ σχήματι λαμπρός ,οὐ χοιρινῶν ὄζων ἀλλὰ σπονδῶν ,σμύρνῃ κατάλειπτος .
χαῖρ᾽ ὦ βασιλεῦ τῶν Ἑλλήνων ·καί σοι ξυγχαίρομεν ἡμεῖς .
τῆς γὰρ πόλεως ἄξια πράττεις καὶ τοῦ ᾽ ν Μαραθῶνι τροπαίου .
ὦ φίλτατ᾽ ἀνδρῶν ἐλθὲ δεῦρ᾽ Ἀγοράκριτε .
ὅσα με δέδρακας ἀγάθ᾽ ἀφεψήσας .
ἐγώ ; 
ἀλλ᾽ ὦ μέλ᾽ οὐκ οἶσθ᾽ οἷος ἦσθ᾽ αὐτὸς πάρος ,οὐδ᾽ οἷ᾽ ἔδρας ·ἐμὲ γὰρ νομίζοις ἂν θεόν .τί δ᾽ ἔδρων ,κάτειπέ μοι ,πρὸ τοῦ ; 
ποῖός τις ἦ ; 
ἐγώ ; 
εἶτ᾽ ἐξαπατήσας σ᾽ ἀντὶ τούτων ᾤχετο .
τί φῄς ; 
ταυτί μ᾽ ἔδρων ,ἐγὼ δὲ τοῦτ᾽ οὐκ ᾐσθόμην ; 
τὰ δ᾽ ὦτά γ᾽ ἄν σου νὴ Δί᾽ ἐξεπετάννυτο ὥσπερ σκιάδειον καὶ πάλιν ξυνήγετο .
οὕτως ἀνόητος ἐγεγενήμην καὶ γέρων ; 
καὶ νὴ Δί᾽ εἴ γε δύο λεγοίτην ῥήτορε ,ὁ μὲν ποιεῖσθαι ναῦς μακρὰς ὁ δ᾽ ἕτερος αὖ καταμισθοφορῆσαι τοῦθ᾽ ,ὁ τὸν μισθὸν λέγων τὸν τὰς τριήρεις παραδραμὼν ἂν ᾤχετο .
οὗτος τί κύπτεις ; 
αἰσχύνομαί τοι ταῖς πρότερον ἁμαρτίαις .
ἀλλ᾽ οὐ σὺ τούτων αἴτιος ,μὴ φροντίσῃς ,ἀλλ᾽ οἵ σε ταῦτ᾽ ἐξηπάτων .
᾽ οὐκ ἔστιν ὑμῖν τοῖς δικασταῖς ἄλφιτα ,εἰ μὴ καταγνώσεσθε ταύτην τὴν δίκην ·
᾽ τοῦτον τί δράσεις ,εἰπέ ,τὸν ξυνήγορον ; 
ἄρας μετέωρον ἐς τὸ βάραθρον ἐμβαλῶ ,ἐκ τοῦ λάρυγγος ἐκκρεμάσας Ὑπέρβολον .
τουτὶ μὲν ὀρθῶς καὶ φρονίμως ἤδη λέγεις ·
τὰ δ᾽ ἄλλα ,φέρ᾽ ἴδω ,πῶς πολιτεύσει φράσον .
πρῶτον μὲν ὁπόσοι ναῦς ἐλαύνουσιν μακράς ,καταγομένοις τὸν μισθὸν ἀποδώσω ᾽ ντελῆ .
πολλοῖς γ᾽ ὑπολίσφοις πυγιδίοισιν ἐχαρίσω .
ἔπειθ᾽ ὁπλίτης ἐντεθεὶς ἐν καταλόγῳ οὐδεὶς κατὰ σπουδὰς μετεγγραφήσεται ,ἀλλ᾽ ὥσπερ ἦν τὸ πρῶτον ἐγγεγράψεται .
τοῦτ᾽ ἔδακε τὸν πόρπακα τὸν Κλεωνύμου .
οὐδ᾽ ἀγοράσει γ᾽ ἀγένειος οὐδεὶς ἐν ἀγορᾷ .
ποῦ δῆτα Κλεισθένης ἀγοράσει καὶ Στράτων ; 
τὰ μειράκια ταυτὶ λέγω τἀν τῷ μύρῳ ,ἃ στωμυλεῖται τοιαδὶ καθήμενα ·
᾽ σοφός γ᾽ ὁ Φαίαξ δεξιῶς τ᾽ οὐκ ἀπέθανεν .συνερτικὸς γάρ ἐστι καὶ περαντικός ,καὶ γνωμοτυπικὸς καὶ σαφὴς καὶ κρουστικός ,καταληπτικός τ᾽ ἄριστα τοῦ θορυβητικοῦ .᾽ οὔκουν καταδακτυλικὸς σὺ τοῦ λαλητικοῦ ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἀναγκάσω κυνηγετεῖν ἐγὼ τούτους ἅπαντας ,παυσαμένους ψηφισμάτων .
ἔχε νυν ἐπὶ τούτοις τουτονὶ τὸν ὀκλαδίαν ,καὶ παῖδ᾽ ἐνόρχην ,ὅσπερ οἴσει τόνδε σοι ·κἄν που δοκῇ σοι ,τοῦτον ὀκλαδίαν ποίει .
μακάριος ἐς τἀρχαῖα δὴ καθίσταμαι .
φήσεις γ᾽ ,ἐπειδὰν τὰς τριακοντούτιδας σπονδὰς παραδῶ σοι .
δεῦρ᾽ ἴθ᾽ αἱ Σπονδαὶ ταχύ .ὦ Ζεῦ πολυτίμηθ᾽ ὡς καλαί ·
πρὸς τῶν θεῶν ,ἔξεστιν αὐτῶν κατατριακοντουτίσαι ; 
πῶς ἔλαβες αὐτὰς ἐτέον ; 
οὐ γὰρ ὁ Παφλαγὼν ἀπέκρυπτε ταύτας ἔνδον ,ἵνα σὺ μὴ λάβῃς ; νῦν οὖν ἐγώ σοι παραδίδωμ᾽ ἐς τοὺς ἀγροὺς αὐτὰς ἰέναι λαβόντα .
τὸν δὲ Παφλαγόνα ,ὃς ταῦτ᾽ ἔδρασεν ,εἴφ᾽ ὅ τι ποιήσεις κακόν .
οὐδὲν μέγ᾽ ἀλλ᾽ ἢ τὴν ἐμὴν ἕξει τέχνην ·
ἐπὶ ταῖς πύλαις ἀλλαντοπωλήσει μόνος ,τὰ κύνεια μιγνὺς τοῖς ὀνείοις πράγμασιν ,μεθύων τε ταῖς πόρναισι λοιδορήσεται ,κἀκ τῶν βαλανείων πίεται τὸ λούτριον .εὖ γ᾽ ἐπενόησας οὗπέρ ἐστιν ἄξιος ,πόρναισι καὶ βαλανεῦσι διακεκραγέναι ,καί σ᾽ ἀντὶ τούτων ἐς τὸ πρυτανεῖον καλῶ ἐς τὴν ἕδραν θ᾽ ,ἵν᾽ ἐκεῖνος ἦν ὁ φαρμακός .
ἕπου δὲ ταυτηνὶ λαβὼν τὴν βατραχίδα ·
κἀκεῖνον ἐκφερέτω τις ὡς ἐπὶ τὴν τέχνην ,ἵν᾽ ἴδωσιν αὐτὸν οἷς ἐλωβᾶθ᾽ οἱ ξένοι .
ἀλλ᾽ εἴ τις ἐς Βακχεῖον αὐτὰς ἐκάλεσεν ,ἢ ᾽ ς Πανὸς ἢ ᾽ πὶ Κωλιάδ᾽ ἢ ᾽ ς Γενετυλλίδος ,οὐδ᾽ ἂν διελθεῖν ἦν ἂν ὑπὸ τῶν τυμπάνων .νῦν δ᾽ οὐδεμία πάρεστιν ἐνταυθοῖ γυνή ·πλὴν ἥ γ᾽ ἐμὴ κωμῆτις ἥδ᾽ ἐξέρχεται .χαῖρ᾽ ὦ Καλονίκη .καὶ σύ γ᾽ ὦ Λυσιστράτη .
τί συντετάραξαι ; 
μὴ σκυθρώπαζ᾽ ὦ τέκνον .
οὐ γὰρ πρέπει σοι τοξοποιεῖν τὰς ὀφρῦς .
ἀλλ᾽ ὦ Καλονίκη κάομαι τὴν καρδίαν ,καὶ πόλλ᾽ ὑπὲρ ἡμῶν τῶν γυναικῶν ἄχθομαι ,ὁτιὴ παρὰ μὲν τοῖς ἀνδράσιν νενομίσμεθα εἶναι πανοῦργοι - καὶ γάρ ἐσμεν νὴ Δία .εἰρημένον δ᾽ αὐταῖς ἀπαντᾶν ἐνθάδε βουλευσομέναισιν οὐ περὶ φαύλου πράγματος ,εὕδουσι κοὐχ ἥκουσιν .
ἀλλ᾽ ὦ φιλτάτη ἥξουσι ·
χαλεπή τοι γυναικῶν ἔξοδος .
ἡ μὲν γὰρ ἡμῶν περὶ τὸν ἄνδρ᾽ ἐκύπτασεν ,ἡ δ᾽ οἰκέτην ἤγειρεν ,ἡ δὲ παιδίον κατέκλινεν ,ἡ δ᾽ ἔλουσεν ,ἡ δ᾽ ἐψώμισεν .ἀλλ᾽ ἕτερά τἄρ᾽ ἦν τῶνδε προὐργιαίτερα αὐταῖς .
τί δ᾽ ἐστὶν ὦ φίλη Λυσιστράτη ,ἐφ᾽ ὅ τι ποθ᾽ ἡμᾶς τὰς γυναῖκας συγκαλεῖς ; 
τί τὸ πρᾶγμα ; πηλίκον τι ; 
μέγα .
μῶν καὶ παχύ ; 
καὶ νὴ Δία παχύ .
κᾆτα πῶς οὐχ ἥκομεν ; 
οὐχ οὗτος ὁ τρόπος ·
ταχὺ γὰρ ἂν ξυνήλθομεν .
ἀλλ᾽ ἔστιν ὑπ᾽ ἐμοῦ πρᾶγμ᾽ ἀνεζητημένον πολλαῖσί τ᾽ ἀγρυπνίαισιν ἐρριπτασμένον .
ἦ πού τι λεπτόν ἐστι τοὐρριπτασμένον .
οὕτω γε λεπτὸν ὥσθ᾽ ὅλης τῆς Ἑλλάδος ἐν ταῖς γυναιξίν ἐστιν ἡ σωτηρία .
ἐν ταῖς γυναιξίν ; 
ἐπ᾽ ὀλίγου γ᾽ ὠχεῖτ᾽ ἄρα .
ὡς ἔστ᾽ ἐν ἡμῖν τῆς πόλεως τὰ πράγματα ,ἢ μηκέτ᾽ εἶναι μήτε Πελοποννησίους - βέλτιστα τοίνυν μηκέτ᾽ εἶναι νὴ Δία .Βοιωτίους τε πάντας ἐξολωλέναι .μὴ δῆτα πάντας γ᾽ ,ἀλλ᾽ ἄφελε τὰς ἐγχέλεις .
περὶ τῶν Ἀθηνῶν δ᾽ οὐκ ἐπιγλωττήσομαι τοιοῦτον οὐδέν ·
ἀλλ᾽ ὑπονόησον σύ μοι .
ἢν δὲ ξυνέλθωσ᾽ αἱ γυναῖκες ἐνθάδε αἵ τ᾽ ἐκ Βοιωτῶν αἵ τε Πελοποννησίων ἡμεῖς τε ,κοινῇ σώσομεν τὴν Ἑλλάδα .
τί δ᾽ ἂν γυναῖκες φρόνιμον ἐργασαίατο ἢ λαμπρόν ,αἳ καθήμεθ᾽ ἐξηνθισμέναι ,κροκωτοφοροῦσαι καὶ κεκαλλωπισμέναι καὶ Κιμμερίκ᾽ ὀρθοστάδια καὶ περιβαρίδας ; ταῦτ᾽ αὐτὰ γάρ τοι κἄσθ᾽ ἃ σώσειν προσδοκῶ ,τὰ κροκωτίδια καὶ τὰ μύρα χαἰ περιβαρίδες χἤγχουσα καὶ τὰ διαφανῆ χιτώνια .
τίνα δὴ τρόπον ποθ᾽ ; 
ὥστε τῶν νῦν μηδένα ἀνδρῶν ἐπ᾽ ἀλλήλοισιν ἄρεσθαι δόρυ - κροκωτὸν ἄρα νὴ τὼ θεὼ ᾽ γὼ βάψομαι .
μηδ᾽ ἀσπίδα λαβεῖν - Κιμμερικὸν ἐνδύσομαι .
μηδὲ ξιφίδιον .κτήσομαι περιβαρίδας .ἆρ᾽ οὐ παρεῖναι τὰς γυναῖκας δῆτ᾽ ἐχρῆν ; οὐ γὰρ μὰ Δί᾽ ἀλλὰ πετομένας ἥκειν πάλαι .ἀλλ᾽ ὦ μέλ᾽ ὄψει τοι σφόδρ᾽ αὐτὰς Ἀττικάς ,ἅπαντα δρώσας τοῦ δέοντος ὕστερον .ἀλλ᾽ οὐδὲ Παράλων οὐδεμία γυνὴ πάρα ,οὐδ᾽ ἐκ Σαλαμῖνος .
ἀλλ᾽ ἐκεῖναί γ᾽ οἶδ᾽ ὅτι ἐπὶ τῶν κελήτων διαβεβήκασ᾽ ὄρθριαι .
οὐδ᾽ ἃς προσεδόκων κἀλογιζόμην ἐγὼ πρώτας παρέσεσθαι δεῦρο τὰς Ἀχαρνέων γυναῖκας ,οὐχ ἥκουσιν .
ἡ γοῦν Θεογένους ὡς δεῦρ᾽ ἰοῦσα θοὐκάταιον ἤρετο .ἀτὰρ αἵδε καὶ δή σοι προσέρχονταί τινες .αἱδί θ᾽ ἕτεραι χωροῦσί τινες .
ἰοὺ ἰού ,πόθεν εἰσίν ; 
Ἀναγυρουντόθεν .
νὴ τὸν Δία ·
ὁ γοῦν ἀνάγυρός μοι κεκινῆσθαι δοκεῖ .μῶν ὕστεραι πάρεσμεν ὦ Λυσιστράτη ; 
τί φῄς ; 
τί σιγᾷς ; 
οὔ σ᾽ ἐπαινῶ Μυρρίνη ἥκουσαν ἄρτι περὶ τοιούτου πράγματος .
μόλις γὰρ ηὗρον ἐν σκότῳ τὸ ζώνιον .
ἀλλ᾽ εἴ τι πάνυ δεῖ ,ταῖς παρούσαισιν λέγε .
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἐπαναμείνωμεν ὀλίγου γ᾽ οὕνεκα τάς τ᾽ ἐκ Βοιωτῶν τάς τε Πελοποννησίων γυναῖκας ἐλθεῖν .πολὺ σὺ κάλλιον λέγεις .
ἡδὶ δὲ καὶ δὴ Λαμπιτὼ προσέρχεται .
ὦ φιλτάτη Λάκαινα χαῖρε Λαμπιτοῖ .
οἷον τὸ κάλλος γλυκυτάτη σου φαίνεται .ὡς δ᾽ εὐχροεῖς ,ὡς δὲ σφριγᾷ τὸ σῶμά σου .κἂν ταῦρον ἄγχοις .μάλα γ᾽ οἰῶ ναὶ τὼ σιώ ·γυμνάδδομαι γὰρ καὶ ποτὶ πυγὰν ἅλλομαι .ὡς δὴ καλὸν τὸ χρῆμα τιτθίων ἔχεις .
ᾇπερ ἱερεῖόν τοί μ᾽ ὑποψαλάσσετε .
ἡδὶ δὲ ποδαπή ᾽ σθ᾽ ἡ νεᾶνις ἡτέρα ; πρέσβειρά τοι ναὶ τὼ σιὼ Βοιωτία ἵκει ποθ᾽ ὑμέ .νὴ μὰ Δία Βοιωτία ,καλόν γ᾽ ἔχουσα τὸ πεδίον .
καὶ νὴ Δία κομψότατα τὴν βληχώ γε παρατετιλμένη .
τίς δ᾽ ἡτέρα παῖς ; 
χαΐα ναὶ τὼ σιώ ,Κορινθία δ᾽ αὖ .
χαΐα νὴ τὸν Δία δήλη ᾽ στὶν οὖσα ταυταγὶ τἀντευθενί .
τίς δ᾽ αὖ ξυναλίαξε τόνδε τὸν στόλον τὸν τᾶν γυναικῶν ; 
ἥδ᾽ ἐγώ .
λέγοιμ᾽ ἂν ἤδη .
πρὶν λέγειν δ᾽ ,ὑμᾶς τοδὶ ἐπερήσομαί τι μικρόν .
ὅ τι βούλει γε σύ .
τοὺς πατέρας οὐ ποθεῖτε τοὺς τῶν παιδίων ἐπὶ στρατιᾶς ἀπόντας ; 
εὖ γὰρ οἶδ᾽ ὅτι πάσαισιν ὑμῖν ἐστιν ἀποδημῶν ἀνήρ .
ὁ γοῦν ἐμὸς ἀνὴρ πέντε μῆνας ὦ τάλαν ἄπεστιν ἐπὶ Θρᾴκης φυλάττων Εὐκράτη .
ὁ δ᾽ ἐμός γε τελέους ἑπτὰ μῆνας ἐν Πύλῳ .
ὁ δ᾽ ἐμός γα καἴ κ᾽ ἐκ τᾶς ταγᾶς ἔλσῃ ποκά ,πορπακισάμενος φροῦδος ἀμπτάμενος ἔβα .
ἀλλ᾽ οὐδὲ μοιχοῦ καταλέλειπται φεψάλυξ .
ἐξ οὗ γὰρ ἡμᾶς προὔδοσαν Μιλήσιοι ,οὐκ εἶδον οὐδ᾽ ὄλισβον ὀκτωδάκτυλον ,ὃς ἦν ἂν ἡμῖν σκυτίνη ᾽ πικουρία .
ἐθέλοιτ᾽ ἂν οὖν ,εἰ μηχανὴν εὕροιμ᾽ ἐγώ ,μετ᾽ ἐμοῦ καταλῦσαι τὸν πόλεμον ; 
νὴ τὼ θεώ ·
ἐγὼ δέ γ᾽ ἂν κἂν ὡσπερεὶ ψῆτταν δοκῶ δοῦναι ἂν ἐμαυτῆς παρατεμοῦσα θἤμισυ .
ἐγὼ δὲ καί κα ποττὸ Ταΰγετόν γ᾽ ἄνω ἔλσοιμ᾽ ὅπᾳ μέλλοιμί γ᾽ εἰράναν ἰδεῖν .
λέγοιμ᾽ ἄν ·
οὐ δεῖ γὰρ κεκρύφθαι τὸν λόγον .
ἡμῖν γὰρ ὦ γυναῖκες ,εἴπερ μέλλομεν ἀναγκάσειν τοὺς ἄνδρας εἰρήνην ἄγειν ,ἀφεκτέ᾽ ἐστὶ - τοῦ ; 
φράσον .
ποιήσετ᾽ οὖν ; 
ποιήσομεν ,κἂν ἀποθανεῖν ἡμᾶς δέῃ .
ἀφεκτέα τοίνυν ἐστὶν ἡμῖν τοῦ πέους .
τί μοι μεταστρέφεσθε ; 
ποῖ βαδίζετε ; 
αὗται τί μοιμυᾶτε κἀνανεύετε ; 
τί χρὼς τέτραπται ; 
τί δάκρυον κατείβεται ; 
ποιήσετ᾽ ἢ οὐ ποιήσετ᾽ ; ἢ τί μέλλετε ; οὐκ ἂν ποιήσαιμ᾽ ,ἀλλ᾽ ὁ πόλεμος ἑρπέτω .μὰ Δί᾽ οὐδ᾽ ἐγὼ γάρ ,ἀλλ᾽ ὁ πόλεμος ἑρπέτω .ταυτὶ σὺ λέγεις ὦ ψῆττα ; 
καὶ μὴν ἄρτι γε ἔφησθα σαυτῆς κἂν παρατεμεῖν θἤμισυ .
ἄλλ᾽ ἄλλ᾽ ὅ τι βούλει ·
κἄν με χρῇ διὰ τοῦ πυρὸς ἐθέλω βαδίζειν ·
τοῦτο μᾶλλον τοῦ πέους .
τί δαὶ σύ ; 
κἀγὼ βούλομαι διὰ τοῦ πυρός .
ὦ παγκατάπυγον θἠμέτερον ἅπαν γένος ,οὐκ ἐτὸς ἀφ᾽ ἡμῶν εἰσιν αἱ τραγῳδίαι .
οὐδὲν γάρ ἐσμεν πλὴν Ποσειδῶν καὶ σκάφη .ἀλλ᾽ ὦ φίλη Λάκαινα ,σὺ γὰρ ἐὰν γένῃ μόνη μετ᾽ ἐμοῦ ,τὸ πρᾶγμ᾽ ἀνασωσαίμεσθ᾽ ἔτ᾽ ἄν ,ξυμψήφισαί μοι .χαλεπὰ μὲν ναὶ τὼ σιὼ γυναῖκάς ἐσθ᾽ ὑπνῶν ἄνευ ψωλᾶς μόνας .ὅμως γα μάν ·δεῖ τᾶς γὰρ εἰράνας μάλ᾽ αὖ .ὦ φιλτάτη σὺ καὶ μόνη τούτων γυνή .
εἰ δ᾽ ὡς μάλιστ᾽ ἀπεχοίμεθ᾽ οὗ σὺ δὴ λέγεις ,ὃ μὴ γένοιτο ,μᾶλλον ἂν διὰ τουτογὶ γένοιτ᾽ ἂν εἰρήνη ; 
πολύ γε νὴ τὼ θεώ .εἰ γὰρ καθοίμεθ᾽ ἔνδον ἐντετριμμέναι ,κἀν τοῖς χιτωνίοισι τοῖς Ἀμοργίνοις γυμναὶ παρίοιμεν δέλτα παρατετιλμέναι ,στύοιντο δ᾽ ἅνδρες κἀπιθυμοῖεν σπλεκοῦν ,ἡμεῖς δὲ μὴ προσίοιμεν ἀλλ᾽ ἀπεχοίμεθα ,σπονδὰς ποιήσαιντ᾽ ἂν ταχέως ,εὖ οἶδ᾽ ὅτι .
ὁ γῶν Μενέλαος τᾶς Ἑλένας τὰ μᾶλά πᾳ γυμνᾶς παραϊδὼν ἐξέβαλ᾽ ,οἰῶ ,τὸ ξίφος .
τί δ᾽ ἢν ἀφιῶσ᾽ ἅνδρες ἡμᾶς ὦ μέλε ; 
τὸ τοῦ Φερεκράτους ,κύνα δέρειν δεδαρμένην .
φλυαρία ταῦτ᾽ ἐστὶ τὰ μεμιμημένα .
ἐὰν λαβόντες δ᾽ ἐς τὸ δωμάτιον βίᾳ ἕλκωσιν ἡμᾶς ; 
ἀντέχου σὺ τῶν θυρῶν .
ἐὰν δὲ τύπτωσιν ; 
παρέχειν χρὴ κακὰ κακῶς .
οὐ γὰρ ἔνι τούτοις ἡδονὴ τοῖς πρὸς βίαν .
κἄλλως ὀδυνᾶν χρή ·
κἀμέλει ταχέως πάνυ ἀπεροῦσιν .οὐ γὰρ οὐδέποτ᾽ εὐφρανθήσεται ἀνήρ ,ἐὰν μὴ τῇ γυναικὶ συμφέρῃ .
εἴ τοι δοκεῖ σφῷν ταῦτα ,χἠμῖν ξυνδοκεῖ .
καὶ τὼς μὲν ἁμῶν ἄνδρας ἁμὲς πείσομες παντᾷ δικαίως ἄδολον εἰράναν ἄγειν ·
ἡμεῖς ἀμέλει σοι τά γε παρ᾽ ἡμῖν πείσομεν .
οὐχ ἇς πόδας κ᾽ ἔχωντι ταὶ τριήρεες ,καὶ τὠργύριον τὤβυσσον ᾖ πὰρ τᾷ σιῷ .
ἀλλ᾽ ἔστι καὶ τοῦτ᾽ εὖ παρεσκευασμένον ·
καταληψόμεθα γὰρ τὴν ἀκρόπολιν τήμερον .
ταῖς πρεσβυτάταις γὰρ προστέτακται τοῦτο δρᾶν ,ἕως ἂν ἡμεῖς ταῦτα συντιθώμεθα ,θύειν δοκούσαις καταλαβεῖν τὴν ἀκρόπολιν .
παντᾷ κ᾽ ἔχοι ,καὶ τᾷδε γὰρ λέγεις καλῶς .τί δῆτα ταῦτ᾽ οὐχ ὡς τάχιστ᾽ ὦ Λαμπιτοῖ ξυνωμόσαμεν ,ὅπως ἂν ἀρρήκτως ἔχῃ ; 
πάρφαινε μὰν τὸν ὅρκον ,ὡς ὀμιόμεθα .
καλῶς λέγεις .
ποῦ ᾽ σθ᾽ ἡ Σκύθαινα ; 
ποῖ βλέπεις ; 
θὲς ἐς τὸ πρόσθεν ὑπτίαν τὴν ἀσπίδα ,καί μοι δότω τὰ τόμιά τις .
Λυσιστράτη τίν᾽ ὅρκον ὁρκώσεις ποθ᾽ ἡμᾶς ; 
ὅντινα ; 
εἰς ἀσπίδ᾽ ,ὥσπερ φάσ᾽ ἐν Αἰσχύλῳ ποτέ ,μηλοσφαγούσας .
μὴ σύ γ᾽ ὦ Λυσιστράτη εἰς ἀσπίδ᾽ ὀμόσῃς μηδὲν εἰρήνης πέρι .
τίς ἂν οὖν γένοιτ᾽ ἂν ὅρκος ; 
εἰ λευκόν ποθεν ἵππον λαβοῦσαι τόμιον ἐντεμοίμεθα .
ποῖ λευκὸν ἵππον ; 
ἀλλὰ πῶς ὀμούμεθα ἡμεῖς ; 
θεῖσαι μέλαιναν κύλικα μεγάλην ὑπτίαν ,μηλοσφαγοῦσαι Θάσιον οἴνου σταμνίον ὀμόσωμεν ἐς τὴν κύλικα μὴ ᾽ πιχεῖν ὕδωρ .
φεῦ δᾶ τὸν ὅρκον ἄφατον ὡς ἐπαινίω .
φερέτω κύλικά τις ἔνδοθεν καὶ σταμνίον .
ὦ φίλταται γυναῖκες ,ὁ κεραμεὼν ὅσος .
καταθεῖσα ταύτην προσλαβοῦ μοι τοῦ κάπρου .
δέσποινα Πειθοῖ καὶ κύλιξ φιλοτησία ,τὰ σφάγια δέξαι ταῖς γυναιξὶν εὐμενής .
εὔχρων γε θαἶμα κἀποπυτίζει καλῶς .
καὶ μὰν ποτόδδει γ᾽ ἁδὺ ναὶ τὸν Κάστορα .ἐᾶτε πρώτην μ᾽ ὦ γυναῖκες ὀμνύναι .μὰ τὴν Ἀφροδίτην οὔκ ,ἐάν γε μὴ λάχῃς .
λάζυσθε πᾶσαι τῆς κύλικος ὦ Λαμπιτοῖ ·
λεγέτω δ᾽ ὑπὲρ ὑμῶν μί᾽ ἅπερ ἂν κἀγὼ λέγω ·
ὑμεῖς δ᾽ ἐπομεῖσθε ταὐτὰ κἀμπεδώσετε .
οὐκ ἔστιν οὐδεὶς οὔτε μοιχὸς οὔτ᾽ ἀνήρ - οὐκ ἔστιν οὐδεὶς οὔτε μοιχὸς οὔτ᾽ ἀνήρ - ὅστις πρὸς ἐμὲ πρόσεισιν ἐστυκώς .
λέγε .
παπαῖ ὑπολύεταί μου τὰ γόνατ᾽ ὦ Λυσιστράτη .
οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον - οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον - κροκωτοφοροῦσα καὶ κεκαλλωπισμένη ,- κροκωτοφοροῦσα καὶ κεκαλλωπισμένη ,- ὅπως ἂν ἁνὴρ ἐπιτυφῇ μάλιστά μου ·ὅπως ἂν ἁνὴρ ἐπιτυφῇ μάλιστά μου ·
κοὐδέποθ᾽ ἑκοῦσα τἀνδρὶ τὠμῷ πείσομαι .
ἐὰν δέ μ᾽ ἄκουσαν βιάζηται βίᾳ ,- ἐὰν δέ μ᾽ ἄκουσαν βιάζηται βίᾳ ,- κακῶς παρέξω κοὐχὶ προσκινήσομαι .
οὐ πρὸς τὸν ὄροφον ἀνατενῶ τὼ Περσικά .
οὐ πρὸς τὸν ὄροφον ἀνατενῶ τὼ Περσικά .
οὐ στήσομαι λέαιν᾽ ἐπὶ τυροκνήστιδος .
ταῦτ᾽ ἐμπεδοῦσα μὲν πίοιμ᾽ ἐντευθενί ·
ταῦτ᾽ ἐμπεδοῦσα μὲν πίοιμ᾽ ἐντευθενί ·
εἰ δὲ παραβαίην ,ὕδατος ἐμπλῇθ᾽ ἡ κύλιξ .
εἰ δὲ παραβαίην ,ὕδατος ἐμπλῇθ᾽ ἡ κύλιξ .
συνεπόμνυθ᾽ ὑμεῖς ταῦτα πᾶσαι ; 
νὴ Δία .φέρ᾽ ἐγὼ καθαγίσω τήνδε .τὸ μέρος γ᾽ ὦ φίλη ,ὅπως ἂν ὦμεν εὐθὺς ἀλλήλων φίλαι .
τίς ὡλολυγά ; 
αἱ γὰρ γυναῖκες τὴν ἀκρόπολιν τῆς θεοῦ ἤδη κατειλήφασιν .
ἀλλ᾽ ὦ Λαμπιτοῖ σὺ μὲν βάδιζε καὶ τὰ παρ᾽ ὑμῶν εὖ τίθει ,τασδὶ δ᾽ ὁμήρους κατάλιφ᾽ ἡμῖν ἐνθάδε ·ἡμεῖς δὲ ταῖς ἄλλαισι ταῖσιν ἐν πόλει ξυνεμβάλωμεν εἰσιοῦσαι τοὺς μοχλούς .οὔκουν ἐφ᾽ ἡμᾶς ξυμβοηθήσειν οἴει τοὺς ἄνδρας εὐθύς ; ὀλίγον αὐτῶν μοι μέλει .οὐ γὰρ τοσαύτας οὔτ᾽ ἀπειλὰς οὔτε πῦρ ἥξουσ᾽ ἔχοντες ὥστ᾽ ἀνοῖξαι τὰς πύλας ταύτας ,ἐὰν μὴ ᾽ φ᾽ οἷσιν ἡμεῖς εἴπομεν .μὰ τὴν Ἀφροδίτην οὐδέποτέ γ᾽ ·
ἄλλως γὰρ ἂν ἄμαχοι γυναῖκες καὶ μιαραὶ κεκλῄμεθ᾽ ἄν .
χώρει Δράκης ,ἡγοῦ βάδην ,εἰ καὶ τὸν ὦμον ἀλγεῖς κορμοῦ τοσουτονὶ βάρος χλωρᾶς φέρων ἐλάας .ἦ πόλλ᾽ ἄελπτ᾽ ἔνεστιν ἐν τῷ μακρῷ βίῳ φεῦ ,ἐπεὶ τίς ἄν ποτ᾽ ἤλπισ᾽ ὦ Στρυμόδωρ᾽ ἀκοῦσαι γυναῖκας ,ἃς ἐβόσκομεν κατ᾽ οἶκον ἐμφανὲς κακόν ,κατὰ μὲν ἅγιον ἔχειν βρέτας ,κατὰ δ᾽ ἀκρόπολιν ἐμὰν λαβεῖν μοχλοῖς δὲ καὶ κλῄθροισι τὰ προπύλαια πακτοῦν ; ἀλλ᾽ ὡς τάχιστα πρὸς πόλιν σπεύσωμεν ὦ Φιλοῦργε ,ὅπως ἄν ,αὐταῖς ἐν κύκλῳ θέντες τὰ πρέμνα ταυτί ,ὅσαι τὸ πρᾶγμα τοῦτ᾽ ἐνεστήσαντο καὶ μετῆλθον ,μίαν πυρὰν νήσαντες ἐμπρήσωμεν αὐτόχειρες πάσας ,ὑπὸ 
τασδὶ δὲ τὰς Εὐριπίδῃ θεοῖς τε πᾶσιν ἐχθρὰς ἐγὼ οὐκ ἄρα σχήσω παρὼν τολμήματος τοσούτου ; 
μή νυν ἔτ᾽ ἐν τῇ τετραπόλει τοὐμὸν τροπαῖον εἴη .ἀλλ᾽ αὐτὸ γάρ μοι τῆς ὁδοῦ λοιπόν ἐστι χωρίον τὸ πρὸς πόλιν τὸ σιμόν ,οἷ σπουδὴν ἔχω ·
χὤπως ποτ᾽ ἐξαμπρεύσομεν τοῦτ᾽ ἄνευ κανθηλίου .
ὡς ἐμοῦ γε τὼ ξύλω τὸν ὦμον ἐξιπώκατον ·
ἀλλ᾽ ὅμως βαδιστέον ,καὶ τὸ πῦρ φυσητέον ,μή μ᾽ ἀποσβεσθὲν λάθῃ πρὸς τῇ τελευτῇ τῆς ὁδοῦ .
φῦ φῦ .
ἰοὺ ἰοὺ τοῦ καπνοῦ .
ὡς δεινὸν ὦναξ Ἡράκλεις προσπεσόν μ᾽ ἐκ τῆς χύτρας ὥσπερ κύων λυττῶσα τὠφθαλμὼ δάκνει ·
κἄστιν γε Λήμνιον τὸ πῦρ τοῦτο πάσῃ μηχανῇ .οὐ γὰρ ἄν ποθ᾽ ὧδ᾽ ὀδὰξ ἔβρυκε τὰς λήμας ἐμοῦ .
σπεῦδε πρόσθεν ἐς πόλιν καὶ βοήθει τῇ θεῷ .
ἢ πότ᾽ αὐτῇ μᾶλλον ἢ νῦν ὦ Λάχης ἀρήξομεν ; 
φῦ φῦ .
ἰοὺ ἰοὺ τοῦ καπνοῦ .
τουτὶ τὸ πῦρ ἐγρήγορεν θεῶν ἕκατι καὶ ζῇ .
οὔκουν ἄν ,εἰ τὼ μὲν ξύλω θείμεσθα πρῶτον αὐτοῦ ,τῆς ἀμπέλου δ᾽ ἐς τὴν χύτραν τὸν φανὸν ἐγκαθέντες ἅψαντες εἶτ᾽ ἐς τὴν θύραν κριηδὸν ἐμπέσοιμεν ; 
κἂν μὴ καλούντων τοὺς μοχλοὺς χαλῶσιν αἱ γυναῖκες ,ἐμπιμπράναι χρὴ τὰς θύρας καὶ τῷ καπνῷ πιέζειν .
θώμεσθα δὴ τὸ φορτίον .
φεῦ τοῦ καπνοῦ βαβαιάξ .
ταυτὶ μὲν ἤδη τὴν ῥάχιν θλίβοντά μου πέπαυται .
σὸν δ᾽ ἔργον ἐστὶν ὦ χύτρα τὸν ἄνθρακ᾽ ἐξεγείρειν ,τὴν λαμπάδ᾽ ἡμμένην ὅπως πρώτιστ᾽ ἐμοὶ προσοίσεις .δέσποινα Νίκη ξυγγενοῦ τῶν τ᾽ ἐν πόλει γυναικῶν τοῦ νῦν παρεστῶτος θράσους θέσθαι τροπαῖον ἡμᾶς .λιγνὺν δοκῶ μοι καθορᾶν καὶ καπνὸν ὦ γυναῖκες ὥσπερ πυρὸς καομένου ·
σπευστέον ἐστὶ θᾶττον .
πέτου πέτου Νικοδίκη ,πρὶν ἐμπεπρῆσθαι Καλύκην τε καὶ Κρίτυλλαν περιφυσήτω ̣ ὑπό τε νόμων ̣ ἀργαλέων ὑπό τε γερόντων ὀλέθρων .
ἀλλὰ φοβοῦμαι τόδε ,μῶν ὑστερόπους βοηθῶ .
νῦν δὴ γὰρ ἐμπλησαμένη τὴν ὑδρίαν κνεφαία μόλις ἀπὸ κρήνης ὑπ᾽ ὄχλου καὶ θορύβου καὶ πατάγου χυτρείου ,δούλαισιν ὠστιζομένη στιγματίαις θ᾽ ,ἁρπαλέως ἀραμένη ταῖσιν ἐμαῖς δημότισιν καομέναις φέρουσ᾽ ὕδωρ βοηθῶ .ἤκουσα γὰρ τυφογέροντας ἄνδρας ἔρρειν ,στελέχη φέροντας ὥσπερ βαλανεύσοντας ἐς πόλιν ὡς τριτάλαντον βάρος ,δεινότατ᾽ ἀπειλοῦντας ἐπῶν ὡς πυρὶ χρὴ τὰς μυσαρὰς γυναῖκας ἀνθρακεύειν ·ἃς ὦ θεὰ μή ποτ᾽ ἐγὼ πιμπραμένας ἴδοιμι ,ἀλλὰ πολέμου καὶ μανιῶν ῥυσαμένας Ἑλλάδα καὶ πολίτας ,ἐφ᾽ οἷσπερ ὦ χρυσολόφα πολιοῦχε σὰς ἔσχον ἕδρας .καί σε καλῶ ξύμμαχον ὦ Τριτογένει᾽ ,εἴ τις ἐκείνας ὑποπίμπρησιν ἀνήρ ,
ἔασον ὦ .
τουτὶ τί ἦν ; ὦνδρες πόνῳ πόνηροι ·
οὐ γάρ ποτ᾽ ἂν χρηστοί γ᾽ ἔδρων οὐδ᾽ εὐσεβεῖς τάδ᾽ ἄνδρες .
τουτὶ τὸ πρᾶγμ᾽ ἡμῖν ἰδεῖν ἀπροσδόκητον ἥκει ·
ἑσμὸς γυναικῶν οὑτοσὶ θύρασιν αὖ βοηθεῖ .
τί βδύλλεθ᾽ ἡμᾶς ; 
οὔ τί που πολλαὶ δοκοῦμεν εἶναι ; 
καὶ μὴν μέρος γ᾽ ἡμῶν ὁρᾶτ᾽ οὔπω τὸ μυριοστόν .
ὦ Φαιδρία ταύτας λαλεῖν ἐάσομεν τοσαυτί ; 
οὐ περικατᾶξαι τὸ ξύλον τύπτοντ᾽ ἐχρῆν τιν᾽ αὐταῖς ; 
θώμεσθα δὴ τὰς κάλπιδας χἠμεῖς χαμᾶζ᾽ ,ὅπως ἂν ἢν προσφέρῃ τὴν χεῖρά τις μὴ τοῦτό μ᾽ ἐμποδίζῃ .
εἰ νὴ Δἴ ἤδη τὰς γνάθους τούτων τις ἢ δὶς ἢ τρὶς ἔκοψεν ὥσπερ Βουπάλου ,φωνὴν ἂν οὐκ ἂν εἶχον .
καὶ μὴν ἰδοὺ παταξάτω τις ·
στᾶσ᾽ ἐγὼ παρέξω ,κοὐ μή ποτ᾽ ἄλλη σου κύων τῶν ὄρχεων λάβητα .εἰ μὴ σιωπήσει ,θενών σου ᾽ κκοκκιῶ τὸ γῆρας .
ἅψαι μόνον Στρατυλλίδος τῷ δακτύλῳ προσελθών .
τί δ᾽ ἢν σποδῶ τοῖς κονδύλοις ; 
βρύκουσά σου τοὺς πλεύμονας καὶ τἄντερ᾽ ἐξαμήσω .
οὐκ ἔστ᾽ ἀνὴρ Εὐριπίδου σοφώτερος ποιητής ·
οὐδὲν γὰρ οὕτω θρέμμ᾽ ἀναιδές ἐστιν ὡς γυναῖκες .
αἰρώμεθ᾽ ἡμεῖς θοὔδατος τὴν κάλπιν ὦ Ῥοδίππη .
τί δ᾽ ὦ θεοῖς ἐχθρὰ σὺ δεῦρ᾽ ὕδωρ ἔχουσ᾽ ἀφίκου ; 
τί δαὶ σὺ πῦρ ὦ τύμβ᾽ ἔχων ; 
ὡς σαυτὸν ἐμπυρεύσων ; 
ἐγὼ μὲν ἵνα νήσας πυρὰν τὰς σὰς φίλας ὑφάψω .
ἐγὼ δέ γ᾽ ἵνα τὴν σὴν πυρὰν τούτῳ κατασβέσαιμι .
τοὐμὸν σὺ πῦρ κατασβέσεις ; 
τοὔργον τάχ᾽ αὐτὸ δείξει .
οὐκ οἶδά σ᾽ εἰ τῇδ᾽ ὡς ἔχω τῇ λαμπάδι σταθεύσω .
εἰ ῥύμμα τυγχάνεις ἔχων ,λουτρόν γ᾽ ἐγὼ παρέξω .
ἐμοὶ σὺ λουτρὸν ὦ σαπρά ; 
καὶ ταῦτα νυμφικόν γε .
ἤκουσας αὐτῆς τοῦ θράσους ; 
ἐλευθέρα γάρ εἰμι .σχήσω σ᾽ ἐγὼ τῆς νῦν βοῆς .
ἀλλ᾽ οὐκέθ᾽ ἡλιάζει .
ἔμπρησον αὐτῆς τὰς κόμας .
σὸν ἔργον ὦχελῷε .
οἴμοι τάλας .
μῶν θερμὸν ἦν ; 
ποῖ θερμόν ; οὐ παύσει ; 
τί δρᾷς ; 
ἄρδω σ᾽ ὅπως ἂν βλαστάνῃς .
οὐκοῦν ἐπειδὴ πῦρ ἔχεις ,σὺ χλιανεῖς σεαυτόν .
ἆρ᾽ ἐξέλαμψε τῶν γυναικῶν ἡ τρυφὴ χὠ τυμπανισμὸς χοἰ πυκνοὶ Σαβάζιοι ,ὅ τ᾽ Ἀδωνιασμὸς οὗτος οὑπὶ τῶν τεγῶν ,οὗ ᾽ γώ ποτ᾽ ὢν ἤκουον ἐν τἠκκλησίᾳ ; ἔλεγε δ᾽ ὁ μὴ ὥρασι μὲν Δημόστρατος πλεῖν ἐς Σικελίαν ,ἡ γυνὴ δ᾽ ὀρχουμένη ᾽ αἰαῖ Ἄδωνιν ᾽ φησίν ,ὁ δὲ Δημόστρατος ἔλεγεν ὁπλίτας καταλέγειν Ζακυνθίων ·ἡ δ᾽ ὑποπεπωκυῖ᾽ ἡ γυνὴ ᾽ πὶ τοῦ τέγους ᾽ κόπτεσθ᾽ Ἄδωνιν ᾽ φησίν ·ὁ δ᾽ ἐβιάζετο ὁ θεοῖσιν ἐχθρὸς καὶ μιαρὸς Χολοζύγης .
τοιαῦτ᾽ ἀπ᾽ αὐτῶν ἐστιν ἀκόλαστ᾽ ᾁσματα .
τί δῆτ᾽ ἂν εἰ πύθοιο καὶ τὴν τῶνδ᾽ ὕβριν ; 
αἳ τἄλλα θ᾽ ὑβρίκασι κἀκ τῶν καλπίδων ἔλουσαν ἡμᾶς ,ὥστε θαἰματίδια σείειν πάρεστιν ὥσπερ ἐνεουρηκότας .
νὴ τὸν Ποσειδῶ τὸν ἁλυκὸν δίκαιά γε .
ὅταν γὰρ αὐτοὶ ξυμπονηρευώμεθα ταῖσιν γυναιξὶ καὶ διδάσκωμεν τρυφᾶν ,τοιαῦτ᾽ ἀπ᾽ αὐτῶν βλαστάνει βουλεύματα .
οἳ λέγομεν ἐν τῶν δημιουργῶν τοιαδί ·
᾽ ὦ χρυσοχόε τὸν ορμον ὃν ἐπεσκεύασας ,ὀρχουμένης μου τῆς γυναικὸς ἑσπέρας ἡ βάλανος ἐκπέπτωκεν ἐκ τοῦ τρήματος .
ἐμοὶ μὲν οὖν ἔστ᾽ ἐς Σαλαμῖνα πλευστέα ·
σὺ δ᾽ ἢν σχολάσῃς ,πάσῃ τέχνῃ πρὸς ἑσπέραν ἐλθὼν ἐκείνῃ τὴν βάλανον ἐνάρμοσον .᾽ ἕτερος δέ τις πρὸς σκυτοτόμον ταδὶ λέγει νεανίαν καὶ πέος ἔχοντ᾽ οὐ παιδικόν ·
᾽ ὦ σκυτοτόμε μου τῆς γυναικὸς τοῦ ποδὸς τὸ δακτυλίδιον ξυμπιέζει τὸ ζυγὸν ἅθ᾽ ἁπαλὸν ὄν ·
τοῦτ᾽ οὖν σὺ τῆς μεσημβρίας ἐλθὼν χάλασον ,ὅπως ἂν εὐρυτέρως ἔχῃ .
᾽ τοιαῦτ᾽ ἀπήντηκ᾽ ἐς τοιαυτὶ πράγματα ,ὅτε γ᾽ ὢν ἐγὼ πρόβουλος ,ἐκπορίσας ὅπως κωπῆς ἔσονται ,τἀργυρίου νυνὶ δέον ,ὑπὸ τῶν γυναικῶν ἀποκέκλῃμαι ταῖς πύλαις .
ἀλλ᾽ οὐδὲν ἔργον ἑστάναι .
φέρε τοὺς μοχλούς ,ὅπως ἂν αὐτὰς τῆς ὕβρεως ἐγὼ σχέθω .
τί κέχηνας ὦ δύστηνε ; 
ποῖ δ᾽ αὖ σὺ βλέπεις ,οὐδὲν ποιῶν ἀλλ᾽ ἢ καπηλεῖον σκοπῶν ; οὐχ ὑποβαλόντες τοὺς μοχλοὺς ὑπὸ τὰς πύλας ἐντεῦθεν ἐκμοχλεύσετ᾽ ; 
ἐνθενδὶ δ᾽ ἐγὼ ξυνεκμοχλεύσω .
μηδὲν ἐκμοχλεύετε ·
ἐξέρχομαι γὰρ αὐτομάτη .
τί δεῖ μοχλῶν ; 
οὐ γὰρ μοχλῶν δεῖ μᾶλλον ἢ νοῦ καὶ φρενῶν .
ἄληθες ὦ μιαρὰ σύ ; 
ποῦ ᾽ σθ᾽ ὁ τοξότης ; 
ξυλλάμβαν᾽ αὐτὴν κὠπίσω τὼ χεῖρε δεῖ .
εἴ τἄρα νὴ τὴν Ἄρτεμιν τὴν χεῖρά μοι ἄκραν προσοίσει δημόσιος ὤν ,κλαύσεται .
ἔδεισας οὗτος ; 
οὐ ξυναρπάσει μέσην καὶ σὺ μετὰ τούτου κἀνύσαντε δήσετον ; 
εἴ τἄρα νὴ τὴν Πάνδροσον ταύτῃ μόνον τὴν χεῖρ᾽ ἐπιβαλεῖς ,ἐπιχεσεῖ πατούμενος .
ἰδού γ᾽ἐπιχεσεῖ .
ποῦ ᾽ στιν ἕτερος τοξότης ; 
ταύτην προτέραν ξύνδησον ,ὁτιὴ καὶ λαλεῖ .
εἴ τἄρα νὴ τὴν Φωσφόρον τὴν χεῖρ᾽ ἄκραν ταύτῃ προσοίσεις ,κύαθον αἰτήσεις τάχα .
τουτὶ τί ἦν ; 
ποῦ τοξότης ; 
ταύτης ἔχου .
παύσω τιν᾽ ὑμῶν τῆσδ᾽ ἐγὼ τῆς ἐξόδου .
εἴ τἄρα νὴ τὴν Ταυροπόλον ταύτῃ πρόσει ,ἐκκοκκιῶ σου τὰς στενοκωκύτους τρίχας .
οἴμοι κακοδαίμων ·
ἐπιλέλοιφ᾽ ὁ τοξότης .
ἀτὰρ οὐ γυναικῶν οὐδέποτ᾽ ἔσθ᾽ ἡττητέα ἡμῖν ·
ὁμόσε χωρῶμεν αὐταῖς ὦ Σκύθαι ξυνταξάμενοι .
νὴ τὼ θεὼ γνώσεσθ᾽ ἄρα ὅτι καὶ παρ᾽ ἡμῖν εἰσι τέτταρες λόχοι μαχίμων γυναικῶν ἔνδον ἐξωπλισμένων .
ἀποστρέφετε τὰς χεῖρας αὐτῶν ὦ Σκύθαι .
ὦ ξύμμαχοι γυναῖκες ἐκθεῖτ᾽ ἔνδοθεν ,ὦ σπερμαγοραιολεκιθολαχανοπώλιδ ,ὦ σκοροδοπανδοκευτριαρτοπώλιδες ,οὐχ ἕλξετ᾽ ,οὐ παιήσετ᾽ ,οὐκ ἀράξετε ; 
οὐ λοιδορήσετ᾽ ,οὐκ ἀναισχυντήσετε ; 
παύσασθ᾽ ,ἐπαναχωρεῖτε ,μὴ σκυλεύετε .
οἴμ᾽ ὡς κακῶς πέπραγέ μου τὸ τοξικόν .
ἀλλὰ τί γὰρ ᾤου ; 
πότερον ἐπὶ δούλας τινὰς ἥκειν ἐνόμισας ,ἢ γυναιξὶν οὐκ οἴει χολὴν ἐνεῖναι ; νὴ τὸν Ἀπόλλω καὶ μάλα πολλήν γ᾽ ,ἐάνπερ πλησίον κάπηλος ᾖ .ὦ πόλλ᾽ ἀναλώσας ἔπη πρόβουλε τῆσδε τῆς γῆς ,τί τοῖσδε σαυτὸν ἐς λόγους τοῖς θηρίοις συνάπτεις ; οὐκ οἶσθα λουτρὸν οἷον αἵδ᾽ ἡμᾶς ἔλουσαν ἄρτι ἐν τοῖσιν ἱματιδίοις ,καὶ ταῦτ᾽ ἄνευ κονίας ; ἀλλ᾽ ὦ μέλ᾽ οὐ χρὴ προσφέρειν τοῖς πλησίοισιν εἰκῇ τὴν χεῖρ᾽ ·
ἐὰν δὲ τοῦτο δρᾷς ,κυλοιδιᾶν ἀνάγκη .
ἐπεὶ ᾽ θέλω ᾽ γὼ σωφρόνως ὥσπερ κόρη καθῆσθαι ,λυποῦσα μηδέν᾽ ἐνθαδί ,κινοῦσα μηδὲ κάρφος ,ἢν μή τις ὥσπερ σφηκιὰν βλίττῃ με κἀρεθίζῃ .ὦ Ζεῦ τί ποτε χρησόμεθα τοῖσδε τοῖς κνωδάλοις ; ου᾽ γὰρ ἔτ᾽ ἀνεκτὰ τάδε γ᾽ ,ἀλλὰ βασανιστέον τόδε σοι τὸ πάθος μετ᾽ ἐμοῦ ὅ τι βουλόμεναί ποτε τὴν Κραναὰν κατέλαβον ,ἐφ᾽ ὅ τι τε μεγαλόπετρον ἄβατον ἀκρόπολιν ἱερὸν τέμενος .ἀλλ᾽ ἀνερώτα καὶ μὴ πείθου καὶ πρόσφερε πάντας ἐλέγχους ,ὡς αἰσχρὸν ἀκωδώνιστον ἐᾶν τὸ τοιοῦτον πρᾶγμα μεθέντας .καὶ μὴν αὐτῶν τοῦτ᾽ ἐπιθυμῶ νὴ τὸν Δία πρῶτα πυθέσθαι ,ὅ 
ἵνα τἀργύριον σῶν παρέχοιμεν καὶ μὴ πολεμοῖτε δι᾽ αὐτό .
διὰ τἀργύριον πολεμοῦμεν γάρ ; 
καὶ τἄλλα γε πάντ᾽ ἐκυκήθη .ἵνα γὰρ Πείσανδρος ἔχοι κλέπτειν χοἰ ταῖς ἀρχαῖς ἐπέχοντες ,ἀεί τινα κορκορυγὴν ἐκύκων .οἱ δ᾽ οὖν τοῦδ᾽ οὕνεκα δρώντων ὅ τι βούλονται ·τὸ γὰρ ἀργύριον τοῦτ᾽ οὐκέτι μὴ καθέλωσιν .
ἀλλὰ τί δράσεις ; 
τοῦτό μ᾽ ἐρωτᾷς ; 
ἡμεῖς ταμιεύσομεν αὐτό .
ὑμεῖς ταμιεύσετε τἀργύριον ; 
τί δὲ δεινὸν τοῦτο νομίζεις ; οὐ καὶ τἄνδον χρήματα πάντως ἡμεῖς ταμιεύομεν ὑμῖν ; 
ἀλλ᾽ οὐ ταὐτόν .
πῶς οὐ ταὐτόν ; 
πολεμητέον ἔστ᾽ ἀπὸ τούτου .
ἀλλ᾽ οὐδὲν δεῖ πρῶτον πολεμεῖν .
πῶς γὰρ σωθησόμεθ᾽ ἄλλως ; 
ἡμεῖς ὑμᾶς σώσομεν .
ὑμεῖς ; 
ἡμεῖς μέντοι .
σχέτλιόν γε .
δεινόν γε λέγεις .
ἀγανακτεῖς .
ἀλλὰ ποιητέα ταῦτ᾽ ἐστὶν ὅμως .
νὴ τὴν Δήμητρ᾽ ἄδικόν γε .
σωστέον ὦ τᾶν .
κεἰ μὴ δέομαι ; 
τοῦδ᾽ οὕνεκα καὶ πολὺ μᾶλλον .
ὑμῖν δὲ πόθεν περὶ τοῦ πολέμου τῆς τ᾽ εἰρήνης ἐμέλησεν ; 
ἡμεῖς φράσομεν .
λέγε δὴ ταχέως ,ἵνα μὴ κλάῃς ,ἀκροῶ δή ,καὶ τὰς χεῖρας πειρῶ κατέχειν .
ἀλλ᾽ οὐ δύναμαι ·
χαλεπὸν γὰρ ὑπὸ τῆς ὀργῆς αὐτὰς ἴσχειν .
κλαύσει τοίνυν πολὺ μᾶλλον .
τοῦτο μὲν ὦ γραῦ σαυτῇ κρώξαις ·
σὺ δέ μοι λέγε .ταῦτα ποιήσω .ἡμεῖς τὸν μὲν πρότερον πόλεμον ̣ καὶ τὸν χρόνον ἠνεσχόμεθα ̣ ὑπὸ σωφροσύνης τῆς ἡμετέρας τῶν ἀνδρῶν ἅττ᾽ ἐποιεῖτε .οὐ γὰρ γρύζειν εἰᾶθ᾽ ἡμᾶς .καίτοὐκ ἠρέσκετέ γ᾽ ἡμᾶς .ἀλλ᾽ ᾐσθανόμεσθα καλῶς ὑμῶν ,καὶ πολλάκις ἔνδον ἂν οὖσαι ἠκούσαμεν ἄν τι κακῶς ὑμᾶς βουλευσαμένους μέγα πρᾶγμα ·εἶτ᾽ ἀλγοῦσαι τἄνδοθεν ὑμᾶς ἐπανηρόμεθ᾽ ἂν γελάσασαι ,᾽ τί βεβούλευται περὶ τῶν σπονδῶν ἐν τῇ στήλῃ παραγράψαι ἐν τῷ δήμῳ τήμερονὑμῖν ;᾽ ᾽ τίδὲ σοὶ ταῦτ᾽ ;᾽ ἦ δ᾽ ὃς ἂν ἁνήρ .᾽ οὐ σιγήσει ;᾽ κἀγὼ ἐσίγων .ἀλλ᾽ 
.
ἔτερόν τι πονηρότερον βούλευμ᾽ ἐπεπύσμεθ᾽ ἂν ὑμῶν ·εἶτ᾽ ἠρόμεθ᾽ ἄν ·᾽ πῶς ταῦτ᾽ ὦνερ διαπράττεσθ᾽ ὧδ᾽ ἀνοήτως ;᾽ ὁ δέ μ᾽ εὐθὺς ὑποβλέψας ἂν ἔφασκ᾽ ,εἰ μὴ τὸν στήμονα νήσω ,ὀτοτύξεσθαι μακρὰ τὴν κεφαλήν ·
᾽ πόλεμος δ᾽ ἄνδρεσσι μελήσει .
᾽ ὀρθῶς γε λέγων νὴ Δί᾽ ἐκεῖνος .πῶς ὀρθῶς ὦ κακόδαιμον ,εἰ μηδὲ κακῶς βουλευομένοις ἐξῆν ὑμῖν ὑποθέσθαι ; ὅτε δὴ δ᾽ ὑμῶν ἐν ταῖσιν ὁδοῖς φανερῶς ἠκούομεν ἤδη ,᾽ οὐκ ἔστιν ἀνὴρ ἐν τῇ χώρᾳ ;᾽ 
᾽ μὰ Δί᾽ οὐ δῆτ᾽ ,᾽ εἶφ᾽ ἕτερός τις ·
μετὰ ταῦθ᾽ ἡμῖν εὐθὺς ἔδοξεν σῶσαι τὴν Ἑλλάδα κοινῇ ταῖσι γυναιξὶν συλλεχθείσαις .ποῖ γὰρ καὶ χρῆν ἀναμεῖναι ; 
ἢν οὖν ἡμῶν χρηστὰ λεγουσῶν ἐθελήσητ᾽ ἀντακροᾶσθαι κἀντισιωπᾶθ᾽ ὥσπερ χἠμεῖς ,ἐπανορθώσαιμεν ἂν ὑμᾶς .
ὑμεῖς ἡμᾶς ; 
δεινόν γε λέγεις κοὐ τλητὸν ἔμοιγε .σιώπα .σοί γ᾽ ὦ κατάρατε σιωπῶ ᾽ γώ ,καὶ ταῦτα κάλυμμα φορούσῃ περὶ τὴν κεφαλήν ; 
μή νυν ζῴην .
ἀλλ᾽ εἰ τοῦτ᾽ ἐμπόδιόν σοι ,παρ᾽ ἐμοῦ τουτὶ τὸ κάλυμμα λαβὼν ἔχε καὶ περίθου περὶ τὴν κεφαλήν ,κᾆτα σιώπα καὶ τοῦτον τὸν καλαθίσκον .κᾆτα ξαίνειν ξυζωσάμενος κυάμους τρώγων ·
πόλεμος δὲ γυναιξὶ μελήσει .
αἰρώμεθ᾽ ὦ γυναῖκες ἀπὸ τῶν καλπίδων ,ὅπως ἂν ἐν τῷ μέρει χἠμεῖς τι ταῖς φίλαισι συλλάβωμεν .ἔγωγε γὰρ ἂν οὔποτε κάμοιμ᾽ ἂν ὀρχουμένη ,̣ οὐδὲ τὰ γόνατα κόπος ἕλοι μου καματηρός ̣ ·ἐθέλω δ᾽ ἐπὶ πᾶν ἰέναι μετὰ τῶνδ᾽ ἀρετῆς ἕνεχ᾽ ,αἷς ἔνι φύσις ,ἔνι χάρις ,ἔνι θράσος ,ἔνι δὲ σοφόν ,ἔνι δὲ φιλόπολις ἀρετὴ φρόνιμος .
ἀλλ᾽ ὦ τηθῶν ἀνδρειοτάτων καὶ μητριδίων ἀκαληφῶν ,χωρεῖτ᾽ ὀργῇ καὶ μὴ τέγγεσθ᾽ ·
ἔτι γὰρ νῦν οὔρια θεῖτε .ἀλλ᾽ ἤνπερ ὅ τε γλυκύθυμος Ἔρως χἠ Κυπρογένει᾽ Ἀφροδίτη ἵμερον ἡμῶν κατὰ τῶν κόλπων καὶ τῶν μηρῶν καταπνεύσῃ ,κᾆτ᾽ ἐντήξῃ τέτανον τερπνὸν τοῖς ἀνδράσι καὶ ῥοπαλισμούς ,οἶμαί ποτε Λυσιμάχας ἡμᾶς ἐν τοῖς Ἕλλησι καλεῖσθαι .
τί ποιησάσας ; 
ἢν παύσωμεν πρώτιστον μὲν ξὺν ὅπλοισιν ἀγοράζοντας καὶ μαινομένους .
νὴ τὴν Παφίαν Ἀφροδίτην .
νῦν μὲν γὰρ δὴ κἀν ταῖσι χύτραις κἀν τοῖς λαχάνοισιν ὁμοίως περιέρχονται κατὰ τὴν ἀγορὰν ξὺν ὅπλοις ὥσπερ Κορύβαντες .νὴ Δία ·χρὴ γὰρ τοὺς ἀνδρείους .καὶ μὴν τό γε πρᾶγμα γέλοιον ,ὅταν ἀσπίδ᾽ ἔχων καὶ Γοργόνα τις κᾆτ᾽ ὠνῆται κορακίνους .νὴ Δί᾽ ἐγὼ γοῦν ἄνδρα κομήτην φυλαρχοῦντ᾽ εἶδον ἐφ᾽ ἵππου ἐς τὸν χαλκοῦν ἐμβαλλόμενον πῖλον λέκιθον παρὰ γραός ·
ἕτερος δ᾽ αὖ Θρᾷξ πέλτην σείων κἀκόντιον ὥσπερ ὁ Τηρεύς ,ἐδεδίσκετο τὴν ἰσχαδόπωλιν καὶ τὰς δρυπεπεῖς κατέπινεν .
πῶς οὖν ὑμεῖς δυναταὶ παῦσαι τεταραγμένα πράγματα πολλὰ ἐν ταῖς χώραις καὶ διαλῦσαι ; 
φαύλως πάνυ .
πῶς ; ἀπόδειξον .ὥσπερ κλωστῆρ᾽ ,ὅταν ἡμῖν ᾖ τεταραγμένος ,ὧδε λαβοῦσαι ,ὑπενεγκοῦσαι τοῖσιν ἀτράκτοις τὸ μὲν ἐνταυθοῖ τὸ δ᾽ ἐκεῖσε ,οὕτως καὶ τὸν πόλεμον τοῦτον διαλύσομεν ,ἤν τις ἐάσῃ ,διενεγκοῦσαι διὰ πρεσβειῶν τὸ μὲν ἐνταυθοῖ τὸ δ᾽ ἐκεῖσε .ἐξ ἐρίων δὴ καὶ κλωστήρων καὶ ἀτράκτων πράγματα δεινὰ παύσειν οἴεσθ᾽ ὦ ἀνόητοι ; κἂν ὑμῖν γ᾽ εἴ τις ἐνῆν νοῦς ,ἐκ τῶν ἐρίων τῶν ἡμετέρων ἐπολιτεύεσθ᾽ ἂν ἅπαντα .πῶς δή ; 
φέρ᾽ ἴδω .
πρῶτον μὲν ἐχρῆν ,ὥσπερ πόκου ἐν βαλανείῳ ἐκπλύναντας τὴν οἰσπώτην ,ἐκ τῆς πόλεως ἐπὶ κλίνης ἐκραβδίζειν τοὺς μοχθηροὺς καὶ τοὺς τριβόλους ἀπολέξαι ,καὶ τούς γε συνισταμένους τούτους καὶ τοὺς πιλοῦντας ἑαυτοὺς ἐπὶ ταῖς ἀρχαῖσι διαξῆναι καὶ τὰς κεφαλὰς ἀποτῖλαι ·εἶτα ξαίνειν ἐς καλαθίσκον κοινὴν εὔνοιαν ,ἅπαντας καταμιγνύντας τούς τε μετοίκους κεἴ τις ξένος ἢ φίλος ὑμῖν ,κεἴ τις ὀφείλει τῷ δημοσίῳ ,καὶ τούτους ἐγκαταμεῖξαι ·καὶ νὴ Δία τάς γε πόλεις ,ὁπόσαι τῆς γῆς τῆσδ᾽ εἰσὶν ἄποικοι ,διαγιγνώσκειν ὅτι ταῦθ᾽ ἡμῖν ὥσπερ τὰ κατάγματα κεῖται χωρὶς ἕκαστον ·
κᾆτ᾽ ἀπὸ τούτων πάντων τὸ κάταγμα λαβόντας δεῦρο ξυνάγειν καὶ συναθροίξειν εἰς ἕν ,κἄπειτα ποιῆσαι τολύπην μεγάλην κᾆτ᾽ ἐκ ταύτης τῷ δήμῳ χλαῖναν ὑφῆναι .
οὔκουν δεινὸν ταυτὶ ταύτας ῥαβδίξειν καὶ τολυπεύειν ,αἶς οὐδὲ μετῆν πάνυ τοῦ πολέμου ; 
καὶ μὴν ὦ παγκατάρατε πλεῖν ἤ γε διπλοῦν αὐτὸν φέρομεν ,πρώτιστον μέν γε τεκοῦσαι κἀκπέμψασαι παῖδας ὁπλίτας .
σίγα ,μὴ μνησικακήσῃς .
εἶθ᾽ ἡνίκα χρῆν εὐφρανθῆναι καὶ τῆς ἥβης ἀπολαῦσαι ,μονοκοιτοῦμεν διὰ τὰς στρατιάς .
καὶ θἠμέτερον μὲν ἐᾶτε ,περὶ τῶν δὲ κορῶν ἐν τοῖς θαλάμοις γηρασκουσῶν ἀνιῶμαι .
οὔκουν χἄνδρες γηράσκουσιν ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ οὐκ εἶπας ὅμοιον .
ὁ μὲν ἥκων γάρ ,κἂν ᾖ πολιός ,ταχὺ παῖδα κόρην γεγάμηκεν ·τῆς δὲ γυναικὸς σμικρὸς ὁ καιρός ,κἂν τούτου μὴ ᾽ πιλάβηται ,οὐδεὶς ἐθέλει γῆμαι ταύτην ,ὀττευομένη δὲ κάθηται .ἀλλ᾽ ὅστις ἔτι στῦσαι δυνατὸς - σὺ δὲ δὴ τί μαθὼν οὐκ ἀποθνῄσκεις ; ̣ χωρίον ἐστί ·̣ σορὸν ὠνήσει ·
μελιτοῦτταν ἐγὼ καὶ δὴ μάξω .
καὶ ταυτασὶ δέξαι παρ᾽ ἐμοῦ .
καὶ τουτονγὶ λαβὲ τὸν στέφανον .τοῦ δεῖ ; τί ποθεῖς ; 
χώρει ᾽ ς τὴν ναῦν ·
ὁ Χάρων σε καλεῖ ,σὺ δὲ κωλύεις ἀνάγεσθαι .
εἶτ᾽ οὐχὶ ταῦτα δεινὰ πάσχειν ἔστ᾽ ἐμέ ; 
νὴ τὸν Δί᾽ ἀλλὰ τοῖς προβούλοις ἄντικρυς ἐμαυτὸν ἐπιδείξω βαδίζων ὡς ἔχω .
μῶν ἐγκαλεῖς ὅτι οὐχὶ προὐθέμεσθά σε ; 
ἀλλ᾽ ἐς τρίτην γοῦν ἡμέραν σοὶ πρῲ πάνυ ἥξει παρ᾽ ἡμῶν τὰ τρίτ᾽ ἐπεσκευασμένα .
οὐκέτ᾽ ἔργον ἐγκαθεύδειν ὅστις ἔστ᾽ ἐλεύθερος ,ἀλλ᾽ ἐπαποδυώμεθ᾽ ἄνδρες τουτῳὶ τῷ πράγματι .
ἤδη γὰρ ὄζειν ταδὶ πλειόνων καὶ μειζόνων πραγμάτων μοι δοκεῖ ,καὶ μάλιστ᾽ ὀσφραίνομαι τῆς Ἱππίου τυραννίδος ·
καὶ πάνυ δέδοικα μὴ τῶν Λακώνων τινὲς δεῦρο συνεληλυθότες ἄνδρες ἐς Κλεισθένους τὰς θεοῖς ἐχθρὰς γυναῖκας ἐξεπαίρωσιν δόλῳ καταλαβεῖν τὰ χρήμαθ᾽ ἡμῶν τόν τε μισθόν ,ἔνθεν ἔζων ἐγώ .δεινὰ γάρ τοι τάσδε γ᾽ ἤδη τοὺς πολίτας νουθετεῖν ,καὶ λαλεῖν γυναῖκας οὔσας ἀσπίδος χαλκῆς πέρι ,καὶ διαλλάττειν πρὸς ἡμᾶς ἀνδράσιν Λακωνικοῖς ,οἷσι πιστὸν οὐδὲν εἰ μή περ λύκῳ κεχηνότι .ἀλλὰ ταῦθ᾽ ὕφηναν ἡμῖν ἄνδρες ἐπὶ τυραννίδι .ἀλλ᾽ ἐμοῦ μὲν οὐ τυραννεύσουσ᾽ ,ἐπεὶ φυλάξομαι καὶ φορήσω τὸ ξίφος τὸ λοιπὸν ἐν μύρτου κλαδί ,ἀγοράσω τ᾽ ἐν τοῖς ὅπλοις ἑξῆς Ἀριστογείτονι ,ὧδέ θ᾽ 
οὐκ ἄρ᾽ εἰσιόντα σ᾽ οἴκαδ᾽ ἡ τεκοῦσα γνώσεται .
ἀλλὰ θώμεσθ᾽ ὦ φίλαι γρᾶες ταδί πρῶτον χαμαί .
ἡμεῖς γὰρ ὦ πάντες ἀστοὶ λόγων κατάρχομεν τῇ πόλει χρησίμων ·
εἰκότως ,ἐπεὶ χλιδῶσαν ἀγλαῶς ἔθρεψέ με .ἑπτὰ μὲν ἔτη γεγῶσ᾽ εὐθὺς ἠρρηφόρουν ·εἶτ᾽ ἀλετρὶς ἦ δεκέτις οὖσα τἀρχηγέτι ·κᾆτ᾽ ἔχουσα τὸν κροκωτὸν ἄρκτος ἦ Βραυρωνίοις ·κἀκανηφόρουν ποτ᾽ οὖσα παῖς καλὴ ᾽ χουσ᾽ ἰσχάδων ὁρμαθόν ·ἆρα προὐφείλω τι χρηστὸν τῇ πόλει παραινέσαι ; 
εἰ δ᾽ ἐγὼ γυνὴ πέφυκα ,τοῦτο μὴ φθονεῖτέ μοι ,ἢν ἀμείνω γ᾽ εἰσενέγκω τῶν παρόντων πραγμάτων .
τοὐράνου γάρ μοι μέτεστι ·καὶ γὰρ ἄνδρας ἐσφέρω ,τοῖς δὲ δυστήνοις γέρουσιν οὐ μέτεσθ᾽ ὑμῖν ,ἐπεὶ τὸν ἔρανον τὸν λεγόμενον παππῷον ἐκ τῶν Μηδικῶν εἶτ᾽ ἀναλώσαντες οὐκ ἀντεσφέρετε τὰς ἐσφοράς ,ἀλλ᾽ ὑφ᾽ ὑμῶν διαλυθῆναι προσέτι κινδυνεύομεν .
ἆρα γρυκτόν ἐστιν ὑμῖν ; 
εἰ δὲ λυπήσεις τί με ,τῷδέ γ᾽ ἀψήκτῳ πατάξω τῷ κοθόρνῳ τὴν γνάθον .
ταῦτ᾽ οὖν οὐχ ὕβρις τὰ πράγματ᾽ ἐστὶ πολλή ; κἀπιδώσειν μοι δοκεῖ τὸ χρῆμα μᾶλλον .ἀλλ᾽ ἀμυντέον τὸ πρᾶγμ᾽ ὅστις γ᾽ ἐνόρχης ἔστ᾽ ἀνήρ .ἀλλὰ τὴν ἐξωμίδ᾽ ἐκδυώμεθ᾽ ,ὡς τὸν ἄνδρα δεῖ ἀνδρὸς ὄζειν εὐθύς ,ἀλλ᾽ οὐν ἐντεθριῶσθαι πρέπει .ἀλλ᾽ ἄγετε λευκόποδες ,οἵπερ επὶ Λείψύδριον ἤλθομεν ὅτ᾽ ἦμεν ἔτι ,νῦν δεῖ νῦν ἀνηβῆσαι πάλιν κἀναπτερῶσαι πᾶν τὸ σῶμα κἀποσείσασθαι τὸ γῆρας τόδε .εἰ γὰρ ἐνδώσει τις ἡμῶν ταῖσδε κἂν σμικρὰν λαβήν ,οὐδὲν ἐλλείψουσιν αὗται λιπαροῦς χειρουργίας ,ἀλλὰ καὶ ναῦς τεκτανοῦνται ,κἀπιχειρήσουσ᾽ ἔτι ναυμαχεῖν καὶ πλεῖν ἐφ᾽ ἡμἁς ὥσπε ,
ὡς εἰ καὶ μόνον κακῶς ἐρεῖς ,ὑπερχολῶ γάρ ,αἰετὸν τίκτοντα κάνθαρός σε μαιεύσομαι .
οὐ γὰρ ὑμῶν φροντίσαιμ᾽ ἄν ,ἢν ἐμοὶ ζῇ Λαμπιτὼ ἥ τε Θηβαία φίλη παῖς εὐγενὴς Ἰσμηνία .οὐ γὰρ ἔσται δύναμις ,οὐδ᾽ ἢν ἑπτάκις σὺ ψηφίσῃ ,ὅστις ὦ δύστην᾽ ἀπήχθου πᾶσι καὶ τοῖς γείτοσιν .ὥστε κἀχθὲς θἠκάτῃ ποιοῦσα παιγνίαν ἐγὼ τοῖσι παισὶ τὴν ἑταίραν ἐκάλεσ᾽ ἐκ τῶν γειτόνων ,παῖδα χρηστὴν κἀγαπητὴν ἐκ Βοιωτῶν ἔγχελυν ·
οἱ δὲ πέμψειν οὐκ ἔφασκον διὰ τὰ σὰ ψηφίσματα .
κοὐχὶ μὴ παύσησθε τῶν ψηφισμάτων τούτων ,πρὶν ἂν τοῦ σκέλους ὑμᾶς λαβών τις ἐκτραχηλίσῃ φέρων .
ἄνασσα πράγους τοῦδε καὶ βουλεύματος ,τί μοι σκυθρωπὸς ἐξελήλυθας δόμων ; 
κακῶν γυναικῶν ἔργα καὶ θήλεια φρὴν ποιεῖ μ᾽ ἄθυμον περιπατεῖν τ᾽ ἄνω κάτω .
τί φῄς ; 
τί φῄς ; 
ἀληθῆ ,ἀληθῆ .
τί δ᾽ ἐστὶ δεινόν ; φράζε ταῖς σαυτῆς φίλαις .ἀλλ᾽ αἰσχρὸν εἰπεῖν καὶ σιωπῆσαι βαρύ .μή νύν με κρύψῃς ὅ τι πεπόνθαμεν κακόν .
βινητιῶμεν ,ᾗ βράχιστον τοῦ λόγου .
ἰὼ Ζεῦ .
τί Ζῆν᾽ ἀυτεῖς ; 
ταῦτα δ᾽ οὖν οὕτως ἔχει .
ἐγὼ μὲν οὖν αὐτὰς ἀποσχεῖν οὐκέτι οἵα τ᾽ ἀπὸ τῶν ἀνδρῶν ·
διαδιδράσκουσι γάρ .
τὴν μέν γε πρώτην διαλέγουσαν τὴν ὀπὴν κατέλαβον ᾗ τοῦ Πανός ἐστι ταὐλίον ,τὴν δ᾽ ἐκ τροχιλείας αὖ κατειλυσπωμένην ,τὴν δ᾽ αὐτομολοῦσαν ,τὴν δ᾽ ἐπὶ στρούθου ̣ μίαν ̣ ἤδη πέτεσθαι διανοουμένην κάτω ἐς Ὀρσιλόχου χθὲς τῶν τριχῶν κατέσπασα .
πάσας τε προφάσεις ὥστ᾽ ἀπελθεῖν οἴκαδε ἕλκουσιν .
ἤδη γοῦν τις αὐτῶν ἔρχεται .
αὕτη σὺ ποῖ θεῖς ; 
οἴκαδ᾽ ἐλθεῖν βούλομαι .
οἴκοι γάρ ἐστιν ἔριά μοι Μιλήσια ὑπὸ τῶν σέων κατακοπτόμενα .
ποίων σέων ; 
οὐκ εἶ πάλιν ; 
ἀλλ᾽ ἥξω ταχέως νὴ τὼ θεὼ ὅσον διαπετάσασ᾽ ἐπὶ τῆς κλίνης μόνον .
μὴ διαπετάννυ ,μηδ᾽ ἀπέλθῃς μηδαμῇ .
ἀλλ᾽ ἐῶ ᾽ πολέσθαι τἄρι᾽ ; 
ἢν τούτου δέῃ .
τάλαιν᾽ ἐγώ ,τάλαινα τῆς Ἀμοργίδος ,ἣν ἄλοπον οἴκοι καταλέλοιφ᾽ .
αὕθἠτέρα ἐπὶ τὴν Ἄμοργιν τὴν ἄλοπον ἐξέρχεται .
χώρει πάλιν δεῦρ᾽ .
ἀλλὰ νὴ τὴν Φωσφόρον ἔγωγ᾽ ἀποδείρασ᾽ αὐτίκα μάλ᾽ ἀνέρχομαι .
μή μἀποδείρῃς .
ἢν γὰρ ἄρξῃς τοῦτο σύ ,ἑτέρα γυνὴ ταὐτὸν ποιεῖν βουλήσεται .ὦ πότνι᾽ Εἰλείθυι᾽ ἐπίσχες τοῦ τόκου ,ἕως ἂν εἰς ὅσιον μόλω ᾽ γὼ χωρίον .
τί ταῦτα ληρεῖς ; 
αὐτίκα μάλα τέξομαι .
ἀλλ᾽ οὐκ ἐκύεις σύ γ᾽ ἐχθές .
ἀλλὰ τήμερον .
ἀλλ᾽ οἴκαδέ μ᾽ ὡς τὴν μαῖαν ὦ Λυσιστράτη ἀπόπεμψον ὡς τάχιστα .
τίνα λόγον λέγεις ; 
τί τοῦτ᾽ ἔχεις τὸ σκληρόν ; 
ἄρρεν παιδίον .
μὰ τὴν Ἀφροδίτην οὐ σύ γ᾽ ,ἀλλ᾽ ἢ χαλκίον ἔχειν τι φαίνει κοῖλον ·
εἴσομαι δ᾽ ἐγώ .
ὦ καταγέλαστ᾽ ἔχουσα τὴν ἱερὰν κυνῆν κυεῖν ἔφασκες ; 
τί δῆτα ταύτην εἶχες ; 
ἵνα μ᾽ εἰ καταλάβοι ὁ τόκος ἔτ᾽ ἐν πόλει ,τέκοιμ᾽ ἐς τὴν κυνῆν ἐσβᾶσα ταύτην ,ὥσπερ αἱ περιστεραί .
προφασίζει ·
οὐ τἀμφιδρόμια τῆς κυνῆς αὐτοῦ μενεῖς ; 
ἀλλ᾽ οὐ δύναμαι ᾽ γωγ᾽ οὐδὲ κοιμᾶσθ᾽ ἐν πόλει ,ἐξ οὗ τὸν ὄφιν εἶδον τὸν οἰκουρόν ποτε .ἐγὼ δ᾽ ὑπὸ τῶν γλαυκῶν γε τάλαιν᾽ ἀπόλλυμαι ταῖς ἀγρυπνίαισι κακκαβαζουσῶν ἀεί .
ὦ δαιμόνιαι παύσασθε τῶν τερατευμάτων .
ποθεῖτ᾽ ἴσως τοὺς ἄνδρας ·
ἡμᾶς δ᾽ οὐκ οἴει ποθεῖν ἐκείνους ; 
ἀργαλέας γ᾽ εὖ οἶδ᾽ ὅτι ἄγουσι νύκτας .
ἀλλ᾽ ἀνάσχεσθ᾽ ὦγαθαί ,καὶ προσταλαιπωρήσατ᾽ ἔτ᾽ ὀλίγον χρόνον ,ὡς χρησμὸς ἡμῖν ἐστιν ἐπικρατεῖν ,ἐὰν μὴ στασιάσωμεν ·
ἔστι δ᾽ ὁ χρησμὸς οὑτοσί .
σιγᾶτε δή .
ἀλλ᾽ ὁπόταν πτήξωσι χελιδόνες εἰς ἕνα χῶρον ,τοὺς ἔποπας φεύγουσαι ,ἀπόσχωνταί τε φαλήτων ,παῦλα κακῶν ἔσται ,τὰ δ᾽ ὑπέρτερα νέρτερα θήσει Ζεὺς ὑψιβρεμέτης - ἐπάνω κατακεισόμεθ᾽ ἡμεῖς ; 
ἢν δὲ διαστῶσιν καὶ ἀναπτῶνται πτερύγεσσιν ἐξ ἱεροῦ ναοῖο χελιδόνες ,οὐκέτι δόξει ὄρνεον οὐδ᾽ ὁτιοῦν καταπυγωνέστερον εἶναι .
σαφής γ᾽ ὁ χρησμὸς νὴ Δί᾽ .
ὦ πάντες θεοί ,μή νυν ἀπείπωμεν ταλαιπωρούμεναι ,ἀλλ᾽ εἰσίωμεν .
καὶ γὰρ αἰσχρὸν τουτογὶ ὦ φίλταται ,τὸν χρησμὸν εἰ προδώσομεν .
μῦθον βούλομαι λέξαι τιν᾽ ὑμῖν ,ὅν ποτ᾽ ἤκουσ᾽ αὐτὸς ἔτι παῖς ὤν .
οὕτως ἦν νεανίσκος Μελανίων τις ,ὃς φεύγων γάμον ἀφίκετ᾽ ἐς ἐρημίαν ,κἀν τοῖς ὄρεσιν ᾤκει ·
κᾆτ᾽ ἐλαγοθήρει πλεξάμενος ἄρκυς ,καὶ κύνα τιν᾽ εἶχεν ,κοὐκέτι κατῆλθε πάλιν οἴκαδ᾽ ὑπὸ μίσους .οὕτω τὰς γυναῖκας ἐβδελύχθη ᾽ κεῖνος ,ἡμεῖς τ᾽ οὐδὲν ἧττον τοῦ Μελανίωνος οἱ σώφρονες .
βούλομαί σε γραῦ κύσαι - κρόμμυόν τἄρ᾽ οὐκ ἔδει .
κἀνατείνας λακτίσαι .
τὴν λόχμην πολλὴν φορεῖς .
καὶ Μυρωνίδης γὰρ ἦν τραχὺς ἐντεῦθεν μελάμπυγός τε τοῖς ἐχθροῖς ἅπασιν ,ὥς δὲ καὶ Φορμίων .
κἀγὼ βούλομαι μῦθόν τιν᾽ ὑμῖν ἀντιλέξαι τῷ Μελανίωνι .
Τίμων ἦν ἀίδρυτός τις ἀβάτοισιν ἐν σκώλοισι τὸ πρόσωπον περιειργμένος ,Ἐρινύων ἀπορρώξ .
οὗτος οὖν ὁ Τίμων ᾤχεθ᾽ ὑπὸ μίσους πολλὰ καταρασάμενος ἀνδράσι πονηροῖς .
τὴν γνάθον βούλει θένω ; 
μηδαμῶς ·
̣ ἔδεισά γε .
̣ ἀλλὰ κρούσω τῷ σκέλει ; 
τὸν σάκανδρον ἐκφανεῖς .
ἰοὺ ἰοὺ γυναῖκες ἴτε δεῦρ᾽ ὡς ἐμὲ ταχέως .
τί δ᾽ ἔστιν ; 
εἰπέ μοι τίς ἡ βοή ; 
ἄνδρ᾽ ἄνδρ᾽ ὁρῶ προσιόντα παραπεπληγμένον ,τοῖς τῆς Ἀφροδίτης ὀργίοις εἰλημμένον .
ὦ πότνια Κύπρου καὶ Κυθήρων καὶ Πάφου μεδέουσ᾽ ,ἴθ᾽ ὀρθὴν ἥνπερ ἔρχι τὴν ὁδόν .
ποῦ δ᾽ ἐστὶν ὅστις ἐστί ; 
παρὰ τὸ τῆς Χλόης .
ὢ νὴ Δί᾽ ἔστι δῆτα .
τίς κἀστίν ποτε ; 
ὁρᾶτε ·
γιγνώσκει τις ὑμῶν ; 
κἀστὶν οὑμὸς ἀνὴρ Κινησίας .
σὸν ἔργον ἤδη τοῦτον ὀπτᾶν καὶ στρέφειν κἀξηπεροπεύειν καὶ φιλεῖν καὶ μὴ φιλεῖν ,καὶ πάνθ᾽ ὑπέχειν πλὴν ὧν σύνοιδεν ἡ κύλιξ .
ἀμέλει ποιήσω ταῦτ᾽ ἐγώ .
καὶ μὴν ἐγὼ ξυνηπεροπεύσω σοι παραμένουσ᾽ ἐνθαδί ,καὶ ξυσταθεύσω τοῦτον .
ἀλλ᾽ ἀπέλθετε .
τίς οὗτος οὑντὸς τῶν φυλάκων ἑστώς ; 
ἐγώ .ἀνήρ ; 
ἀνὴρ δῆτ᾽ .
οὐκ ἄπει δῆτ᾽ ἐκποδών ; 
σὺ δ᾽ εἶ τίς ἡκβάλλουσά μ᾽ ; 
ἡμεροσκόπος .
πρὸς τῶν θεῶν νυν ἐκκάλεσόν μοι Μυρρίνην .
ἰδοὺ καλέσω ᾽ γὼ Μυρρίνην σοι ; 
σὺ δὲ τίς εἶ ; 
ἀνὴρ ἐκείνης ,Παιονίδης Κινησίας .
ὦ χαῖρε φίλτατ᾽ ·
οὐ γὰρ ἀκλεὲς τοὔνομ τὸ σὸν παρ᾽ ἡμῖν ἐστιν οὐδ᾽ ἀνώνυμον .
ἀεὶ γὰρ ἡ γυνή σ᾽ ἔχει διὰ στόμα .
κἂν ᾠὸν ἢ μῆλον λάβῃ ,᾽ Κινησίᾳ τουτὶ γένοιτο ,᾽ φησίν .
ὢ πρὸς τῶν θεῶν .
νὴ τὴν Ἀφροδίτην ·
κἂν περὶ ἀνδρῶν γ᾽ ἐμπέσῃ λόγος τις ,εἴρηκ᾽ εὐθέως ἡ σὴ γυνὴ ὅτι λῆρός ἐστι τἄλλα πρὸς Κινησίαν .
ἴθι νυν κάλεσον αὐτήν .
τί οὖν ; δώσεις τί μοι ; 
ἔγωγέ σοι νὴ τὸν Δί᾽ ,ἢν βούλῃ γε σύ ·
ἔχω δὲ τοῦθ᾽ ·
ὅπερ οὖν ἔχω ,δίδωμί σοι .
ταχύ νυν πάνυ .
ὡς οὐδεμίαν ἔχω γε τῷ βίῳ χάριν ,ἐξ οὗπερ αὕτη ᾽ ξῆλθεν ἐκ τῆς οἰκίας ·ἀλλ᾽ ἄχθομαι μὲν εἰσιών ,ἔρημα δὲ εἶναι δοκεῖ μοι πάντα ,τοῖς δὲ σιτίοις χάριν οὐδεμίαν οἶδ᾽ ἐσθίων ·
ἔστυκα γάρ .
φιλῶ φιλῶ ᾽ γὼ τοῦτον ·
ἀλλ᾽ οὐ βούλεται ὑπ᾽ ἐμοῦ φιλεῖσθαι .
σὺ δ᾽ ἐμὲ τούτῳ μὴ κάλει .
ὦ γλυκύτατον Μυρρινίδιον τί ταῦτα δρᾷς ; 
κατάβηθι δεῦρο .
μὰ Δί᾽ ἐγὼ μὲν αὐτόσ᾽ οὔ .
ἐμοῦ καλοῦντος οὐ καταβήσει Μυρρίνη ; 
οὐ γὰρ δεόμενος οὐδὲν ἐκκαλεῖς ἐμέ .
ἐγὼ οὐ δεόμενος ; 
ἐπιτετριμμένος μὲν οὖν .
ἄπειμι .
μὴ δῆτ᾽ ,ἀλλὰ τῷ γοῦν παιδίῳ ὑπάκουσον ·
οὗτος οὐ καλεῖς τὴν μαμμίαν ; 
μαμμία ,μαμμία ,μαμμία .
αὕτη τί πάσχεις ; 
οὐδ᾽ ἐλεεῖς τὸ παιδίον ἄλουτον ὂν κἄθηλον ἕκτην ἡμέραν ; ἔγωγ᾽ ἐλεῶ δῆτ᾽ ·
ἀλλ᾽ ἀμελὴς αὐτῷ πατὴρ ἔστιν .
κατάβηθ᾽ ὦ δαιμονία τῷ παιδίῳ .
οἷον τὸ τεκεῖν ·
καταβατέον .
τί γὰρ πάθω ; 
ἐμοὶ γὰρ αὕτη καὶ νεωτέρα δοκεῖ πολλῷ γεγενῆσθαι κἀγανώτερον βλέπειν ·χἂ δυσκολαίνει πρὸς ἐμὲ καὶ βρενθύεται ,ταῦτ᾽ αὐτὰ δή ᾽ σθ᾽ ἃ κἄμ᾽ ἐπιτρίβει τῷ πόθῳ .
ὦ γλυκύτατον σὺ τεκνίδιον κακοῦ πατρός ,φέρε σε φιλήσω γλυκύτατον τῇ μαμμίᾳ .
τί ὦ πονήρα ταῦτα ποιεῖς χἀτέραις πείθει γυναιξί ,κἀμέ τ᾽ ἄχθεσθαι ποιεῖς αὐτή τε λυπεῖ ; 
μὴ πρόσαγε τὴν χεῖρά μοι .
τὰ δ᾽ ἔνδον ὄντα τἀμὰ καὶ σὰ χρήματα χεῖρον διατίθης .
ὀλίγον αὐτῶν μοι μέλει .
ὀλίγον μέλει σοι τῆς κρόκης φορουμένης ὑπὸ τῶν ἀλεκτρυόνων ; ἔμοιγε νὴ Δία .
τὰ δὲ τῆς Ἀφροδίτης ἱέρ᾽ ἀνοργίαστά σοι χρόνον τοσοῦτόν ἐστιν .
οὐ βαδιεῖ πάλιν ; 
μὰ Δί᾽ οὐκ ἔγωγ᾽ ,ἢν μὴ διαλλαχθῆτέ γε καὶ τοῦ πολέμου παύσησθε .
τοιγάρ ,ἢν δοκῇ ,ποιήσομεν καὶ ταῦτα .
νῦν δ᾽ ἀπομώμοκα .
σὺ δ᾽ ἀλλὰ κατακλίνηθι μετ᾽ ἐμοῦ διὰ χρόνου .οὐ δῆτα ·
καίτοι σ᾽ οὐκ ἐρῶ γ᾽ ὡς οὐ φιλῶ .
φιλεῖς ; 
τί οὖν οὐ κατεκλίνης ὦ Μύρριον ; 
ὦ καταγέλαστ᾽ ἐναντίον τοῦ παιδίου ; μὰ Δί᾽ ἀλλὰ τοῦτό γ᾽ οἴκαδ᾽ ὦ Μανῆ φέρε .ἰδοὺ τὸ μέν σοι παιδίον καὶ δὴ ᾽ κποδών ,σὺ δ᾽ οὐ κατακλίνει .ποῦ γὰρ ἄν τις καὶ τάλαν δράσειε τοῦθ᾽ ; 
ὅπου ; 
τὸ τοῦ Πανὸς καλόν .
καὶ πῶς ἔθ᾽ ἁγνὴ δῆτ᾽ ἂν ἔλθοιμ᾽ ἐς πόλιν ; 
κάλλιστα δήπου λουσαμένη τῇ Κλεψύδρᾳ .
ἔπειτ᾽ ὀμόσασα δῆτ᾽ ἐπιορκήσω τάλαν ; 
εἰς ἐμὲ τράποιτο ·
μηδὲν ὅρκου φροντίσῃς .
μηδαμῶς .
ἀρκεῖ χαμαὶ νῷν .μὰ τὸν Ἀπόλλω μή σ᾽ ἐγὼ καίπερ τοιοῦτον ὄντα κατακλινῶ χαμαί .
ἥ τοι γυνὴ φιλεῖ με ,δήλη ᾽ στὶν καλῶς .
ἰδοὺ κατάκεισ᾽ ἀνύσας τι ,κἀγὼ ᾽ κδύομαι .
καίτοι ,τὸ δεῖνα ,ψίαθός ἐστ᾽ ἐξοιστέα .
ποία ψίαθος ; 
μὴ μοί γε .
νὴ τὴν Ἄρτεμιν ,αἰσχρὸν γὰρ ἐπὶ τόνου γε .δός μοί νυν κύσαι .
ἰδού .
παπαιάξ ·
ἧκέ νυν ταχέως πάνυ .
ἰδοὺ ψίαθος ·κατάκεισο ,καὶ δὴ ᾽ κδύομαι .
καίτοι ,τὸ δεῖνα ,προσκεφάλαιον οὐκ ἔχεις .
ἀλλ᾽ οὐδὲ δέομ᾽ ἔγωγε .
ἀλλ᾽ ἢ τὸ πέος τόδ᾽ Ἡρακλῆς ξενίζεται .
ἀνίστασ᾽ ,ἀναπήδησον .
ἤδη πάντ᾽ ἔχω .
ἅπαντα δῆτα .
δεῦρό νυν ὦ χρύσιον .
τὸ στρόφιον ἤδη λύομαι .
μέμνησό νυν ·
μή μ᾽ ἐξαπατήσῃς τὰ περὶ τῶν διαλλαγῶν .
νὴ Δί᾽ ἀπολοίμην ἆρα .
σισύραν οὐκ ἔχεις .
μὰ Δί᾽ οὐδὲ δέομαί γ᾽ ,ἀλλὰ βινεῖν βούλομαι .
ἀμέλει ποιήσεις τοῦτο ·
ταχὺ γὰρ ἔρχομαι .
ἅνθρωπος ἐπιτρίψει με διὰ τὰ στρώματα .
ἔπαιρε σαυτόν .
ἀλλ᾽ ἐπῆρται τοῦτό γε .
βούλει μυρίσω σε ; 
μὰ τὸν Ἀπόλλω μὴ μέ γε .
εἴθ᾽ ἐκχυθείη τὸ μύρον ὦ Ζεῦ δέσποτα .
πρότεινέ νυν τὴν χεῖρα κἀλείφου λαβών .οὐχ ἡδὺ τὸ μύρον μὰ τὸν Ἀπόλλω τουτογί ,εἰ μὴ διατριπτικόν γε κοὐκ ὄζον γάμων .
τάλαιν᾽ ἐγὼ τὸ Ῥόδιον ἤνεγκον μύρον .
ἀγαθόν ·ἔα αὔτ᾽ ὦ δαιμονία .
ληρεῖς ἔχων .
κάκιστ᾽ ἀπόλοιθ᾽ ὁ πρῶτος ἑψήσας μύρον .
λαβὲ τόνδε τὸν ἀλάβαστον .
ἀλλ᾽ ἕτερον ἔχω .
ἀλλ᾽ ᾠζυρὰ κατάκεισο καὶ μή μοι φέρε μηδέν .
ὑπολύομαι γοῦν .
ἀλλ᾽ ὅπως ὦ φίλτατε σπονδὰς ποιεῖσθαι ψηφιεῖ .
βουλεύσομαι .
ἀπολώλεκέν με κἀπιτέτριφεν ἡ γυνὴ τά τ᾽ ἄλλα πάντα κἀποδείρασ᾽ οἴχεται .οἴμοι τί πάθω ; τίνα βινήσω τῆς καλλίστης πασῶν ψευσθείς ; πῶς ταυτηνὶ παιδοτροφήσω ; 
ποῦ Κυναλώπηξ ; 
μίσθωσόν μοι τὴν τίτθην .
ἐν δεινῷ γ᾽ ὦ δύστηνε κακῷ τείρει ψυχὴν ἐξαπατηθείς .κἄγωγ᾽ οἰκτίρω σ᾽ αἰαῖ .ποῖος γὰρ ἂν ἢ νέφρος ἀντίσχοι ,ποία ψυχή ,ποῖοι δ᾽ ὄρχεις ,ποία δ᾽ ὀσφῦς ,ποῖος δ᾽ ὄρρος κατατεινόμενος καὶ μὴ βινῶν τοὺς ὄρθρους ; 
ὦ Ζεῦ δεινῶν ἀντισπασμῶν .
ταυτὶ μέντοι νυνί σ᾽ ἐποίησ᾽ ἡ παμβδελυρὰ καὶ παμμυσαρά .
μὰ Δί᾽ ἀλλὰ φίλη καὶ παγγλυκερά .
ποία γλυκερά ; 
μιαρὰ μιαρά .
μιαρὰ δῆτ᾽ ὦ Ζεῦ ὦ Ζεῦ ·
εἴθ᾽ αὐτὴν ὥσπερ τοὺς θωμοὺς μεγάλῳ τυφῷ καὶ πρηστῆρι ξυστρέψας καὶ ξυγγογγύλας οἴχοιο φέρων ,εἶτα μεθείης ,ἡ δὲ φέροιτ᾽ αὖ πάλιν ἐς τὴν γῆν ,κᾆτ᾽ ἐξαίφνης περὶ τὴν ψωλὴν περιβαίη .
πᾷ τᾶν Ἀσανᾶν ἐστιν ἁ γερωχία ἢ τοὶ πρυτάνιες ; 
λῶ τι μυσίξαι νέον .
σὺ δ᾽ εἶ πότερον ἄνθρωπος ἢ κονίσαλος ; 
κᾶρυξ ἐγὼν ὦ κυρσάνιε ναὶ τὼ σιὼ ἔμολον ἀπὸ Σπάρτας περὶ τᾶν διαλλαγᾶν .κἄπειτα δόρυ δῆθ᾽ ὑπὸ μάλης ἥκεις ἔχων ; 
οὐ τὸν Δί᾽ οὐκ ἐγών γα .
ποῖ μεταστρέφει ; 
τί δὴ προβάλλει τὴν χλαμύδ᾽ ; 
ἢ βουβωνιᾷς ὑπὸ τῆς ὁδοῦ ; 
ἀλλ᾽ ἔστυκας ὦ μιαρώτατε .
οὐ τὸν Δί᾽ οὐκ ἐγών γα ·
μηδ᾽ αὖ πλαδδίη .
τί δ᾽ ἐστί σοι τοδί ; 
σκυτάλα Λακωνικά .
εἴπερ γε χαὔτη ᾽ στὶ σκυτάλη Λακωνική .
ἀλλ᾽ ὡς πρὸς εἰδότ᾽ ἐμὲ σὺ τἀληθῆ λέγε .
τί τὰ πράγμαθ᾽ ὑμῖν ἐστι τἀν Λακεδαίμονι ; 
ὀρσὰ Λακεδαίμων πᾶα καὶ τοὶ σύμμαχοι ἅπαντες ἐστύκαντι ·
Πελλάνας δὲ δεῖ .
ἀπὸ τοῦ δὲ τουτὶ τὸ κακὸν ὑμῖν ἐνέπεσεν ; 
ἀπὸ Πανός ; 
οὔκ ,ἀλλ᾽ ἆρχεν οἰῶ Λαμπιτώ ,ἔπειτα τἄλλαι ταὶ κατὰ Σπάρταν ἅμα γυναῖκες ᾇπερ ἀπὸ μιᾶς ὑσπλαγίδος ἀπήλααν τὼς ἄνδρας ἀπὸ τῶν ὑσσάκων .
πῶς οὖν ἔχετε ; 
μογίομες .ἂν γὰρ τὰν πόλιν ᾇπερ λυχνοφορίοντες ἐπικεκύφαμες .
ταὶ γὰρ γυναῖκες οὐδὲ τῶ μύρτω σιγεῖν ἐῶντι ,πρίν γ᾽ ἅπαντες ἐξ ἑνὸς λόγω σπονδὰς ποιησώμεσθα ποττὰν Ἑλλάδα .
τουτὶ τὸ πρᾶγμα πανταχόθεν ξυνομώμοται ὑπὸ τῶν γυναικῶν ·ἄρτι νυνὶ μανθάνω .ἀλλ᾽ ὡς τάχιστα φράζε περὶ διαλλαγῶν αὐτοκράτορας πρέσβεις ἀποπέμπειν ἐνθαδί .
ἐγὼ δ᾽ ἑτέρους ἐνθένδε τῇ βουλῇ φράσω πρέσβεις ἑλέσθαι τὸ πέος ἐπιδείξας τοδί .
ποτάομαι ·
κράτιστα γὰρ παντᾷ λέγεις .
οὐδέν ἐστι θηρίον γυναικὸς ἀμαχώτερον ,οὐδὲ πῦρ ,οὐδ᾽ ὧδ᾽ ἀναιδὴς οὐδεμία πόρδαλις .
ταῦτα μέντοι σὺ ξυνιεὶς εἶτα πολεμεῖς ἐμοί ,ἐξὸν ὦ πόνηρε σοὶ βέβαιον ἔμ᾽ ἔχειν φίλην ; 
ὡς ἐγὼ μισῶν γυναῖκας οὐδέποτε παύσομαι .
ἀλλ᾽ ὅταν βούλῃ σύ ·
νῦν δ᾽ οὖν οὔ σε περιόψομαι γυμνὸν ὄνθ᾽ οὕτως .ὁρῶ γὰρ ὡς καταγέλαστος εἶ .
ἀλλὰ τὴν ἐξωμίδ᾽ ἐνδύσω σε προσιοῦσ᾽ ἐγώ .
τοῦτο μὲν μὰ τὸν Δί᾽ οὐ πονηρὸν ἐποιήσατε ·
ἀλλ᾽ ὑπ᾽ ὀργῆς γὰρ πονηρᾶς καὶ τότ᾽ ἀπέδυν ἐγώ .
πρῶτα μὲν φαίνει γ᾽ ἀνήρ ,εἶτ᾽ οὐ καταγέλαστος εἶ .κεἴ με μὴ ᾽ λύπεις ,ἐγώ σου κἂν τόδε τὸ θηρίον τοὐπὶ τὠφθαλμῷ λαβοῦσ᾽ ἐξεῖλον ἂν ὃ νῦν ἔνι .τοῦτ᾽ ἄρ᾽ ἦν με τοὐπιτρῖβον ,δακτύλιος οὑτοσί ·ἐκσκάλευσον αὐτό ,κᾆτα δεῖξον ἀφελοῦσά μοι ·ὡς τὸν ὀφθαλμόν γέ μου νὴ τὸν Δία πάλαι δάκνει .ἀλλὰ δράσω ταῦτα ·καίτοι δύσκολος ἔφυς ἀνήρ .ἦ μέγ᾽ ὦ Ζεῦ χρῆμ᾽ ἰδεῖν τῆς ἐμπίδος ἔνεστί σοι .
οὐχ ὁρᾷς ; 
οὐκ ἐμπίς ἐστιν ἥδε Τρικορυσία ; 
νὴ Δί᾽ ὤνησάς γέ μ᾽ ,ὡς πάλαι γέ μ᾽ ἐφρεωρύχει ,ὥστ᾽ ἐπειδὴ ᾽ ξῃρέθη ,ῥεῖ μου τὸ δάκρυον πολύ .ἀλλ᾽ ἀποψήσω σ᾽ ἐγώ ,καίτοι πάνυ πονηρὸς εἶ ,καὶ φιλήσω .
μὴ φιλήσῃς .
ἤν τε βούλῃ γ᾽ ἤν τε μή .ἀλλὰ μὴ ὥρασ᾽ ἵκοισθ᾽ ·ὡς ἐστὲ θωπικαὶ φύσει ,κἄστ᾽ ἐκεῖνο τοὔπος ὀρθῶς κοὐ κακῶς εἰρημένον ,οὔτε σὺν πανωλέθροισιν οὔτ᾽ ἄνευ πανωλέθρων .ἀλλὰ νυνὶ σπένδομαί σοι ,καὶ τὸ λοιπὸν οὐκέτι οὔτε δράσω φλαῦρον οὐδὲν οὔθ᾽ ὑφ᾽ ὑμῶν πείσομαι .
ἀλλὰ κοινῇ συσταλέντες τοῦ μέλους ἀρξώμεθα .
οὐ παρασκευαζόμεσθα τῶν πολιτῶν οὐδέν᾽ ὦνδρες φλαῦρον εἰπεῖν οὐδὲ ἕν .
ἀλλὰ πολὺ τοὔμπαλιν πάντ᾽ ἀγαθὰ καὶ λέγειν καὶ δρᾶν ·
ἱκανὰ γὰρ τὰ κακὰ καὶ τὰ παρακείμενα .
ἀλλ᾽ ἐπαγγελλέτω πᾶς ἀνὴρ καὶ γυνή ,εἴ τις ἀργυρίδιον δεῖται λαβεῖν μνᾶς ἢ δύ᾽ ἢ τρεῖς ,ὡς ̣ πόλλ᾽ ἔσω ᾽ στὶν ̣ κἄχομεν βαλλάντια .κἄν ποτ᾽ εἰρήνη φανῇ ,ὅστις ἂν νυνὶ δανείσηται παρ᾽ ἡμῶν ,ἃν λάβῃ μηκέτ᾽ ἀποδῷ .
ἑστιᾶν δὲ μέλλομεν ξένους τινὰς Καρυστίους ,ἄν - δρας καλούς τε κἀγαθούς .
κἄστιν ἔτ᾽ ἔτνος τι ·καὶ δελφάκιον ἦν τί μοι ,καὶ τοῦτο τέθυχ᾽ ,ὡς τὰ κρέ᾽ ἔδεσθ᾽ ἁπαλὰ καὶ καλά .
ἥκετ᾽ οὖν εἰς ἐμοῦ τήμερον ·
πρῲ δὲ χρὴ τοῦτο δρᾶν λελουμένους αὔ - τούς τε καὶ τὰ παιδί᾽ ,εἶτ᾽ εἴσω βαδίζειν ,μηδ᾽ ἐρέσθαι μηδένα ,ἀλλὰ χωρεῖν ἄντικρυς ὥσπερ οἴκαδ᾽ εἰς ἑαυτῶν γεννικῶς ,ὡς ἡ θύρα κεκλῄσεται .καὶ μὴν ἀπὸ τῆς Σπάρτης οἱδὶ πρέσβεις ἕλκοντες ὑπήνας χωροῦσ᾽ ,ὥσπερ χοιροκομεῖον περὶ τοῖς μηροῖσιν ἔχοντες .ἄνδρες Λάκωνες πρῶτα μέν μοι χαίρετε ,εἶτ᾽ εἴπαθ᾽ ἡμῖν πῶς ἔχοντες ἥκετε .τί δεῖ ποθ᾽ ὑμὲ πολλὰ μυσίδδειν ἔπη ; ὁρῆν γὰρ ἔξεσθ᾽ ὡς ἔχοντες ἵκομες .βαβαί ·νενεύρωται μὲν ἥδε συμφορὰ δεινῶς ,̣ τεθερμῶσθαί γε ̣ χεῖρον φαίνεται .
ἄφατα .
τί κα λέγοι τις ; 
ἀλλ᾽ ὅπᾳ σέλει παντᾷ τις ἐλσὼν ἁμὶν εἰράναν σέτω .
καὶ μὴν ὁρῶ καὶ τούσδε τοὺς αὐτόχθονας ὥσπερ παλαιστὰς ἄνδρας ἀπὸ τῶν γαστέρων θαἰμάτι᾽ ἀποστέλλοντας ·
ὥστε φαίνεται ἀσκητικὸν τὸ χρῆμα τοῦ νοσήματος .
τίς ἂν φράσεις ποῦ᾽ στιν ἡ Λυσιστράτη ; 
ὡς ἄνδρες ἡμεῖς οὑτοιὶ τοιουτοιί .
χαὔτη ξυνᾴδει χἠτέρα ταύτῃ νόσῳ .
ἦ που πρὸς ὄρθρον σπασμὸς ὑμᾶς λαμβάνει ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλὰ ταυτὶ δρῶντες ἐπιτετρίμμεθα .ὥστ᾽ εἴ τις ἡμᾶς μὴ διαλλάξει ταχύ ,οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως οὐ Κλεισθένη βινήσομεν .εἰ σωφρονεῖτε ,θαἰμάτια λήψεσθ᾽ ,ὅπως τῶν Ἑρμοκοπιδῶν μή τις ὑμᾶς ὄψεται .
νὴ τὸν Δί᾽ εὖ μέντοι λέγεις .
ναὶ τὼ σιὼ παντᾷ γα .
φέρε τὸ ἔσθος ἀμβαλώμεθα .
ὢ χαίρετ᾽ ὦ Λάκωνες ·
αἰσχρά γ᾽ ἐπάθομεν .ὦ Πολυχαρείδα δεινά κ᾽ αὖ ᾽ πεπόνθεμες ,αἰ εἶδον ἁμὲ τὤνδρες ἀμπεφλασμένως .ἄγε δὴ Λάκωνες αὔθ᾽ ἕκαστα χρὴ λέγειν .
ἐπὶ τί πάρεστε δεῦρο ; 
περὶ διαλλαγᾶν πρέσβεις .
καλῶς δὴ λέγετε ·
χἠμεῖς τουτογί .
τί οὐ καλοῦμεν δῆτα τὴν Λυσιστράην ,ἥπερ διαλλάξειεν ἡμᾶς ἂν μόνη ; 
ναὶ τὼ σιὼ κἂν λῆτε τὸν Λυσίστρατον .
ἀλλ᾽ οὐδὲν ἡμᾶς ,ὡς ἔοικε ,δεῖ καλεῖν ·αὐτὴ γάρ ,ὡς ἤκουσεν ,ἥδ᾽ ἐξέρχεται .
χαῖρ᾽ ὦ πασῶν ἀνδρειοτάτη ·
δεῖ δὴ νυνί σε γενέσθαι δεινὴν δειλὴν ἀγαθὴν φαύλην σεμνὴν ἀγανὴν πολύπειρον ·
ὡς οἱ πρῶτοι τῶν Ἑλλήνων τῇ σῇ ληφθέντες ἴυγγι συνεχώρησάν σοι καὶ κοινῇ τἀγκλήματα πάντ᾽ ἐπέτρεψαν .
ἀλλ᾽ οὐχὶ χαλεπὸν τοὔργον ,εἰ λάβοι γέ τις ὀργῶντας ἀλλήλων τε μὴ ᾽ κπειρωμένους .
τάχα δ᾽ εἴσομαι ᾽ γώ .
ποῦ ᾽ στιν ἡ Διαλλαγή ; 
πρόσαγε λαβοῦσα πρῶτα τοὺς Λακωνικούς ,καὶ μὴ χαλεπῇ τῇ χειρὶ μηδ᾽ αὐθαδικῇ ,μηδ᾽ ὥσπερ ἡμῶν ἅνδρες ἀμαθῶς τοῦτ᾽ ἔδρων ,ἀλλ᾽ ὡς γυναῖκας εἰκός ,οἰκείως πάνυ ,ἢν μὴ διδῷ τὴν χεῖρα ,τῆς σάθης ἄγε .ἴθι καὶ σὺ τούτους τοὺς Ἀθηναίους ἄγε ,οὗ δ᾽ ἂν διδῶσι πρόσαγε τούτους λαβομένη .ἄνδρες Λάκωνες στῆτε παρ᾽ ἐμὲ πλησίον ,ἐνθένδε δ᾽ ὑμεῖς ,καὶ λόγων ἀκούσατε .ἐγὼ γυνὴ μέν εἰμι ,νοῦς δ᾽ ἔνεστί μοι ,αὐτὴ δ᾽ ἐμαυτῆς οὐ κακῶς γνώμης ἔχω ,τοὺς δ᾽ ἐκ πατρός τε καὶ γεραιτέρων λόγους πολλοὺς ἀκούσασ᾽ οὐ 
ἐγὼ δ᾽ ἀπόλλυμαί γ᾽ ἀπεψωλημένος .
εἶτ᾽ ὦ Λάκωνες ,πρὸς γὰρ ὑμᾶς τρέψομαι ,οὐκ ἴσθ᾽ ὅτ᾽ ἐλθὼν δεῦρο Περικλείδας ποτὲ ὁ Λάκων Ἀθηναίων ἱκέτης καθέζετο ἐπὶ τοῖσι βωμοῖς ὠχρὸς ἐν φοινικίδι στρατιὰν προσαιτῶν ; 
ἡ δὲ Μεσσήνη τότε ὑμῖν ἐπέκειτο χὠ θεὸς σείων ἅμα .ἐλθὼν δὲ σὺν ὁπλίταισι τετρακισχιλίοις Κίμων ὅλην ἔσωσε τὴν Λακεδαίμονα .ταυτὶ παθόντες τῶν Ἀθηναίων ὕπο δῃοῦτε χώραν ,ἧς ὑπ᾽ εὖ πεπόνθατε ; 
ἀδικοῦσιν οὗτοι νὴ Δί᾽ ὦ Λυσιστράτη .
ἀδικίομες ·
ἀλλ᾽ ὁ πρωκτὸς ἄφατον ὡς καλός .ὑμᾶς δ᾽ ἀφήσειν τοὺς Ἀθηναίους μ᾽ οἴει ; οὐκ ἴσθ᾽ ὅθ᾽ ὑμᾶς οἱ Λάκωνες αὖθις αὖ κατωνάκας φοροῦντας ἐλθόντες δορὶ πολλοὺς μὲν ἄνδρας Θετταλῶν ἀπώλεσαν ,πολλοὺς δ᾽ ἑταίρους Ἱππίου καὶ ξυμμάχους ,ξυνεκμαχοῦντες τῇ τόθ᾽ ἡμέρᾳ μόνοι ,κἠλευθέρωσαν κἀντὶ τῆς κατωνάκης τὸν δῆμον ὑμῶν χλαῖναν ἠμπέσχον πάλιν ; 
οὔπα γυναῖκ᾽ ὄπωπα χαϊωτεραν .
ἐγὼ δὲ κύσθον γ᾽ οὐδέπω καλλίονα .
τί δῆθ᾽ υπηργμένων γε πολλῶν κἀγαθῶν μάχεσθε κοὐ παύεσθε τῆς μοχθηρίας ; 
τί δ᾽ οὐ διηλλάγητε ; 
φέρε τί τοὐμποδών ; 
ἁμές γε λῶμες ,αἴ τις ἁμὶν τὤγκυκλον λῇ τοῦτ᾽ ἀποδόμεν .
ποῖον ὦ τᾶν ; 
μὰ τὸν Ποσειδῶ τοῦτο μέν γ᾽ οὐ δράσετε .
ἄφετ᾽ ὦγάθ᾽ αὐτοῖς .
κᾆτα τίνα κινήσομεν ; 
ἕτερόν γ᾽ ἀπαιτεῖτ᾽ ἀντὶ τούτου χωρίον .
τὸ δεῖνα τοίνυν παράδοθ᾽ ἡμῖν τουτονὶ πρώτιστα τὸν Ἐχινοῦντα καὶ τὸν Μηλιᾶ κόλπον τὸν ὄπισθεν καὶ τὰ Μεγαρικὰ σκέλη .
οὐ τὼ σιὼ οὐχὶ πάντα γ᾽ ὦ λισσάνιε .
ἐᾶτε ,μηδὲν διαφέρου περὶ σκελοῖν .
ἤδη γεωργεῖν γυμνὸς ἀποδὺς βούλομαι .
ἐπὴν διαλλαγῆτε ,ταῦτα δράσετε .
ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ δρᾶν ταῦτα ,βουλεύσασθε καὶ τοῖς ξυμμάχοις ἐλθόντες ἀνακοινώσατε .
ποίοισιν ὦ τᾶν ξυμμάχοις ; 
ἐστύκαμεν .
οὐ ταὐτὰ δόξει τοῖσι συμμάχοισι νῷν βινεῖν ἅπασιν ; 
τοῖσι γῶν ναὶ τὼ σιὼ ἁμοῖσι .
καὶ γὰρ ναὶ μὰ Δία Καρυστίοις .
καλῶς λέγετε .
νῦν οὖν ὅπως ἁγνεύσετε ,ὅπως ἂν αἱ γυναῖκες ὑμᾶς ἐν πόλει ξενίσωμεν ὧν ἐν ταῖσι κίσταις εἴχομεν .
ὅρκους δ᾽ ἐκεῖ καὶ πίστιν ἀλλήλοις δότε .
κἄπειτα τὴν αὑτοῦ γυναῖχ᾽ ὑμῶν λαβὼν ἄπεισ᾽ ἕκαστος .
ἀλλ᾽ ἴωμεν ὡς τάχος .
ἄγ᾽ ὅπᾳ τυ λῇς .
νὴ τὸν Δί᾽ ὡς τάχιστ᾽ ἄγε .
στρωμάτων δὲ ποικίλων καὶ χλανιδίων καὶ ξυστίδων καὶ χρυσίων ,ὅσ᾽ ἐστί μοι ,οὐ φθόνος ἔνεστί μοι πᾶσι παρέχειν φέρειν τοῖς παισίν ,ὁπόταν τε θυγάτηρ τινὶ κανηφορῇ .πᾶσιν ὑμῖν λέγω λαμβάνειν τῶν ἐμῶν χρημάτων νῦν ἔνδοθεν ,καὶ μηδὲν οὕτως εὖ σεσημάν - θαι τὸ μὴ οὐχὶ τοὺς ῥύπους ἀνασπάσαι ,χἄττ᾽ ἂν ἔνδον ᾖ φορεῖν .
ὄψεται δ᾽ οὐδὲν σκοπῶν ,εἰ μή τις ὑμῶν ὀξύτερον ἐμοῦ βλέπει .
εἰ δέ τῳ μὴ σῖτος ὑμῶν ἔστι ,βόσκει δ᾽ οἰκέτας καὶ σμικρὰ πολλὰ παιδία ,ἔστι παρ᾽ ἐμοῦ λαβεῖν πυρίδια λεπτὰ μέν ,ὁ δ᾽ ἄρτος ἀπὸ χοίνικος ἰδεῖν μάλα νεανίας .ὅστις οὖν βούλεται τῶν πενήτων ἴτω εἰς ἐμοῦ σάκκους ἔχων καὶ κωρύκους ,ὡς λήψεται πυ - ρούς ·ὁ Μανῆς δ᾽ οὑμὸς αὐτοῖς ἐμβαλεῖ .πρός γε μέντοι τὴν θύραν προαγορεύω μὴ βαδίζειν τὴν ἐμήν ,ἀλλ᾽ εὐλαβεῖσθαι τὴν κύνα .ἄνοιγε τὴν θύραν ·
παραχωρεῖν οὐ θέλεις ; 
ὑμεῖς τί κάθησθε ; 
μῶν ἐγὼ τῇ λαμπάδι ὑμᾶς κατακαύσω ; 
φορτικὸν τὸ χωρίον .
οὐκ ἂν ποιήσαιμ᾽ .
εἰ δὲ πάνυ δεῖ τοῦτο δρᾶν ,ὑμῖν χαρίσασθαι ,προσταλαιπωρήσομεν .
χἠμεῖς γε μετὰ σοῦ ξυνταλαιπωρήσομεν .
οὐκ ἄπιτε ; 
κωκύσεσθε τὰς τρίχας μακρά .
οὐκ ἄπιθ᾽ ,ὅπως ἂν οἱ Λάκωνες ἔνδοθεν καθ᾽ ἡσυχίαν ἀπίωσιν εὐωχημένοι ; οὔπω τοιοῦτον συμπόσιον ὄπωπ᾽ ἐγώ .ἦ καὶ χαρίεντες ἦσαν οἱ Λακωνικοί ·
ἡμεῖς δ᾽ ἐν οἴνῳ συμπόται σοφώτατοι .
ὀρθῶς γ᾽ ,ὁτιὴ νήφοντες οὐχ ὑγιαίνομεν ·
ἢν τοὺς Ἀθηναίους ἐγὼ πείσω λέγων ,μεθύοντες ἀεὶ πανταχοῖ πρεσβεύσομεν .
νῦν μὲν γὰρ ὅταν ἔλθωμεν ἐς Λακεδαίμονα νήφοντες ,εὐθὺς βλέπομεν ὅ τι ταράξομεν ·ὥσθ᾽ ὅ τι μὲν ἂν λέγωσιν οὐκ ἀκούομεν ,ἃ δ᾽ οὐ λέγουσι ,ταῦθ᾽ ὑπονενοήκαμεν ,ἀγγέλλομεν δ᾽ οὐ ταὐτὰ τῶν αὐτῶν πέρι .
νυνὶ δ᾽ ἅπαντ᾽ ἤρεσκεν ·
ὥστ᾽ εἰ μέν γέ τις ᾁδοι Τελαμῶνος ,Κλειταγόρας ᾁδειν δέον ,ἐπῃνέσαμεν ἂν καὶ προσεπιωρκήσαμεν .
ἀλλ᾽ οὑτοιὶ γὰρ αὖθις ἔρχονται πάλιν ἐς ταὐτόν .
οὐκ ἐρρήσετ᾽ ὦ μαστιγίαι ; 
νὴ τὸν Δί᾽ ὡς ἤδη γε χωροῦσ᾽ ἔνδοθεν .
ὦ Πολυχαρείδα λαβὲ τὰ φυσατήρια ,ἵν᾽ ἐγὼ διποδιάξω τε κἀείσω καλὸν ἐς τὼς Ἀσαναίως τε ̣ καὶ ἐς ἡμᾶς ἅμα ̣ .λαβὲ δῆτα τὰς φυσαλλίδας πρὸς τῶν θεῶν ,ὡς ἥδομαί γ᾽ ὑμᾶς ὁρῶν ὀρχουμένους .
ὅρμαον τὼς κυρσανίως ὦ Μναμοΰνα τάν τ᾽ ἐμὰν Μῶαν ,ἅτις οἶδεν ἁμὲ τώς τ᾽ Ἀσαναίως ,ὅκα τοὶ μὲν ἐπ᾽ Ἀρταμιτίῳ πρὤκροον σιοείκελοι ποττὰ κᾶλα τὼς Μήδως τ᾽ ἐνίκων ,ἁμὲ δ᾽ αὖ Λεωνίδας ἆγεν ᾇπερ τὼς κάπρως θάγοντας οἰῶ τὸν ὀδόντα ·
πολὺς δ᾽ ἀμφὶ τὰς γένυας ἀφρὸς ̣ ἤνσει ̣ ,πολὺς δ᾽ ἁμᾷ καττῶν σκελῶν ἀφρὸς ἵετο .ἦν γὰρ τὤνδρες οὐκ ἐλάσσως τᾶς ψάμμας τοὶ Πέρσαι .ἀγροτέρα σηροκτόνε μόλε δεῦρο παρσένε σιὰ ποττὰς σπονδάς ,ὡς συνέχῃς πολὺν ἁμὲ χρόνον .
νῦν δ᾽ αὖ φιλία τ᾽ αἰὲς εὔπορος εἴη ταῖς συνθήκαις ,καὶ τᾶν αἱμυλᾶν ἀλωπέκων παυσαίμεθα .
ὢ δεῦρ᾽ ἴθι δεῦρ᾽ ὦ κυναγὲ παρσένε .
ἄγε νυν ἐπειδὴ τἄλλα πεποίηται καλῶς ,ἀπάγεσθε ταύτας ὦ Λάκωνες ,τάσδε τε ὑμεῖς ·ἀνὴρ δὲ παρὰ γυναῖκα καὶ γυνὴ στήτω παρ᾽ ἄνδρα ,κᾆτ᾽ ἐπ᾽ ἀγαθαῖς συμφοραῖς ὀρχησάμενοι θεοῖσιν εὐλαβώμεθα τὸ λοιπὸν αὖθις μὴ ᾽ ξαμαρτάνειν ἔτι .πρόσαγε χορόν ,ἔπαγε δὲ Χάριτας ,ἐπὶ δὲ κάλεσον Ἄρτεμιν ,ἐπὶ δὲ δίδυμον ἀγέχορον Ἰήιον εὔφρον᾽ ,ἐπὶ δὲ Νύσιον ,ὃς μετὰ μαινάσι Βάκχιος ὄμμασι δαίεται ,Δία τε πυρὶ φλεγόμενον ,ἐπί τε πότνιαν ἄλοχον ὀλβίαν ·εἶτα δὲ δαίμονας ,οἷς ἐπιμάρτυσι χρησόμεθ᾽ οὐκ ἐπιλήσμοσιν Ἡσυχίας πέρι τῆς ἀγανόφρονος ,ἣν ἐποίησε θεὰ Κύπρις 
ἀλαλαὶ ἰὴ παιήων ·
αἴρεσθ᾽ ἄνω ἰαί ,ὡς ἐπὶ νίκῃ ἰαί .
εὐοῖ εὐοῖ ,εὐαί εὐαί .
πρόφαινε δὴ σὺ Μοῦσαν ἐπὶ νέᾳ νέαν .
Ταΰγετον αὖτ᾽ ἐραννὸν ἐκλιπῶα Μῶα μόλε Λάκαινα πρεπτὸν ἁμὶν κλέωα τὸν Ἀμύκλαις σιὸν καὶ χαλκίοικον Ἀσάναν ,Τυνδαρίδας τ᾽ ἀγασώς ,τοὶ δὴ πὰρ Εὐρώταν ψιάδδοντι .
εἶα μάλ᾽ ἔμβη ὢ εἶα κοῦφα πάλλων ,ὡς Σπάρταν ὑμνίωμες ,τᾷ σιῶν χοροὶ μέλοντι καὶ ποδῶν κτύπος ,ᾇ τε πῶλοι ταὶ κόραι πὰρ τὸν Εὐρωταν ἀμπάλλοντι πυκνὰ ποδοῖν ἀγκονίωαι ,ταὶ δὲ κόμαι σείονθ᾽ ᾇπερ Βακχᾶν θυρσαδδωᾶν καὶ παιδδωᾶν .
ἁγεῖται δ᾽ ἁ Λήδας παῖς ἁγνὰ χοραγὸς εὐπρεπής .ἀλλ᾽ ἄγε κόμαν παραμπύκιδδε χερί ,ποδοῖν τε πάδη ᾇ τις ἔλαφος ·κρότον δ᾽ ἁμᾷ ποίει χορωφελήταν .
καὶ τὰν σιὰν δ᾽ αὖ τὰν κρατίσταν Χαλκίοικον ὕμνει τὰν πάμμαχον .
αἶρ᾽ αἶρε μᾶζαν ὡς τάχιστα κανθάρῳ .
ἰδού .
δὸς αὐτῷ ,τῷ κάκιστ᾽ ἀπολουμένῳ καὶ μήποτ᾽ αὐτῆς μᾶζαν ἡδίω φάγοι .
δὸς μᾶζαν ἑτέραν ,ἐξ ὀνίδων πεπλασμένην .
ἰδοὺ μάλ᾽ αὖφις .
ποῦ γὰρ ἣν νῦν δὴ ᾽ φερες ; 
κατέφαγεν ; οὐ μὰ τὸν Δἴ ἀλλ᾽ ἐξαρπάσας ὅλην ἐνέκαψε περικυλίσας τοῖν ποδοῖν .
ἀλλ᾽ ὡς τάχιστα τρῖβε πολλὰς καὶ πυκνάς .
ἄνδρες κοπρολόγοι προσλάβεσθε πρὸς θεῶν ,εἰ μή με βούλεσθ᾽ ἀποπνιγέντα περιιδεῖν .
ἑτέραν ἑτέραν δός ,παιδὸς ἡταιρηκότος ·
τετριμμένης γάρ φησιν ἐπιθυμεῖν .
ἰδού .
ἑνὸς μὲν ὦνδρες ἀπολελύσθαι μοι δοκῶ ·
οὐδεὶς γὰρ ἂν φαίη με μάττοντ᾽ ἐσθίειν .
αἰβοῖ ,φέρ᾽ ἄλλην χἀτέραν μοι χἀτέραν ,καὶ τρῖβ᾽ ἔθ᾽ ἑτέρας .μὰ τὸν Ἀπόλλω ᾽ γὼ μὲν οὔ ·
οὐ γὰρ ἔθ᾽ οἶός τ᾽ εἴμ᾽ ὑπερέχειν τῆς ἀντλίας .
αὐτὴν ἄρ᾽ οἴσω συλλαβὼν τὴν ἀντλίαν .
νὴ τὸν Δί᾽ ἐς κόρακάς γε καὶ σαυτόν γε πρός .ὑμῶν δέ γ᾽ εἴ τις οἶδ᾽ ἐμοὶ κατειπάτω ,πόθεν ἂν πριαίμην ῥῖνα μὴ τετρημένην .οὐδὲν γὰρ ἔργον ἦν ἄρ᾽ ἀθλιώτερον ἢ κανθάρῳ μάττοντα παρέχειν ἐσθίειν .ὗς μὲν γάρ ,ὥσπερ ἂν χέσῃ τις ,ἢ κύων φαύλως ἐρείδει ·τοῦτο δ᾽ ὑπὸ φρονήματος βρενθύεταί τε καὶ φαγεῖν οὐκ ἀξιοῖ ,ἢν μὴ παραθῶ τρίψας δι᾽ ἡμέρας ὅλης ὥσπερ γυναικὶ γογγύλην μεμαγμένην .
ἀλλ᾽ εἰ πέπαυται τῆς ἐδωδῆς σκέψομαι τῃδὶ παροίξας τῆς θύρας ,ἵνα μή μ᾽ ἴδῃ .
ἔρειδε ,μὴ παύσαιο μηδέποτ᾽ ἐσθίων τέως ἕως σαυτὸν λάθοις διαρραγείς .
οἷον δὲ κύψας ὁ κατάρατος ἐσθίει ,ὥσπερ παλαιστής ,παραβαλὼν τοὺς γομφίους ,καὶ ταῦτα τὴν κεφαλήν τε καὶ τὼ χεῖρέ πως ὡδὶ περιάγων ,ὥσπερ οἱ τὰ σχοινία τὰ παχέα συμβάλλοντες ἐς τὰς ὁλκάδας .
μιαρὸν τὸ χρῆμα καὶ κάκοσμον καὶ βορόν ·
Ἀφροδίτης μὲν γὰρ οὔ μοι φαίνεται ,οὐ μὴν Χαρίτων γε .
τοῦ γάρ ἐστ᾽ ; 
οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως τοῦτ᾽ ἔστι τὸ τέρας οὐ Διὸς καταιβάτου .
οὐκοῦν ἂν ἤδη τῶν θεατῶν τις λέγοι νεανίας δοκησίσοφος ,᾽ τὸ δὲ πρᾶγμα τί ; 
ὁ κάνθαρος δὲ πρὸς τί ; 
᾽ κᾆτ᾽ αὐτῷ γ᾽ ἀνὴρ Ἰωνικός τίς φησι παρακαθήμενος ·
᾽ δοκέω μέν ,ἐς Κλέωνα τοῦτ᾽ αἰνίσσεται ,ὡς κεῖνος ἀναιδέως τὴν σπατίλην ἐσθίει .
ἐγὼ δὲ τὸν λόγον γε τοῖσι παιδίοις καὶ τοῖσιν ἀνδρίοισι καὶ τοῖς ἀνδράσιν καὶ τοῖς ὑπερτάτοισιν ἀνδράσιν φράσω καὶ τοῖς ὑπερηνορέουσιν ἔτι τούτοις μάλα .
ὁ δεσπότης μου μαίνεται καινὸν τρόπον ,οὐχ ὅνπερ ὑμεῖς ,ἀλλ᾽ ἕτερον καινὸν πάνυ .
δι᾽ ἡμέρας γὰρ ἐς τὸν οὐρανὸν βλέπων ὡδὶ κεχηνὼς λοιδορεῖται τῷ Διὶ καί φησιν ,᾽ ὦ Ζεῦ τί ποτε βουλεύει ποιεῖν ; 
κατάθου τὸ κόρημα ·
μὴ ᾽ κκόρει τὴν Ἑλλάδα .
᾽ ἔα ἔα .
σιγήσαθ᾽ ,ὡς φωνῆς ἀκούειν μοι δοκῶ .
ὦ Ζεῦ τί δρασείεις ποθ᾽ ἡμῶν τὸν λεών ; 
λήσεις σεαυτὸν τὰς πόλεις ἐκκοκκίσας .τοῦτ᾽ ἔστι τουτὶ τὸ κακὸν αὔθ᾽ οὑγὼ ᾽ λεγον .τὸ γὰρ παράδειγμα τῶν μανιῶν ἀκούετε ·ἃ δ᾽ εἶπε πρῶτον ἡνίκ᾽ ἤρχεθ᾽ ἡ χολή ,πεύσεσθ᾽ .
ἔφασκε γὰρ πρὸς αὑτὸν ἐνθαδί ·
᾽ πῶς ἄν ποτ᾽ ἀφικοίμην ἂν εὐθὺ τοῦ Διός ;᾽ 
ἔπειτα λεπτὰ κλιμάκια ποιούμενος ,πρὸς ταῦτ᾽ ἀνηρριχᾶτ᾽ ἂν ἐς τὸν οὐρανόν ,ἕως ξυνετρίβη τῆς κεφαλῆς καταρρυείς .ἐχθὲς δὲ μετὰ ταῦτ᾽ ἐκφθαρεὶς οὐκ οἶδ᾽ ὅποι εἰσήγαγ᾽ Αἰτναῖον μέγιστον κάνθαρον ,κἄπειτα τοῦτον ἱπποκομεῖν μ᾽ ἠνάγκασεν ,καὐτὸς καταψῶν αὐτὸν ὥσπερ πωλίον ,᾽ ὦ Πηγάσειον ,᾽ φησί ,᾽ γενναῖον πτερόν ,ὅπως πετήσει μ᾽ εὐθὺ τοῦ Διὸς λαβών .᾽ ἀλλ᾽ ὅ τι ποιεῖ τῃδὶ διακύψας ὄψομαι .
οἴμοι τάλας ·
ἴτε δεῦρο δεῦρ ὦ γείτονες ·
ὁ δεσπότης γάρ μου μετέωρος αἴρεται ἱππηδὸν ἐς τὸν ἀέρ᾽ ἐπὶ τοῦ κανθάρου .
ἥσυχος ἥσυχος ,ἠρέμα ,κάνθων ·
μή μοι σοβαρῶς χώρει λίαν εὐθὺς ἀπ᾽ ἀρχῆς ῥώμῃ πίσυνος ,πρὶν ἂν ἰδίῃς καὶ διαλύσῃς ἄρθρων ἶνας πτερύγων ῥύμῃ .
καὶ μὴ πνεῖ μοι κακόν ,ἀντιβολῶ σ᾽ ·
εἰ δὲ ποιήσεις τοῦτο ,κατ᾽ οἴκους αὐτοῦ μεῖνον τοὺς ἡμετέρους .ὦ δέσποτ᾽ ἄναξ ὡς παραπαίεις .σίγα σίγα .
ποῖ δῆτ᾽ ἄλλως μετεωροκοπεῖς ; 
ὑπὲρ Ἑλλήνων πάντων πέτομαι τόλμημα νέον παλαμησάμενος .τί πέτει ; 
τί μάτην οὐχ ὑγιαίνεις ; 
εὐφημεῖν χρὴ καὶ μὴ φλαῦρον μηδὲν γρύζειν ἀλλ᾽ ὀλολύζειν ·
τοῖς τ᾽ ἀνθρώποισι φράσον σιγᾶν ,τοὺς τε κοπρῶνας καὶ τὰς λαύρας καιναῖς πλίνθοισιν ἀνοικοδομεῖν καὶ τοὺς πρωκτοὺς ἐπικλῄειν .
οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως σιγήσομ᾽ ,ἢν μή μοι φράσῃς ὅποι πέτεσθαι διανοεῖ .
τί δ᾽ ἄλλο γ᾽ ἢ ὡς τὸν Δί᾽ ἐς τὸν οὐρανόν ; 
τίνα νοῦν ἔχων ; 
ἐρησόμενος ἐκεῖνον Ἑλλήνων πέρι ἁπαξαπάντων ὅ τι ποιεῖν βουλεύεται .
ἐὰν δὲ μή σοι καταγορεύῃ ; 
γράψομαι Μήδοισιν αὐτὸν προδιδόναι τὴν Ἑλλάδα .
μὰ τὸν Διόνυσον οὐδέποτε ζῶντός γ᾽ ἐμοῦ .
οὐκ ἔστι παρὰ ταῦτ᾽ ἄλλ᾽ .
ἰοὺ ἰοὺ ἰού ·
ὦ παιδί᾽ ὁ πατὴρ ἀπολιπὼν ἀπέρχεται ὑμᾶς ἐρήμους ἐς τὸν οὐρανὸν λάθρᾳ .
ἀλλ᾽ ἀντιβολεῖτε τὸν πατέρ ὦ κακοδαίμονα .ὦ πάτερ ὦ πάτερ ἆρ᾽ ἔτυμός γε δώμασιν ἡμετέροις φάτις ἥκει ,ὡς σὺ μετ᾽ ὀρνίθων προλιρὼν ἐμὲ ἐς κόρακας βαδιεῖ μεταμώνιος ; ἔστι τι τῶνδ᾽ ἐτύμως ; εἴπ᾽ ὦ πάτερ ,εἴ τι φιλεῖς με .δοξάσαι ἔστι κόραι ,τὸ δ᾽ ἐτήτυμον ἄχθομαι ὑμῖν ,ἡνίκ᾽ ἂν αἰτίζητ᾽ ἄρτον πάππαν με καλοῦσαι ,ἔνδον δ᾽ ἀργυρίου μηδὲ ψακὰς ᾖ πάνυ πάμπαν .ἢν δ᾽ ἐγὼ εὖ πράξας ἔλθω πάλιν ,ἕξετ᾽ ἐν ὥρᾳ κολλύραν μεγάλην καὶ κόνδυλον ὄψον ἐρ᾽ αὐτῇ .
καὶ τίς πόρος σοι τῆς ὁδοῦ γενήσεται ; 
ναῦς μὲν γὰρ οὐκ ἄξει σε ταύτην τὴν ὁδόν .
πτηνὸς πορεύσει πῶλος ·οὐ ναυσθλώσομαι .
τίς δ᾽ ἡ ᾽ πίνοιά σοὐστὶν ὥστε κάνθαρον ζεύξαντ᾽ ἐλαύνειν ἐς θεοὺς ὦ παππία ; 
ἐν τοῖσιν Αἰσώπου λόγοις ἐξηυρέθη μόνος πετεινῶν ἐς θεοὺς ἀφιγμένος .
ἄπιστον εἶπας μῦθον ὦ πάτερ πάτερ ,ὅπως κάκοσμον ζῷον ἦλθεν ἐς θεούς .ἦλθεν κατ᾽ ἔχθραν αἰετοῦ πάλαι ποτέ ,ᾤ᾽ ἐκκυλίνδων κἀντιτιμωρούμενος .οὐκοῦν ἐχρῆν σε Πηγάσου ζεῦξαι πτερόν ,ὅπως ἐφαίνου τοῖς θεοῖς τραγικώτερος .
ἀλλ᾽ ὦ μέλ᾽ ἄν μοι σιτίων διπλῶν ἔδει ·
τί δ᾽ ἢν ἐς ὑγρὸν πόντιον πέσῃ βάθος ; 
πῶς ἐξολισθεῖν πτηνὸς ὢν δυνήσεται ; 
ἐπίτηδες εἶχον πηδάλιον ,ᾧ χρήσομαι ·τὸ δὲ πλοῖον ἔσται Ναξιουργὴς κάνθαρος .
λιμὴν δὲ τίς σε δέξεται φορούμενον ; 
ἐν Πειραιεῖ δήπου ᾽ στὶ Κανθάρου λιμήν .
ἐκεῖνο τήρει ,μὴ σφαλεὶς καταρρυῇς ἐντεῦθεν ,εἶτα χωλὸς ὢν Εὐριπίδῃ λόγον παράσχῃς καὶ τραγῳδία γένῃ .
ἐμοὶ μελήσει ταῦτά γ᾽ .
ἀλλὰ χαίρετε .ὑμεῖς δέ γ᾽ ,ὑπὲρ ὧν τοὺς πόνους ἐγὼ πονῶ ,μὴ βδεῖτε μηδὲ χέζεθ᾽ ἡμερῶν τριῶν ·ὡς εἰ μετέωρος οὗτος ὢν ὀσφρήσεται ,κατωκάρα ῥίψας με βουκολήσεται .ἀλλ᾽ ἄγε Πήγασε χώρει χαίρων ,χρυσοχάλινον πάταγον ψαλίων διακινήσας φαιδροῖς ὠσίν .τί ποιεῖς ; τί ποιεῖς ; 
ποῖ παρακλίνεις τοὺς μυκτῆρας ; 
πρὸς τὰς λαύρας .
ἵει σαυτὸν θαρρῶν ἀπὸ γῆς ,κᾆτα δρομαίαν πτέρυγ᾽ ἐκτείνων ὀρθὸς χώρει Διὸς εἰς αὐλάς ,ἀπὸ μὲν κάκκης τὴν ῥῖν᾽ ἀπέχων ,ἀπὸ δ᾽ ἡμερίων σίτων πάντων .ἄνθρωπε τί δρᾷς ,οὗτος ὁ χέζων ἐν Πειραιεῖ παρὰ ταῖς πόρναις ; 
ἀπολεῖς μ᾽ ἀπολεῖς .
οὐ κατορύξεις κἀπιφορήσεις τῆς γῆς πολλήν ,κἀπιφυτεύσεις ἕρπυλλον ἄνω καὶ μύρον ἐπιχεῖς ; 
ὡς ἤν τι πεσὼν ἐνθένδε πάθω ,τοὐμοῦ θανάτου πέντε τάλανθ᾽ ἡ πόλις ἡ Χίων διὰ τὸν σὸν πρωκτὸν ὀφλήσει .
οἴμ᾽ ὡς δέδοικα ,κοὐκέτι σκώπτων λέγω .ὦ μηχανοποιὲ πρόσεχε τὸν νοῦν ὡς ἐμέ ·
ἤδη στρέφει τι πνεῦμα περὶ τὸν ὀμφαλόν ,κεἰ μὴ φυλάξει ,χορτάσω τὸν κάνθαρον .
ἀτὰρ ἐγγὺς εἶναι τῶν θεῶν ἐμοὶ δοκῶ ,καὶ δὴ καθορῶ τὴν οἰκίαν τὴν τοῦ Διός .τίς ἐν Διὸς θύραισιν ; 
οὐκ ἀνοίξετε ; 
πόθεν βροτοῦ με προσέβαλ᾽ ; 
ὦναξ Ἡράκλεις τουτὶ τί ἐστι τὸ κακόν ; 
ἱπποκάνθαρος .
οὐκ ἐρεῖς ; 
μιαρώτατος .
ποδαπὸς τὸ γένος δ᾽ εἶ ; 
φράζε μοι .
μιαρώτατος .
πατὴρ δέ σοι τίς ἐστ᾽ ; 
ἐμοί ; 
μιαρώτατος .
οὔτοι μὰ τὴν γῆν ἔσθ᾽ ὅπως οὐκ ἀποθανεῖ ,εἰ μὴ κατερεῖς μοι τοὔνομ᾽ ὅ τι ποτ᾽ ἔστι σοι .
Τρυγαῖος Ἀθμονεύς ,ἀμπελουργὸς δεξιός ,οὐ συκοφάντης οὐδ᾽ ἐραστὴς πραγμάτων .
ἥκεις δὲ κατὰ τί ; 
τὰ κρέα ταυτί σοι φέρων .
ὦ δειλακρίων πῶς ἦλθες ; 
ὦ γλίσχρων ὁρᾷς ὡς οὐκέτ᾽ εἶναί σοι δοκῶ μιαρώτατος ; 
ἴθι νυν κάλεσόν μοι τὸν Δί᾽ .
ἰὴ ἰὴ ἰή ,ὅτι οὐδὲ μέλλεις ἐγγὺς εἶναι τῶν θεῶν ·
φροῦδοι γὰρ ἐχθές εἰσιν ἐξῳκισμένοι .
ποῖ γῆς ; 
ἰδοὺ γῆς .
ἀλλὰ ποῖ ; 
πόρρω πάνυ ; 
πῶς οὖν σὺ δῆτ᾽ ἐνταῦθα κατελείφθης μόνος ; 
τὰ λοιπὰ τηρῶ σκευάρια τὰ τῶν θεῶν ,χυτρίδια καὶ σανίδια κἀμφορείδια .
ἐξῳκίσαντο δ᾽ οἱ θεοὶ τίνος οὕνεκα ; 
Ἕλλησιν ὀργισθέντες .
εἶτ᾽ ἐνταῦθα μὲν ἵν᾽ ἦσαν αὐτοὶ τὸν Πόλεμον κατῴκισαν ,ὑμᾶς παραδόντες δρᾶν ἀτεχνῶς ὅ τι βούλεται ·
αὐτοὶ δ᾽ ἀνῳκίσανθ᾽ ὅπως ἀνωτάτω ,ἵνα μὴ βλέποιεν μαχομένους ὑμᾶς ἔτι μηδ᾽ ἀντιβολούντων μηδὲν αἰσθανοίατο .
τοῦ δ᾽ οὕνεχ᾽ ἡμᾶς ταῦτ᾽ ἔδρασαν ; 
εἰπέ μοι .ὁτιὴ πολεμεῖν ᾑρεῖσθ᾽ ἐκείνων πολλάκις σπονδὰς ποιούντων ·κεἰ μὲν οἱ Λακωνικοὶ ὑπερβάλοιντο μικρόν ,ἔλεγον ἂν ταδί ·᾽ ναὶ τὼ σιὼ νῦν ὡττικίων δωσεῖ δίκαν .᾽ εἰ δ᾽ αὖ τι πράξαιτ᾽ ἀγαθὸν ἁττικωνικοί κἄλθοιεν οἱ Λάκωνες εἰρήνης πέρι ,ἐλέγετ᾽ ἂν ὑμεῖς εὐθύς ·
᾽ ἐξαπατώμεθα νὴ τὴν Ἀθηνᾶν ,νὴ Δί᾽ ,οὐχὶ πειστέον ·
ἥξουσι καὖθις ,ἢν ἔχωμεν τὴν Πύλον .
᾽ ὁ γοῦν χαρακτὴρ ἡμεδαπὸς τῶν ῥημάτων .
ὧν οὕνεκ᾽ οὐκ οἶδ᾽ εἴ ποτ᾽ Εἰρήνην ἔτι τὸ λοιπὸν ὄψεσθ᾽ .
ἀλλὰ ποῖ γὰρ οἴχεται ; 
ὁ Πόλεμος αὐτὴν ἐνέβαλ᾽ εἰς ἄντρον βαθύ .
ἐς ποῖον ; 
ἐς τουτὶ τὸ κάτω ,κἄπειθ᾽ ὁρᾷς ὅσους ἄνωθεν ἐπεφόρησε τῶν λίθων ,ἵνα μὴ λάβητε μηδέποτ᾽ αὐτήν .
εἰπέ μοι ,ἡμᾶς δὲ δὴ τί δρᾶν παρασκευάζεται ; 
οὐκ οἶδα πλὴν ἕν ,ὅτι θυείαν ἑσπέρας ὑπερφυᾶ τὸ μέγεθος εἰσηνέγκατο .
τί δῆτα ταύτῃ τῇ θυείᾳ χρήσεται ; 
τρίβειν ἐν αὐτῇ τὰς πόλεις βουλεύεται .
ἀλλ᾽ εἶμι ·καὶ γὰρ ἐξιέναι γνώμην ἐμὴν μέλλει ·θορυβεῖ γοῦν ἔνδον .
οἴμοι δείλαιος .
φέρ᾽ αὐτὸν ἀποδρῶ ·καὶ γὰρ ὥσπερ ᾐσθόμην καὐτὸς θυείας φθέγμα πολεμιστηρίας .ἰὼ βροτοὶ βροτοὶ βροτοὶ πολυτλήμονες ,ὡς αὐτίκα μάλα τὰς γνάθους ἀλγήσετε .ὦναξ Ἄπολλον τῆς θυείας τοῦ πλάτους ,ὅσον κακόν ,καὶ τοῦ Πολέμου τοῦ βλέμματος .
ἆρ᾽ οὗτός ἐστ᾽ ἐκεῖνος ὃν καὶ φεύγομεν ,ὁ δεινός ,ὁ ταλαύρινος ,ὁ κατὰ τοῖν σκελοῖν ; 
ἰὼ Πρασιαὶ τρὶς ἄθλιαι καὶ πεντάκις καὶ πολλοδεκάκις ,ὡς ἀπολεῖσθε τήμερον .
τουτὶ μὲν ἄνδρες οὐδὲν ἡμῖν πρᾶγμά πω ·
τὸ γὰρ κακὸν τοῦτ᾽ ἐστὶ τῆς Λακωνικῆς .
ὦ Μέγαρα Μέγαρ᾽ ὡς ἐπιτετρίψεσθ᾽ αὐτίκα ἁπαξάπαντα καταμεμυττωτευμένα .βαβαὶ βαβαιὰξ ὡς μεγάλα καὶ δριμέα τοῖσι Μεγαρεῦσιν ἐνέβαλεν τὰ κλαύματα .ἰὼ Σικελία καὶ σὺ δ᾽ ὡς ἀπόλλυσαι .
οἵα πόλις τάλαινα διακναισθήσεται .
φέρ᾽ ἐπιχέω καὶ τὸ μέλι τουτὶ τἀττικόν .
οὗτος παραινῶ σοι μέλιτι χρῆσθἀτέρῳ .
τετρώβολον τοῦτ᾽ ἐστί ·
φείδου τἀττικοῦ .παῖ παῖ Κυδοιμέ .τί με καλεῖς ; κλαύσει μακρά .ἕστηκας ἀργός ; οὑτοσί σοι κόνδυλος .
ὡς δριμύς .
οἴμοι μοι τάλας ὦ δέσποτα .
μῶν τῶν σκορόδων ἐνέβαλες ἐς τὸν κόνδυλον ; 
οἴσεις ἀλετρίβανον τρέχων ; 
ἀλλ᾽ ὦ μέλε οὐκ ἔστιν ἡμῖν ·
ἐχθὲς εἰσῳκίσμεθα .
οὔκουν παρ᾽ Ἀθηναίων μεταθρέξει ταχὺ πάνυ ; 
ἔγωγε νὴ Δί᾽ ·
εἰ δὲ μή γε ,κλαύσομαι .
ἄγε δὴ τί δρῶμεν ὦ πόνηρ᾽ ἀνθρώπια ; ὁρᾶτε τὸν κίνδυνον ἡμῖν ὡς μέγας ·εἴπερ γὰρ ἥξει τὸν ἀλετρίβανον φέρων ,τούτῳ ταράξει τὰς πόλεις καθήμενος .ἀλλ᾽ ὦ Διόνυσ᾽ ἀπόλοιτο καὶ μὴ ᾽ λθοι φέρων .
οὗτος .
τί ἔστιν ; 
οὐ φέρεις ; 
τὸ δεῖνα γὰρ ἀπόλωλ᾽ Ἀθηναίοισιν ἁλετρίβανος ,ὁ βυρσοπώλης ,ὃς ἐκύκα τὴν Ἑλλάδα .εὖ γ᾽ ὦ πότνια δέσποιν᾽ Ἀθηναία ποιῶν ἀπόλωλ᾽ ἐκεῖνος κἀν δέοντι τῇ πόλει ,ἢ πρίν γε τὸν μυττωτὸν ἡμῖν ἐγχέαι .
οὔκουν ἕτερον δῆτ᾽ ἐκ Λακεδαίμονος μέτει ἀνύσας τι ; 
ταῦτ᾽ ὦ δέσποθ᾽ .
ἧκέ νυν ταχύ .
ὦνδρες τί πεισόμεσθα ; 
νῦν ἀγὼν μέγας .
ἀλλ᾽ εἴ τις ὑμῶν ἐν Σαμοθρᾴκῃ τυγχάνει μεμυημένος ,νῦν ἐστιν εὔξασθαι καλὸν ἀποστραφῆναι τοῦ μετιόντος τὼ πόδε .
οἴμοι τάλας ,οἴμοι γε κἄτ᾽ οἴμοι μάλα .
τί ἔστι ; 
μῶν οὐκ αὖ φέρεις ; 
ἀπόλωλε γὰρ καὶ τοῖς Λακεδαιμονίοισιν ἁλετρίβανος .
πῶς ὦ πανοῦργ᾽ ; 
ἐς τἀπὶ Θρᾴκης χωρία χρήσαντες ἑτέροις αὐτὸν εἶτ᾽ ἀπώλεσαν .
ἴσως ἂν εὖ γένοιτο ·
θαρρεῖτ᾽ ὦ βροτοί .
ἀπόφερε τὰ σκεύη λαβὼν ταυτὶ πάλιν ·
ἐγὼ δὲ δοίδυκ᾽ εἰσιὼν ποιήσομαι .
νῦν τοῦτ᾽ ἐκεῖν᾽ ἥκει τὸ Δάτιδος μέλος ,ὃ δεφόμενός ποτ᾽ ᾖδε τῆς μεσημβρίας ,᾽ ὡς ἥδομαι καὶ χαίρομαι κεὐφραίνομαι .᾽ νῦν ἐστιν ἡμῖν ὦνδρες Ἕλληνες καλὸν ἀπαλλαγεῖσι πραγμάτων τε καὶ μαχῶν ἐξελκύσαι τὴν πᾶσιν Εἰρήνην φίλην ,πρὶν ἕτερον αὖ δοίδυκα κωλῦσαί τινα .
ἀλλ᾽ ὦ γεωργοὶ κἄμποροι καὶ τέκτονες καὶ δημιουργοὶ καὶ μέτοικοι καὶ ξένοι καὶ νησιῶται ,δεῦρ᾽ ἴτ᾽ ὦ πάντες λεῴ ,ὡς τάχιστ᾽ ἄμας λαβόντες καὶ μοχλοὺς καὶ σχοινία ·
νῦν γὰρ ἡμῖν ἁρπάσαι πάρεστιν ἀγαθοῦ δαίμονος .
δεῦρο πᾶς χώρει προθύμως εὐθὺ τῆς σωτηρίας .ὦ Πανέλληνες βοηθήσωμεν ,εἴπερ πώποτε ,τάξεων ἀπαλλαγέντες καὶ κακῶν φοινικικῶν ·
ἡμέρα γὰρ ἐξέλαμψεν ἥδε μισολάμαχος .
πρὸς τάδ᾽ ἡμῖν ,εἴ τι χρὴ δρᾶν ,φράζε κἀρχιτεκτόνει ·
οὐ γὰρ ἔσθ᾽ ὅπως ἀπειπεῖν ἂν δοκῶ μοι τήμερον ,πρὶν μοχλοῖς καὶ μηχαναῖσιν ἐς τὸ φῶς ἀνελκύσαι τὴν θεῶν πασῶν μεγίστην καὶ φιλαμπελωτάτην .
οὐ σιωπήσεσθ᾽ ,ὅπως μὴ περιχαρεῖς τῷ πράγματι τὸν Πόλεμον ἐκζωπυρήσετ᾽ ἔνδοθεν κεκραγότες ; 
ἀλλ᾽ ἀκούσαντες τοιούτου χαίρομεν κηρύγματος .
οὐ γὰρ ἦν ἔχοντας ἥκειν σιτί᾽ ἡμερῶν τριῶν .
εὐλαβεῖσθέ νυν ἐκεῖνον τὸν κάτωθεν Κέρβερον ,μὴ παφλάζων καὶ κεκραγὼς ὥσπερ ἡνίκ᾽ ἐνθάδ᾽ ἦν ,ἐμποδὼν ἡμῖν γένηται τὴν θεὸν μὴ ᾽ ξελκύσαι .οὔτι καὶ νῦν ἔστιν αὐτὴν ὅστις ἐξαιρήσεται ,ἢν ἅπαξ ἐς χεῖρας ἔλθῃ τὰς ἐμάς .ἰοῦ ἰοῦ .
ἐξολεῖτέ μ᾽ ὦνδρες ,εἰ μὴ τῆς βοῆς ἀνήσετε ·
ἐκδραμὼν γὰρ πάντα ταυτὶ συνταράξει τοῖν ποδοῖν .ὡς κυκάτω καὶ πατείτω πάντα καὶ ταραττέτω ,οὐ γὰρ ἂν χαίροντες ἡμεῖς τήμερον παυσαίμεθ᾽ ἄν .τί τὸ κακόν ; 
τί πάσχετ᾽ ὦνδρες ; 
μηδαμῶς πρὸς τῶν θεῶν πρᾶγμα κάλλιστον διαφθείρητε διὰ τὰ σχήματα .ἀλλ᾽ ἔγωγ᾽ οὐ σχηματίζειν βούλομ᾽ ,ἀλλ᾽ ὑφ᾽ ἡδονῆς οὐκ ἐμοῦ κινοῦντος αὐτὼ τὼ σκέλει χορεύετον .μή τι καὶ νυνί γ᾽ ἔτ᾽ ,ἀλλὰ παῦε παῦ᾽ ὀρχούμενος .ἢν ἰδοὺ καὶ δὴ πέπαυμαι .
φῄς γε ,παύει δ᾽ οὐδέπω .
ἓν μὲν οὖν τουτί μ᾽ ἔασον ἑλκύσαι ,καὶ μηκέτι .
τοῦτό νυν ,καὶ μηκέτ᾽ ἄλλο μηδὲν ὀρχήσησθ᾽ ἔτι .
οὐκ ἂν ὀρχησαίμεθ᾽ ,εἴπερ ὠφελήσαιμέν τί σε .
ἀλλ᾽ ὁρᾶτ᾽ οὔπω πέπαυσθε .
τουτογὶ νὴ τὸν Δία τὸ σκέλος ῥίψαντες ἤδη λήγομεν τὸ δεξιόν .
ἐπιδίδωμι τοῦτό γ᾽ ὑμῖν ὥστε μὴ λυπεῖν ἔτι .ἀλλὰ καὶ τἀριστερόν τοί μ᾽ ἐστ᾽ ἀναγκαίως ἔχον .
ἥδομαι γὰρ καὶ γέγηθα καὶ πέπορδα καὶ γελῶ μᾶλλον ἢ τὸ γῆρας ἐκδὺς ἐκφυγὼν τὴν ἀσπίδα .
μή τι καὶ νυνί γε χαίρετ᾽ ·οὐ γὰρ ἴστε πω σαφῶς ·ἀλλ᾽ ὅταν λάβωμεν αὐτήν ,τηνικαῦτα χαίρετε καὶ βοᾶτε καὶ γελᾶτ᾽ ·ἤδη γὰρ ἐξέσται τόθ᾽ ὑμῖν πλεῖν μένειν βινεῖν καθεύδειν ,ἐς πανηγύρεις θεωρεῖν ,ἑστιᾶσθαι κοτταβίζειν ,̣ συβαρίζειν ̣ ἰοῦ ἰοῦ κεκραγέναι .
εἰ γὰρ ἐκγένοιτ᾽ ἰδεῖν ταύτην με τὴν ἡμέραν [ποτέ] .
πολλὰ γὰρ ἀνεσχόμην πράγματά τε καὶ στιβάδας ,ἃς ἔλαχε Φορμίων ·
κοὐκέτ᾽ ἄν μ᾽ εὕροις δικαστὴν δριμὺν οὐδὲ δύσκολον ,οὐδὲ τοὺς τρόπους γε δήπου σκληρὸν ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ ,ἀλλ᾽ ἁπαλὸν ἄν μ᾽ ἴδοις καὶ πολὺ νεώτερον ,ἀπαλλαγέντα πραγμάτων .
καὶ γὰρ ἱκανὸν χρόνον ἀπολλύμεθα καὶ κατατετρίμμεθα πλανώμενοι ἐς Λύκειον κἀκ Λυκείου ξὺν δορὶ ξὺν ἀσπίδι .
ἀλλ᾽ ὅ τι μάλιστα χαριούμεθα ποιοῦντες ,ἄγε φράζε ·
σὲ γὰρ αὐτοκράτορ᾽ εἵλετ᾽ ἀγαθή τις ἡμῖν τύχη .
φέρε δὴ κατίδω ποῖ τοὺς λίθους ἀφέλξομεν .
ὦ μιαρὲ καὶ τολμηρὲ τί ποιεῖν διανοεῖ ; 
οὐδὲν πονηρόν ,ἀλλ᾽ ὅπερ καὶ Κιλλικῶν .
ἀπόλωλας ὦ κακόδαιμον .
οὐκοῦν ἢν λάχω .Ἑρμῆς γὰρ ὢν κλήρῳ ποιήσεις οἶδ᾽ ὅτι .
ἀπόλωλας ,ἐξόλωλας .
ἐς τίν᾽ ἡμέραν ; 
εἰς αὐτίκα μάλ᾽ .
ἀλλ᾽ οὐδὲν ἠμπόληκά πω ,οὔτ᾽ ἄλφιτ᾽ οὔτε τυρόν ,ὡς ἀπολούμενος .
καὶ μὴν ἐπιτέτριψαί γε .κᾆτα τῷ τρόπῳ οὐκ ᾐσθόμην ἀγαθὸν τοσουτονὶ λαβών ; 
ἆρ᾽ οἶσθα θάνατον ὅτι προεῖφ᾽ ὁ Ζεὺς ὃς ἂν ταύτην ἀνορύττων εὑρεθῇ ; 
νῦν ἆρά με ἅπασ᾽ ἀνάγκη ᾽ στ᾽ ἀποθανεῖν ; 
εὖ ἴσθ᾽ ὅτι .
ἐς χοιρίδιόν μοί νυν δάνεισον τρεῖς δραχμάς ·
δεῖ γὰρ μυηθῆναί με πρὶν τεθνηκέναι .
ὦ Ζεῦ κεραυνοβρόντα .
μὴ πρὸς τῶν θεῶν ἡμῶν κατείπῃς ,ἀντιβολῶ σε δέσποτα .
οὐκ ἂν σιωπήσαιμι .
ναὶ πρὸς τῶν κρεῶν ,ἁγὼ προθύμως σοι φέρων ἀφικόμην .
ἀλλ᾽ ὦ μέλ᾽ ὑπὸ τοῦ Διὸς ἀμαλδυνθήσομαι ,εἰ μὴ τετορήσω ταῦτα καὶ λακήσομαι .
μή νυν λακήσῃς ,λίσσομαί σ᾽ ὦρμῄδιον .εἰπέ μοι ,τί πάσχετ᾽ ὦνδρες ; ἕστατ᾽ ἐκπεπληγμένοι .ὦ πόνηροι μὴ σιωπᾶτ᾽ ·
εἰ δὲ μή ,λακήσεται .
μηδαμῶς ὦ δέσποθ᾽ Ἑρμῆ ,μηδαμῶς ,μηδαμῶς ,εἴ τι κεχαρισμένον χοιρίδιον οἶσθα παρ᾽ ἐμοῦ γε κατεδηδοκώς ,τοῦτο μὴ φαῦλον νόμιζ᾽ ἐν τῷδε τῷ νῦν πράγματι .οὐκ ἀκούεις οἷα θωπεύουσί σ᾽ ὦναξ δέσποτα ; ̣ μὴ γένῃ παλίγκοτος ἀντιβολοῦσιν ἡμῖν ,̣ ὥστε τήνδε μὴ λαβεῖν ·ἀλλὰ χάρισ᾽ ὦ φιλανθρωπότατε καὶ μεγαλοδωρότατε δαιμόνων ,εἴ τι Πεισάνδρου βδελύττει τοὺς λόφους καὶ τὰς ὀφρῦς .
καί σε θυσίαισιν ἱεραῖσι προσόδοις τε μεγάλαισι διὰ παντὸς ὦ δέσποτ᾽ ἀγαλοῦμεν ἡμεῖς ἀεί .
ἴθ᾽ ,ἀντιβολῶ σ᾽ ,ἐλέησον αὐτῶν τὴν ὄπα ,ἐπεί σε καὶ τιμῶσι μᾶλλον ἢ πρὸ τοῦ .κλέπται γάρ εἰσι νῦν γε μᾶλλον ἢ πρὸ τοῦ .
καί σοι φράσω τι πρᾶγμα δεινὸν καὶ μέγα ,ὃ τοῖς θεοῖς ἅπασιν ἐπιβουλεύεται .
ἴθι δὴ κάτειπ᾽ ·
ἴσως γὰρ ἂν πείσαις ἐμέ .
ἡ γὰρ Σελήνη χὠ πανοῦργος Ἥλιος ὑμῖν ἐπιβουλεύοντε πολὺν ἤδη χρόνον τοῖς βαρβάροισι προδίδοτον τὴν Ἑλλάδα .
ἵνα δὴ τί τοῦτο δρᾶτον ; 
ὁτιὴ νὴ Δία ἡμεῖς μὲν ὑμῖν θύομεν ,τούτοισι δὲ οἱ βάρβαροι θύουσι .
διὰ τοῦτ᾽ εἰκότως βούλοιντ᾽ ἂν ἡμᾶς πάντας ἐξολωλέναι ,ἵνα τὰς τελετὰς λάβοιεν αὐτοὶ τῶν θεῶν .
ταῦτ᾽ ἄρα πάλαι τῶν ἡμερῶν παρεκλεπτέτην καὶ τοῦ κύκλου παρέτρωγον ὑφ᾽ ἁμαρτωλίας .
ναὶ μὰ Δία .
καί σοι τὰ μεγάλ᾽ ἡμεῖς Παναθήναι᾽ ἄξομεν πάσας τε τὰς ἄλλας τελετὰς τὰς τῶν θεῶν ,μυστήρι᾽ Ἑρμῇ ,Διιπόλει᾽ ,Ἀδώνια ·
ἄλλαι τέ σοι πόλεις πεπαυμέναι κακῶν ἀλεξικάκῳ θύσουσιν Ἑρμῇ πανταχοῦ .
χἄτερ᾽ ἔτι πόλλ᾽ ἕξεις ἀγαθά .πρῶτον δέ σοι δῶρον δίδωμι τήνδ᾽ ,ἵνα σπένδειν ἔχῃς .οἴμ᾽ ὡς ἐλεήμων εἴμ᾽ ἀεὶ τῶν χρυσίδων .
ὑμέτερον ἐντεῦθεν ἔργον ὦνδρες .
ἀλλὰ ταῖς ἄμαις εἰσιόντες ὡς τάχιστα τοὺς λίθους ἀφέλκετε .
ταῦτα δράσομεν ·σὺ δ᾽ ἡμῖν ὦ θεῶν σοφώτατε ἅττα χρὴ ποιεῖν ἐφεστὼς φράζε δημιουργικῶς ·τἄλλα δ᾽ εὑρήσεις ὑπουργεῖν ὄντας ἡμᾶς οὐ κακούς .ἄγε δὴ σὺ ταχέως ὕπεχε τὴν φιάλην ,ὅπως ἔργῳ ᾽ φιαλοῦμεν εὐξάμενοι τοῖσιν θεοῖς .σπονδὴ σπονδή ·εὐφημεῖτε εὐφημεῖτε .σπένδοντες εὐχόμεσθα τὴν νῦν ἡμέραν Ἕλλησιν ἄρξαι πᾶσι πολλῶν κἀγαθῶν ,χὤστις προθύμως ξυλλάβοι τῶν σχοινίων ,τοῦτον τὸν ἄνδρα μὴ λαβεῖν ποτ᾽ ἀσπίδα .
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἐν εἰρήνῃ διαγαγεῖν τὸν βίον ,ἔχονθ᾽ ἑταίραν καὶ σκαλεύοντ᾽ ἄνθρακας .
ὅστις δὲ πόλεμον μᾶλλον εἶναι βούλεται μηδέποτε παύσασθ᾽ αὐτὸν ὦ Διόνυσ᾽ ἄναξ ἐκ τῶν ὀλεκράνων ἀκίδας ἐξαιρούμενον .
κεἴ τις ἐπιθυμῶν ταξιαρχεῖν σοὶ φθονεῖ ἐς φῶς ἀνελθεῖν ὦ πότνι᾽ ,ἐν ταῖσιν μάχαις πάσχοι γε τοιαῦθ᾽ οἷάπερ Κλεώνυμος .
κεἴ τις δορυξὸς ἢ κάπηλος ἀσπίδων ,ἵν᾽ ἐμπολᾷ βέλτιον ,ἐπιθυμεῖ μαχῶν ληφθεὶς ὑπὸ λῃστῶν ἐσθίοι κριθὰς μόνας .
κεἴ τις στρατηγεῖν βουλόμενος μὴ ξυλλάβοι ,ἢ δοῦλος αὐτομολεῖν παρεσκευασμένος ἐπὶ τοῦ τροχοῦ γ᾽ ἕλκοιτο μαστιγούμενος .
ἡμῖν δ᾽ ἀγαθὰ γένοιτ᾽ .
ἰὴ παιὼν ἰή .
ἄφελε τὸ παίειν ἀλλ᾽ ἰὴ μόνον λέγε .
ἰὴ ἰὴ τοίνυν ,ἰὴ μόνον λέγω .
Ἑρμῇ Χάρισιν Ὥραισιν Ἀφροδίτῃ Πόθῳ .
Ἄρει δέ ; 
μὴ μή .
μηδ᾽ Ἐνυαλίῳ γε ; 
μή .
ὑπότεινε δὴ πᾶς καὶ κάταγε τοῖσιν κάλῳς .
ὦ εἶα .
εἶα μάλα .
ὦ εἶα .
εἶα ἔτι μάλα .
ὦ εἶα ,ὦ εἶα .
ἀλλ᾽ οὐχ ἕλκουσ᾽ ἅνδρες ὁμοίως .
οὐ ξυλλήψεσθ᾽ ; 
οἷ᾽ ὀγκύλλεσθ᾽ ·
οἰμώξεσθ᾽ οἱ Βοιωτοί .
εἶά νυν .
εἶα ὦ .
ἀλλ᾽ ἄγετε ξυνανέλκετε καὶ σφώ .
οὔκουν ἕλκω κἀξαρτῶμαι κἀπεμπίπτω καὶ σπουδάζω ; 
πῶς οὖν οὐ χωρεῖ τοὔργον ; 
ὦ Λάμαχ᾽ ἀδικεῖς ἐμποδὼν καθήμενος .
οὐδὲν δεόμεθ᾽ ὦνθρωπε τῆς σῆς μορμόνος .
οὐδ᾽ οἵδε γ᾽ εἷλκον οὐδὲν ἁργεῖοι πάλαι ἀλλ᾽ ἢ κατεγέλων τῶν ταλαιπωρουμένων ,καὶ ταῦτα διχόθεν μισθοφοροῦντες ἄλφιτα .
ἀλλ᾽ οἱ Λάκωνες ὦγάθ᾽ ἕλκουσ᾽ ἀνδρικῶς .
ἀλλ᾽ ὁ χαλκεὺς οὐκ ἐᾷ .
οὐδ᾽ οἱ Μεγαρῆς δρῶσ᾽ οὐδέν ·
ἕλκουσιν δ᾽ ὅμως γλισχρότατα σαρκάζοντες ὥσπερ κυνίδια ,ὑπὸ τοῦ γε λιμοῦ νὴ Δἴ ἐξολωλότες .οὐδὲν ποιοῦμεν ὦνδρες ·ἀλλ ὁμοθυμαδὸν ἅπασιν ἡμῖν αὖθις ἀντιληπτέον .
ὦ εἶα .
εἶα μάλα .
ὦ εἶα .
εἶα νὴ Δία .
μικρόν γε κινοῦμεν .
οὔκουν δεινὸν .
τοὺς μὲν τείνειν τοὺς δ᾽ ἀντισπᾶν ; 
πληγὰς λήψεσθ᾽ ὦργεῖοι .εἶά νυν .εἶα ὦ .
ὡς κακόνοι τινές εἰσιν ἐν ἡμῖν .
ὑμεῖς μὲν γοῦν οἱ κιττῶντες τῆς εἰρήνης σπᾶτ᾽ ἀνδρείως .
ἀλλ᾽ εἴσ᾽ οἳ κωλύουσιν .
ἄνδρες Μεγαρῆς οὐκ ἐς κόρακας ἐρρήσετε ; 
μισεῖ γὰρ ὑμᾶς ἡ θεὸς μεμνημένη ·
πρῶτοι γὰρ αὐτὴν τοῖς σκορόδοις ἠλείψατε .
καὶ τοῖς Ἀθηναίοισι παύσασθαι λέγω ἐντεῦθεν ἐχομένοις ὅθεν νῦν ἕλκετε ·οὐδὲν γὰρ ἄλλο δρᾶτε πλὴν δικάζετε .
ἀλλ᾽ εἴπερ ἐπιθυμεῖτε τήνδ᾽ ἐξελκύσαι ,πρὸς τὴν θάλατταν ὀλίγον ὑποχωρήσατε .
ἄγ᾽ ὦνδρες αὐτοὶ δὴ μόνοι λαβώμεθ᾽ οἱ γεωργοί .
χωρεῖ γέ τοι τὸ πρᾶγμα πολλῷ μᾶλλον ὦνδρες ὑμῖν .
χωρεῖν τὸ πρᾶγμά φησιν ·
ἀλλὰ πᾶς ἀνὴρ προθυμοῦ .οἵ τοι γεωργοὶ τοὔργον ἐξέλκουσι κἄλλος οὐδείς .
ἄγε νυν ἄγε πᾶς .
καὶ μὴν ὁμοῦ ᾽ στιν ἤδη .
μή νυν ἀνῶμεν ἀλλ᾽ ἐπεντείνωμεν ἀνδρικώτερον .
ἤδη ᾽ στὶ τοῦτ᾽ ἐκεῖνο .ὦ εἶα νῦν ,ὦ εἶα πᾶς .ὦ εἶα εἶα εἶα εἶα εἶα εἶα .ὦ εἶα εἶα εἶα εἶα εἶα πᾶς .ὦ πότνια βοτρυόδωρε τί προσείπω σ᾽ ἔπος ; πόθεν ἂν λάβοιμι ῥῆμα μυριάμφορον ὅτῳ προσείπω σ᾽ ; 
οὐ γὰρ εἶχον οἴκοθεν .
ὦ χαῖρ᾽ Ὀπώρα ,καὶ σὺ δ᾽ ὦ Θεωρία .
οἷον δ᾽ ἔχεις τὸ πρόσωπον ὦ Θεωρία ,οἷον δὲ πνεῖς ,ὡς ἡδὺ κατὰ τῆς καρδίας ,γλυκύτατον ὥσπερ ἀστρατείας καὶ μύρου .
μῶν οὖν ὅμοιον καὶ γυλιοῦ στρατιωτικοῦ ; 
ἀπέπτυσ᾽ ἐχθροῦ φωτὸς ἔχθιστον πλέκος .
τοῦ μὲν γὰρ ὄζει κρομμυοξυρεγμίας ,ταύτης δ᾽ ὀπώρας ,ὑποδοχῆς ,Διονυσίων ,αὐλῶν ,τραγῳδῶν ,Σοφοκλέους μελῶν ,κιχλῶν ,ἐπυλλίων Εὐριπίδου - κλαύσἄρα σὺ ταύτης καταψευδόμενος ·
οὐ γὰρ ἥδεται αὕτη ποιητῇ ῥηματίων δικανικῶν .κιττοῦ ,τρυγοίπου ,προβατίων βληχωμένων ,̣ κόλπου ̣ γυναικῶν διατρεχουσῶν εἰς ἀγρόν ,δούλης μεθυούσης ,ἀνατετραμμένου χοῶς ,ἄλλων τε πολλῶν κἀγαθῶν - ἴθι νυν ἄθρει οἷον πρὸς ἀλλήλας λαλοῦσιν αἱ πόλεις διαλλαγεῖσαι καὶ γελῶσιν ἄσμεναι ,καὶ ταῦτα δαιμονίως ὑπωπιασμέναι ἁπαξάπασαι καὶ κυάθους προσκείμεναι .καὶ τῶνδε τοίνυν τῶν θεωμένων σκόπει τὰ πρόσωφ᾽ ,ἵνα γνῷς τὰς τέχνας .
αἰβοῖ τάλας ,ἐκεινονὶ γοῦν τὸν λοφοποιὸν οὐχ ὁρᾷς τίλλονθ᾽ ἑαυτόν ; 
ὁ δέ γε τὰς σμινύας ποιῶν κατέπαρδεν ἄρτι τοῦ ξιφουργοῦ ᾽ κεινουί .
ὁ δὲ δρεπανουργὸς οὐχ ὁρᾷς ὡς ἥδεται ,καὶ τὸν δορυξὸν οἷον ἐσκιμάλισεν ; 
ἴθι νυν ἄνειπε τοὺς γεωργοὺς ἀπιέναι .
ἀκούετε λεῴ ·
τοὺς γεωργοὺς ἀπιέναι τὰ γεωργικὰ σκεύη λαβόντας εἰς ἀγρὸν ὡς τάχιστ᾽ ἄνευ δορατίου καὶ ξίφους κἀκοντίου ·
ὡς ἅπαντ᾽ ἤδη ᾽ στὶ μεστὰ τἀνθάδ᾽ εἰρήνης σαπρᾶς .
ἀλλὰ πᾶς χώρει πρὸς ἔργον εἰς ἀγρὸν παιωνίσας .ὦ ποθεινὴ τοῖς δικαίοις καὶ γεωργοῖς ἡμέρα ,ἄσμενός σ᾽ ἰδὼν προσειπεῖν βούλομαι τὰς ἀμπέλους ,τάς τε συκᾶς ,ἃς ἐγὼ ᾽ φύτευον ὢν νεώτερος ,ἀσπάσασθαι θυμὸς ἡμῖν ἐστι πολλοστῷ χρόνῳ .
νῦν μὲν οὖν ὦνδρες προσευξώμεσθα πρῶτον τῇ θεῷ ,ἥπερ ἡμῶν τοὺς λόφους ἀφεῖλε καὶ τὰς Γοργόνας ·
εἶθ᾽ ὅπως Λιταργιοῦμεν οἴκαδ᾽ ἐς τὰ χωρία ,ἐμπολήσαντές τι χρηστὸν εἰς ἀγρὸν ταρίχιον .ὦ Πόσειδον ὡς καλὸν τὸ στῖφος αὐτῶν φαίνεται καὶ πυκνὸν καὶ γοργὸν ὥσπερ μᾶζα καὶ πανδαισία .νὴ Δἴ ἡ γὰρ σφῦρα λαμπρὸν ἦν ἄρ᾽ ἐξωπλισμένη ,αἵ τε θρίνακες διαστίλβουσι πρὸς τὸν ἥλιον .
ἦ καλῶς αὐτῶν ἀπαλλάξειεν ἂν μετόρχιον .
ὥστ᾽ ἔγωγ᾽ ἤδη ᾽ πιθυμῶ καὐτὸς ἐλθεῖν εἰς ἀγρὸν καὶ τριαινοῦν τῇ δικέλλῃ διὰ χρόνου τὸ γῄδιον .
ἀλλ᾽ ἀναμνησθέντες ὦνδρες τῆς διαίτης τῆς παλαιᾶς ,ἣν παρεῖχ᾽ αὕτη ποθ᾽ ἡμῖν ,τῶν τε παλασίων ἐκείνων τῶν τε σύκων τῶν τε μύρτων ,τῆς τρυγός τε τῆς γλυκείας τῆς ἰωνιᾶς τε τῆς πρὸς τῷ φρέατι τῶν τ᾽ ἐλαῶν ὧν ποθοῦμεν ,ἀντὶ τούτων τήνδε νυνὶ τὴν θεὸν προσείπατε .χαῖρε χαῖρ᾽ ,ὡς ἀσμένοισιν ἦλθες ,ὦ φιλτάτη .σῷ γὰρ ἐδάμην πόθῳ ,δαιμόνια βουλόμενος εἰς ἀγρὸν ἀνερπύσαι ἦσθα γὰρ μέγιστον ἡμῖν κέρδος ὦ ποθουμένη πᾶσιν ὁπόσοι γεωργὸν βίον ἐτρίβομεν .
μόνη γὰρ ἡμᾶς ὠφέλεις .
πολλὰ γὰρ ἐπάσχομεν πρίν ποτ᾽ ἐπὶ σοῦ γλυκέα κἀδάπανα καὶ φίλα .τοῖς ἀγροίκοισιν γὰρ ἦσθα χῖδρα καὶ σωτηρία .
ὥστε σὲ τά τ᾽ ἀμπέλια καὶ τὰ νέα συκίδια τἄλλα θ᾽ ὁπόσ᾽ ἔστι φυτὰ προσγελάσεται λαβόντ᾽ ἄσμενα .
ἀλλὰ ποῦ ποτ᾽ ἦν ἀφ᾽ ἡμῶν τὸν πολὺν τοῦτον χρόνον ἥδε ; 
τοῦθ᾽ ἡμᾶς δίδαξον ὦ θεῶν εὐνούστατε .
ὦ σοφώτατοι γεωργοί ,τἀμὰ δὴ ξυνίετε ῥήματ᾽ ,εἰ βούλεσθ᾽ ἀκοῦσαι τήνδ᾽ ὅπως ἀπώλετο .
πρῶτα μὲν γὰρ ̣ αὐτῆς ἦρξεν ̣ Φειδίας πράξας κακῶς ·εἶτα Περικλέης φοβηθεὶς μὴ μετάσχοι τῆς τύχης ,τὰς φύσεις ὑμῶν δεδοικὼς καὶ τὸν αὐτοδὰξ τρόπον ,πρὶν παθεῖν τι δεινὸν αὐτός ,ἐξέφλεξε τὴν πόλιν .ἐμβαλὼν σπινθῆρα μικρὸν Μεγαρικοῦ ψηφίσματος ,ἐξεφύσησεν τοσοῦτον πόλεμον ὥστε τῷ καπνῷ πάντας Ἕλληνας δακρῦσαι ,τούς τ᾽ ἐκεῖ τούς τ᾽ ἐνθάδε .ὡς δ᾽ ἅπαξ ̣ τὸ πρῶτον ἄκουσ᾽ ̣ ἐψόφησεν ἄμπελος καὶ πίθος πληγεὶς ὑπ᾽ ὀργῆς ἀντελάκτισεν πίθῳ ,οὐκέτ᾽ ἦν οὐδεὶς ὁ παύσων ,ἥδε δ᾽ ἠφανίζετο .ταῦτα τοίνυν μὰ τὸν Ἀπόλλω ᾽ γὼ ᾽ πεπύσμην οὐδενός ,
οὐδ᾽ ἔγωγε πλήν γε νυνί .
ταῦτ᾽ ἄρ᾽ εὐπρόσωπος ἦν ,οὖσα συγγενὴς ἐκείνου .
πολλά γ᾽ ἡμᾶς λανθάνει .
κᾆτ᾽ ἐπειδὴ ᾽ γνωσαν ὑμᾶς αἱ πόλεις ὧν ἤρχετε ἠγριωμένους ἐπ᾽ ἀλλήλοισι καὶ σεσηρότας ,πάντ᾽ ἐμηχανῶντ᾽ ἐφ᾽ ὑμῖν τοὺς φόρους φοβούμεναι ,κἀνέπειθον τῶν Λακώνων τοὺς μεγίστους χρήμασιν .οἱ δ᾽ ἅτ᾽ ὄντες αἰσχροκερδεῖς καὶ διειρωνόξενοι τήνδ᾽ ἀπορρίψαντες αἰσχρῶς τὸν πόλεμον ἀνήρπασαν ·κᾆτα τἀκείνων γε κέρδη τοῖς γεωργοῖς ἦν κακά ·
αἱ γὰρ ἐνθένδ᾽ αὖ τριήρεις ἀντιτιμωρούμεναι οὐδὲν αἰτίων ἂν ἀνδρῶν τὰς κράδας κατήσθιον .
ἐν δίκῃ μὲν οὖν ,ἐπεί τοι τὴν κορώνεών γέ μου ἐξέκοψαν ,ἣν ἐγὼ ᾽ φύτευσα κἀξεθρεψάμην .νὴ Δί᾽ ὦ μέλ᾽ ἐνδίκως γε δῆτ᾽ ,ἐπεὶ κἀμοῦ λίθον ἐμβαλόντες ἑξμέδιμνον κυψέλην ἀπώλεσαν .κᾆτα δ᾽ ὡς ἐκ τῶν ἀγρῶν ξυνῆλθεν οὑργάτης λεώς ,τὸν τρόπον πωλούμενος τὸν αὐτὸν οὐκ ἐμάνθανεν ,ἀλλ᾽ ἅτ᾽ ὢν ἄνευ γιγάρτων καὶ φιλῶν τὰς ἰσχάδας ἔβλεπεν πρὸς τοὺς λέγοντας ·οἱ δὲ γιγνώσκοντες εὖ τοὺς πένητας ἀσθενοῦντας κἀποροῦντας ἀλφίτων ,τήνδε μὲν δικροῖς ἐώθουν τὴν θεὸν κεκράγμασιν ,πολλάκις φανεῖσαν αὐτὴν τῆσδε τῆς χώρας πόθῳ ,τῶν δὲ συμμάχων ἔσειον τοὺς παχεῖς καὶ 
εἶτ᾽ ἂν ὑμεῖς τοῦτον ὥσπερ κυνίδι᾽ ἐσπαράττετε ·
ἡ πόλις γὰρ ὠχριῶσα κἀν φόβῳ καθημένη ,ἅττα διαβάλοι τις αὐτῇ ,ταῦτ᾽ ἂν ἥδιστ᾽ ἤσθιεν .
οἳ δὲ τὰς πληγὰς ὁρῶντες ἃς ἐτύπτονθ᾽ οἱ ξένοι χρυσίῳ τῶν ταῦτα ποιούντων ἐβύνουν τὸ στόμα ,ὥστ᾽ ἐκείνους μὲν ποιῆσαι πλουσίους ,ἡ δ᾽ Ἑλλὰς ἂν ἐξερημωθεῖσ᾽ ἂν ὑμᾶς ἔλαθε .
ταῦτα δ᾽ ἦν ὁ δρῶν βυρσοπώλης .
παῦε παῦ᾽ ὦ δέσποθ᾽ Ἑρμῆ ,μὴ λέγε ,ἀλλ᾽ ἔα τὸν ἄνδρ᾽ ἐκεῖνον οὗπερ ἔστ᾽ εἶναι κάτω ·οὐ γὰρ ἡμέτερος ἔτ᾽ ἔστ᾽ ἐκεῖνος ἁνὴρ ἀλλὰ σός .ἅττ᾽ ἂν οὖν λέγῃς ἐκεῖνον ,κεἰ πανοῦργος ἦν ,ὅτ᾽ ἔζη ,καὶ λάλος καὶ συκοφάντης καὶ κύκηθρον καὶ τάρακτρον ,ταῦθ᾽ ἁπαξάπαντα νυνὶ τοὺς σεαυτοῦ λοιδορεῖς .ἀλλ᾽ ὅ τι σιωπᾷς ὦ πότνια κάτειπέ μοι .
ἀλλ᾽ οὐκ ἂν εἴποι πρός γε τοὺς θεωμένους ·
ὀργὴν γὰρ αὐτοῖς ὧν ἔπαθε πολλὴν ἔχει .
ἡ δ᾽ ἀλλὰ πρὸς σὲ μικρὸν εἰπάτω μόνον .
εἴφ᾽ ὅ τι νοεῖς αὐτοῖσι πρὸς ἔμ᾽ ὦ φιλτάτη .
ἴθ᾽ ὦ γυναικῶν μισοπορπακιστάτη .
εἶεν ,ἀκούω .
ταῦτ᾽ ἐπικαλεῖς ; 
μανθάνω .
ἀκούσαθ᾽ ὑμεῖς ὧν ἕνεκα μομφὴν ἔχει .
ἐλθοῦσά φησιν αὐτομάτη μετὰ τἀν Πύλῳ σπονδῶν φέρουσα τῇ πόλει κίστην πλέαν ἀποχειροτονηθῆναι τρὶς ἐν τἠκκλησίᾳ .
ἡμάρτομεν ταῦτ᾽ ·ἀλλὰ συγγνώμην ἔχε ·ὁ νοῦς γὰρ ἡμῶν ἦν τότ᾽ ἐν τοῖς σκύτεσιν .ἴθι νυν ἄκουσον οἷον ἄρτι μ᾽ ἤρετο ,ὅστις κακόνους αὐτῇ μάλιστ᾽ ἦν ἐνθάδε ,χὤστις φίλος κἄσπευδεν εἶναι μὴ μάχας .εὐνούστατος μὲν ἦν μακρῷ Κλεώνυμος .
ποῖός τις οὖν εἶναι δοκεῖ τὰ πολεμικὰ ὁ Κλεώνυμος ; 
ψυχήν γ᾽ ἄριστος πλήν γ᾽ ὅτι οὐκ ἦν ἄρ᾽ οὗπέρ φησιν εἶναι τοῦ πατρός .εἰ γάρ ποτ᾽ ἐξέλθοι στρατιώτης ,εὐθέως ἀποβολιμαῖος τῶν ὅπλων ἐγίγνετο .ἔτι νῦν ἄκουσον οἷον ἄρτι μ᾽ ἤρετο ,ὅστις κρατεῖ νῦν τοῦ λίθου τοῦ ᾽ ν τῇ πυκνί .
Ὑπέρβολος νῦν τοῦτ᾽ ἔχει τὸ χωρίον .
αὕτη τί ποιεῖς ; 
τὴν κεφαλὴν ποῖ περιάγεις ; 
ἀποστρέφεται τὸν δῆμον ἀχθεσθεῖσ᾽ ὅτι αὑτῷ πονηρὸν προστάτην ἐπεγράψατο .
ἀλλ᾽ οὐκέτ᾽ αὐτῷ χρησόμεθ᾽ οὐδέν ,ἀλλὰ νῦν ἀπορῶν ὁ δῆμος ἐπιτρόπου καὶ γυμνὸς ὢν τοῦτον τέως τὸν ἄνδρα περιεζώσατο .
πῶς οὖν ξυνοίσει ταῦτ᾽ ἐρωτᾷ τῇ πόλει .
εὐβουλότεροι γενησόμεθα .
τρόπῳ τίνι ; 
ὅτι τυγχάνει λυχνοποιὸς ὤν .
πρὸ τοῦ μὲν οὖν ἐψηλαφῶμεν ἐν σκότῳ τὰ πράγματα ,νυνὶ δ᾽ ἅπαντα πρὸς λύχνον βουλεύσομεν .ὢ ὤ ,οἷά μ᾽ ἐκέλευσεν ἀναπυθέσθαι σου .
τὰ τί ; 
πάμπολλα καὶ τἀρχαῖ᾽ ἃ κατέλιπεν τότε ·
πρῶτον δ᾽ ὅ τι πράττει Σοφοκλέης ἀνήρετο .
εὐδαιμονεῖ ,πάσχει δὲ θαυμαστόν .
τὸ τί ; 
ἐκ τοῦ Σοφοκλέους γίγνεται Σιμωνίδης .
Σιμωνίδης ; 
πῶς ; 
ὅτι γέρων ὢν καὶ σαπρὸς κέρδους ἕκατι κἂν ἐπὶ ῥιπὸς πλέοι .
τί δαί ; Κρατῖνος ὁ σοφὸς ἔστιν ; 
ἀπέθανεν ὅθ᾽ οἱ Λάκωνες ἐνέβαλον .
τί παθών ; ὅ τι ; 
ὼρακιάσας ·
οὐ γὰρ ἐξηνέσχετο ἰδὼν πίθον καταγνύμενον οἴνου πλέων .
χἄτερα πόσ᾽ ἄττ᾽ οἴει γεγενῆσθ᾽ ἐν τῇ πόλει ; 
ὥστ᾽ οὐδέποτ᾽ ὦ δέσποιν᾽ ἀφησόμεσθά σου .ἴθι νυν ἐπὶ τούτοις τὴν Ὀπώραν λάμβανε γυναῖκα σαυτῷ τήνδε ·κᾆτ᾽ ἐν τοῖς ἀγροῖς ταύτῃ ξυνοικῶν ἐκποιοῦ σαυτῷ βότρυς .
ὦ φιλτάτη δεῦρ᾽ ἐλθὲ καὶ δός μοι κύσαι .
ἆρ᾽ ἂν βλαβῆναι διὰ χρόνου τί σοι δοκῶ ὦ δέσποθ᾽ Ἑρμῆ τῆς Ὀπώρας κατελάσας ; 
οὐκ εἴ γε κυκεῶν᾽ ἐπιπίοις βληχωνίαν .
ἀλλ᾽ ὡς τάχιστα τήνδε τὴν Θεωρίαν ἀπάγαγε τῇ βουλῇ λαβών ,ἧσπέρ ποτ᾽ ἦν .ὦ μακαρία βουλὴ σὺ τῆς Θεωρίας ,ὅσον ῥοφήσει ζωμὸν ἡμερῶν τριῶν ,ὅσας δὲ κατέδει ξόλικας ἑφθὰς καὶ κρέα .
ἀλλ᾽ ὦ φίλ᾽ Ἑρμῆ χαῖρε πολλά .
·
ὦ κάνθαρ᾽ οἴκαδ᾽ οἴκαδ᾽ ἀποπετώμεθα .
οὐκ ἐνθάδ᾽ ὦ τᾶν ἔστι .
ποῖ γὰρ οἴχεται ; 
ὑφ᾽ ἅρματ᾽ ἐλθὼν Ζηνὸς ἀστραπηφορεῖ .
πόθεν οὖν ὁ τλήμων ἐνθάδ᾽ ἕξει σιτία ; 
τὴν τοῦ Γανυμήδους ἀμβροσίαν σιτήσεται .
πῶς δῆτ᾽ ἐγὼ καταβήσομαι ; 
θάρρει ,καλῶς ·
τῃδὶ παρ᾽ αὐτὴν τὴν θεόν .
δεῦρ᾽ ὦ κόραι ἕπεσθον ἅμ᾽ ἐμοὶ θᾶττον ,ὡς πολλοὶ πάνυ ποθοῦντες ὑμᾶς ἀναμένουσ᾽ ἐστυκότες .ἀλλ᾽ ἴθι χαίρων ·ἡμεῖς δὲ τέως τάδε τὰ σκεύη παραδόντες τοῖς ἀκολούθοις δῶμεν σῴζειν ,ὡς εἰώθασι μάλιστα περὶ τὰς σκηνὰς πλεῖστοι κλέπται κυπτάζειν καὶ κακοποιεῖν .
ἀλλὰ φυλάττετε ταῦτ᾽ ἀνδρείως ·
ἡμεῖς δ᾽ αὖ τοῖσι θεαταῖς ἣν ἔχομεν ὁδὸν λόγων εἴπωμεν ὅσα τε νοῦς ἔχει .χρῆν μὲν τύπτειν τοὺς ῥαβδούχους ,εἴ τις κωμῳδοποιητὴς αὑτὸν ἐπῄνει πρὸς τὸ θέατρον παραβὰς ἐν τοῖς ἀναπαίστοις ·εἰ δ᾽ οὖν εἰκός τινα τιμῆσαι ,θύγατερ Διός ,ὅστις ἄριστος κωμῳδοδιδάσκαλος ἀνθρώπων καὶ κλεινότατος γεγένηται ,ἄξιος εἶναί φησ᾽ εὐλογίας μεγάλης ὁ διδάσκαλος ἡμῶν .πρῶτον μὲν γὰρ τοὺς ἀντιπάλους μόνος ἀνθρώπων κατέπαυσεν ἐς τὰ ῥάκια σκώπτοντας ἀεὶ καὶ τοῖς φθειρσὶν πολεμοῦντας ,τούς θ᾽ Ἡρακλέας τοὺς μάττοντας καὶ τοὺς πεινῶντας ἐκείνους ἐξήλασ᾽ ἀτιμώσας πρῶτος ,καὶ τοὺς δούλους παρέλυσεν τοὺς φεύγοντας κἀξαπατῶντας καὶ 
μῶν ὑστριχὶς εἰσέβαλέν σοι ἐς τὰς πλευρὰς πολλῇ στρατιᾷ κἀδενδροτόμησε τὸ νῶτον ;᾽ 
τοιαῦτ᾽ ἀφελὼν κακὰ καὶ φόρτον καὶ βωμολοχεύματ᾽ ἀγεννῆ ἐποίησε τέχνην μεγάλην ἡμῖν κἀπύργωσ᾽ οἰκοδομήσας ἔπεσιν μεγάλοις καὶ διανοίαις καὶ σκώμμασιν οὐκ ἀγοραίοις ,οὐκ ἰδιώτας ἀνθρωπίσκους κωμῳδῶν οὐδὲ γυναῖκας ,ἀλλ᾽ Ἡρακλέους ὀργήν τιν᾽ ἔχων τοῖσι μεγίστοις ἐπεχείρει ,διαβὰς βυρσῶν ὀσμὰς δεινὰς κἀπειλὰς βορβοροθύμους ,καὶ πρῶτον μὲν μάχομαι πάντων αὐτῷ τῷ καρχαρόδοντι ,οὗ δεινόταται μὲν ἀπ᾽ ὀφθαλμῶν Κύννης ἀκτῖνες ἔλαμπον ,ἑκατὸν δὲ κύκλῳ κεφαλαὶ κολάκων οἰμωξομένων ἐλιχμῶντο περὶ τὴν κεφαλήν ,φωνὴν δ᾽ εἶχεν χαράδρας ὄλεθρον τετοκυίας ,φώκης δ᾽ ὀσμήν ,Λαμίας ὄρχεις ἀπλύτους ,πρωκτὸν δὲ καμήλου .
τοιοῦτον ἰδὼν τέρας οὐ κατέδεισ᾽ ,ἀλλ᾽ ὑπὲρ ὑμῶν πολεμίζων ἀντεῖχον ἀεὶ καὶ τῶν ἄλλων νήσων .
ὧν οὕνεκα νυνὶ ἀποδοῦναί μοι τὴν χάριν ὑμᾶς εἰκὸς καὶ μνήμονας εἶναι .
πρὸς ταῦτα χρεὼν εἶναι μετ᾽ ἐμοῦ καὶ τοὺς ἄνδρας καὶ τοὺς παῖδας ·
καὶ τοῖς φαλακροῖσι παραινοῦμεν ξυσπουδάζειν περὶ τῆς νίκης .
πᾶς γάρ τις ἐρεῖ νικῶντος ἐμοῦ κἀπὶ τραπέζῃ καὶ ξυμποσίοις ,᾽ φέρε τῷ φαλακρῷ ,δὸς τῷ φαλακρῷ τῶν τρωγαλίων ,καὶ μἀφαίρει γενναιοτάτου τῶν ποιητῶν ἀνδρὸς τὸ μέτωπον ἔχοντος .
᾽ 
Μοῦσα σὺ μὲν πολέμους ἀπωσαμένη μετ᾽ ἐμοῦ τοῦ φίλου χόρευσον ,κλείουσα θεῶν τε γάμους ἀνδρῶν τε δαῖτας καὶ θαλίας μακάρων ·σοὶ γὰρ τάδ᾽ ἐξ ἀρχῆς μέλει .ἢν δέ σε Καρκίνος ἐλθὼν ἀντιβολῇ μετὰ τῶν παίδων χορεῦσαι ,μήθ᾽ ὑπάκουε μήτ᾽ ἔλθῃς συνέριθος αὐτοῖς ,ἀλλὰ νόμιζε πάντας ὄρτυγας οἰκογενεῖς γυλιαύχενας ὀρχηστὰς ναννοφυεῖς σφυράδων ἀποκνίσματα μηχανοδίφας .καὶ γὰρ ἔφασχ᾽ ὁ πατὴρ ὃ παρ᾽ ἐλπίδας εἶχε τὸ δρᾶμα γαλῆν τῆς ἑσπέρας ἀπάγξαι .τοιάδε χρὴ Χαρίτων δαμώματα καλλικόμων τὸν σοφὸν ποιητὴν ὑμνεῖν ,ὅταν ἠρινὰ μὲν φωνῇ χελιδὼν ἑζομένη κελαδῇ ,χορὸν δὲ μὴ ᾽ χῃ Μόρσιμος μηδὲ 
μικροὶ δ᾽ ὁρᾶν ἄνωθεν ἦστ᾽ .
ἔμοιγέ τοι ἀπὸ τοὐρανοῦ ᾽ φαίνεσθε κακοήθεις πάνυ ,ἐντευθενὶ δὲ πολύ τι κακοηθέστεροι .
ὦ δέσποθ᾽ ἥκεις ; 
ὡς ἐγὼ ᾽ πυθόμην τινός .
τί δ᾽ ἔπαθες ; 
ἤλγουν τὼ σκέλει μακρὰν ὁδὸν διεληλυθώς .
ἴθι νυν κάτειπέ μοι - τὸ τί ; 
ἄλλον τιν᾽ εἶδες ἄνδρα κατὰ τὸν ἀέρα πλανώμενον πλὴν σαυτόν ; 
οὔκ ,εἰ μή γέ που ψυχὰς δύ᾽ ἢ τρεῖς διθυραμβοδιδασκάλων .
τί δ᾽ ἔδρων ; 
ξυνελέγοντ᾽ ἀναβολὰς ποτώμεναι τὰς ἐνδιαεριαυερινηχέτους τινάς .οὐκ ἦν ἄρ᾽ οὐδ᾽ ἃ λέγουσι ,κατὰ τὸν ἀέρα ὡς ἀστέρες γιγνόμεθ᾽ ,ὅταν τις ἀποθάνῃ ; 
μάλιστα .
καὶ τίς ἐστιν ἀστὴρ νῦν ἐκεῖ ; 
Ἴων ὁ Χῖος ,ὅσπερ ἐποίησεν πάλαι ἐνθάδε τὸν ἀοῖόν ποθ᾽ ·
ὡς δ᾽ ἦλθ᾽ ,εὐθέως ἀοῖον αὐτὸν πάντες ἐκάλουν ἀστέρα .τίνες γάρ εἰσ᾽ οἱ διατρέχοντες ἀστέρες ,οἳ καόμενοι θέουσιν ; 
ἀπὸ δείπνου τινὲς τῶν πλουσίων οὗτοι βαδίζουσ᾽ ἀστέρων ,ἰπνοὺς ἔχοντες ,ἐν δὲ τοῖς ἰπνοῖσι πῦρ .
ἀλλ᾽ εἴσαγ᾽ ὡς τάχιστα ταυτηνὶ λαβών ,καὶ τὴν πύελον κατάκλυζε καὶ θέρμαιν᾽ ὕδωρ ,στόρνυ τ᾽ ἐμοὶ καὶ τῇδε κουρίδιον λέχος .
καὶ ταῦτα δράσας ἧκε δεῦρ᾽ αὖθις πάλιν ·
ἐγὼ δ᾽ ἀποδώσω τήνδε τῇ βουλῇ τέως .
πόθεν δ᾽ ἔλαβες ταύτας ; 
ὁπόθεν ; 
ἐκ τοὐρανοῦ .
οὐκ ἂν ἔτι δοίην τῶν θεῶν τριώβολον ,εἰ πορνοβοσκοῦσ᾽ ὥσπερ ἡμεῖς οἱ βροτοί .
οὔκ ,ἀλλὰ κἀκεῖ ζῶσιν ἀπὸ τούτων τινές .
ἄγε νυν ἴωμεν .
εἰπέ μοι ,δῶ καταφαγεῖν ταύτῃ τι ; μηδέν ·οὐ γὰρ ἐθελήσει θαγεῖν οὔτ᾽ ἄρτον οὔτε μᾶζαν ,εἰωθυῖ᾽ ἀεὶ παρὰ τοῖς θεοῖσιν ἀμβροσίαν λείχειν ἄνω .
λείχειν ἄρ᾽ αὐτῇ κἀνθάδε σκευαστέον .
εὐδαιμονικῶς γ᾽ ὁ πρεσβύτης ,ὅσα γ᾽ ὧδ᾽ ἰδεῖν ,τὰ νῦν τάδε πράττει .
τί δῆτ᾽ ἐπειδὰν νυμφίον μ᾽ ὁρᾶτε λαμπρὸν ὄντα ; 
ζηλωτὸς ἔσει ,γέρον ,αὖθις νέος ὢν πάλιν ,μύρῳ κατάλειπτος .
οἶμαι .
τί δῆθ᾽ ὅταν ξυνὼν τῶν τιτθίων ἔχωμαι ; εὐδαιμονέστερος φανεῖ τῶν Καρκίνου στροβίλων .
οὔκουν δικαίως ; 
ὅστις εἰς ὄχημα κανθάρου ᾽ πιβὰς ἔσωσα τοὺς Ἕλληνας ,ὥστ᾽ ἐν τοῖς ἀγροῖσιν αὐτοὺς ἅπαντας ὄντας ἀσφαλῶς βινεῖν τε καὶ καθεύδειν .
ἡ παῖς λέλουται καὶ τὰ τῆς πυγῆς καλά ·
ὁ πλακοῦς πέπεπται ,σησαμῆ ξυμπλάττεται .
καὶ τἄλλ᾽ ἁπαξάπαντα ·
τοῦ πέους δὲ δεῖ .
ἴθι νυν ἀποδῶμεν τήνδε τὴν Θεωρίαν ἀνύσαντε τῇ βουλῇ .
τίς αὑτηί ; τί φῄς ; 
αὕτη Θεωρία ᾽ στίν .
ἣν ἡμεῖς ποτε ἐπαίομεν Βραυρωνάδ᾽ ὑποπεπωκότες ; 
σάφ᾽ ἴσθι ,κἀλήφθη γε μόλις .ὦ δέσποτα ὅσην ἔχει τὴν πρωκτοπεντετηρίδα .εἶεν ,τίς ἐσθ᾽ ὑμῶν δίκαιος ,τίς ποτε ; τίς διαφυλάξει τήνδε τῇ βουλῇ λαβών ; 
οὗτος τί περιγράφεις ; 
τὸ δεῖν᾽ εἰς Ἴσθμια σκηνὴν ἐμαυτοῦ τῷ πέει καταλαμβάνω .
οὔπω λέγεθ᾽ ὑμεῖς τίς ὁ φυλάξων .
δεῦρο σύ ·
καταθήσομαι γὰρ αὐτὸς ἐς μέσους ἄγων .
ἐκεινοσὶ νεύει .
τίς ; 
ὅστις ; 
Ἀριφράδης ,ἄγειν παρ᾽ αὑτὸν ἀντιβολῶν .ἀλλ᾽ ὦ μέλε τὸν ζωμὸν αὐτῆς προσπεσὼν ἐκλάψεται .ἄγε δὴ σὺ κατάθου πρῶτα τὰ σκεύη χαμαί .
βουλή ,πρυτάνεις ,ὁρᾶτε τὴν Θεωρίαν .
σκέψασθ᾽ ὅσ᾽ ὑμῖν ἀγαθὰ παραδώσω φέρων ,ὥστ᾽ εὐθέως ἄραντας ὑμᾶς τὼ σκέλει ταύτης μετέωρα καταγαγεῖν ἀνάρρυσιν .τουτὶ δ᾽ ὁρᾶτ᾽ ὀπτάνιον ἡμῖν ὡς καλόν .διὰ ταῦτα καὶ κεκάπνικ᾽ ἄρ᾽ ·ἐνταυθοῖ γὰρ οὖν πρὸ τοῦ πολέμου τὰ λάσανα τῇ βουλῇ ποτ᾽ ἦν .ἔπειτ᾽ ἀγῶνά γ᾽ εὐθὺς ἐξέσται ποιεῖν ταύτην ἔχουσιν αὔριον καλὸν πάνυ ,ἐπὶ γῆς παλαίειν ,τετραποδηδὸν ἑστάναι ,πλαγίαν καταβάλλειν ,ἐς γόνατα κύβδ᾽ ἑστάναι ,καὶ παγκράτιόν γ᾽ ὑπαλειψαμένοις νεανικῶς παίειν ὀρύττειν πὺξ ὁμοῦ καὶ τῷ πέει ·τρίτῃ δὲ μετὰ ταῦθ᾽ ἱπποδρομίαν ἄξετε ,ἵνα δὴ κέλης κέλητα παρακελητιεῖ ,ἅρματα δ᾽ 
ὅταν τρυγᾶτ᾽ ,εἴσεσθε πολλῷ μᾶλλον οἷός εἰμι .
σωτὴρ γὰρ ἅπασιν ἀνθρώποις γεγένησαι .
φήσεις ἐπειδὰν ἐκπίῃς οἴνου νέου λεπαστήν .
καὶ πλήν γε τῶν θεῶν ἀεί σ᾽ ἡγησόμεσθα πρῶτον .
πολλῶν γὰρ ὑμῖν ἄξιος Τρυγαῖος ἁθμονεὺς ἐγώ ,δεινῶν ἀπαλλάξας πόνων τὸν δημότην ὅμιλον ,καὶ τὸν γεωργικὸν λεὼν Ὑπέρβολόν τε παύσας .
ἄγε δὴ τί νῷν ἐντευθενὶ ποιητέον ; 
τί δ᾽ ἄλλο γ᾽ ἢ ταύτην χύτραις ἱδρυτέον ; 
χύτραισιν ,ὥσπερ μεμφόμενον Ἑρμῄδιον ; 
τί δαὶ δοκεῖ ; 
βούλεσθε λαρινῷ βοΐ ; 
βοΐ ; 
μηδαμῶς ,ἵνα μὴ βοηθεῖν ποι δέῃ .
ἀλλ᾽ ὑὶ παχείᾳ καὶ μεγάλῃ ; 
μὴ μή .
τιή ; 
ἵνα μὴ γένηται Θεογένους ὑηνία .
τῷ δὴ δοκεῖ σοι δῆτα τῶν λοιπῶν ; 
ὀί .
ὀί ; 
ναὶ μὰ Δί᾽ .ἀλλὰ τοῦτό γ᾽ ἔστ᾽ Ἰωνικὸν τὸ ῥῆμ᾽ .ἐπίτηδές γ᾽ ,ἵν᾽ ὅταν ἐν τἠκκλησίᾳ ὡς χρὴ πολεμεῖν λέγῃ τις ,οἱ καθήμενοι ὑπὸ τοῦ δέους λέγωσ᾽ Ἰωνικῶς ὀὶ - εὖ τοι λέγεις .καὶ τἄλλα γ᾽ ὦσιν ἤπιοι .ὥστ᾽ ἐσόμεθ᾽ ἀλλήλοισιν ἀμνοὶ τοὺς τρόπους καὶ τοῖσι συμμάχοισι πρᾳότεροι πολύ .ἴθι νυν ἄγ᾽ ὡς τάχιστα τὸ πρόβατον λαβών ·
ἐγὼ δὲ ποριῶ βωμὸν ἐφ᾽ ὅτου θύσομεν .
ὡς πάνθ᾽ ὅσ᾽ ἂν θεὸς θέλῃ χἠ τύχη κατορθοῖ ,χωρεῖ κατὰ νοῦν ,ἕτερον δ᾽ ἑτέρῳ τούτων κατὰ καιρὸν ἀπαντᾷ .ὡς ταῦτα δῆλά γ᾽ ἔσθ᾽ ·
ὁ γὰρ βωμὸς θύρασι καὶ δή .
ἐπείγετέ νυν ἐν ὅσῳ σοβαρὰ θεόθεν κατέχει πολέμου μετάτροπος αὔρα .νῦν γὰρ δαίμων φανερῶς εἰς ἀγαθὰ μεταβιβάζει .τὸ κανοῦν πάρεστ᾽ ὀλὰς ἔχον καὶ στέμμα καὶ μάχαιραν ,καὶ πῦρ γε τουτί ,κοὐδὲν ἴσχει πλὴν τὸ πρόβατον ὑμᾶς .οὔκουν ἁμιλλήσεσθον ; 
ὡς ἢν Χαῖρις ὑμᾶς ἴδῃ ,πρόσεισιν αὐλήσων ἄκλητος ,κᾆτα τοῦτ᾽ εὖ οἶδ᾽ ὅτι φυσῶντι καὶ πονουμένῳ προσδώσετε δήπου .
ἄγε δὴ τὸ κανοῦν λαβὼν σὺ καὶ τὴν χέρνιβα περίιθι τὸν βωμὸν ταχέως ἐπιδέξια .
ἰδού ·
λεγοις ἂν ἄλλο ·
περιελήλυθα .
φέρε δὴ τὸ δαλίον τόδ᾽ ἐμβάψω λαβών ,σείου σὺ ταχέως ·σὺ δὲ πρότεινε τῶν ὀλῶν ,καὐτός γε χερνίπτου παραδοὺς ταύτην ἐμοί ,καὶ τοῖς θεαταῖς ῥῖπτε τῶν κριθῶν .
ἰδού .
ἔδωκας ἤδη ; 
οὐχ αἱ γυναῖκές γ᾽ ἔλαβον .
ἀλλ᾽ εἰς ἑσπέραν δώσουσιν αὐταῖς ἅνδρες .
ἀλλ᾽ εὐχώμεθα .
τίς τῇδε ; 
ποῦ ποτ᾽ εἰσὶ πολλοὶ κἀγαθοί ; 
τοισδὶ φέρε δῶ ·
πολλοὶ γάρ εἰσι κἀγαθοί .τούτους ἀγαθοὺς ἐνόμισας ; οὐ γάρ ,οἵτινες ἡμῶν καταχεόντων ὕδωρ τοσουτονὶ ἐς ταὐτὸ τοῦθ᾽ ἑστᾶσ᾽ ἰόντες χωρίον ; 
ἀλλ᾽ ὡς τάχιστ᾽ εὐχώμεθ᾽ .
εὐχώμεσθα δή .
ὦ σεμνοτάτη βασίλεια θεὰ πότνι᾽ Εἰρήνη ,δέσποινα χορῶν ,δέσποινα γάμων ,δέξαι θυσίαν τὴν ἡμετέραν .δέξαι δῆτ᾽ ὦ πολυτιμήτη νὴ Δία ,καὶ μὴ ποίει γ᾽ ἅπερ αἱ μοιχευόμεναι δρῶσι γυναῖκες .καὶ γὰρ ἐκεῖναι παρακλίνασαι τῆς αὐλείας παρακύπτουσιν ,κἄν τις προσέχῃ τὸν νοῦν αὐταῖς ἀναχωροῦσιν ,κᾆτ᾽ ἢν ἀπίῃ παρακύπτουσιν .
τούτων σὺ ποίει μηδὲν ἔθ᾽ ἡμᾶς .
μὰ Δἴ ἀλλ᾽ ἀπόφηνον ὅλην σαυτὴν γενναιοπρεπῶς τοῖσιν ἐρασταῖς ἡμῖν ,οἵ σου τρυχόμεθ᾽ ἤδη τρία καὶ δέκ᾽ ἔτη ,λῦσον δὲ μάχας καὶ κορκορυγάς ,ἵνα Λυσιμάχην σε καλῶμεν .
παῦσον δ᾽ ἡμῶν τὰς ὑπονοίας τὰς περικόμψους ,αἷς στωμυλλόμεθ᾽ εἰς ἀλλήλους ·
μεῖξον δ᾽ ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας πάλιν ἐξ ἀρχῆς φιλίας χυλῷ καὶ συγγνώμῃ τινὶ πρᾳοτέρᾳ κέρασον τὸν νοῦν ·
καὶ τὴν ἀγορὰν ἡμῖν ἀγαθῶν ἐμπλησθῆναι ,μεγάλων σκορόδων ,σικύων πρῴων ,μήλων ,ῥοιῶν .δούλοισι χλανισκιδίων μικρῶν ·
κἀκ Βοιωτῶν γε φέροντας ἰδεῖν χῆνας νήττας φάττας τροχίλους ·
καὶ Κωπᾴδων ἐλθεῖν σπυρίδας ,καὶ περὶ ταύτας ἡμᾶς ἁθρόους ὀψωνοῦντας τυρβάζεσθαι Μορύχῳ Τελέᾳ Γλαυκέτῃ ,ἄλλοις τένθαις πολλοῖς ·
κᾆτα Μελάνθιον ἥκειν ὕστερον ἐς τὴν ἀγοράν ,τὰς δὲ πεπρᾶσθαι ,τὸν δ᾽ ὀτοτύζειν ,εἶτα μονῳδεῖν ἐκ Μηδείας ,᾽ ὀλόμαν ὀλόμαν ,ἀποχηρωθεὶς τᾶς ἐν τεύτλοισι λοχευομένας ·᾽ τοὺς δ᾽ ἀνθρώπους ἐπιχαίρειν .ταῦτ᾽ ὦ πολυτίμητ᾽ εὐχομένοις ἡμῖν δίδου .λαβὲ τὴν μάχαιραν ·
εἶθ᾽ ὅπως μαγειρικῶς σφάξεις τὸν οἶν .
ἀλλ᾽ οὐ θέμις .
τιὴ τί δή ; 
οὐχ ἥδεται δήπουθεν Εἰρήνη σφαγαῖς ,οὐδ᾽ αἱματοῦται βωμός .
ἀλλ᾽ εἴσω φέρων θύσας τὰ μηρἴ ἐξελὼν δεῦρ᾽ ἔκφερε ,χοὔτω τὸ πρόβατον τῷ χορηγῷ σῴζεται .
σέ τοι θύρασι χρὴ .
μένοντα τοίνυν σχίζας δευρὶ τιθέναι ταχέως τά τε πρόσφορα πάντ᾽ ἐπὶ τούτοις .
οὔκουν δοκῶ σοι μαντικῶς τὸ φρύγανον τίθεσθαι ; 
πῶς δ᾽ οὐχί ; 
τί γάρ σε πέφευγ᾽ ὅσα χρὴ σοφὸν ἄνδρα ; 
τί δ᾽ οὐ σὺ φρονεῖς ὁπόσα χρεών ἐστιν τόν γε σοφῇ δόκιμον φρενὶ πορίμῳ τε τόλμῃ ; ἡ σχίζα γοῦν ἐνημμένη τὸν Στιλβίδην πιέζει ,καὶ τὴν τράπεζαν οἴσομαι ,καὶ παιδὸς οὐ δεήσει .τίς οὖν ἂν οὐκ ἐπαινέσειεν ἄνδρα τοιοῦτον ,ὅστις πόλλ᾽ ἀνατλὰς ἔσωσε τὴν ἱερὰν πόλιν ; ὥστ᾽ οὐχὶ μὴ παύσῃ ποτ᾽ ὢν ζηλωτὸς ἅπασιν .ταυτὶ δέδραται .
τίθεσο τὼ μηρὼ λαβών .
ἐγὼ δ᾽ ἐπὶ σπλάγχν᾽ εἶμι καὶ θυλήματα .
ἐμοὶ μελήσει ταῦτά γ᾽ ·
ἀλλ᾽ ἥκειν ἐχρῆν .ἰδοὺ πάρειμι .μῶν ἐπισχεῖν σοι δοκῶ ; 
ὄπτα καλῶς νυν αὐτά ·
καὶ γὰρ οὑτοσὶ προσέρχεται δάφνῃ τις ἐστεφανωμένος .
τίς ἄρα ποτ᾽ ἐστίν ; 
ὡς ἀλαζὼν φαίνεται ·μάντις τίς ἐστιν .οὐ μὰ Δἴ ἀλλ᾽ Ἱεροκλέης οὗτός γέ πού ᾽ σθ᾽ ὁ χρησμολόγος οὑξ Ὠρεοῦ .τί ποτ᾽ ἄρα λέξει ; δῆλός ἐσθ᾽ οὗτός γ᾽ ὅτι ἐναντιώσεταί τι ταῖς διαλλαγαῖς .
οὔκ ,ἀλλὰ κατὰ τὴν κνῖσαν εἰσελήλυθεν .
μή νυν ὁρᾶν δοκῶμεν αὐτόν .
εὖ λέγεις .
τίς ἡ θυσία ποθ᾽ αὑτηὶ καὶ τῷ θεῶν ; 
ὀπτα σὺ σιγῇ κἄπαγ᾽ ἀπὸ τῆς ὀσφύος .
ὅτῳ δὲ θύετ᾽ οὐ φράσεθ᾽ ; 
ἡ κέρκος ποιεῖ καλῶς ; καλῶς δῆτ᾽ ὦ πότνι᾽ Εἰρήνη φίλη .ἄγε νυν ἀπάρχου κᾆτα δὸς τἀπάργματα .
ὀπτᾶν ἄμεινον πρῶτον .
ἀλλὰ ταυταγὶ ἤδη ᾽ στὶν ὀπτά .
πολλὰ πράττεις ,ὅστις εἶ .
κατάτεμνε .
ποῦ τράπεζα ; 
τὴν σπονδὴν φέρε .
ἡ γλῶττα χωρὶς τέμνεται .
μεμνήμεθα .
ἀλλ᾽ οἶσθ᾽ ὃ δρᾶσον ; 
ἢν φράσῃς .
μὴ διαλέγου νῷν μηδέν ·
ὦ μέλεοι θνητοὶ καὶ νήπιοι ,ἐς κεφαλὴν σοί .
οἵτινες ἀφραδίῃσι θεῶν νόον οὐκ ἀίοντες συνθήκας πεποίησθ᾽ ἄνδρες χαροποῖσι πιθήκοις ,αἰβοιβοῖ .
τί γελᾷς ; 
ἥσθην χαροποῖσι πιθήκοις .
καὶ κέπφοι τρήρωνες ἀλωπεκιδεῦσι πέπεισθε ,ὧν δόλιαι ψυχαί ,δόλιαι φρένες .
εἴθε σου εἶναι ὤφελεν ὦλαζὼν οὑτωσὶ θερμὸς ὁ πλεύμων .
εἰ γὰρ μὴ νύμφαι γε θεαὶ Βάκιν ἐξαπάτασκον ,μηδὲ Βάκις θνητούς ,μηδ᾽ αὖ νύμφαι Βάκιν αὐτὸν - ἐξώλης ἀπόλοι᾽ ,εἰ μὴ παύσαιο βακίζων .οὔπω θέσφατον ἦν Εἰρήνης δέσμ᾽ ἀναλῦσαι ,ἀλλὰ τόδε πρότερον - τοῖσδ᾽ ἁλσί γε παστέα ταυτί .οὐ γάρ πω τοῦτ᾽ ἐστὶ φίλον μακάρεσσι θεοῖσιν ,φυλόπιδος λῆξαι ,πρίν κεν λύκος οἶν ὑμεναιοῖ .
καὶ πῶς ὦ κατάρατε λύκος ποτ᾽ ἂν οἶν ὑμεναιοῖ ; 
ὡς ἡ σφονδύλη φεύγουσα πονηρότατον βδεῖ ,̣ χἠ κώδων ̣ ἀκαλανθὶς ἐπειγομένη τυφλὰ τίκτει ,τουτάκις οὔπω χρῆν τὴν εἰρήνην πεποιῆσθαι .
ἀλλὰ τί χρῆν ἡμᾶς ; 
οὐ παύσασθαι πολεμοῦντας ,ἢ διακαυνιάσαι πότεροι κλαυσούμεθα μεῖζον ,ἐξὸν σπεισαμένοις κοινῇ τῆς Ἑλλάδος ἄρχειν ; 
οὔποτε ποιήσεις τὸν καρκίνον ὀρθὰ βαδίζειν .
οὔποτε δειπνήσεις ἔτι τοῦ λοιποῦ ν᾽ πρυτανείῳ ,οὐδ᾽ ἐπὶ τῷ πραχθέντι ποιήσεις ὕστερον οὐδέν .
οὐδέποτ᾽ ἂν θείης λεῖον τὸν τραχὺν ἐχῖνον .
ἆρα φενακίζων ποτ᾽ Ἀθηναίους ἔτι παύσει ; 
ποῖον γὰρ κατὰ χρησμὸν ἐκαύσατε μῆρα θεοῖσιν ; 
ὅνπερ κάλλιστον δήπου πεποίηκεν Ὅμηρος ·
᾽ ὣς οἱ μὲν νέφος ἐχθρὸν ἀπωσάμενοι πολέμοιο Εἰρήνην εἵλοντο καὶ ἱδρύσανθ᾽ ἱερείῳ .
αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μῆρ᾽ ἐκάη καὶ σπλάγχν᾽ ἐπάσαντο ,ἔσπενδον δεπάεσσιν ·
᾽ χρησμολόγῳ δ᾽ οὐδεὶς ἐδίδου κώθωνα φαεινόν .
οὐ μετέχω τούτων ·
οὐ γὰρ ταῦτ᾽ εἶπε Σίβυλλα .
ἀλλ᾽ ὁ σοφός τοι νὴ Δί᾽ Ὅμηρος δεξιὸν εἶπεν ·
᾽ ἀφρήτωρ ἀθέμιστος ἀνέστιός ἐστιν ἐκεῖνος ,ὃς πολέμου ἔραται ἐπιδημίου ὀκρυόεντος .
᾽ φράζεο δὴ μή πώς σε δόλῳ φρένας ἐξαπατήσας ἰκτῖνος μάρψῃ .τουτὶ μέντοι σὺ φυλάττου ,ὡς οὗτος φοβερὸς τοῖς σπλάγχνοις ἐστὶν ὁ χρησμός .
ἔγχει δὴ σπονδὴν καὶ τῶν σπλάγχνων φέρε δευρί .
ἀλλ᾽ εἰ ταῦτα δοκεῖ ,κἀγὼ ᾽ μαυτῷ βαλανεύσω .
σπονδὴ σπονδή .
ἔγχει δὴ κἀμοὶ καὶ σπλάγχνων μοῖραν ὄρεξον .
ἀλλ᾽ οὔπω τοῦτ᾽ ἐστὶ φίλον μακάρεσσι θεοῖσιν ·
ἀλλὰ τόδε πρότερον ,σπένδειν ἡμᾶς ,σὲ δ᾽ ἀπελθεῖν .ὦ πότνι᾽ Εἰρήνη παράμεινον τὸν βίον ἡμῖν .
πρόσφερε τὴν γλῶτταν .
σὺ δὲ τὴν σαυτοῦ γ᾽ ἀπένεγκε .
σπονδή .καὶ ταυτὶ μετὰ τῆς σπονδῆς λαβὲ θᾶττον .
οὐδεὶς προσδώσει τῶν σπλάγχνων ; 
οὐ γὰρ οἷόν τε ἡμῖν προσδιδόναι ,πρίν κεν λύκος οἶν ὑμεναιοῖ .
ναὶ πρὸς τῶν γονάτων .
ἄλλως ὦ τᾶν ἱκετεύεις ·
οὐ γὰρ ποιήσεις λεῖον τὸν τραχὺν ἐχῖνον .
ἄγε δὴ θεαταὶ δεῦρο συσπλαγχνεύετε μετὰ νῷν .
τί δὴ ᾽ γώ ; 
τὴν Σίβυλλαν ἔσθιε .
κεῖται δ᾽ ἐν μέσῳ .
ὦ παῖε τὸν Βάκιν .
μαρτύρομαι .
κἄγωγ᾽ ὅτι τένθης εἶ σὺ κἀλαζὼν ἀνήρ .
παἶ αὐτὸν ἐπέχων τῷ ξύλῳ τὸν ἀλαζόνα .
σὺ μὲν οὖν ·
ἐγὼ δὲ τουτονὶ τῶν κῳδίων ,ἁλάμβαν᾽ αὐτὸς ἐξαπατῶν ,ἐκβολβιῶ .
οὐ καταβαλεῖς τὰ κῴδι᾽ ὦ θυηπόλε ; 
ἤκουσας ; 
ὁ κόραξ οἷος ἦλθ᾽ ἐξ Ὠρεοῦ .
οὐκ ἀποπετήσει θᾶττον εἰς Ἐλύμνιον ; 
ἥδομαί γ᾽ ἥδομαι κράνους ἀπηλλαγμένος τυροῦ τε καὶ κρομμύων .οὐ γὰρ φιληδῶ μάχαις ,ἀλλὰ πρὸς πῦρ διέλκων μετ᾽ ἀνδρῶν ἑταίρων φίλων ,ἐκκέας τῶν ξύλων ἅττ᾽ ἂν ᾖ δανότατα τοῦ θέρους ̣ ἐκπεπρισμένα ̣ ,κἀνθρακίζων τοὐρεβίνθου τήν τε φηγὸν ἐμπυρεύων ,χἄμα τὴν Θρᾷτταν κυνῶν τῆς γυναικὸς λουμένης .οὐ γὰρ ἔσθ᾽ ἥδιον ἢ τυχεῖν μὲν ἤδη ᾽ σπαρμένα ,τὸν θεὸν δ᾽ ἐπιψακάζειν ,καὶ τιν᾽ εἰπεῖν γείτονα ,εἰπέ μοι τί τηνικαῦτα δρῶμεν ὦ Κωμαρχίδη ; ἐμπιεῖν ἔμοιγ᾽ ἀρέσκει τοῦ θεοῦ δρῶντος καλῶς .ἀλλ᾽ ἄφευε τῶν φασήλων ὦ γύναι τρεῖς χοίνικας ,τῶν τε 
οὐ γὰρ οἷόν τ᾽ ἐστὶ πάντως οἰναρίζειν τήμερον οὐδὲ τυντλάζειν ,ἐπειδὴ παρδακὸν τὸ χωρίον .
κἀξ ἐμοῦ δ᾽ ἐνεγκάτω τις τὴν κίχλην καὶ τὼ σπίνω ·
ἦν δὲ καὶ πυός τις ἔνδον καὶ λαγῷα τέτταρα ,εἴ τι μὴ ᾽ ξήνεγκεν αὐτῶν ἡ γαλῆ τῆς ἑσπέρας ·
ὧν ἔνεγκ᾽ ὦ παῖ τρἴ ἡμῖν ,ἓν δὲ δοῦναι τῷ πατρί ·
μυρρίνας τ᾽ αἴτησον ἐξ Αἰσχινάδου τῶν καρπίμων ·χἄμα τῆς αὐτῆς ὁδοῦ Χαρινάδην τις βωσάτω ,
ὡς ἂν ἐμπίῃ μεθ᾽ ἡμῶν ,εὖ ποιοῦντος κὠφελοῦντος τοῦ φεοῦ τἀρώματα .
ἡνίκ᾽ ἂν δ᾽ ἀχέτας ᾁδῃ τὸν ἡδὺν νόμον ,διασκοπῶν ἥδομαι τὰς Λημυνίας ἀμπέλους ,εἰ πεπαίνουσιν ἤ - δη [ τὸ γὰρ φῖτυ πρῷον φύσει ] ,τόν τε φήληχ᾽ ὁρῶν οἰδάνοντ᾽ ·εἶθ᾽ ὁπόταν ᾖ πέπων ,ἐσθίω κἀπέχω χἄμα φήμ᾽ ,᾽ ὧραι φίλαι ·
᾽ καὶ τοῦ θύμου τρίβων κυκῶμαι ·
κᾆτα γίγνομαι παχὺς τηνικαῦτα τοῦ θέρους 
μᾶλλον ἢ θεοῖσιν ἐχθρὸν ταξίαρχον προσβλέπων τρεῖς λόφους ἔχοντα καὶ φοινικίδ᾽ ὀξεῖαν πάνυ ,ἣν ἐκεῖνός φησιν εἶναι βάμμα Σαρδιανικόν ·
ἢν δέ που δέῃ μάχεσθ᾽ ἔχοντα τὴν φοινικίδα ,τηνικαῦτ᾽ αὐτὸς βέβαπται βάμμα Κυζικηνικόν ·κᾆτα φεύγει πρῶτος ὥσπερ ξουθὸς ἱππαλεκτρυὼν τοὺς λόφους σείων ·ἐγὼ δ᾽ ἕστηκα ̣ λινοπτώμενος .̣ ἡνίκ᾽ ἂν δ᾽ οἴκοι γένωνται ,δρῶσιν οὐκ ἀνασχετά ,τοὺς μὲν ἐγγράφοντες ἡμῶν τοὺς δ᾽ ἄνω τε καὶ κάτω ἐξαλείφοντες δὶς ἢ τρίς .αὔριον δ᾽ ἔσθ᾽ ἡ ᾽ ξοδος ·τῷ δὲ σιτί᾽ οὐκ ἐώνητ᾽ ·οὐ γὰρ ᾔδειν ἐξιών ·εἶτα προστὰς πρὸς τὸν ἀνδριάντα τὸν Πανδίονος εἶδεν αὑτόν ,κἀπορῶν θεῖ τῷ κακῷ βλέπων ὀπόν .
ταῦτα δ᾽ ἡμᾶς τοὺς ἀγροίκους δρῶσι ,τοὺς δ᾽ ἐξ ἄστεως ἧττον ,οἱ θεοῖσιν οὗτοι κἀνδράσιν ῥιψάσπιδες .
ὧν ἔτ᾽ εὐθύνας ἐμοὶ δώσουσιν ,ἢν θεὸς θέλῃ .
πολλὰ γὰρ δή μ᾽ ἠδίκησαν ,ὄντες οἴκοι μὲν λέοντες ἐν μάχῃ δ᾽ ἀλώπεκες .
ἰοὺ ἰού .
ὅσον τὸ χρῆμ᾽ ἐπὶ δεῖπνον ἦλθ᾽ ἐς τοὺς γάμους .
ἔχ᾽ ἀποκάθαιρε τὰς τραπέζας ταυτῃί ·
ἔπειτ᾽ ἐπιφόρει τοὺς ἀμύλους καὶ τὰς κίχλας καὶ τῶν λαγῴων πολλὰ καὶ τοὺς κολλάβους .
ποῦ ποῦ Τρυγαῖός ἐστιν ; 
ἀναβράττω κίχλας .
ὦ φίλτατ᾽ ὦ Τρυγαἶ ὅσ᾽ ἡμᾶς τἀγαθὰ δέδρακας εἰρήνην ποιήσας ·
ὡς πρὸ τοῦ οὐδεὶς ἐπρίατ᾽ ἂν δρέπανον οὐδὲ κολλύβου ,νυνὶ δὲ πεντήκοντα δραχμῶν ἐμπολῶ ·
ὁδὶ δὲ τριδράχμους τοὺς κάδους ἐς τοὺς ἀγρούς .
ἀλλ᾽ ὦ Τρυγαῖε τῶν δρεπάνων τε λάμβανε καὶ τῶνδ᾽ ὅ τι βούλει προῖκα ·
καὶ ταυτὶ δέχου ·
ἀφ᾽ ὧν γὰρ ἀπεδόμεσθα κἀκερδήναμεν τὰ δῶρα ταυτί σοι φέρομεν ἐς τοὺς γάμους .ἴθι νυν καταθέμενοι παρ᾽ ἐμοὶ ταῦτ᾽ εἴσιτε ἐπὶ δεῖπνον ὡς τάχιστα ·καὶ γὰρ οὑτοσὶ ὅπλων κάπηλος ἀχθόμενος προσέρχεται .οἴμ᾽ ὡς προθέλυμνόν μ᾽ ὦ Τρυγαἶ ἀπώλεσας .
τί δ᾽ ἔστιν ὦ κακόδαιμον ; 
οὔτι που λοφᾷς ; 
ἀπώλεσάς μου τὴν τέχνην καὶ τὸν βίον ,καὶ τουτουὶ καὶ τοῦ δορυξοῦ ᾽ κεινονί .
τί δῆτα τουτοινὶ καταθῶ σοι τοῖν λόφοιν ; 
αὐτὸς σὺ τί δίδως ; 
ὅ τι δίδωμ᾽ ; 
αἰσχύνομαι .
ὅμως δ᾽ ὅτι τὸ σφήκωμ᾽ ἔχει πόνον πολύν ,δοίην ἂν αὐτοῖν ἰσχάδων τρεῖς χοίνικας .
ἵν᾽ ἀποκαθαίρω τὴν τράπεζαν τουτῳί .
ἔνεγκε τοίνυν εἰσιὼν τὰς ἰσχάδας ·
κρεῖττον γὰρ ὦ τᾶν ἐστιν ἢ μηδὲν λαβεῖν .
ἀπόφερ᾽ ἀπόφερ᾽ ἐς κόρακας ἀπὸ τῆς οἰκίας .τριχορρυεῖτον ,οὐδέν ἐστον τὼ λόφω .
οὐκ ἂν πριαίμην οὐδ᾽ ἂν ἰσχάδος μιᾶς .
τί δαὶ δεκάμνῳ τῷδε θώρηκος κύτει ἐνημμένῳ κάλλιστα χρήσομαι τάλας ; οὗτος μὲν οὐ μή σοι ποιήσει ζημίαν .ἀλλ᾽ αἶρέ μοι τοῦτόν γε τῆς ἰσωνίας ·ἐναποπατεῖν γάρ ἐστ᾽ ἐπιτήδειος πάνυ - παῦσαί μ᾽ ὑβρίζων τοῖς ἐμοῖσι χρήμασιν .ὡδὶ παραθέντι τρεῖς λίθους .
οὐ δεξιῶς ; 
ποίᾳ δ᾽ ἀποψήσει ποτ᾽ ὦμαθέστατε ; 
τῃδὶ διεὶς τὴν χεῖρα διὰ τῆς θαλαμιᾶς καὶ τῇδ᾽ .
ἅμ᾽ ἀμφοῖν δῆτ᾽ ; 
ἔγωγε νὴ Δία ,ἵνα μή γ᾽ ἁλῶ τρύπημα κλέπτων τῆς νεώς .
ἔπειτ᾽ ἐπὶ δεκάμνῳ χεσεῖ καθήμενος ; ἔγωγε νὴ Δί᾽ ὦπίτριπτ᾽ .
οἴει γὰρ ἂν τὸν πρωκτὸν ἀποδόσθαι με χιλιῶν δραχμῶν ; 
ἴθι δὴ ᾽ ξένεγκε τἀργύριον .
ἀλλ᾽ ὦγαθὲ θλίβει τὸν ὄρρον .
ἀπόφερ᾽ ,οὐκ ὠνήσομαι .
τί δ᾽ ἆρα τῇ σάλπιγγι τῇδε χρήσομαι ,ἣν ἐπριάμην δραχμῶν ποθ᾽ ἑξήκοντ᾽ ἐγώ ; 
μόλυβδον ἐς τουτὶ τὸ κοῖλον ἐγχέας ἔπειτ᾽ ἄνωθεν ῥάβδον ἐνθεὶς ὑπόμακρον ,γενήσεταί σοι τῶν κατακτῶν κοττάβων .
οἴμοι καταγελᾷς .
ἀλλ᾽ ἕτερον παραινέσω .
τὸν μὲν μόλυβδον ,ὥσπερ εἶπον ,ἔγχεον ,ἐντευθενὶ δὲ σπαρτίοις ἠρτημένην πλάστιγγα πρόσθες ,καὐτό σοι γενήσεται τὰ σῦκ᾽ ἐν ἀγρῷ τοῖς οἰκέταισιν ἱστάναι .
ὦ δυσκάθαρτε δαῖμον ὥς μ᾽ ἀπώλεσας ,ὅτ᾽ ἀντέδωκά γ᾽ ἀντὶ τῶνδε μνᾶν ποτέ ·
καὶ νῦν τί δράσω ; 
τίς γὰρ αὔτ᾽ ὠνήσεται ; 
πώλει βαδίζων αὐτὰ τοῖς Αἰγυπτίοις ·
ἔστιν γὰρ ἐπιτήδεια συρμαίαν μετρεῖν .
οἴμ᾽ ὦ κρανοποί᾽ ὡς ἀθλίως πεπράγαμεν .
οὗτος μὲν οὐ πέπονθεν οὐδέν .
ἀλλὰ τί ἔτ᾽ ἐστὶ τοῖσι κράνεσιν ὅ τι τις χρήσεται ; ἐὰν τοιαυτασὶ μάθῃ λαβὰς ποιεῖν ,ἄμεινον ἢ νῦν αὔτ᾽ ἀποδώσεται πολύ .
ἀπίωμεν ὦ δορυξέ .
μηδαμῶς γ᾽ ,ἐπεὶ τούτῳ γ᾽ ἐγὼ τὰ δόρατα ταῦτ᾽ ὠνήσομαι .
πόσον δίδως δῆτ᾽ ; 
εἰ διαπρισθεῖεν δίχα ,λάβοιμ᾽ ἂν αὔτ᾽ ἐς χάρακας ἑκατὸν τῆς δραχμῆς .
ὑβριζόμεθα .
χωρῶμεν ὦ τᾶν ἐκποδών .νὴ τὸν Δί᾽ ,ὡς τὰ παιδί᾽ ἤδη ᾽ ξέρχεται οὐρησόμενα τὰ τῶν ἐπικλήτων δεῦρ᾽ ,ἵνα ἅττ᾽ ᾁσεται προαναβάληταί μοι δοκεῖ .ἀλλ᾽ ὅ τι περ ᾁδειν ἐπινοεῖς ὦ παιδίον ,αὐτοῦ παρ᾽ ἐμὲ στὰν πρότερον ἀναβαλοῦ ᾽ νθαδί .νῦν αὖθ᾽ ὁπλοτέρων ἀνδρῶν ἀρχώμεθα - παῦσαι ὁπλοτέρους ᾆδον ,καὶ ταῦτ ὦ τρισκακόδαιμον εἰρήνης οὔσης ·
ἀμαθές γ᾽ εἶ καὶ κατάρατον .
οἱ δ᾽ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ᾽ ἀλλήλοισιν ἰόντες ,σύν ῥ᾽ ἔβαλον ῥινούς τε καὶ ἀσπίδας ὀμφαλοέσσας .ἀσπίδας ; οὐ παύσει μεμνημένος ἀσπίδος ἡμῖν ; ἔνθα δ᾽ ἅμ᾽ οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν .
ἀνδρῶν οἰμωγή ; 
κλαύσει νὴ τὸν Διόνυσον οἰμωγὰς ᾁδων ,καὶ ταύτας ὀμφαλοέσσας .
ἀλλὰ τί δῆτ᾽ ᾁδω ; 
σὺ γὰρ εἰπέ μοι οἷστισι χαίρεις .
ὣς οἱ μὲν δαίνυντο βοῶν κρέα ,καὶ τὰ τοιαυτί ·ἄριστον προτίθεντο καὶ ἅτθ᾽ ἥδιστα πάσασθαι .
ὣς οἱ μὲν δαίνυντο βοῶν κρέα ,καὐχένας ἵππων ἔκλυον ἱδρώοντας ,ἐπεὶ πολέμου ἐκόρεσθεν .
εἶεν ; 
ἐκόρεσθεν τοῦ πολέμου κᾆτ᾽ ἤσθιον .
ταῦτ᾽ ᾆδε ,ταῦθ᾽ ,ὡς ἤσθιον κεκορημένοι .θωρήσσοντ᾽ ἄρ᾽ ὄτειτα πεπαυμένοι - ἄσμενοι ,οἶμαι .
πύργων δ᾽ ἐξεχέοντο ,βοὴ δ᾽ ἄσβεστος ὀρώρει .
κάκιστ᾽ ἀπόλοιο παιδάριον αὐταῖς μάχαις ·
οὐδὲν γὰρ ᾁδεις πλὴν πολέμους .
τοῦ καί ποτ᾽ εἶ ; 
ἐγώ ; 
σὺ μέντοι νὴ Δί᾽ .υἱὸς Λαμάχου .αἰβοῖ ·
ἦ γὰρ ἐγὼ θαύμαζον ἀκούων ,εἰ σὺ μὴ εἴης ἀνδρὸς βουλομάχου καὶ κλαυσιμάχου τινὸς υἱός .
ἄπερρε καὶ τοῖς λογχοφόροισιν ᾆδ᾽ ἰών .
ποῦ μοι τὸ τοῦ Κλεωνύμου ᾽ στὶ παιδίον ; 
ᾆσον πρὶν εἰσιέναι τι ·
σὺ γὰρ εὖ οἶδ᾽ ὅτι οὐ πράγματ᾽ ᾁσει ·σώφρονος γὰρ εἶ πατρός .
ἀσπίδι μὲν Σαΐων τις ἀγάλλεται ,ἣν παρὰ θάμνῳ ἔντος ἀμώμητον κάλλιπον οὐκ ἐθέλων .
εἰπέ μοι ὦ πόσθων ,ἐς τὸν σαυτοῦ πατέρ᾽ ᾁδεις ; 
ψυχὴν δ᾽ ἐξεσάωσα - κατῄσχυνας δὲ τοκῆας .
ἀλλ᾽ εἰσίωμεν .
εὖ γὰρ οἶδ᾽ ἐγὼ σαφῶς ὅτι ταῦθ᾽ ὅσ᾽ ᾖσας ἄρτι περὶ τῆς ἀσπίδος οὐ μὴ ᾽ πιλάθῃ ποτ᾽ ὢν ἐκείνου τοῦ πατρός .
ὑμῶν τὸ λοιπὸν ἔργον ἤδη ᾽ νταῦθα τῶν μενόντων φλᾶν ταῦτα πάντα καὶ σποδεῖν ,καὶ μὴ κενὰς παρέλκειν .
ἀλλ᾽ ἀνδρικῶς ἐμβάλλετε καὶ σμώχετ᾽ ἀμφοῖν τοῖν γνάθοιν ·οὐδὲν γὰρ ὦ πόνηροι λευκῶν ὀδόντων ἔργον ἐστ᾽ ,ἢν μή τι καὶ μασῶνται .
ἡμῖν μελήσει ταῦτά γ᾽ ·
εὖ ποιεῖς δὲ καὶ σὺ φράζων .ἀλλ᾽ ὦ πρὸ τοῦ πεινῶντες ἐμβάλλεσθε τῶν λαγῴων ·ὡς οὐχὶ πᾶσαν ἡμέραν πλακοῦσιν ἔστιν ἐντυχεῖν πλανωμένοις ἐρήμοις .
πρὸς ταῦτα βρύκετ᾽ ἢ τάχ᾽ ἡμῖν φημι μεταμελήσειν .
εὐφημεῖν χρὴ καὶ τὴν νύμφην ἔξω τινὰ δεῦρο κομίζειν δᾷδάς τε φέρειν ,καὶ πάντα λεὼν συγχαίρειν κἀπιχορεύειν .καὶ τὰ σκεύη πάλιν ἐς τὸν ἀγρὸν νυνὶ χρὴ πάντα κομίζειν ὀρχησαμένους καὶ σπείσαντας καὶ Ὑπέρβολον ἐξελάσαντας ,κἀπευξαμένους τοῖσι θεοῖσιν διδόναι πλοῦτον τοῖς Ἕλλησιν ,κριθάς τε ποιεῖν ἡμᾶς πολλὰς πάντας ὁμοίως οἶνόν τε πολύν ,σῦκά τε τρώγειν ,τάς τε γυναῖκας τίκτειν ἡμῖν ,καὶ τἀγαθὰ πάνθ᾽ ὅσ᾽ ἀπωλέσαμεν συλλέξασθαι πάλιν ἐξ ἀρχῆς ,λῆξαί τ᾽ αἴθωνα σίδηρον .
δεῦρ᾽ ὦ γύναι εἰς ἀγρόν ,χὤπως μετ᾽ ἐμοῦ καλὴ καλῶς κατακείσει .
Ὑμὴν Ὑμέναι᾽ ὦ .ὦ τρὶς μάκαρ ὡς δικαίως τἀγαθὰ νῦν ἔχεις .Ὑμὴν Ὑμέναι᾽ ὦ .Ὑμὴν Ὑμέναι᾽ ὦ .
τί δράσομεν αὐτήν ; 
τί δράσομεν αὐτήν ; 
τρυγήσομεν αὐτήν ,τρυγήσομεν αὐτήν .ἀλλ᾽ ἀράμενοι φέρωμεν οἱ προτεταγμένοι τὸν νυμφίον ὦνδρες .Ὑμὴν Ὑμέναι᾽ ὦ ,Ὑμὴν Ὑμέναι᾽ ὦ ,οἰκήσετε γοῦν καλῶς οὐ πράγματ᾽ ἔχοντες ,ἀλλὰ συκολογοῦντες .Ὑμὴν Ὑμέναι᾽ ὦ ,Ὑμὴν Ὑμέναι᾽ ὦ .τοῦ μὲν μέγα καὶ παχύ .
τῆς δ᾽ ἡδὺ τὸ σῦκον .
φήσεις γ᾽ ὅταν ἐσθίῃς οἶνόν τε πίῃς πολύν .Ὑμὴν Ὑμέναι᾽ ὦ ,Ὑμὴν Ὑμέναι᾽ ὦ .
ὦ χαίρετε χαίρετ᾽ ἄνδρες ,κἂν ξυνέπησθέ μοι πλακοῦντας ἔδεσθε .
ὡς ἀργαλέον πρᾶγμ᾽ ἐστὶν ὦ Ζεῦ καὶ θεοὶ δοῦλον γενέσθαι παραφρονοῦντος δεσπότου .
ἢν γὰρ τὰ βέλτισθ᾽ ὁ θεράπων λέξας τύχῃ ,δόξῃ δὲ μὴ δρᾶν ταῦτα τῷ κεκτημένῳ ,μετέχειν ἀνάγκη τὸν θεράποντα τῶν κακῶν .
τοῦ σώματος γὰρ οὐκ ἐᾷ τὸν κύριον κρατεῖν ὁ δαίμων ,ἀλλὰ τὸν ἐωνημένον .
καὶ ταῦτα μὲν δὴ ταῦτα .
τῷ δὲ Λοξίᾳ ,ὃς θεσπιῳδεῖ τρίποδος ἐκ χρυσηλάτου ,μέμψιν δικαίαν μέμφομαι ταύτην ,ὅτι ἰατρὸς ὢν καὶ μάντις ,ὥς φασιν ,σοφὸς μελαγχολῶντ᾽ ἀπέπεμψέ μου τὸν δεσπότην ,ὅστις ἀκολουθεῖ κατόπιν ἀνθρώπου τυφλοῦ ,τοὐναντίον δρῶν ἢ προσῆκ᾽ αὐτῷ ποιεῖν .οἱ γὰρ βλέποντες τοῖς τυφλοῖς ἡγούμεθα ,οὗτος δ᾽ ἀκολουθεῖ ,κἀμὲ προσβιάζεται ,καὶ ταῦτ᾽ ἀποκρινομένῳ τὸ παράπαν οὐδὲ γρῦ .ἐγὼ μὲν οὖν οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως σιγήσομαι ,ἢν μὴ φράσῃς ὅ τι τῷδ᾽ ἀκολουθοῦμέν ποτε ὦ δέσποτ᾽ ,ἀλλά σοι παρέξω πράγματα .οὐ γάρ με τυπτήσεις στέφανον ἔχοντά γε .μὰ Δί᾽ 
λῆρος ·
οὐ γὰρ παύσομαι πρὶν ἂν φράσῃς μοι τίς ποτ᾽ ἐστὶν οὑτοσί ·
εὔνους γὰρ ὤν σοι πυνθάνομαι πάνυ σφόδρα .
ἀλλ᾽ οὔ σε κρύψω ·
τῶν ἐμῶν γὰρ οἰκετῶν πιστότατον ἡγοῦμαί σε καὶ κλεπτίστατον .
ἐγὼ θεοσεβὴς καὶ δίκαιος ὢν ἀνὴρ κακῶς ἔπραττον καὶ πένης ἦν ·
οἶδά τοι .
ἕτεροι δ᾽ ἐπλούτουν ἱερόσυλοι ῥήτορες καὶ συκοφάνται καὶ πονηροί ·
πείθομαι .
ἐπερησόμενος οὖν ᾠχόμην ὡς τὸν θεόν ,τὸν ἐμὸν μὲν αὐτοῦ τοῦ ταλαιπώρου σχεδὸν ἤδη νομίζων ἐκτετοξεῦσθαι βίον ,τὸν δ᾽ υἱόν ,ὅσπερ ὢν μόνος μοι τυγχάνει ,πευσόμενος εἰ χρὴ μεταβαλόντα τοὺς τρόπους εἶναι πανοῦργον ,ἄδικον ,ὑγιὲς μηδὲ ἕν ,ὡς τῷ βίῳ τοῦτ᾽ αὐτὸ νομίσας συμφέρειν .τί δῆτα Φοῖβος ἔλακεν ἐκ τῶν στεμμάτων ; 
πεύσει .
ὅτῳ ξυναντήσαιμι πρῶτον ἐξιών ,ἐκέλευε τούτου μὴ μεθίεσθαί μ᾽ ἔτι ,πείθειν δ᾽ ἐμαυτῷ ξυνακολουθεῖν οἴκαδε .
καὶ τῷ ξυναντᾷς δῆτα πρώτῳ ; 
τουτῳί .
εἶτ᾽ οὐ ξυνίης τὴν ἐπίνοιαν τοῦ θεοῦ φράζουσαν ὦ σκαιότατέ σοι σαφέστατα ἀσκεῖν τὸν υἱὸν τὸν ἐπιχώριον τρόπον ; 
τῷ τοῦτο κρίνεις ; 
δῆλον ὁτιὴ καὶ τυφλῷ γνῶναι δοκεῖ τοῦθ᾽ ,ὡς σφόδρ᾽ ἐστὶ συμφέρον τὸ μηδὲν ἀσκεῖν ὑγιὲς ἐν τῷ νῦν χρόνῳ .
οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως ὁ χρησμὸς ἐς τοῦτο ῥέπει ,ἀλλ᾽ εἰς ἕτερόν τι μεῖζον .
ἢν δ᾽ ἡμῖν φράσῃ ὅστις ποτ᾽ ἐστὶν οὑτοσὶ καὶ τοῦ χάριν καὶ τοῦ δεόμενος ἦλθε μετὰ νῷν ἐνθαδί ,πυθοιμεθ᾽ ἂν τὸν χρησμὸν ἡμῶν ὅ τι νοεῖ .
ἄγε δὴ σὺ πότερον σαυτὸν ὅστις εἶ φράσεις ,ἢ τἀπὶ τούτοις δρῶ ; 
λέγειν χρὴ ταχὺ πάνυ .ἐγὼ μὲν οἰμώζειν λέγω σοι .
μαναθάνεις ὅς φησιν εἶναι ; 
σοὶ λέγει τοῦτ᾽ ,οὐκ ἐμοί ·
σκαιῶς γὰρ αὐτοῦ καὶ χαλεπῶς ἐκπυνθάνει .
ἀλλ᾽ εἴ τι χαίρεις ἀνδρὸς εὐόρκου τρόποις ,ἐμοὶ φράσον .
κλάειν ἔγωγέ σοι λέγω .
δέχου τὸν ἄνδρα καὶ τὸν ὄρνιν τοῦ θεοῦ .
οὔ τοι μὰ τὴν Δήμητρα χαιρήσεις ἔτι .
εἰ μὴ φράσεις γάρ - ἀπό σ᾽ ὀλῶ κακὸν κακῶς .
ὦ τᾶν - ἀπαλλάχθητον ἀπ᾽ ἐμοῦ .
πώμαλα .
καὶ μὴν ὃ λέγω βέλτιστόν ἐστ᾽ ὦ δέσποτα .ἀπολῶ τὸν ἄνθρωπον κάκιστα τουτονί .
ἀναθεὶς γὰρ ἐπὶ κρημνόν τιν᾽ αὐτὸν καταλιπων ἄπειμ᾽ ,ἵν᾽ ἐκεῖθεν ἐκτραχηλισθῇ πεσών .
ἀλλ᾽ αἶρε ταχέως .
μηδαμῶς .
οὔκουν ἐρεῖς ; 
ἀλλ᾽ ἢν πύθησθέ μ᾽ ὅστις εἴμ᾽ ,εὖ οἶδ᾽ ὅτι κακόν τί μ᾽ ἐργάσεσθε κοὐκ ἀφήσετον .
νὴ τοὺς θεοὺς ἡμεῖς γ᾽ ,ἐὰν βούλῃ γε σύ .
μέθεσθε νῦν μου πρῶτον .
ἤν ,μεθίεμεν .
ἀκούετον δή ·
δεῖ γὰρ ὡς ἔοικέ με λέγειν ἃ κρύπτειν ἦν παρεσκευασμένος .
ἐγὼ γάρ εἰμι Πλοῦτος .
ὦ μιαρώτατε ἀνδρῶν ἁπάντων ,εἶτ᾽ ἐσίγας Πλοῦτος ὤν ; σὺ Πλοῦτος ,οὕτως ἀθλίως διακείμενος ; ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον καὶ θεοὶ καὶ δαίμονες καὶ Ζεῦ ,τί φῄς ; 
ἐκεῖνος ὄντως εἶ σύ ; 
ναί .ἐκεῖνος αὐτός ; 
αὐτότατος .
πόθεν οὖν φράσον αὐχμῶν βαδίζεις ; 
ἐκ Πατροκλέους ἔρχομαι ,ὃς οὐκ ἐλούσατ᾽ ἐξ ὅτουπερ ἐγένετο .
τουτὶ δὲ τὸ κακὸν πῶς ἔπαθες ; 
κάτειπέ μοι .
ὁ Ζεύς με ταῦτ᾽ ἔδρασεν ἀνθρώποις φθονῶν .
ἐγὼ γὰρ ὢν μειράκιον ἠπείλησ᾽ ὅτι ὡς τοὺς δικαίους καὶ σοφοὺς καὶ κοσμίους μόνους βαδιοίμην ·
ὁ δέ μ᾽ ἐποίησεν τυφλόν ,ἵνα μὴ διαγιγνώσκοιμι τούτων μηδένα .
οὕτως ἐκεῖνος τοῖσι χρηστοῖσι φθονεῖ .
καὶ μὴν διὰ τοὺς χρηστούς γε τιμᾶται μόνους καὶ τοὺς δικαίους .
φέρε τί οὖν ; 
εἰ πάλιν ἀναβλέψειας ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ ,φεύγοις ἂν ἤδη τοὺς πονηρούς ; 
φήμ᾽ ἐγώ .
ὡς τοὺς δικαίους δ᾽ ἂν βαδίζοις ; 
πάνυ μὲν οὖν ·
πολλοῦ γὰρ αὐτοὺς οὐχ ἑόρακά πω χρόνου .
καὶ θαῦμά γ᾽ οὐδέν ·
οὐδ᾽ ἐγὼ γὰρ ὁ βλέπων .
ἄφετόν με νῦν .ἴστον γὰρ ἤδη τἀπ᾽ ἐμοῦ .μὰ Δί᾽ ἀλλὰ πολλῷ μᾶλλον ἑξόμεσθά σου .
οὐκ ἠγόρευον ὅτι παρέξειν πράγματα ἐμέλλετόν μοι ; 
καὶ σύ γ᾽ ἀντιβολῶ πιθοῦ ,καὶ μή μ᾽ ἀπολίπῃς ·
οὐ γὰρ εὑρήσεις ἐμοῦ ζητῶν ἔτ᾽ ἄνδρα τοὺς τρόπους βελτίονα .μὰ τὸν Δί᾽ οὐ γὰρ ἔστιν ἄλλος πλὴν ἐγώ .
ταυτὶ λέγουσι πάντες ·
ἡνίκ᾽ ἂν δέ μου τύχωσ᾽ ἀληθῶς καὶ γένωνται πλούσιοι ,ἀτεχνῶς ὑπερβάλλουσι τῇ μοχθηρίᾳ .
ἔχει μὲν οὕτως ,εἰσὶ δ᾽ οὐ πάντες κακοί .
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἁπαξάπαντες .
οἰμώξει μακρά .
σοὶ δ᾽ ὡς ἂν εἰδῇς ὅσα παρ᾽ ἡμῖν ἢν μένῃς γενήσετ᾽ ἀγαθά ,πρόσεχε τὸν νοῦν ἵνα πύθῃ .
οἶμαι γὰρ οἶμαι ,σὺν θεῷ δ᾽ εἰρήσεται ,ταύτης ἀπαλλάξειν σε τῆς ὀφθαλμίας βλέψαι ποιήσας .
μηδαμῶς τοῦτ᾽ ἐργάσῃ .
οὐ βούλομαι γὰρ πάλιν ἀναβλέψαι .
τί φῄς ; 
ἅνθρωπος οὗτός ἐστιν ἄθλιος φύσει .
ὁ Ζεὺς ̣ μὲν οὖν εἰδὼς τὰ τούτων μῶρ᾽ ἔμ᾽ εἰ ̣ πύθοιτ᾽ ἂν ἐπιτρίψειε .
νῦν δ᾽ οὐ τοῦτο δρᾷ ,ὅστις σε προσπταίοντα περινοστεῖν ἐᾷ ; 
οὐκ οἶδ᾽ ·
ἐγὼ δ᾽ ἐκεῖνον ὀρρωδῶ πάνυ .
ἄληθες ὦ δειλότατε πάντων δαιμόνων ; 
οἴει γὰρ εἶναι τὴν Διὸς τυραννίδα καὶ τοὺς κεραυνοὺς ἀξίους τριωβόλου ,ἐὰν ἀναβλέψῃς σὺ κἂν σμικρὸν χρόνον ; 
ἆ μὴ λέγ᾽ ὦ πόνηρε ταῦτ᾽ .
ἔχ᾽ ἥσυχος .
ἐγὼ γὰρ ἀποδείξω σε τοῦ Διὸς πολὺ μεῖζον δυνάμενον .
ἐμὲ σύ ; 
νὴ τὸν οὐρανόν .
αὐτίκα γὰρ ἄρχει διὰ τίν᾽ ὁ Ζεὺς τῶν θεῶν ; 
διὰ τἀργύριον ·
ὁδί .
θύουσι δ᾽ αὐτῷ διὰ τίν᾽ ; 
οὐ διὰ τουτονί ; 
καὶ νὴ Δί᾽ εὔχονταί γε πλουτεῖν ἄντικρυς .οὔκουν ὅδ᾽ ἐστὶν αἴτιος καὶ ῥᾳδίως παύσειεν ,εἰ βούλοιτο ,ταῦτ᾽ ἄν ; 
ὅτι τί δή ; 
ὅτι οὐδ᾽ ἂν εἷς θύσειεν ἀνθρώπων ἔτι ,οὐ βοῦν ἄν ,οὐχὶ ψαιστόν ,οὐκ ἄλλ᾽ οὐδὲ ἕν ,μὴ βουλομένου σοῦ .
πῶς ; 
ὅπως ; 
οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως ὠνήσεται δήπουθεν ,ἢν σὺ μὴ παρὼν αὐτὸς διδῷς πἀργύριον ·
ὥστε τοῦ Διὸς τὴν δύνομιν ,ἢν λυπῇ τι ,καταλύσεις μόνος .
τί λέγεις ; δι᾽ ἐμὲ θύουσιν αὐτῷ ; 
φήμ᾽ ἐγώ .
καὶ νὴ Δί᾽ εἴ τί γ᾽ ἔστι λαμπρὸν καὶ καλὸν ἢ χαρίεν ἀνθρώποισι ,διὰ σὲ γίγνεται .ἅπαντα τῷ πλουτεῖν γάρ ἐσθ᾽ ὑπήκοα .
ἔγωγέ τοι διὰ μικρὸν ἀργυρίδιον δοῦλος γεγένημαι ,διὰ τὸ μὴ πλουτεῖν ἴσως .
καὶ τάς γ᾽ ἑταίρας φασὶ τὰς Κορινθίας ,ὅταν μὲν αὐτάς τις πένης πειρῶν τύχῃ ,οὐδὲ προσέχειν τὸν νοῦν ,ἐὰν δὲ πλούσιος ,τὸν πρωκτὸν αὐτὰς εὐθὺς ὡς τοῦτον τρέπειν .καὶ τούς γε παῖδάς φασι ταὐτὸ τοῦτο δρᾶν οὐ τῶν ἐραστῶν ἀλλὰ τἀργυρίου χάριν .οὐ τούς γε χρηστούς ,ἀλλὰ τοὺς πόρνους ·
ἐπεὶ αἰτοῦσιν οὐκ ἀργύριον οἱ χρηστοί .
τί δαί ; 
ὁ μὲν ἵππον ἀγαθόν ,ὁ δὲ κύνας θηρευτικάς .
αἰσχυνόμενοι γὰρ ἀργύριον αἰτεῖν ἴσως ὀνόματι περιπέττουσι τὴν μοχθηρίαν .
ὁ μὲν γὰρ ἡμῶν σκυτοτομεῖ καθήμενος ·
ἕτερος δὲ χαλκεύει τις ,ὁ δὲ τεκταίνεται ·
ὁ δὲ χρυσοχοεῖ γε χρυσίον παρὰ σοῦ λαβών ·
ὁ δὲ λωποδυτεῖ γε νὴ Δί᾽ ,ὁ δὲ τοιχωρυχεῖ ·
ὁ δὲ γναφεύει γ᾽ ·
ὁ δέ γε πλύνει κῴδια ·
ὁ δὲ βυρσοδεψεῖ γ᾽ ·
ὁ δέ γε πωλεῖ κρόμμυα ·
ὁ δ᾽ ἁλούς γε μοιχὸς διὰ σέ που παρατίλλεται .
οἴμοι τάλας ταυτί μ᾽ ἐλάνθανεν πάλαι .
μέγας δὲ βασιλεὺς οὐχὶ διὰ τοῦτον κομᾷ ; 
ἐκκλησία δ᾽ οὐχὶ διὰ τοῦτον γίγνεται ; τί δέ ; τὰς τριήρεις οὐ σὺ πληροῖς ; εἰπέ μοι .
τὸ δ᾽ ἐν Κορίνθῳ ξενικὸν οὐχ οὗτος τρέφει ; 
ὁ Πάμφιλος δ᾽ οὐχι διὰ τοῦτον κλαύσεται ; 
ὁ βελονοπώλης δ᾽ οὐχὶ μετὰ τοῦ Παμφίλου ; 
Ἀγύρριος δ᾽ οὐχὶ διὰ τοῦτον πέρδεται ; 
Φιλέψιος δ᾽ οὐχ ἕνεκα σοῦ μύθους λέγει ; 
ἡ ξυμμαχία δ᾽ οὐ διὰ σὲ τοῖς Αἰγυπτίοις ; 
ἐρᾷ δὲ Λαῒς οὐ διὰ σὲ Φιλωνίδου ; 
ὁ Τιμοθέου δὲ πύργος - ἐμπέσοι γέ σοι .
τὰ δὲ πράγματ᾽ οὐχὶ διὰ σὲ πάντα πράττεται ; 
μονώτατος γὰρ εἶ σὺ πάντων αἴτιος καὶ τῶν κακῶν καὶ τῶν ἀγαθῶν ,εὖ ἴσθ᾽ ὅτι .
κρατοῦσι γοῦν κἀν τοῖς πολέμοις ἑκάστοτε ,ἐφ᾽ οἷς οὗτος ἐπικαθέζηται μόνον .ἐγὼ τοσαῦτα δυνατός εἰμ᾽ εἷς ὢν ποιεῖν ; καὶ ναὶ μὰ Δία τούτων γε πολλῷ πλείονα ·
ὥστ᾽ οὐδὲ μεστὸς σοῦ γέγον᾽ οὐδεὶς πώποτε .
τῶν μὲν γὰρ ἄλλων ἐστὶ πάντων πλησμονή ,ἔρωτος ἄρτων μουσικῆς τραγημάτων τιμῆς πλακούντων ἀνδραγαθίας ἰσχάδων φιλοτιμίας μάζης στρατηγίας φακῆς ·σοῦ δ᾽ ἐγένετ᾽ οὐδεὶς μεστὸς οὐδεπώποτε .
ἀλλ᾽ ἢν τάλαντά τις λάβῃ τριακαίδεκα ,πολὺ μᾶλλον ἐπιθυμεῖ λαβεῖν ἑκκαίδεκα ·
κἂν ταῦτ᾽ ἀνύσηται ,τετταράκοντα βούλεται ,ἤ φησιν εἶν ἀβίωτον αὑτῷ τὸν βίον .
εὖ τοι λέγειν ἔμοιγε φαίνεσθον πάνυ ·
πλὴν ἓν μόνον δέδοικα .
φράζε τοῦ πέρι ; 
ὅπως ἐγὼ τὴν δύναμιν ἣν ὑμεῖς φατε ἔχειν με ,ταύτης δεσπότης γενήσομαι .
νὴ τὸν Δί᾽ ἀλλὰ καὶ λέγουσι πάντες ὡς δειλότατόν ἐσθ᾽ ὁ Πλοῦτος .ἥκιστ᾽ ,ἀλλά με τοιχωρύχος τις διέβαλ᾽ .
ἐσδὺς γάρ ποτε οὐκ εἶχεν ἐς τὴν οἰκίαν οὐδὲν λαβεῖν ,εὑρὼν ἁπαξάπαντα κατακεκλῃμένα ·
μή νυν μελέτω σοι μηδέν ·
ὡς ἐὰν γένῃ ἀνὴρ πρόθυμος αὐτὸς ἐς τὰ πράγματα ,βλέποντ᾽ ἀποδείξω σ᾽ ὀξύτερον τοῦ Λυγκέως .
πῶς οὖν δυνήσει τοῦτο δρᾶσαι θνητὸς ὤν ; 
ἔχω τιν᾽ ἀγαθὴν ἐλπίδ᾽ ἐξ ὧν εἶπέ μοι ὁ Φοῖβος αὐτὸς Πυθικὴν σείσας δάφνην .
κἀκεῖνος οὖν σύνοιδε ταῦτα ; 
φήμ᾽ ἐγώ .
ὁρᾶτε .
μὴ φρόντιζε μηδὲν ὦγαθέ .
ἐγὼ γάρ ,εὖ τοῦτ᾽ ἴσθι ,κεἰ δεῖ μ᾽ ἀποθανεῖν ,αὐτὸς διαπράξω ταῦτα .
κἂν βούλῃ γ᾽ ,ἐγώ .
πολλοὶ δ᾽ ἔσονται χἄτεροι νῷν ξύμμαχοι ,ὅσοις δικαίοις οὖσιν οὐκ ἦν ἄλφιτα .παπαῖ πονηρούς γ᾽ εἶπας ἡμῖν συμμάχους .
οὐκ ἤν γε πλουτήσωσιν ἐξ ἀρχῆς πάλιν .
ἀλλ᾽ ἴθι σὺ μὲν ταχέως δραμών - τί δρῶ ; 
λέγε .
τοὺς ξυγγεώργους κάλεσον ,εὑρήσεις δ᾽ ἴσως ἐν τοῖς ἀγροῖς αὐτοὺς ταλαιπωρουμένους ,ὅπως ἂν ἴσον ἕκαστος ἐνταυθοῖ παρὼν ἡμῖν μετάσχῃ τοῦδε τοῦ Πλούτου μέρος .
καὶ δὴ βαδίζω ·
τουτοδὶ τὸ κρεᾴδιον τῶν ἔνδοθέν τις εἰσενεγκάτω λαβών .
ἐμοὶ μελήσει τοῦτό γ᾽ ·
ἀλλ᾽ ἀνύσας τρέχε .
σὺ δ᾽ ὦ κράτιστε Πλοῦτε πάντων δαιμόνων εἴσω μετ᾽ ἐμοῦ δεῦρ᾽ εἴσιθ᾽ ·
ἡ γὰρ οἰκία αὕτη ᾽ στὶν ἣν δεῖ χρημάτων σε τήμερον μεστὴν ποιῆσαι καὶ δικαίως κἀδίκως .
ἀλλ᾽ ἄχθομαι μὲν εἰσιὼν νὴ τοὺς θεοὺς εἰς οἰκίαν ἑκάστοτ᾽ ἀλλοτρίαν πάνυ ·
ἀγαθὸν γὰρ ἀπέλαυσ᾽ οὐδὲν αὐτοῦ πώποτε .
ἢν μὲν γὰρ ὡς φειδωλὸν εἰσελθὼν τύχω ,εὐθὺς κατώρυξέν με κατὰ τῆς γῆς κάτω ·
κἄν τις προσέλθῃ χρηστὸς ἄνθρωπος φίλος αἰτῶν λαβεῖν τι σμικρὸν ἀργυρίδιον ,ἔξαρνός ἐστι μηδ᾽ ἰδεῖν με πώποτε .ἢν δ᾽ ὡς παραπλῆγ᾽ ἄνθρωπον εἰσελθὼν τύχω ,πόρναισι καὶ κύβοισι παραβεβλημένος γυμνὸς θύραζ᾽ ἐξέπεσον ἐν ἀκαρεῖ χρόνου .
μετρίου γὰρ ἀνδρὸς οὐκ ἐπέτυχες πώποτε .
ἐγὼ δὲ τούτου τοῦ τρόπου πώς εἰμ᾽ ἀεί ,χαίρω τε γὰρ φειδόμενος ὡς οὐδεὶς ἀνὴρ πάλιν τ᾽ ἀναλῶν ,ἡνίκ᾽ ἂν τούτου δέῃ .
ἀλλ᾽ εἰσίωμεν ,ὡς ἰδεῖν σε βούλομαι καὶ τὴν γυναῖκα καὶ τὸν υἱὸν τὸν μόνον ,ὃν ἑγὼ φιλῶ μάλιστα μετὰ σέ .
πείθομαι .
τί γὰρ ἄν τις οὐχὶ πρὸς σὲ τἀληθῆ λέγοι ; 
ὦ πολλὰ δὴ τῷ δεσπότῃ ταὐτὸν θύμον φαγόντες ,ἄνδρες φίλοι καὶ δημόται καὶ τοῦ πονεῖν ἐρασταί ,ἴτ᾽ ἐγκονεῖτε σπεύδεθ᾽ ,ὡς ὁ καιρὸς οὐχὶ μέλλειν ,ἀλλ᾽ ἔστ᾽ ἐπ᾽ αὐτῆς τῆς ἀκμῆς ,ᾗ δεῖ παρόντ᾽ ἀμύνειν .
οὔκουν ὁρᾷς ὁρμωμένους ἡμᾶς πάλαι προθύμως ,ὡς εἰκός ἐστιν ἀσθενεῖς γέροντας ἄνδρας ἤδη ; 
σὺ δ᾽ ἀξιοῖς ἴσως με θεῖν ,πρὶν ταῦτα καὶ φράσαι μοι ὅτου χάριν μ᾽ ὁ δεσπότης ὁ σὸς κέκληκε δῦρο .οὔκουν πάλαι δήπου λέγω ; 
σὺ δ᾽ αὐτὸς οὐκ ἀκούεις .
ὁ δεσπότης γάρ φησιν ὑμᾶς ἡδέως ἅπαντας ψυχροῦ βίου καὶ δυσκόλου ζήσειν ἀπαλλαγέντας .
ἔστιν δὲ δὴ τί καὶ πόθεν τὸ πρᾶγμα τοῦθ᾽ ὅ φησιν ; 
ἔχων ἀφῖκται δεῦρο πρεσβύτην τιν᾽ ὦ πόνηροι ῥυπῶντα κυφὸν ἄθλιον ῥυσὸν μαδῶντα νωδόν ·
οἶμαι δὲ νὴ τὸν οὐρανὸν καὶ ψωλὸν αὐτὸν εἶναι .
ὦ χρυσὸν ἀγγείλας ἐπῶν πῶς φῄς ; 
πάλιν φράσον μοι .
δηλοῖς γὰρ αὐτὸν σωρὸν ἥκειν χρημάτων ἔχοντα .
πρεσβυτικῶν μὲν οὖν κακῶν ἔγωγ᾽ ἔχοντα σωρόν .μῶν ἀξιοῖς φενακίσας ἔπειτ᾽ ἀπαλλαγῆναι ἀζήμοις ,καὶ ταῦτ᾽ ἐμοῦ βακτηρίαν ἔχοντος ; πάντως γὰρ ἄνθρωπον φύσει τοιοῦτον ἐς τὰ πάντα ἡγεῖσθέ μ᾽ εἶναι κοὐδὲν ἂν νομίζεθ᾽ ὑγιὲς εἰπεῖν ; ὡς σεμνὸς οὑπίτριπτος ·αἱ κνῆμαι δέ σου βοῶσιν ᾽ ἰοὺ ἰού ,᾽ τὰς χοίνικας καὶ τὰς πέδας ποθοῦσαι .
ἐν τῇ σορῷ νυνὶ λαχὸν τὸ γράμμα σου δικάζειν ,σὺ δ᾽ οὐ βαδίζεις ,ὁ δὲ Χάρων τὸ ξύμβολον δίδωσιν .
διαρραγείης ,ὡς μόθων εἶ καὶ φύσει κόβαλος ,ὅστις φενακίζεις ,φράσαι δ᾽ οὔπω τέτληκας ἡμῖν ,οἳ πολλὰ μοχθήσαντες οὐκ οὔσης σχολῆς προθύμως δεῦρ᾽ ἤλθομεν ,πολλῶν θύμων ῥίζας διεκπερῶντες .
ἀλλ᾽ οὐκέτ᾽ ἂν κρύψαιμι .
τὸν Πλοῦτον γὰρ ὦνδρες ἥκει ἄγων ὁ δεσπότης ,ὃς ὑμᾶς πλουσίους ποιήσει .
ὄντως γὰρ ἔστι πλουσίοις ἡμῖν ἅπασιν εἶναι ; 
νὴ τοὺς θεοὺς Μίδαις μὲν οὖν ,ἢν ὦτ᾽ ὄνου λάβητε .
ὡς ἥδομαι καὶ τέρπομαι καὶ βούλομαι χορεῦσαι ὑφ᾽ ἡδονῆς ,εἴπερ λέγεις ὄντως σὺ ταῦτ᾽ ἀληθῆ .
καὶ μὴν ἐγὼ βουλήσομαι θρεττανελὸ τὸν Κύκλωπα μιμούμενος καὶ τοῖν ποδοῖν ὡδὶ παρενσαλεύων ὑμᾶς ἄγειν .
ἀλλ᾽ εἶα τέκεα θαμίν᾽ ἐπαναβοῶντες βληχώμενοί τε προβατίων αἰγῶν τε κιναβρώντων μέλη ἕπεσθ᾽ ἀπεψωλημένοι ·
τράγοι δ᾽ ἀκρατιεῖσθε .
ἡμεῖς δέ γ᾽ αὖ ζητήσομεν θρεττανελὸ τὸν Κύκλωπα βληχώμενοι ,σὲ τουτονὶ πεινῶντα καταλαβόντες ,πήραν ἔχοντα λάχανά τ᾽ ἄγρια δροσερά ,κραιπαλῶντα ἡγούμενον τοῖς προβατίοις ,εἰκῇ δὲ καταδαρθόντα που μέγαν λαβόντες ἡμμένον σφηκίσκον ἐκτυφλῶσαι .
ἐγὼ δὲ τὴν Κίρκην γε τὴν τὰ φάρμακ᾽ ἀνακυκῶσαν ,ἣ τοὺς ἑταίρους τοῦ Φιλωνίδου ποτ᾽ ἐν Κορίνθῳ ἔπεισεν ὡς ὄντας κάπρους μεμαγμένον σκῶρ ἐσθίειν ,αὐτὴ δ᾽ ἔματτεν αὐτοῖς ,μιμήσομαι πάντας τρόπους ·
ὑμεῖς δὲ γρυλίζοντες ὑπὸ φιληδίας ἕπεσθε μητρὶ χοῖροι .
οὐκοῦν σε τὴν Κίρκην γε τὴν τὰ φάρμακ᾽ ἀνακυκῶσαν καὶ μαγγανεύουσαν μολύνουσάν τε τοὺς ἑταίρους λαβόντες ὑπὸ φιληδίας τὸν Λαρτίου μιμούμενοι τῶν ὄρχεων κρεμῶμεν ,μινθώσομέν θ᾽ ὥσπερ τράγου τὴν ῥῖνα ·
σὺ δ᾽ Ἀρίστυλλος ὑποχάσκων ἐρεῖς ,ἕπεσθε μητρὶ χοῖροι .
ἀλλ᾽ εἶα νῦν τῶν σκωμμάτων ἀπαλλαγέντες ἤδη ὑμεῖς ἐπ᾽ ἄλλ᾽ εἶδος τρέπεσθ᾽ ,ἐγὼ δ᾽ ἰὼν ἤδη λάθρᾳ βουλήσομαι τοῦ δεσπότου λαβών τιν᾽ ἄρτον καὶ κρέας μασώμενος τὸ λοιπὸν οὕτω τῷ κόπῳ ξυνεῖναι .
Χοροῦ χαίρειν μὲν ὑμᾶς ἐστιν ὦνδρες δημόται ἀρχαῖον ἤδη προσαγορεύειν καὶ σαπρόν ·
ἀσπάζομαι δ᾽ ὁτιὴ προθύμως ἥκετε καὶ συντεταμένως κοὐ κατεβλακευμένως .
θάρρει ·
βλέπειν γὰρ ἄντικρυς δόξεις μ᾽ Ἄρη .δεινὸν γὰρ εἰ τριωβόλου μὲν οὕνεκα ὠστιζόμεσθ᾽ ἑκάστοτ᾽ ἐν τἠκκλησίᾳ ,αὐτὸν δὲ τὸν Πλοῦτον παρείην τῳ λαβεῖν .
καὶ μὴν ὁρῶ καὶ Βλεψίδημον τουτονὶ προσιόντα ·
δῆλος δ᾽ ἐστὶν ὅτι τοῦ πράγματος ἀκήκοέν τι τῇ βαδίσει καὶ τῷ τάχει .
τί ἂν οὖν τὸ πρᾶγμ᾽ εἴη ; 
πόθεν καὶ τίνι τρόπῳ Χρεμύλος πεπλούτηκ᾽ ἐξαπίνης ; 
οὐ πείθομαι .
καίτοι λόγος γ᾽ ἦν νὴ τὸν Ἡρακλέα πολὺς ἐπὶ τοῖσι κουρείοισι τῶν καθημένων ,ὡς ἐξαπίνης ἀνὴρ γεγένηται πλούσιος .ἔστιν δέ μοι τοῦτ᾽ αὐτὸ θαυμάσιον ,ὅπως χρηστόν τι πράττων τοὺς φίλους μεταπέμπεται .οὔκουν ἐπιχώριόν γε πρᾶγμ᾽ ἐργάζεται .
ἀλλ᾽ οὐδὲν ἀποκρύψας ἐρῶ ·
νὴ τοὺς θεοὺς ὦ Βλεψίδημ᾽ ἄμεινον ἢ χθὲς πράττομεν ,ὥστε μετέχειν ἔξεστιν ·
εἶ γὰρ τῶν φίλων .
γέγονας δ᾽ ἀληθῶς ,ὡς λέγουσι ,πλούσιος ; 
ἔσομαι μὲν οὖν αὐτίκα μάλ᾽ ,ἢν θεὸς θέλῃ .
ἔνι γάρ τις ἔνι κίνδυνος ἐν τῷ πράγματι .ποῖός τις ; 
οἷος ; 
λέγ᾽ ἀνύσας ὅ τι φῄς ποτε .
ἢν μὲν κατορθώσωμεν ,εὖ πράττειν ἀεί ·ἢν δὲ σφαλῶμεν ,ἐπιτετρῖφθαι τὸ παράπαν .
τουτὶ πονηρὸν φαίνεται τὸ φορτίον καί μ᾽ οὐκ ἀρέσκει .
τό τε γὰρ ἐξαίφνης ἄγαν οὕτως ὑπερπλουτεῖν τό τ᾽ αὖ δεδοικέναι πρὸς ἀνδρὸς οὐδὲν ὑγιές ἐστ᾽ εἰργασμένου .
πῶς οὐδὲν ὑγιές ; 
εἴ τι κεκλοφὼς νὴ Δία ἐκεῖθεν ἥκεις ἀργύριον ἢ χρυσίον παρὰ τοῦ θεοῦ ,κἄπειτ᾽ ἴσως σοι μεταμέλει .
Ἄπολλον ἀποτρόπαιε μὰ Δί᾽ ἐγὼ μὲν οὔ .
παῦσαι φλυαρῶν ὦγάθ᾽ ·
οῖδα γὰρ σαφῶς .σὺ μηδὲν εἰς ἔμ᾽ ὑπονόει τοιουτονί .φεῦ ,ὡς οὐδὲν ἀτεχνῶς ὑγιές ἐστιν οὐδενός ,ἀλλ᾽ εἰσὶ τοῦ κέρδους ἅπαντες ἥττονες .
οὔ τοι μὰ τὴν Δήμητρ᾽ ὑγιαίνειν μοι δοκεῖς .
μελαγχολᾷς ὦνθρωπε νὴ τὸν οὐρανόν .
ἀλλ᾽ οὐδὲ τὸ βλέμμ᾽ αὐτὸ κατὰ χώραν ἔχει ,ἀλλ᾽ ἐστὶν ἐπίδηλόν τι πεπανουργηκότι .
σὺ μὲν οἶδ᾽ ὃ κρώζεις ·
ὡς ἐμοῦ τι κεκλοφότος ζητεῖς μεταλαβεῖν .
μεταλαβεῖν ζητῶ ; τίνος ; 
τὸ δ᾽ ἐστὶν οὐ τοιοῦτον ἀλλ᾽ ἑτέρως ἔχον .
μῶν οὐ κέκλοφας ἀλλ᾽ ἥρπακας ; 
κακοδαιμονᾷς .
ἀλλ᾽ οὐδὲ μὴν ἀπεστέρηκάς γ᾽ οὐδένα ; 
ου᾽ δῆτ᾽ ἔγωγ᾽ .
ὦ Ἡράκλεις ,φέρε ποῖ τις ἂν τράποιτο ; 
τἀληθὲς γὰρ οὐκ ἐθέλει φράσαι .
κατηγορεῖς γὰρ πρὶν μαθεῖν τὸ πρᾶγμά μου .
ὦ τᾶν ἐγώ τοι τοῦτ᾽ ἀπὸ σμικροῦ πάνυ ἐθέλω διαπρᾶξαι πρὶν πυθέσθαι τὴν πόλιν ,τὸ στόμ᾽ ἐπιβύσας κέρμασιν τῶν ῥητόρων .
καὶ μὴν φίλως γ᾽ ἄν μοι δοκεῖς νὴ τοὺς θεοὺς τρεῖς μνᾶς ἀναλώσας λογίσασθαι δώδεκα .
ὁρῶ τιν᾽ ἐπὶ τοῦ βήματος καθεδούμενον ἱκετηρίαν ἔχοντα μετὰ τῶν παιδίων καὶ τῆς γυναικός ,κου᾽ διοίσοντ᾽ ἄντικρυς τῶν Ἡρακλειδῶν οὐδ᾽ ὁτιοῦν τῶν Παμφίλου .οὒκ ὦ κακόδαιμον ,ἀλλὰ τοὺς χρηστοὺς μόνους ἔγωγε καὶ τοὺς δεξιοὺς καὶ σώφρονας ἀπαρτὶ πλουτῆσαι ποιήσω .
τί σὺ λέγεις ; 
οὕτω πάνυ πολλὰ κέκλοφας ; 
οἴμοι τῶν κακῶν ,ἀπολεῖς .
σὺ μὲν οὖν σεαυτόν ,ὥς γ᾽ ἐμοὶ δοκεῖς .
σὺ Πλοῦτον ; 
ποῖον ; 
αὐτὸν τὸν θεόν .
καὶ ποῦ ᾽ στιν ; 
ἔνδον .
ποῦ ; 
παρ᾽ ἐμοί .
παρὰ σοί ; 
πάνυ .
οὐκ ἐς κόρακας ; 
Πλοῦτος παρὰ σοί ; 
νὴ τοὺς θεούς .
λὲγεις ἀληθῆ ; 
φημί .
νὴ τὸν Ποσειδῶ .
τὸν θαλάττιον λέγεις ; 
εἰ δ᾽ ἔστιν ἕτερός τις Ποσειδῶν ,τὸν ἕτερον .
εἶτ᾽ οὐ διαπέμπεις καὶ πρὸς ἡμᾶς τοὺς φίλους ; 
οὐκ ἔστι πω τὰ πράγματ᾽ ἐν τούτῳ .
τί φῄς ; 
οὐ τῷ μεταδοῦναι ; 
μὰ Δία .
δεῖ γὰρ πρῶτα τί ; 
βλέψαι ποιῆσαι νώ - τίνα βλέψαι ; 
φράσον .
τὸν Πλοῦτον ὥσπερ πρότερον ἑνί γέ τῳ τρόπῳ .
τυφλὸς γὰρ ὄντως ἐστί ; 
νὴ τὸν οὐρανόν .
οὐκ ἐτὸς ἄρ᾽ ὡς ἔμ᾽ ἦλθεν οὐδεπώποτε .
ἀλλ᾽ ἢν θεοὶ θέλωσι ,νῦν ἀφίξεται .
οὔκουν ἰατρὸν εἰσάγειν ἐχρῆν τινά ; 
τίς δῆτ᾽ ἰατρός ἐστι νῦν ἐν τῇ πόλει ; 
οὔτε γὰρ ὁ μισθὸς οὐδὲν ἔστ᾽ οὔθ᾽ ἡ τέχνη .
σκοπῶμεν .
ἀλλ᾽ οὐκ ἔστιν .
οὐδ ἐμοὶ δοκεῖ .
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ὅπερ πάλαι παρεσκευαζόμην ἐγώ ,κατακλίνειν αὐτὸν εἰς Ἀσκληπιοῦ κράτιστόν ἐστι .
πολὺ μὲν οὖν νὴ τοὺς θεούς .μή νυν διάτριβ᾽ ἀλλ᾽ ἄνυε πράττων ἕν γέ τι .
καὶ δὴ βαδίζω .
σπεῦδέ νυν .
τοῦτ᾽ αὐτὸ δρῶ .
ὦ θερμὸν ἔργον κἀνόσιον καὶ παράνομον τολμῶντε δρᾶν ἀνθρωπαρίω κακοδαίμονε - ποῖ ποῖ ; 
τί φεύγετον ; 
οὐ μενεῖτον ; 
Ἡράκλεις .
ἐγὼ γὰρ ὑμᾶς ἐξολῶ κακοὺς κακῶς ·
τόλμημα γὰρ τολμᾶτον οὐκ ἀνασχετόν ,ἀλλ᾽ οἷον οὐδεὶς ἄλλος οὐδεπώποτε οὔτε θεὸς οὔτ᾽ ἄνθρωπος ·
ὥστ᾽ ἀπολώλατον .
σὺ δ᾽ εἶ τίς ; 
ὠχρὰ μὲν γὰρ εἶναί μοι δοκεῖς .
ἴσως Ἐρινύς ἐστιν ἐκ τραγῳδίας ·
βλέπει γέ τοι μανικόν τι καὶ τραγῳδικόν .
ἀλλ᾽ οὐκ ἔχει γὰρ δᾷδας .
οὐκοῦν κλαύσεται .
ὄιεσθε δ᾽ εἶναι τίνα με ; 
πανδοκεύτριαν ἢ λεκιθόπωλιν .
οὐ γὰρ ἂν τοσουτονὶ ἀνέκραγες ἡμῖν οὐδὲν ἠδικημένη .
ἄληθες ; 
οὐ γὰρ δεινότατα δεδράκατον ζητοῦντες ἐκ πάσης με χώρας ἐκβαλεῖν ; 
οὔκουν ὑπόλοιπον τὸ βάραθρόν σοι γίγνεται ; 
ἀλλ᾽ ἥτις εἶ λέγειν σ᾽ ἐχρῆν αὐτίκα μάλα .ἣ σφὼ ποιήσω τήμερον δοῦναι δίκην ἀνθ᾽ ὧν ἐμὲ ζητεῖτον ἐνθένδ᾽ ἀφανίσαι .
ἆρ᾽ ἐστὶν ἡ καπηλὶς ἡκ τῶν γειτόνων ,ἣ ταῖς κοτύλαις ἀεί με διαλυμαίνεται ; 
Πενία μὲν οὖν ,ἣ σφῷν ξυνοικῶ πόλλ᾽ ἔτη .
ἄναξ Ἄπολλον καὶ θεοί ,ποῖ τις φύγῃ ; οὗτος τί δρᾷς ; ὦ δειλότατον σὺ θηρίον ·οὐ παραμενεῖς ; 
ἥκιστα πάντων .
οὐ μενεῖς ; 
ἀλλ᾽ ἄνδρε δύο γυναῖκα φεύγομεν μίαν ; 
Πενία γάρ ἐστιν ὦ πόνηρ᾽ ,ἧς οὐδαμοῦ οὐδὲν πέφυκε ζῷον ἐξωλέστερον .
στῆθ᾽ ,ἀντιβολῶ σε ,στῆθι .
μὰ Δἴ ἐγὼ μὲν οὔ .καὶ μὴν λέγω ,δεινότατον ἔργον παρὰ πολὺ ἔργων ἁπάντων ἐργασόμεθ᾽ ,εἰ τὸν θεὸν ἔρημον ἀπολιπόντε ποι φευξούμεθα τηνδὶ δεδιότε ,μηδὲ διαμαχούμεθα .
ποίοις ὅπλοισιν ἢ δυνάμει πεποιθότες ; 
ποῖον γὰρ οὐ θώρακα ,ποίαν δ᾽ ἀσπίδα οὐκ ἐνέχυρον τίθησιν ἡ μιαρωτάτη ; 
θάρρει ·
μόνος γὰρ ὁ θεὸς οὗτος οἶδ᾽ ὅτι τροπαῖον ἂν στήσαιτο τῶν ταύτης τρόπων .
γρύζειν δὲ καὶ τολμᾶτον ὦ καθάρματε ,ἐπ᾽ αὐτοφώρῳ δεινὰ δρῶντ᾽ εἰλημμένω ; 
σὺ δ᾽ ὦ κάκιστ᾽ ἀπολουμένη τί λοιδορεῖ ἡμῖν προσελθοῦσ᾽ οὐδ᾽ ὁτιοῦν ἀδικουμένη ; 
τί οὖν ἀδικοῦμεν τοῦτό σε ,εἰ πᾶσιν ἀνθρώποισιν ἐκπορίζομεν ἀγαθόν ; 
τί δ᾽ ἂν ὑμεῖς ἀγαθὸν ἐξεύροιθ᾽ ; 
ὅ τι ; 
σὲ πρῶτον ἐκβαλόντες ἐκ τῆς Ἑλλάδος .
ἔμ᾽ ἐκβαλόντες ; 
καὶ τί ἂν νομίζετον κακὸν ἐργάσασθαι μεῖζον ἀνθρώπους ; ὅ τι ; 
εἰ τοῦτο δρᾶν μέλλοντες ἐπιλαθοίμεθα .
καὶ μὴν περὶ τούτου σφῷν ἐθέλω δοῦναι λόγον τὸ πρῶτον αὐτοῦ ·
κἂν μὲν ἀποφήνω μόνην ἀγαθῶν ἁπάντων οὖσαν αἰτίαν ἐμὲ ὑμῖν δι᾽ ἐμέ τε ζῶντας ὑμᾶς ·
εἰ δὲ μή ,ποιεῖτον ἤδη τοῦθ᾽ ὅ τι ἂν ὑμῖν δοκῇ .
ταυτὶ σὺ τολμᾷς ὦ μιαρωτάτη λέγειν ; 
πάνυ γὰρ οἶμαι ῥᾳδίως ἅπανθ᾽ ἁμαρτάνοντά σ᾽ ἀποδείξειν ἐγώ ,εἰ τοὺς δικαίους φῂς ποιήσειν πλουσίους .
ὦ τύμπανα καὶ κύφωνες οὐκ ἀρήξετε ; 
οὐ δεῖ σχετλιάζειν καὶ βοᾶν πρὶν ἂν μάθῃς .
καὶ τίς δύναιτ᾽ ἂν μὴ βοᾶν ᾽ ἰοὺ ἰοὺ ᾽ τοιαῦτ᾽ ἀκούων ; 
ὅστις ἐστὶν εὖ φρονῶν .
τί δῆτά σοι τίμημ᾽ ἐπιγράψω τῇ δίκῃ ,ἐὰν ἁλῷς ; 
ὅ τι σοι δοκεῖ .
καλῶς λέγεις .
τὸ γὰρ αὔτ᾽ ,ἐὰν ἡττᾶσθε ,καὶ σφὼ δεῖ παθεῖν .
ἱκανοὺς νομίζεις δῆτα θανάτους εἴκοσιν ; 
ταύτῃ γε ·νῷν δὲ δὔ ἀποχρήσουσιν μόνω .
οὐκ ἂν φθάνοιτον τοῦτο πράττοντ᾽ ,ἢ τί γ᾽ ἂν ἔχοι τις ἂν δίκαιον ἀντειπεῖν ἔτι ; 
ἀλλ᾽ ἤδη χρῆν τι λέγειν ὑμᾶς σοφὸν ᾧ νικήσετε τηνδὶ ἐν τοῖσι λόγοις ἀντιλέγοντες ,μαλακὸν δ᾽ ἐνδώσετε μηδέν .φανερὸν μὲν ἔγωγ᾽ οἶμαι γνῶναι τοῦτ᾽ εἶναι πᾶσιν ὁμοίως ,ὅτι τοὺς χρηστοὺς τῶν ἀνθρώπων εὖ πράττειν ἐστὶ δίκαιον ,τοὺς δὲ πονηροὺς καὶ τοὺς ἀθέους τούτων τἀναντία δήπου .
τοῦτ᾽ οὖν ἡμεῖς ἐπιθυμοῦντες μόλις ηὕρομεν ,ὥστε γενέσθαι βούλευμα καλὸν καὶ γενναῖον καὶ χρήσιμον εἰς ἅπαν ἔργον .
ἢν γὰρ ὁ Πλοῦτος νυνὶ βλέψῃ καὶ μὴ τυφλὸς ὢν περινοστῇ ,ὡς τοὺς ἀγαθοὺς τῶν ἀνθρώπων βαδιεῖται κοὐκ ἀπολείψει ,τοὺς δὲ πονηροὺς καὶ τοὺς ἀθέους φευξεῖται ·
κᾆτα ποιήσει πάντας χρηστοὺς καὶ πλουτοῦντας δήπου τά τε θεῖα σέβοντας .
καίτοι τούτου τοῖς ἀνθρώποις τίς ἂν ἐξεύροι ποτ᾽ ἄμεινον ; 
οὐδείς ·
τούτου μάρτυς ἐγώ σοι ·
μηδὲν ταύτην γ᾽ ἀνερώτα .
ὡς μὲν γὰρ νῦν ἡμῖν ὁ βίος τοῖς ἀνθρώποις διάκειται ,τίς ἂν οὐχ ἡγοῖτ᾽ εἶναι μανίαν κακοδαιμονίαν τ᾽ ἔτι μᾶλλον ; 
πολλοὶ δ᾽ ὄντες πάνυ χρηστοὶ πράττουσι κακῶς καὶ πεινῶσιν μετὰ σοῦ τε τὰ πλεῖστα σύνεισιν .
οὔκουν εἶναί φημ᾽ ,εἰ παύσει ταύτην βλέψας ποθ᾽ ὁ Πλοῦτος ,ὁδὸν ἥντιν᾽ ἰὼν τοῖς ἀνθρώποις ἀγάθ᾽ ἄν μείζω πορίσειεν .
ἀλλ᾽ ὦ πάντων ῥᾷστ᾽ ἀνθρώπων ἀναπεισθέντ᾽ οὐχ ὑγιαίνειν δύο πρεσβύτα ,ξυνθιασώτα τοῦ ληρεῖν καὶ παραπαίειν ,εἰ τοῦτο γένοιθ᾽ ὃ ποθεῖθ᾽ ὑμεῖς ,οὔ φημ᾽ ἂν λυσιτελεῖν σφῷν .εἰ γὰρ ὁ Πλοῦτος βλέψειε πάλιν διανείμειέν τ᾽ ἴσον αὑτόν ,οὔτε τέχνην ἂν τῶν ἀνθρώπων οὔτ᾽ ἂν σοφίαν μελετῴη οὐδείς ·
ἀμφοῖν δ᾽ ὑμῖν τούτοιν ἀφανισθέντοιν ἐθελήσει τίς χαλκεύειν ἢ ναυπηγεῖν ἢ ῥάπτειν ἢ τροχοποιεῖν ,ἢ σκυτοτομεῖν ἢ πλινθουργεῖν ἢ πλύνειν ἢ σκυλοδεψεῖν ,ἢ γῆς ἀρότροις ῥήξας δάπεδον καρπὸν Δηοῦς θερίσασθαι ,ἢν ἐξῇ ζῆν ἀργοῖς ὑμῖν πάντων ἀμελοῦσιν ; 
λῆρον ληρεῖς .
ταῦτα γὰρ ἡμῖν πάνθ᾽ ὅσα νῦν δὴ κατέλεξας οἱ θεράποντες μοχθήσουσιν .
πόθεν οὖν ἕξεις θεράποντας ; 
ὠνησόμεθ᾽ ἀργυρίου δήπου .
τίς δ᾽ ἔσται πρῶτον ὁ πωλῶν ,ὅταν ἀργύριον κἀκεῖνος ἔχῃ ; 
κερδαίνειν βουλόμενός τις ἔμπορος ἥκων ἐκ Θετταλίας παρὰ πλείστων ἀνδραποδιστῶν .
ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἔσται πρῶτον ἁπάντων οὐδεὶς οὐδ᾽ ἀνδραποδιστὴς κατὰ τὸν λόγον ὃν σὺ λέγεις δήπου .
τίς γὰρ πλουτῶν ἐθελήσει κινδυνεύων περὶ τῆς ψυχῆς τῆς αὑτοῦ τοῦτο ποιῆσαι ; 
ὥστ᾽ αὐτὸς ἀροῦν ἐπαναγκασθεὶς καὶ σκάπτειν τἄλλα τε μοχθεῖν ὀδυνηρότερον τρίψεις βίοτον πολὺ τοῦ νῦν .ἐς κεφαλὴν σοί .
ἔτι δ᾽ οὐχ ἕξεις οὔτ᾽ ἐν κλίνῃ καταδαρθεῖν ,οὐ γὰρ ἔσονται ,οὔτ᾽ ἐν δάπισιν ·
τίς γὰρ ὑφαίνειν ἐθελήσει χρυσίου ὄντος ; 
οὔτε μύροισιν μυρίσαι στακτοῖς ὁπόταν νύμφην ἀγάγησθον .οὔθ᾽ ἱματίων βαπτῶν δαπάναις κοσμῆσαι ποικιλομόρφων .
καίτοι τί πλέον πλουτεῖν ἐστιν τούτων πάντων ἀποροῦντας ; 
παρ᾽ ἐμοῦ δ᾽ ἔστιν ταῦτ᾽ εὔπορα πάνθ᾽ ὑμῖν ὧν δείσθον ·
ἐγὼ γὰρ τὸν χειροτέχνην ὥσπερ δέσποιν᾽ ἐπαναγκάζουσα κάθημαι διὰ τὴν χρείαν καὶ τὴν πενίαν ζητεῖν ὁπόθεν βίον ἕξει .
σὺ γὰρ ἂν πορίσαι τί δύναι᾽ ἀγαθὸν φῴδων ἐκ βαλανείου καὶ παιδαρίων ὑποπεινώντων καὶ γραι ·δίων κολοσυρτόν ; φθειρῶν τ᾽ ἀριθμὸν καὶ κωνώπων καὶ ψυλλῶν οὐδὲ λέγω σοι ὑπὸ τοῦ πλήθους ,αἳ βομβοῦσαι περὶ τὴν κεφαλὴν ἀνιῶσιν ,ἐπεγείρουσαι καὶ φράζουσαι ,᾽ πεινήσεις ,ἀλλ᾽ ἐπανίστω .᾽ πρὸς δέ γε τούτοις ἀνθ᾽ ἱματίου μὲν ἔχειν ῥάκος ·ἀντὶ δὲ κλίνης στιβάδα σχοίνων κόρεων μεστήν ,ἣ τοὺς εὕδοντας ἐγείρει ·καὶ φορμὸν ἔχειν ἀντὶ τάπητος σαπρόν ·
ἀντὶ δὲ προσκεφαλαίου λίθον ἐυμεγέθη πρὸς τῇ κεφαλῇ ·
σιτεῖσθαι δ᾽ ἀντὶ μὲν ἄρτων μαλάχης πτόρθους ,ἀντὶ δὲ μάζης φυλλεῖ᾽ ἰσχνῶν ῥαφανίδων ,ἀντὶ δὲ θράνους στάμνου κεφαλὴν κατεαγότος ,ἀντὶ δὲ μάκτρας φιδάκνης πλευρὰν ἐρρωγυῖαν καὶ ταύτην .
ἆρά γε πολλῶν ἀγαθῶν πᾶσιν τοῖς ἀνθρὠποις ἀποφαίνω σ᾽ αἴτιον οὖσαν ; 
σὺ μὲν οὐ τὸν ἐμὸν βίον εἴρηκας ,τὸν τῶν πτωχῶν δ᾽ ὑπεκρούσω .
οὐκοῦν δήπου τῆς Πτωχείας Πενίαν φαμὲν εἶναι ἀδελφήν .ὑμεῖς γ᾽ οἵπερ καὶ Θρασυβούλῳ Διονύσιον εἶναι ὅμοιον .
ἀλλ᾽ οὐχ οὑμὸς τοῦτο πέπονθεν βίος οὐ μὰ Δί᾽ ,οὐδέ γε μέλλει .
πτωχοῦ μὲν γὰρ βίος ,ὃν σὺ λέγεις ,ζῆν ἐστιν μηδὲν ἔχοντα ·τοῦ δὲ πένητος ζῆν φειδόμενον καὶ τοῖς ἔργοις προς έχοντα ,περιγίγνεσθαι δ᾽ αὐτῷ μηδέν ,μὴ μέντοι μηδ᾽ ἐπιλείπειν .ὡς μακαρίτην ὦ Δάματερ τὸν βίον αὐτοῦ κατέλεξας ,εἰ φεισάμενος καὶ μοχθήσας καταλείψει μηδὲ ταφῆναι .σκώπτειν πειρᾷ καὶ κωμῳδεῖν τοῦ σπουδάζειν ἀμελήσας ,οὐ γιγνώσκων ὅτι τοῦ Πλούτου παρέχω βελτίονας ἄνδρας καὶ τὴν γνώμην καὶ τὴν ἰδέαν .παρὰ τῷ μὲν γὰρ ποδαγρῶντες καὶ γαστρώδεις καὶ παχύκνημοι καὶ πίονές εἰσιν ἀσελγῶς ,παρ᾽ ἐμοὶ δ᾽ ἰσχνοὶ καὶ σφηκώδεις καὶ τοῖς ἐχθροῖς ἀνιαροί .
ἀπὸ τοῦ λιμοῦ γὰρ ἴσως αὐτοῖς τὸ σφηκῶδες σὺ πορίζεις .
περὶ σωφροσύνης ἤδη τοίνυν περανῶ σφῷν κἀναδιδάξω ὅτι κοσμιότης οἰκεῖ μετ᾽ ἐμοῦ ,τοῦ Πλούτου δ᾽ ἐστὶι ὑβρίζειν .
πάνυ γοῦν κλέπτειν κόσμιόν ἐστιν καὶ τοὺς τοίχους διορύττειν .
̣ νὴ τὸν Δί᾽ ,εἰ δεῖ λαθεῖν αὐτόν ,πῶς οὐχὶ κόσμιόν ἐστι ;̣ 
σκέψαι τοίνυν ἐν ταῖς πόλεσιν τοὺς ῥήτορας ,ὡς ὁπόταν μὲν ὦσι πένητες ,περὶ τὸν δῆμον καὶ τὴν πόλιν εἰσὶ δίκαιοι ,πλουτήσαντες δ᾽ ἀπὸ τῶν κοινῶν παραχρῆμ᾽ ἄδικοι γεγένηνται ,ἐπιβουλεύουσί τε τῷ πλήθει καὶ τῷ δήμῳ πολεμοῦσιν .
ἀλλ᾽ οὐ ψεύδει τούτων γ᾽ οὐδέν ,καίπερ σφόδρα βάσκανος οὖσα .
ἀτὰρ οὐχ ἧττόν γ᾽ οὐδὲν κλαύσει ,μηδὲν ταύτῃ γε κομήσῃς ,ὁτιὴ ζητεῖς τοῦτ᾽ ἀναπείθειν ἡμᾶς ,ὡς ἔστιν ἄμεινον Πενία Πλούτου .
καὶ σύ γ᾽ ἐλέγξαι μ᾽ οὔπω δύνασαι περὶ τούτου ,ἀλλὰ φλυαρεῖς καὶ πτερυγίζεις .
καὶ πῶς φεύγουσί σ᾽ ἅπαντες ; 
ὅτι βελτίους αὐτοὺς ποιῶ .
σκέψασθαι δ᾽ ἔστι μάλιστα ἀπὸ τῶν παίδων ·
τοὺς γὰρ πατέρας φεύγουσι φρονοῦντας ἄριστα αὐτοῖς .
οὕτω διαγιγνώσκειν χαλεπὸν πρᾶγμ᾽ ἐστὶ δίκαιον .
τὸν Δία φήσεις ἆρ᾽ οὐκ ὀρθῶς διαγιγνώσκειν τὸ κράτιστον ·
κἀκεῖνος γὰρ τὸν Πλοῦτον ἔχει .ταύτην δ᾽ ἡμῖν ἀποπέμπει .ἀλλ᾽ ὦ Κρονικαῖς λήμαις ὄντως λημῶντες τὰς φρένας ἄμφω ,ὁ Ζεὺς δήπου πένεται ,καὶ τοῦτ᾽ ἤδη φανερῶς σε διδάξω .
εἰ γὰρ ἐπλούτει ,πῶς ἂν ποιῶν τὸν Ὀλυμπικὸν αὐτὸς ἀγῶνα ἵνα τοὺς Ἕλληνας ἅπαντας ἀεὶ δι᾽ ἔτους πέμπτου ξυναγείρει ,ἀνεκήρυττεν τῶν ἀσκητῶν τοὺς νικῶντας στεφανώσας κοτίνου στεφάνῳ ; 
καίτοι χρυσῷ μᾶλλον ἐχρῆν ,εἴπερ ἐπλούτει .
οὐκοῦν τούτῳ δήπου δηλοῖ τιμῶν τὸν Πλοῦτον ἐκεῖνος ·
φειδόμενος γὰρ καὶ βουλόμενος τούτου μηδὲν δαπανᾶσθαι ,λήροις ἀναδῶν τοὺς νικῶντας τὸν Πλοῦτον ἐᾷ παρ᾽ ἑαυτῷ .
πολὺ τῆς Πενίας πρᾶγμ᾽ αἴσχιον ζητεῖς αὐτῷ περιάψαι ,εἰ πλούσιος ὢν ἀνελεύθερός ἐσθ᾽ οὑτωσὶ καὶ φιλοκερδής .
ἀλλὰ σέ γ᾽ ὁ Ζεὺς ἐξολέσειεν κοτίνου στεφάνῳ στεφανώσας .
τὸ γὰρ ἀντιλέγειν τολμᾶν ὑμᾶς ὡς οὐ πάντ᾽ ἔστ᾽ ἀγάθ᾽ ὑμῖν διὰ τὴν Πενίαν .
παρὰ τῆς Ἑκάτης ἔξεστιν τοῦτο πυθέσθαι ,εἴτε τὸ πλουτεῖν εἴτε τὸ πεινῆν βέλτιον .
φησὶ γὰρ αὕτη τοὺς μὲν ἔχοντας καὶ πλουτοῦντας δεῖπνον κατὰ μῆν᾽ ἀποπέμπειν ,τοὺς δὲ πένητας τῶν ἀνθρώπων ἁρπάζειν πρὶν καταθεῖναι .
ἀλλὰ φθείρου καὶ μὴ γρύξῃς ἔτι μηδ᾽ ὁτιοῦν .
οὐ γὰρ πείσεις ,οὐδ᾽ ἢν πείσῃς .
ὦ πόλις Ἄργους ,κλύεθ᾽ οἷα λέγει .
Παύσωνα κάλει τὸν ξύσσιτον .
τί πάθω τλήμων ; 
ἔρρ᾽ ἐς κόρακας θᾶττον ἀφ᾽ ἡμῶν .
εἶμι δὲ ποῖ γῆς ; 
ἐς τὸν κύφων᾽ ·
ἀλλ᾽ οὐ μέλλειν χρῆν σ᾽ ,ἀλλ᾽ ἀνύειν .
ἦ μὴν ὑμεῖς γ᾽ ἔτι μ᾽ ἐνταυθοῖ μεταπέμψεσθον .
τότε νοστήσεις ·
νῦν δὲ φθείρου .
κρεῖττον γάρ μοι πλουτεῖν ἐστίν ,σὲ δ᾽ ἐᾶν κλάειν μακρὰ τὴν κεφαλήν .
νὴ Δί᾽ ἐγὼ γοῦν ἐθέλω πλουτῶν εὐωχεῖσθαι μετὰ τῶν παίδων τῆς τε γυναικός ,καὶ λουσάμενος λιπαρὸς χωρῶν ἐκ βαλανείου τῶν χειροτεχνῶν καὶ τῆς Πενίας καταπαρδεῖν .
αὕτη μὲν ἡμῖν ἡπίτριπτος οἴχεται .
ἐγὼ δὲ καὶ σύ γ᾽ ὡς τάχιοτα τὸν θεὸν ἐγκατακλινοῦντ᾽ ἄγωμεν εἰς Ἀσκληπιοῦ .καὶ μὴ διατρίβωμέν γε ,μὴ πάλιν τις αὖ ἐλθὼν διακωλύσῃ τι τῶν προὔργου ποιεῖν .παῖ Καρίων τὰ στρώματ᾽ ἐκφέρειν σ᾽ ἐχρῆν αὐτόν τ᾽ ἄγειν τὸν Πλοῦτον ,ὡς νομίζεται ,καὶ τἄλλ᾽ ὅσ᾽ ἐστὶν ἔνδον ηὐτρεπισμένα .Χοροῦ ὦ πλεῖστα Θησείοις μεμυστιλημένοι γέροντες ἄνδρες ἐπ᾽ ὀλιγίστοις ἀλφίτοις ,ὡς εὐτυχεῖθ᾽ ,ὡς μακαρίως πεπράγατε ,ἄλλοι θ᾽ ὅσοις μέτεστι τοῦ χρηστοῦ τρόπου .
τί δ᾽ ἔστιν ὦ βέλτιστε τῶν σαυτοῦ φίλων ; 
φαίνει γὰρ ἥκειν ἄγγελος χρηστοῦ τινος .ὁ δεσπότης πέπραγεν εὐτυχέστατα ,μᾶλλον δ᾽ ὁ Πλοῦτος αὐτός ·
ἀντὶ γὰρ τυφλοῦ ἐξωμμάτωται καὶ λελάμπρυνται κόρας ,Ἀσκληπιοῦ παιῶνος εὐμενοῦς τυχών .
λέγεις μοι χαράν ,λέγεις μοι βοάν .
πάρεστι χαίρειν ,ἤν τε βούλησθ᾽ ἤν τε μή .
ἀναβοάσομαι τὸν εὔπαιδα καὶ μέγα βροτοῖσι φέγγος Ἀσκληπιόν .
τίς ἡ βοή ποτ᾽ ἐστίν ; 
ἆρ᾽ ἀγγέλλεται χρηστόν τι ; 
τοῦτο γὰρ ποθοῦσ᾽ ἐγὼ πάλαι ἔνδον κάθημαι περιμένουσα τουτονί .
ταχέως ταχέως φέρ᾽ οἶνον ὦ δέσποιν᾽ ,ἵνα καὐτὴ πίῃς ·
φιλεῖς δὲ δρῶσ᾽ αὐτὸ σφόδρα ·
ὡς ἀγαθὰ συλλήβδην ἅπαντά σοι φέρω .
καὶ ποῦ στιν ; 
ἐν τοῖς λεγομένοις εἴσει τάχα .
πέραινε τοίνυν ὅ τι λέγεις ἀνύσας ποτέ .
ἄκουε τοίνυν ,ὡς ἐγὼ τὰ πράγματα ἐκ τῶν ποδῶν ἐς τὴν κεφαλήν σοι πάντ᾽ ἐρῶ .
μὴ δῆτ᾽ ἔμοιγ᾽ ἐς τὴν κεφαλήν .
μὴ τἀγαθὰ ἃ νῦν γεγένηται ; 
μὴ μὲν οὖν τὰ πράγματα .
ὡς γὰρ τάχιστ᾽ ἀφικόμεθα πρὸς τὸν θεὸν ἄγοντες ἄνδρα τότε μὲν ἀθλιώτατον νῦν δ᾽ εἴ τιν᾽ ἄλλον μακάριον κεὐδαίμονα ,πρῶτον μὲν αὐτὸν ἐπὶ θάλατταν ἤγομεν ,ἔπειτ᾽ ἐλοῦμεν .νὴ Δί᾽ εὐδαίμων ἄρ᾽ ἦν ἀνὴρ γέρων ψυχρᾷ θαλάττῃ λούμενος .
ἔπειτα πρὸς τὸ τέμενος ᾖμεν τοῦ θεοῦ .
ἐπεὶ δὲ βωμῷ πόπανα καὶ προθύματα καθωσιώθη πέλανος Ἡφαίστου φλογί ,κατεκλίναμεν τὸν Πλοῦτον ,ὥσπερ εἰκὸς ἦν ·ἡμῶν δ᾽ ἕκαστος στιβάδα παρεκαττύετο .
ἦσαν δέ τινες κἄλλοι δεόμενοι τοῦ θεοῦ ; 
εἷς μέν γε Νεοκλείδης ,ὅς ἐστι μὲν τυφλός ,κλέπτων δὲ τοὺς βλέποντας ὑπερηκόντικεν ·
ἕτεροί τε πολλοὶ παντοδαπὰ νοσήματα ἔχοντες ·
ὡς δὲ τοὺς λύχνους ἀποσβέσας ἡμῖν παρήγγειλεν καθεύδειν τοῦ θεοῦ ὁ πρόπολος ,εἰπών ,ἤν τις αἴσθηται ψόφου σιγᾶν ,ἅπαντες κοσμίως κατεκείμεθα .κἀγὼ καθεύδειν οὐκ ἐδυνάμην ,ἀλλά με ἀθάρης χύτρα τις ἐξέπληττε κειμένη ὀλίγον ἄπωθεν τῆς κεφαλῆς του γρᾳδίου ,ἐφ᾽ ἣν ἐπεθύμουν δαιμονίως ἐφερπύσαι .
ἔπειτ᾽ ἀναβλέψας ὁρῶ τὸν ἱερέα τοὺς φθοῖς ἀφαρπάζοντα καὶ τὰς ἰσχάδας ἀπὸ τῆς τραπέζης τῆς ἱερᾶς ·
μετὰ τοῦτο δὲ περιῆλθε τοὺς βωμοὺς ἅπαντας ἐν κύκλῳ ,εἴ που πόπανον εἴη τι καταλελειμμένον ·
ἔπειτα ταῦθ᾽ ἥγιζεν ἐς σάκταν τινά .
κἀγὼ νομίσας πολλὴν ὁσίαν τοῦ πράγματος ἐπὶ τὴν χύτραν τῆς ἀθάρης ἀνίσταμαι .
ταλάντατ᾽ ἀνδρῶν οὐκ ἐδεδοίκεις τὸν θεόν ; 
νὴ τοὺς θεοὺς ἔγωγε μὴ φθάσειέ με ἐπὶ τὴν χύτραν ἐλθὼν ἔχων τὰ στέμματα ·
ὁ γὰρ ἱερεὺς αὐτοῦ με προὐδιδάξατο .
τὸ γρᾴδιον δ᾽ ὡς ᾔσθετο δή μου τὸν ψόφον ,ἄρασ᾽ ὑφῄρει ·
κᾆτα συρίξας ἐγὼ ὀδὰξ ἐλαβόμην ὡς παρείας ὢν ὄφις .
ἡ δ᾽ εὐθέως τὴν χεῖρα πάλιν ἀνέσπασεν ,κατέκειτο δ᾽ αὑτὴν ἐντυλίξασ᾽ ἡσυχῇ ὑπὸ τοῦ δέους βδέουσα δριμύτερον γαλῆς .
κἀγὼ τότ᾽ ἤδη τῆς ἀθάρης πολλὴν ἔφλων ·
ἔπειτ᾽ ἐπειδὴ μεστὸς ἦν ,ἀνεπαλλόμην .
ὁ δὲ θεὸς ὑμῖν οὐ προσῄειν ; 
οὐδέπω .
μετὰ τοῦτο δ᾽ ἤδη καὶ γέλοιον δῆτά τι ἐποίησα .
προσιόντος γὰρ αὐτοῦ μέγα πάνυ ἀπέπαρδον ·
ἡ γαστὴρ γὰρ ἐπεφύσητό μου .
οὔκ ,ἀλλ᾽ Ἰασὼ μέν τις ἀκολουθοῦσ᾽ ἅμα ὑπηρυθρίασε χἠ Πανάκει᾽ ἀπεστράφη τὴν ῥῖν᾽ ἐπιλαβοῦσ᾽ ·
οὐ λιβανωτὸν γὰρ βδέω .
αὐτὸς δ᾽ ἐκεῖνος ; 
οὐ μὰ Δί᾽ οὐδ᾽ ἐφρόντισεν .
λέγεις ἄγροικον ἄρα σύ γ᾽ εἶναι τὸν θεόν .
μὰ Δί᾽ οὐκ ἔγωγ᾽ ,ἀλλὰ σκατοφάγον .
αἲ τάλαν .
μετὰ ταῦτ᾽ ἐγὼ μὲν εὐθὺς ἐνεκαλυψάμην δείσας ,ἐκεῖνος δ᾽ ἐν κύκλῳ τὰ νοσήματα σκοπῶν περιῄει πάντα κοσμίως πάνυ .
ἔπειτα παῖς αὐτῷ λίθινον θυείδιον παρέθηκε καὶ δοίδυκα καὶ κιβώτιον .
λίθινον ; 
μὰ Δί᾽ οὐ δῆτ᾽ οὐχὶ τό γε κιβώτιον .
σὺ δὲ πῶς ἑώρας ὦ κάκιστ᾽ ἀπολούμενε ,ὃς ἐγκεκαλύφθαι φῄς ; 
διὰ τοῦ τριβωνίου ·
ἔπειτ᾽ ἔφλα ἐν τῇ θυείᾳ συμπαραμιγνύων ὀπὸν καὶ σχῖνον ·
εἶτ᾽ ὄξει διέμενος Σφηττίῳ κατέπλασεν αὐτοῦ τὰ βλέφαρ᾽ ἐκστρέψας ,ἵνα ὀδυνῷτο μᾶλλον .ὁ δὲ κεκραγὼς καὶ βοῶν ἔφευγ᾽ ἀνᾴξας ·ὁ δὲ θεὸς γελάσας ἔφη ·᾽ ἐνταῦθα νῦν κάθησο καταπεπλασμένος ,ἵν᾽ ὑπομνύμενον παύσω σε τὰς ἐκκλησίας .
᾽ ὡς φιλόπολίς τίς ἐσθ᾽ ὁ δαίμων καὶ σοφός .
μετὰ τοῦτο τῷ Πλούτωνι παρεκαθέζετο ,καὶ πρῶτα μὲν δὴ τῆς κεφαλῆς ἐφήψατο ,ἔπειτα καθαρὸν ἡμιτύβιον λαβὼν τὰ βλέφαρα περιέψησεν ·
ἡ Πανάκεια δὲ κατεπέτασ᾽ αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν φοινικίδι καὶ πᾶν τὸ πρόσωπον ·
ὦ φίλοι θεοί .
τούτω δ᾽ ὑπὸ τὴν φοινικίδ᾽ ὑποδύνθ᾽ ἡσυχῇ τὰ βλέφαρα περιέλειχον ,ὥς γ᾽ ἐμοὶ δοκεῖ ·
καὶ πρίν σε κοτύλας ἐκπιεῖν οἴνου δέκα ,ὁ Πλοῦτος ὦ δέσποιν᾽ ἀνειστήκει βλέπων ·ἐγὼ δὲ τὼ χεῖρ᾽ ἀνεκρότησ᾽ ὑφ᾽ ἡδονῆς τὸν δεσπότην τ᾽ ἤγειρον .ὁ θεὸς δ᾽ εὐθέως ἠφάνισεν αὑτὸν οἵ τ᾽ ὄφεις ἐς τὸν νεών .οἱ δ᾽ ἐγκατακείμενοι παρ᾽ αὐτῷ πῶς δοκεῖς τὸν Πλοῦτον ἠσπάζοντο καὶ τὴν νύχθ᾽ ὅλην ἐγρηγόρεσαν ,ἕως διέλαμψεν ἡμέρα .ἐγὼ δ᾽ ἐπῄνουν τὸν θεὸν πάνυ σφόδρα ,ὅτι βλέπειν ἐποίησε τὸν Πλοῦτον ταχύ ,τὸν δὲ Νεοκλείδην μᾶλλον ἐποίησεν τυφλόν .ὅσην ἔχεις τὴν δύναμιν ὦναξ δέσποτα .
ἀτὰρ φράσον μοι ,ποῦ᾽ σθ᾽ ὁ Πλοῦτος ; 
ἀλλ᾽ ἦν περὶ αὐτὸν ὄχλος ὑπερφυὴς ὅσος .
οἱ γὰρ δίκαιοι πρότερον ὄντες καὶ βίον ἔχοντες ὀλίγον αὐτὸν ἠσπάζοντο καὶ ἐδεξιοῦνθ᾽ ἅπαντες ὑπὸ τῆς ἡδονῆς ·ὅσοι δ᾽ ἐπλούτουν οὐσίαν τ᾽ εἶχον συχνὴν οὐκ ἐκ δικαίου τὸν βίον κεκτημένοι ,ὀφρῦς ξυνῆγον ἐσκυθρώπαζόν θ᾽ ἅμα .
οἱ δ᾽ ἠκολούθουν κατόπιν ἐστεφανωμένοι γελῶντες εὐφημοῦντες ·
ἐκτυπεῖτο δὲ ἐμβὰς γερόντων εὐρύθμοις προβήμασιν .
ἀλλ᾽ εἶ᾽ ἁπαξάπαντες ἐξ ἑνὸς λόγου ὀρχεῖσθε καὶ σκιρτᾶτε καὶ χορεύετε ·
οὐδεὶς γὰρ ὑμῖν εἰσιοῦσιν ἀγγελεῖ ,ὡς ἄλφιτ᾽ οὐκ ἔνεστιν ἐν τῷ θυλάκῳ .νὴ τὴν Ἑκάτην κἀγὼ δ᾽ ἀναδῆσαι βούλομαι εὐαγγέλιά σε κριβανωτῶν ὁρμαθῷ τοιαῦτ᾽ ἀπαγγείλαντα .μή νυν μέλλ᾽ ἔτι ,ὡς ἅνδρες ἐγγύς εἰσιν ἤδη τῶν θυρῶν .
φέρε νυν ἰοῦσ᾽ εἴσω κομίσω καταχύσματα ὥσπερ νεωνήτοισιν ὀφθαλμοῖς ἐγώ .
ἐγὼ δ᾽ ἀπαντῆσαί γ᾽ ἐκείνοις βούλομαι .
Κομμάτιον Χοροῦ καὶ προσκυνῶ γε πρῶτα μὲν τὸν ἥλιον ,ἔπειτα σεμνῆς Παλλάδος κλεινὸν πέδον χώραν τε πᾶσαν Κέκροπος ἥ μ᾽ ἐδέξατο .αἰσχύνομαι δὲ τὰς ἐμαυτοῦ συμφοράς ,οἵοις ἄρ᾽ ἀνθρώποις ξυνὼν ἐλάνθανον ,τοὺς ἀξίους δὲ τῆς ἐμῆς ὁμιλίας ἔφευγον ,εἰδὼς οὐδέν ·ὦ τλήμων ἐγώ ,ὡς οὔτ᾽ ἐκεῖν᾽ ἄρ᾽ οὔτε ταῦτ᾽ ὀρθῶς ἔδρων ·ἀλλ᾽ αὐτὰ πάντα πάλιν ἀναστρέψας ἐγὼ δείξω τὸ λοιπὸν πᾶσιν ἀνθρώποις ὅτι ἄκων ἐμαυτὸν τοῖς πονηροῖς ἐπεδίδουν .
βάλλ᾽ ἐς κόρακας ·
ὡς χαλεπόν εἰσιν οἱ φίλοι οἱ φαινόμενοι παραχρῆμ᾽ ὅταν πράττῃ τις εὖ .
νύττουσι γὰρ καὶ φλῶσι τἀντικνήμια ,ἐνδεικνύμενος ἔκαστος εὔνοιάν τινα .
ἐμὲ γὰρ τίς οὐ προσεῖπε ; 
ποῖος οὐκ ὄχλος περιεστεφάνωσεν ἐν ἀγορᾷ πρεσβυτικός ; 
ὦ φίλτατ᾽ ἀνδρῶν καὶ σὺ καὶ σὺ χαίρετε .
φέρε νυν ,νόμος γάρ ἐστι ,τὰ καταχύσματα ταυτὶ καταχέω σου λαβοῦσα .μηδαμῶς .ἐμοῦ γὰρ εἰσιόντος ἐς τὴν οἰκίαν πρώτιστα καὶ βλέψαντος οὐδὲν ἐκφέρειν πρεπῶδές ἐστιν ,ἀλλὰ μᾶλλον ἐσφέρειν .εἶτ᾽ οὐχὶ δέξει δῆτα τὰ καταχύσματα ; 
ἔνδον γε παρὰ τὴν ἑστίαν ,ὥσπερ νόμος ·
ἔπειτα καὶ τὸν φόρτον ἐκφύγοιμεν ἄν .οὐ γὰρ πρεπῶδές ἐστι τῷ διδασκάλῳ ἰσχάδια καὶ τρωγάλια τοῖς θεωμένοις προβαλόντ᾽ ἐπὶ τούτοις εἶτ᾽ ἀναγκάζειν γελᾶν .εὖ πάνυ λέγεις ·
ὡς Δεξίνικός γ᾽ οὑτοσὶ ἀνίσταθ᾽ ὡς ἁρπασόμενος τὰς ἰσχάδας .
Χοροῦ ὡς ἡδὺ πράττειν ὦνδρές ἐστ᾽ εὐδαιμόνως ,καὶ ταῦτα μηδὲν ἐξενεγκόντ᾽ οἴκοθεν .
ἡμῖν γὰρ ἀγαθῶν σωρὸς ἐς τὴν οἰκίαν ἐπεσπέπαικεν οὐδὲν ἠδικηκόσιν .
[οὕτω τὸ πλουτεῖν ἐστιν ἡδὺ πρᾶγμα δή .
] ἡ μὲν σιπύη μεστή ᾽ στι λευκῶν ἀλφίτων ,οἱ δ᾽ ἀμφορῆς οἴνου μέλανος ἀνθοσμίου .
ἅπαντα δ᾽ ἡμῖν ἀργυρίου καὶ χρυσίου τὰ σκευάρια πλήρη ᾽ στίν ,ὥστε θαυμάσαι .
τὸ φρέαρ δ᾽ ἐλαίου μεστόν ·αἱ δὲ λήκυθοι μύρου γέμουσι ,τὸ δ᾽ ὑπερῷον ἰσχάδων .
ὀξὶς δὲ πᾶσα καὶ λοπάδιον καὶ χύτρα χαλκῆ γέγονε ·
τοὺς δὲ πινακίσκους τοὺς σαπροὺς τοὺς ἰχθυηροὺς ἀργυροῦς πάρεσθ᾽ ὁρᾶν .
ὁ δ᾽ ἰπνὸς γέγον᾽ ἡμῖν ἐξαπίνης ἐλεφάντινος .
στατῆρσι δ᾽ οἱ θεράποντες ἀρτιάζομεν χρυσοῖς ·ἀποψώμεσθα δ᾽ οὐ λίθοις ἔτι ,ἀλλὰ σκοροδίοις ὑπὸ τρυφῆς ἑκάστοτε .
καὶ νῦν ὁ δεσπότης μὲν ἔνδον βουθυτεῖ ὗν καὶ τράγον καὶ κριὸν ἐστεφανωμένος ·
ἐμὲ δ᾽ ἐξέπεμψεν ὁ καπνός .οὐχ οἷός τε γὰρ ἔνδον μένειν ἦν .ἔδακνε γὰρ τὰ βλέφαρά μου .ἕπου μετ᾽ ἐμοῦ παιδάριον ,ἵνα πρὸς τὸν θεὸν ἴωμεν .
ἔα τίς ἔσθ᾽ ὁ προσιὼν οὑτοσί ; 
ἀνὴρ πρότερον μὲν ἄθλιος ,νῦν δ᾽ εὐτυχής .
δῆλον ὅτι τῶν χρηστῶν τις ,ὡς ἔοικας ,εἶ .
μάλιστ᾽ .
ἔπειτα τοῦ δέει ; 
πρὸς τὸν θεὸν ἥκω ·μεγάλων γάρ μοὐστὶν ἀγαθῶν αἴτιος .ἐγὼ γὰρ ἱκανὴν οὐσίαν παρὰ τοῦ πατρὸς λαβὼν ἐπήρκουν τοῖς δεομένοις τῶν φίλων ,εἶναι νομίζων χρήσιμον πρὸς τὸν βίον .
ἦ πού σε ταχέως ἐπέλιπεν τὰ χρήματα .
κομιδῇ μὲν οὖν .
οὐκοῦν μετὰ ταῦτ᾽ ἦσθ᾽ ἄθλιος .
κομιδῇ μὲν οὖν .
κἀγὼ μὲν ᾤμην οὓς τέως εὐηργέτησα δεομένους ἕξειν φίλους ὄντως βεβαίους ,εἰ δεηθείην ποτέ ·οἱ δ᾽ ἐξετρέποντο κοὐκ ἐδόκουν ὁρᾶν μ᾽ ἔτι .
καὶ κατεγέλων δ᾽ εὖ οἶδ᾽ ὅτι .
κομιδῇ μὲν οὖν ·
αὐχμὸς γὰρ ὢν τῶν σκευαρίων μ᾽ ἀπώλεσεν .
ἀλλ᾽ οὐχὶ νῦν .
ἀνθ᾽ ὧν ἐγὼ πρὸς τὸν θεὸν προσευξόμενος ἥκω δικαίως ἐνθάδε .
τὸ τριβώνιον δὲ τί δύναται πρὸς τῶν θεῶν ,ὃ φέρει μετὰ σοῦ τὸ παιδάριον τουτί ; 
φράσον .
καὶ τοῦτ᾽ ἀναθήσων ἔρχομαι πρὸς τὸν θεόν .
μῶν οὖν ἐμυήθης δῆτ᾽ ἐν αὐτῷ τὰ μεγάλα ; 
οὐκ ἀλλ᾽ ἐνερρίγωσ᾽ ἔτη τριακαίδεκα .
τὰ δ᾽ ἐμβάδια ; 
καὶ ταῦτα συνεχειμάζετο .
καὶ ταῦτ᾽ ἀναθήσων ἔφερες οὖν ; 
νὴ τὸν Δία .
χαρίεντά γ᾽ ἥκεις δῶρα τῷ θεῷ φέρων .
οἴμοι κακοδαίμων ,ὡς ἀπόλωλα δείλαιος ,καὶ κακοδαίμων καὶ τετράκις καὶ πεντάκις καὶ δωδεκάκις καὶ μυριάκις ·ἰοὺ ἰού .οὕτω πολυφόρῳ συγκέκραμαι δαίμονι .Ἄπολλον ἀποτρόπαιε καὶ θεοὶ φίλοι ,τί ποτ᾽ ἐστὶν ὅ τι πέπονθεν ἅνθρωπος κακόν ; οὐ γὰρ σχέτλια πέπονθα νυνὶ πράγματα ,ἀπολωλεκὼς ἅπαντα τἀκ τῆς οἰκίας διὰ τὸν θεὸν τοῦτον ,τὸν ἐσόμενον τυφλὸν πάλιν αὖθις ,ἤνπερ μὴ ᾽ λλίπωσιν αἱ δίκαι ; 
ἐγὼ σχεδὸν τὸ πρᾶγμα γιγνώσκειν δοκῶ .
προσέρχεται γάρ τις κακῶς πράττων ἀνήρ ,ἔοικε δ᾽ εἶναι τοῦ πονηροῦ κόμματος .
νὴ Δία καλῶς τοίνυν ποιῶν ἀπόλλυται .
ποῦ ποῦ ᾽ σθ᾽ ὁ μόνος ἅπαντας ἡμᾶς πλουσίους ὑποσχόμενος οὗτος ποιήσειν εὐθέως ,εἰ πάλιν ἀναβλέψειεν ἐξ ἀρχῆς ; 
ὁ δὲ πολὺ μᾶλλον ἐνίους ἐστὶν ἐξολωλεκώς .
καὶ τίνα δέδρακε δῆτα τοῦτ᾽ ; 
ἐμὲ τουτονί .
ἦ τῶν πονηρῶν ἦσθα καὶ τοιχωούχων ; μὰ Δί᾽ οὐ μὲν οὖν ἔσθ᾽ ὑγιὲς ὑμῶν οὐδενός ,κοὐκ ἔσθ᾽ ὅπως οὐκ ἔχετέ μου τὰ χρήματα .ὡς σοβαρὸς ὦ Δάματερ εἰσελήλυθεν ὁ συκοφάντης .δῆλον ὅτι βουλιμιᾷ .σὺ μὲν εἰς ἀγορὰν ἰὼν ταχέως οὐκ ἂν φθάνοις ·ἐπὶ τοῦ τροχοῦ γὰρ δεῖ σ᾽ ἐκεῖ στρεβλούμενον εἰπεῖν ἃ πεπανούργηκας .
οἰμώξἄρα σύ .
μῶν καὶ σὺ μετέχων καταγελᾷς ; 
ἐπεὶ πόθεν θοἰμάτιον εἴληφας τοδί ; 
ἐχθὲς δ᾽ ἔχοντ᾽ εἶδόν σ᾽ ἐγὼ τριβώνιον .
οὐδὲν προτιμῶ σου .
φορῶ γὰρ πριάμενος τὸν δακτύλιον τονδὶ παρ᾽ Εὐδάμου δραχμῆς .
̣ ἀλλ᾽ οὐκ ἔνεστι συκοφάντου δήγματος .
σκώπτετον ,ὅ τι δὲ ποιεῖτον ἐνθάδ᾽ οὐκ εἰρήκατον .
οὐκ ἐπ᾽ ἀγαθῷ γὰρ ἐνθάδ᾽ ἐστὸν οὐδενί .
μὰ τὸν Δί᾽ οὔκουν τῷ γε σῷ ,σάφ᾽ ἴσθ᾽ ὅτι .
ἀπὸ τῶν ἐμῶν γὰρ ναὶ μὰ Δία δειπνήσετον .
ὡς δὴ ᾽ π᾽ ἀληθείᾳ σὺ μετὰ τοῦ μάρτυρος διαρραγείης μηδενός γ᾽ ἐμπλήμενος .
ἀρνεῖσθον ; 
ἔνδον ἐστὶν ὦ μιαρωτάτω πολὺ χρῆμα τεμαχῶν καὶ κρεῶν ὠπτημένων .
ὓ ὗ ὓ ὗ ὓ ὗ ὓ ὗ ὓ ὗ ὓ ὗ .κακόδαιμον ὀσφραίνει τι ; τοῦ ψύχους γ᾽ ἴσως ἐπεὶ τοιοῦτόν γ᾽ ἀμπέχεται τριβώνιον .ταῦτ᾽ οὖν ἀνασχέτ᾽ ἐστὶν ὦ Ζεῦ καὶ θεοί ,τούτους ὑβρίζειν εἰς ἔμ᾽ ; 
οἴμ᾽ ὡς ἄχθομαι ὅτι χρηστὸς ὢν καὶ φιλόπολις πάσχω κακῶς .
σὺ φιλόπολις καὶ χρηστός ; 
ὡς οὐδείς γ᾽ ἀνήρ .
καὶ μὴν ἐπερωτηθεὶς ἀπόκριναί μοι .
τὸ τί ; 
γεωργὸς εἶ ; 
μελαγχολᾶν μ᾽ οὕτως οἴει ; 
ἀλλ᾽ ἔμπορος ; 
ναί ,σκήπτομαί γ᾽ ,ὅταν τύχω .
τί δαί ; τέχνην τιν᾽ ἔμαθες ; 
οὐ μὰ τὸν Δία .
πῶς οὖν διέζης ἢ πόθεν μηδὲν ποιῶν ; 
τῶν τῆς πόλεώς εἰμ᾽ ἐπιμελητὴς πραγμάτων καὶ τῶν ἰδίων πάντων .
σύ ; 
τί μαθών ; 
βούλομαι .
πῶς οὖν ἂν εἴης χρηστὸς ὦ τοιχωρύχε ,εἴ σοι προσῆκον μηδὲν εἶτ᾽ ἀπεχθάνει ; 
οὐ γὰρ προσήκει τὴν ἐμαυτοῦ μοι πόλιν εὐεργετεῖν ὦ κέπφε καθ᾽ ὅσον ἂν σθένω ; 
εὐεργετεῖν οὖν ἐστι τὸ πολυπραγμονεῖν ; 
τὸ μὲν οὖν βοηθεῖν τοῖς νόμοις τοῖς κειμένοις καὶ μὴ ᾽ πιτρέπειν ἐάν τις ἐξαμαρτάνῃ .οὔκουν δικαστὰς ἐξεπίτηδες ἡ πόλις ἄρχειν καθίστησιν ; 
κατηγορεῖ δὲ τίς ; 
ὁ βουλόμενος .
οὐκοῦν ἐκεῖνός εἰμ᾽ ἐγώ ,ὥστ᾽ εἰς ἔμ᾽ ἥκει τῆς πόλεως τὰ πράγματα .
νὴ Δία πονηρόν γ᾽ ἆρα προστάτην ἔχει .
ἐκεῖνο δ᾽ οὐ βούλοι᾽ ἄν ,ἡσυχίαν ἔχων ζῆν ἀργός ; 
ἀλλὰ προβατίου βίον λέγεις ,εἰ μὴ φανεῖται διατριβή τις τῷ βίῳ .
οὐδ᾽ ἂν μεταμάθοις ; 
οὐδ᾽ ἂν εἰ δοίης γέ μοι τὸν Πλοῦτον αὐτὸν καὶ τὸ Βάττου σίλφιον .
κατάθου ταχέως θοἰμάτιον .
οὗτος ,σοὶ λέγει .
ἔπειθ᾽ ὑπόλυσαι .
ταῦτα πάντα σοὶ λέγει .
καὶ μὴν προσελθέτω πρὸς ἔμ᾽ ὑμῶν ἐνθαδὶ ὁ βουλόμενος .
οὐκοῦν ἐκεῖνός εἰμ᾽ ἐγώ .
οἴμοι τάλας ἀποδύομαι μεθ᾽ ἡμέραν .σὺ γὰρ ἀξιοῖς τἀλλότρια πράττων ἐσθίειν .
ὁρᾷς ἃ ποιεῖς ; 
ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι .
ἀλλ᾽ οἴχεται φεύγων ὃν ἦγες μάρτυρα .
οἴμοι περιείλημμαι μόνος .
νυνὶ βοᾷς ; 
οἴμοι μάλ᾽ αὖθις .
δὸς σύ μοι τὸ τριβώνιον ,ἵν᾽ ἀμφιέσω τὸν συκοφάντην τουτονί .
μὴ δῆθ᾽ ·
ἱερὸν γάρ ἐστι τοῦ Πλούτου πάλαι .
ἔπειτα ποῦ κάλλιον ἀνατεθήσεται ἢ περὶ πονηρὸν ἄνδρα καὶ τοιχωρύχον ; 
Πλοῦτον δὲ κοσμεῖν ἱματίοις σεμνοῖς πρέπει .
τοῖς δ᾽ ἐμβαδίοις τί χρήσεταί τις ; 
εἰπέ μοι .
καὶ ταῦτα πρὸς τὸ μέτωπον αὐτίκα δὴ μάλα ὥσπερ κοτίνῳ προσπατταλεύσω τουτῳί .ἄπειμι ·γιγνώσκω γὰρ ἥττων ὢν πολὺ ὑμῶν ·
ἐὰν δὲ σύζυγον λάβω τινὰ καὶ σύκινον ,τοῦτον τὸν ἰσχυρὸν θεὸν ἐγὼ ποιήσω τήμερον δοῦναι δίκην ,ὁτιὴ καταλύει περιφανῶς εἶς ὢν μόνος τὴν δημοκρατίαν ,οὔτε τὴν βουλὴν πιθὼν τὴν τῶν πολιτῶν οὔτε τὴν ἐκκλησίαν .
καὶ μὴν ἐπειδὴ τὴν πανοπλίαν τὴν ἐμὴν ἔχων βαδίζεις ,ἐς τὸ βαλανεῖον τρέχε ·
ἔπειτ᾽ ἐκεῖ κορυφαῖος ἑστηκὼς θέρου .
κἀγὼ γὰρ εἶχον τὴν στάσιν ταύτην ποτέ .
ἀλλ᾽ ὁ βαλανεὺς ἕλξει θύραζ᾽ αὐτὸν λαβὼν τῶν ὀρχιπέδων ·
ἰδὼν γὰρ αὐτὸν γνώσεται ὅτι ἔστ᾽ ἐκείνου τοῦ πονηροῦ κόμματος .
νὼ δ᾽ εἰσίωμεν ,ἵνα προσεύξῃ τὸν θεόν .
Χοροῦ ἆρ᾽ ὦ φίλοι γέροντες ἐπὶ τὴν οἰκίαν ἀφίγμεθ᾽ ὄντως τοῦ νέου τούτου θεοῦ ,ἢ τῆς ὁδοῦ τὸ παράπαν ἡμαρτήκαμεν ; ἀλλ᾽ ἴσθ᾽ ἐπ᾽ αὐτὰς τὰς θύρας ἀφιγμένη ὦ μειρακίσκη ·πυνθάνει γὰρ ὡρικῶς .
φέρε νυν ἐγὼ τῶν ἔνδοθεν καλέσω τινά .
μὴ δῆτ᾽ ·
ἐγὼ γὰρ αὐτὸς ἐξελήλυθα .
ἀλλ᾽ ὅ τι μάλιστ᾽ ἐλήλυθας λέγειν σ᾽ ἐχρῆν .
πέπονθα δεινὰ καὶ παράνομ᾽ ὦ φίλτατε ·
ἀφ᾽ οὗ γὰρ ὁ θεὸς οὗτος ἤρξατο βλέπειν ,ἀβίωτον εἶναί μοι πεποίηκε τὸν βίον .
τί δ᾽ ἔστιν ; 
ἦ που καὶ σὺ συκοφάντρια εν ταῖς γυναιξὶν ἦσθα ; 
μὰ Δί᾽ ἐγὼ μὲν οὔ .
ἀλλ᾽ οὐ λαχοῦσ᾽ ἔπινες ἐν τῷ γράμματι ; 
σκώπτεις ·
ἐγὼ δὲ κατακέκνισμαι δειλάκρα .
οὔκουν ἐρεῖς ἀνύσασα τὸν κνισμὸν τίνα ; 
ἄκουέ νυν .
ἦν μοί τι μειράκιον φίλον ,πενιχρὸν μέν ,ἄλλως δ᾽ εὐπρόσωπον καὶ καλὸν καὶ χρηστόν ·
εἰ γάρ του δεηθείην ἐγώ ,ἅπαντ᾽ ἐποίει κοσμίως μοι καὶ καλῶς ·
ἐγὼ δ᾽ ἐκείνῳ πάντα ταῦθ᾽ ὑπηρέτουν .
τί δ᾽ ἦν ὅ τι σου μάλιστ᾽ ἐδεῖθ᾽ ἑκάστοτε ; 
οὐ πολλά ·
καὶ γὰρ ἐκνομίως μ᾽ ᾐσχύνετο .
ἀλλ᾽ ἀργυρίου δραχμὰς ἂν ᾔτησ᾽ εἴκοσιν εἰς ἱμάτιον ,ὀκτὼ δ᾽ ἂν εἰς ὑποδήματα ·
καὶ ταῖς ἀδελφαῖς ἀγοράσαι χιτώνιον ἐκέλευσεν ἂν τῇ μητρί θ᾽ ἱματίδιον ·
πυρῶν τ᾽ ἂν ἐδεήθη μεδίμνων τεττάρων .
οὐ πολλὰ τοίνυν μὰ τὸν Ἀπόλλω ταῦτά γε εἴρηκας ,ἀλλὰ δῆλον ὅτι σ᾽ ᾐχύνετο .καὶ ταῦτα τοίνυν οὐχ ἕνεκα μισητίας αἰτεῖν μ᾽ ἔφασκεν ,ἀλλὰ φιλίας οὕνεκα ,ἵνα τοὐμὸν ἱμάτιον φορῶν μεμνῇτό μου .
λέγεις ἐρῶντ᾽ ἄνθρωπον ἐκνομιώτατα .
ἀλλ᾽ οὐχὶ νῦν ὁ βδελυρὸς ἔτι τὸν νοῦν ἔχει τὸν αὐτόν ,ἀλλὰ πολὺ μεθέστηκεν πάνυ .
ἐμοῦ γὰρ αὐτῷ τὸν πλακοῦντα τουτονὶ καὶ τἄλλα τἀπὶ τοῦ πίνακος τραγήματα ἐπόντα πεμψάσης ὑπειπούσης θ᾽ ὅτι εἰς ἑσπέραν ἥξοιμι - τί σ᾽ ἔδρασ᾽ ; 
εἰπέ μοι .
ἄμητα προσαπέπεμψεν ἡμῖν τουτονί ,ἐφ᾽ ᾧ τ᾽ ἐκεῖσε μηδέποτέ μ᾽ ἐλθεῖν ἔτι ,καὶ πρὸς ἐπὶ τούτοις εἶπεν ἀποπέμπων ὅτι ᾽ πάλαι ποτ᾽ ἦσαν ἄλκιμοι Μιλήσιοι .
᾽ 
δῆλον ὅτι τοὺς τρόπους τις οὐ μοχθηρὸς ἦν ,ἔπειτα πλουτῶν οὐκέθ᾽ ἥδεται φακῇ ·
πρὸ τοῦ δ᾽ ὑπὸ τῆς πενίας ἅπανθ᾽ ὑπήσθιεν .
ἐπ᾽ ἐκφοράν ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλὰ τῆς φωνῆς μόνον ἐρῶν ἀκοῦσαι .
τοῦ λαβεῖν μὲν οὖν χάριν .
καὶ νὴ Δί᾽ εἰ λυπουμένην γ᾽ αἴσθοιτό με ,νηττάριον ἂν καὶ φάττιον ὑπεκορίζετο .
ἔπειτ᾽ ἴσως ᾔτει σ᾽ ἂν εἰς ὑποδήματα .
μυστηρίοις δὲ τοῖς μεγάλοις ὀχουμένην ἐπὶ τῆς ἁμάξης ὅτι προσέβλεψέν μέ τις ,ἐτυπτόμην διὰ τοῦθ᾽ ὅλην τὴν ἡμέραν .
οὕτω σφόδρα ζηλότυπος ὁ νεανίσκος ἦν .
μόνος γὰρ ἥδεθ᾽ ,ὡς ἔοικεν ,ἐσθίων .
καὶ τάς γε χεῖρας παγκάλας ἔχειν μ᾽ ἔθη .
ὁπότε προτείνοιέν γε δραχμὰς εἴκοσιν .
ὄζειν τε τῆς χρόας ἔφασκεν ἡδύ μου .
εἰ Θάσιον ἐνέχεις ,εἰκότως γε νὴ Δία .
τὸ βλέμμα θ᾽ ὡς ἔχοιμι μαλακὸν καὶ καλόν .οὐ σκαιὸς ἦν ἄνθρωπος ,ἀλλ᾽ ἠπίστατο γραὸς καπρώσης τἀφόδια κατεσθίειν .
ταῦτ᾽ οὖν ὁ θεὸς ὦ φίλ᾽ ἄνερ οὐκ ὀρθῶς ποιεῖ ,φάσκων βοηθεῖν τοῖς ἀδικουμένοις ἀεί .
τί γὰρ ποιήσει ; 
φράζε ,καὶ πεπράξεται .
ἀναγκάσαι δίκαιόν ἐστι νὴ Δία τὸν εὖ παθόνθ᾽ ὑπ᾽ ἐμοῦ πάλιν μ᾽ ἀντευποιεῖν ,ἢ μηδ᾽ ὁτιοῦν ἀγαθὸν δίκαιόν ἐστ᾽ ἔχειν .
οὔκουν καθ᾽ ἑκάστην ἀπεδίδου τὴν νύκτα σοι ; 
ἀλλ᾽ οὐδέποτέ με ζῶσαν ἀπολείψειν ἔφη .
ὀρθῶς γε ·
νῦν δέ γ᾽ οὐκέτι ζῆν σ᾽ οἴεται .
ὑπὸ τοῦ γὰρ ἄλγους κατατέτηκ᾽ ὦ φίλτατε .
οὐκ ἀλλὰ κατασέσηπας ,ὥς γ᾽ ἐμοὶ δοκεῖς .
διὰ δακτυλίου μὲν οὖν ἔμεγ᾽ ἂν διελκύσαις .
εἰ τυγχάνοι γ᾽ ὁ δακτύλιος ὢν τηλία .
καὶ μὴν τὸ μειράκιον τοδὶ προσέρχεται ,οὗπερ πάλαι κατηγοροῦσα τυγχάνω ·
φαίνεται .
στέφανόν γέ τοι καὶ δᾷδ᾽ ἔχων πορεύεται .
ἀσπάζομαί σε .
τί φησιν ; 
ἀρχαία φίλη ,πολιὰ γεγένησαι ταχύ γε νὴ τὸν οὐρανόν .
τάλαιν᾽ ἐγὼ τῆς ὕβρεος ἧς ὑβρίζομαι .
ἔοικε διὰ πολλοῦ χρόνου σ᾽ ἑορακέναι .
ποίου χρόνου ταλάνταθ᾽ ,ὃς παρ᾽ ἐμοὶ χθὲς ἦν ; τοὐναντίον πέπονθε τοῖς πολλοῖς ἄρα ·μεθύων γάρ ,ὡς ἔικεν ,ὀξύτερον βλέπει .
οὔκ ,ἀλλ᾽ ἀκόλαστός ἐστιν ἀεὶ τοὺς τρόπους .
ὦ Ποντοπόσειδον καὶ θεοὶ πρεσβυτικοί ,ἐν τῷ προσώπῳ τῶν ῥυτίδων ὅσας ἔχει .ἆ ἆ ,τὴν δᾷδα μή μοι πρόσφερ᾽ .
εὖ μέντοι λέγει .
ἐὰν γὰρ αὐτὴν εἷς μόνος σπινθὴρ λάβῃ ὥσπερ παλαιὰν εἰρεσιώνην καύσεται .
βούλει διὰ χρόνου πρός με παῖσαι ; 
ποῖ τάλαν ; 
αὐτοῦ ,λαβοῦσα κάρνα .
παιδιὰν τίνα ; 
πόσους ἔχεις ὀδόντας .
ἀλλὰ γνώσομαι κἄγωγ᾽ ·
ἔχει γὰρ τρεῖς ἴσως ἢ τέτταρας .
ἀπότεισον ·
ἕνα γὰρ γόμφιον μόνον φορεῖ .
ταλάντατ᾽ ἀνδρῶν οὐχ ὑγιαίνειν μοι δοκεῖς ,πλυνόν με ποιῶν ἐν τοσούτοις ἀνδράσιν .
ὄναιο μέντἄν ,εἴ τις ἐκπλύνειέ σε .
οὐ δῆτ᾽ ,ἐπεὶ νῦν μὲν καπηλικῶς ἔχει ,εἰ δ᾽ ἐκπλυνεῖται τοῦτο τὸ ψιμύθιον ,ὄψει κατάδηλα τοῦ προσώπου τὰ ῥάκη .γέρων ἀνὴρ ὢν οὐχ ὑγιαίνειν μοι δοκεῖς .πειρᾷ μὲν οὖν ἴσως σε καὶ τῶν τιτθίων ἐφάπτεταί σου λανθάνειν δοκῶν ἐμέ .μὰ τὴν Ἀφροδίτην οὐκ ἐμοῦ γ᾽ ὦ βδελυρὲ σύ .μὰ τὴν Ἑκάτην οὐ δῆτα ·
μαινοίμην γὰρ ἄν .
ἀλλ᾽ ὦ νεανίσκ᾽ οὐκ ἐῶ τὴν μείρακα μισεῖν σε ταύτην .
ἀλλ᾽ ἔγωγ᾽ ὑπερφιλῶ .
καὶ μὴν κατηγορεῖ γέ σου .
τί κατηγορεῖ ; 
εἶναί σ᾽ ὑβριστήν φησι καὶ λέγειν ὅτι ᾽ πάλαι ποτ᾽ ἦσαν ἄλκιμοι Μιλήσιοι .᾽ ἐγὼ περὶ ταύτης οὐ μαχοῦμαί σοι .
τὸ τί ; 
αἰσχυνόμενος τὴν ἡλικίαν τὴν σήν ,ἐπεὶ οὐκ ἄν ποτ᾽ ἄλλῳ τοῦτ᾽ ἐπέτρεψ᾽ ἐγὼ ποιεῖν ·
νῦν δ᾽ ἄπιθι χαίρων συλλαβὼν τὴν μείρακα .
οἶδ᾽ οἶδα τὸν νοῦν ·
οὐκέτ᾽ ἀξιοῖς ἴσως εἶναι μετ᾽ αὐτῆς .
ὁ δ᾽ ἐπιτρέψων ἐστὶ τίς ; 
οὐκ ἂν διαλεχθείην διεσπλεκωμένῃ ὑπὸ μυρίων ἐτῶν γε καὶ τρισχιλίων .
ὅμως δ᾽ ἐπειδὴ καὶ τὸν οἶνον ἠξίους πίνειν ,συνεκποτέ᾽ ἐστί σοι καὶ τὴν τρύγα .
ἀλλ᾽ ἔστι κομιδῇ τρὺξ παλαιὰ καὶ σαπρά .
οὐκοῦν τρύγοιπος ταῦτα πάντ᾽ ἰάσεται .
ἀλλ᾽ εἴσιθ᾽ εἴσω ·
τῷ θεῷ γὰρ βούλομαι ἐλθὼν ἀναθεῖναι τοὺς στεφάνους τούσδ᾽ οὓς ἔχω .
ἐγὼ δέ γ᾽ αὐτῷ καὶ φράσαι τι βούλομαι .
ἐγὼ δέ γ᾽ οὐκ εἴσειμι .
θάρρει ,μὴ φοβοῦ .
οὐ γὰρ βιάσεται .
πάνυ καλῶς τοίνυν λέγεις .
ἱκανὸν γὰρ αὐτὴν πρότερον ὑπεπίττουν χρόνον .
βάδιζ᾽ ·
ἐγὼ δέ σου κατόπιν εἰσέρχομαι .
ὡς εὐτόνως ὦ Ζεῦ βασιλεῦ τὸ γρᾴδιον ὥσπερ λεπὰς τῷ μειρακίῳ προσείχετο .
Χοροῦ τίς ἔσθ᾽ ὁ κόπτων τὴν θύραν ; 
τουτὶ τί ἦν ; 
οὐδεὶς ἔοικεν ·
ἀλλὰ δῆτα τὸ θύριον φθεγγόμενον ἄλλως κλαυσιᾷ .
σέ τοι λέγω ,ὁ Καρίων ,ἀνάμεινον .οὗτος εἰπέ μοι ,σὺ τὴν θύραν ἔκοπτες οὑτωσὶ σφόδρα ; 
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἔμελλον ·
ἀλλ᾽ ἐκκάλει τὸν δεσπότην τρέχων ταχύ ,ἒπειτα τὴν γυναῖκα καὶ τὰ παιδία ,ἔπειτα τοὺς θεράποντας ,εἶτα τὴν κύνα ,ἔπειτα σαυτόν ,εἶτα τὴν ὗν .
εἰπέ μοι ,τί δ᾽ ἔστιν ; 
ὁ Ζεὺς ὦ πόνηρε βούλεται ἐς ταὐτὸν ὑμᾶς συγκυκήσας τρύβλιον ἁπαξάπαντας ἐς τὸ βάραθρον ἐμβαλεῖν .
ἡ γλῶττα τῷ κήρυκι τούτων τέμνεται .
ἀτὰρ διὰ τί δὴ ταῦτ᾽ ἐπιβουλεύει ποιεῖν ἡμᾶς ; 
ὁτιὴ δεινότατα πάντων πραγμάτων εἴργασθ᾽ .
ἀφ᾽ οὗ γὰρ ἤρξατ᾽ ἐξ ἀρχῆς βλέπειν ὁ Πλοῦτος ,οὐδεὶς οὐ λιβανωτόν ,οὐ δάφνην ,οὐ ψαιστόν ,οὐχ ἱερεῖον ,οὐκ ἄλλ᾽ οὐδὲ ἓν ἡμῖν ἔτι θύει τοῖς θεοῖς .
μὰ Δί᾽ οὐδέ γε θύσει .
κακῶς γὰρ ἐπεμελεῖσθ᾽ ἡμῶν τότε .
καὶ τῶν μὲν ἄλλων μοι θεῶν ἧττον μέλει ,ἐγὼ δ᾽ ἀπόλωλα κἀπιτέτριμμαι .
σωφρονεῖς .
πρότερον γὰρ εἶχον μὲν παρὰ ταῖς καπηλίσιν πάντ᾽ ἀγάθ᾽ ἕωθεν εὐθύς ,οἰνοῦτταν μέλι ἰσχάδας ,ὅσ᾽ εἰκός ἐστιν Ἑρμῆν ἐσθίειν ·
νυνὶ δὲ πεινῶν ἀναβάδην ἀναπαύομαι .
οὔκουν δικαίως ,ὅστις ἐποίεις ζημίαν ἐνίοτε τοιαῦτ᾽ ἀγάθ᾽ ἔχων ; οἴμοι τάλας ,οἴμοι πλακοῦντος τοῦ ν᾽ τετράδι πεπεμμένου .ποθεῖς τὸν οὐ παρόντα καὶ μάτην καλεῖς .οἴμοι δὲ κωλῆς ἣν ἐγὼ κατήσθιον .ἀσκωλίαζ᾽ ἐνταῦθα πρὸς τὴν αἰθρίαν .
σπλάγχνων τε θερμῶν ὧν ἐγὼ κατήσθιον .
ὀδύνη σε περὶ τὰ σπλάγχν᾽ ἔοικέ τι στρέφειν .
οἴμοι δὲ κύλικος ἴσον ἴσῳ κεκραμένης .ταύτην ἐπιπιὼν ἀποτρέχων οὐκ ἂν φθάνοις .
ἆρ᾽ ὠφελήσαις ἄν τι τὸν σαυτοῦ φίλον ; 
εἴ μοι πορίσας ἄρτον τιν᾽ εὖ πεπεμμένον δοίης καταφαγεῖν καὶ κρέας νεανικὸν ὧν θύεθ᾽ ὑμεῖς ἔνδον .
ἀλλ᾽ οὐκ ἐκφορά .
καὶ μὴν ὁπότε τι σκευάριον τοῦ δεσπότου ὑφέλοι᾽ ,ἐγώ σε λανθάνειν ἐποίουν ἀεί .
ἐφ᾽ ᾧ τε μετέχειν καὐτὸς ὦ τοιχωρύχε .
ἧκεν γὰρ ἄν σοι ναστὸς εὖ πεπεμμένος .
ἔπειτα τοῦτόν γ᾽ αὐτὸς ἂν κατήσθιες .
οὐ γὰρ μετεῖχες τὰς ἴσας πληγὰς ἐμοί ,ὁπότε τι ληφθείην πανουργήσας ἐγώ .
μὴ μνησικακήσῃς ,εἰ σὺ Φυλὴν κατέλαβες .
ἀλλὰ ξύνοικον πρὸς θεῶν δέξασθέ με .
ἔπειτ᾽ ἀπολιπὼν τοὺς θεοὺς ἐνθάδε μενεῖς ; 
τὰ γὰρ παρ᾽ ὑμῖν ἐστι βελτίω πολύ .
τί δέ ; 
ταὐτομολεῖν ἀστεῖον εἶναί σοι δοκεῖ ; 
πατρὶς γάρ ἐστι πᾶσ᾽ ἵν᾽ ἂν πράττῃ τις εὖ .
τί δῆτ᾽ ἂν εἴης ὄφελος ἡμῖν ἐνθάδ᾽ ὤν ; 
παρὰ τὴν θύραν στροφαῖον ἱδρύσασθέ με .
στροφαῖον ; 
ἀλλ᾽ οὐκ ἔργον ἔστ᾽ οὐδὲν στροφῶν .
ἀλλ᾽ ἐμπολαῖον .
ἀλλὰ πλουτοῦμεν ·
τί οὖν Ἑρμῆν παλιγκάπηλον ἡμᾶς δεῖ τρέφειν ; 
ἀλλὰ δόλιον τοίνυν .
ἥκιστά γε ·
οὐ γὰρ δόλου νῦν ἔργον ,ἀλλ᾽ ἁπλῶν τρόπων .ἀλλ᾽ ἡγεμόνιον .
ἀλλ᾽ ὁ θεὸς ἤδη βλέπει ,ὥσθ᾽ ἡγεμόνος οὐδὲν δεησόμεσθ᾽ ἔτι .
ἐναγώνιος τοίνυν ἔσομαι .
τί δῆτ᾽ ἐρεῖς ; 
Πλούτῳ γάρ ἐστι τοῦτο συμφορώτατον ποιεῖν ἀγῶνας μουσικοὺς καὶ γυμνικούς .
ὡς ἀγαθόν ἐστ᾽ ἐπωνυμίας πολλὰς ἔχειν ·
οὗτος γὰρ ἐξηύρηκεν αὑτῷ βιότιον .
οὐκ ἐτὸς ἅπαντες οἱ δικάζοντες θαμὰ σπεύδουσιν ἐν πολλοῖς γεγράφθαι γράμμασιν .
οὐκοῦν ἐπὶ τούτοις εἰσίω ; 
καὶ πλῦνέ γε αὐτὸς προσελθὼν πρὸς τὸ φρέαρ τὰς κοιλίας ,ἵν᾽ εὐθέως διακονικὸς εἶναι δοκῇς .
Χοροῦ τίς ἂν φράσειε ποῦ ᾽ στι Χρεμύλος μοι σαφῶς ; 
τί δ᾽ ἔστιν ὦ βέλτιστε ; 
τί γὰρ ἀλλ᾽ ἢ κακῶς ; 
ἀφ᾽ οὗ γὰρ ὁ Πλοῦτος οὗτος ἤρξατο βλέπειν ,ἀπόλωλ᾽ ὑπὸ λιμοῦ .
καταφαγεῖν γὰρ οὐκ ἔχω ,καὶ ταῦτα τοῦ σωτῆρος ἱερεὺς ὢν Διός .
ἡ δ᾽ αἰτία τίς ἐστιν ὦ πρὸς τῶν θεῶν ; 
θύειν ἔτ᾽ οὐδεὶς ἀξιοῖ .
τίνος οὕνεκα ; 
ὅτι πάντες εἰσὶ πλούσιοι ·καίτοι τότε ,ὅτ᾽ εἶχον οὐδέν ,ὁ μὲν ἂν ἥκων ἔμπορος ἔθυσεν ἱερεῖόν τι σωθείς ,ὁ δέ τις ἂν δίκην ἀποφυγών ,ὁ δ᾽ ἂν ἐκαλλιερεῖτό τις κἀμέ γ᾽ ἐκάλει τὸν ἱερέα ·νῦν δ᾽ οὐδὲ εἷς θύει τὸ παράπαν οὐδὲν οὐδ᾽ εἰσέρχεται ,πλὴν ἀποπατησόμενοί γε πλεῖν ἢ μύριοι .
οὔκουν τὰ νομιζόμενα σὺ τούτων λαμβάνεις ; 
τὸν οὖν Δία τὸν σωτῆρα καὐτός μοι δοκῶ χαίρειν ἐάσας ἐνθάδ᾽ αὐτοῦ καταμένειν .
θάρρει ·καλῶς ἔσται γάρ ,ἢν θεὸς θέλῃ .ὁ Ζεὺς ὁ σωτὴρ γὰρ πάρεστιν ἐνθάδε ,αὐτόματος ἥκων .
πάντ᾽ ἀγαθὰ τοίνυν λέγεις .
ἱδρυσόμεθ᾽ οὖν αὐτίκα μάλ᾽ ,ἀλλὰ περίμενε τὸν Πλοῦτον ,οὗπερ πρότερον ἦν ἱδρυμένος τὸν ὀπισθόδομον ἀεὶ φυλάττων τῆς θεοῦ .ἀλλ᾽ ἐκδότω τις δεῦρο δᾷδας ἡμμένας ,ἵν᾽ ἔχων προηγῇ τῷ θεῷ σύ .
πάνυ μὲν οὖν δρᾶν ταῦτα χρή .
τὸν Πλοῦτον ἔξω τις κάλει .
ἐγὼ δὲ τί ποιῶ ; 
τὰς χύτρας ,αἷς τὸν θεὸν ἱδρυσόμεθα ,λαβοῦσ᾽ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς φέρε σεμνῶς ·
ἔχουσα δ᾽ ἦλθες αὐτὴ ποικίλα .
ὧν δ᾽ οὕνεκ᾽ ἦλθον ; 
πάντα σοι πεπράξεται .
ἥξει γὰρ ὁ νεανίσκος ὡς σ᾽ εἰς ἑσπέραν .
ἀλλ᾽ εἴ γε μέντοι νὴ Δί᾽ ἐγγυᾷ σύ μοι ἥξειν ἐκεῖνον ὡς ἔμ᾽ ,οἴσω τὰς χύτρας .
καὶ μὴν πολὺ τῶν ἄλλων χυτρῶν τἀναντία αὗται ποιοῦσι ·
ταῖς μὲν ἄλλαις γὰρ χύτραις ἡ γραῦς ἔπεστ᾽ ἀνωτάτω ,ταύτης δὲ νῦν τῆς γραὸς ἐπιπολῆς ἔπεισιν αἱ χύτραι .οὐκ ἔτι τοίνυν εἰκὸς μέλλειν οὐδ᾽ ἡμᾶς ,ἀλλ᾽ ἀναχωρεῖν ἐς τοὔπισθεν ·
δεῖ γὰρ κατόπιν τούτων ᾁδοντας ἕπεσθαι .
ἀπολεῖ μ᾽ ἀλοῶν ἅνθρωπος ἐξ ἑωθινοῦ .
οἷόν τε ,πρὶν τὸν σπλῆνα κομιδῇ μ᾽ ἐκβαλεῖν ,παρὰ σοῦ πυφέσθαι ποῖ μ᾽ ἄγεις ωὖριπίδη ; 
ἀλλ᾽ οὐκ ἀκούειν δεῖ σε πάνθ᾽ ὅσ᾽ αὐτίκα ὄψει παρεστώς .
πῶς λέγεις ; 
αὖθις φράσον .
οὐ δεῖ μ᾽ ἀκούειν ; 
οὐχ ἅ γ᾽ ἂν μέλλῃς ὁρᾶν .
οὐδ᾽ ἆρ᾽ ὁρᾶν δεῖ μ᾽ ; 
οὐχ ἅ γ᾽ ἂν ἀκούειν δέῃ .
πῶς μοι παραινεῖς ; 
οὐ φῂς σὺ χρῆναί μ᾽ οὔτ᾽ ἀκούειν οὔθ᾽ ὁρᾶν ; 
χωρὶς γὰρ αὐτοῖν ἑκατέρου ᾽ στὶν ἡ φύσις .
τοῦ μήτ᾽ ἀκούειν μήθ᾽ ὁρᾶν ; 
εὖ ἴσθ᾽ ὅτι .
πῶς χωρίς ; 
οὕτω ταῦτα διεκρίθη τότε .
αἰθὴρ γὰρ ὅτε τὰ πρῶτα διεχωρίζετο καὶ ζᾦ᾽ ἐν αὑτῷ ξυνετέκνου κινούμενα ,ᾧ μὲν βλέπειν χρὴ πρῶτ᾽ ἐμηχανήσατο ὀφθαλμὸν ἀντίμιμον ἡλίου τροχῷ ,ἀκοῇ δὲ χοάνην ὦτα διετετρήνατο .
διὰ τὴν χοάνην οὖν μήτ᾽ ἀκούω μήθ᾽ ὁρῶ ; νὴ τὸν Δί᾽ ἥδομαί γε τουτὶ προσμαθών .
οἷόν γέ που ᾽ στιν αἱ σοφαὶ ξυνουσίαι .
πόλλ᾽ ἂν μάθοις τοιαῦτα παρ᾽ ἐμοῦ .
πῶς ἂν οὖν πρὸς τοῖς ἀγαθοῖς τούτοισιν ἐξεύροιμ᾽ ὅπως ἔτι προσμάθοιμι χωλὸς εἶναι τὼ σκέλει ; 
βάδιζε δευρὶ καὶ πρόσεχε τὸν νοῦν .
ἰδού .
ὁρᾷς τὸ θύριον τοῦτο ; 
νὴ τὸν Ἡρακλέα οἶμαί γε .
σίγα νυν .
σιωπῶ τὸ θύριον ; 
ἄκου᾽ .
ἀκούω καὶ σιωπῶ τὸ θύριον ; 
ἐνταῦθ᾽ Ἀγάθων ὁ κλεινὸς οἰκῶν τυγχάνει ὁ τραγῳδοποιός .
ποῖος οὗτος Ἁγάθων ; 
ἔστιν τις Ἀγάθων - μῶν ὁ μέλας ὁ καρτερός ; 
οὔκ ,ἀλλ᾽ ἕτερός τις ·
οὐχ ἑόρακας πώποτε ; 
μῶν ὁ δασυπώγων ; 
οὐχ ἑόρακας πώποτε ; 
μὰ τὸν Δί᾽ οὔτοι γ᾽ ὥστε καί μέ γ᾽ εἰδέναι .καὶ μὴν βεβίνηκας σύ γ᾽ ,ἀλλ᾽ οὐκ οἶσθ᾽ ἴσως .ἀλλ᾽ ἐκποδὼν πτήξωμεν ,ὡς ἐξέρχεται θεράπων τις αὐτοῦ πῦρ ἔχων καὶ μυρρίνας ·προθυσόμενος ἔοικε τῆς ποιήσεως .εὔφημος πᾶς ἔστω λαός ,στόμα συγκλῄσας ·
ἐπιδημεῖ γὰρ θίασος Μουσῶν ἔνδον μελάθρων τῶν δεσποσύνων μελοποιῶν .
ἐχέτω δὲ πνοὰς νήνεμος αἰθήρ ,κῦμα δὲ πόντου μὴ κελαδείτω γλαυκόν ·
βομβάξ .
σίγα .
τι λέγει ; 
πτηνῶν τε γένη κατακοιμάσθω ,θηρῶν τ᾽ ἀγρίων πόδες ὑλοδρόμων μὴ λυέσθων .
βομβαλοβομβάξ .
μέλλει γὰρ ὁ καλλιεπὴς Ἀγάθων πρόμος ἡμέτερος - μῶν βινεῖσθαι ; 
τίς ὁ φωνήσας ; 
νήνεμος αἰθήρ .
δρυόχους τιθέναι δράματος ἀρχάς .κάμπτει δὲ νέας ἁψῖδας ἐπῶν ,τὰ δὲ τορνεύει ,τὰ δὲ κολλομελεῖ ,καὶ γνωμοτυπεῖ κἀντονομάζει καὶ κηροχυτεῖ καὶ γογγύλλει καὶ χοανεύει .
καὶ λαικάζει .
τίς ἀγροιώτας πελάθει θριγκοῖς ; 
ὃς ἕτοιμος σοῦ τοῦ τε ποιητοῦ τοῦ καλλιεποῦς κατὰ τοῦ θριγκοῦ συγγογγύλας καὶ συστρέψας τουτὶ τὸ πέος χοανεῦσαι .
ἦ που νέος γ᾽ ὢν ἦσθ᾽ ὑβριστὴς ὦ γέρον .
ὦ δαιμόνιε τοῦτον μὲν ἔα χαίρειν ,σὺ δὲ Ἀγάθωνά μοι δεῦρ᾽ ἐκκάλεσον πάσῃ τέχνῃ .μηδὲν ἱκέτευ᾽ ·αὐτὸς γὰρ ἔξεισιν τάχα .καὶ γὰρ μελοποιεῖν ἄρχεται ·
χειμῶνος οὖν ὄντος κατακάμπτειν τὰς στροφὰς οὐ ῥᾴδιον ,ἢν μὴ προίῃ θύρασι πρὸς τὸν ἥλιον .
τί οὖν ἐγὼ δρῶ ; 
περίμεν᾽ ,ὡς ἐξερχεται .
ὦ Ζεῦ τί δρᾶσαι διανοεῖ με τήμερον ; νὴ τοὺς θεοὺς ἐγὼ πυθέσθαι βούλομαι τί τὸ πρᾶγμα τουτί .
τί στένεις ; 
τί δυσφορεῖς ; 
οὐ χρῆν σε κρύπτειν ὄντα κηδεστὴν ἐμόν .
ἔστιν κακόν μοι μέγα τι προπεφυραμένον .
ποῖόν τι ; 
τῇδε θἠμέρᾳ κριθήσεται εἴτ᾽ ἔστ᾽ ἔτι ζῶν εἴτ᾽ ἀπόλωλ᾽ Εὐριπίδης .
καὶ πῶς ; 
ἐπεὶ νῦν γ᾽ οὔτε τὰ δικαστήρια μέλλει δικάζειν οὔτε βουλῆς ἐσθ᾽ ἕδρα ,ἐπεὶ τρίτη ᾽ στὶ Θεσμοφορίων ἡ μέση .
τοῦτ᾽ αὐτὸ γὰρ τοι κἀπολεῖν με προσδοκῶ .
αἱ γὰρ γυναῖκες ἐπιβεβουλεύκασί μοι κἀν Θεσμοφόροιν μέλλουσι περί μου τήμερον ἐκκλησιάζειν ἐπ᾽ ὀλέθρῳ .
τιὴ τί δή ; 
ὁτιὴ τραγῳδῶ καὶ κακῶς αὐτὰς λέγω .
νὴ τὸν Ποσειδῶ καὶ δίκαιά γ᾽ ἂν πάθοις .
ἀτὰρ τίν᾽ ἐκ τούτων σὺ μηχανὴν ἔχεις ; 
Ἀγάθωνα πεῖσαι τὸν τραγῳδοδιδάσκαλον ἐς Θεσμοφόροιν ἐλθεῖν .
τί δράσοντ᾽ ; 
ἐκκλησιάσοντ᾽ ἐν ταῖς γυναιξὶ κἂν δέῃ λέξονθ᾽ ὑπὲρ ἐμοῦ .
πότερα φανερῶς ἢ λάθρᾳ ; 
λάθρᾳ ,στολὴν γυναικὸς ἠμφιεσμένον .
τὸ πρᾶγμα κομψὸν καὶ σφόδρ᾽ ἐκ τοῦ σοῦ τρόπου ·
τοῦ γὰρ τεχνάζειν ἡμέτερος ὁ πυραμοῦς .
σίγα .
τί δ᾽ ἔστιν ; 
Ἁγάθων ἐξέρχεται .
καὶ ποῖός ἐστιν ; 
οὗτος οὑκκυκλούμενος .
ἀλλ᾽ ἢ τυφλὸς μέν εἰμ᾽ ·
ἐγὼ γὰρ οὐχ ὁρῶ ἄνδρ᾽ οὐδέν᾽ ἐνθάδ᾽ ὄντα ,Κυρήνην δ᾽ ὁρῶ .
σίγα ·
μελῳδεῖν γὰρ παρασκευάζεται .
μύρμηκος ἀτραπούς ,ἢ τί διαμινύρεται ; 
ἱερὰν χθονίαις δεξάμεναι λαμπάδα κοῦραι ξὺν ἐλευθέρᾳ πατρίδι χορεύσασθε βοάν .
τίνι δαιμόνων ὁ κῶμος ; 
λέγε νυν .εὐπίστως δὲ τοὐμὸν δαίμονας ἔχει σεβίσαι .ἄγε νυν ὄλβιζε Μοῦσα χρυσέων ῥύτορα τόξων Φοῖβον ,ὃς ἱδρύσατο χώρας γύαλα Σιμουντίδι γᾷ .χαῖρε καλλίστας ἀοιδᾶς Φοῖβ᾽ ἐν εὐμούσοισι τιμαῖς γέρας ἱερὸν προφέρων .τάν τ᾽ ἐν ὄρεσι δρυογόνοισι κόραν ἀείσατ᾽ Ἄρτεμιν ἀγροτέραν .ἕπομαι κλῄζουσα σεμνὸν γόνον ὀλβίζουσα Λατοῦς Ἄρτεμιν ἀπειρολεχῆ .
Λατώ τε κρούματά τ᾽ Ἀσιάδος ποδὶ ̣ παράρυθμ᾽ εὔρυθμα Φρυγίων διανεύματα Χαρίτων ̣ .
σέβομαι Λατώ τ᾽ ἄνασσαν κίθαρίν τε ματέρ᾽ ὕμνων ἄρσενι βοᾷ δόκιμον ,τᾷ φάος ἔσσυτο δαιμονίοις θεοῦ ὄμμασιν ἁμετέρας τε δι᾽ αἰφνιδίου ὀπός .
ὧν χάριν ἄνακτ᾽ ἄγαλλε Φοῖβον τιμᾷ .
χαῖρ᾽ ὄλβιε παῖ Λατοῦς .ὡς ἡδὺ τὸ μέλος ὦ πότνιαι Γενετυλλίδες καὶ θηλυδριῶδες καὶ κατεγλωττισμένον καὶ μανδαλωτόν ,ὥστ᾽ ἐμοῦ γ᾽ ἀκροωμένου ὑπὸ τὴν ἕδραν αὐτὴν ὑπῆλθε γάργαλος .
καί σ᾽ ὦ νεανίσχ᾽ ὅστις εἶ ,κατ᾽ Αἰσχύλον ἐκ τῆς Λυκουργείας ἐρέσθαι βούλομαι .
ποδαπὸς ὁ γύννις ; 
τίς πάτρα ; 
τίς ἡ στολή ; 
τίς ἡ τάραξις τοῦ βίου ; 
τί βάρβιτος λαλεῖ κροκωτῷ ; 
τί δὲ λύρα κεκρυφάλῳ ; 
τί λήκυθος καὶ στρόφιον ; 
ὡς οὐ ξύμφορον .τίς δαὶ κατόπτρου καὶ ξίφους κοινωνία ; 
τίς δ᾽ αὐτὸς ὦ παῖ ; 
πότερον ὡς ἀνὴρ τρέφει ; 
καὶ ποῦ πέος ; 
ποῦ χλαῖνα ; ποῦ Λακωνικαί ; 
ἀλλ᾽ ὡς γυνὴ δῆτ᾽ ·
εἶτα ποῦ τὰ τιτθία ; 
τί φῄς ; 
τί σιγᾷς ; 
ἀλλὰ δῆτ᾽ ἐκ τοῦ μέλους ζητῶ σ᾽ ,ἐπειδή γ᾽ αὐτὸς οὐ βούλει φράσαι ; 
ὦ πρέσβυ πρέσβυ ,τοῦ φθόνου μὲν τὸν ψόγον ἤκουσα ,τὴν δ᾽ ἄλγησιν οὐ παρεσχόμην ·
ἐγὼ δὲ τὴν ἐσθῆθ᾽ ἅμα γνώμῃ φορῶ .
χρὴ γὰρ ποιητὴν ἄνδρα πρὸς τὰ δράματα ἃ δεῖ ποιεῖν πρὸς ταῦτα τοὺς τρόπους ἔχειν .
οὐκοῦν κελητίζεις ,ὅταν Φαίδραν ποιῇς ; 
ἀνδρεῖα δ᾽ ἢν ποιῇ τις ,ἐν τῷ σώματι ἔνεσθ᾽ ὑπάρχον τοῦθ᾽ .
ἃ δ᾽ οὐ κεκτήμεθα ,μίμησις ἤδη ταῦτα συνθηρεύεται .
ὅταν σατύρους τοίνυν ποιῇς ,καλεῖν ἐμέ ,ἵνα συμποιῶ σοὔπισθεν ἐστυκὼς ἐγώ .ἄλλως τ᾽ ἄμουσόν ἐστι ποιητὴν ἰδεῖν ἀγρεῖον ὄντα καὶ δασύν ·σκέψαι δ᾽ ὅτι Ἴβυκος ἐκεῖνος κἀνακρέων ὁ Τήιος κἀλκαῖος ,οἳ περὶ ἁρμονίαν ἐχύμισαν ,ἐμιτροφόρουν τε καὶ διεκλῶντ᾽ Ἰωνικῶς ,καὶ Φρύνιχος ,τοῦτον γὰρ οὖν ἀκήκοας ,αὐτός τε καλὸς ἦν καὶ καλῶς ἠμπέσχετο ·διὰ τοῦτ᾽ ἄρ᾽ αὐτοῦ καὶ κάλ᾽ ἦν τὰ δράματα .ὅμοια γὰρ ποιεῖν ἀνάγκη τῇ φύσει .ταῦτ᾽ ἄρ᾽ ὁ Φιλοκλέης αἰσχρὸς ὢν αἰσχρῶς ποιεῖ ,ὁ δ᾽ αὖ Ξενοκλέης ὢν κακὸς κακῶς ποιεῖ ,ὁ δ᾽ αὖ 
ἅπασ᾽ ἀνάγκη ·
ταῦτα γάρ τοι γνοὺς ἐγὼ ἐμαυτὸν ἐθεράπευσα .
πῶς πρὸς τῶν θεῶν ; 
παῦσαι βαΰζων ·
καὶ γὰρ ἐγὼ τοιοῦτος ἦν ὢν τηλικοῦτος ,ἡνίκ᾽ ἠρχόμην ποιεῖν .μὰ τὸν Δί᾽ οὐ ζηλῶ σε τῆς παιδεύσεως .
ἀλλ᾽ ὧνπερ οὕνεκ᾽ ἦλθον ,ἔα μ᾽ εἰπεῖν .
λέγε .
Ἀγάθων ,σοφοῦ πρὸς ἀνδρός ,ὅστις ἐν βραχεῖ πολλοὺς καλῶς οἷός τε συντέμνειν λόγους .
ἐγὼ δὲ καινῇ ξυμφορᾷ πεπληγμένος ἱκέτης ἀφῖγμαι πρὸς σέ .
τοῦ χρείαν ἔχων ; 
μέλλουσί μ᾽ αἱ γυναῖκες ἀπολεῖν τήμερον τοῖς Θεσμοφορίοις ,ὅτι κακῶς αὐτὰς λέγω .
τίς οὖν παρ᾽ ἡμῶν ἐστιν ὠφέλειά σοι ; 
ἡ πᾶσ᾽ ·
ἐὰν γὰρ ἐγκαθεζόμενος λάθρᾳ ἐν ταῖς γυναιξίν ,ὡς δοκῶν εἶναι γυνή ,ὑπεραποκρίνῃ μου ,σαφῶς σώσεις ἐμέ .
μόνος γὰρ ἂν λέξειας ἀξίως ἐμοῦ .
ἔπειτα πῶς οὐκ αὐτὸς ἀπολογεῖ παρών ; 
ἐγὼ φράσω σοι .
πρῶτα μὲν γιγνώσκομαι ·
ἔπειτα πολιός εἰμι καὶ πώγων᾽ ἔχω ,σὺ δ᾽ εὐπρόσωπος λευκὸς ἐξυρημένος γυναικόφωνος ἁπαλὸς εὐπρεπὴς ἰδεῖν .Εὐριπίδη - τί ἔστιν ; 
ἐποίησάς ποτε ,᾽ χαίρεις ὁρῶν φῶς ,πατέρα δ᾽ οὐ χαίρειν δοκεῖς ;᾽ 
ἔγωγε .μή νυν ἐλπίσῃς τὸ σὸν κακὸν ἡμᾶς ὑφέξειν .
καὶ γὰρ ἂν μαινοίμεθ᾽ ἄν .
ἀλλ᾽ αὐτὸς ὅ γε σόν ἐστιν οἰκείως φέρε .
τὰς συμφορὰς γὰρ οὐχὶ τοῖς τεχνάσμασιν φέρειν δίκαιον ἀλλὰ τοῖς παθήμασιν .
καὶ μὴν ού γ᾽ ὦ κατάπυγον εὐρύπρωκτος εἶ οὐ τοῖς λόγοισιν ἀλλὰ τοῖς παθήμασιν .
τί δ᾽ ἔστιν ὅτι δέδοικας ἐλθεῖν αὐτόσε ; 
κάκιον ἀπολοίμην ἂν ἢ σύ .
πῶς ; 
ὅπως ; 
δοκῶν γυναικῶν ἔργα νυκτερείσια κλέπτειν ὑφαρπάζειν τε θήλειαν Κύπριν .
ἰδού γε κλέπτειν ·
νὴ Δία βινεῖσθαι μὲν οὖν .
ἀτὰρ ἡ πρόφασίς γε νὴ Δί᾽ εἰκότως ἔχει .τί οὖν ; ποιήσεις ταῦτα ; 
μὴ δόκει γε σύ .
ὦ τρισκακοδαίμων ὡς ἀπόλωλ᾽ Εὐριπίδης .ὦ φίλτατ᾽ ὦ κηδεστὰ μὴ σαυτὸν προδῷς .
πῶς οὖν ποιήσω δῆτα ; 
τοῦτον μὲν μακρὰ κλάειν κέλευ᾽ ,ἐμοὶ δ᾽ ὅ τι βούλει χρῶ λαβών .
ἄγε νυν ἐπειδὴ σαυτὸν ἐπιδίδως ἐμοί ,ἀπόδυθι τουτὶ θοἰμάτιον .
καὶ δὴ χαμαί .
ἀτὰρ τί μέλλεις δρᾶν μ᾽ ; 
ἀποξυρεῖν ταδί ,τὰ κάτω δ᾽ ἀφεύειν .
ἀλλὰ πρᾶττ᾽ ,εἴ σοι δοκεῖ .
ἢ μὴ᾽ πιδοῦν᾽ ἐμαυτὸν ὤφελόν ποτε .
Ἀγάθων σὺ μέντοι ξυροφορεῖς ἑκάστοτε ,χρῆσόν τί νυν ἡμῖν ξυρόν .
αὐτὸς λάμβανε ἐντεῦθεν ἐκ τῆς ξυροδόκης .
γενναῖος εἶ .
κάθιξε ·
φύσα τὴν γνάθον τὴν δεξιάν .
ὤμοι .
τί κέκραγας ; 
ἐμβαλῶ σοι πάτταλον ,ἢν μὴ σιωπᾷς .
ἀτταταῖ ἰατταταῖ .
οὗτος σὺ ποῖ θεῖς ; 
ἐς τὸ τῶν σεμνῶν θεῶν ·
οὐ γὰρ μὰ τὴν Δήμητρά γ᾽ ἐνταυθοῖ μενῶ τεμνόμενος .οὔκουν καταγέλαστος δῆτ᾽ ἔσει τὴν ἡμίκραιραν τὴν ἑτέραν ψιλὴν ἔχων ; ὀλίγον μέλει μοι .μηδαμῶς πρὸς τῶν θεῶν προδῷς με ·
χώρει δεῦρο .
κακοδαίμων ἐγώ .
ἔχ᾽ ἀτρέμα σαυτὸν κἀνάκυπτε ·
ποῖ στρέφει ; 
μυμῦ .
τί μύξεις ; 
πάντα πεποίηται καλῶς .
οἴμοι κακοδαίμων ,ψιλὸς αὖ στρατεύσομαι .
μὴ φροντίσῃ ·
ὡς εὐπρεπὴς φανεῖ πάνυ .
βούλει θεᾶσθαι σαυτόν ; 
εἰ δοκεῖ ,φέρε .
ὁρᾷς σεαυτόν ; 
οὐ μὰ Δί᾽ ἀλλὰ Κλεισθένη .
οἴμοι κακοδαίμων δελφάκιον γενήσομαι .ἐνεγκάτω τις ἔνδοθεν δᾷδ᾽ ἢ λύχνον .
ἐπίκυπτε ·
τὴν κέρκον φυλάττου νυν ἄκραν .
ἐμοὶ μελήσει νὴ Δία ,πλήν γ᾽ ὅτι κάομαι .οἴμοι τάλας .
ὕδωρ ὕδωρ ὦ γείτονες .
̣ θάρρει .
τί θαρρῶ καταπεπυρπολημένος ; 
ἀλλ᾽ οὐκ ἔτ᾽ οἰδὲν πρᾶγμά σοι ·τὰ πλεῖστα γὰρ ἀποπεπόνηκας .φῦ ἰοὺ τῆς ἀσβόλου .
αἰθὸς γεγένημαι πάντα τὰ περὶ τὴν τράμιν .
μὴ φροντίσῃς ·
ἕτερος γὰρ αὐτὰ σφογγιεῖ .
οἰμώξετἄρ᾽ εἴ τις τὸν ἐμὸν πρωκτὸν πλυνεῖ .
Ἀγάθων ,ἐπειδὴ σαυτὸν ἐπιδοῦναι φθονεῖς ,ἀλλ᾽ ἱμάτιον γοῦν χρῆσον ἡμῖν τουτῳὶ καὶ στρόφιον ·
οὐ γὰρ ταῦτά γ᾽ ὡς οὐκ ἔστ᾽ ἐρεῖς .
λαμβάνετε καὶ χρῆσθ᾽ ·
οὐ φθονῶ .
τί οὖν λάβω ; ὅ τι ; 
τὸν κροκωτὸν πρῶτον ἐνδύου λαβών .
νὴ τὴν Ἀφροδίτην ἡδύ γ᾽ ὄζει ποσθίου .
σύζωσον ἀνύσας .
αἶρε νῦν στρόφιον .
ἰδού .
ἴθι νυν κατάστειλόν με τὰ περὶ τὼ σκέλει .
κεκρυφάλου δεῖ καὶ μίτρας .ἡδὶ μὲν οὖν κεφαλὴ περίθετος ,ἣν ἐγὼ νύκτωρ φορῶ .νὴ τὸν Δί᾽ ἀλλὰ κἀπιτηδεία πάνυ .
ἆρ᾽ ἁρμόσει μοι ; 
νὴ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἄριστ᾽ ἔχει .
φέρ᾽ ἔγκυκλον ·
τουτὶ λάβ᾽ ἀπὸ τῆς κλινίδος .
ὑποδημάτων δεῖ .
τἀμὰ ταυτὶ λάμβανε .
ἆρ᾽ ἁρμόσει μοι ; 
χαλαρὰ γοῦν χαίρεις φορῶν .
σὺ τοῦτο γίγνωσκ᾽ ·
ἀλλ᾽ ἔχεις γὰρ ὧν δέει ,εἴσω τις ὡς τάχιστά μ᾽ ἐσκυκλησάτω .
ἁνὴρ μὲν ἡμῖν οὑτοσὶ καὶ δὴ γυνὴ τό γ᾽ εἶδος ·
ἢν λαλῇς δ᾽ ,ὅπως τῷ φθέγματι γυναικιεῖς εὖ καὶ πιθανῶς .
πειράσομαι .
βάδιζε τοίνυν .
μὰ τὸν Ἀπόλλω οὔκ ,ἤν γε μὴ ὀμόσῃς ἐμοί - τί χρῆμα ; συσσώσειν ἐμὲ πάσαις τέχναις ,ἤν μοί τι περιπίπτῃ κακόν .
ὄμνυμι τοίνυν αἰθέρ᾽ οἴκησιν Διός .
τί μᾶλλον ἢ τὴν Ἱπποκράτους ξυνοικίαν ; 
ὄμνυμι τοίνυν πάντας ἄρδην τοὺς θεούς .
μέμνησο τοίνυν ταῦθ᾽ ,ὅτι ἡ φρὴν ὤμοσεν ,ἡ γλῶττα δ᾽ οὐκ ὀμώμοκ᾽ ·
οὐδ᾽ ὥρκωσ᾽ ἐγώ .
ἔκσπευδε ταχέως ·
ὡς τὸ τῆς ἐκκλησίας σημεῖον ἐν τῷ Θεσμοφορείῳ φαίνεται .
δεῦρό νυν ὦ Θρᾷτθ᾽ ἕπου .
ὦ Θρᾷττα θέασαι ,καομένων τῶν λαμπάδων ὅσον τὸ χρῆμ᾽ ἀνέρχεθ᾽ ὑπὸ τῆς λιγνύος .
ἀλλ᾽ ὦ περικαλλεῖ Θεσμοφόρω δέξασθέ με ἀγαθῇ τύχῃ καὶ δεῦρο καὶ πάλιν οἴκαδε .
ὦ Θρᾷττα τὴν κίστην κάθελε ,κᾆτ᾽ ἔξελε τὸ πόπανον ,ὅπως λαβοῦσα θύσω τοῖν θεοῖν .
δέσποινα πολυτίμητε Δήμητερ φίλη καὶ Φερρέφαττα ,πολλὰ πολλάκις μέ σοι θύειν ἔχουσαν ,εἰ δὲ μἀλλὰ νῦν λαθεῖν .
καὶ τοῦ θυγατρίου χοῖρον ἀνδρός μοι τυχεῖν πλουτοῦντος ,ἄλλως δ᾽ ἠλιθίου κἀβελτέρου ,καὶ ποσθαλίσκον νοῦν ἔχειν μοι καὶ φρένας .
ποῦ ποῦ καθίζωμ᾽ ἐν καλῷ ,τῶν ῥητόρων ἵν᾽ ἐξακούω ; 
σὺ δ᾽ ἄπιθ᾽ ὦ Θρᾷττ᾽ ἐκποδών .[δούλοις γὰρ οὐκ ἔξεστ᾽ ἀκούειν τῶν λόγων .
] 
εὐφημία ᾽ στω ,εὐφημία ᾽ στω .
εὔχεσθε τοῖν Θεσμοφόροιν τῇ Δήμητρι καὶ τῇ Κόρῃ καὶ τῷ Πλούτῳ καὶ τῇ Καλλιγενείᾳ καὶ τῇ Κουροτρόφῳ τῇ Γῇ καὶ τῷ Ἑρμῇ καὶ Χάρισιν ἐκκλησίαν τήνδε καὶ σύνοδον τὴν νῦν κάλλιστα καὶ ἄριστα ποιῆσαι ,πολυωφελῶς μὲν πόλει τῇ Ἀθηναίων τυχηρῶς δ᾽ ἡμῖν αὐταῖς .
καὶ τὴν δρῶσαν τήν τ᾽ ἀγορεύουσαν τὰ βέλτιστα περὶ τὸν δῆμον τὸν Ἀθηναίων καὶ τὸν τῶν γυναικῶν ταύτην νικᾶν .
ταῦτ᾽ εὔχεσθε ,καὶ ὑμῖν αὐταῖς τἀγαθά .
ἰὴ παιὼν ἰὴ παιών .
χαίρωμεν .
δεχόμεθα καὶ θεῶν γένος λιτόμεθα ταῖσδ᾽ ἐπ᾽ εὐχαῖς φανέντας ἐπιχαρῆναι .
Ζεῦ μεγαλώνυμε χρυσολύρα τε Δῆλον ὃς ἔχεις ἱεράν ,καὶ σὺ παγκρατὲς κόρα γλαυκῶπι χρυσόλογχε πόλιν οἰκοῦσα περιμάχητον ,ἐλθὲ δεῦρο .καὶ πολυώνυμε θηροφόνη παῖ Λατοῦς χρυσώπιδος ἔρνος ,σύ τε πόντιε σεμνὲ Πόσειδον ἁλιμέδον προλιπὼν μυχὸν ἰχθυόεντ᾽ οἰστροδόνητον ,Νηρέος ἐναλίου τε κόραι Νύμφαι τ᾽ ὀρείπλαγκτοι .
χρυσέα τε φόρμιγξ ἰαχήσειεν ἐπ᾽ εὐχαῖς ἡμετέραις ·
τελέως δ᾽ ἐκκλησιάσαιμεν Ἀθηναίων εὐγενεῖς γυναῖκες .εὔχεσθε τοῖς θεοῖσι τοῖς Ὀλυμπίοις καὶ ταῖς Ὀλυμπίαισι καὶ τοῖς Πυθίοις καὶ ταῖσι Πυθίαισι καὶ τοῖς Δηλίοις καὶ ταῖσι Δηλίαισι τοῖς τ᾽ ἄλλοις θεοῖς ,εἴ τις ἐπιβουλεύει τι τῷ δήμῳ κακὸν τῷ τῶν γυναικῶν ἢ ᾽ πικηρυκεύεται Εὐριπίδῃ Μήδοις τ᾽ ἐπὶ βλάβῃ τινὶ τῇ τῶν γυναικῶν ,ἢ τυραννεῖν ἐπινοεῖ ἢ τὸν τύραννον συγκατάγειν ,ἢ παιδίον ὑποβαλλομένης κατεῖπεν ,ἢ δούλη τινὸς προαγωγὸς οὖσ᾽ ἐνετρύλλισεν τῷ δεσπότῃ ἢ πεμπομένη τις ἀγγελίας ψευδεῖς φέρει ,ἢ μοιχὸς εἴ τις ἐξαπατᾷ ψευδῆ λέγων καὶ μὴ δίδωσιν ἃν ὑπόσχηταί ποτε ,ἢ δῶρά τις 
ξυνευχόμεσθα τέλεα μὲν πόλει τέλεα δὲ δήμῳ τάδ᾽ εὔγματα γενέσθαι ,τὰ δ᾽ ἄρισθ᾽ ὅσαις προσήκει νικᾶν λεγούσαις ·
ὁπόσαι δ᾽ ἐξαπατῶσιν παραβαίνουσί τε τοὺς ὅρκους τοὺς νενομισμένους κερδῶν οὕνεκ᾽ ἐπὶ βλάβῃ ,ἢ ψηφίσματα καὶ νόμον ζητοῦσ᾽ ἀντιμεθιστάναι ,τἀπόρρητά τε τοῖσιν ἐχθροῖς τοῖς ἡμετέροις λέγουσ᾽ ,ἢ Μήδους ἐπάγουσι γῇ κερδῶν οὕνεκ᾽ ἐπὶ βλάβῃ ,ἀσεβοῦσιν ἀδικοῦσίν τε τὴν πόλιν .ἀλλ᾽ ὦ παγκρατὲς Ζεῦ ταῦτα κυρώσειας ,ὥσθ᾽ ἡμῖν θεοὺς παραστατεῖν καίπερ γυναιξὶν οὔσαις .ἄκουε πᾶς .
ἔδοξε τῇ βουλῇ τάδε τῇ τῶν γυναικῶν ·
Τιμόκλει᾽ ἐπεστάτει ,Λύσιλλ᾽ ἐγραμμάτευεν ,εἶπε Ζωστράτη ·
ἐκκλησίαν ποιεῖν ἕωθεν τῇ μέσῃ τῶν Θεσμοφορίων ,ᾗ μάλισθ᾽ ἡμῖν σχολή ,καὶ χρηματίζειν πρῶτα περὶ Εὐριπίδου ,ὅ τι χρὴ παθεῖν ἐκεῖνον ·ἀδικεῖν γὰρ δοκεῖ ἡμῖν ἁπάσαις .
τίς ἀγορεύειν βούλεται ; 
ἐγώ .περίθου νυν τόνδε πρῶτον πρὶν λέγειν .σίγα σιώπα ,πρόσεχε τὸν νοῦν ·
χρέμπτεται γὰρ ἤδη ὅπερ ποιοῦσ᾽ οἱ ῥήτορες .
μακρὰν ἔοικε λέξειν .
φιλοτιμίᾳ μὲν οὐδεμιᾷ μὰ τὼ θεὼ λέξουσ᾽ ἀνέστην ὦ γυναῖκες ·
ἀλλὰ γὰρ βαρέως φέρω τάλαινα πολὺν ἤδη χρόνον προπηλακιζομένας ὁρῶς ἡμᾶς ὑπὸ Εὐριπίδου τοῦ τῆς λαχανοπωλητρίας καὶ πολλὰ καὶ παντοῖ᾽ ἀκουούσας κακά .
τί γὰρ οὗτος ἡμᾶς οὐκ ἐπισμῇ τῶν κακῶν ; 
ὥστ᾽ εὐθὺς εἰσιόντες ἀπὸ τῶν ἰκρίων ὑποβλέπουσ᾽ ἡμᾶς σκοποῦνταί τ᾽ εὐθέως μὴ μοιχὸς ἔνδον ᾖ τις ἀποκεκρυμμένος .
δρᾶσαι δ᾽ ἔθ᾽ ἡμῖν οὐδὲν ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ ἔξεστι ·τοιαῦθ᾽ οὗτος ἐδίδαξεν κακὰ τοὺς ἄνδρας ἡμῶν ·ὥστ᾽ ἐάνπερ τις πλέκῃ γυνὴ στέφανον ,ἐρᾶν δοκεῖ ·κἂν ἐκβάλῃ σκεῦός τι κατὰ τὴν οἰκίαν πλανωμένη ,ἁνὴρ ἐρωτᾷ ᾽ τῷ κατέαγεν ἡ χύτρα ; 
οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως οὐ τῷ Κορινθίῳ ξένῳ .᾽ 
κάμνει κόρη τις ,εὐθὺς ἁδελφὸς λέγει ,᾽ τὸ χρῶμα τοῦτό μ᾽ οὐκ ἀρέσκει τῆς κόρης .᾽ εἶεν ,γυνή τις ὑποβαλέσθαι βούλεται ἀποροῦσα παίδων ,οὐδὲ τοῦτ᾽ ἔστιν λαθεῖν .ἅνδρες γὰρ ἤδη παρακάθηνται πλησίον ·πρὸς τοὺς γέροντάς θ᾽ οἳ πρὸ τοῦ τὰς μείρακας ἤγοντο ,διαβέβληκεν ,ὥστ᾽ οὐδεὶς γέρων γαμεῖν ἐθέλει γυναῖκα διὰ τοὔπος τοδὶ ᾽ δέσποινα γὰρ γέροντι νυμφίῳ γυνή .
᾽ εἶτα διὰ τοῦτον ταῖς γυναικωνίτισιν σφραγῖδας ἐπιβάλλουσιν ἤδη καὶ μοχλοὺς τηροῦντες ἡμᾶς ,καὶ προσέτι Μολοττικοὺς τρέφουσι μορμολυκεῖα τοῖς μοιχοῖς κύνας .
καὶ ταῦτα μὲν ξυγγνώσθ᾽ .
ἃ δ᾽ ἦν ἡμῖν πρὸ τοῦ αὐταῖς ταμιεῦσαι καὶ προαιρούσαις λαθεῖν ἄλφιτον ἔλαιον οἶνον ,οὐδὲ ταῦτ᾽ ἔτι ἔξεστιν .
οἱ γὰρ ἄνδρες ἤδη κλῄδια αὐτοὶ φοροῦσι κρυπτὰ κακοηθέστατα Λακωνίκ᾽ ἄττα ,τρεῖς ἔχοντα γομφίους .
πρὸ τοῦ μὲν οὖν ἦν ἀλλ᾽ ὑποῖξαι τὴν θύραν ποιησαμέναισι δακτύλιον τριωβόλου ,νῦν δ᾽ οὗτος αὐτοὺς ᾡκότριψ Εὐριπίδης ἐδίδαξε θριπήδεστ᾽ ἔχειν σφραγίδια ἐξαψαμένους .
νῦν οὖν ἐμοὶ τούτῳ δοκεῖ ὄλεθρόν τιν᾽ ἡμᾶς κυρκανᾶν ἁμωσγέπως ,ἢ φαρμάκοισιν ἢ μιᾷ γέ τῳ τέχνῃ ,ὅπως ἀπολεῖται .
ταῦτ᾽ ἐγὼ φανερῶς λέγω ,τὰ δ᾽ ἄλλα μετὰ τῆς γραμματέως συγγράψομαι .
οὔπω ταύτης ἤκουσα πολυπλοκωτέρας γυναικὸς οὐδὲ δεινότερον λεγούσης .
πάντα γὰρ λέγει δίκαια ,̣ πάσας δ᾽ ἰδέας ἐξήτασεν ,πάντα δ᾽ ἐβάστασεν φρενὶ πυκνῶς τε ̣ ποικίλους λόγους ἀνηῦρεν εὖ διεζητημένους ·
ὥστ᾽ ἂν εἰ λέγοι παρ᾽ αὐτὴν Ξενοκλέης ὁ Καρκίνου ,δοκεῖν ἂν αὐτόν ,ὡς ἐγᾦμαι ,πᾶσιν ὑμῖν ἄντικρυς μηδὲν λέγειν .
ὀλίγων ἕνεκα καὐτὴ παρῆλθον ῥημάτων .τὰ μὲν γὰρ ἄλλ᾽ αὕτη κατηγόρηκεν εὖ ·
ἃ δ᾽ ἐγὼ πέπονθα ,ταῦτα λέξαι βούλομαι .
ἐμοὶ γὰρ ἁνὴρ ἀπέθανεν μὲν ἐν Κύπρῳ παιδάρια πέντε καταλιπών ,ἁγὼ μόλις στεφανηπλοκοῦσ᾽ ἔβοσκον ἐν ταῖς μυρρίναις .
νῦν δ᾽ οὗτος ἐν ταῖσιν τραγῳδίαις ποιῶν τοὺς ἄνδρας ἀναπέπεικεν οὐκ εἶναι θεούς ·
ὥστ᾽ οὐκέτ᾽ ἐμπολῶμεν οὐδ᾽ εἰς ἥμισυ .
νῦν οὖν ἁπάσαισιν παραινῶ καὶ λέγω τοῦτον κολάσαι τὸν ἄνδρα πολλῶν οὕνεκα ·ἄγρια γὰρ ἡμᾶς ὦ γυναῖκες δρᾷ κακά ,ἅτ᾽ ἐν ἀγρίοισι τοῖς λαχάνοις αὐτὸς τραφείς .
ἀλλ᾽ εἰς ἀγορὰν ἄπειμι ·
δεῖ γὰρ ἀνδράσιν πλέξαι στεφάνους συνθηματιαίους εἴκοσιν .
ἕτερον αὖ τι λῆμα τοῦτο κομψότερον ἔτ᾽ ἢ τὸ πρότερον ἀναπέφηνεν .
οἷα κατεστωμύλατο οὐκ ἄκαιρα ,φρένας ἔχουσα καὶ πολύπλοκον νόημ᾽ ,οὐδ᾽ ἀσύνετ᾽ ἀλλὰ πιθανὰ πάντα .
δεῖ δὲ ταύτης τῆς ὕβρεως ἡμῖν τὸν ἄνδρα περιφανῶς δοῦναι δίκην .
τὸ μὲν ὦ γυναῖκες ὀξυθυμεῖσθαι σφόδρα Εὐριπίδῃ ,τοιαῦτ᾽ ἀκουούσας κακά ,οὐ θαυμάσιόν ἐστ᾽ ,οὐδ᾽ ἐπιζεῖν τὴν χολήν .καὐτὴ γὰρ ἔγωγ᾽ ,οὕτως ὀναίμην τῶν τέκνων ,μισῶ τὸν ἄνδρ᾽ ἐκεῖνον ,εἰ μὴ μαίνομαι .
ὅμως δ᾽ ἐν ἀλλήλαισι χρὴ δοῦναι λόγον ·
αὐταὶ γάρ ἐσμεν ,κοὐδεμί᾽ ἔκφορος λόγου .
τί ταῦτ᾽ ἔχουσαι ᾽ κεῖνον αἰτιώμεθα βαρέως τε φέρομεν ,εἰ δύ᾽ ἡμῶν ἢ τρία κακὰ ξυνειδὼς εἶπε δρώσας μυρία ; 
ἐγὼ γὰρ αὐτὴ πρῶτον ,ἵνα μἄλλην λέγω ,ξύνοιδ᾽ ἐμαυτῇ πολλὰ δείν᾽ ·
ἐκεῖνο δ᾽ οὖν δεινότατον ,ὅτε νύμφη μὲν ἦν τρεῖς ἡμέρας ,ὁ δ᾽ ἀνὴρ παρ᾽ ἐμοὶ καθηῦδεν ·
ἦν δέ μοι φίλος ,ὅσπερ με διεκόρησεν οὖσαν ἑπτέτιν .
οὖτος πόθῳ μου ᾽ κνυεν ἐλθὼν τὴν θύραν ·
κᾆτ᾽ εὐφὺς ἔγνων ·
᾽ ὅποι ; 
στρόφος μ᾽ ἔχει τὴν γαστέρ ὦνερ κὠδύνη ·ἐς τὸν κοπρῶν᾽ οὖν ἔρχομαι .᾽ ᾽ βάδιζέ νυν ·᾽ κᾆθ᾽ ὁ μὲν ἔτριβε κεδρίδας ἄννηθον σφάκον ·ἐγὼ δὲ καταχέασα τοῦ στροφέως ὕδωρ ἐξῆλθον ὡς τὸν μοιχόν ·
εἶτ᾽ ἠρειδόμην παρὰ τὸν Ἀγυιᾶ κύβδ᾽ ἐχομένη τῆς δάφνης .
ταῦτ᾽ οὐδεπώποτ᾽ εἶφ᾽ ,ὁρᾶτ᾽ ,Εὐριπίδης ·
οὐδ᾽ ὡς ὑπὸ τῶν δούλων τε κὠρεωκόμων σποδούμεθ᾽ ,ἢν μὴ ᾽ χωμεν ἕτερον ,οὐ λέγει ·οὐδ᾽ ὡς ὅταν μάλισθ᾽ ὑπό του ληκώμεθα τὴν νύχθ᾽ ,ἕωθεν σκόροδα διαμασώμεθα ,ἵν᾽ ὀσφρόμενος ἁνὴρ ἀπὸ τείχους εἰσιὼν μηδὲν κακὸν δρᾶν ὑποτοπῆται .ταῦθ᾽ ,ὁρᾷς ,οὐπώποτ᾽ εἶπεν .εἰ δὲ Φαίδραν λοιδορεῖ ,ἡμῖν τί τοῦτ᾽ ἔστ᾽ ; οὐδ᾽ ἐκεῖν᾽ εἴρηκέ πω ,ὡς ἡ γυνὴ δεικνῦσα τἀνδρὶ τοὔγκυκλον ̣ ὑπ᾽ αὐγὰς ̣ οἷόν ἐστιν ,ἐγκεκαλυμμένον τὸν μοιχὸν ἐξέπεμψεν ,οὐκ εἴρηκέ πω .
ἑτέραν δ᾽ ἐγᾦδ᾽ ἣ ᾽ φασκεν ὠδίνειν γυνὴ δέχ᾽ ἡμέρας ,ἔως ἐπρίατο παιδίον ·
ὁ δ᾽ ἀνὴρ περιέτρεχ᾽ ὠκυτόκι᾽ ὠνούμενος ·
τὸ δ᾽ εἰσέφερε γραῦς ἐν χύτρᾳ τὸ παιδίον ,ἵνα μὴ βό η ,κηρίῳ βεβυσμένον ·
εἶθ᾽ ὡς ἔνευσεν ἡ φέρουσ᾽ ,εὐθὺς βοᾷ ,᾽ ἄπελθ᾽ ἄπελθ᾽ ,ἤδη γὰρ ὦνέρ μοι δοκῶ τέξειν .
᾽ τὸ γὰρ ἦτρον τῆς χύτρας ἐλάκτισεν ·
χὠ μὲν γεγηθὼς ἔτρεχεν ,ἡ δ᾽ ἐξέσπασεν ἐκ τοῦ στόματος τοῦ παιδίου ,τὸ δ᾽ ἀνέκραγεν .
εἶθ᾽ ἡ μιαρὰ γραῦς ,ἣ ᾽ φερεν τὸ παιδίον ,θεῖ μειδιῶσα πρὸς τὸν ἄνδρα καὶ λέγει ,᾽ λέων λέων σοι γέγονεν ,αὔτ᾽ ἔκμαγμα σόν ,τά τ᾽ ἄλλ᾽ ἁπαξάπαντα καὶ τὸ πόσθιον τῷ σῷ προσόμοιον ,στρεβλὸν ὥσπερ κύτταρον .᾽ ταῦτ᾽ οὐ ποιοῦμεν τὰ κακά ; νὴ τὴν Ἄρτεμιν ἡμεῖς γε .κᾆτ᾽ Εὐριπίδῃ θυμούμεθα ,οὐδὲν παθοῦσαι μεῖζον ἢ δεδράκαμεν ; τουτὶ μέντοι θαυμαστόν ,ὁπόθεν ηὑρέθη τὸ χρῆμα ,χἤτις ἐξέθρεψε χώρα τήνδε τὴν θρασεῖαν οὕτω .
τάδε γὰρ εἰπεῖν τὴν πανοῦργον κατὰ τὸ φανερὸν ὧδ᾽ ἀναιδῶς οὐκ ἂν ᾠόμην ἐν ἡμῖν οὐδὲ τολμῆσαί ποτ᾽ ἄν .
ἀλλ᾽ ἅπαν γένοιτ᾽ ἂν ἤδη ·
ὑπὸ λίθῳ γὰρ παντί νου χρὴ μὴ δάκῃ ῥητωρ ἀθρεῖν .
εἰ μὲν οἶν τις ἔστιν ·
εἰ δὲ μή ,ἡμεῖς αὐταί τε καὶ τὰ δουλάρια τέφραν ποθὲν λαβοῦσαι ταύτης ἀποψιλώσομεν τὸν χοῖρον ,ἵνα διδαχθῇ γυνὴ γυναῖκας οὖσα μὴ κακῶς λέγειν τὸ λοιπόν .μὴ δῆτα τόν γε χοῖρον ὦ γυναῖκες .εἰ γὰρ οὔσης παρρησίας κἀξὸν λέγειν ὅσαι πάρεσμεν ἀσταί ,εἶτ᾽ εἶπον ἁγίγνωσκον ὑπὲρ Εὐριπίδου δίκαια ,διὰ τοῦτο τιλλομένην με δεῖ δοῦναι δίκην ὑφ᾽ ὑμῶν ; οὐ γάρ σε δεῖ δοῦναι δίκην ; ἥτις μόνη τέτληκας ὑπὲρ ἀνδρὸς ἀντειπεῖν ,ὃς ἡμᾶς πολλὰ κακὰ δέδρακεν ἐπίτηδες εὑρίσκων λόγους ,ὅπου γυνὴ πονηρὰ ἐγένετο ,Μελανίππας ποιῶν Φαίδρας τε ·
Πηνελόπην δὲ οὐπώποτ᾽ ἐποίησ᾽ ,ὅτι γυνὴ σώφρων ἔδοξεν εἶναι .
ἐγὼ γὰρ οἶδα ταἴτιον .
Μίαν γὰρ οὐκ ἂν εἴποις τῶν νῦν γυναικῶν Πηνελόπην ,Παίδρας δ᾽ ἁπαξαπάσας .
ἀκούετ᾽ ὦ γυναῖκες οἷ᾽ εἴρηκεν ἡ πανοῦργος ἡμᾶς ἁπάσας αὖθις αὖ .
καὶ νὴ Δί᾽ οὐδέπω γε εἴρηχ᾽ ὅσα ξύνοιδ᾽ ·
ἐπεὶ βούλεσθε πλείον᾽ εἴπω ; 
ἀλλ᾽ οὐκ ἂν ἔτ᾽ ἔχοις ·
ὅσα γὰρ ᾔδησθ᾽ ἐξέχεας ἅπαντα .
μὰ Δί᾽ οὐδέπω τὴν μυριοστὴν μοῖραν ὧν ποιοῦμεν .
ἐπεὶ τάδ᾽ οὐκ εἴρηχ᾽ ,ὁρᾷς ,ὡς στλεγγίδας λαβοῦσαι ἔπειτα σιφωνίζομεν τὸν οἶνον .
ἐπιτριβείης .
ὥς τ᾽ αὖ τὰ κρέ᾽ ἐξ Ἀπατουρίων ταῖς μαστροποῖς διδοῦσαι ἔπειτα τὴν γαλῆν φαμεν - τάλαιν᾽ ἐγώ ·φλυαρεῖς .
οὐδ᾽ ὡς τὸν ἄνδρα τῷ πελέκει γυνὴ κατεσπόδησεν ,οὐκ εἶπον ·
οὐδ᾽ ὡς φαρμάκοις ἑτέρα τὸν ἄνδρ᾽ ἔμηνεν ,οὐδ᾽ ὡς ὑπὸ τῇ πυέλῳ κατώρυξέν ποτ᾽ - ἐξόλοιο .ἁχαρνικὴ τὸν πατέρα .ταυτὶ δῆτ᾽ ἀνέκτ᾽ ἀκούειν ; οὐδ᾽ ὡς σὺ τῆς δούλης τεκούσης ἄρρεν εἶτα σαυτῇ τοῦθ᾽ ὑπεβάλου ,τὸ σὸν δὲ θυγάτριον παρῆκας αὐτῇ .οὔ τοι μὰ τὼ θεὼ σὺ καταπροίξει λέγουσα ταυτί ,ἀλλ᾽ ἐκποκιῶ σου τὰς ποκάδας .οὐ δὴ μὰ Δία σύ γ᾽ ἅψει .
καὶ μὴν ἰδού .
καὶ μὴν ἰδού .λαβὲ θοἰμάτιον Φιλίστη .πρόσθες μόνον ,κἀγώ σε νὴ τὴν Ἄρτεμιν - τί δράσεις ; 
τὸν σησαμοῦνθ᾽ ὃν κατέφαγες ,τοῦτον χεσεῖν ποιήσω .
παύσασθε λοιδορούμεναι ·
καὶ γὰρ γυνή τις ἡμῖν ἐσπουδακυῖα προστρέχει .
πρὶν οὖν ὁμοῦ γενέσθαι ,σιγᾶθ᾽ ,ἵν᾽ αὐτῆς κοσμίως πυθώμεθ᾽ ἅττα λέξει .φίλαι γυναῖκες ξυγγενεῖς τοὐμοῦ τρόπου ·
ὅτι μὲν φίλος εἴμ᾽ ὑμῖν ,ἐπίδηλος ταῖς γνάθοις ·
γυναικομανῶ γὰρ προξενῶ θ᾽ ὑμῶν ἀεί .καὶ νῦν ἀκούσας πρᾶγμα περὶ ὑμῶν μέγα ὀλίγῳ τι πρότερον κατ᾽ ἀγορὰν λαλούμενον ,ἥκω φράσων τοῦτ᾽ ἀγγελῶν θ᾽ ὑμῖν ,ἵνα σκοπῆτε καὶ τηρῆτε μὴ καὶ προσπέσῃ ὑμῖν ἀφάρκτοις πρᾶγμα δεινὸν καὶ μέγα .
τί δ᾽ ἔστιν ὦ παῖ ; 
παῖδα γάρ σ᾽ εἰκὸς καλεῖν ,ἕως ἂν οὕτως τὰς γνάθους ψιλὰς ἔχῃς .
Εὐριπίδην φάσ᾽ ἄνδρα κηδεστήν τινα αὑτοῦ γέροντα δεῦρ᾽ ἀναπέμψαι τήμερον .
πρὸς ποῖον ἔργον ἢ τίνος γνώμης χάριν ; ἵν᾽ ἅττα βουλεύοισθε καὶ μέλλοιτε δρᾶν ,ἐκεῖνος εἴη τῶν λόγων κατάσκοπος .
καὶ πῶς λέληθεν ἐν γυναιξὶν ὢν ἀνήρ ; 
αφνῦσεν αὐτὸν κἀπέτιλ᾽ Εὐριπίδης καὶ τἄλλ᾽ ἅπανθ᾽ ὥσπερ γυναῖκ᾽ ἐσκεύασεν .
πείθεσθε τούτῳ ταῦτα ; 
τίς δ᾽ οὕτως ἀνὴρ ἠλίθιος ὅστις τιλλόμενος ἠνείχετο ; 
οὐκ οἴομαι ᾽ γωγ᾽ ὦ πολυτιμήτω θεώ .
ληρεῖς ·
ἐγὼ γὰρ οὐκ ἂν ἦλθον ἀγγελῶν ,εἰ μὴ ᾽ πεπύσμην ταῦτα τῶν σάφ᾽ εἰδότων .
τὸ πρᾶγμα τουτὶ δεινὸν εἰσαγγέλλεται .ἀλλ᾽ ὦ γυναῖκες οὐκ ἐλινύειν ἐχρῆν ,ἀλλὰ σκοπεῖν τὸν ἄνδρα καὶ ζητεῖν ὅπου λέληθεν ἡμᾶς κρυπτὸς ἐγκαθήμενος .καὶ σὺ ξυνέξευρ᾽ αὐτόν ,ὡς ἂν τὴν χάριν ταύτην τε κἀκείνην ἔχῃς ὦ πρόξενε .
φέρ᾽ ἴδω ·
τίς ἡ πρώτη σύ ; 
ποῖ τις τρέψεται ; 
ζητητέαι γάρ ἐστε .
κακοδαίμων ἐγώ .
ἔμ᾽ ἥτις εἴμ᾽ ἤρου ; 
Κλεωνύμου γυνή .
γιγνώσκεθ᾽ ὑμεῖς ἥτις ἔσθ᾽ ἥδ᾽ ἡ γυνή ; 
ἀλλὰ τὰς ἄλλας ἄθρει .
ἡδὶ δὲ δὴ τίς ἐστιν ἡ τὸ παιδίον ἔχουσα ; 
τίτθη νὴ Δί᾽ ἐμή .
διοίχομαι .αὕτη σὺ ποῖ στρέφει ; 
μέν᾽ αὐτοῦ .
τί τὸ κακόν ; 
ἔασον οὐρῆσαί μ᾽ .
ἀναίσχυντός τις εἶ .
ἀναμενῶ γὰρ ἐνθάδε .
ἀνάμενε δῆτα καὶ σκόπει γ᾽ αὐτὴν σφόδρα ·
μόνην γὰρ αὐτὴν ὦνερ οὐ γιγνώσκομεν .
πολύν γε χρόνον οὐρεῖς σύ .
νὴ Δί᾽ ὦ μέλε ·
στραγγουριῶ γάρ ·
ἐχθὲς ἔφαγον κάρδαμα .
τί καρδαμίζεις ; 
οὐ βαδιεῖ δεῦρ᾽ ὡς ἐμέ ; τί δῆτά μ᾽ ἕλκεις ἀσθενοῦσαν ; 
εἰπέ μοι ,τίς ἔστ᾽ ἀνήρ σοι ; 
τὸν ἐμὸν ἄνδρα πυνθάνει ; 
τὸν δεῖνα γιγνώσκεις ,τὸν ἐκ Κοθωκιδῶν ; 
τὸν δεῖνα ; 
ποῖον ; 
ἔσθ᾽ ὁ δεῖν᾽ ,ὃς καί ποτε τὸν δεῖνα τὸν τοῦ δεῖνα - ληρεῖν μοι δοκεῖς .
ἀνῆλθες ἤδη δεῦρο πρότερον ; 
νὴ Δία ὁσέτη γε .
καὶ τίς σοὐστὶ συσκηνήτρια ; ἡ δεῖν᾽ ἔμοιγ᾽ .οἴμοι τάλας ,οὐδὲν λέγεις .
ἄπελθ᾽ .
ἐγὼ γὰρ βασανιῶ ταύτην καλῶς ἐκ τῶν ἱερῶν τῶν πέρυσι ·σὺ δ᾽ ἀπόστηθί μοι ,ἵνα μὴ ᾽ πακούσῃς ὢν ἀνήρ .σὺ δ᾽ εἰπέ μοι ὅ τι πρῶτον ἡμῖν τῶν ἱερῶν ἐδείκνυτο .
φέρ᾽ ἴδω ,τί μέντοι πρῶτον ἦν ; 
ἐπίνομεν .
τί δὲ μετὰ τοῦτο δεύτερον ; 
προὐπίνομεν .
ταυτὶ μὲν ἤκουσάς τινος ·
τί δαὶ τρίτον ; 
σκάφιον Ξένυλλ᾽ ᾔτησεν ·
οὐ γὰρ ἦν ἀμίς .
οὐδὲν λέγεις .
δεῦρ᾽ ἐλθὲ δεῦρ᾽ ὦ Κλείσθενες ·
ὅδ᾽ ἐστὶν ἁνὴρ ὃν λέγεις .
τί οὖν ποιῶ ; 
ἀπόδυσον αὐτόν ·οὐδὲν ὑγιὲς γὰρ λέγει .
κἄπειτ᾽ ἀποδύσετ᾽ ἐννέα παίδων μητέρα ; 
χάλα ταχέως τὸ στρόφιον ὦναίσχυντε σύ .
ὡς καὶ στιβαρά τις φαίνεται καὶ καρτερά ·
καὶ νὴ Δία τιτθούς γ᾽ ὥσπερ ἡμεῖς οὐκ ἔχει .
στερίφη γάρ εἰμι κοὐκ ἐκύησα πώποτε .
νῦν ·
τότε δὲ μήτηρ ἦσθα παίδων ἐννέα .
ἀνίστασ᾽ ὀρθός .
ποῖ τὸ πέος ὠθεῖς κάτω ; 
τοδὶ διέκυψε καὶ μάλ᾽ εὔχρων ὦ τάλαν .
καὶ ποῦ ᾽ στιν ; 
αὖθις ἐς τὸ πρόσθεν οἴχεται .
οὐκ ἐνγεταυθί .μἀλλὰ δεῦρ᾽ ἥκει πάλιν .ἰσθμόν τιν᾽ ἔχεις ὦνθρωπ᾽ ·ἄνω τε καὶ κάτω τὸ πέος διέλκεις πυκνότερον Κορινθίων .
ὦ μιαρὸς οὗτος ·
κακοδαίμων ἐγώ ,εἰς οἷ᾽ ἐμαυτὸν εἰσεκύλισα πράγματα .
ἄγε δὴ τί δρῶμεν ; 
τουτονὶ φυλάττετε καλῶς ,ὅπως μὴ διαφυγὼν οἰχήσεται ·
ἐγὼ δὲ ταῦτα τοῖς πρυτάνεσιν ἀγγελῶ .
ἡμᾶς τοίνυν μετὰ τοῦτ᾽ ἤδη τὰς λαμπάδας ἁψαμένας χρὴ ξυζωσαμένας εὖ κἀνδρείως τῶν θ᾽ ἱματίων ἀποδύσας ζητεῖν ,εἴ που κἄλλος τις ἀνὴρ ἀνελήλυθε ,καὶ περιθρέξαι τὴν πύκνα πᾶσαν καὶ τὰς σκηνὰς καὶ τὰς διόδους διαθρῆσαι .
εἶα δὴ πρώτιστα μὲν χρὴ κοῦφον ἐξορμᾶν πόδα καὶ διασκοπεῖν σιωπῇ πανταχῇ ·
μόνον δὲ χρὴ μὴ βραδύνειν ,ὡς ὁ καιρός ἐστι μὴ μέλλειν ἔτι ,ἀλλὰ τὴν πρώτην τρέχειν χρῆν ὡς τάχιστ᾽ ἤδη κύκλῳ .εἶά νυν ἴχνευε καὶ μάτευε ταχὺ πάντ᾽ ,εἴ τις ἐν τόποις ἑδραῖος ἄλλος αὖ λέληθεν ὤν .πανταχῇ δὲ ῥῖψον ὄμμα ,καὶ τὰ τῇδε καὶ τὰ δεῦρο πάντ᾽ ἀνασκόπει καλῶς .ἢν γάρ με λάθῃ δράσας ἀνόσια ,δώσει τε δίκην καὶ πρὸς τούτῳ τοῖς ἄλλοις ἀνδράσιν ἔσται παράδειγμ᾽ ὕβρεως ἀδίκων τ᾽ ἔργων ἀθέων τε τρόπων ·φήσει δ᾽ εἶναί τε θεοὺς φανερῶς ,δείξει τ᾽ ἤδη πᾶσιν ἀνθρώποις σεβίζειν δαίμονας .̣ δικαίως 
ἀλλ᾽ ἔοιχ᾽ ἡμῖν ἅπαντά τως διεσκέφθαι καλῶς .
ἆ ποῖ σὺ φεύγεις ; 
οὗτος οὗτος οὐ μενεῖς ; τάλαιν᾽ ἐγὼ τάλαινα ,καὶ τὸ παιδίον ἐξαρπάσας μοι φροῦδος ἀπὸ τοῦ τιτθίου .
κέκραχθι ·
τοῦτο δ᾽ οὐδέποτε σὺ ψωμιεῖς ,ἢν μή μ᾽ ἀφῆτ᾽ ·
ἀλλ᾽ ἐνθάδ᾽ ἐπὶ τῶν μηρίων πληγὲν μαχαίρᾳ τῇδε φοινίας φλέβας καθαιματώσει βωμόν .ὦ τάλαιν᾽ ἐγώ .
γυναῖκες ,οὐκ ἀρήξετ᾽ ; 
οὐ πολλὴν βοὴν στήσεσθε καὶ τροπαῖον ,ἀλλὰ τοῦ μόνου τέκνου με περιόψεσθ᾽ ἀποστερουμένην ; ἔα ἔα .
ὦ πότνιαι Μοῖραι τί τόδε δέρκομαι νεοχμὸν αὖ τέρας ; 
ὡς ἅπαντ᾽ ἄρ᾽ ἐστὶ τόλμης μεστὰ κἀναισχυντίας .
οἷον αὖ δέδρακεν ἔργον ,οἷον αὖ φίλαι τόδε .
οἷον ὑμῶν ἐξαράξω τὴν ἄγαν αὐθαδίαν .
δεινὰ δῆθ᾽ ,ὅστις γ᾽ ἔχει μου ᾽ ξαρπάσας τὸ παιδίον .
τί ἂν οὖν εἴποι πρὸς ταῦτά τις ,ὅτε τοιαῦτα ποιῶν ὅδ᾽ ἀναισχυντεῖ ; 
κοὔπω μέντοι γε πέπαυμαι .
ἀλλ᾽ οὖν ἥκεις γ᾽ ὅθεν οὐ φαύλως γ᾽ ἀποδρὰς λέξεις οἷον δράσας διέδυς ἔργον ,λήψει δὲ κακόν .
τοῦτο μέντοι μὴ γένοιτο μηδαμῶς ,ἀπεύχομαι .
τίς οὖν σοι ,τίς ἂν σύμμαχος ἐκ θεῶν ἀθανάτων ἔλθοι ξὺν ἀδίκοις ἔργοις ; 
μάτην λαλεῖτε ·
τὴν δ᾽ ἐγὼ οὐκ ἀφήσω .
ἀλλ᾽ οὐ μὰ τὼ θεὼ τάχ᾽ οὐ χαίρων ἴσως ἐνυβριεῖς λόγους λέξεις τ᾽ ἀνοσίους ἐπ᾽ ἀθέοις ἔργοις ·
καὶ γὰρ ἀνταμειψόμεσθά σ᾽ ὥσπερ εἰκὸς ἀντὶ τῶνδε .
τάχα δὲ μεταβαλοῦσ᾽ ἐπὶ κακὸν ἑτερότροπον ἐπέχει τύχη .
ἀλλὰ τάσδε μὲν λαβεῖν χρῆν σ᾽ ἐκφέρειν τε τῶν ξύλων ,καὶ καταίθειν τὸν πανοῦργον πυρπολεῖν θ᾽ ὅσον τάχος .
ἴωμεν ἐπὶ τὰς κληματίδας ὦ Μανία .
ὕφαπτε καὶ κάταιθε ·
σὺ δὲ τὸ Κρητικὸν ἀπόδυθι ταχέως ·
τοῦ θανάτου δ᾽ ὦ παιδίον μόνην γυναικῶν αἰτιῶ τὴν μητέρα .
τουτὶ τί ἔστιν ; 
ἀσκὸς ἐγένεθ᾽ ἡ κόρη οἴνου πλέως καὶ ταῦτα Περσικὰς ἔχων .
ὦ θερμόταται γυναῖκες ,ὦ ποτίσταται κἀκ παντὸς ὑμεῖς μηχανώμεναι πιεῖν ,ὦ μέγα καπήλοις ἀγαθὸν ἡμῖν δ᾽ αὖ κακόν ,κακὸν δὲ καὶ τοῖς σκευαρίοις καὶ τῇ κρόκῃ .
παράβαλλε πολλὰς κληματίδας ὦ Μανία .
παράβαλλε δῆτα ·σὺ δ᾽ ἀπόκριναί μοι τοδί ,τουτὶ τεκεῖν φῄς ; 
καὶ δέκα μῆνας αὔτ᾽ ἐγὼ ἤνεγκον .
ἤνεγκας σύ ; 
νὴ τὴν Ἄρτεμιν .
πρικότυλον ἢ πῶς ; 
εἰπέ μοι .
τί μ᾽ ἠργάσω ; 
ἀπέδυσας ὦναίσχυντέ μου τὸ παιδίον τυννοῦτον ὄν .
τυννοῦτο ; 
μικρὸν νὴ Δία .
πόσ᾽ ἔτη δὲ γέγονε ; 
τρεῖς Χοᾶς ἢ τέτταρας ; 
σχεδὸν τοσοῦτον χὤσον ἐκ Διονυσίων .
ἀλλ᾽ ἀπόδος αὐτό .
μὰ τὸν Ἀπόλλω τουτονί .
ἐμπρήσομεν τοίνυν σε .
πάνυ γ᾽ ἐμπίμπρατε ·
μὴ δῆθ᾽ ,ἱκετεύω σ᾽ ·
ἀλλ᾽ ἔμ᾽ ὅ τι χρῄζεις ποίει ὑπέρ γε τούτου .
φιλότεκνός τις εἶ φύσει .
ἀλλ᾽ οὐδὲν ἧττον ἥδ᾽ ἀποσφαγήσεται οἴμοι τέκνον .
δός μοι σφαγεῖον Μανία ,ἵν᾽ οὖν τό γ᾽ αἷμα τοῦ τέκνου τοὐμοῦ λάβω .
ὕπεχ᾽ αὐτό ,χαριοῦμαι γὰρ ἕν γε τοῦτό σοι .
κακῶς ἀπόλοι᾽ ,ὡς φθονερὸς εἶ καὶ δυσμενής .
τουτὶ τὸ δέρμα τῆς ἱερείας γίγνεται .
τί τῆς ἱερείας γίγνεται ; 
λαβέ .
ταλαντάτη Μίκκα τίς ἐξεκόρησέ σε ; [τίς τὴν ἀγαπητὴν παῖδά σοὐξῃρήσατο ; 
] ὁ πανοῦργος οὗτος .
ἀλλ᾽ ἐπειδήπερ πάρει ,φύλαξον αὐτόν ,ἵνα λαβοῦσα Κλεισθένη τοῖσιν πρυτάνεσιν ἃ πεποίηχ᾽ οὗτος φράσω .ἄγε δὴ τίς ἔσται μηχανὴ σωτηρίας ; 
τίς πεῖρα ,τίς ἐπίνοι᾽ ; 
ὁ μὲν γὰρ αἴτιος κἄμ᾽ ἐσκυλίσας ἐς τοιαυτὶ πράγματα οὐ φαίνεταί πω .
φέρε τίν᾽ οὖν ἂν ἄγγελον πέμψαιμ᾽ ἐπ᾽ αὐτόν ; 
οἶδ᾽ ἐγὼ καὶ δὴ πόρον ἐκ τοῦ Παλαμήδους ·
ἀλλ᾽ οὐ πάρεισιν αἱ πλάται .
πόθεν οὖν γένοιντ᾽ ἄν μοι πλάται πόθεν ; 
πόθεν ; 
τί δ᾽ ἂν εἰ ταδὶ τἀγάλματ᾽ ἀντὶ τῶν πλατῶν γράφων διαρρίπτοιμι ; 
βέλτιον πολύ .
ξύλον γέ τοι καὶ ταῦτα κἀκεῖν᾽ ἦν ξύλον .
ὦ χεῖρες ἐμαὶ ἐγχειρεῖν χρῆν ἔργῳ πορίμῳ .
ἄγε δὴ πινάκων ξεστῶν δέλτοι ,δέξασθε σμίλης ὁλκοὺς κήρυκας ἐμῶν μόχθων ·
οἴμοι τουτὶ τὸ ῥῶ μοχθηρόν ·
χώρει χώρει .
ποίαν αὔλακα ; 
βάσκετ᾽ ἐπείγετε πάσας καθ᾽ ὁδοὺς κείνᾳ ταύτᾳ ·
ταχέως χρή .ἡμεῖς τοίνυν ἡμᾶς αὐτὰς εὖ λέξωμεν παραβᾶσαι ,καίτοι πᾶς τις τὸ γυναικεῖον φῦλον κακὰ πόλλ᾽ ἀγορεύει ,ὡς πᾶν ἐσμὲν κακὸν ἀνθρώποις κἀξ ἡμῶν ἐστιν ἅπαντα ,ἔριδες νείκη στάσις ἀργαλέα λύπη πόλεμος .φέρε δή νυν ,εἰ κακόν ἐσμεν ,τί γαμεῖθ᾽ ἡμᾶς ,εἴπερ ἀληθῶς κακόν ἐσμεν ,κἀπαγορεύετε μήτ᾽ ἐξελθεῖν μήτ᾽ ἐκκύψασαν ἁλῶναι ,ἀλλ᾽ οὑτωσὶ πολλῇ σπουδῇ τὸ κακὸν βούλεσθε φυλάττειν ; κἂν ἐξέλθῃ τὸ γύναιόν ποι ,κᾆθ᾽ εὕρητ᾽ αὐτὸ θύρασιν ,μανίας μαίνεσθ᾽ ,οὓς χρῆν σπένδειν καὶ χαίρειν ,εἴπερ ἀληθῶς ἔνδοθεν ηὕρετε φροῦδον τὸ κακὸν καὶ μὴ 
κἂν ἐκ θυρίδος παρακύπτωμεν ,τὸ κακὸν ζητεῖτε θεᾶσθαι ·
κἂν αἰσχυνθεῖσ᾽ ἀναχωρήσῃ ,πολὺ μᾶλλον πᾶς ἐπιθυμεῖ αὖθις τὸ κακὸν παρακύψαν ἰδεῖν .
οὕτως ἡμεῖς ἐπιδήλως ὑμῶν ἐσμεν πολὺ βελτίους ,βάσανός τε πάρεστιν ἰδέσθαι .
βάσανον δῶμεν πότεροι χείρους .
ἡμεῖς μὲν γάρ φαμεν ὑμᾶς ,ὑμεῖς δ᾽ ἡμᾶς .
σκεψώμεθα δὴ κἀντιτιθῶμεν πρὸς ἕκαστον ,παραβάλλουσαι τῆς τε γυναικὸς καὶ τἀνδρὸς τοὔνομ᾽ ἑκάστου .
Ναυσιμάχης μέν γ᾽ ἥττων ἐστὶν Χαρμῖνος ·
καὶ μὲν δὴ καὶ Κλεοφῶν χείρων πάντως δήπου Ξαλαβακχοῦς .
πρὸς Ἀριστομάχην δὲ χρόνου πολλοῦ ,πρὸς ἐκείνην τὴν Μαραθῶνι ,καὶ Ξτρατονίκην ὑμῶν οὐδεὶς οὐδ᾽ ἐγχειρεῖ πολεμίζειν .
ἀλλ᾽ Εὐβούλης τῶν πέρυσίν τις βουλευτής ἐστιν ἀμείνων παραδοὺς ἑτέρῳ τὴν βουλείαν ; 
οὐδ᾽ αὐτὸς τοῦτό γε φήσεις .
οὕτως ἡμεῖς πολὺ βελτίους τῶν ἀνδρῶν εὐχόμεθ᾽ εἶναι .
οὐδ᾽ ἂν κλέψασα γυνὴ ζεύγει κατὰ πεντήκοντα τάλαντα ἐς πόλιν ἔλθοι τῶν δημοσίων ·
ἀλλ᾽ ἢν τὰ μέγισθ᾽ ὑφέληται φορμὸν πυρῶν τἀνδρὸς κλέψασ᾽ ,αὐθημερὸν αὔτ᾽ ἀπέδωκεν .ἀλλ᾽ ἡμεῖς ἂν πολλοὺς τούτων ἀποδείξαιμεν ταῦτα ποιοῦντας .καὶ πρὸς τούτοις γάστριδας ἡμῶν ὄντας μᾶλλον καὶ λωποδύτας καὶ βωμολόχους κἀνδραποδιστάς .
καὶ μὲν δήπου καὶ τὰ πατρῷά γε χείρους ἡμῶν εἰσιν σῴζειν ·
ἡμῖν μὲν γὰρ σῶν ἔτι καὶ νῦν τἀντίον ὁ κανὼν οἱ καλαθίσκοι τὸ σκιάδειον ·
τοῖς δ᾽ ἡμετέροις ἀνδράσι τούτοις ἀπόλωλεν μὲν πολλοῖς ὁ κανὼν ἐκ τῶν οἴκων αὐτῇ λόγχῃ ,πολλοῖς δ᾽ ἑτέροις ἀπὸ τῶν ὤμων ἐν ταῖς στρατιαῖς ἔρριπται τὸ σκιάδειον .πόλλ᾽ ἂν αἱ γυναῖκες ἡμεῖς ἐν δίκῃ μεμψαίμεθ᾽ ἂν τοῖσιν ἀνδράσιν δικαίως ,ἓν δ᾽ ὑπερφυέστατον .χρῆν γάρ ,ἡμῶν εἰ τέκοι τις ἄνδρα χρηστὸν τῇ πόλει ,ταξίαρχον ἢ στρατηγόν ,λαμβάνειν τιμήν τινα ,προεδρίαν τ᾽ αὐτῇ δίδοσθαι Στηνίοισι καὶ Σκίροις ἔν τε ταῖς ἄλλαις ἑορταῖς αἷσιν ἡμεῖς ἤγομεν ·
εἰ δὲ δειλὸν καὶ πονηρὸν ἄνδρα τις τέκοι γυνή ,ἢ τριήραρχον πονηρὸν ἢ κυβερνήτην κακόν ,ὑστέραν αὐτὴν καθῆσθαι σκάφιον ἀποκεκαρμένην τῆς τὸν ἀνδρεῖον τεκούσης .
τῷ γὰρ εἰκὸς ὦ πόλις τὴν Ὑπερβόλου καθῆσθαι μητέρ᾽ ἠμφιεσμένην λευκὰ καὶ κόμας καθεῖσαν πλησίον τῆς Λαμάχου ,καὶ δανείζειν χρήμαθ᾽ ,ᾗ χρῆν ,εἰ δανείσειέν τινι καὶ τόκον πράττοιτο ,διδόναι μηδέν᾽ ἀνθρώπων τόκον ,ἀλλ᾽ ἀφαιρεῖσθαι βίᾳ τὰ χρήματ᾽ εἰπόντας τοδί ,᾽ ἀξία γοῦν εἶ τόκου τεκοῦσα τοιοῦτον τόκον .᾽ 
ἰλλὸς γεγένημαι προσδοκῶν ·
ὁ δ᾽ οὐδέπω .
τί δῆτ᾽ ἂν εἴη τοὐμποδών ; 
οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως οὐ τὸν Παλαμήδην ψυχρὸν ὄντ᾽ αἰσχύνεται .
τῷ δῆτ᾽ ἂν αὐτὸν προσαγαγοίμην δράματι ; 
ἐγᾦδα ·
τὴν καινὴν Ἑλένην μιμήσομαι .
πάντως ὑπάρχει μοι γυναικεία στολή .
τί αὖ σὺ κυρκανᾷς ; 
τί κοικύλλεις ἔχων ; 
πικρὰν Ἑλένην ὄψει τάχ᾽ ,εἰ μὴ κοσμίως ἕξεις ,ἕως ἂν τῶν πρυτάνεών τις φανῇ .
Νείλου μὲν αἵδε καλλιπάρθενοι ῥοαί ,ὃς ἀντὶ δίας ψακάδος Αἰγύπτου πέδον λευκῆς νοτίζει μελανοσυρμαῖον λεών .
πανοῦργος εἶ νὴ τὴν Ἑκάτην τὴν φωσφόρον .
ἐμοὶ δὲ γῆ μὲν πατρὶς οὐκ ἀνώνυμος Σπάρτη ,πατὴρ δὲ Τυνδάρεως .
σοί γ᾽ ὦλεθρε πατὴρ ἐκεῖνός ἐστι ; 
Φρυνώνδας μὲν οὖν .
Ἑλένη δ᾽ ἐκλήθην .
αὖθις αὖ γίγνει γυνή ,πρὶν τῆς ἑτέρας δοῦναι γυναικίσεως δίκην ; ψυχαὶ δὲ πολλαὶ δι᾽ ἔμ᾽ ἐπὶ Σκαμανδρίαις ῥοαῖσιν ἔθανον .
ὤφελες δὲ καὶ σύ γε .
κἀγὼ μὲν ἐνθάδ᾽ εἴμ᾽ ·
ὁ δ᾽ ἄθλιος πόσις οὑμὸς Μενέλαος οὐδέπω προσέρχεται .
τί οὖν ἔτι ζῶ ; 
τῶν κοράκων πονηρίᾳ .
ἀλλ᾽ ὥσπερ αἰκάλλει τι καρδίαν ἐμήν .
μὴ ψεῦσον ὦ Ζεῦ τῆς ἐπιούσης ἐλπίδος .τίς τῶνδ᾽ ἐρυμνῶν δωμάτων ἔχει κράτος ,ὅστις ξένους δέξαιτο ποντίῳ σάλῳ κάμνοντας ἐν χειμῶνι καὶ ναυαγίαις ; 
Πρωτέως τάδ᾽ ἐστὶ μέλαθρα .
ποίου Πρωτέως ; 
ὦ τρισκακόδαιμον ,ψεύδεται νὴ τὼ θεώ ,ἐπεὶ τέθνηκε Πρωτέας ἔτη δέκα .
ποίαν δὲ χώραν εἰσεκέλσαμεν σκάφει ; 
Αἴγυπτον .
ὦ δύστηνος οἷ πεπλώκαμεν .πείθει τι τούτῳ τῷ κακῶς ἀπολουμένῳ ληροῦντι λῆρον ; 
Θεσμοφορεῖον τουτογί .
αὐτὸς δὲ Πρωτεὺς ἔνδον ἔστ᾽ ἢ ᾽ ξώπιος ; οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως οὐ ναυτιᾷς ἔτ᾽ ὦ ξένε ,ὅστις γ᾽ ἀκούσας ὅτι τέθνηκε Πρωτέας ἔπειτ᾽ ἐρωτᾷς ᾽ ἔνδον ἔστ᾽ ἢ ᾽ ξώπιος ;᾽ 
αἰαῖ τέθνηκε .
ποῦ δ᾽ ἐτυμβεύθη τάφῳ ; 
τόδ᾽ ἐστὶν αὐτοῦ σῆμ᾽ ,ἐφ᾽ ᾧ καθήμεθα .
κακῶς τ᾽ ἄρ᾽ ἐξόλοιο κἀξολεῖ γέ τοι ,ὅστις γε τολμᾷς σῆμα τὸν βωμὸν καλεῖν .τί δὴ σὺ θάσσεις τάσδε τυμβήρεις ἕδρας φάρει καλυπτὸς ὦ ξένη ; βιάζομαι γάμοισι Πρωτέως παιδὶ συμμεῖξαι λέχος .
τί ὦ κακόδαιμον ἐξαπατᾷς αὖ τὸν ξένον ; 
οὗτος πανουργῶν δεῦρ᾽ ἀνῆλθεν ὦ ξένε ὡς τὰς γυναῖκας ἐπὶ κλοπῇ τοῦ χρυσίου .
βάυζε τοὐμὸν σῶμα βάλλουσα ψόγῳ .
ξένη τίς ἡ γραῦς ἡ κακορροθοῦσά σε ; 
αὕτη Θεονόη Πρωτέως .
μὰ τὼ θεὼ εἰ μὴ Κρίτυλλά γ᾽ Ἀντιθέου Γαργηττόθεν ·
σὺ δ᾽ εἶ πανοῦργος .
ὁπόσα τοι βούλει λέγε .
οὐ γὰρ γαμοῦμαι σῷ κασιγνήτῳ ποτὲ προδοῦσα Μενέλεων τὸν ἐμὸν ἐν Τροίᾳ πόσιν .
γύναι τί εἶπας ; 
στρέψον ἀνταυγεῖς κόρας .αἰσχύνομαί σε τὰς γνάθους ὑβρισμένη .τουτὶ τί ἔστιν ; ἀφασία τίς τοί μ᾽ ἔχει .ὦ θεοὶ τίν᾽ ὄψιν εἰσορῶ ; τίς εἶ γύναι ; σὺ δ᾽ εἶ τίς ; 
αὑτὸς γὰρ σὲ κἄμ᾽ ἔχει λόγος .
Ἑλληνὶς εἶ τις ἢ ᾽ πιχωρία γυνή ; 
Ἑλληνίς .
ἀλλὰ καὶ τὸ σὸν θέλω μαθεῖν .
Ἑλένῃ σ᾽ ὁμοίαν δὴ μάλιστ᾽ εἶδον γύναι .
ἐγὼ δὲ Μενελάῳ σ᾽ ὅσα γ᾽ ἐκ τῶν ἰφύων .
ἔγνως ἄρ᾽ ὀρθῶς ἄνδρα δυστυχέστατον .ὦ χρόνιος ἐλθὼν σῆς δάμαρτος ἐσχάρας λαβέ με λαβέ με πόσι ,περίβαλε δὲ χέρας .φέρε σὲ κύσω .
ἄπαγέ μ᾽ ἄπαγ᾽ ἄπαγέ με λαβὼν ταχὺ πάνυ .
κλαύσετ᾽ ἄρα νὴ τὼ θεὼ ὅστις σ᾽ ἀπάξει τυπτόμενος τῇ λαμπάδι .
σὺ τὴν ἐμὴν γυναῖκα κωλύεις ἐμέ ,τὴν Τυνδάρειον παῖδ᾽ ,ἐπὶ Σπάρτην ἄγειν ; 
οἴμ᾽ ὡς πανοῦργος καὐτὸς εἶναί μοι δοκεῖς καὶ τοῦδέ τις ξύμβουλος .
οὐκ ἐτὸς πάλαι ᾐγυπτιάζετ᾽ .
ἀλλ᾽ ὅδε μὲν δώσει δίκην .
προσέρχεται γὰρ ὁ πρύτανις χὠ τοξότης .
τουτὶ πονηρόν ·
ἀλλ᾽ ὑπαποκινητέον .
ἐγὼ δ᾽ ὁ κακοδαίμων τί δρῶ ; 
μέν᾽ ἥσυχος .
οὐ γὰρ προδώσω σ᾽ οὐδέποτ᾽ ,ἤνπερ ἐμπνέω ,ἢν μὴ προλίπωσ᾽ αἱ μυρίαι με μηχαναί .
αὕτη μὲν ἡ μήρινθος οὐδὲν ἔσπασεν .
ὅδ᾽ ἔσθ᾽ ὁ πανοῦργος ὃν ἔλεγ᾽ ἡμῖν Κλεισθένης ; 
οὗτος τί κύπτεις ; 
δῆσον αὐτὸν εἰσάγων ὦ τοξότ᾽ ἐν τῇ σανίδι ,κἄπειτ᾽ ἐνθαδὶ στήσας φύλαττε καὶ προσιέναι μηδένα ἔα πρὸς αὐτόν ,ἀλλὰ τὴν μάστιγ᾽ ἔχων παῖ᾽ ἢν προσίῃ τις .
νὴ Δί᾽ ὡς νῦν δή γ᾽ ἀνὴρ ὀλίγου μ᾽ ἀφείλετ᾽ αὐτὸν ἱστιορράφος .
ὦ πρύτανι πρὸς τῆς δεξιᾶς ,ἥνπερ φιλεῖς κοίλην προτείνειν ἀργύριον ἤν τις διδῷ ,χάρισαι βραχύ τί μοι καίπερ ἀποθανουμένῳ .τί σοι χαρίσωμαι ; γυμνὸν ἀποδύσαντά με κέλευε πρὸς τῇ σανίδι δεῖν τὸν τοξότην ,ἵνα μὴ ᾽ ν κροκωτοῖς καὶ μίτραις γέρων ἀνὴρ γέλωτα παρέχω τοῖς κόραξιν ἑστιῶν .ἔχοντα ταῦτ᾽ ἔδοξε τῇ βουλῇ σε δεῖν ,ἵνα τοῖς παριοῦσι δῆλος ᾖς πανοῦργος ὤν .
ἰαππαπαιάξ ·
ὦ κροκώθ᾽ οἷ᾽ εἴργασαι ·
κοὐκ ἔστ᾽ ἔτ᾽ ἐλπὶς οὐδεμία σωτηρίας .ἄγε νυν ἡμεῖς παίσωμεν ἅπερ νόμος ἐνθάδε ταῖσι γυναιξίν ,ὅταν ὄργια σεμνὰ θεοῖν ἱεραῖς ὥραις ἀνέχωμεν ,ἅπερ καὶ Παύσων σέβεται καὶ νηστεύει ,πολλάκις αὐτοῖν ἐκ τῶν ὡρῶν ἐς τὰς ὥρας ξυνεπευχόμενος τοιαῦτα μέλειν θάμ᾽ ἑαυτῷ .ὅρμα χώρει ·κοῦφα ποσὶν ἄγ᾽ ἐς κύκλον ,χειρὶ σύναπτε χεῖρα ,ῥυθμὸν χορείας ὕπαγε πᾶσα ·
βαῖνε καρπαλίμοιν ποδοῖν .
ἐπισκοπεῖν δὲ πανταχῇ κυκλοῦσαν ὄμμα χρὴ χοροῦ κατάστασιν .
ἅμα δὲ καὶ γένος Ὀλυμπίων θεῶν μέλπε καὶ γέραιρε φωνῇ πᾶσα χορομανεῖ τρόπῳ .
εἰ δέ τις προσδοκᾷ κακῶς ἐρεῖν ἐν ἱερῷ γυναῖκά μ᾽ οὖσαν ἄνδρας ,οὐκ ὀρθῶς φρονεῖ .
ἀλλὰ χρῆν ὥσπερ ἔργον αὖ τι καινὸν πρῶτον εὐκύκλου χορείας εὐφυᾶ στῆσαι βάσιν .
πρόβαινε ποσὶ τὸν εὐλύραν μέλπουσα καὶ τὴν τοξοφόρον Ἄρτεμιν ἄνασσαν ἁγνήν .
χαῖρ᾽ ὦ ἑκάεργε ,ὄπαζε δὲ νίκην ·
Ἥραν δὲ τὴν τελείαν μέλψωμεν ὥσπερ εἰκός ,ἣ πᾶσι τοῖς χοροῖσιν ἐμπαίζει τε καὶ κλῇδας γάμου φυλάττει .
Ἑρμῆν τε νόμιον ἄντομαι καὶ Πᾶνα καὶ Νύμφας φίλας ἐπιγελάσαι προθύμως ταῖς ἡμετέραισι χαρέντα χορείαις .ἔξαιρε δὴ προθύμως διπλῆν χάριν χορείας .παίσωμεν ὦ γυναῖκες οἷάπερ νόμος ,νηστεύωμεν δὲ πάντως .
ἀλλ᾽ εἶα πάλλ᾽ ἀνάστρεφ᾽ εὐρύθμῳ ποδί ,τόρευε πᾶσαν ᾠδήν ·
ἐγὼ δὲ κώμοις σὲ φιλοχόροισι μέλψω .
εὔιον ὦ Διόνυσε Βρόμιε καὶ Σεμέλας παῖ ,χοροῖς τερπόμενος κατ᾽ ὄρεα νυμφᾶν ̣ ἐρατοῖς ̣ ἐν ὕμνοις ,εὔιον εὔιον εὐοῖ .
ἀμφὶ δὲ σοὶ κτυπεῖται Κιθαιρώνιος ἠχώ ,μελάμφυλλά τ᾽ ὄρη δάσκια καὶ νάπαι πετρώδεις βρέμονται ·
κύκλῳ δὲ περὶ σὲ κισσὸς εὐπέταλος ἕλικι θάλλει .
ἐνταῦτα νῦν οἰμῶξι πρὸς τὴν αἰτρίαν .
ὦ τοξόθ᾽ ἱκετεύω σε .
μή μ᾽ ἰκετεῦσι σύ .
χάλασον τὸν ἧλον .
ἀλλὰ ταῦτα δρᾶσ᾽ ἐγώ .οἴμοι κακοδαίμων ,μᾶλλον ἐπικρούεις σύ γε .ἔτι μᾶλλο βοῦλις ; ἀτταταῖ ἰατταταῖ ·κακῶς ἀπόλοιο .
σῖγα κακοδαίμων γέρον .
πέρ᾽ ἐγὼ ᾽ ξινίγκι πορμός ,ἴνα πυλάξι σοι .ταυτὶ τὰ βέλτιστ᾽ ἀπολέλαυκ᾽ Εὐριπίδου .
ἔα ·
θεοί ,Ζεῦ σῶτερ ,εἰσὶν ἐλπίδες .ἁνὴρ ἔοικεν οὐ προδώσειν ,ἀλλά μοι σημεῖον ὑπεδήλωσε Περσεὺς ἐκδραμών ,ὅτι δεῖ με γίγνεσθ᾽ Ἀνδρομέδαν ·πάντως δέ μοι τὰ δέσμ᾽ ὑπάρχει .δῆλον οὖν τοῦτ᾽ ἔσθ᾽ ὅτι ἥξει με σώσων ·
οὐ γὰρ ἂν παρέπτετο .
φίλαι παρθένοι φίλαι ,πῶς ἂν οὖν ἐπέλθοιμι καὶ τὸν Σκύθην λάθοιμι ; 
κλύεις ; 
ὦ πρὸς αἰδοῦς σὲ τὰν ἐν ἄντροις ,κατάνευσον ,ἔασον ὡς τὴν γυναῖκά μ᾽ ἐλθεῖν .ἄνοικτος ὅς μ᾽ ἔδησε τὸν πολυστονώτατον βροτῶν ·μόλις δὲ γραῖαν ἀποφυγὼν σαπρὰν ἀπωλόμην ὅμως .ὅδε γὰρ ὁ Σκύθης πάλαι μοι φύλαξ ἐφεστὼς ὀλοὸν ἄφιλον ἐκρέμασεν κόραξι δεῖπνον .ὁρᾷς ; οὐ χοροῖσιν οὐδ᾽ ὑφ᾽ ἡλίκων νεανίδων κημὸν ἕστηκ᾽ ἔχουσ᾽ ,ἀλλ᾽ ἐν πυκνοῖς δεσμοῖσιν ἐμπεπλεγμένη κήτει βορὰ Γλαυκέτῃ πρόκειμαι ,γαμηλίῳ μὲν οὐ ξὺν παιῶνι δεσμίῳ δὲ γοᾶσθέ μ᾽ ὦ γυναῖκες ,ὡς μέλεα μὲν πέπονθα μέλεος ,ὦ τάλας ἐγὼ τάλας ,ἀπὸ δὲ συγγόνων τάλαν᾽ ἄνομα πάθεα ,φῶτά 
ὦ κατάρατος ἐγώ ·
τίς ἐμὸν οὐκ ἐπόψεται πάθος ἀμέγαρτον ἐπὶ κακῶν παρουσίᾳ ; εἴθε με πυρφόρος αἰθέρος ἀστὴρ - τὸν βάρβαρον ἐξολέσειεν .οὐ γὰρ ἔτ᾽ ἀθανάταν φλόγα λεύσσειν ἐστὶν ἐμοὶ φίλον ,ὡς ἐκρεμάσθην ,λαιμότμητ᾽ ἄχη δαιμόνων αἰόλαν νέκυσιν ἐπὶ πορείαν .
χαῖρ᾽ ὦ φίλη παῖ ·
τὸν δὲ πατέρα Κηφέα ὅς σ᾽ ἐξέθηκεν ἀπολέσειαν οἱ θεοί .
σὺ δ᾽ εἶ τίς ἥτις τοὐμὸν ᾤκτιρας πάθος ; 
Ἠχὼ λόγων ἀντῳδὸς ἐπικοκκάστρια ,ἥπερ πέρυσιν ἐν τῷδε ταὐτῷ χωρίῳ Εὐριπίδῃ καὐτὴ ξυνηγωνιζόμην .
ἀλλ᾽ ὦ τέκνον σὲ μὲν τὸ σαυτῆς χρὴ ποιεῖν ,κλάειν ἐλεινῶς .
σὲ δ᾽ ἐπικλάειν ὕστερον .
ἐμοὶ μελήσει ταῦτά γ᾽ .
ἀλλ᾽ ἄρχου λόγων .ὦ νὺξ ἱερὰ ὡς μακρὸν ἵππευμα διώκεις ἀστεροειδέα νῶτα διφρεύουσ᾽ αἰθέρος ἱερᾶς τοῦ σεμνοτάτου δι᾽ Ὀλύμπου ; 
δι᾽ Ὀλύμπου .
τί ποτ᾽ Ἀνδρομέδα περίαλλα κακῶν μέρος ἐξέλαχον - μέρος ἐξέλαχον - θανάτου τλήμων ; 
θανάτου τλήμων ; 
ἀπολεῖς μ᾽ ὦ γραῦ στωμυλλομένη .
στωμυλλομένη .
νὴ Δἴ ὀχληρά γ᾽ εἰσήρρηκας λίαν .λίαν .ὦγάθ᾽ ἔασόν με μονῳδῆσαι ,καὶ χαριεῖ μοι .
παῦσαι .
βάλλ᾽ ἐς κόρακας .
βάλλ᾽ ἐς κόρακας .
τί κακόν ; 
τί κακόν ; 
ληρεῖς .
ληρεῖς .
οἴμωζ᾽ .
οἴμωζ᾽ .
ὀτότυζ᾽ .
ὀτότυζ᾽ .οὖτος σί λαλῖς ; οὖτος σί λαλῖς ; πρυτάνεις καλέσω ; πρυτάνεις καλέσω ; σί κακόν ; σί κακόν ; πῶτε τὸ πωνή ; πῶτε τὸ πωνή ; σὺ λαλῖς ; σὺ λαλῖς ; κλαύσει .κλαύσει .
κακκάσκι μοι ; 
κακκάσκι μοι ; 
μὰ Δἴ ἀλλὰ γυνὴ πλησίον αὕτη .
πλησίον αὕτη .
ποῦ στ᾽ η᾽ μιαρά ; 
καὶ δὴ πεύγει .
ποῖ ποῖ πεύγεις ; 
ποῖ ποῖ πεύγεις ; 
οὐ καιρήσεις ; 
οὐ καιρήσεις ; 
ἔτι γὰρ γρύζεις ; 
ἔτι γὰρ γρύζεις ; 
λαβὲ τὴ μιαρά .
λαβὲ τὴ μιαρά .
λάλο καὶ κατάρατο γύναικο .ὦ θεοὶ τίν᾽ ἐς γῆν βαρβάρων ἀφίγμεθα ταχεῖ πεδίλῳ ; διὰ μέσου γὰρ αἰθέρος τέμνων κέλευθον πόδα τίθημ᾽ ὑπόπτερον Περσεὺς πρὸς Ἄργος ναυστολῶν τὸ Γοργόνος κάρα κομίζων .τί λέγι ; τὴ Γόργος πέρι τὸ γραμματέο σὺ τὴ κεπαλή ; 
τὴν Γοργόνος ἔγωγε φημί .
Γόργο τοι κἀγὼ λέγι .
ἔα ·
τίν᾽ ὄχθον τόνδ᾽ ὁρῶ καὶ παρθένον θεαῖς ὁμοίαν ναῦν ὅπως ὡρμισμένην ; 
ὦ ξένε κατοίκτιρόν με τὴν παναθλίαν ,λῦσόν με δεσμῶν .
οὐκὶ μὶ λαλῆσι σύ ; κατάρατο τολμᾷς ἀποτανουμένη λαλᾷς ; 
ὦ παρθέν᾽ οἰκτίρω σὲ κρεμαμένην ὁρῶν .
οὐ παρτέν᾽ ἐστίν ,ἀλλ᾽ ἀμαρτωλὴ γέρων καὶ κλέπτο καὶ πανοῦργο .
ληρεῖς ὦ Σκύθα .
αὕτη γάρ ἐστιν Ἀνδρομέδα παῖς Κηφέως .
σκέψαι τὸ κύστο ·
μή τι μικτὸν παίνεται ; 
φέρε δεῦρό μοι τὴν χεῖρ᾽ ,ἵν᾽ ἅψωμαι κόρης ·
φέρε Σκύθ᾽ ·
ἀνθρώποισι γὰρ νοσήματα ἅπασίν ἐστιν ·ἐμὲ δὲ καὐτὸν τῆς κόρης ταύτης ἔρως εἴληφεν .
οὐ ζηλῶσί σε ·
ἀτὰρ εἰ τὸ πρωκτὸ δεῦρο περιεστραμμένον ,οὐκ ἐπτόνησά σ᾽ αὐτὸ πυγίζεις ἄγων .
τί δ᾽ οὐκ ἐᾷς λύσαντά μ᾽ αὐτὴν ὦ Σκύθα πεσεῖν ἐς εὐνὴν καὶ γαμήλιον λέχος ; 
εἰ σπόδρ᾽ ἐπιτυμεῖς τὴ γέροντο πύγισο ,τὴ σανίδο τρήσας ἐξόπιστο πρώκτισον .
μὰ Δἴ ἀλλὰ λύσω δεσμά .
μαστιγῶ σ᾽ ἄρα .
καὶ μὴν ποιήσω τοῦτο .
αἰαῖ ·
τί δράσω ; 
πρὸς τίνας στρεφθῶ λόγους ; 
ἀλλ᾽ οὐ γὰρ ἂν δέξαιτο βάρβαρος φύσις .
σκαιοῖσι γάρ τοι καινὰ προσφέρων σοφὰ μάτην ἀναλίσκοις ἄν ,ἀλλ᾽ ἄλλην τινὰ τούτῳ πρέπουσαν μηχανὴν προσοιστέον .μιαρὸς ἀλώπηξ ,οἶον ἐπιτήκιζί μοι .μέμνησο Περσεῦ μ᾽ ὡς καταλείπεις ἀθλίαν .ἔτι γὰρ σὺ τὴ μάστιγαν ἐπιτυμεῖς λαβεῖν ; Παλλάδα τὴν φιλόχορον ἐμοὶ δεῦρο καλεῖν νόμος ἐς χορόν ,παρθένον ἄζυγα κούρην ,ἣ πόλιν ἡμετέραν ἔχει καὶ κράτος φανερὸν μόνη κλῃδοῦχός τε καλεῖται .
φάνηθ᾽ ὦ τυράννους στυγοῦσ᾽ ὥσπερ εἰκός .
δῆμός τοί σε καλεῖ γυναικῶν ·
ἔχουσα δέ μοι μόλοις εἰρήνην φιλέορτον .
ἥκετ᾽ εὔφρονες ἵλαοι ,πότνιαι ,ἄλσος ἐς ὑμέτερον ,οὗ δὴ ἀνδράσιν οὐ θέμις εἰσορᾶν ὄργια σεμνὰ θεοῖν ,ἵνα λαμπάσι φαίνετον ἄμβροτον ὄψιν .
μόλετον ἔλθετον ,ἀντόμεθ᾽ ὦ Θεσμοφόρω πολυποτνία ,
εἰ καὶ πρότερόν ποτ᾽ ἐπηκόω ἤλθετον ,ἔλθετε νῦν ,ἀφίκεσθ᾽ ἱκετεύομεν ἐνθάδε χἠμῖν .γυναῖκες εἰ βούλεσθε τὸν λοιπόν χρόνον σπονδὰς ποιήσασθαι πρὸς ἐμέ ,νυνὶ πάρα ,ἐφ᾽ ᾧτ᾽ ἀκοῦσαι μηδὲν ὑπ᾽ ἐμοῦ μηδαμὰ κακὸν τὸ λοιπόν .ταῦτ᾽ ἐπικηρυκεύομαι .χρείᾳ δὲ ποίᾳ τόνδ᾽ ἐπεσφέρεις λόγον ; ὅδ᾽ ἐστὶν οὑν τῇ σανίδι κηδεστὴς ἐμός .ἢν οὖν κομίσωμαι τοῦτον ,οὐδὲν μή ποτε κακῶς ἀκούσητ᾽ ·
ἢν δὲ μὴ πίθησθέ μοι ,ἃ νῦν ὑποικουρεῖτε τοῖσιν ἀνδράσιν ἀπὸ τῆς στρατιᾶς παροῦσιν ὑμῶν διαβαλῶ .
τὸν βάρβαρον δὲ τοῦτον αὐτὸς πεῖθε σύ .
ἐμὸν ἔργον ἐστίν ·
καὶ σὸν ὦλάφιον ἅ σοι καθ᾽ ὁδὸν ἔφραζον ταῦτα μεμνῆσθαι ποιεῖν .
πρῶτον μὲν οὖν δίελθε κἀνακάλπασον .
σὺ δ᾽ ὦ Τερηδὼν ἐπαναφύσα Περσικόν .
τί τὸ βόμβο τοῦτο ; 
κῶμο τίς ἀνεγεῖρί μοι ἡ παῖς ἔμελλε προμελετᾶν ὦ τοξότα .
ὀρχησομένη γὰρ ἔρχεθ᾽ ὡς ἄνδρας τινάς .ὀρκῆσι καὶ μελετῆσι ,οὐ κωλύσ᾽ ἐγώ .
ὡς ἐλαπρός ,ὥσπερ ψύλλο κατὰ τὸ κῴδιο .
φέρε θοἰμάτιον ἄνωθεν ὦ τέκνον τοδί ·καθιζομένη δ᾽ ἐπὶ τοῖσι γόνασι τοῦ Σκύθου τὼ πόδε πρότεινον ,ἵν᾽ ὑπολύσω .ναῖκι ναὶ κάτησο κάτησο ,ναῖκι ναῖκι τυγάτριον .
οἴμ᾽ ὠς στέριπο τὸ τιττἴ ,ὤσπερ γογγύλη .
αὔλει σὺ θᾶττον ·
ἔτι δέδοικας τὸν Σκύθην ; 
καλό γε τὸ πυγή .
ἀνακύπτι καὶ παρακύπτι ἀπεψωλημένος ·
εἶεν ·
καλὴ τὸ σκῆμα περὶ τὸ πόστιον .
καλῶς ἔχει .
λαβὲ θοἰμάτιον ·
πάνυ γε ·
φίλησον αὐτόν .
ὂ ὂ ὂ παπαπαπαῖ ,ὠς γλυκερὸ τὸ γλῶσσ᾽ ,ὤσπερ Ἀττικὸς μέλις .
τί οὐ κατεύδει παρ᾽ ἐμέ ; 
χαῖρε τοξότα ,οὐ γὰρ γένοιτ᾽ ἂν τοῦτο .ναὶ ναὶ γρᾴδιο .
ἐμοὶ κάρισο σὺ τοῦτο .
δώσεις οὖν δραχμήν ; 
ναὶ ναῖκι δῶσι .
τἀργύριον τοίνυν φέρε .
ἀλλ᾽ οὐκ ἔκὠδέν ·ἀλλὰ τὸ συβήνην λαβέ .
ἔπειτα ̣ κομίζεις αὐτοῖς .
̣ ἀκολούτι τέκνον .
σὺ δὲ τοῦτο τήρει τὴ γέροντο ,γρᾴδιο .
ὄνομα δέ σοι τί ἔστιν ; 
Ἀρτεμισία .
μεμνῆσι τοίνυν τοὔνομ᾽ ·
Ἀρταμουξία .
Ἑρμῆ δόλιε ταυτὶ μὲν ἔτι καλῶς ποιεῖς .σὺ μὲν οὖν ἀπότρεχε παιδάριον τουτὶ λαβών ·
ἐγὼ δὲ λύσω τόνδε .
σὺ δ᾽ ὅπως ἀνδρικῶς ὅταν λυθῇς τάχιστα θεύξει καὶ τενεῖς ὡς τὴν γυναῖκα καὶ τὰ παιδἴ οἴκαδε .ἐμοὶ μελήσει ταῦτά γ᾽ ἢν ἅπαξ λυθῶ .
λέλυσο .
σὸν ἔργον ,φεῦγε πρὶν τὸν τοξότην ἥκοντα καταλαβεῖν .
ἐγὼ δὴ τοῦτο δρῶ .
ὦ γρᾴδι᾽ ὠς καρίεντό σοι τὸ τυγάτριον ,κοὐ δύσκολ᾽ ἀλλὰ πρᾶο .
ποῦ τὸ γρᾴδιο ; 
οἴμ᾽ ὠς ἀπόλωλο ·
ποῦ τὸ γέροντ᾽ ἐντευτενί ; 
ὦ γρᾴδι᾽ ,ὦ γρᾷ .
οὐκ ἐπαινῶ γρᾴδιο .
Ἀρταμουξία .
διέβαλλέ μ᾽ η᾽ γραῦς .
ἀπότρεκ᾽ ὠς τάκιστα σύ ·
ὀρτῶς δὲ συβήνη ᾽ στί ·
καταβηνῆσι γάρ .
οἴμοι ,τί δρᾶσι ; 
ποῖ τὸ γρᾴδι᾽ ; 
Ἀρταμουξία .
τὴν γραῦν ἐρωτᾷς ,ἣ ᾽ φερεν τὰς πηκτίδας ; 
ναὶ ναῖκι .
εἶδες αὐτό ; 
ταύτῃ γ᾽ οἴχεται αὐτή τ᾽ ἐκείνη καὶ γέρων τις εἵπετο .
κροκῶτ᾽ ἔκοντο τὴ γέροντο ; 
φήμ᾽ ἐγώ .
ἔτ᾽ ἂν καταλάβοις ,εἰ διώκοις ταυτῃί .
ὦ μιαρὸ γρᾶο ·
πότερα τρέξι τὴν ὀδό ; 
Ἀρταμουξία .
ὀρθὴν ἄνω δίωκε .
ποῖ θεῖς ; 
οὐ πάλιν τῃδὶ διώξει ; 
σ᾽ τοὔμπαλιν τρέχεις σύ γε .
κακόδαιμον ,ἀλλὰ τρέξι .
Ἀρταμουξία .
τρέχε νυν κατὰ τοὺς κόρακας ἐπουρίσας ,τρέχε .
ἀλλὰ πέπαισται μετρίως ἡμῖν ·
ὥσθ᾽ ὥρα δή ᾽ στι βαδίζειν οἴκαδ᾽ ἑκάστῃ .
τὼ Θεσμοφόρω δ᾽ ἡμῖν ἀγαθὴν τούτων χάριν ἀνταποδοίτην .
Οὗτος τί πάσχεις ὦ κακόδαιμον Ξανθία ; 
φυλακὴν καταλύειν νυκτερινὴν διδάσκομαι .
κακὸν ἆρα ταῖς πλευραῖς τι προὐφείλεις μέγα .
ἆρ᾽ οἶσθά γ᾽ οἷον κνώδαλον φυλάττομεν ; 
οἶδ᾽ ,ἀλλ᾽ ἐπιθυμῶ σμικρὸν ἀπομερμηρίσαι .
σὺ δ᾽ οὖν παρακινδύνευ᾽ ,ἐπεὶ καὐτοῦ γ᾽ ἐμοῦ κατὰ τοῖν κόραιν ὕπνου τι καταχεῖται γλυκύ .
ἀλλ᾽ ἦ παραφρονεῖς ἐτεὸν ἢ κορυβαντιᾷς ; 
οὔκ ,ἀλλ᾽ ὕπνος μ᾽ ἔχει τις ἐκ Σαβαζίου .
τὸν αὐτὸν ἄρ᾽ ἐμοὶ βουκολεῖς Σαβάζιον .
κἀμοὶ γὰρ ἀρτίως ἐπεστρατεύσατο Μῆδός τις ἐπὶ τὰ βλέφαρα νυστακτὴς ὕπνος ·καὶ δῆτ᾽ ὄναρ θαυμαστὸν εἶδον ἀρτίως .
κἄγωγ᾽ ἀληθῶς οἷον οὐδεπώποτε .
ἀτὰρ σὺ λέξον πρότερος .
ἐδόκουν αἰετὸν καταπτόμενον ἐς τὴν ἀγορὰν μέγαν πάνυ ἀναρπάσαντα τοῖς ὄνυξιν ἀσπίδα φέρειν ἐπίχαλκον ἀνεκὰς ἐς τὸν οὐρανόν ,κἄπειτα ταύτην ἀποβαλεῖν Κλεώνυμον .
οὐδὲν ἄρα γρίφου διαφέρει Κλεώνυμος .
πῶς δή ; προσερεῖ τις τοῖσι συμπόταις ,λέγων ᾽ τί ταὐτὸν ἐν γῇ τ᾽ ἀπέβαλεν κἀν οὐρανῷ κἀν τῇ θαλάττῃ θηρίον τὴν ἀσπίδα ;᾽ οἴμοι τί δῆτά μοι κακὸν γενήσεται ἰδόντι τοιοῦτον ἐνύπνιον ; 
μὴ φροντίσῃς .
οὐδὲν γὰρ ἔσται δεινὸν οὐ μὰ τοὺς θεούς .
δεινόν γέ ποὔστ᾽ ἄνθρωπος ἀποβαλὼν ὅπλα .
ἀτὰρ σὺ τὸ σὸν αὖ λέξον .ἀλλ᾽ ἐστὶν μέγα .
περὶ τῆς πόλεως γάρ ἐστι τοῦ σκάφους ὅλου .
λέγε νυν ἀνύσας τι τὴν τρόπιν τοῦ πράγματος .
ἔδοξέ μοι περὶ πρῶτον ὕπνον ἐν τῇ πυκνὶ ἐκκλησιάζειν πρόβατα συγκαθήμενα ,βακτηρίας ἔχοντα καὶ τριβώνια ·
κἄπειτα τούτοις τοῖς προβάτοισι μοὐδόκει δημηγορεῖν φάλαινα πανδοκεύτρια ,ἔχουσα φωνὴν ἐμπεπρησμένης ὑός .αἰβοῖ .
τί ἔστι ; 
παῦε παῦε ,μὴ λέγε ·
ὄζει κάκιστον τοὐνύπνιον βύρσης σαπρᾶς .
εἶθ᾽ ἡ μιαρὰ φάλαιν᾽ ἔχουσα τρυτάνην ἵστη βόειον δημόν .
οἴμοι δείλαιος ·
τὸν δῆμον ἡμῶν βούλεται διιστάναι .
ἐδόκει δέ μοι Θέωρος αὐτῆς πλησίον χαμαὶ καθῆσθαι τὴν κεφαλὴν κόρακος ἔχων .
εἶτ᾽ Ἀλκιβιάδης εἶπε πρός με τραυλίσας ," ὁλᾷς ; 
Θέωλος τὴν κεφαλὴν κόλακος ἔχει ." 
ὀρθῶς γε τοῦτ᾽ Ἀλκιβιάδης ἐτραύλισεν .
οὔκουν ἐκεῖν᾽ ἀλλόκοτον ,ὁ Θέωρος κόραξ γιγνόμενος ; 
ἥκιστ᾽ ,ἀλλ᾽ ἄριστον .
πῶς ; 
ὅπως ; 
ἄνθρωπος ὢν εἶτ᾽ ἐγένετ᾽ ἐξαίφνης κόραξ ·
οὔκουν ἐναργὲς τοῦτο συμβαλεῖν ,ὅτι ἀρθεὶς ἀφ᾽ ἡμῶν ἐς κόρακας οἰχήσεται ; 
εἶτ᾽ οὐκ ἐγὼ δοὺς δύ᾽ ὀβολὼ μισθώσομαι οὕτως ὑποκρινόμενον σοφῶς ὀνείρατα ; φέρε νυν κατείπω τοῖς θεαταῖς τὸν λόγον ,ὀλίγ᾽ ἄτθ᾽ ὑπειπὼν πρῶτον αὐτοῖσιν ταδί ,μηδὲν παρ᾽ ἡμῶν προσδοκᾶν λίαν μέγα ,μηδ᾽ αὖ γέλωτα Μεγαρόθεν κεκλεμμένον .
ἡμῖν γὰρ οὐκ ἔστ᾽ οὔτε κάρυ᾽ ἐκ φορμίδος δούλω διαρριπτοῦντε τοῖς θεωμένοις ,οὔθ᾽ Ἡρακλῆς τὸ δεῖπνον ἐξαπατώμενος ,οὐδ᾽ αὖθις ἀνασελγαινόμενος Εὐριπίδης ·
οὐδ᾽ εἰ Κλέων γ᾽ ἔλαμψε τῆς τύχης χάριν ,αὖθις τὸν αὐτὸν ἄνδρα μυττωτεύσομεν .
ἀλλ᾽ ἔστιν ἡμῖν λογίδιον γνώμην ἔχον ,ὑμῶν μὲν αὐτῶν οὐχὶ δεξιώτερον ,κωμῳδίας δὲ φορτικῆς σοφώτερον .
ἔστιν γὰρ ἡμῖν δεσπότης ἐκεινοσὶ ἅνω καθεύδων ,ὁ μέγας ,οὑπὶ τοῦ τέγους .
οὗτος φυλάττειν τὸν πατέρ᾽ ἐπέταξε νῷν ,ἔνδον καθείρξας ,ἵνα θύραζε μὴ ᾽ ξίῃ .
νόσον γὰρ ὁ πατὴρ ἀλλόκοτον αὐτοῦ νοσεῖ ,ἣν οὐδ᾽ ἂν εἷς γνοίη ποτ᾽ οὐδ᾽ ἂν ξυμβάλοι εἰ μὴ πύθοιθ᾽ ἡμῶν ·
ἐπεὶ τοπάζετε .
Ἀμυνίας μὲν ὁ Προνάπους φήσ᾽ οὑτοσὶ εἶναι φιλόκυβον αὐτόν ·
ἀλλ᾽ οὐδὲν λέγει .
ὁδὶ δέ φησι Σωσίας πρὸς Δερκύλον εἶναι φιλοπότην αὐτόν .
οὐδαμῶς γ᾽ ,ἐπεὶ αὕτη γε χρηστῶν ἐστιν ἀνδρῶν ἡ νόσος .
Νικόστρατος δ᾽ αὖ φησιν ὁ Σκαμβωνίδης εἶναι φιλοθύτην αὐτὸν ἢ φιλόξενον .μὰ τὸν κύν᾽ ὦ Νικόστρατ᾽ οὐ φιλόξενος ,ἐπεὶ καταπύγων ἐστὶν ὅ γε Φιλόξενος .
ἄλλως φλυαρεῖτ᾽ ·
οὐ γὰρ ἐξευρήσετε .
εἰ δὴ ᾽ πιθυμεῖτ᾽ εἰδέναι ,σιγᾶτε νῦν .
φράσω γὰρ ἤδη τὴν νόσον τοῦ δεσπότου .
φιληλιαστής ἐστιν ὡς οὐδεὶς ἀνήρ ,ἐρᾷ τε τούτου ,τοῦ δικάζειν ,καὶ στένει ἢν μὴ ᾽ πὶ τοῦ πρώτου καθίζηται ξύλου .
ἢν δ᾽ οὖν καταμύσῃ κἂν ἄχνην ,ὅμως ἐκεῖ ὁ νοῦς πέτεται τὴν νύκτα περὶ τὴν κλεψύδραν .
ὑπὸ τοῦ δὲ τὴν ψῆφόν γ᾽ ἔχειν εἰωθέναι τοὺς τρεῖς ξυνέχων τῶν δακτύλων ἀνίσταται ,ὥσπερ λιβανωτὸν ἐπιτιθεὶς νουμηνίᾳ .
καὶ νὴ Δί᾽ ἢν ἴδῃ γέ που γεγραμμένον υἱὸν Πυριλάμπους ἐν θύρᾳ Δῆμον καλόν ,ἰὼν παρέγραψε πλησίον " κημὸς καλός ." τὸν ἀλεκτρυόνα δ᾽ ,ὃς ᾖδ᾽ ἀφ᾽ ἑσπέρας ,ἔφη ὄψ᾽ ἐξεγείρειν αὐτὸν ἀναπεπεισμένον ,παρὰ τῶν ὑπευθύνων ἔχοντα χρήματα .εὐθὺς δ᾽ ἀπὸ δορπηστοῦ κέκραγεν ἐμβάδας ,κἄπειτ᾽ ἐκεῖσ᾽ ἐλθὼν προκαθεύδει πρῲ πάνυ ,ὥσπερ λεπὰς προσεχόμενος τῷ κίονι .ὑπὸ δυσκολίας δ᾽ ἅπασι τιμῶν τὴν μακρὰν ὥσπερ μέλιττ᾽ ἢ βομβυλιὸς εἰσέρχεται ὑπὸ τοῖς ὄνυξι κηρὸν ἀναπεπλασμένος .
ψήφων δὲ δείσας μὴ δεηθείη ποτέ ,ἵν᾽ ἔχοι δικάζειν ,αἰγιαλὸν ἔνδον τρέφει .
τοιαῦτ᾽ ἀλύει ·
νουθετούμενος δ᾽ ἀεὶ μᾶλλον δικάζει .
τοῦτον οὖν φυλάττομεν μοχλοῖσιν ἐνδήσαντες ,ὡς ἂν μὴ ᾽ ξίῃ .
ὁ γὰρ υἱὸς αὐτοῦ τὴν νόσον βαρέως φέρει .
καὶ πρῶτα μὲν λόγοισι παραμυθούμενος ἀνέπειθεν αὐτὸν μὴ φορεῖν τριβώνιον μηδ᾽ ἐξιέναι θύραζ᾽ ,ὁ δ᾽ οὐκ ἐπείθετο .
εἶτ᾽ αὐτὸν ἀπέλου κἀκάθαιρ᾽ ,ὁ δ᾽ οὐ μάλα .μετὰ τοῦτ᾽ ἐκορυβάντιζ᾽ ,ὁ δ᾽ αὐτῷ τυμπάνῳ ᾁξας ἐδίκαζεν ἐς τὸ καινὸν ἐμπεσών .ὅτε δῆτα ταύταις ταῖς τελεταῖς οὐκ ὠφέλει ,διέπλευσεν εἰς Αἴγιναν ,εἶτα ξυλλαβὼν νύκτωρ κατέκλινεν αὐτὸν εἰς Ἀσκληπιοῦ ,ὁ δ᾽ ἀνεφάνη κνεφαῖος ἐπὶ τῇ κιγκλίδι .
ἐντεῦθεν οὐκέτ᾽ αὐτὸν ἐξεφρίεμεν ,ὁ δ᾽ ἐξεδίδρασκε διά τε τῶν ὑδρορροῶν καὶ τῶν ὀπῶν ·
ἡμεῖς δ᾽ ὅσ᾽ ἦν τετρημένα ἐνεβύσαμεν ῥακίοισι κἀπακτώσαμεν ,ὁ δ᾽ ὡσπερεὶ κολοιὸς αὑτῷ παττάλους ἐνέκρουεν ἐς τὸν τοῖχον ,εἶτ᾽ ἐξήλλετο .
ἡμεῖς δὲ τὴν αὐλὴν ἅπασαν δικτύοις καταπετάσαντες ἐν κύκλῳ φυλάττομεν .
ἔστιν δ᾽ ὄνομα τῷ μὲν γέροντι Φιλοκλέων ναὶ μὰ Δία ,τῷ δ᾽ υἱεῖ γε τῳδὶ Βδελυκλέων ,ἔχων τρόπους φρυαγμοσεμνάκους τίνας .ὦ Ξανθία καὶ Σωσία ,καθεύδετε ; 
οἴμοι .
τί ἔστι ; 
Βδελυκλέων ἀνίσταται .
οὐ περιδραμεῖται σφῷν ταχέως δεῦρ᾽ ἅτερος ; 
ὁ γὰρ πατὴρ ἐς τὸν ἰπνὸν εἰσελήλυθε καὶ μυσπολεῖ τι καταδεδυκώς .
ἀλλ᾽ ἄθρει κατὰ τῆς πυέλου τὸ τρῆμ᾽ ὅπως μὴ ᾽ κδύσεται ·
σὺ δὲ τῇ θύρᾳ πρόσκεισο .
ταῦτ᾽ ὦ δέσποτα .
ἄναξ Πόσειδον τί ποτ᾽ ἄρ᾽ ἡ κάπνη ψοφεῖ ; 
οὗτος τίς εἶ σύ ; 
καπνὸς ἔγωγ᾽ ἐξέρχομαι .
καπνός ; 
φέρ᾽ ἴδω ξύλου τίνος σύ .
συκίνου .
νὴ τὸν Δί᾽ ὅσπερ γ᾽ ἐστὶ δριμύτατος καπνῶν .ἀτὰρ οὐκέτ᾽ ἐρρήσεις γε ,ποῦ ᾽ σθ᾽ ἡ τηλία ; 
δύου πάλιν ·
φέρ᾽ ἐπαναθῶ σοι καὶ ξύλον .
ἐνταῦθά νυν ζήτει τιν᾽ ἀλλην μηχανήν .
ἀτὰρ ἄθλιός γ᾽ εἴιμ᾽ ὡς ἕτερός γ᾽ οὐδεὶς ἀνήρ ,ὅστις πατρὸς νυνὶ Καπνίου κεκλήσομαι .
ὅδε τὴν θύραν ὠθεῖ ·
πιέζέ νυν σφόδρα ,εὖ κἀνδρικῶς ·
κἀγὼ γὰρ ἐνταῦθ᾽ ἔρχομαι .
καὶ τῆς κατακλῇδος ἐπιμελοῦ ,καὶ τοῦ μοχλοῦ φύλατθ᾽ ὅπως μὴ τὴν βάλανον ἐκτρώξεται .
τί δράσετ᾽ ; 
οὐκ ἐκφρήσετ᾽ ὦ μιαρώτατοι δικάσοντά μ᾽ ,ἀλλ᾽ ἐκφεύξεται Δρακοντίδης ; 
σὺ δὲ τοῦτο βαρέως ἂν φέροις ; 
ὁ γὰρ θεὸς μαντευομένῳ μοὔχρησεν ἐν Δελφοῖς ποτέ ,ὅταν τις ἐκφύγῃ μ᾽ ἀποσκλῆναι τότε .
Ἄπολλον ἀποτρόπαιε τοῦ μαντεύματος .
ἴθ᾽ ἀντιβολῶ σ᾽ ἔκφρες με ,μὴ διαρραγῶ .
μὰ τὸν Ποσειδῶ Φιλοκλέων οὐδέποτέ γε .
διατρώξομαι τοίνυν ὀδὰξ τὸ δίκτυον .
ἀλλ᾽ οὐκ ἔχεις ὀδόντας .
οἴμοι δείλαιος ·
τῶς ἄν σ᾽ ἀποκτείναιμι ; 
πῶς ; 
δότε μοι ξίφος ὅπως τάχιστ᾽ ,ἢ πινάκιον τιμητικόν .
ἅνθρωπος οὗτος μέγα τι δρασείει κακόν .
νουμηνία γάρ ἐστιν .
οὔκουν κἂν ἐγὼ αὐτὸν ἀποδοίμην δῆτ᾽ ἄν ; 
οὐχ ὥσπερ γ᾽ ἐγώ .
μὰ Δἴ ἀλλ᾽ ἄμεινον .
ἀλλὰ τὸν ὄνον ἔξαγε .
οἵαν πρόφασιν καθῆκεν ,ὡς εἰρωνικῶς ,ἵν᾽ αὐτὸν ἐκπέμψειας .
ἀλλ᾽ οὐκ ἔσπασεν ταύτῃ γ᾽ ·
ἐγὼ γὰρ ᾐσθόμην τεχνωμένου .
ἀλλ᾽ εἰσιών μοι τὸν ὄνον ἐξάγειν δοκῶ ὅπως ἂν ὁ γέρων μηδὲ παρακύψῃ πάλιν .
κάνθων τί κλάεις ; 
βάδιζε θᾶττον .
τί στένεις ,εἰ μὴ φέρεις Ὀδυσσέα τιν᾽ ; ἀλλὰ ναὶ μὰ Δία φέρει κάτω γε τουτονί τιν᾽ ὑποδεδυκότα .
ποῖον ; 
φέρ᾽ ἴδωμαι τουτονί .
τουτὶ τί ἦν ; 
τίς εἶ ποτ᾽ ὦνθρωπ᾽ ἐτεόν ; 
Οὖτις νὴ Δία .
Οὖτις σύ ; 
ποδαπός ; 
Ἴθακος Ἀποδρασιππίδου .
Οὖτις μὰ τὸν Δἴ οὔτι χαιρήσων γε σύ .
ὕφελκε θᾶττον αὐτόν .
ὦ μιαρώτατος ἵν᾽ ὑποδέδυκεν ·
ὥστ᾽ ἔμοιγ᾽ ἰνδάλλεται ὁμοιότατος κλητῆρος εἶναι πωλίῳ .
εἰ μή μ᾽ ἐάσεθ᾽ ἥσυχον ,μαχούμεθα .
περὶ τοῦ μαχεῖ νῷν δῆτα ; 
περὶ ὄνου σκιᾶς .
πονηρὸς εἶ πόρρω τέχνης καὶ παράβολος .ἐγὼ πονηρός ; οὐ μὰ Δἴ ἀλλ᾽ οὐκ οἶσθα σὺ νῦν μ᾽ ὄντ᾽ ἄριστον ·
ἀλλ᾽ ἴσως ,ὅταν φάγῃς ὑπογάστριον γέροντος ἡλιαστικοῦ .
ὤθει τὸν ὄνον καὶ σαυτὸν ἐς τὴν οἰκίαν .ὦ ξυνδικασταὶ καὶ Κλέων ἀμύνατε .ἔνδον κέκραχθι τῆς θύρας κεκλῃμένης .ὤθει σὺ πολλοὺς τῶν λίθων πρὸς τὴν θύραν ,καὶ τὴν βάλανον ἔμβαλλε πάλιν ἐς τὸν μοχλόν ,καὶ τῇ δοκῷ προσθεὶς τὸν ὅλμον τὸν μέγαν ἀνύσας τι προσκύλισον .
οἴμοι δείλαιος ·
πόθεν ποτ᾽ ἐμπέπτωκέ μοι τὸ βωλίον ; 
ἴσως ἄνωθεν μῦς ἐνέβαλέ σοί ποθεν .
μῦς ; 
οὐ μὰ Δἴ ἀλλ᾽ ὑποδυόμενός τις οὑτοσὶ ὑπὸ τῶν κεραμίδων ἡλιαστὴς ὀροφίας .οἴμοι κακοδαίμων ,στροῦθος ἁνὴρ γίγνεται ·
ἐκπτήσεται .
ποῦ ποῦ ᾽ στί μοι τὸ δίκτυον ; σοῦ σοῦ ,πάλιν σοῦ .νὴ Δἴ ἦ μοι κρεῖττον ἦν τηρεῖν Σκιώνην ἀντὶ τούτου τοῦ πατρός .ἄγε νυν ,ἐπειδὴ τουτονὶ σεσοβήκαμεν ,κοὐκ ἔσθ᾽ ὅπως διαδὺς ἂν ἡμᾶς ἔτι λάθοι ,τί οὐκ ἀπεκοιμήθημεν ὅσον ὅσον στίλην ; ἀλλ᾽ ὦ πόνηρ᾽ ἥξουσιν ὀλίγον ὕστερον οἱ ξυνδικασταὶ παρακαλοῦντες τουτονὶ τὸν πατέρα .
τίλέγεις ; 
ἀλλὰ νῦν γ᾽ ὄρθρος βαθύς .
νὴ τὸν Δἴ ,ὀψὲ γοῦν ἀνεστήκασι νῦν .
ὡς ἀπὸ μέσων νυκτῶν γε παρακαλοῦσ᾽ ἀεί ,λύχνους ἔχοντες καὶ μινυρίζοντες μέλη ἀρχαῖα μελισιδωνοφρυνιχήρατα ,οἷς ἐκκαλοῦνται τοῦτον .οὐκοῦν ,ἢν δέῃ ,ἤδη ποτ᾽ αὐτοὺς τοῖς λίθοις βαλλήσομεν .
ἀλλ᾽ ὦ πόνηρε τὸ γένος ἤν τις ὀργίσῃ τὸ τῶν γερόντων ,ἔσθ᾽ ὅμοιον σφηκιᾷ .
ἔχουσι γὰρ καὶ κέντρον ἐκ τῆς ὀσφύος ὀξύτατον ,ᾧ κεντοῦσι ,καὶ κεκραγότες πηδῶσι καὶ βάλλουσιν ὥσπερ φέψαλοι .
μὴ φροντίσῃς ·
ἐὰν ἐγὼ λίθους ἔχω ,πολλῶν δικαστῶν σφηκιὰν διασκεδῶ .
χώρει πρόβαιν᾽ ἐρρωμένως .
ὦ Κωμία βραδύνεις .
ὦ Στρυμόδωρε Κονθυλεῦ ,βέλτιστε συνδικαστῶν ,Εὐεργίδης ἆρ᾽ ἐστί που ᾽ νταῦθ᾽ ἢ Χάβης ὁ Φλυεύς ; 
πάρεσθ᾽ ὃ δὴ λοιπόν γ᾽ ἔτ᾽ ἐστίν ,ἀππαπαῖ παπαιάξ ,ἥβης ἐκείνης ἡνίκ᾽ ἐν Βυζαντίῳ ξυνῆμεν φρουροῦντ᾽ ἐγώ τε καὶ σύ ·
κᾆτα περιπατοῦντε νύκτωρ τῆς ἀρτοπώλιδος λαθόντ᾽ ἐκλέψαμεν τὸν ὅλμον ,κᾆθ᾽ ἥψομεν τοῦ κορκόρου κατασχίσαντες αὐτόν .
ἀλλ᾽ ἐγκονῶμεν ὦνδρες ,ὡς ἔσται Λάχητι νυνί ·σίμβλον δέ φασι χρημάτων ἔχειν ἅπαντες αὐτόν .
χθὲς οὖν Κλέων ὁ κηδεμὼν ἡμῖν ἐφεῖτ᾽ ἐν ὥρᾳ ἥκειν ἔχοντας ἡμερῶν ὀργὴν τριῶν πονηρὰν ἐπ᾽ αὐτόν ,ὡς κολωμένους ὧν ἠδίκησεν .
ἀλλὰ σπεύδωμεν ὦνδρες ἥλικες πρὶν ἡμέραν γενέσθαι .
χωρῶμεν ἅμα τε τῷ λύχνῳ πάντῃ διασκοπῶμεν ,μή που λίθος τις ἐμποδὼν ἡμᾶς κακόν τι δράσῃ .
τὸν πηλὸν ὦ πάτερ πάτερ τουτονὶ φύλαξαι .
κάρφος χαμᾶθέν νυν λαβὼν τὸν λύχνον πρόμυξον .
οὔκ ,ἀλλὰ τῳδί μοι δοκῶ τὸν λύχνον προβύσειν .
τί δὴ μαθὼν τῷ δακτύλῳ τὴν θρυαλλίδ᾽ ὠθεῖς ,καὶ ταῦτα τοὐλαίου σπανίζοντος ὦνόητε ; 
οὐ γὰρ δάκνει σ᾽ ,ὅταν δέῃ τίμιον πρίασθαι .
εἰ νὴ Δί᾽ αὖθις κονδύλοις νουθετήσεθ᾽ ἡμᾶς ,ἀποσβέσαντες τοὺς λύχνους ἄπιμεν οἴκαδ᾽ αὐτοί ·
κἄπειτ᾽ ἴσως ἐν τῷ σκότῳ τουτουὶ στερηθεὶς τὸν πηλὸν ὥσπερ ἀτταγᾶς τυρβάσεις βαδίζων .
ἦ μὴν ἐγὼ σοῦ χἀτέρους μείζονας κολάζω .
ἀλλ᾽ οὑτοσί μοι βόρβορος φαίνεται πατοῦντι ·κοὐκ ἔσθ᾽ ὅπως οὐχ ἡμερῶν τεττάρων τὸ πλεῖστον ὕδωρ ἀναγκαίως ἔχει τὸν θεὸν ποιῆσαι .
ἔπεισι γοῦν τοῖσιν λύχνοις οὑτοιὶ μύκητες ·
φιλεῖ δ᾽ ,ὅταν τοῦτ᾽ ᾖ ,ποιεῖν ὑετὸν μάλιστα .δεῖται δὲ καὶ τῶν καρπίμων ἅττα μή ᾽ στι πρῷα ὕδωρ γενέσθαι κἀπιπνεῦσαι βόρειον αὐτοῖς .τί χρῆμ᾽ ἄρ᾽ οὑκ τῆς οἰκίας τῆσδε συνδικαστὴς πέπονθεν ,ὡς οὐ φαίνεται δεῦρο πρὸς τὸ πλῆθος ; οὐ μὴν πρὸ τοῦ γ᾽ ἐφολκὸς ἦν ,ἀλλὰ πρῶτος ἡμῶν ἡγεῖτ᾽ ἂν ᾁδων Φρυνίχου ·καὶ γάρ ἐστιν ἁνὴρ φιλῳδός .ἀλλά μοι δοκεῖ στάντας ἐνθάδ᾽ ὦνδρες ᾁδοντας αὐτὸν ἐκκαλεῖν ,ἤν τί πως ἀκούσας τοὐμοῦ μέλους ὑφ᾽ ἡδονῆς ἑρπύσῃ θύραζε .
τί ποτ᾽ οὐ πρὸ θυρῶν φαίνετ᾽ ἄρ᾽ ἡμῖν ὁ γέρων οὐδ᾽ ὑπακούει ; 
μῶν ἀπολώλεκε τὰς ἐμβάδας ,ἢ προσέκοψ᾽ ἐν τῷ σκότῳ τὸν δάκτυλόν που ,εἶτ᾽ ἐφλέγμηνεν αὐτοῦ τὸ σφυρὸν γέροντος ὄντος ; 
καὶ τάχ᾽ ἂν βουβωνιῴη .
ἦ μὴν πολὺ δριμύτατός γ᾽ ἦν τῶν παρ᾽ ἡμῖν ,καὶ μόνος οὐκ ἂν ἐπείθετ᾽ ,ἀλλ᾽ ὁπότ᾽ ἀντιβολοίη τις ,κάτω κύπτων ἂν οὕτω ᾽ λίθον ἕψεις ,᾽ ἔλεγεν .τάχα δ᾽ ἂν διὰ τὸν χθιζινὸν ἄνθρωπον ,ὃς ἡμᾶς διεδύετ᾽ ἐξαπατῶν καὶ λέγων ὡς φιλαθήναιος ἦν καὶ τἀν Σάμῳ πρῶτος κατείποι ,διὰ τοῦτ᾽ ὀδυνηθεὶς εἶτ᾽ ἴσως κεῖται πυρέττων .
ἔστι γὰρ τοιοῦτος ἁνήρ .
ἀλλ᾽ ὦγάθ᾽ ἀνίστασο μηδ᾽ οὕτω σεαυτὸν ἔσθιε μηδ᾽ ἀγανάκτει .
καὶ γὰρ ἀνὴρ παχὺς ἥκει τῶν προδόντων τἀπὶ Θρᾴκης ·
ὃν ὅπως ἐγχυτριεῖς .
ὕπαγ᾽ ὦ παῖ ὕπαγε .
ἐθελήσεις τί μοι οὖν ὦ πάτερ ,ἤν σού τι δεηθῶ ; 
πάνυ γ᾽ ὦ παιδίον .ἀλλ᾽ εἰπέ ,τί βούλει με πρίασθαι καλόν ; 
οἶμαι δέ σ᾽ ἐρεῖν ἀστραγάλους δήπουθεν ὦ παῖ .
μὰ Δἴ ἀλλ᾽ ἰσχάδας ὦ παππία ·
ἥδιον γάρ .
οὐκ ἂν μὰ Δἴ ,εἰ κρέμαισθέ γ᾽ ὑμεῖς .μὰ Δἴ οὔ τἄρα προπέμψω σε τὸ λοιπόν .ἀπὸ γὰρ τοῦδέ με τοῦ μισθαρίου τρίτον αὐτὸν ἔχειν ἄλφιτα δεῖ καὶ ξύλα κὤψον ·
ἒ ἔ .
σὺ δὲ σῦκά μ᾽ αἰτεῖς .
ἄγε νυν ὦ πάτερ ἢν μὴ τὸ δικαστήριον ἅρχων καθίσῃ νῦν ,πόθεν ὠνησόμεθ᾽ ἄριστον ; 
ἔχεις ἐλπίδα χρηστήν τινα νῷν ἢ πόρον Ἕλλας ἱρὸν εὑρεῖν ; 
ἀπαπαῖ φεῦ ,ἀπαπαῖ φεῦ ,μὰ Δἴ οὐκ ἔγωγε νῷν οἶδ᾽ ὁπόθεν γε δεῖπνον ἔσται .τί με δῆτ᾽ ὦ μελέα μῆτερ ἔτικτες ; 
ἵν᾽ ἐμοὶ πράγματα βόσκειν παρέχῃς .
ἀνόνητον ἄρ᾽ ὦ θυλάκιόν σ᾽ εἶχον ἄγαλμα .
ἒ ἔ .
πάρα νῷν στενάζειν .φίλοι ,τήκομαι μὲν πάλαι διὰ τῆς ὀπῆς ὑμῶν ὑπακούων .ἀλλὰ γὰρ οὐχ οἷός τ᾽ εἴμ᾽ ᾁδειν .τί ποιήσω ; 
τηροῦμαι δ᾽ ὑπὸ τῶνδ᾽ ,ἐπεὶ βούλομαί γε πάλαι μεθ᾽ ὑμῶν ἐλθὼν ἐπὶ τοὺς καδίσκους κακόν τι ποιῆσαι .
ἀλλ᾽ ὦ Ζεῦ Ζεῦ μέγα βροντήσας ἤ με ποίησον καπνὸν ἐξαίφνης ἢ Προξενίδην ἢ τὸν Σέλλου τοῦτον τὸν ψευδαμάμαξυν .τόλμησον ἄναξ χαρίσασθαί μοι ,πάθος οἰκτίρας ·ἤ με κεραυνῷ διατινθαλέῳ σπόδισον ταχέως ,κἄπειτ᾽ ἀνελών μ᾽ ἀποφυσήσας εἰς ὀξάλμην ἔμβαλε θερμήν ·ἢ δῆτα λίθον με ποίησον ἐφ᾽ οὗ τὰς χοιρίνας ἀριθμοῦσι .
τίς γάρ ἐσθ᾽ ὁ ταῦτά σ᾽ εἵργων κἀποκλῄων τῇ θύρᾳ ; 
λέξον ·πρὸς εὔνους γὰρ φράσεις .
οὑμὸς υἱός .
ἀλλὰ μὴ βοᾶτε ·
ἀλλ᾽ ὕφεσθε τοῦ τόνου .
τοῦ δ᾽ ἔφεξιν ὦ μάταιε ταῦτα δρᾶν σε βούλεται ; 
καὶ τίνα πρόφασιν ἔχων ; 
οὐκ ἐᾷ μ᾽ ὦνδρες δικάζειν οὐδὲ δρᾶν οὐδὲν κακόν ,ἀλλά μ᾽ εὐωχεῖν ἕτοιμός ἐστ᾽ ·ἐγὼ δ᾽ οὐ βούλομαι .
τοῦτ᾽ ἐτόλμησ᾽ ὁ μιαρὸς χανεῖν ὁ Δημολογοκλέων ὅδ᾽ ,ὅτι λέγεις σύ τι περὶ τῶν νεῶν ἀληθές .
οὐ γὰρ ἄν ποθ᾽ οὗτος ἁνὴρ τοῦτ᾽ ἐτόλμησεν λέγειν ,εἰ μὴ ξυνωμότης τις ἦν .
ἀλλ᾽ ἐκ τούτων ὥρα τινά σοι ζητεῖν καινὴν ἐπίνοιαν ,ἥτις σε λάθρᾳ τἀνδρὸς τουδὶ καταβῆναι δεῦρο ποιήσει .
τίς ἂν οὖν εἴη ; 
ζητεῖθ᾽ ὑμεῖς ,ὡς πᾶν ἂν ἔγωγε ποιοίην ·οὕτω κιττῶ διὰ τῶν σανίδων μετὰ χοιρίνης περιελθεῖν .
ἔστιν ὀπὴ δῆθ᾽ ἥντιν᾽ ἂν ἔνδοθεν οἷός τ᾽ εἴης διορύξαι ,εἶτ᾽ ἐκδῦναι ῥάκεσιν κρυφθεὶς ὥσπερ πολύμητις Ὀδυσσεύς ; 
πάντα πέφαρκται κοὐκ ἔστιν ὀπῆς οὐδ᾽ εἰ σέρφῳ διαδῦναι .
ἀλλ᾽ ἄλλο τι δεῖ ζητεῖν ὑμᾶς ·
ὀπίαν δ᾽ οὐκ ἔστι γενέσθαι .
μέμνησαι δῆθ᾽ ,ὅτ᾽ ἐπὶ στρατιᾶς κλέψας ποτὲ τοὺς ὀβελίσκους ἵεις σαυτὸν κατὰ τοῦ τείχους ταχέως ,ὅτε Νάξος ἑάλω .οἶδ᾽ ·ἀλλὰ τί τοῦτ᾽ ; οὐδὲν γὰρ τοῦτ᾽ ἐστὶν ἐκείνῳ προσόμοιον .
ἥβων γὰρ κἀδυνάμην κλέπτειν ,ἴσχυόν τ᾽ αὐτὸς ἐμαυτοῦ ,
κοὐδείς μ᾽ ἐφύλαττ᾽ ,ἀλλ᾽ ἐξῆν μοι φεύγειν ἀδεῶς .
νῦν δὲ ξὺν ὅπλοις ἄνδρες ὁπλῖται διαταξάμενοι κατὰ τὰς διόδους σκοπιωροῦνται ,τὼ δὲ δύ᾽ αὐτῶν ἐπὶ ταῖσι θύραις ὥσπερ με γαλῆν κρέα κλέψασαν τηροῦσιν ἔχοντ᾽ ὀβελίσκους .
ἀλλὰ καὶ νῦν ἐκπόριζε μηχανὴν ὅπως τάχισθ᾽ ·
ἕως γάρ ,ὦ μελίττιον .
διατραγεῖν τοίνυν κράτιστόν ἐστί μοι τὸ δίκτυον .
ἡ δέ μοι Δίκτυννα συγγνώμην ἔχοι τοῦ δικτύου .
ταῦτα μὲν πρὸς ἀνδρός ἐστ᾽ ἄνοντος ἐς σωτηρίαν .
ἀλλ᾽ ἔπαγε τὴν γνάθον .
διατέτρωκται τοῦτό γ᾽ .
ἀλλὰ μὴ βοᾶτε μηδαμῶς ,ἀλλὰ τηρώμεσθ᾽ ὅπως μὴ Βδελυκλέων αἰσθήσεται .μηδὲν ὦ τᾶν δέδιθι ,μηδέν ·ὡς ἐγὼ τοῦτόν γ᾽ ,ἐὰν γρύξῃ τι ,ποιήσω δακεῖν τὴν καρδίαν καὶ τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον δραμεῖν ,ἵν᾽ εἰδῇ μὴ πατεῖν τὰ τοῖν θεοῖν ψηφίσματα .
ἀλλ᾽ ἐξάψας διὰ τῆς θυρίδος τὸ καλῴδιον εἶτα καθίμα δήσας σαυτὸν καὶ τὴν ψυχὴν ἐμπλησάμενος Διοπείθους .
ἄγε νυν ,ἢν αἰσθομένω τούτω ζητῆτόν μ᾽ ἐσκαλαμᾶσθαι κἀνασπαστὸν ποιεῖν εἴσω ,τί ποιήσετε ; 
φράζετε νυνί .
ἀμυνοῦμέν σοι τὸν πρινώδη θυμὸν ἅπαντες καλέσαντες ὥστ᾽ οὐ δυνατόν σ᾽ εἵργειν ἔσται ·
τοιαῦτα ποιήσομεν ἡμεῖς .
δράσω τοίνυν ὑμῖν πίσυνος ,καὶ - μανθάνετ᾽ ; 
- ἤν τι πάθω ᾽ γώ ,ἀνελόντες καὶ κατακλαύσαντες θεῖναί μ᾽ ὑπὸ τοῖσι δρυφάκτοις .
οὐδὲν πείσει ·
μηδὲν δείσῃς .
ἀλλ᾽ ὦ βέλτιστε καθίει σαυτὸν θαρρῶν κἀπευξάμενος τοῖσι πατρῴοισι θεοῖσιν .ὦ Λύκε δέσποτα ,γείτων ἥρως ·σὺ γὰρ οἷσπερ ἐγὼ κεχάρησαι ,τοῖς δακρύοισιν τῶν φευγόντων ἀεὶ καὶ τοῖς ὀλοφυρμοῖς ·ᾤκησας γοῦν ἐπίτηδες ἰὼν ἐνταῦθ᾽ ἵνα ταῦτ᾽ ἀκροῷο ,κἀβουλήθης μόνος ἡρώων παρὰ τὸν κλάοντα καθῆσθαι .ἐλέησον καὶ σῶσον νυνὶ τὸν σαυτοῦ πλησιόχωρον ·κοὐ μή ποτέ σου παρὰ τὰς κάννας οὐρήσω μηδ᾽ ἀποπάρδω .οὗτος ἐγείρου .
τί τὸ πρᾶγμ᾽ ; 
ὥσπερ φωνή μέ τις ἐγκεκύκλωται .
μῶν ὁ γέρων πῃ διαδύεται αὖ ; 
μὰ Δί᾽ οὐ δῆτ᾽ ,ἀλλὰ καθιμᾷ αὑτὸν δήσας .ὦ μιαρώτατε τί ποιεῖς ; 
οὐ μὴ καταβήσει ; 
ἀνάβαιν᾽ ἀνύσας κατὰ τὴν ἑτέραν καὶ ταῖσιν φυλλάσι παῖε ,ἤν πως πρύμνην ἀνακρούσηται πληγεὶς ταῖς εἰρεσιώναις .
οὐ ξυλλήψεσθ᾽ ὁπόσοισι δίκαι τῆτες μέλλουσιν ἔσεσθαι ,ὦ Σμικυθίων καὶ Τεισιάδη καὶ Χρήμων καὶ Φερέδειπνε ; 
πότε δ᾽ ,εἰ μὴ νῦν ,ἐπαρήξετέ μοι ,πρίν μ᾽ εἴσω μᾶλλον ἄγεσθαι ; 
εἰπέ μοι τί μέλλομεν κινεῖν ἐκείνην τὴν χολήν ,ἥνπερ ,ἡνίκ᾽ ἄν τις ἡμῶν ὀργίσῃ τὴν σφηκιάν ; 
νῦν ἐκεῖνο νῦν ἐκεῖνο τοὐξύθυμον ,ᾧ κολαζόμεσθα ,κέντρον ̣ ἐντέτατ᾽ ὀξύ ̣ .
ἀλλὰ θαἰμάτια βαλόντες ὡς τάχιστα ,παιδία ,θεῖτε καὶ βοᾶτε ,καὶ Κλέωνι ταῦτ᾽ ἀγγέλλετε ,καὶ κελεύετ᾽ αὐτὸν ἥκειν ὡς ἐπ᾽ ἄνδρα μισόπολιν ὄντα κἀπολούμενον ,ὅτι τόνδε λόγον ἐσφέρει ,μὴ δικάζειν δίκας .ὦγαθοὶ τὸ πρᾶγμ᾽ ἀκούσατ᾽ ,ἀλλὰ μὴ κεκράγετε .νὴ Δί᾽ ἐς τὸν οὐρανόν γ᾽ .
ὡς τοῦδ᾽ ἐγὼ οὐ μεθήσομαι .
ταῦτα δῆτ᾽ οὐ δεινὰ καὶ τυραννίς ἐστιν ἐμφανής ; 
ὦ πόλις καὶ Θεώρου θεοισεχθρία ,κεἴ τις ἄλλος προέστηκεν ἡμῶν κόλαξ .Ἡράκλεις καὶ κέντρ᾽ ἔχουσιν .
οὐχ ὁρᾷς ὦ δέσποτα ; 
οἷς γ᾽ ἀπώλεσαν Φίλιππον ἐν δίκῃ τὸν Γοργίου .
καὶ σέ γ᾽ αὐτοῖς ἐξολοῦμεν ·
ἀλλὰ πᾶς ἐπίστρεφε δεῦρο κἀξείρας τὸ κέντρον εἶτ᾽ ἐπ᾽ αὐτὸν ἵεσο ,ξυσταλεὶς εὔτακτος ὀργῆς καὶ μένους ἐμπλήμενος ,ὡς ἂν εὖ εἰδῇ τὸ λοιπὸν σμῆνος οἷον ὤργισεν .
τοῦτο μέντοι δεινὸν ἤδη νὴ Δί᾽ ,εἰ μαχούμεθα ·
ὡς ἔγωγ᾽ αὐτῶν ὁρῶν δέδοικα τὰς ἐγκεντρίδας .
εἰ δὲ μή ,φήμ᾽ ἐγὼ τὰς χελώνας μακαριεῖν σε τοῦ δέρματος .
εἶά νυν ὦ ξυνδικασταὶ σφῆκες ὀξυκάρδιοι ,οἱ μὲν ἐς τὸν πρωκτὸν αὐτῶν ἐσπέτεσθ᾽ ὠργισμένοι ,οἱ δὲ τὠφθαλμὼ κύκλῳ κεντεῖτε καὶ τοὺς δακτύλους .
ὦ Μίδα καὶ Φρὺξ βοήθει δεῦρο καὶ Μασιντύα ,καὶ λάβεσθε τουτουὶ καὶ μὴ μεθῆσθε μηδενί ·
εἰ δὲ μή ᾽ ν πέδαις παχείαις οὐδὲν ἀριστήσετε .
ὡς ἐγὼ πολλῶν ἀκούσας οἶδα θρίων τὸν ψόφον .
εἰ δὲ μὴ τοῦτον μεθήσεις ,ἔν τί σοι παγήσεται .
ὦ Κέκροψ ἥρως ἄναξ τὰ πρὸς ποδῶν Δρακοντίδη ,περιορᾷς οὕτω μ᾽ ὑπ᾽ ἀνδρῶν βαρβάρων χειρούμενον ,οὓς ἐγὼ ᾽ δίδαξα κλάειν τέτταρ᾽ ἐς τὴν χοίνικα ; εἶτα δῆτ᾽ οὐ πόλλ᾽ ἔνεστι δεινὰ τῷ γήρᾳ κακά ; 
δηλαδή ·
καὶ νῦν γε τούτω τὸν παλαιὸν δεσπότην πρὸς βίαν χειροῦσιν ,οὐδὲν τῶν πάλαι μεμνημένοι διφθερῶν κἀξωμίδων ,ἃς οὗτος αὐτοῖς ἠμπόλα ,καὶ κυνᾶς ·καὶ τοὺς πόδας χειμῶνος ὄντος ὠφέλει ,ὥστε μὴ ῥιγῶν ἑκάστοτ᾽ ·ἀλλὰ τούτοις γ᾽ οὐκ ἔνι οὐδ᾽ ἐν ὀφθαλμοῖσιν αἰδὼς τῶν παλαιῶν ἐμβάδων .οὐκ ἀφήσεις οὐδὲ νυνί μ᾽ ὦ κάκιστον θηρίον ,οὐδ᾽ ἀναμνησθεὶς ὅθ᾽ εὑρὼν τοὺς βότρυς κλέπτοντά σε προσαγαγὼν πρὸς τὴν ἐλάαν ἐξέδειρ᾽ εὖ κἀνδρικῶς ,ὥστε σε ζηλωτὸν εἶναι ; 
σὺ δ᾽ ἀχάριστος ἦσθ᾽ ἄρα .
ἀλλ᾽ ἄνες με καὶ σὺ καὶ σύ ,πρὶν τὸν υἱὸν ἐκδραμεῖν .
ἀλλὰ τούτων μὲν τάχ᾽ ἡμῖν δώσετον καλὴν δίκην ,οὐκέτ᾽ ἐς μακρὰν ἵν᾽ εἰδῆθ᾽ οἷός ἐστ᾽ ἀνδρῶν τρόπος ὀξυθύμων καὶ δικαίων καὶ βλεπόντων κάρδαμα .παῖε παἶ ὦ Ξανθία τοὺς σφῆκας ἀπὸ τῆς οἰκίας .
ἀλλὰ δρῶ τοῦτ᾽ ·
ἀλλὰ καὶ σὺ τῦφε πολλῷ τῷ καπνῷ .
οὐχὶ σοῦσθ᾽ ; 
οὐκ ἐς κόρακας ; 
οὐκ ἄπιτε ; 
παῖε τῷ ξύλῳ .
καὶ σὺ προσθεὶς Αἰσχίνην ἔντυφε τὸν Σελλαρτίου .
ἆρ᾽ ἐμέλλομέν ποθ᾽ ὑμᾶς ἀποσοβήσειν τῷ χρόνῳ .ἀλλὰ μὰ Δί᾽ οὐ ῥᾳδίως οὕτως ἂν αὐτοὺς διέφυγες ,εἴπερ ἔτυχον τῶν μελῶν τῶν Φιλοκλέους βεβρωκότες .ἆρα δῆτ᾽ οὐκ αὐτὰ δῆλα τοῖς πένησιν ,ἡ τυραννὶς ̣ ὡς λάθρᾳ γ᾽ ἐλάνθαν᾽ ὑπιοῦσά με ,̣ εἰ σύ γ᾽ ὦ πόνῳ πόνηρε καὶ κομηταμυνία τῶν νόμων ἡμᾶς ἀπείργεις ὧν ἔθηκεν ἡ πόλις ,οὔτε τιν᾽ ἔχων πρόφασιν οὔτε λόγον εὐτράπελον ,αὐτὸς ἄρχων μόνος ; ἔσθ᾽ ὅπως ἄνευ μάχης καὶ τῆς κατοξείας βοῆς ἐς λόγους ἔλθοιμεν ἀλλήλοισι καὶ διαλλαγάς ; σοὐς λόγους ὦ μισόδημε καὶ μοναρχίας ἐραστά ,καὶ ξυνὼν Βρασίδᾳ 
νῦν δὲ πολλῷ τοῦ ταρίχους ἐστὶν ἀξιωτέρα ,ὥστε καὶ δὴ τοὔνομ᾽ αὐτῆς ἐν ἀγορᾷ κυλίνδεται .
ἢν μὲν ὠνῆταί τις ὀρφὼς μεμβράδας δὲ μὴ ᾽ θέλῃ ,εὐθέως εἴρηχ᾽ ὁ πωλῶν πλησίον τὰς μεμβράδας ·᾽ οὗτος ὀψωνεῖν ἔοιχ᾽ ἅνθρωπος ἐπὶ τυραννίδι .᾽ ἢν δὲ γήτειον προσαιτῇ ταῖς ἀφύαις ἥδυσμά τι ,ἡ λαχανόπωλις παραβλέψασά φησι θατέρῳ ·᾽ εἰπέ μοι ,γήτειον αἰτεῖς ·
πότερον ἐπὶ τυραννίδι ,ἢ νομίζεις τὰς Ἀθήνας σοὶ φέρειν ἡδύσματα ;᾽ 
κἀμέ γ᾽ ἡ πόρνη χθὲς εἰσελθόντα τῆς μεσημβρίας ,ὅτι κελητίσαι ᾽ κέλευον ,ὀξυθυμηθεῖσά μοι ἤρετ᾽ εἰ τὴν Ἱππίου καθίσταμαι τυραννίδα .ταῦτα γὰρ τούτοις ἀκούειν ἡδἔ ,εἰ καὶ νῦν ἐγὼ τὸν πατέρ᾽ ὅτι βούλομαι τούτων ἀπαλλαχθέντα τῶν ὀρθροφοιτοσυκοφαντοδικοταλαιπ τρόπων ζῆν βίον γενναῖον ὥσπερ Μόρυχος ,αἰτίαν ἔχω ταῦτα δρᾶν ξυνωμότης ὢν καὶ φρονῶν τυραννικά .
νὴ Δἴ ἐν δίκῃ γ᾽ ·
ἐγὼ γὰρ οὐδ᾽ ἂν ὀρνίθων γάλα ἀντὶ τοῦ βίου λάβοιμ᾽ ἂν οὗ με νῦν ἀποστερεῖς ·
οὐδὲ χαίρω βατίσιν οὐδ᾽ ἐγχέλεσιν ,ἀλλ᾽ ἥδιον ἄν δικίδιον σμικρὸν φάγοιμ᾽ ἂν ἐν λοπάδι πεπνιγμένον .
νὴ Δἴ εἰθίσθης γὰρ ἥδεσθαι τοιούτοις πράγμασιν ·
ἀλλ᾽ ἐὰν σιγῶν ἀνάσχῃ καὶ μάθῃς ἁγὼ λέγω ,ἀναδιδάξειν οἴομαί σ᾽ ὡς πάντα ταῦθ᾽ ἁμαρτάνεις .
ἐξαμαρτάνω δικάζων ; 
καταγελώμενος μὲν οὖν οὐκ ἐπαϊεις ὑπ᾽ ἀνδρῶν ,οὓς σὺ μόνον οὐ προσκυνεῖς .
ἀλλὰ δουλεύων λέληθας .
παῦε δουλείαν λέγων ,ὅστις ἄρχω τῶν ἁπάντων .
οὐ σύ γ᾽ ,ἀλλ᾽ ὑπηρετεῖς οἰόμενος ἄρχειν ·
ἐπεὶ δίδαξον ἡμᾶς ὦ πάτερ ,ἥτις ἡ τιμή ᾽ στί σοι καρπουμένῳ τὴν Ἑλλάδα .
πάνυ γε ,καὶ τούτοισί γ᾽ ἐπιτρέψαι ᾽ θέλω .
καὶ μὴν ἐγώ .
ἄφετέ νυν ἅπαντες αὐτόν .
καὶ ξίφος γέ μοι δότε .
ἢν γὰρ ἡττηθῶ λέγων σου ,περιπεσοῦμαι τῷ ξίφει .
εἰπέ μοι ,τί δ᾽ ἤν ,τὸ δεῖνα ,τῇ διαίτῃ μὴ ᾽ μμένῃς ; 
μηδέποτε πίοιμ᾽ ἀκράτου μισθὸν ἀγαθοῦ δαίμονος .
νῦν δὴ τὸν ἐκ θἠμετέρου γυμνασίου δεῖ τι λέγειν καινόν ,ὅπως φανήσει - ἐνεγκάτω μοι δεῦρο τὴν κίστην τις ὡς τάχιστα .ἀτὰρ φανεῖ ποῖός τις ὤν ,ἢν ταῦτα παρακελεύῃ ; 
μὴ κατὰ τὸν νεανίαν τονδὶ λέγων .
ὁρᾷς γὰρ ὥς σοι μέγας ἐστὶν ἁγὼν καὶ περὶ τῶν ἁπάντων ,εἴπερ ,ὃ μὴ γένοιθ᾽ ,οὗτός σ᾽ ἐθέλει κρατῆσαι .καὶ μὴν ὅσ᾽ ἂν λέξῃ γ᾽ ἁπλῶς μνημόσυνα γράψομαι ᾽ γώ .
τί γὰρ φάθ᾽ ὑμεῖς ,ἢν ὁδί με τῷ λόγῳ κρατήσῃ ; 
οὐκέτι πρεσβυτῶν ὄχλος χρήσιμος ἔστ᾽ οὐδ᾽ ἀκαρῆ ·
σκωπτόμενοι δ᾽ ἐν ταῖς ὁδοῖς θαλλοφόροι καλούμεθ᾽ ,ἀντωμοσιῶν κελύφη .
ἀλλ᾽ ὦ περὶ τῆς πάσης μέλλων βασιλείας ἀντιλογήσειν τῆς ἡμετέρας ,νυνὶ θαρρῶν πᾶσαν γλῶτταν βασάνιζε .καὶ μὴν εὐθύς γ᾽ ἀπὸ βαλβίδων περὶ τῆς ἀρχῆς ἀποδείξω τῆς ἡμετέρας ὡς οὐδεμιᾶς ἥττων ἐστὶν βασιλείας .
τί γὰρ εὔδαιμον καὶ μακαριστὸν μᾶλλον νῦν ἐστὶ δικαστοῦ ,ἢ τρυφερώτερον ἢ δεινότερον ζῷον ,καὶ ταῦτα γέροντος ; 
ὃν πρῶτα μὲν ἕρποντ᾽ ἐξ εὐνῆς τηροῦσ᾽ ἐπὶ τοῖσι δρυφάκτοις ἄνδρες μεγάλοι καὶ τετραπήχεις ·
κἄπειτ᾽ εὐθὺς προσιόντι ἐμβάλλει μοι τὴν χεῖρ᾽ ἁπαλὴν τῶν δημοσίων κεκλοφυῖαν ·
ἱκετεύουσίν θ᾽ ὑποκύπτοντες τὴν φωνὴν οἰκτροχοοῦντες ·᾽ οἴκτιρόν μ᾽ ὦ πάτερ ,αἰτοῦμαί σ᾽ ,εἰ καὐτὸς πώποθ᾽ ὑφείλου ἀρχὴν ἄρξας ἢ ᾽ πὶ στρατιᾶς τοῖς ξυσσίτοις ἀγοράζων ·᾽ ὃς ἔμ᾽ οὐδ᾽ ἂν ζῶντ᾽ ᾔδειν εἰ μὴ διὰ τὴν προτέραν ἀπόφυξιν .
τουτὶ περὶ τῶν ἀντιβολούντων ἔστω τὸ μνημόσυνόν μοι .
εἶτ᾽ εἰσελθὼν ἀντιβοληθεὶς καὶ τὴν ὀργὴν ἀπομορχθεὶς ἔνδον τούτων ὧν ἂν φάσκω πάντων οὐδὲν πεποίηκα ,ἀλλ᾽ ἀκροῶμαι πάσας φωνὰς ἱέντων εἰς ἀπόφυξιν .
φέρ᾽ ἴδω ,τί γὰρ οὐκ ἔστιν ἀκοῦσαι θώπευμ᾽ ἐνταῦθα δικαστῇ ; 
οἱ μέν γ᾽ ἀποκλάονται πενίαν αὑτῶν καὶ προστιθέασι κακὰ πρὸς τοῖς οὖσιν ,̣ ἕως ἀνιῶν ἂν ἰσώσῃ τοῖσιν ἐμοῖσιν ·
̣ οἱ δὲ λέγουσιν μύθους ἡμῖν ,οἱ δ᾽ Αἰσώπου τι γέλοιον ·
οἱ δὲ σκώπτουσ᾽ ,ἵν᾽ ἐγὼ γελάσω καὶ τὸν θυμὸν καταθῶμαι .κἂν μὴ τούτοις ἀναπειθώμεσθα ,τὰ παιδάρι᾽ εὐθὺς ἀνέλκει τὰς θηλείας καὶ τοὺς υἱεῖς τῆς χειρός ,ἐγὼ δ᾽ ἀκροῶμαι ·
τὰ δὲ συγκύψανθ᾽ ἅμα βληχᾶται ·
κἄπειθ᾽ ὁ πατὴρ ὑπὲρ αὐτῶν ὥσπερ θεὸν ἀντιβολεῖ με τρέμων τῆς εὐθύνης ἀπολῦσαι ·" εἰ μὲν χαίρεις ἀρνὸς φωνῇ ,παιδὸς φωνὴν ἐλεήσαις ·" 
εἰ δ᾽ αὖ τοῖς χοιριδίοις χαίρω ,θυγατρὸς φωνῇ με πιθέσθαι .
χἠμεῖς αὐτῷ τότε τῆς ὀργῆς ὀλίγον τὸν κόλλοπ᾽ ἀνεῖμεν .
ἆρ᾽ οὐ μεγάλη τοῦτ᾽ ἔστ᾽ ἀρχὴ καὶ τοῦ πλούτου καταχήνη ; 
δεύτερον αὖ σου τουτὶ γράφομαι ,τὴν τοῦ πλούτου καταχήνην ·
καὶ τἀγαθά μοι μέμνησ᾽ ἅχεις φάσκων τῆς Ἑλλάδος ἄρχειν .
παίδων τοίνυν δοκιμαζομένων αἰδοῖα πάρεστι θεᾶσθαι .
κἂν Οἴαγρος εἰσέλθῃ φεύγων ,οὐκ ἀποφεύγει πρὶν ἂν ἡμῖν ἐκ τῆς Νιόβης εἴπῃ ῥῆσιν τὴν καλλίστην ἀπολέξας .
κἂν αὐλητής γε δίκην νικᾷ ,ταύτης ἡμῖν ἐπίχειρα ἐν φορβειᾷ τοῖσι δικασταῖς ἔξοδον ηὔλησ᾽ ἀπιοῦσι .
κἂν ἀποθνῄσκων ὁ πατήρ τῳ δῷ καταλείπων παῖδ᾽ ἐπίκληρον ,κλάειν ἡμεῖς μακρὰ τὴν κεφαλὴν εἰπόντες τῇ διαθήκῃ καὶ τῇ κόγχῃ τῇ πάνυ σεμνῶς τοῖς σημείοισιν ἐπούσῃ ,ἔδομεν ταύτην ὅστις ἂν ἡμᾶς ἀντιβολήσας ἀναπείσῃ .
καὶ ταῦτ᾽ ἀνυπεύθυνοι δρῶμεν ,τῶν δ᾽ ἄλλων οὐδεμἴ ἀρχή .
τουτὶ γάρ τοι σεμνόν ,τούτων ὧν εἴρηκας μακαρίζω ·
τῆς δ᾽ ἐπικλήρου τὴν διαθήκην ἀδικεῖς ἀνακογχυλιάζων .
ἔτι δ᾽ ἡ βουλὴ χὠ δῆμος ὅταν κρῖναι μέγα πρᾶγμ᾽ ἀπορήσῃ ἐψήφισται τοὺς ἀδικοῦντας τοῖσι δικασταῖς παραδοῦναι ·εἶτ᾽ Εὔαθλος χὠ μέγας οὗτος Κολακώνυμος ἀσπιδαποβλὴς οὐχὶ προδώσειν ἡμᾶς φασίν ,περὶ τοῦ πλήθους δὲ μαχεῖσθαι .κἀν τῷ δήμῳ γνώμην οὐδεὶς πώποτ᾽ ἐνίκησεν ,ἐὰν μὴ εἴπῃ τὰ δικαστήρι᾽ ἀφεῖναι πρώτιστα μίαν δικάσαντας ·αὐτὸς δὲ Κλέων ὁ κεκραξιδάμας μόνον ἡμᾶς οὐ περιτρώγει ,ἀλλὰ φυλάττει διὰ χειρὸς ἔχων καὶ τὰς μυίας ἀπαμύνει .
σὺ δὲ τὸν πατέρ᾽ οὐδ᾽ ὁτιοῦν τούτων τὸν σαυτοῦ πώποτ᾽ ἔδρασας .
ἀλλὰ Θέωρος ,καίτοὐστὶν ἀνὴρ Εὐφημίου οὐδὲν ἐλάττων ,τὸν σφόγγον ἔχων ἐκ τῆς λεκάνης τἀμβάδι᾽ ἡμῶν περικωνεῖ .
σκέψαι μ᾽ ἀπὸ τῶν ἀγαθῶν οἵων ἀποκλῄεις καὶ κατερύκεις ,ἣν δουλείαν οὖσαν ἔφασκες καὶ ὑπηρεσίαν ἀποδείξειν .
ἔμπλησο λέγων ·
πάντως γάρ τοι παύσει ποτὲ κἀναφανήσει πρωκτὸς λουτροῦ περιγιγνόμενος τῆς ἀρχῆς τῆς περισέμνου .ὃ δέ γ᾽ ἥδιστον τούτων ἐστὶν πάντων ,οὗ ᾽ γὼ ᾽ πελελήσμην ,ὅταν οἴκαδ᾽ ἴω τὸν μισθὸν ἔχων ,κἄπειθ᾽ ἥκονθ᾽ ἅμα πάντες ἀσπάζωνται διὰ τἀργύριον ,καὶ πρῶτα μὲν ἡ θυγάτηρ με ἀπονίζῃ καὶ τὼ πόδ᾽ ἀλείφῃ καὶ προσκύψασα φιλήσῃ καὶ παππίζουσ᾽ ἅμα τῇ γλώττῃ τὸ τριώβολον ἐκκαλαμᾶται ,καὶ τὸ γύναιόν μ᾽ ὑποθωπεῦσαν φυστὴν μᾶζαν προσενέγκῃ ,κἄπειτα καθεζομένη παρ᾽ ἐμοὶ προσαναγκάζῃ ᾽ φάγε τουτί ,ἔντραγε τουτί ·᾽ 
τούτοισιν ἐγὼ γάνυμαι ,κοὐ μή με δεήσῃ ἐς σὲ βλέψαι καὶ τὸν ταμίαν ,ὁπότ᾽ ἄριστον παραθήσει καταρασάμενος καὶ τονθορύσας .
ἀλλ᾽ ἢν μή μοι ταχὺ μάξῃ ,τάδε κέκτημαι πρόβλημα κακῶν ,σκευὴν βελέων ἀλεωρήν .
κἂν οἶνόν μοι μὴ ᾽ γχῇς σὺ πιεῖν ,τὸν ὄνον τόνδ᾽ ἐσκεκόμισμαι οἴνου μεστόν ,κᾆτ᾽ ἐγχέομαι κλίνας ·
οὗτος δὲ κεχηνὼς βρωμησάμενος τοῦ σοῦ δίνου μέγα καὶ στράτιον κατέπαρδεν .
ἆρ᾽ οὐ μεγάλην ἀρχὴν ἄρχω καὶ τοῦ Διὸς οὐδὲν ἐλάττω ,
ὅστις ἀκούω ταὔθ᾽ ἅπερ ὁ Ζεύς ; 
ἢν γοῦν ἡμεῖς θορυβήσωμεν ,πᾶς τίς φησιν τῶν παριόντων ,᾽ οἷον βροντᾷ τὸ δικαστήριον ,ὦ Ζεῦ βασιλεῦ .
καὶ σὺ δέδοικάς με μάλιστ᾽ αὐτός ·
νὴ τὴν Δήμητρα δέδοικας ,ἐγὼ δ᾽ ἀπολοίμην εἴ σε δέδοικα .
οὐπώποθ᾽ οὕτω καθαρῶς οὐδενὸς ἠκούσαμεν οὐδὲ ξυνετῶς λέγοντος .
οὔκ ,ἀλλ᾽ ἐρήμας ᾤεθ᾽ οὕτω ῥᾳδίως τρυγήσειν .καλῶς γὰρ ᾔδειν ὡς ἐγὼ ταύτῃ κράτιστός εἰμι .ὡς δ᾽ ἐπὶ πάντ᾽ ἐλήλυθεν κοὐδὲν παρῆλθεν ,ὥστ᾽ ἔγωγ᾽ ηὐξανόμην ἀκούων ,κἀν μακάρων δικάζειν αὐτὸς ἔδοξα νήσοις ,ἡδόμενος λέγοντι .ὡς οὗτος ἤδη σκορδινᾶται κἄστιν οὐκ ἐν αὑτοῦ .
ἦ μὴν ἐγώ σε τήμερον σκύτη βλέπειν ποιήσω .
δεῖ δέ σε παντοίας πλέκειν εἰς ἀπόφυξιν παλάμας .
τὴν γὰρ ἐμὴν ὀργὴν πεπᾶναι χαλεπὸν νεανίᾳ μὴ πρὸς ἐμοῦ λέγοντι .
πρὸς ταῦτα μύλην ἀγαθὴν ὥρα ζητεῖν σοι καὶ νεόκοπτον ,ἢν μή τι λέγῃς ,ἥτις δυνατὴ τὸν ἐμὸν θυμὸν κατερεῖξαι .
χαλεπὸν μὲν καὶ δεινῆς γνώμης καὶ μείζονος ἢ ᾽ πὶ τρυγῳδοῖς ἰάσασθαι νόσον ἀρχαίαν ἐν τῇ πόλει ἐντετοκυῖαν .
ἀτὰρ ὦ πάτερ ἡμέτερε Κρονίδη - παῦσαι καὶ μὴ πατέριζε .εἰ μὴ γὰρ ὅπως δουλεύω ᾽ γώ ,τουτὶ ταχέως με διδάξεις ,οὐκ ἔστιν ὅπως οὐχὶ τεθνήξεις ,κἂν χρῇ σπλάγχνων μ᾽ ἀπέχεσθαι .ἀκρόασαί νυν ὦ παππίδιον χαλάσας ὀλίγον τὸ μέτωπον ·καὶ πρῶτον μὲν λόγισαι φαύλως ,μὴ ψήφοις ἀλλ᾽ ἀπὸ χειρός ,τὸν φόρον ἡμῖν ἀπὸ τῶν πόλεων συλλήβδην τὸν προσιόντα ·
κἄξω τούτου τὰ τέλη χωρὶς καὶ τὰς πολλὰς ἑκατοστάς ,πρυτανεῖα μέταλλ᾽ ἀγορὰς λιμένας μεσθοὺς καὶ δημιόπρατα .
τούτων πλήρωμα τάλαντ᾽ ἐγγὺς δισχίλια γίγνεται ἡμῖν .
ἀπὸ τούτου νυν κατάθες μισθὸν τοῖσι δικασταῖς ἐνιαυτοῦ ἓξ χιλιάσιν ,κοὔπω πλείους ἐν τῇ χώρᾳ κατένασθεν ,γίγνεται ἡμῖν ἑκατὸν δήπου καὶ πεντήκοντα τάλαντα .οὐδ᾽ ἡ δεκάτη τῶν προσιόντων ἡμῖν ἄρ᾽ ἐγίγνεθ᾽ ὁ μισθός .
μὰ Δί᾽ οὐ μέντοι .
καὶ ποῖ τρέπεται δὴ ᾽ πειτα τὰ χρήματα τἄλλα ; 
ἐς τούτους τοὺς ᾽ οὐχὶ προδώσω τὸν Ἀθηναίων κολοσυρτόν ,ἀλλὰ μαχοῦμαι περὶ τοῦ πλήθους ἀεί .᾽ σὺ γὰρ ὦ πάτερ αὐτοὺς ἄρχειν αἱρεῖ σαυτοῦ τούτοις τοῖς ῥηματίοις περιπεφθείς .κᾆθ᾽ οὗτοι μὲν δωροδοκοῦσιν κατὰ πεντήκοντα τάλαντα ἀπὸ τῶν πόλεων ἐπαπειλοῦντες τοιαυτὶ κἀναφοβοῦντες ,᾽ δώσετε τὸν φόρον ,ἢ βροντήσας τὴν πόλιν ὑμῶν ἀνατρέψω .
᾽ σὺ δὲ τῆς ἀρχῆς ἀγαπᾷς τῆς σῆς τοὺς ἀργελόφους περιτρώγων .
οἱ δὲ ξύμμαχοι ὡς ᾔσθηνται τὸν μὲν σύρφακα τὸν ἄλλον ἐκ κηθαρίον λαγαριζόμενον καὶ τραγαλιζοντα τὸ μηδέν ,σὲ μὲν ἡγοῦνται Κόννου ψῆφον ,τούτοισι δὲ δωροφοροῦσιν ὕρχας οἶνον δάπιδας τυρὸν μέλι σήσαμα προσκεφάλαια φιάλας χλανίδας στεφάνους ὅρμους ἐκπώματα πλουθυγιείαν ·σοὶ δ᾽ ὧν ἄρχεις ,πολλὰ μὲν ἐν γῇ πολλὰ δ᾽ ἐφ᾽ ὑγρᾷ πιτυλεύσας ,οὐδεὶς οὐδὲ σκορόδου κεφαλὴν τοῖς ἑψητοῖσι δίδωσιν .μὰ Δί᾽ ἀλλὰ παρ᾽ Εὐχαρίδου καὐτὸς τρεῖς γ᾽ ἄγλιθας μετέπεμψα .
ἀλλ᾽ αὐτήν μοι τὴν δουλείαν οὐκ ἀποφαίνων ἀποκναίεις .
οὐ γὰρ μεγάλη δουλεία ᾽ στὶν τούτους μὲν ἅπαντας ἐν ἀρχαῖς αὐτούς τ᾽ εἶναι καὶ τοὺς κόλακας τοὺς τούτων μισθοφοροῦντας ; 
οὓς αὐτὸς ἐλαύνων καὶ πεζομαχῶν καὶ πολιορκῶν ἐκτήσω πολλὰ πονήτας .
καὶ πρὸς τούτοις ἐπιταττόμενος φοιτᾷς ,ὃ μάλιστά μ᾽ ἀπάγχει ,ὅταν εἰσελθὸν μειράκιόν σοι κατάπυγον ,Χαιρέου υἱός ,ὡδὶ διαβὰς διακινηθεὶς τῷ σώματι καὶ τρυφερανθείς ,ἥκειν εἴπῃ πρῲ κἀν ὥρᾳ δικάσονθ᾽ ,ὡς ὅστις ἂν ὑμῶν ὕστερος ἔλθῃ τοῦ σημείου ,τὸ τριώβολον οὐ κομιεῖται ·αὐτὸς δὲ φέρει τὸ συνηγορικὸν δραχμήν ,κἂν ὕστερος ἔλθῃ ·καὶ κοινωνῶν τῶν ἀρχόντων ἑτέρῳ τινὶ τῶν μεθ᾽ ἑαυτοῦ ,ἤν τίς τι διδῷ τῶν φευγόντων ,ξυνθέντε τὸ πρᾶγμα δύ᾽ ὄντε ἐσπουδάκατον ,κᾆθ᾽ ὡς πρίονθ᾽ ὁ μὲν ἕλκει ὁ δ᾽ ἀντενέδωκε ·
σὺ δὲ χασκάζεις τὸν κωλακρέτην ,τὸ δὲ πραττόμενόν σε λέληθεν .
ταυτί με ποιοῦσ᾽ ; 
οἴμοι τί λέγεις ; ὥς μου τὸν θῖνα ταράττεις ,καὶ τὸν νοῦν μου προσάγεις μᾶλλον ,κοὐκ οἶδ᾽ ὅ τι χρῆμά με ποιεῖς .σκέψαι τοίνυν ὡς ἐξόν σοι πλουτεῖν καὶ τοῖσιν ἅπασιν ὑπὸ τῶν ἀεὶ δημιζόντων οὐκ οἶδ᾽ ὅπῃ ἐγκεκύκλησαι ,ὅστις πόλεων ἄρχων πλείστων ἀπὸ τοῦ Πόντου μέχρι Σαρδοῦς οὐκ ἀπολαύεις πλὴν τοῦθ᾽ ὃ φέρεις ἀκαρῆ ·καὶ τοῦτ᾽ ἐρίῳ σοι ἐνστάζουσιν κατὰ μικρὸν ἀεὶ τοῦ ζῆν ἕνεχ᾽ ὥσπερ ἔλαιον .
βούλονται γάρ σε πένητ᾽ εἶναι ·
καὶ τοῦθ᾽ ὧν οὕνεκ᾽ ἐρῶ σοι ,ἵνα γιγνώσκῃς τὸν τιθασευτήν ,κᾆθ᾽ ὅταν οὗτός γ᾽ ἐπισίξῃ ἐπὶ τῶν ἐχθρῶν τιν᾽ ἐπιρρύξας ,ἀγρίως αὐτοῖς ἐπιπηδᾷς .
εἰ γὰρ ἐβούλοντο βίον πορίσαι τῷ δήμῳ ,ῥᾴδιον ἦν ἄν .
εἰσίν γε πόλεις χίλιαι αἳ νῦν τὸν φόρον ἡμῖν ἀπάγουσι ·
τούτων εἴκοσιν ἄνδρας βόσκειν εἴ τις προσέταξεν ἑκάστῃ ,δύο μυριάδ᾽ ἂν τῶν δημοτικῶν ἔζων ἐν πᾶσι λαγῴοις καὶ στεφάνοισιν παντοδαποῖσιν καὶ πυριάτῃ ,ἄξια τῆς γῆς ἀπολαύοντες καὶ τοῦ ᾽ ν Μαραθῶνι τροπαίου .νῦν δ᾽ ὥσπερ ἐλαολόγοι χωρεῖθ᾽ ἅμα τῷ τὸν μισθὸν ἔχοντι .
οἴμοι τί πέπονθ᾽ ; 
ὡς νάρκη μου κατὰ τῆς χειρὸς καταχεῖται ,καὶ τὸ ξίφος οὐ δύναμαι κατέχειν ,ἀλλ᾽ ἤδη μαλθακός εἰμι .
ἀλλ᾽ ὁπόταν μὲν δείσωσ᾽ αὐτοί ,τὴν Εὔβοιαν διδόασιν ὑμῖν καὶ σῖτον ὑφίστανται κατὰ πεντήκοντα μεδίμνους ποριεῖν ·
ἔδοσαν δ᾽ οὐπώποτέ σοι πλὴν πρώην πέντε μεδίμνους ,καὶ ταῦτα μόλις ξενίας φεύγων ἔλαβες κατὰ χοίνικα κριθῶν .
ὧν οὕνεκ᾽ ἐγώ σ᾽ ἀπέκλῃον ἀεὶ βόσκειν ἐθέλων καὶ μὴ τούτους ἐγχάσκειν σοι στομφάζοντας .καὶ νῦν ἀτεχνῶς ἐθέλω παρέχειν ὅ τι βούλει σοι ,πλὴν κωλακρέτου γάλα πίνειν .ἦ που σοφὸς ἦν ὅστις ἔφασκεν ,πρὶν ἂν ἀμφοῖν μῦθον ἀκούσῃς ,οὐκ ἂν δικάσαις .σὺ γὰρ οὖν νῦν μοι νικᾶν πολλῷ δεδόκησαι ·
ὥστ᾽ ἤδη τὴν ὀργὴν χαλάσας τοὺς σκίπωνας καταβάλλω .
ἀλλ᾽ ὦ τῆς ἡλικίας ἡμῖν τῆς αὐτῆς συνθιασῶτα ,
πιθοῦ πιθοῦ λόγοισι ,μηδ᾽ ἄφρων γένῃ μηδ᾽ ἀτενὴς ἄγαν ἀτεράμων τ᾽ ἀνήρ .εἴθ᾽ ὤφελέν μοι κηδεμὼν ἢ ξυγγενὴς εἶναί τις ὅστις τοιαῦτ᾽ ἐνουθέτει .
σοὶ δὲ νῦν τις θεῶν παρὼν ἐμφανὴς ξυλλαμβάνει τοῦ πράγματος ,καὶ δῆλός ἐστιν εὖ ποιῶν ·
σὺ δὲ παρὼν δέχου .
καὶ μὴν θρέψω γ᾽ αὐτὸν παρέχων ὅσα πρεσβύτῃ ξύμφορα ,χόνδρον λείχειν ,χλαῖναν μαλακήν ,σισύραν ,πόρνην ,ἥτις τὸ πέος τρίψει καὶ τὴν ὀσφῦν .ἀλλ᾽ ὅτι σιγᾷ κοὐδὲν γρύζει ,τοῦτ᾽ οὐ δύναταί με προσέσθαι .
νενουθέτηκεν αὑτὸν ἐς τὰ πράγμαθ᾽ ,οἶς τότ᾽ ἐπεμαίνετ᾽ ·
ἔγνωκε γὰρ ἀρτίως ,λογίζεταί τ᾽ ἐκεῖνα πάνθ᾽ ἁμαρτίας ἃ σοῦ κελεύοντος οὐκ ἐπείθετο .
νῦν δ᾽ ἴσως τοῖσι σοῖς λόγοις πείθεται καὶ σωφρονεῖ μέντοι μεθιστὰς ἐς τὸ λοιπὸν τὸν τρόπον πιθόμενός τέ σοι .
ἰώ μοί μοι .
οὗτος τί βοᾷς ; 
μή μοι τούτων μηδὲν ὑπισχνοῦ .
κείνων ἔραμαι ,κεῖθι γενοίμαν ,ἵν᾽ ὁ κῆρύξ φησι ᾽ τίς ἀψήφιστος ; 
ἀνιστάσθω .᾽ 
κἀπισταίην ἐπὶ τοῖς κημοῖς ψηφιζομένων ὁ τελευταῖος .
σπεῦδ᾽ ὦ ψυχή .
ποῦ μοι ψυχή ; 
πάρες ὦ σκιερά .μὰ τὸν Ἡρακλέα μή νυν ἔτ᾽ ἐγὼ ᾽ ν τοῖσι δικασταῖς κλέπτοντα Κλέωνα λάβοιμι .
ἴθ᾽ ὦ πάτερ πρὸς τῶν θεῶν ἐμοὶ πιθοῦ .
τί σοι πίθωμαι ; 
λέγ᾽ ὅ τι βούλει πλὴν ἑνός .
ποίου ; 
φέρ᾽ ἴδω .
τοῦ μὴ δικάζειν .
τοῦτο δὲ Ἅιδης διακρινεῖ πρότερον ἢ ᾽ γὼ πείσομαι .
σὺ δ᾽ οὖν ,ἐπειδὴ τοῦτο κεχάρηκας ποιῶν ,ἐκεῖσε μὲν μηκέτι βάδιζ᾽ ,ἀλλ᾽ ἐνθάδε αὐτοῦ μένων δίκαζε τοῖσιν οἰκέταις .
περὶ τοῦ ; 
τί ληρεῖς ; 
ταὔθ᾽ ἅπερ ἐκεῖ πράττεται ·
ὅτι τὴν θύραν ἀνέῳξεν ἡ σηκὶς λάθρᾳ ,ταύτης ἐπιβολὴν ψηφιεῖ μίαν μόνην .πάντως δὲ κἀκεῖ ταῦτ᾽ ἔδρας ἑκάστοτε .καὶ ταῦτα μέν νυν εὐλόγως ,ἢν ἐξέχῃ ἕλη κατ᾽ ὄρθρον ,ἡλιάσει πρὸς ἥλιον ·
ἐὰν δὲ νείφῃ ,πρὸς τὸ πῦρ καθήμενος ·
ὕοντος εἴσει ·
κἄν ἔγρῃ μεσημβρινός ,οὐδείς σ᾽ ἀποκλῄσει θεσμοθέτης τῇ κιγκλίδι .
τουτί μ᾽ ἀρέσκει .
πρὸς δὲ τούτοις γ᾽ ,ἢν δίκην λέγῃ μακράν τις ,οὐχὶ πεινῶν ἀναμενεῖς δάκνων σεαυτὸν καὶ τὸν ἀπολογούμενον .
πῶς οὖν διαγιγνώσκειν καλῶς δυνήσομαι ὥσπερ πρότερον τὰ πράγματ᾽ ἔτι μασώμενος ; 
πολλῷ γ᾽ ἄμεινον ·
καὶ λέγεται γὰρ τουτογί ,ὡς οἱ δικασταὶ ψευδομένων τῶν μαρτύρων μόλις τὸ πρᾶγμ᾽ ἔγνωσαν ἀναμασώμενοι .ἀνά τό με πείθεις .
ἀλλ᾽ ἐκεῖν᾽ οὔπω λέγεις ,τὸν μισθὸν ὁπόθεν λήψομαι .
παρ᾽ ἐμοῦ .καλῶς ,ὁτιὴ κατ᾽ ἐμαυτὸν κοὐ μεθ᾽ ἑτέρου λήψομαι .
αἴσχιστα γάρ τοί μ᾽ ἠργάσατο Λυσίστρατος ὁ σκωπτόλης .
δραχμὴν μετ᾽ ἐμοῦ πρώην λαβὼν ἐλθὼν διεκερματίζετ᾽ ἐν τοῖς ἰχθύσιν ,κἄπειτ᾽ ἐνέθηκε τρεῖς λοπίδας μοι κεστρέων ·
κἀγὼ ᾽ νέκαψ᾽ ·ὀβολοὺς γὰρ ᾠόμην λαβεῖν ·
κᾆτα βδελυχθεὶς ὀσφρόμενος ἐξέπτυσα ·
κᾆθ᾽ εἷλκον αὐτόν .
ὁ δὲ τί πρὸς ταῦτ᾽ εἶφ᾽ ; ὅ τι ; 
ἀλεκτρυόνος μ᾽ ἔφασκε κοιλίαν ἔχειν ·
᾽ ταχὺ γοῦν καθέψεις τἀργύριον ,᾽ ἦ δ᾽ ὃς λέγων .
ὁρᾷς ὅσον καὶ τοῦτο δῆτα κερδανεῖς .
οὐ πάνυ τι μικρόν .
ἀλλ᾽ ὅπερ μέλλεις ποίει .
ἀνάμενέ νυν ·
ἐγὼ δὲ ταῦθ᾽ ἥξω φέρων .
ὅρα τὸ χρῆμα ,τὰ λόγι᾽ ὡς περαίνεται .ἠκηκόη γὰρ ὡς Ἀθηναῖοί ποτε δικάσοιεν ἐπὶ ταῖς οἰκίαισι τὰς δίκας ,κἀν τοῖς προθύροις ἐνοικοδομήσοι πᾶς ἀνὴρ αὑτῷ δικαστηρίδιον μικρὸν πάνυ ,ὥσπερ Ἑκάταιον ,πανταχοῦ πρὸ τῶν θυρῶν .ἰδού ,τί ἔτ᾽ ἐρεῖς ; 
ὡς ἅπαντ᾽ ἐγὼ φέρω ὅσαπερ ἔφασκον ,κἄτι πολλῷ πλείονα .
ἀμὶς μέν ,ἢν οὐρητιάσῃς ,αὑτηὶ παρά σοι κρεμήσετ᾽ ἐγγὺς ἐπὶ τοῦ παττάλου .σοφόν γε τουτὶ καὶ γέροντι πρόσφορον ἐξηῦρες ἀτεχνῶς φάρμακον στραγγουρίας .καὶ πῦρ γε τουτί ·
καὶ προσέστηκεν φακῆ ῥοφεῖν ,ἐὰν δέῃ τι .
τοῦτ᾽ αὖ δεξιόν ·
κἂν γὰρ πυρέττω ,τόν γε μισθὸν λήψομαι .
αὐτοῦ μένων γὰρ τὴν φακῆν ῥοφήσομαι .
ἀτὰρ τί τὸν ὄρνιν ὡς ἔμ᾽ ἐξηνέγκατε ; ἵνα γ᾽ ,ἢν καθεύδῃς ἀπολογουμένου τινός ,ᾁδων ἄνωθεν ἐξεγείρῃ σ᾽ οὑτοσί .ἓν ἔτι ποθῶ ,τὰ δ᾽ ἄλλ᾽ ἀρέσκει μοι .
τὸ τί ; 
θἠρῷον εἴ πως ἐκκομίσαις τὸ τοῦ Λύκου .
πάρεστι τουτί ,καὐτὸς ἅναξ οὑτοσί .ὦ δέσποθ᾽ ἥρως ὡς χαλεπὸς ἄρ᾽ ἦσθ᾽ ἰδεῖν .
οἷόσπερ ἡμῖν φαίνεται Κλεώνυμος .
οὔκουν ἔχει γ᾽ οὐδ᾽ αὐτὸς ἥρως ὢν ὅπλα .
εἰ θᾶττον ἐκαθίζου σύ ,θᾶττον ἂν δίκην ἐκάλουν .
κάλει νυν ,ὡς κάθημαι ᾽ γὼ πάλαι .
φέρε νυν τίν᾽ αὐτῷ πρῶτον εἰσαγάγω δίκην ; 
τί τίς κακὸν δέδρακε τῶν ἐν τᾠκίᾳ ; 
ἡ Θρᾷττα προσκαύσασα πρώην τὴν χύτραν - ἐπίσχες οὗτος ·
ὡς ὀλίγου μ᾽ ἀπώλεσας .
ἀλλ᾽ ἐγὼ δραμὼν αὐτὸς κομιοῦμαι τό γε παραυτίκ᾽ ἔνδοθεν .
τί ποτε τὸ χρῆμ᾽ ; 
ὡς δεινὸν ἡ φιλοχωρία .
βάλλ᾽ ἐς κόρακας .
τοιουτονὶ τρέφειν κύνα .
τί δ᾽ ἔστιν ἐτεόν ; 
οὐ γὰρ ὁ Λάβης ἀρτίως ὁ κύων παρᾴξας ἐς τὸν ἰπνὸν ὑφαρπάσας τροφαλίδα τυροῦ Σικελικὴν κατεδήδοκεν ; 
τοῦτ᾽ ἆρα πρῶτον τἀδίκημα τῷ πατρὶ εἰσακτέον μοι ·
σὺ δὲ κατηγόρει παρών .
μὰ Δί᾽ οὐκ ἔγωγ᾽ ·
ἀλλ᾽ ἅτερός φησιν κύων κατηγορήσειν ,ἤν τις εἰσάγῃ γραφήν .
ἴθι νυν ἄγ᾽ αὐτὼ δεῦρο .
ταῦτα χρὴ ποιεῖν .
τουτὶ τί ἔστι ; 
χοιροκομεῖον Ἑστίας .
εἶθ᾽ ἱεροσυλήσας φέρεις ; 
οὔκ ,ἀλλ᾽ ἵνα ἀφ᾽ Ἑστίας ἀρχόμενος ἐπιτρίψω τινά .
ἀλλ᾽ εἴσαγ᾽ ἀνύσας ·
ὡς ἐγὼ τιμᾶν βλέπω .
φέρε νυν ἐνέγκω τὰς σανίδας καὶ τὰς γραφάς .
οἴμοι διατρίβεις κἀπολεῖς τριψημερῶν ·ἐγὼ δ᾽ ἀλοκίζειν ἐδεόμην τὸ χωρίον .ἰδού .
κάλει νυν .
ταῦτα δή .
τίς οὑτοσὶ ὁ πρῶτός ἐστιν ; ἐς κόρακας ,ὡς ἄχθομαι ὁτιὴ ᾽ πελαθόμην τοὺς καδίσκους ἐκφέρειν .
οὗτος σὺ ποῖ θεῖς ; 
ἐπὶ καδίσκους .
μη δαμῶς .
κάλλιστα τοίνυν ·
πάντα γὰρ πάρεστι νῷν ὅσων δεόμεθα ,πλήν γε δὴ τῆς κλεψύδρας .ἡδὶ δὲ δὴ τίς ἐστιν ; οὐχὶ κλεψύδρα ; 
εὖ γ᾽ ἐκπορίζεις αὐτὰ κἀπιχωρίως .
ἀλλ᾽ ὡς τάχιστα πῦρ τις ἐξενεγκάτω καὶ μυρρίνας καὶ τὸν λιβανωτὸν ἔνδοθεν ,ὅπως ἂν εὐξώμεσθα πρῶτα τοῖς θεοῖς .
καὶ μὴν ἡμεῖς ἐπὶ ταῖς σπονδαῖς καὶ ταῖς εὐχαῖς φήμην ἀγαθὴν λέξομεν ὑμῖν ,ὅτι γενναίως ἐκ τοῦ πολέμου καὶ τοῦ νείκους ξυνεβήτην .
εὐφημία μὲν πρῶτα νῦν ὑπαρχέτω .
ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον Πύθι᾽ ἐπ᾽ ἀγαθῇ τύχῃ τὸ πρᾶγμ᾽ ὃ μηχανᾶται ἔμπροσθεν οὗτος τῶν θυρῶν ,ἅπασιν ἡμῖν ἁρμόσαι παυσαμένοις πλάνων .
ἰήιε Παιάν .
ὦ δέσποτ᾽ ἄναξ γεῖτον ἀγυιεῦ προθύρου προπύλαιε ,δέξαι τελετὴν καινὴν ὦναξ ,ἣν τῷ πατρὶ καινοτομοῦμεν ,παῦσόν τ᾽ αὐτοῦ τοῦτο τὸ λίαν στρυφνὸν καὶ πρίνινον ἦθος ,ἀντὶ σιραίου μέλιτος μικρὸν τῷ θυμιδίῳ παραμείξας ·ἤδη δ᾽ εἶναι τοῖς ἀνθρώποις ἤπιον αὐτόν ,τοὺς φεύγοντάς τ᾽ ἐλεεῖν μᾶλλον τῶν γραψαμένων κἀπιδακρύειν ἀντιβολούντων ,καὶ παυσάμενον τῆς δυσκολίας ἀπὸ τῆς ὀργῆς τὴν ἀκαλήφην ἀφελέσθαι .
ξυνευχόμεσθα ταὐτά σοι κἀπᾴδομεν νέαισιν ἀρχαῖς ἕνεκα τῶν προλελεγμένων .
εὖνοι γάρ ἐσμεν ἐξ οὗ τὸν δῆμον ᾐσθόμεσθά σου φιλοῦντος ὡς οὐδεὶς ἀνὴρ τῶν γε νεωτέρων .ἰήιε Παιάν .
εἴ τις θύρασιν ἡλιαστής ,εἰσίτω ·
ὡς ἡνίκ᾽ ἂν λέγωσιν οὐκ ἐσφρήσομεν .
τίς ἆρ᾽ ὁ φεύγων ; 
οὗτος .
ὅσον ἁλώσεται .
ἀκούετ᾽ ἤδη τῆς γραφῆς .
ἐγράψατο κύων Κυδαθηναιεὺς Λάβητ᾽ Αἰξωνέα τὸν τυρὸν ἀδικεῖν ὅτι μόνος κατήσθιεν τὸν Σικελικόν .
τίμημα κλῳὸς σύκινος .
θάνατος μὲν οὖν κύνειος ,ἢν ἅπαξ ἁλῷ .
καὶ μὴν ὁ φεύγων οὑτοσὶ Λάβης πάρα .
ὦ μιαρὸς οὗτος ·
ὡς δὲ καὶ κλέπτον βλέπει ,οἷον σεσηρὼς ἐξαπατήσειν μ᾽ οἴεται .
ποῦ δ᾽ ἔσθ᾽ ὁ διώκων ,ὁ Κυδαθηναιεὺς κύων ; 
αὗ αὗ .
πάρεστιν οὗτος .
ἕτερος οὗτος αὖ Λάβης .
ἀγαθός γ᾽ ὑλακτεῖν καὶ διαλείχειν τὰς χύτρας .σίγα ,κάθιζε ·
σὺ δ᾽ ἀναβὰς κατηγόρει .
φέρε νυν ἅμα τήνδ᾽ ἐγχεάμενος κἀγὼ ῥοφῶ .
τῆς μὲν γραφῆς ἠκούσαθ᾽ ἣν ἐγραψάμην ἄνδρες δικασταὶ τουτονί .
δεινότατα γὰρ ἔργων δέδρακε κἀμὲ καὶ τὸ ῥυππαπαῖ .
ἀποδρὰς γὰρ ἐς τὴν γωνίαν τυρὸν πολὺν κατεσικέλιζε κἀνέπλητ᾽ ἐν τῷ σκότῳ - νὴ τὸν Δί᾽ ἀλλὰ δῆλός ἐστ᾽ ·ἔμοιγέ τοι τυροῦ κάκιστον ἀρτίως ἐνήρυγεν ὁ βδελυρὸς οὗτος .
κοὐ μετέδωκ᾽ αἰτοῦντί μοι .
καίτοι τίς ὑμᾶς εὖ ποιεῖν δυνήσεται ,ἢν μή τι κἀμοί τις προβάλλῃ τῷ κυνί ; 
οὐδὲν μετέδωκεν οὐδὲ τῷ κοινῷ γ᾽ ἐμοί .
θερμὸς γὰρ ἁνὴρ οὐδὲν ἧττον τῆς φακῆς .πρὸς τῶν θεῶν μὴ προκαταγίγνωσκ᾽ ὦ πάτερ ,πρὶν ἄν γ᾽ ἀκούσῃς ἀμφοτέρων .
ἀλλ᾽ ὦγαθὲ τὸ πρᾶγμα φανερόν ἐστιν ·
αὐτὸ γὰρ βοᾷ .
μή νυν ἀφῆτέ γ᾽ αὐτόν ,ὡς ὄντ᾽ αὖ πολὺ κυνῶν ἁπάντων ἄνδρα μονοφαγίστατον ,ὅστις περιπλεύσας τὴν θυείαν ἐν κύκλῳ ἐκ τῶν πόλεων τὸ σκῖρον ἐξεδήδοκεν .
ἐμοὶ δέ γ᾽ οὐκ ἔστ᾽ οὐδὲ τὴν ὑδρίαν πλάσαι .
πρὸς ταῦτα τοῦτον κολάσατ᾽ ·
ἵνα μὴ κεκλάγγω διὰ κενῆς ἄλλως ἐγώ ·
ἰοὺ ἰού .
ὅσας κατηγόρησε τὰς πανουργίας .
κλέπτον τὸ χρῆμα τἀνδρός ·
οὐ καὶ σοὶ δοκεῖ ὦλεκτρυόν ; 
ὁ θεσμοθέτης ·
ποῦ ᾽ σθ᾽ οὗτος ; 
ἀμίδα μοι δότω .
αὐτὸς καθελοῦ ·
τοὺς μάρτυρας γὰρ ἐσκαλῶ .
Λάβητι μάρτυρας παρεῖναι τρύβλιον δοίδυκα τυρόκνηστιν ἐσχάραν χύτραν ,καὶ τἄλλα ,τὰ σκεύη τὰ προσκεκαυμένα .ἀλλ᾽ ἔτι σύ γ᾽ οὐρεῖς καὶ καθίζεις οὐδέπω ; τοῦτον δέ γ᾽ οἶμ᾽ ἐγὼ χεσεῖσθαι τήμερον .
οὐκ αὖ σὺ παύσει χαλεπὸς ὢν καὶ δύσκολος ,καὶ ταῦτα τοῖς φεύγουσιν ,ἀλλ᾽ ὀδὰξ ἔχει ; 
ἀνάβαιν᾽ ,ἀπολογοῦ .
τί σεσιώπηκας ; 
λέγε .
ἀλλ᾽ οὐκ ἔχειν οὗτός γ᾽ ἔοικεν ὅ τι λέγῃ .οὔκ ,ἀλλ᾽ ἐκεῖνό μοι δοκεῖ πεπονθέναι ,ὅπερ ποτὲ φεύγων ἔπαθε καὶ Θουκυδίδης ·
ἀπόπληκτος ἐξαίφνης ἐγένετο τὰς γνάθους .
πάρεχ᾽ ἐκποδών .
ἐγὼ γὰρ ἀπολογήσομαι .
χαλεπὸν μὲν ὦνδρες ἐστὶ διαβεβλημένου ὑπεραποκρίνεσθαι κυνός ,λέξω δ᾽ ὅμως .
ἀγαθὸς γάρ ἐστι καὶ διώκει τοὺς λύκους .
κλέπτης μὲν οὖν οὗτός γε καὶ ξυνωμότης .
μὰ Δἴ ἀλλ᾽ ἄριστός ἐστι τῶν νυνὶ κυνῶν οἷός τε πολλοῖς προβατίοις ἐφεστάναι .
τί οὖν ὄφελος ,τὸν τυρὸν εἰ κατεσθίει ; 
ὅ τι ; 
σοῦ προμάχεται καὶ φυλάττει τὴν θύραν καὶ τἄλλ᾽ ἄριστός ἐστιν ·εἰ δ᾽ ὑφείλετο ,ξύγγνωθι .
κιθαρίζειν γὰρ οὐκ ἐπίσταται .
ἐγὼ δ᾽ ἐβουλόμην ἂν οὐδὲ γράμματα ,ἵνα μὴ κακουργῶν ἐνέγραφ᾽ ἡμῖν τὸν λόγον .
ἄκουσον ὦ δαιμόνιέ μου τῶν μαρτύρων .
ἀνάβηθι τυρόκνηστι καὶ λέξον μέγα ·
σὺ γὰρ ταμιεύουσ᾽ ἔτυχες .
ἀπόκριναι σαφῶς ,εἰ μὴ κατέκνησας τοῖς στρατιώταις ἅλαβες .
φησὶ κατακνῆσαι .
νὴ Δἴ ἀλλὰ ψεύδεται .ὦ δαιμόνι᾽ ἐλέει ταλαιπωρουμένους .οὗτος γὰρ ὁ Λάβης καὶ τραχήλι᾽ ἐσθίει καὶ τὰς ἀκάνθας ,κοὐδέποτ᾽ ἐν ταὐτῷ μένει .
ὁ δ᾽ ἕτερος οἷός ἐστιν οἰκουρὸς μόνον .
αὐτοῦ μένων γὰρ ἅττ᾽ ἂν εἴσω τις φέρῃ τούτων μεταιτεῖ τὸ μέρος ·
εἰ δὲ μή ,δάκνει .
αἰβοῖ .
τί κακόν ποτ᾽ ἔσθ᾽ ὅτῳ μαλάττομαι ; 
κακόν τι περιβαίνει με κἀναπείθομαι .
ἴθ᾽ ἀντιβολῶ σ᾽ ·
οἰκτίρατ᾽ αὐτὸν ὦ πάτερε ,καὶ μὴ διαφθείρητε .
ποῦ τὰ παιδία ; 
ἀναβαίνετ᾽ ὦ πόνηρα καὶ κνυζούμενα αἰτεῖτε κἀντιβολεῖτε καὶ δακρύετε .
κατάβα κατάβα κατάβα κατάβα .καταβήσομαι .
καίτοι τὸ κατάβα τοῦτο πολλοὺς δὴ πάνυ ἐξηπάτηκεν .
ἀτὰρ ὅμως καταβήσομαι .
ἐς κόρακας .
ὡς οὐκ ἀγαθόν ἐστι τὸ ῥοφεῖν .ἐγὼ γὰρ ἀπεδάκρυσα νῦν γνώμην ἐμὴν οὐδέν ποτ᾽ ἀλλ᾽ ἢ τῆς φακῆς ἐμπλήμενος .
οὔκουν ἀποφεύγει δῆτα ; 
χαλεπὸν εἰδέναι .
ἴθ᾽ ὦ πατρίδιον ἐπὶ τὰ βελτίω τρέπου .
τηνδὶ λαβὼν τὴν ψῆφον ἐπὶ τὸν ὕστερον μύσας παρᾷξον κἀπόλυσον ὦ πάτερ .
οὐ δῆτα ·κιθαρίζειν γὰρ οὐκ ἐπίσταμαι .
φέρε νύν σε τῃδὶ τὴν ταχίστην περιάγω .
ὅδ᾽ ἔσθ᾽ ὁ πρότερος ; οὗτος ·αὕτη ᾽ νταῦθ᾽ ἔνι .
ἐξηπάτηται κἀπολέλυκεν οὐχ ἑκών .
φέρ᾽ ἐξεράσω .
πῶς ἄρ᾽ ἠγωνίσμεθα ; 
δείξειν ἔοικεν .
ἐκπέφευγας ὦ Λάβης .
πάτερ πάτερ τί πέπονθας ; 
οἴμοι ·
ποῦ ᾽ σθ᾽ ὕδωρ ; 
ἔπαιρε σαυτόν .
εἰπέ νυν ἐκεῖνό μοι ,ὄντως ἀπέφυγε ; 
νὴ Δἴ ·
οὐδέν εἰμ᾽ ἄρα .μὴ φροντίσῃς ὦ δαιμόνι᾽ ·ἀλλ᾽ ἀνίστασο .πῶς οὖν ἐμαυτῷ τοῦτ᾽ ἐγὼ ξυνείσομαι ,φεύγοντ᾽ ἀπολύσας ἄνδρα ; 
τί ποτε πείσομαι ; 
ἀλλ᾽ ὦ πολυτίμητοι θεοὶ ξύγγνωτέ μοι ·ἄκων γὰρ αὔτ᾽ ἔδρασα κοὐ τοὐμοῦ τρόπου .
καὶ μηδὲν ἀγανάκτει γ᾽ .
ἐγὼ γάρ σ᾽ ὦ πάτερ θρέψω καλῶς ,ἄγων μετ᾽ ἐμαυτοῦ πανταχοῖ ,ἐπὶ δεῖπνον ,ἐς ξυμπόσιον ,ἐπὶ θεωρίαν ,ὥσθ᾽ ἡδέως διάγειν σε τὸν λοιπὸν χρόνον ·κοὐκ ἐγχανεῖταί σ᾽ ἐξαπατῶν Ὑπέρβολος .
ἀλλ᾽ εἰσίωμεν .
ταῦτά νυν ,εἴπερ δοκεῖ .
ἀλλ᾽ ἴτε χαίροντες ὅποι βούλεσθ᾽ .
ὑμεῖς δὲ τέως ὦ μυριάδες ἀναρίθμητοι ,νῦν τὰ μέλλοντ᾽ εὖ λέγεσθαι μὴ πέσῃ φαύλως χαμᾶζ᾽ εὐλαβεῖσθε .
τοῦτο γὰρ σκαιῶν θεατῶν ἐστὶ πάσχειν ,κοὐ πρὸς ὑμῶν .
νῦν αὖτε λεῲ προσέχετε τὸν νοῦν ,εἴπερ καθαρόν τι φιλεῖτε .μέμψασθαι γὰρ τοῖσι θεαταῖς ὁ ποιητὴς νῦν ἐπιθυμεῖ .ἀδικεῖσθαι γάρ φησιν πρότερος πόλλ᾽ αὐτοὺς εὖ πεποιηκώς ,τὰ μὲν οὐ φανερῶς ἀλλ᾽ ἐπικουρῶν κρύβδην ἑτέροισι ποιηταῖς ,μιμησάμενος τὴν Εὐρυκλέους μαντείαν καὶ διάνοιαν ,εἰς ἀλλοτρίας γαστέρας ἐνδὺς κωμῳδικὰ πολλὰ χέασθαι ·μετὰ τοῦτο δὲ καὶ φανερῶς ἤδη κινδυνεύων καθ᾽ ἑαυτόν ,οὐκ ἀλλοτρίων ἀλλ᾽ οἰκείων Μουσῶν στόμαθ᾽ ἡνιοχήσας .ἀρθεὶς δὲ μέγας καὶ τιμηθεὶς ὡς οὐδεὶς πώποτ᾽ ἐν ὑμῖν ,οὐκ ̣ ἐκτελέσαι ̣ φησὶν ἐπαρθεὶς οὐδ᾽ ὀγκῶσαι τὸ φρόνημα ,οὐδὲ παλαίστρας περικωμάζειν πειρῶν ·
οὐδ᾽ εἴ τις ἐραστὴς κωμῳδεῖσθαι παιδίχ᾽ ἑαυτοῦ μισῶν ἔσπευσε πρὸς αὐτόν ,οὐδενὶ πώποτέ φησι πιθέσθαι ,γνώμην τιν᾽ ἔχων ἐπιεικῆ ,ἵνα τὰς Μούσας αἷσιν χρῆται μὴ προαγωγοὺς ἀποφήνῃ .
οὐδ᾽ ὅτε πρῶτόν γ᾽ ἦρξε διδάσκειν ,ἀνθρώποις φήσ᾽ ἐπιθέσθαι ,ἀλλ᾽ Ἡρακλέους ὀργήν τιν᾽ ἔχων τοῖσι μεγίστοις ἐπιχειρεῖν ,θρασέως ξυστὰς εὐθὺς ἀπ᾽ ἀρχῆς αὐτῷ τῷ καρχαρόδοντι ,οὗ δεινόταται μὲν ἀπ᾽ ὀφθαλμῶν Κύννης ἀκτῖνες ἔλαμπον ,ἑκατὸν δὲ κύκλῳ κεφαλαὶ κολάκων οἰμωξομένων ἐλιχμῶντο περὶ τὴν κεφαλήν ,φωνὴν δ᾽ εἶχεν χαράδρας ὄλεθρον τετοκυίας ,φώκης δ᾽ ὀσμήν ,Λαμίας ὄρχεις ἀπλύτους ,πρωκτὸν δὲ καμήλου .
τοιοῦτον ἰδὼν τέρας οὔ φησιν δείσας καταδωροδοκῆσαι ,ἀλλ᾽ ὑπὲρ ὑμῶν ἔτι καὶ νυνὶ πολεμεῖ ·
φησίν τε μετ᾽ αὐτὸν τοῖς ἠπιάλοις ἐπιχειρῆσαι πέρυσιν καὶ τοῖς πυρετοῖσιν ,οἳ τοὺς πατέρας τ᾽ ἦγχον νύκτωρ καὶ τοὺς πάππους ἀπέπνιγον ,κατακλινόμενοί τ᾽ ἐπὶ ταῖς κοίταις ἐπὶ τοῖσιν ἀπράγμοσιν ὑμῶν ἀντωμοσίας καὶ προσκλήσεις καὶ μαρτυρίας συνεκόλλων ,ὥστ᾽ ἀναπηδᾶν δειμαίνοντας πολλοὺς ὡς τὸν πολέμαρχον .
τοιόνδ᾽ εὑρόντες ἀλεξίκακον τῆς χώρας τῆσδε καθαρτήν ,πέρυσιν καταπροὔδοτε καινοτάταις σπείραντ᾽ αὐτὸν διανοίαις ,ἃς ὑπὸ τοῦ μὴ γνῶναι καθαρῶς ὑμεῖς ἐποιήσατ᾽ ἀναλδεῖς ·
καίτοι σπένδων πόλλ᾽ ἐπὶ πολλοῖς ὄμνυσιν τὸν Διόνυσον μὴ πώποτ᾽ ἀμείνον᾽ ἔπη τούτων κωμῳδικὰ μηδέν᾽ ἀκοῦσαι .τοῦτο μὲν οὖν ἔσθ᾽ ὑμῖν αἰσχρὸν τοῖς μὴ γνοῦσιν παραχρῆμα ,ὁ δὲ ποιητὴς οὐδὲν χείρων παρὰ τοῖσι σοφοῖς νενόμισται ,εἰ παρελαύνων τοὺς ἀντιπάλους τὴν ἐπίνοιαν ξυνέτριψεν .
ἀλλὰ τὸ λοιπὸν τῶν ποιητῶν ὦ δαιμόνιοι τοὺς ζητοῦντας καινόν τι λέγειν κἀξευρίσκειν στέργετε μᾶλλον καὶ θεραπεύετε ,καὶ τὰ νοήματα σῴζεσθ᾽ αὐτῶν ,ἐσβάλλετέ τ᾽ ἐς τὰς κιβωτοὺς μετὰ τῶν μήλων .
κἂν ταῦτα ποιῆθ᾽ ,ὑμῖν δι᾽ ἔτους τῶν ἱματίων ὀζήσει δεξιότητος .
ὦ πάλαι ποτ᾽ ὄντες ἡμεῖς ἄλκιμοι μὲν ἐν χοροῖς ,ἄλκιμοι δ᾽ ἐν μάχαις ,καὶ κατ᾽ αὐτὸ δὴ τοῦτο μόνον ἄνδρες ἀλκιμώτατοι ·
πρίν ποτ᾽ ἦν πρὶν ταῦτα ,νῦν δ᾽ οἴχεται ,κύκνου τ᾽ ἔτι πολιώτεραι δὴ αἵδ᾽ ἐπανθοῦσιν τρίχες .
ἀλλὰ κἀκ τῶν λειψάνων δεῖ τῶνδε ῥώμην νεανικὴν σχεῖν ·
ὡς ἐγὼ τοὐμὸν νομίζω γῆρας εἶναι κρεῖττον ἢ πολλῶν κικίννους νεανιῶν καὶ σχῆμα κεὐρυπρωκτίαν .εἴ τις ὑμῶν ὦ θεαταὶ τὴν ἐμὴν ἰδὼν φύσιν εἶτα θαυμάζει μ᾽ ὁρῶν μέσον διεσφηκωμένον ,ἥτις ἡμῶν ἐστὶν ἡ ᾽ πίνοια τῆς ἐγκεντρίδος ,ῥᾳδίως ἐγὼ διδάξω ,κἂν ἄμουσος ᾖ τὸ πρίν .ἐσμὲν ἡμεῖς ,οἷς πρόσεστι τοῦτο τοὐρροπύγιον ,Ἀττικοὶ μόνοι δικαίως ἐγγενεῖς αὐτόχθονες ,ἀνδρικώτατον γένος καὶ πλεῖστα τήνδε τὴν πόλιν ὠφελῆσαν ἐν μάχαισιν ,ἡνίκ᾽ ἦλθ᾽ ὁ βάρβαρος ,τῷ καπνῷ τύφων ἅπασαν τὴν πόλιν καὶ πυρπολῶν ,ἐξελεῖν ἡμῶν μενοινῶν πρὸς βίαν τἀνθρήνια .εὐθέως γὰρ ἐκδραμόντες ξὺν 
ὑπὸ δὲ τῶν τοξευμάτων οὐκ ἦν ἰδεῖν τὸν οὐρανόν .
ἀλλ᾽ ὅμως ἐωσάμεσθα ξὺν θεοῖς πρὸς ἑσπέραν .
γλαῦξ γὰρ ἡμῶν πρὶν μάχεσθαι τὸν στρατὸν διέπτετο ·
εἶτα δ᾽ εἱπόμεσθα θυννάζοντες ἐς τοὺς θυλάκους ,οἱ δ᾽ ἔφευγον τὰς γνάθους καὶ τὰς ὀφρῦς κεντούμενοι ·
ὥστε παρὰ τοῖς βαρβάροισι πανταχοῦ καὶ νῦν ἔτι μηδὲν Ἀττικοῦ καλεῖσθαι σφηκὸς ἀνδρικώτερον .ἆρα δεινὸς ἦ τόθ᾽ ὥστε πάντα μὴ δεδοικέναι ,καὶ κατεστρεψάμην τοὺς ἐναντίους ,πλέων ἐκεῖσε ταῖς τριήρεσιν ; οὐ γὰρ ἦν ἡμῖν ὅπως ῥῆσιν εὖ λέξειν ἐμέλλομεν τότ᾽ ,οὐδὲ συκοφαντήσειν τινὰ φροντίς ,ἀλλ᾽ ὅστις ἐρέτης ἔσοιτ᾽ ἄριστος .τοιγαροῦν πολλὰς πόλεις Μήδων ἑλόντες αἰτιώτατοι φέρεσθαι τὸν φόρον δεῦρ᾽ ἐσμέν ,ὃν κλέπτουσιν οἱ νεώτεροι .πολλαχοῦ σκοποῦντες ἡμᾶς εἰς ἅπανθ᾽ εὑρήσετε τοὺς τρόπους καὶ τὴν δίαιταν σφηξὶν ἐμφερεστάτους .
πρῶτα μὲν γὰρ οὐδὲν ἡμῶν ζῷον ἠρεθισμένον μᾶλλον ὀξύθυμόν ἐστιν οὐδὲ δυσκολώτερον ·
εἶτα τἄλλ᾽ ὅμοια πάντα σφηξὶ μηχανώμεθα .
ξυλλεγέντες γὰρ καθ᾽ ἑσμούς ,ὡσπερεὶ τἀνθρήνια ,οἱ μὲν ἡμῶν οὗπερ ἅρχων ,οἱ δὲ παρὰ τοὺς ἕνδεκα ,οἱ δ᾽ ἐν ᾠδείῳ δικάζουσ᾽ ,οἱ δὲ πρὸς τοῖς τειχίοις ξυμβεβυσμένοι πυκνόν ,νεύοντες ἐς τὴν γῆν ,μόλις ὥσπερ οἱ σκώληκες ἐν τοῖς κυττάροις κινούμενοι .ἔς τε τὴν ἄλλην δίαιτάν ἐσμεν εὐπορώτατοι .πάντα γὰρ κεντοῦμεν ἄνδρα κἀκπορίζομεν βίον .
ἀλλὰ γὰρ κηφῆνες ἡμῖν εἰσιν ἐγκαθήμενοι οὐκ ἔχοντες κέντρον ,οἳ μένοντες ἡμῶν τοῦ φόρου τὸν πόνον κατεσθίουσιν ,οὐ ταλαιπωρούμενοι .
τοῦτο δ᾽ ἔστ᾽ ἄλγιστον ἡμῖν ,ἤν τις ἀστράτευτος ὢν ἐκροφῇ τὸν μισθὸν ἡμῶν ,τῆσδε τῆς χώρας ὕπερ μήτε κώπην μήτε λόγχην μήτε φλύκταιναν λαβών .
ἀλλ᾽ ἐμοὶ δοκεῖ τὸ λοιπὸν τῶν πολιτῶν ἔμβραχυ ὅστις ἂν μὴ ᾽ χῃ τὸ κέντρον ,μὴ φέρειν τριώβολον .
οὔτοι ποτὲ ζῶν τοῦτον ἀποδυθήσομαι ,ἐπεὶ μόνος μ᾽ ἔσωσε παρατεταγμένον ,ὅθ᾽ ὁ βορέας ὁ μέγας ἐπεστρατεύσατο .ἀγαθὸν ἔοικας οὐδὲν ἐπιθυμεῖν παθεῖν .μὰ τὸν Δἴ οὐ γὰρ οὐδαμῶς μοι ξύμφορον .
καὶ γὰρ πρότερον ἐπανθρακίδων ἐμπλήμενος ἀπέδωκ᾽ ὀφείλων τῷ κναφεῖ τριώβολον .
ἀλλ᾽ οὖν πεπειράσθω γ᾽ ,ἐπειδήπερ γ᾽ ἅπαξ ἐμοὶ σεαυτὸν παραδέδωκας εὖ ποιεῖν .
τί οὖν κελεύεις δρᾶν με ; 
τὸν τρίβων᾽ ἄφες ,τηνδὶ δὲ χλαῖναν ἀναβαλοῦ τριβωνικῶς .
ἔπειτα παῖδας χρὴ φυτεύειν καὶ τρέφειν ,ὅθ᾽ οὑτοσί με νῦν ἀποπνῖξαι βούλεται ; 
ἔχ᾽ ἀναβαλοῦ τηνδὶ λαβὼν καὶ μὴ λάλει .
τουτὶ τὸ κακὸν τί ἐστι πρὸς πάντων θεῶν ; 
οἱ μὲν καλοῦσι Περσίδ᾽ οἱ δὲ καυνάκην .
ἐγὼ δὲ σισύραν ᾠόμην Θυμαιτίδα .
κοὐ θαῦμά γ᾽ ·
ἐς Σάρδεις γὰρ οὐκ ἐλήλυθας .
ἔγνως γὰρ ἄν ·
νῦν δ᾽ οὐχὶ γιγνώσκεις .
ἐγώ ; 
ἐν Ἐκβατάνοισι γίγνεται κρόκης χόλιξ ; 
πόθεν ὦγάθ᾽ ; 
αὕτη γέ τοι ἐρίων τάλαντον καταπέπωκε ῥᾳδίως .
οὔκουν ἐριώλην δῆτ᾽ ἐχρῆν αὐτὴν καλεῖν δικαιότερον ἢ καυνάκην ; 
ἔχ᾽ ὦγαθέ ,καὶ στῆθ᾽ ἀναμπισχόμενος .
οἴμοι δείλαιος ·
ὡς θερμὸν ἡ μιαρά τί μου κατήρυγεν .
οὐκ ἀναβαλεῖ ; 
μὰ Δί᾽ οὐκ ἔγωγ᾽ .ἀλλ᾽ ὦγαθέ ,εἴπερ γ᾽ ἀνάγκη ,κρίβανόν μ᾽ ἀμπίσχετε .φέρ᾽ ἀλλ᾽ ἐγώ σε περιβαλῶ ·σὺ δ᾽ οὖν ἴθι .
παράθου γε μέντοι καὶ κρεάγραν .
τιὴ τί δή ; 
ἵν᾽ ἐξέλῃς με πρὶν διερρυηκέναι .
ἄγε νυν ὑπολύου τὰς καταράτους ἐμβάδας ,τασδὶ δ᾽ ἀνύσας ̣ ὑπόδυθι ̣ τὰς Λακωνικάς .ἐγὼ γὰρ ἂν τλαίην ὑποδήσασθαί ποτε ἐχθρῶν παρ᾽ ἀνδρῶν δυσμενῆ καττύματα ; ἔνθες ποτ᾽ ὦ τᾶν κἀπόβαιν᾽ ἐρρωμένως ἐς τὴν Λακωνικὴν ἀνύσας .
ἀκικεῖς γέ με ἐς τὴν πολεμίαν ἀποβιβάζων τὸν πόδα .
φέρε καὶ τὸν ἕτερον .
μηδαμῶς τοῦτόν γ᾽ ,ἐπεὶ πάνυ μισολάκων αὐτοῦ ᾽ στιν εἷς τῶν δακτύλων .
οὐκ ἔστι παρὰ ταῦτ᾽ ἄλλα .
κακοδαίμων ἐγώ ,ὅστις ἐπὶ γήρως χίμετλον οὐδὲν λήψομαι .ἄνυσόν ποθ᾽ ὑποδησάμενος ·εἶτα πλουσίως ὡδὶ προβὰς τρυφερόν τι διασαλακώνισον .
ἰδού .
θεῶ τὸ σχῆμα ,καὶ σκέψαι μ᾽ ὅτῳ μάλιστ᾽ ἔοικα τὴν βάδισιν τῶν πλουσίων .
ὅτῳ ; 
Δοθιῆνι σκόροδον ἠμφιεσμένῳ .
καὶ μὴν προθυμοῦμαί γε σαυλοπρωκτιᾶν .
ἄγε νυν ,ἐπιστήσει λόγους σεμνοὺς λέγειν ἀνδρῶν παρόντων πολυμαθῶν καὶ δεξιῶν ; 
ἔγωγε .
τίνα δῆτ᾽ ἂν λέγοις ; 
πολλοὺς πάνυ .
πρῶτον μὲν ὡς ἡ Λάμι᾽ ἁλοῦσ᾽ ἐπέρδετο ,ἔπειτα δ᾽ ὡς ὁ Καρδοπίων τὴν μητέρα .μή ᾽ μοί γε μύθους ,ἀλλὰ τῶν ἀνθρωπίνων ,οἵους λέγομεν μάλιστα τοὺς κατ᾽ οἰκίαν .ἐγᾦδα τοίνυν τῶν γε πάνυ κατ᾽ οἰκίαν ἐκεῖνον ὡς ᾽ οὕτω ποτ᾽ ἦν μῦς καὶ γαλῆ .᾽ ὦ σκαιὲ κἀπαίδευτε ,Θεογένης ἔφη τῷ κοπρολόγῳ καὶ ταῦτα λοιδορούμενος ,μῦς καὶ γαλᾶς μέλλεις λέγειν ἐν ἀνδράσιν ; ποίους τινὰς δὲ χρὴ λέγειν ; 
μεγαλοπρεπεῖς ,ὡς ξυνεθεώρεις Ἀνδροκλεῖ καὶ Κλεισθένει .
ἐγὼ δὲ τεθεώρηκα ποώποτ᾽ οὐδαμοῖ πλὴν ἐς Πάρον ,καὶ ταῦτα δὔ ὀβολὼ φέρων .
ἀλλ᾽ οὖν λέγειν χρή σ᾽ ὡς ἐμάχετό γ᾽ αὐτίκα Ἐφουδίων παγκράτιον Ἀσκώνδᾳ καλῶς ,ἤδη γέρων ὢν καὶ πολιός ,ἔχων δέ τοι πλευρὰν βαθυτάτην καὶ χέρας καὶ λαγόνα καὶ θώρακ᾽ ἄριστον .παῦε παῦ᾽ ,οὐδὲν λέγεις .
πῶς ἂν μαχέσαιτο παγκράτιον θώρακ᾽ ἔχων ; 
οὕτω διηγεῖσθαι νομίζουσ᾽ οἱ σοφοί .
ἀλλ᾽ ἕτερον εἰπέ μοι ·
παρ᾽ ἀνδράσι ξένοις πίνων σεαυτοῦ ποῖον ἂν λέξαι δοκεῖς ἐπὶ νεότητος ἔργον ἀνδρικώτατον ; ἐκεῖν᾽ ἐκεῖν᾽ ἀνδρειότατόν γε τῶν ἐμῶν ,ὅτ᾽ Ἐργασίωνος τὰς χάρακας ὑφειλόμην .ἀπολεῖς με .
ποίας χάρακας ; 
ἀλλ᾽ ὡς ἢ κάπρον ἐδιώκαθές ποτ᾽ ἢ λαγών ,ἢ λαμπάδα ἔδραμες ,ἀνευρὼν ὅ τι νεανικώτατον .ἐγᾦδα τοίνυν τό γε νεανικώτατον ·
ὅτε τὸν δρομέα Φάυλλον ὢν βούπαις ἔτι εἶλον διώκων λοιδορίας ψήφοιν δυοῖν .
παὖ ·
ἀλλὰ δευρὶ κατακλινεὶς προσμάνθανε ξυμποτικὸς εἶναι καὶ ξυνουσιαστικός .
πῶς οὖν κατακλινῶ ; 
φράζ᾽ ἀνύσας .
εὐσχημόνως .
ὡδὶ κελεύεις κατακλινῆναι ; 
μηδαμῶς .
πῶς δαί ; 
τὰ γόνατ᾽ ἔκτεινε καὶ γυμναστικῶς ὑγρὸν χύτλασον σεαυτὸν ἐν τοῖς στρώμασιν .
ἔπειτ᾽ ἐπαίνεσόν τι τῶν χαλκωμάτων ,ὀροφὴν θέασαι ,κρεκάδι᾽ αὐλῆς θαύμασον ·
ὕδωρ κατὰ χειρός ·
τὰς τραπέζας ἐσφέρειν ·
δειπνοῦμεν ·
ἀπονενίμμεθ᾽ ·
ἤδη σπένδομεν .
πρὸς τῶν θεῶν ἐνύπνιον ἑστιώμεθα ; αὑλητρὶς ἐνεφύσησεν ·οἱ δὲ συμπόται εἰσὶν Θέωρος Αἰσχίνης Φᾶνος Κλέων ,ξένος τις ἕτερος πρὸς κεφαλῆς Ἀκέστορος .
τούτοις ξυνὼν τὰ σκόλι᾽ ὅπως δέξει καλῶς .
ἄληθες ; 
ὡς οὐδεὶς Διακρίων δέξεται .
ἐγὼ εἴσομαι ·
καὶ δὴ γάρ εἰμ᾽ ἐγὼ Κλέων ,ᾁδω δὲ πρῶτος Ἁρμοδίου ·
δέξαι δὲ σύ .
παραπολεῖ βοώμενος ·
φήσει γὰρ ἐξολεῖν σε καὶ διαφθερεῖν καὶ τῆσδε τῆς γῆς ἐξελᾶν .
ἐγὼ δέ γε ,ἐὰν ἀπειλῇ ,νὴ Δἴ ἕτερ᾽ ἀντᾴσομαι ·
᾽ ὦνθρωφ᾽ ,οὖτος ὁ μαιόμενος τὸ μέγα κράτος ,ἀντρέψεις ἔτι τὰν πόλιν ·
᾽ τί δ᾽ ὅταν Θέωρος πρὸς ποδῶν κατακείμενος ᾁδῃ Κλέωνος λαβόμενος τῆς δεξιᾶς ·
᾽ Ἀδμήτου λόγον ὦταῖρε μαθὼν τοὺς ἀγαθοὺς φίλει .᾽ τούτῳ τί λέξεις σκόλιον ; ᾠδικῶς ἐγώ .᾽ οὐκ ἔστιν ἀλωπεκίζειν ,οὐδ᾽ ἀμφοτέροισι γίγνεσθαι φίλον .
᾽ μετὰ τοῦτον Αἰσχίνης ὁ Σέλλου δέξεται ,ἀυὴρ σοφὸς καὶ μουσικός ,κᾆτ᾽ ᾁσεται ·
᾽ χρήματα καὶ βίαν Κλειταγόρᾳ τε κἀμοὶ μετὰ Θετταλῶν ᾽- πολλὰ δὴ διεκόμπασας σὺ κἀγώ .τουτὶ μὲν ἐπιεικῶς σύ γ᾽ ἐξεπίστασαι ·ὅπως δ᾽ ἐπὶ δεῖπνον ἐς Φιλοκτήμονος ἴμεν .παῖ παῖ ,τὸ δεῖπνον Χρυσὲ συσκεύαζε νῷν ,ἵνα καὶ μεθυσθῶμεν διὰ χρόνου .μηδαμῶς .
κακὸν τὸ πίνειν ·
ἀπὸ γὰρ οἴνου γίγνεται καὶ θυροκοπῆσαι καὶ πατάξαι καὶ βαλεῖν ,κἄπειτ᾽ ἀποτίνειν ἀργύριον ἐκ κραιπάλης .οὔκ ,ἢν ξυνῇς γ᾽ ἀνδράσι καλοῖς τε κἀγαθοῖς .
ἢ γὰρ παρῃτήσαντο τὸν πεπονθότα ,ἢ λόγον ἔλεξας αὐτὸς ἀστεῖόν τινα ,Αἰσωπικὸν γέλοιον ἢ Συβαριτικόν ,ὧν ἔμαθες ἐν τῷ συμποσίῳ ·
κᾆτ᾽ ἐς γέλων τὸ πρᾶγμ᾽ ἔτρεψας ,ὥστ᾽ ἀφείς σ᾽ ἀποιχεται .
μαθητέον τἄρ᾽ ἐστὶ πολλοὺς τῶν λόγων ,εἴπερ ἀποτείσω μηδέν ,ἤν τι δρῶ κακόν .
ἄγε νυν ἴωμεν ·μηδὲν ἡμᾶς ἰσχέτω .πολλάκις δὴ ᾽ δοξ᾽ ἐμαυτῷ δεξειὸς πεφυκέναι καὶ σκαιὸς οὐδεπώποτε ·ἀλλ᾽ Ἀμυνίας ὁ Σέλλου μᾶλλον οὑκ τῶν Κρωβύλων ,οὗτος ὅν γ᾽ ἐγώ ποτ᾽ εἶδον ἀντὶ μήλου καὶ ῥοᾶς δειπνοῦντα μετὰ Λεωγόρου ·πεινῇ γὰρ ᾗπερ Ἀντιφῶν ·ἀλλὰ πρεσβεύων γὰρ ἐς Φάρσαλον ᾤχετ᾽ ,εἶτ᾽ ἐκεῖ μόνος μόνοις τοῖς Πενέσταισι ξυνῆν τοῖς Θετταλῶν ,αὐτὸς πενέστης ὢν ἔλαττων οὐδενός .
ὦ μακάρι᾽ Αὐτόμενες ὥς σε μακαρίζομεν ,παῖδας ἐφύτευσας ὅτι χειροτεχνικωτάτους ·
πρῶτα μὲν ἅπασι φίλον ἄνδρα τε σοφώτατον ,τὸν κιφαραοιδότατον ,ᾧ χάρις ἐφέσπετο ·
τὸν δ᾽ ὑποκριτὴν ἕτερον ἀργαλέον ὡς σοφόν ·εἶτ᾽ Ἀριφράδην πολύ τι θυμοσοφικώτατον ,ὅντινά ποτ᾽ ὤμοσε μαθόντα παρὰ μηδενός ,ἀλλ᾽ ἀπὸ σοφῆς φύσεος αὐτόματον ἐκμαθεῖν γλωττοποιεῖν ἐς τὰ πορνεῖ᾽ εἰσιόνθ᾽ ἑκάστοτε .εἰσί τινες οἵ μ᾽ ἔλεγον ὡς καταδιηλλάγην ,ἡνίκα Κλέων μ᾽ ὑπετάραττεν ἐπικείμενος ̣ καί με κακίσταις ̣ ἔκνισε ·κᾆθ᾽ ὅτ᾽ ἀπεδειρόμην ,οὑκτὸς ἐγέλων μέγα κεκραγότα θεώμενοι ,οὐδὲν ἄρ᾽ ἐμοῦ μέλον ,ὅσον δὲ μόνον εἰδέναι σκωμμάτιον εἴποτέ τι θλιβόμενος ἐκβαλῶ .
ταῦτα κατιδὼν ὑπό τι μικρὸν ἐπιθήκισα ·
εἶτα νῦν ἐξηπάτησεν ἡ χάραξ τὴν ἄμπελον .ἰὼ χελῶναι μακάριαι τοῦ δέρματος ,καὶ τρὶς μακάριαι τοῦ ᾽ πὶ ταῖς πλευραῖς τέγους .ὡς εὖ κατηρέψασθε καὶ νουβυστικῶς κεράμῳ τὸ νῶτον ὥστε τὰς πληγὰς στέγειν .
ἐγὼ δ᾽ ἀπόλωλα στιζόμενος βακτηρίᾳ .
τί δ᾽ ἔστιν ὦ παῖ ; 
παῖδα γάρ ,κἂν ᾖ γέρων ,καλεῖν δίκαιον ὅστις ἂν πληγὰς λάβῃ .
οὐ γὰρ ὁ γέρων ἀτηρότατον ἄρ᾽ ἦν κακὸν καὶ τῶν ξυνόντων πολὺ παροινικώτατος ; 
καίτοι παρῆν Ἵππυλλος Ἀντιφῶν Λύκων Λυσίστρατος Θούφραστος οἱ περὶ Φρύνιχον .
τούτων ἁπάντων ἦν ὑβριστότατος μακρῷ .
εὐθὺς γὰρ ὡς ἐνέπλητο πολλῶν κἀγαθῶν ,ἐνήλατ᾽ ἐσκίρτα ᾽ πεπόρδει κατεγέλα ὥσπερ καχρύων ὀνίδιον εὐωχημένον κἄτυπτεν ἐμὲ νεανικῶς ᾽ παῖ παῖ ᾽ καλῶν .εἶτ᾽ αὐτὸν ὡς εἶδ᾽ ᾔκασεν Λυσίστρατος ·᾽ ἔοικας ὦ πρεσβῦτα νεοπλούτῳ τρυγὶ κλητῆρί τ᾽ εἰς ἀχυρμὸν ἀποδεδρακότι .᾽ ὁ δ᾽ ἀνακραγὼν ἀντῄκασ᾽ αὐτὸν πάρνοπι τὰ θρῖα τοῦ τρίβωνος ἀποβεβληκότι ,Σθενέλῳ τε τὰ σκευάρια διακεκαρμένῳ .οἱ δ᾽ ἀνεκρότησαν ,πλήν γε Θουφράστου μόνου ·
οὗτος δὲ διεμύλλαινεν ὡς δὴ δεξιός .
ὁ γέρων δὲ τὸν Θούφραστον ἤρετ᾽ ᾽ 
εἰπέ μοι ,ἐπὶ τῷ κομᾷς καὶ κομψὸς εἶναι προσποιεῖ ,κωμῳδολοιχῶν περὶ τὸν εὖ πράττοντ᾽ ἀεί ; 
᾽ τοιαῦτα περιύβριζεν αὐτοὺς ἐν μέρει ,σκώπτων ἀγροίκως καὶ προσέτι λόγους λέγων ἀμαθέστατ᾽ οὐδὲν εἰκότας τῷ πράγματι .
ἔπειτ᾽ ἐπειδὴ ᾽ μέθυεν ,οἴκαδ᾽ ἔρχεται τύπτων ἅπαντας ,ἤν τις αὐτῷ ξυντύχῃ .
ὁδὶ δὲ καὶ δὴ σφαλλόμενος προσέρχεται .
ἄνεχε πάρεχε ·
κλαύσεταί τις τῶν ὄπισθεν ἐπακολουθούντων ἐμοί ·
οἷον ,εἰ μὴ ᾽ ρρήσεθ᾽ ,ὑμᾶς ὦ πόνηροι ταυτῃὶ τῇ δᾳδὶ φρυκτοὺς σκευάσω .
ἦ μὴν σὺ δώσεις αὔριον τούτων δίκην ἡμῖν ἅπασι ,κεἰ σφόδρ᾽ εἶ νεανίας .
ἁθρόοι γὰρ ἥξομέν σε προσκαλούμενοι .
ἰὴ ἰεῦ ,καλούμενοι .
ἀρχαῖά γ᾽ ὑμῶν ·
ἆρά γ᾽ ἴσθ᾽ ὡς οὐδ᾽ ἀκούων ἀνέχομαι δικῶν ; ἰαιβοῖ ,αἰβοῖ .
τάδε μ᾽ ἀρέσκει ·
βάλλε κημούς .
οὐκ ἄπεισι ; 
ποῦ ᾽ στιν ἡμῖν ἡλιαστής ; 
ἐκποδών .
ἀνάβαινε δεῦρο χρυσομηλολόνθιον ,τῇ χειρὶ τουδὶ λαβομένη τοῦ σχοινίου .
ἔχου ·
φυλάττου δ᾽ ,ὡς σαπρὸν τὸ σχοινίον ·
ὅμως γε μέντοι τριβόμενον οὐκ ἄχθεται .
ὁρᾷς ἐγώ σ᾽ ὡς δεξιῶς ὑφειλόμην μέλλουσαν ἤδη λεσβιᾶν τοὺς ξυμπότας ·
ὧν οὕνεκ᾽ ἀπόδος τῷ πέει τῳδὶ χάριν .
ἀλλ᾽ οὐκ ἀποδώσεις οὐδ᾽ ἐφιαλεῖς οἶδ᾽ ὅτι ,ἀλλ᾽ ἐξαπατήσεις κἀγχανεῖ τούτῳ μέγα ·πολλοῖς γὰρ ἤδη χἀτέροις αὔτ᾽ ἠργάσω .ἐὰν γένῃ δὲ μὴ κακὴ νυνὶ γυνή ,ἐγώ σ᾽ ἐπειδὰν οὑμὸς υἱὸς ἀποθάνῃ ,λυσάμενος ἕξω παλλακὴν ὦ χοιρίον .νῦν δ᾽ οὐ κρατῶ ᾽ γὼ τῶν ἐμαυτοῦ χρημάτων νέος γάρ εἰμι καὶ φυλάττομαι σφόδρα .
τὸ γὰρ υἵδιον τηρεῖ με ,κἄστι δύσκολον κἄλλως κυμινοπριστοκαρδαμογλύφον .
ταῦτ᾽ οὖν περί μου δέδοικε μὴ διαφθαρῶ .
πατὴρ γὰρ οὐδείς ἐστιν αὐτῷ πλὴν ἐμοῦ .
ὁδὶ δὲ καὐτὸς ἐπὶ σὲ κἄμ᾽ ἔοικε θεῖν .
ἀλλ᾽ ὡς τάχιστα στῆθι τάσδε τὰς δετὰς λαβοῦσ᾽ ,ἵν᾽ αὐτὸν τωθάσω νεανικῶς ,οἵοις ποθ᾽ οὗτος ἐμὲ πρὸ τῶν μυστηρίων .ὦ οὗτος οὗτος τυφεδανὲ καὶ χοιρόθλιψ ,ποθεῖν ἐρᾶν τ᾽ ἔοικας ὡραίας σοροῦ .οὔτοι καταπροίξει μὰ τὸν Ἀπόλλω τοῦτο δρῶν .
ὡς ἡδέως φάγοις ἂν ἐξ ὄξους δίκην .
οὐ δεινὰ τωθάζειν σε τὴν αὐλητρίδα τῶν ξυμποτῶν κλέψαντα ; 
ποίαν αὐλητρίδα ; 
τί ταῦτα ληρεῖς ὥσπερ ἀπὸ τύμβου πεσών ; 
νὴ τὸν Δἴ αὕτη πού ᾽ στί σοί γ᾽ ἡ Δαρδανίς .οὔκ ,ἀλλ᾽ ἐν ἀγορᾷ τοῖς θεοῖς δᾲς κάεται .
δᾲς ἥδε ; 
δᾲς δῆτ᾽ .
οὐχ ὁρᾷς ἐστιγμένην ; 
τί δὲ τὸ μέλαν τοῦτ᾽ ἐστὶν αὐτῆς τοὐν μέσῳ ; 
ἡ πίττα δήπου καομένης ἐξέρχεται .
ὄζος μὲν οὖν τῆς δᾳδὸς οὗτος ἐξέχει .
τί λέγεις σύ ; 
ποῖος ὄζος ; οὐκ εἶ δεῦρο σύ ; 
ἆ ἆ τί μέλλεις δρᾶν ; 
ἄγειν ταύτην λαβὼν ἀφελόμενός σε καὶ νομίσας εἶναι σαπρὸν κοὐδὲν δύνασθαι δρᾶν .
ἄκουσόν νυν ἐμοῦ .
Ὀλυμπίασιν ,ἡνίκ᾽ ἐθεώρουν ἐγώ ,Ἐφουδίων ἐμαχέσατ᾽ Ἀσκώνδᾳ καλῶς ἤδη γέρων ὤν ·εἶτα τῇ πυγμῇ θενὼν ὁ πρεσβύτερος κατέβαλε τὸν νεώτερον .
πρὸς ταῦτα τηροῦ μὴ λάβῃς ὑπώπια .
νὴ τὸν Δἴ ἐξέμαθές γε τὴν Ὀλυμπίαν .
ἴθι μοι παράστηθ᾽ ,ἀντιβολῶ πρὸς τῶν θεῶν .
ὁδὶ γὰρ ἁνήρ ἐστιν ὅς μ᾽ ἀπώλεσεν τῇ δᾳδὶ παίων ,κἀξέβαλεν ἐντευθενὶ ἄρτους δέκ᾽ ὀβολῶν κἀπιθήκην τέτταρας .
ὁρᾷς ἃ δέδρακας ; 
πράγματ᾽ αὖ δεῖ καὶ δίκας ἔχειν διὰ τὸν σὸν οἶνον .οὐδαμῶς γ᾽ ,ἐπεὶ λόγοι διαλλάξουσιν αὐτὰ δεξιοί ·
ὥστ᾽ οἶδ᾽ ὁτιὴ ταύτῃ διαλλαχθήσομαι .
οὔτοι μὰ τὼ θεὼ καταπροίξει Μυρτίας τῆς Ἀγκυλίωνος θυγατέρος καὶ Σωστράτης ,οὕτω διαφθείρας ἐμοῦ τὰ φορτία .ἄκουσον ὦ γύναι ·λόγον σοι βούλομαι λέξαι χαρίεντα .
μὰ Δία μὴ ᾽ μοί γ᾽ ὦ μέλε .
Αἴσωπον ἀπὸ δείπνου βαδίζονθ᾽ ἑσπέρας θρασεῖα καὶ μεθύση τις ὑλάκτει κύων .κἄπειτ᾽ ἐκεῖνος εἶπεν ,᾽ ὦ κύον κύον ,εἰ νὴ Δί᾽ ἀντὶ τῆς κακῆς γλώττης ποθὲν πυροὺς πρίαιο ,σωφρονεῖν ἄν μοι δοκεῖς .
᾽ καὶ καταγελᾷς μου ; 
προσκαλοῦμαί σ᾽ ὅστις εἶ πρὸς τοὺς ἀγορανόμους βλάβης τῶν φορτίων ,κλητῆρ᾽ ἔχουσα Χαιρεφῶντα τουτονί .
μὰ Δί᾽ ἀλλ᾽ ἄκουσον ,ἤν τί σοι δόξω λέγειν .
Λᾶσός ποτ᾽ ἀντεδίδασκε καὶ Σιμωνίδης ·
ἔπειθ᾽ ὁ Λᾶσος εἶπεν ,᾽ ὀλίγον μοι μέλει .
᾽ ἄληθες οὗτος ; 
καὶ σὺ δή μοι Χαιρεφῶν γυναικὶ ̣ κλητεύειν ἐοικὼς ̣ θαψίνῃ ,Ἰνοῖ κρεμαμένῃ πρὸς ποδῶν Εὐριπίδου .
ὁδί τις ἕτερος ,ὡς ἔοικεν ,ἔρχεται καλούμενός σε ·
τόν γέ τοι κλητῆρ᾽ ἔχει .
οἴμοι κακοδαίμων .
προσκαλοῦμαί σ᾽ ὦ γέρον ὕβρεως .
ὕβρεως ; 
μὴ μὴ καλέσῃ πρὸς τῶν θεῶν ·
ἐγὼ γὰρ ὑπὲρ αὐτοῦ δίκην δίδωμί σοι ἣν ἂν σὺ τάξῃς ,καὶ χάριν προσείσομαι .
ἐγὼ μὲν οὖν αὐτῷ διαλλαχθήσομαι ἑκών ·
ὁμολογῶ γὰρ πατάξαι καὶ βαλεῖν .
ἀλλ᾽ ἐλθὲ δευρί ·
πότερον ἐπιτρέπεις ἐμοί ,ὅ τι χρή μ᾽ ἀποτείσαντ᾽ ἀργύριον τοῦ πράγματος εἶναι φίλον τὸ λοιπόν ,ἢ σύ μοι φράσεις ; 
σὺ λέγε .
δικῶν γὰρ οὐ δέομ᾽ οὐδὲ πραγμάτων .
ἀνὴρ Συβαρίτης ἐξέπεσεν ἐξ ἅρματος ,καί πως κατεάγη τῆς κεφαλῆς μέγα σφόδρα ·
ἐτύγχανεν γὰρ οὐ τρίβων ὢν ἱππικῆς .
κἄπειτ᾽ ἐπιστὰς εἶπ᾽ ἀνὴρ αὐτῷ φίλος ·᾽ ἔρδοι τις ἣν ἕκαστος εἰδείη τέχνην .
᾽ οὕτω δὲ καὶ σὺ παράτρεχ᾽ ἐς τὰ Πιττάλου .
οὕμοιά σου καὶ ταῦτα τοῖς ἄλλοις τρόποις .
ἀλλ᾽ οὖν σὺ μέμνησ᾽ αὐτὸς ἁπεκρίνατο .
ἄκουε ,μὴ φεῦγ᾽ .
ἐν Συβάρει γυνή ποτε κατέαξ᾽ ἐχῖνον .
ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι .
οὑχῖνος οὖν ἔχων τιν᾽ ἐπεμαρτύρατο ·εἶθ᾽ ἡ Συβαρῖτις εἶπεν ," εἰ ναὶ τὰν κόραν τὴν μαρτυρίαν ταύτην ἐάσας ἐν τάχει ἐπίδεσμον ἐπρίω ,νοῦν ἂν εἶχες πλείονα ." ὕβριζ᾽ ἕως ἂν τὴν δίκην ἅρχων καλῇ .οὔτοι μὰ τὴν Δήμητρ᾽ ἔτ᾽ ἐνταυθοῖ μενεῖς ,ἀλλ᾽ ἀράμενος οἴσω σε - τί ποιεῖς ; ὅ τι ποιῶ ; εἴσω φέρω σ᾽ ἐντεῦθεν ·εἰ δὲ μή ,τάχα κλητῆρες ἐπιλείψουσι τοὺς καλουμένους .Αἴσωπον οἱ Δελφοί ποτ᾽ - ὀλίγον μοι μέλει .φιάλην ἐπῃτιῶντο κλέψαι τοῦ θεοῦ ·ὁ δ᾽ ἔλεξεν αὐτοῖς ,ὡς ὁ κάνθαρός ποτε - οἴμ᾽ 
ζηλῶ γε τῆς εὐτυχίας τὸν πρέσβυν οἷ μετέστη ξηρῶν τρόπων καὶ βιοτῆς ·
ἕτερα δὲ νῦν ἀντιμαθὼν ἦ μέγα τι μεταπεσεῖται ἐπὶ τὸ τρυφῶν καὶ μαλακόν .
τάχα δ᾽ ἂν ἴσως οὐκ ἐθέλοι .τὸ γὰρ ἀποστῆναι χαλεπὸν φύσεος ,ἣν ἔχοι τις ἀεί .καίτοι πολλοὶ ταῦτ᾽ ἔπαθον ·ξυνόντες γνώμαις ἑτέρων μετεβάλοντο τοὺς τρόπους .πολλοῦ δ᾽ ἐπαίνου παρ᾽ ἐμοὶ καὶ τοῖσιν εὖ φρονοῦσιν τυχὼν ἄπεισιν διὰ τὴν φιλοπατρίαν καὶ σοφίαν ὁ παῖς ὁ Φιλοκλέωνος .
οὐδενὶ γὰρ οὕτως ἀγανῷ ξυνεγενόμην ,οὐδὲ τρόποις ἐπεμάνην οὐδ᾽ ἐξεχύθην .
τί γὰρ ἐκεῖνος ἀντιλέγων οὐ κρείττων ἦν ,βουλόμενος τὸν φύσαντα σεμνοτέροις κατακοσμῆσαι πράγμασιν ; νὴ τὸν Διόνυσον ἄπορά γ᾽ ἡμῖν πράγματα δαίμων τις ἐσκεκύκληκεν ἐς τὴν οἰκίαν .ὁ γὰρ γέρων ὡς ἔπιε διὰ πολλοῦ χρόνου ἤκουσέ τ᾽ αὐλοῦ ,περιχαρὴς τῷ πράγματι ὀρχούμενος τῆς νυκτὸς οὐδὲν παύεται τἀρχαἶ ἐκεῖν᾽ οἷς Θέσπις ἠγωνίζετο ·καὶ τοὺς τραγῳδούς φησιν ἀποδείξειν κρόνους τοὺς νῦν διορχησάμενος ὀλίγον ὕστερον .
τίς ἐπ᾽ αὐλείοισι θύραις θάσσει ; 
τουτὶ καὶ δὴ χωρεῖ τὸ κακόν .
κλῇθρα χαλάσθω τάδε .
καὶ δὴ γὰρ σχήματος ἀρχὴ - μᾶλλον δέ γ᾽ ἴσως μανίας ἀρχή .πλευρὰν λυγίσαντος ὑπὸ ῥώμης ·οἶον μυκτὴρ μυκᾶται καὶ σφόνδυλος ἀχεῖ .πῖθ᾽ ἑλλέβορον .
πτήσσει Φρύνιχος ὥς τις ἀλέκτωρ - τάχα βαλλήσεις .
σκέλος οὐράνιόν γ᾽ ἐκλακτίζων .
πρωκτὸς χάσκει .κατὰ σαυτὸν ὅρα .νῦν γὰρ ἐν ἄρθροις τοῖς ἡμετέροις στρέφεται χαλαρὰ κοτυληδών .
οὐκ εὖ ; 
μὰ Δί᾽ οὐ δῆτ᾽ ,ἀλλὰ μανικὰ πράγματα .
θέρε νυν ἀνείπω κἀνταγωνιστὰς καλῶ .
εἴ τις τραγῳδός φησιν ὀρχεῖσθαι καλῶς ,ἐμοὶ διορχησόμενος ἐνθάδ᾽ εἰσίτω .
φησίν τις ἢ οὐδείς ; 
εἶς γ᾽ ἐκεινοσὶ μόνος .
τίς ὁ κακοδαίμων ἐστίν ; 
υἱὸς Καρκίνου ὁ μέσατος .
ἀπολῶ γὰρ αὐτὸν ἐμμελείᾳ κονδύλου .
ἐν τῷ ῥυθμῷ γὰρ οὐδέν ἐστ᾽ .
ἀλλ᾽ ᾠζυρὲ ἕτερος τραγῳδὸς Καρκινίτης ἔρχεται ,ἀδελφὸς αὐτοῦ .
νὴ Δί᾽ ὠψώνηκ᾽ ἄρα .
μὰ τὸν Δἴ οὐδέν γ᾽ ἄλλο πλήν γε καρκίνους ·
προσέρχεται γὰρ ἕτερος αὖ τῶν Καρκίνου .
τουτὶ τί ἦν τὸ προσέρπον ; 
ὀξὶς ἢ φάλαγξ ; 
ὁ πινοτήρης οὗτός ἐστι τοῦ γένους ,ὁ σμικρότατος ,ὃς τὴν τραγῳδίαν ποιεῖ .
ὦ Καρκίν᾽ ὦ μακάριε τῆς εὐπαιδίας ,ὅσον τὸ πλῆθος κατέπεσεν τῶν ὀρχίλων .
ἀτὰρ καταβατέον γ᾽ ἐπ᾽ αὐτούς μ᾽ ·
ᾠζυρέ ,ἅλμην κύκα τούτοισιν ,ἢν ἐγὼ κρατῶ .
φέρε νυν ἡμεῖς αὐτοῖς ὀλίγον ξυγχωρήσωμεν ἅπαντες ,ἵν᾽ ἐφ᾽ ἡσυχίας ἡμῶν πρόσθεν βεμβικίζωσιν ἑαυτούς .
ἄγ᾽ ὦ μεγαλώνυμα τέκνα τοῦ θαλασσίου θεοῦ ,πηδᾶτε παρὰ ψάμαθον καὶ θῖν᾽ ἁλὸς ἀτρυγέτου ,καρίδων ἀδελφοί ·
ταχὺν πόδα κυκλοσοβεῖτε ,καὶ τὸ Φρυνίχειον ἐκλακτισάτω τις ,ὅπως ἰδόντες ἄνω σκέλος ὤζωσιν οἱ θεαταί .
στρόβει ,παράβαινε κύκλῳ καὶ γάστρισον σεαυτόν ,ῥῖπτε σκέλος οὐράνιον ·βέμβικες ἐγγενέσθων .καὐτὸς γὰρ ὁ ποντομέδων ἄναξ πατὴρ προσέρπει ἡσθεὶς ἐπὶ τοῖσιν ἑαυτοῦ παισὶ τοῖς τριόρχοις .
ἀλλ᾽ ἐξάγετ᾽ ,εἴ τι φιλεῖτ᾽ ὀρχούμενοι ,θύραζε ἡμᾶς ταχύ ·
τοῦτο γὰρ οὐδείς πω πάρος δέδρακεν ,ὀρχούμενον ὅστις ἀπήλλαξεν χορὸν τρυγῳδῶν .
Ἀθηναῖοι τὸ μὲν ἐξ ἀρχῆς ἐχρῶντο βασιλείᾳ .
συνοικησάντος δὲ Ἴωνος αὐτοῖς τότε πρῶτον Ἴωνες ἐκλήθησαν .
τούτου γὰρ οἰκήσαντος τὴν Ἀττικήν ,ὡς Ἀριστοτέλης φησί ,τοὺς Ἀθηναίους Ἴωνας κληθῆναι ,καὶ Ἀπόλλωνα Πατρῷον αὐτοῖς ὀνομασθῆναι .
πατρῷον δὲ τιμῶσιν Ἀπόλλωνα Ἀθηναῖοι ,ἐπεὶ Ἴων ὁ πολέμαρχος Ἀθηναίων ἐξ Ἀπόλλωνος καὶ Κρεούσης τῆς Ξούθου ἐγένετο .
Πανδίων δὲ βασιλεύσας μετὰ Ἐρεχθέα διένειμε τὴν ἀρχὴν τοῖς υἱοῖς Αἰγεῖ μὲν δοὺς τὴν περὶ τὸ ἄστυ χώραν ,Λύκῳ δὲ τὴν διαδρὶαν ,Πάλλαντι δὲ τὴν παραλίαν ,Νίσῳ δὲ τὴν Μεγαρίδα .
καὶ διετέλουν οὗτοι στασίαζοντες ·
Θησεὺς δὲ ἐκήρυξε καὶ συνεβίβασε τούτους ἐπ᾽ ἴσῃ καὶ ὁμοίᾳ .
ἐκάλει πάντας ἐπὶ τοῖς ἴσοις καὶ τὸ " δεῦρ᾽ ἴτε ,πάντες λεῴ " κήρυγμα Θησέως γενέσθαι φασὶ πανδημίαν τινὰ καθιστάντος .
ὅτι δὲ πρῶτος ἀπέκλινε πρὸς τὸν ὄχλον ,ὡς Ἀριστοτέλης φησίν ,καὶ ἀφῆκε τὸ μοναρχεῖν ,ἔοικε μαρτυρεῖν καὶ Ὅμηρος ἐν νεῶν καταλόγῳ μόνους Ἀθηναίους δῆμον προσαγορεύσας .
ὡς ἱστορεῖ ἐν τῇ Ἀθηναίων πολιτείᾳ Ἀριστοτέλης λέγων οὕτως .
φυλὰς δὲ αὐτῶν συννενεμῆσθαι δ # ,ἀπομιμησαμένων τὰς ἐν τοῖς ἐνιαυτοῖς ὥρας ,ἑκάστην δὲ διῃρῆσθαι εἰς τρία μέρη τῶν φυλῶν ,ὅπως γίνηται τὰ πάντα δώδεκα μέρη ,καθάπερ οἱ μῆνες εἰς τὸν ἐνιαυτόν ,καλεῖσθαι δὲ αὐτὰ τριττῦς καὶ φρατρίας ·
εἰς δὲ τὴν φρατρίαν τριάκοντα γένη διακεκοσμῆσθαι ,καθάπερ αἱ ἡμέραι εἰς τὸν μῆνα ,τὸ δὲ γένος εἶναι τριάκοντα ἀνδρῶν .
οὗτος ἐλθὼν εἰς Σκῦρον ἐτελεύτησεν ὠσθεὶς κατὰ πετρῶν ὑπὸ Λυκομήδους ,φοβηθέντος μὴ σφετερίζηται τὴν νῆσον .
Ἀθηναῖοι δὲ ὕστερον μετὰ τὰ Μηδικὰ μετεκόμισαν αὐτοῦ τὰ ὀστᾶ .
Ἀριστοτέλης ἱστορεῖ ὅτι ἐλθὼν Θησεὺς εἰς Σκῦρον ἐπὶ κατασκοπὴν εἰκότως διὰ τὴν Αἰγέως συγγένειαν .Αθηναῖοι μετὰ τὰ Μηδικὰ κατὰ μαντείαν ἀνελόντες αὐτοῦ τὰ ὀστᾶ ἔθαψαν .
ἀπὸ δὲ Κοδριδῶν οὔκετι βασιλεῖς ᾑροῦντο ,διὰ τὸ δοκεῖν τρυφᾶν καὶ μαλακοὺς γεγονέναι .
Ἱππομένης δὲ εἷς τῶν Κοδριδῶν βουλόμενος ἀπώσασθαι τὴν διαβολήν ,λαβὼν ἐπὶ τῇ θυγατρὶ Λειμώνῃ μοιχόν ,ἐκεῖνον μὲν ἀνεῖλεν ὑποζεύξας μετὰ τῆς θυγατρὸς τῷ ἅρματι ,τὴν δὲ ἵππῳ συνέκλεισεν ἕως ἀπώλετο .
τοὺς μετὰ Κύλωνος διὰ τὴν τυραννίδα ἐπὶ τὸν βωμὸν τῆς θεοῦ πεφευγότας οἱ περὶ Μεγακλέα ἀπέκτειναν .
καὶ τοὺς δράσαντας ὡς ἐναγεῖς ἤλαυνον ..
κατηγοροῦντος Μύρωνος καθ᾽ ἱερῶν ὀμόσαντες ,ἀριστίνδην .
καταγνωσθέντος δὲ τοῦ ἅγους ,αὐτοὶ μὲν ἐκ τῶν τάφων ἐξεβλήθησαν ,τὸ δὲ γένος αὐτῶν ἔφυγεν ἀειφυγίαν .
Ἐπμενίδης δ᾽ ὁ Κρὴς ἐπὶ τούτοις ἐκάθηρε τὴν πόλιν .
μετὰ δὲ ταῦτα συνέβη στασιάσαι τούς τε γνωρίμους καὶ τὸ πλῆθος πολὺν χρόνον .
ἦν γὰρ αὐτῶν ἡ πολιτεία τοῖς τε ἄλλοις ὀλιγαρχικὴ πᾶσι ,καὶ δὴ καὶ ἐδούλευον οἱ πένητες τοῖς πλουσίοις καὶ αὐτοὶ καὶ τὰ τέκνα καὶ αἱ γυναῖκες ·
καὶ ἐκαλοῦντο πελάται καὶ ἑκτήμοροι ·κατὰ ταύτην γὰρ τὴν μίσθωσιν ἠργάζοντο τῶν πλουσίων τοὺς ἀγρούς [ ἡ δὲ πᾶσα γῆ δι᾽ ὀλίγων ἦν ] ,καὶ εἰ μὴ τὰς μισθώσεις ἀποδιδοῖεν ,ἀγώγιμοι καὶ αὐτοὶ καὶ οἱ παῖδες ἐγίγνοντο ·
καὶ οἱ δανεισμοὶ πᾶσιν ἐπὶ τοῖς σώμασιν ἦσαν μέχρι Σόλωνος ·
οὗτος δὲ πρῶτος ἐγένετο τοῦ δήμου προστάτης .
χαλεπώτατον μὲν οὖν καὶ πικρότατον ἦν τοῖς πολλοῖς τῶν κατὰ τὴν πολιτείαν τὸ δουλεύειν ·
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῖς ἄλλοις ἐδυσχέραινον ·
ἦν δ᾽ ἡ τάξις τῆς ἀρχαίας πολιτείας τῆς πρὸ Δράκοντος τοιάδε .
τὰς μὲν ἀρχὰς καθίστασαν ἀριστίνδην καὶ πλουτίνδην .
ἦρχον δὲ τὸ μὲν πρῶτον διὰ βίου ,μετὰ δὲ ταῦτα δεκαέτειαν .
μέγισται δὲ καὶ πρῶται τῶν ἀρχῶν ἦσαν βασιλεὺς καὶ πολέμαρχος καὶ ἄρχων ·
τούτων δὲ πρώτη μὲν ἡ τοῦ βασιλέως [ αὕτη γὰρ ἦν πάτριος ] ,δευτέρα δ᾽ ἐπικατέστη πολεμαρχία ,διὰ τὸ γενέσθαι τινὰς τῶν βασιλέων τὰ πολέμια μαλακούς ,ὅθεν καὶ τὸν Ἴωνα μετεπέμψαντο χρείας καταλαβούσης .τελευταία δ᾽ ἡ τοῦ ἄρχοντος ·οἱ μὲν γὰρ πλείους ἐπὶ Μέδοντος ,ἔνιοι δ᾽ ἐπὶ Ἀκάστου φασὶ γενέσθαι ταύτην ·
τεκμήριον δ᾽ ἐπιφέρουσιν ,ὅτι οἱ ἐννέα ἄρχοντες ὀμνύουσιν ἢ μὴν τὰ ἐπὶ Ἀκάστου ὅρκια ποιήσειν ,ὡς ἐπὶ τούτου τῆς βασιλείας παραχωρησάντων τῶν Κοδριδῶν ἀντὶ τῶν δοθεισῶν τῷ ἄρχοντι δωρεῶν .
τοῦτο μὲν οὖν ὁποτέρως ποτ᾽ ἔχει ,μικρὸν ἂν παραλλάττοι τοῖς χρόνοις .
ὅτι δὲ τελευταία τούτων ἐγένετο τῶν ἀρχῶν ,σημεῖον καὶ τὸ μηδὲν τῶν πατρίων τὸν ἄρχοντα διοικεῖν ,ὥσπερ ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ πολέμαρχος ,ἀλλ᾽ ἁπλῶς τὰ ἐπίθετα ·
διὸ καὶ νεωστὶ γέγονεν ἡ ἀρχὴ μεγάλη ,τοῖς ἐπιθέτοις αὐξηθεῖσα .
θεσμοθέται δὲ πολλοῖς ὕστερον ἔτεσιν ᾑρέθησαν ,ἤδη κατ᾽ ἐνιαυτὸν αἱρουμένων τὰς ἀρχάς ,ὅπως ἀναγράψαντες τὰ θέσμια φυλάττωσι πρὸς τὴν τῶν ἀμφισβητούντων κρίσιν ·
διὸ καὶ μόνη τῶν ἀρχῶν οὐκ ἐγένετο πλείων ἐνιαυσίας .
τοῖς μὲν οὖν χρόνοις τοσοῦτον προέχουσιν ἀλλήλων .
ἦσαν δ᾽ οὐχ ἅμα πάντες οἱ ἐννέα ἄρχοντες ,ἀλλ᾽ ὁ μὲν βασιλεὺς εἶχε τὸ νῦν καλούμενον Βουκόλιον ,πλησίον τοῦ πρυτανείου [ σημεῖον δέ ·ἔτι καὶ νῦν γὰρ τῆς τοῦ βασιλέως γυναικὸς ἡ σύμμειξις ἐνταῦθα γίγνεται τῷ Διονύσῳ καὶ ὁ γάμος ] ,ὁ δὲ ἄρχων τὸ πρυτανεῖον ,ὁ δὲ πολέμαρχος τὸ Ἐπιλύκειον [ ὃ πρότερον μὲν ἐκαλεῖτο πολεμαρχεῖον ,ἐπεὶ δὲ Ἐπίλυκος ἀνῳκοδόμησε καὶ κατεσκεύασεν αὐτὸ πολεμαρχήσας ,Ἐπιλύκειον ἐκλήθη ] ,θεσμοθέται δ᾽ εἶχον τὸ θεσμοθετεῖον .
ἐπὶ δὲ Σόλωνος ἅπαντες εἰς τὸ θεσμοθετεῖον συνῆλθον .
κύριοι δ᾽ ἦσαν καὶ τὰς δίκας αὐτοτελεῖς κρίνειν ,καὶ οὐχ ὥσπερ νῦν προανακρίνειν .
τὰ μὲν οὖν περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦτον εἶχε τὸν τρόπον .
ἡ δὲ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν βουλὴ τὴν μὲν τάξιν εἶχε τοῦ διατηρεῖν τοὺς νόμους ,διῴκει δὲ τὰ πλεῖστα καὶ τὰ μέγιστα τῶν ἐν τῇ πόλει ,καὶ κολάζουσα καὶ ζημιοῦσα πάντας τοὺς ἀκοσμοῦντας κυρίως .
ἡ γὰρ αἵρεσις τῶν ἀρχόντων ἀριστίνδην καὶ πλουτίνδην ἦν ,ἐξ ὧν οἱ Ἀρεοπαγῖται καθίσταντο .διὸ καὶ μόνη τῶν ἀρχῶν αὕτη μεμένηκε διὰ βίου καὶ νῦν .
ἡ μὲν οὖν πρώτη πολιτεία ταύτην εἶχε τὴν ὑπογραφήν .
μετὰ δὲ ταῦτα χρόνου τινὸς οὐ πολλοῦ διελθόντος ,ἐπ᾽ Ἀρισταίχμου ἄρχοντος ,Δράκων τοὺς θεσμοὺς ἔθηκεν ·
ἡ δὲ τάξις αὐτοῦ τόνδε τὸν τρόπον εἶχε .
ἀπεδέδοτο μὲν ἡ πολιτεία τοῖς ὅπλα παρεχομένοις ·
ᾑροῦντο δὲ τοὺς μὲν ἐννέα ἄρχοντας καὶ τοὺς ταμίας οὐσίαν κεκτημένους οὐκ ἐλάττω δέκα μνῶν ἐλευθέραν ,τὰς δ᾽ ἄλλας ἀρχὰς ͅͅ τὰς ἐλάττους ἐκ τῶν ὅπλα παρεχομένων ,στρατηγοὺς δὲ καὶ ἱππάρχους οὐσίαν ἀποφαίνοντας οὐκ ἔλαττον ἢ ἑκατὸν μνῶν ἐλευθέραν ,καὶ παῖδας ἐκ γαμετῆς γυναικὸς γνησίους ὑπὲρ δέκα ἔτη γεγονότας .
τούτους δ᾽ ἔδει διεγγυᾶν τοὺς πρυτάνεις καὶ τοὺς στρατηγοὺς καὶ τοὺς ἱππάρχους τοὺς ἕνους μέχρι εὐθυνῶν ,ἐγγυητὰς δ # ἐκ τοῦ αὐτοῦ τέλους δεχομένους ,οὗπερ οἱ στρατηγοὶ καὶ οἱ ἵππαρχοι .
βουλεύειν δὲ τετρακοσίους καὶ ἕνα τοὺς λαχόντας ἐκ τῆς πολιτείας .
τότε δὲ πάλιν ἐξ ὑπαρχῆς κληροῦν .
εἰ δέ τις τῶν βουλευτῶν ,ὅταν ἕδρα βουλῆς ἢ ἐκκλησίας ᾖ ,ἐκλείποι τὴν σύνοδον ,ἀπέτινον ὁ μὲν πεντακοσιομέδιμνος τρεῖς δραχμάς ,ὁ δὲ ἱππεὺς δύο ,ζευγίτης δὲ μίαν .
ἡ δὲ βουλὴ ἡ ἐξ Ἀρείου πάγου φύλαξ ἦν τῶν νόμων καὶ διετήρει τὰς ἀρχάς ,ὅπως κατὰ τοὺς νόμους ἄρχωσιν .
ἐξῆν δὲ τῷ ἀδικουμένῳ πρὸς τὴν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν βουλὴν εἰσαγγέλλειν ,ἀποφαίνοντι παρ᾽ ὃν ἀδικεῖται νόμον .
ἐπὶ δὲ τοῖς σώμασιν ἦσαν οἱ δανεισμοί ,καθάπερ εἴρηται ,καὶ ἡ χώρα δι᾽ ὀλίγων ἦν .
τοιαύτης δὲ τῆς τάξεως οὔσης ἐν τῇ πολιτείᾳ ,καὶ τῶν πολλῶν δουλευόντων τοῖς ὀλίγοις ,ἀντέστη τοῖς γνωρίμοις ὁ δῆμος .
ἰσχυρᾶς δὲ τῆς στάσεως οὔσης καὶ πολὺν χρόνον ἀντικαθημένων ἀλλήλοις ,εἵλοντο κοινῇ διαλλακτὴν καὶ ἄρχοντα Σόλωνα ,καὶ τὴν πολιτείαν ἐπέτρεψαν αὐτῷ ,ποιήσαντι τὴν ἐλεγείαν ἧς ἐστὶν ἀρχή ·
ἐν ᾗ πρὸς ἑκατέρους ὑπὲρ ἑκατέρων μάχεται καὶ διαμφισβητεῖ ,καὶ μετὰ ταῦτα κοινῇ παραινεῖ καταπαύειν τὴν ἐνεστῶσαν φιλονικίαν .
ἦν δ᾽ ὁ Σόλων τῇ μὲν φύσει καὶ τῇ δόξῃ τῶν πρώτων ,τῇ δ᾽ οὐσίᾳ καὶ τοῖς πράγμασι τῶν μέσων ,ὡς ἔκ τε τῶν ἄλλων ὁμολογεῖται ,καὶ αὐτὸς ἐν τοῖσδε τοῖς ποιήμασιν μαρτυρεῖ ,παραινῶν τοῖς πλουσίοις μὴ πλεονεκτεῖν ·
ὑμεῖς δ᾽ ἡσυχάσαντες ἐνὶ φρεσὶ καρτερὸν ἦτορ ,οἳ πολλῶν ἀγαθῶν ἐς κόρον ἠλάσατε ,ἐν μετρίοισι τίθεσθε μέγαν νόον .
οὔτε γὰρ ἡμεῖς πεισόμεθ᾽ ,οὔθ᾽ ὑμῖν ἄρτια ταῦτ᾽ ἔσεται .
καὶ ὅλως αἰεὶ τὴν αἰτίαν τῆς στάσεως ἀνάπτει τοῖς πλουσίοις ·
διὸ καὶ ἐν ἀρχῇ τῆς ἐλεγείας δεδοικέναι φησὶ τήν τε φιλαργυρίαν τήν θ᾽ ὑπερηφανίαν ,ὡς διὰ ταῦτα τῆς ἔχθρας ἐνεστώσης .
κύριος δὲ γενόμενος τῶν πραγμάτων Σόλων τόν τε δῆμον ἠλευθέρωσε καὶ ἐν τῷ παρόντι καὶ εἰς τὸ μέλλον ,κωλύσας δανείζειν ἐπὶ τοῖς σώμασιν ,καὶ νόμους ἔθηκε καὶ χρεῶν ἀποκοπὰς ἐποίησε ,καὶ τῶν ἰδίων καὶ τῶν δημοσίων ,ἃς σεισάχθειαν καλοῦσιν ,ὡς ἀποσεισάμενοι τὸ βάρος .
ἐν οἷς πειρῶνταί τινες διαβάλλειν αὐτόν ·
συνέβη γὰρ τῷ Σόλωνι μέλλοντι ποιεῖν τὴν σεισάχθειαν προειπεῖν τισι τῶν γνωρίμων ,ἔπειθ᾽ ὡς μὲν οἱ δημοτικοὶ λέγουσι ,παραστρατηγηθῆναι διὰ τῶν φίλων ,ὡς δ᾽ οἱ βουλόμενοι βλασφημεῖν ,καὶ αὐτὸν κοινωνεῖν .
δανεισάμενοι γὰρ οὗτοι συνεπρίαντο πολλὴν χώραν ,καὶ μετ᾽ οὐ πολὺ τῆς τῶν χρεῶν ἀποκοπῆς γενομένης ἐπλούτουν .
ὅθεν φασὶ γενέσθαι τοὺς ὕστερον δοκοῦντας εἶναι παλαιοπλούτους .
οὐ μὴν ἀλλὰ πιθανώτερος ὁ τῶν δημοτικῶν λόγος ·
οὐ γὰρ εἰκὸς ἐν μὲν τοῖς ἄλλοις οὕτω μέτριον γενέσθαι καὶ κοινόν ,ὥστ᾽ ἐξὸν αὐτῷ τοὺς ἑτέρους ὑποποιησάμενον τυραννεῖν τῆς πόλεως ,ἀμφοτέροις ἀπεχθέσθαι καὶ περὶ πλείονος ποιήσασθαι τὸ καλὸν καὶ τὴν τῆς πόλεως σωτηρίαν ἢ τὴν αὑτοῦ πλεονεξίαν ,ἐν οὕτω δὲ μικροῖς καὶ ἀναξίοις καταρρυπαίνειν ἑαυτόν .
ὅτι δὲ ταύτην ἔσχε τὴν ἐξουσίαν ,τά τε πράγματα νοσοῦντα μαρτυρεῖ ,καὶ ἐν τοῖς ποιήμασιν αὐτὸς πολλαχοῦ μέμνηται ,καὶ οἱ ἄλλοι συνομολογοῦσι πάντες .
ταύτην μὲν οὖν χρὴ νομίζειν ψευδῆ τὴν αἰτίαν εἶναι .
πολιτείαν δὲ κατέστησε καὶ νόμους ἔθηκεν ἄλλους ,τοῖς δὲ Δράκοντος θεσμοῖς ἐπαύσαντο χρώμενοι πλὴν τῶν φονικῶν .
ἀναγράψαντες δὲ τοὺς νόμους εἰς τοὺς κύρβεις ἔστησαν ἐν τῇ στοᾷ τῇ βασιλείῳ καὶ ὤμοσαν χρήσεσθαι πάντες .
οἱ δ᾽ ἐννέα ἄρχοντες ὀμνύντες πρὸς τῷ λίθῳ κατεφάτιζον ἀναθήσειν ἀνδριάντα χρυσοῦν ,ἐάν τινα παραβῶσι τῶν νόμων ·
ὅθεν ἔτι καὶ νῦν οὕτως ὀμνύουσι .
κατέκλεισεν δὲ τοὺς νόμους εἰς ἑκατὸν ἔτη καὶ διέταξε τὴν πολιτείαν τόνδε τὸν τρόπον .τιμήματι διεῖλεν εἰς τέτταρα τέλη ,καθάπερ διῄρητο καὶ πρότερον ,εἰς πεντακοσιομέδιμνον καὶ ἱππέα καὶ ζευγίτην καὶ θῆτα .καὶ τὰς μὲν ἄλλας ἀρχὰς ἀπένειμεν ͅͅ ἄρχειν ἐκ πεντακοσιομεδίμνων καὶ ἱππέων καὶ ζευγιτῶν ,τοὺς ἐννέα ἄρχοντας καὶ τοὺς ταμίας καὶ τοὺς πωλητὰς καὶ τοὺς ἕνδεκα καὶ τοὺς κωλακρέτας ,ἑκάστοις ἀνάλογον τῷ μεγέθει τοῦ τιμήματος ἀποδιδοὺς τὴν ἀρχήν ·
τοῖς δὲ τὸ θητικὸν τελοῦσιν ἐκκλησίας καὶ δικαστηρίων μετέδωκε μόνον .
ἔδει δὲ τελεῖν πεντακοσιομέδιμνον μέν ,ὃς ἂν ἐκ τῆς οἰκείας ποιῇ πεντακόσια μέτρα τὰ συνάμφω ξηρὰ καὶ ὑγρά ,ἱππάδα δὲ τοὺς τριακόσια ποιοῦντας - ὡς δ᾽ ἔνιοί φασι τοὺς ἱπποτροφεῖν δυναμένους ·σημεῖον δὲ φέρουσι τό τε ὄνομα τοῦ τέλους ,ὡς ἂν ἀπὸ τοῦ πράγματος κείμενον ,καὶ τὰ ἀναθήματα τῶν ἀρχαίων ·
ἀνάκειται γὰρ ἐν ἀκροπόλει εἰκὼν Διφίλου ,ἐφ᾽ ᾗ ἐπιγέγραπται τάδε ·
Διφίλου Ἀνθεμίων τήνδ᾽ ἀνέθηκε θεοῖς .
καὶ παρέστηκεν ἵππος ἐκμαρτυρῶν ,ὡς τὴν ἱππάδα τοῦτο σημαίνουσαν .
οὐ μὴν ἀλλ᾽ εὐλογώτερον τοῖς μέτροις διῃρῆσθαι ,καθάπερ τοὺς πεντακοσιομεδίμνους - ζευγίσιον δὲ τελεῖν τοὺς διακόσια τὰ συνάμφω ποιοῦντας .
τοὺς δ᾽ ἄλλους θητικόν ,οὐδεμιᾶς μετέχοντας ἀρχῆς .
διὸ καὶ νῦν ἐπειδὰν ἔρηται τὸν μέλλοντα κληροῦσθαί τιν᾽ ἀρχήν ,ποῖον τέλος τελεῖ ,οὐδ᾽ ἂν εἷς εἴποι θητικόν .
τὰς δ᾽ ἀρχὰς ἐποίησε κληρωτὰς ἐκ προκρίτων ,οὓς ἑκάστη προκρίνειε τῶν φυλῶν .
προύκρινεν δ᾽ εἰς τοὺς ἐννέα ἄρχοντας ἑκάστη δέκα ,καὶ τούτων ἐκλήρουν ·
ὅθεν ἔτι διαμένει ταῖς φυλαῖς τὸ δέκα κληροῦν ἑκάστην ,εἶτ᾽ ἐκ τούτων κυαμεύειν .
σημεῖον δ᾽ ὅτι κληρωτὰς ἐποίησεν ἐκ τῶν τιμημάτων ὁ περὶ τῶν ταμιῶν νόμος ,ᾧ χρώμενοι διατελοῦσιν ἔτι καὶ νῦν ·
κελεύει γὰρ κληροῦν τοὺς ταμίας ἐκ πεντακοσιομεδίμνων .
Σόλων μὲν οὖν οὕτως ἐνομοθέτησεν περὶ τῶν ἐννέα ἀρχόντων ·
τὸ γὰρ ἀρχαῖον ἡ ἐν Ἀρείῳ πάγῳ βουλή ,ἀνακαλεσαμένη καὶ κρίνασα καθ᾽ αὑτήν ,τὸν ἐπιτήδειον ἐφ᾽ ἑκάστῃ τῶν ἀρχῶν ἐπ᾽ ἐνιαυτὸν διατάξασα ἀπέστελλεν .
φυλαὶ δ᾽ ἦσαν δ # καθάπερ πρότερον ,καὶ φυλοβασιλεῖς τέτταρες .
ἐκ δὲ τῆς φυλῆς ἑκάστης ἦσαν νενεμημέναι τριττύες μὲν τρεῖς ,ναυκραρίαι δὲ δώδεκα καθ᾽ ἑκάστην ·
ἦν δ᾽ ἐπὶ τῶν ναυκραριῶν ἀρχὴ καθεστηκυῖα ναύκραροι ,τεταγμένη πρός τε τὰς εἰσφορὰς καὶ τὰς δαπάνας τὰς γιγνομένας ·
βουλὴν δ᾽ ἐποίησε τετρακοσίους ,ἑκατὸν ἐξ ἑκάστης φυλῆς ,τὴν δὲ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν ἔταξεν ἐπὶ τὸ νομοφυλακεῖν ,ὥσπερ ὑπῆρχεν καὶ πρότερον ἐπίσκοπος οὖσα τῆς πολιτείας ,καὶ τά τε ἄλλα τὰ πλεῖστα καὶ τὰ μέγιστα τῶν πολιτ ικ ῶν διετήρει ,καὶ τοὺς ἁμαρτάνοντας ηὔθυνεν κυρία οὖσα καὶ ζημιοῦν καὶ κολάζειν ,καὶ τὰς ἐκτίσεις ἀνέφερεν εἰς πόλιν ,οὐκ ἐπιγράφουσα τὴν πρόφασιν δι᾽ ὃ τὸ ἐκτίνεσθαι ,καὶ τοὺς ἐπὶ καταλύσει τοῦ δήμου συνισταμένους ἔκρινεν ,Σόλωνος θέντος νόμον εἰσαγγελίας περὶ αὐτῶν .
ὁρῶν δὲ τὴν μὲν πόλιν πολλάκις στασιάζουσαν ,τῶν δὲ πολιτῶν ἐνίους διὰ τὴν ῥᾳθυμίαν ἀγαπῶντας τὸ αὐτόματον ,νόμον ἔθηκεν πρὸς αὐτοὺς ἴδιον ,ὃς ἂν στασιαζούσης τῆς πόλεως μὴ θῆται τὰ ὅπλα μηδὲ μεθ᾽ ἑτέρων ,ἄτιμον εἶναι καὶ τῆς πόλεως μὴ μετέχειν .
τὰ μὲν οὖν περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦτον εἶχε τὸν τρόπον .
δοκεῖ δὲ τῆς Σόλωνος πολιτείας τρία ταῦτ᾽ εἶναι τὰ δημοτικώτατα ·
πρῶτον μὲν καὶ μέγιστον τὸ μὴ δανείζειν ἐπὶ τοῖς σώμασιν ,ἔπειτα τὸ ἐξεῖναι τῷ βουλομένῳ τιμωρεῖν ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων ,τρίτον δὲ ᾧ καὶ μάλιστά φασιν ἰσχυκέναι τὸ πλῆθος ,ἡ εἰς τὸ δικαστήριον ἔφεσις ·κύριος γὰρ ὢν ὁ δῆμος τῆς ψήφου ,κύριος γίγνεται τῆς πολιτείας .
ἔτι δὲ καὶ διὰ τὸ μὴ γεγράφθαι τοὺς νόμους ἁπλῶς μηδὲ σαφῶς ,ἀλλ᾽ ὥσπερ ὁ τῶν κλήρων καὶ ἐπικλήρων ,ἀνάγκη πολλὰς ἀμφισβητήσεις γίγνεσθαι ,καὶ πάντα βραβεύειν καὶ τὰ κοινὰ καὶ τὰ ἴδια τὸ δικαστήριον .
οἴονται μὲν οὖν τινες ἐπίτηδες ἀσαφεῖς αὐτὸν ποιῆσαι τοὺς νόμους ,ὅπως ᾖ τῆς κρίσεως ὁ δῆμος κύριος .
οὐ μὴν εἰκός ,ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ δύνασθαι καθόλου περιλαβεῖν τὸ βέλτιστον ·
οὐ γὰρ δίκαιον ἐκ τῶν νῦν γιγνομέων ,ἀλλ᾽ ἐκ τῆς ἄλλης πολιτείας θεωρεῖν τὴν ἐκείνου βούλησιν .
ἐν μὲν οὖν τοῖς νόμοις ταῦτα δοκεῖ θεῖναι δημοτικά ,πρὸ δὲ τῆς νομοθεσίας ποιήσας τὴν τῶν χρεῶν ἀποκοπήν ,καὶ μετὰ ταῦτα τήν τε τῶν μέτρων καὶ σταθμῶν καὶ τὴν τοῦ νομίσματος αὔξησιν .
ἔπ᾽ ἐκείνου γὰρ ἐγένετο καὶ τὰ μέτρα μείζω τῶν Φειδωνείων ,καὶ ἡ μνᾶ ,πρότερον ἔχουσα σταθμὸν ἑβδομήκοντα δραχμάς ,ἀνεπληρώθη ταῖς ἑκατόν .
ͅͅ ἦν δ᾽ ὁ ἀρχαῖος χαρακτὴρ δίδραχμον .
ἐποίησε δὲ καὶ σταθμὰ πρὸς τὸ νόμισμα ,τρεῖς καὶ ἑξήκοντα μνᾶς τὸ τάλαντον ἀγούσας ,καὶ ἐπιδιενεμήθησαν αἱ τρεῖς μναῖ τῷ στατῆρι καὶ τοῖς ἄλλοις σταθμοῖς .
διατάξας δὲ τὴν πολιτείαν ὅνπερ εἴρηται τρόπον ,ἐπειδὴ προσιόντες αὐτῷ περὶ τῶν νόμων ἠνώχλουν ,τὰ μὲν ἐπιτιμῶντες τὰ δὲ ἀνακρίνοντες ,βουλόμενος μήτε ταῦτα κινεῖν ,μήτ᾽ ἀπεχθάνεσθαι παρών ,ἀποδημίαν ἐποιήσατο κατ᾽ ἐμπορίαν ἅμα καὶ θεωρίαν εἰς Αἴγυπτον ,εἰπὼν ὡς οὐχ ἥξει δέκα ἐτῶν .οὐ γὰρ οἴεσθαι δίκαιον εἶναι τοὺς νόμους ἐξηγεῖσθαι παρών ,ἀλλ᾽ ἕκαστον τὰ γεγραμμένα ποιεῖν .
ἅμα δὲ καὶ συνέβαινεν αὐτῷ τῶν τε γνωρίμων διαφόρους γεγενῆσθαι πολλοὺς διὰ τὰς τῶν χρεῶν ἀποκοπάς ,καὶ τὰς στάσεις ἀμφοτέρας μεταθέσθαι διὰ τὸ παράδοξον αὐτοῖς γενέσθαι τὴν κατάστασιν .
ὁ μὲν γὰρ δῆμος ᾤετο πάντ᾽ ἀνάδαστα ποιήσειν αὐτόν ,οἱ δὲ γνώριμοι πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν τάξιν ἀποδώσειν ,ἢ μικρὸν παραλλάξειν .
ὁ δὲ Σόλων ἀμφοτέροις ἠναντιώθη ,καὶ ἐξὸν αὐτῷ μεθ᾽ ὁποτέρων ἐβούλετο συστάντα τυραννεῖν ,εἵλετο πρὸς ἀμφοτέρους ἀπεχθέσθαι ,σώσας τὴν πατρίδα καὶ τὰ βέλτιστα νομοθετήσας .
ταῦτα δ᾽ ὅτι τοῦτον τὸν τρόπον ἔσχεν οἵ τ᾽ ἄλλοι συμφωνοῦσι πάντες ,καὶ αὐτὸς ἐν τῇ ποιήσει μέμνηται περὶ αὐτῶν ἐν τοῖσδε ·
δήμῳ μὲν γὰρ ἔδωκα τόσον γέρας ,ὅσσον ἀπαρκεῖ ,τιμῆς οὔτ᾽ ἀφελὼν οὔτ᾽ ἐπορεξάμενος ·
οἳ δ᾽ εἶχον δύναμιν καὶ χρήμασιν ἦσαν ἀγητοί ,καὶ τοῖς ἐφρασάμην μηδὲν ἀεικὲς ἔχειν .
ἔστην δ᾽ ἀμφιβαλὼν κρατερὸν σάκος ἀμφοτέροισι ,νικᾶν δ᾽ οὐκ εἴασ᾽ οὐδετέρους ἀδίκως .
πάλιν δ᾽ ἀποφαινόμενος περὶ τοῦ πλήθους ,ὡς αὐτῷ δεῖ χρῆσθαι ·
δῆμος δ᾽ ὧδ᾽ ἂν ἄριστα σὺν ἡγεμόνεσσιν ἕποιτο ,μήτε λίαν ἀνεθεὶς μήτε βιαζόμενος .
τίκτει γὰρ κόρος ὕβριν ,ὅταν πολὺς ὄλβος ἕπηται ἀνθρώποισιν ,ὅσοις μὴ νόος ἄρτιος ᾖ .
καὶ πάλιν δ᾽ ἑτέρωθί που λέγει περὶ τῶν διανείμασθαι τὴν γῆν βουλομένων ·
οἳ δ᾽ ἐφ᾽ ἁρπαγαῖσιν ἦλθον ,ἐλπίδ᾽ εἶχον ἀφνεάν ,κἀδόκουν ἕκαστος αὐτῶν ὄλβον εὑρήσειν πολύν ,καί με κωτίλλοντα λείως τραχὺν ἐκφανεῖν νόον .
χαῦνα μὲν τότ᾽ ἐφράσαντο ,νῦν δέ μοι χολούμενοι λοξὸν ὀφθαλμοῖσ᾽ ὁρῶσι πάντες ὥστε δήιον .οὐ χρεών ·ἃ μὲν γὰρ εἶπα ,σὺν θεοῖσιν ἤνυσα ,ἄλλα δ᾽ οὐ μάτην ἔερδον ,οὐδέ μοι τυραννίδος ἁνδάνει βίᾳ τι ῥέζειν ,οὐδὲ πιείρας χθονὸς πατρίδος κακοῖσιν ἐσθλοὺς ἰσομοιρίαν ἔχειν .
πάλιν δὲ καὶ περὶ τῆς ἀποκοπῆς τῶν χρεῶν καὶ τῶν δουλευόντων μὲν πρότερον ,ἐλευθερωθέντων δὲ διὰ τὴν σεισάχθειαν ·
ἐγὼ δὲ τῶν μὲν οὕνεκα ξυνήγαγον δῆμον ,τί τούτων πρὶν τυχεῖν ἐπαυσάμην ; 
συμμαρτυροίη ταῦτ᾽ ἂν ἐν δίκῃ Χρόνου μήτηρ μεγίστη δαιμόνων Ὀλυμπίων ἄριστα ,Γῆ μέλαινα ,τῆς ἐγώ ποτε ὅρους ἀνεῖλον πολλαχῇ πεπηγότας ,πρόσθεν δὲ δουλεύουσα ,νῦν ἐλευθέρα .πολλοὺς δ᾽ Ἀθήνας ,πατρίδ᾽ εἰς θεόκτιτον ,ἀνήγαγον πραθέντας ,ἄλλον ἐκδίκως ,ἄλλον δικαίως ,τοὺς δ᾽ ἀναγκαίης ὑπὸ χρειοῦς φυγόντας ,γλῶσσαν οὐκέτ᾽ Ἀττικὴν ἱέντας ,ὡς ἂν πολλαχῇ πλανωμένους ·τοὺς δ᾽ ἐνθάδ᾽ αὐτοῦ δουλίην ἀεικέα ἔχοντας ,ἤθη δεσποτῶν τρομευμένους ,ἐλευθέρους ἔθηκα .
ταῦτα μὲν κράτει νομοῦ βίην τε καὶ δίκην συναρμόσας ἔρεξα καὶ διῆλθον ὡς ὑπεσχόμην .
θεσμοὺς δ᾽ ὁμοίως τῷ κακῷ τε κἀγαθῷ ,εὐθεῖαν εἰς ἕκαστον ἁρμόσας δίκην ,ἔγραψα .
κέντρον δ᾽ ἄλλος ὡς ἐγὼ λαβών ,κακοφραδής τε καὶ φιλοκτήμων ἀνήρ ,οὐκ ἂν κατέσχε δῆμον .
εἰ γὰρ ἤθελον ἃ τοῖς ἐναντίοισιν ἥνδανεν τότε ,αὖθις δ᾽ ἃ τοῖσιν οὕτεροι φρασαίατο ,πολλῶν ἂν ἀνδρῶν ἥδ᾽ ἐχηρώθη πόλις .
τῶν οὕνεκ᾽ ἀλκὴν πάντοθεν ποιούμενος ὡς ἐν κυσὶν πολλῇσιν ἐστράφην λύκος .
καὶ πάλιν ὀνειδίζων πρὸς τὰς ὕστερον αὐτῶν μεμψιμοιρίας ἀμφοτέρων ·
δήμῳ μὲν εἰ χρὴ διαφάδην ὀνειδίσαι ,ἃ νῦν ἔχουσιν οὔποτ᾽ ὀφθαλμοῖσιν ἂν εὕδοντες εἶδον .
ὅσοι δὲ μείζους καὶ βίαν ἀμείνονες ,αἰνοῖεν ἄν με καὶ φίλον ποιοίατο .
εἰ γάρ τις ἄλλος ,φησί ,ταύτης τῆς τιμῆς ἔτυχεν ,οὐκ ἂν κατέσχε δῆμον οὐδ᾽ ἐπαύσατο ,πρὶν ἀνταράξας πῖαρ ἐξεῖλεν γάλα .. 
ͅͅ ἐγὼ δὲ τούτων ὥσπερ ἐν μεταιχμίῳ .ͅͅ ὅρος κατέστην .
τὴν μὲν οὖν ἀποδημίαν ἐποιήσατο διὰ ταύτας τὰς αἰτίας .
Σόλωνος δ᾽ ἀποδημήσαντος ,ἔτι τῆς πόλεως τεταραγμένης ἐπὶ μὲν ἔτη τέτταρα διῆγον ἐν ἡσυχίᾳ ·
τῷ δὲ πέμπτῳ μετὰ τὴν Σόλωνος ἀρχὴν οὐ κατέστησαν ἄρχοντα διὰ τὴν στάσιν ,καὶ πάλιν ἔτει πέμπτῳ διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν ἀναρχίαν ἐποίησαν .
μετὰ δὲ ταῦτα διὰ τῶν αὐτῶν χρόνων Δαμασίας αἱρεθεὶς ἄρχων ἔτη δύο καὶ δύο μῆνας ἦρξεν ,ἕως ἐξηλάθη βίᾳ τῆς ἀρχῆς .
εἶτ᾽ ἔδοξεν αὐτοῖς διὰ τὸ στασιάζειν ἄρχοντας ἑλέσθαι δέκα ,πέντε μὲν εὐπατριδῶν ,τρεῖς δὲ ἀγροίκων ,δύο δὲ δημιουργῶν ,καὶ οὗτοι τὸν μετὰ Δαμασίαν ἦρξαν ἐνιαυτόν .
ᾧ καὶ δῆλον ὅτι μεγίστην εἶχεν δύναμιν ὁ ἄρχων ·
φαίνονται γὰρ αἰεὶ στασιάζοντες περὶ ταύτης τῆς ἀρχῆς .
ὅλως δὲ διετέλουν νοσοῦντες τὰ πρὸς ἑαυτούς ,οἱ μὲν ἀρχὴν καὶ πρόφασιν ἔχοντες τὴν τῶν χρεῶν ἀποκοπήν [ συνεβεβήκει γὰρ αὐτοῖς γεγονέναι πένησιν ] ,οἱ δὲ τῇ πολιτείᾳ δυσχεραίνοντες διὰ τὸ μεγάλην γεγονέναι μεταβολήν ,ἔνιοι δὲ διὰ τὴν πρὸς ἀλλήλους φιλονικίαν .
ἦσαν δ᾽ αἱ στάσεις τρεῖς ·
μία μὲν τῶν παραλίων ,ὧν προειστήκει Μεγακλῆς ὁ Ἀλκμέωνος ,οἵπερ ἐδόκουν μάλιστα διώκειν τὴν μέσην πολιτείαν .
ἄλλη δὲ τῶν πεδιακῶν ,οἳ τὴν ὀλιγαρχίαν ἐζήτουν ·ἡγεῖτο δ᾽ αὐτῶν Λυκοῦργος .
τρίτη δ᾽ ἡ τῶν διακρίων ,ἐφ᾽ ᾗ τεταγμένος ἦν Πεισίστρατος ,δημοτικώτατος εἶναι δοκῶν .
προσεκεκόσμηντο δὲ τούτοις οἵ τε ἀφῃρημένοι τὰ χρέα διὰ τὴν ἀπορίαν ,καὶ οἱ τῷ γένει μὴ καθαροὶ διὰ τὸν φόβον ·
σημεῖον δ᾽ ,ὅτι μετὰ τὴν τῶν τυράννων κατάλυσιν ἐποίησαν διαψηφισμόν ,ὡς πολλῶν κοινωνούντων τῆς πολιτείας οὐ προσῆκον .
εἶχον δ᾽ ἕκαστοι τὰς ἐπωνυμίας ἀπὸ τῶν τόπων ἐν οἷς ἐγεώργουν .
δημοτικώτατος δ᾽ εἶναι δοκῶν ὁ Πεισίστρατος καὶ σφόδρ᾽ εὐδοκιμηκὼς ἐν τῷ πρὸς Μεγαρέας πολέμῳ ,κατατραυματίσας ἑαυτὸν συνέπεισε τὸν δῆμον ,ὡς ὑπὸ τῶν ἀντιστασιωτῶν ταῦτα πεπονθώς ,φυλακὴν ἑαυτῷ δοῦναι τοῦ σώματος ,Ἀριστίωνος γράψαντος τὴν γνώμην .
λαβὼν δὲ τοὺς κορυνηφόρους καλουμένους ,ἐπαναστὰς μετὰ τούτων τῷ δήμῳ ,κατέσχε τὴν ἀκρόπολιν ἔτει δευτέρῳ καὶ τριακοστῷ μετὰ τὴν τῶν νόμων θέσιν ,ἐπὶ Κωμέου ἄρχοντος .
λέγεται δὲ Σόλωνα Πεισιστράτου τὴν φυλακὴν αἰτοῦντος ἀντιλέξαι καὶ εἰπεῖν ὅτι τῶν μὲν εἴη σοφώτερος ,τῶν δ᾽ ἀνδρειότερος ·ὅσοι μὲν γὰρ ἀγνοοῦσι Πεισίστρατον ἐπιτιθέμενον τυραννίδι ,σοφώτερος εἶναι τούτων ,ὅσοι δ᾽ εἰδότες κατασιωπῶσιν ,ἀνδρειότερος .
ἐπεὶ δὲ λέγων οὐκ ἔπειθεν ,ἐξαράμενος τὰ ὅπλα πρὸ τῶν θυρῶν ,αὐτὸς μὲν ἔφη βεβοηθηκέναι τῇ πατρίδι ,καθ᾽ ὅσον ἦν δυνατός [ ἤδη γὰρ σφόδρα πρεσβύτης ἦν ] ,ἀξιοῦν δὲ καὶ τοὺς ἄλλους ταὐτὸ τοῦτο ποιεῖν .
Σόλων μὲν οὖν οὐδὲν ἤνυσεν τότε παρακαλῶν .
Πεισίστρατος δὲ λαβὼν τὴν ἀρχὴν διῴκει τὰ κοινά ,πολιτικῶς μᾶλλον ἢ τυραννικῶς .
οὔπω δὲ τῆς ἀρχῆς ἐρριζωμένης ,ὁμοφρονήσαντες οἱ περὶ τὸν Μεγακλέα καὶ τὸν Λυκοῦργον ,ἐξέβαλον αὐτὸν ἕκτῳ ἔτει μετὰ τὴν πρώτην κατάστασιν ,ἐφ᾽ Ἡγησίου ἄρχοντος .
ἔτει δὲ δωδεκάτῳ μετὰ ταῦτα περιελαυνόμενος ὁ Μεγακλῆς τῇ στάσει ,πάλιν ἐπικηρυκευσάμενος πρὸς τὸν Πεισίστρατον ,ἐφ᾽ ᾧ τε τὴν θυγατέρα αὐτοῦ λήψεται ,κατήγαγεν αὐτὸν ἀρχαίως καὶ λίαν ἁπλῶς .
προδιασπείρας γὰρ λόγον ,ὡς τῆς Ἀθηνᾶς καταγούσης Πεισίστρατον ,καὶ γυναῖκα μεγάλην καὶ καλὴν ἐξευρών ,ὡς μὲν Ἡρόδοτός φησιν ἐκ τοῦ δήμου τῶν Παιανιέων ,ὡς δ᾽ ἔνιοι λέγουσιν ἐκ τοῦ Κολλυτοῦ στεφανόπωλιν Θρᾷτταν ,ᾗ ὄνομα Φύη ,τὴν θεὸν ἀπομιμησάμενος τῷ κόσμῳ ,συνεισήγαγεν μετ᾽ αὐτοῦ ·καὶ ὁ μὲν Πεισίστρατος ἐφ᾽ ἅρματος εἰσήλαυνε ,παραιβατούσης τῆς γυναικός ,οἱ δ᾽ ἐν τῷ ἄστει προσκυνοῦντες ἐδέχοντο θαυμάζοντες .
ἡ μὲν οὖν πρώτη κάθοδος ἐγένετο τοιαύτη .
μετὰ δὲ ταῦτα ὡς ἐξέπεσε τὸ δεύτερον ,ἔτει μάλιστα ἑβδόμῳ μετὰ τὴν κάθοδον ,[ οὐ γὰρ πολὺν χρόνον κατέσχεν ,ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ βούλεσθαι τῇ τοῦ Μεγακλέους θυγατρὶ συγγίγνεσθαι ,φοβηθεὶς ἀμφοτέρας τὰς στάσεις ὑπεξῆλθεν ] .
καὶ πρῶτον μὲν συνῴκισε περὶ τὸν Θερμαῖον κόλπον χωρίον ὃ καλεῖται Ῥαίκηλος ,ἐκεῖθεν δὲ παρῆλθεν εἰς τοὺς περὶ Πάγγαιον τόπους ,ὅθεν χρηματισάμενος καὶ στρατιώτας μισθωσάμενος ,ἐλθὼν εἰς Ἐρέτριαν ἑνδεκάτῳ πάλιν ἔτει τό τε πρῶτον ἀνασώσασθαι βίᾳ τὴν ἀρχὴν ἐπεχείρει ,συμπροθυμουμένων αὐτῷ πολλῶν μὲν καὶ ἄλλων ,μάλιστα δὲ Θηβαίων καὶ Λυγδάμιος τοῦ Ναξίου ,ἔτι δὲ τῶν ἱππέων τῶν ἐχόντων ἐν Ἐρετρίᾳ τὴν πολιτείαν .
ͅͅ νικήσας δὲ τὴν ἐπὶ Παλληνίδι μάχην καὶ λαβὼν τὴν πόλιν καὶ παρελόμενος τοῦ δήμου τὰ ὅπλα ,κατεῖχεν ἤδη τὴν τυρρανίδα βεβαίως ·
καὶ Νάξον ἑλὼν ἄρχοντα κατέστησε Λύγδαμιν .
παρεῖλε δὲ τοῦ δήμου τὰ ὅπλα τόνδε τὸν τρόπον .
ἐξοπλασίαν ἐν τῷ Θησείῳ ποιησάμενος ἐκκλησιάζειν ἐπεχείρει ,καὶ χρόνον προσηγόρευεν μικρόν ,οὐ φασκόντων δὲ κατακούειν ,ἐκέλευσεν αὐτοὺς προσαναβῆναι πρὸς τὸ πρόπυλον τῆς ἀκροπόλεως ,ἵνα γεγωνῇ μᾶλλον .
ἐν ᾧ δ᾽ ἐκεῖνος διέτριβε δημηγορῶν ,ἀνελόντες οἱ ἐπὶ τούτῳ τεταγμένοι τὰ ὅπλα ,καὶ κατακλείσαντες εἰς τὰ πλησίον οἰκήματα τοῦ Θησείου ,διεσήμηναν ἐλθόντες πρὸς τὸν Πεισίστρατον .
ὁ δὲ ἐπεὶ τὸν ἄλλον λόγον ἐπετέλεσεν ,εἶπε καὶ περὶ τῶν ὅπλων τὸ γεγονός ,ὡς οὐ χρὴ θαυμάζειν οὐδ᾽ ἀθυμεῖν ,ἀλλ᾽ ἀπελθόντας ἐπὶ τῶν ἰδίων εἶναι ,τῶν δὲ κοινῶν αὐτὸς ἐπιμελήσεσθαι πάντων .
ἡ μὲν οὖν Πεισιστράτου τυραννὶς ἐξ ἀρχῆς τε κατέστη τοῦτον τὸν τρόπον ,καὶ μεταβολὰς ἔσχεν τοσαύτας .
διῴκει δ᾽ ὁ Πεισίστρατος ,ὥσπερ εἴρηται ,τὰ περὶ τὴν πόλιν μετρίως καὶ μᾶλλον πολιτικῶς ἢ τυραννικῶς .
ἔν τε γὰρ τοῖς ἄλλοις φιλάνθρωπος ἦν καὶ πρᾷος καὶ τοῖς ἁμαρτάνουσι συγγνωμονικός ,καὶ δὴ καὶ τοῖς ἀπόροις προεδάνειζε χρήματα πρὸς τὰς ἐργασίας ,ὥστε διατρέφεσθαι γεωργοῦντας .
τοῦτο δ᾽ ἐποίει δυοῖν χάριν ,ἵνα μήτε ἐν τῷ ἄστει διατρίβωσιν ,ἀλλὰ διεσπαρμένοι κατὰ τὴν χώραν ,καὶ ὅπως εὐποροῦντες τῶν μετρίων καὶ πρὸς τοῖς ἰδίοις ὄντες ,μήτ᾽ ἐπιθυμῶσι μήτε σχολάζωσιν ἐπιμελεῖσθαι τῶν κοινῶν .
ἅμα δὲ συνέβαινεν αὐτῷ καὶ τὰς προσόδους γίγνεσθαι μείζους ,ἐξεργαζομένης τῆς χώρας .
ἐπράττετο γὰρ ἀπὸ τῶν γιγνομένων δεκάτην .
διὸ καὶ τοὺς κατὰ δήμους κατεσκεύασε δικαστάς ,καὶ αὐτὸς ἐξῄει πολλάκις εἰς τὴν χώραν ,ἐπισκοπῶν καὶ διαλύων τοὺς διαφερομένους ,ὅπως μὴ καταβαίνοντες εἰς τὸ ἄστυ παραμελῶσι τῶν ἔργων .
τοιαύτης γάρ τινος ἐξόδου τῷ Πεισιστράτῳ γιγνομένης ,συμβῆναί φασι τὰ περὶ τὸν ἐν τῷ Ὑμηττῷ γεωργοῦντα τὸ κληθὲν ὕστερον χωρίον ἀτελές .
ἰδὼν γάρ τινα παντελῶς πέτρας σκάπτοντα καὶ ἐργαζόμενον ,διὰ τὸ θαυμάσαι τὸν παῖδα ἐκέλευσεν ἐρέσθαι ,τί γίγνεται ἐκ τοῦ χωρίου .
ὁ δ᾽ " 3 ὅσα κακὰ καὶ ὀδύναι " 3 ἔφη " 3 καὶ τούτων τῶν κακῶν καὶ τῶν ὀδυνῶν Πεισίστρατον δεῖ λαβεῖν τὴν δεκάτην ." 
3 ὁ μὲν οὖν ἄνθρωπος ἀπεκρίνατο ἀγνοῶν ,ὁ δὲ Πεισίστρατος ἡσθεὶς διὰ τὴν παρρησίαν καὶ τὴν φιλεργίαν ἀτελῆ πάντων ἐποίησεν αὐτόν .
οὐδὲν δὲ τὸ πλῆθος οὐδ᾽ ἐν τοῖς ἄλλοις παρώχλει κατὰ τὴν ἀρχήν ,ἀλλ᾽ αἰεὶ παρεσκεύαζεν εἰρήνην καὶ ἐτήρει τὴν ἡσυχίαν ·
διὸ καὶ πολλάκις ἐθρύλλουν ὡς ἡ Πεισιστράτου τυραννὶς ὁ ἐπὶ Κρόνου βίος εἴη ·
συνέβη γὰρ ὕστερον διαδεξαμένων τῶν υἱέων πολλῷ γενέσθαι τραχυτέραν τὴν ἀρχήν .
μέγιστον δὲ πάντων ἦν τῶν εἰρημένων τὸ δημοτικὸν εἶναι τῷ ἤθει καὶ φιλάνθρωπον .
ἔν τε γὰρ τοῖς ἄλλοις ἐβούλετο πάντα διοικεῖν κατὰ τοὺς νόμους ,οὐδεμίαν ἑαυτῷ πλεονεξίαν διδούς ,καί ποτε προσκληθεὶς φόνου δίκην εἰς Ἄρειον πάγον ,αὐτὸς μὲν ἀπήντησεν ὡς ἀπολογησόμενος ,ὁ δὲ προσκαλεσάμενος φοβηθεὶς ἔλιπεν .
διὸ καὶ πολὺν χρόνον ἔμεινεν ἐν τῇ ἀρχῇ ,καὶ ὅτ᾽ ἐκπέσοι πάλιν ἀνελάμβανε ῥᾳδίως .
ἐβούλοντο γὰρ καὶ τῶν γνωρίμων καὶ τῶν δημοτικῶν οἱ πολλοί .τοὺς μὲν γὰρ ταῖς ὁμιλίαις ,τοὺς δὲ ταῖς εἰς τὰ ἴδια βοηθείαις προσήγετο ,καὶ πρὸς ἀμφοτέρους ἐπεφύκει καλῶς .
ἦσαν δὲ καὶ τοῖς Ἀθηναίοις οἱ περὶ τῶν τυράννων νόμοι πρᾷοι κατ᾽ ἐκείνους τοὺς καιρούς ,οἵ τ᾽ ἄλλοι καὶ δὴ καὶ ὁ μάλιστα καθήκων πρὸς τὴν τῆς τυραννίδος κατάστασιν .
νόμος γὰρ αὐτοῖς ἦν ὅδε .
᾽ θέσμια τάδε Ἀθηναίων καὶ πάτρια ·
ἐάν τινες τυραννεῖν ἐπανιστῶνται [ἐπὶ τυραννίδι] ἢ συγκαθιστῇ τὴν τυραννίδα ,ἄτιμον εἶναι καὶ αὐτὸν καὶ γένος .᾽ 
Πεισίστρατος μὲν οὖν ἐγκατεγήρασε τῇ ἀρχῇ ,καὶ ἀπέθανε νοσήσας ἐπὶ Φιλόνεω ἄρχοντος ,ἀφ᾽ οὗ μὲν κατέστη τὸ πρῶτον τύραννος ,ἔτη τριάκοντα καὶ τρία βιώσας ,ἃ δ᾽ ἐν τῇ ἀρχῇ διέμεινεν ,ἑνὸς δέοντα εἴκοσι .
ἔφευγε γὰρ τὰ λοιπά .διὸ καὶ φανερῶς ληροῦσιν οἱ φάσκοντες ͅͅ ἐρώμενον εἶναι Πεισίστρατον Σόλωνος ,καὶ στρατηγεῖν ἐν τῷ πρὸς Μεγαρέας πολέμῳ περὶ Σαλαμῖνος ·οὐ γὰρ ἐνδέχεται ταῖς ἡλικίαις ,ἐάν τις ἀναλογίζηται τὸν ἑκατέρου βίον καὶ ἐφ᾽ οὗ ἀπέθανεν ἄρχοντος .
τελευτήσαντος δὲ Πεισιστράτου ,κατεῖχον οἱ υἱεῖς τὴν ἀρχὴν ,προάγοντες τὰ πράγματα τὸν αὐτὸν τρόπον .
ἦσαν δὲ δύο μὲν ἐκ τῆς γαμετῆς Ἱππίας καὶ Ἵππαρχος ,δύο δ᾽ ἐκ τῆς Ἀργείας Ἰοφῶν καὶ Ἡγησίστρατος ,ᾧ παρωνύμιον ἦν Θέτταλος .
ἐπ έγημεν γὰρ Πεισίστρατος ἐξ Ἄργους ἀνδρὸς Ἀργείου θυγατέρα ,ᾧ ὄνομα ἦν Γοργίλος ,Τιμώνασσαν ,ἣν πρότερον ἔσχεν γυναῖκα Ἀρχῖνος ὁ Ἀμπρακιώτης τῶν Κυψελιδῶν .
ὅθεν καὶ ἡ πρὸς τοὺς Ἀργείους ἐνέστη φιλία ,καὶ συνεμαχέσαντο χίλιοι τὴν ἐπὶ Παλληνίδι μάχην ,Ἡγησιστράτου κομίσαντος .
γῆμαι δέ φασι τὴν Ἀργείαν οἱ μὲν ἐκπεσόντα τὸ πρῶτον ,οἱ δὲ κατέχοντα τὴν ἀρχήν .
ἦσαν δὲ κύριοι μὲν τῶν πραγμάτων διὰ τὰ ἀξιώματα καὶ διὰ τὰς ἡλικίας Ἵππαρχος καὶ Ἱππίας ,πρεσβύτερος δὲ ὢν ὁ Ἱππίας καὶ τῇ φύσει πολιτικὸς καὶ ἔμφρων ἐπεστάται τῆς ἀρχῆς .
ὁ δὲ Ἵππαρχος παιδιώδης καὶ ἐρωτικὸς καὶ φιλόμουσος ἦν ,[ καὶ τοὺς περὶ Ἀνακρέοντα καὶ Σιμωνίδην καὶ τοὺς ἄλλους ποιητὰς οὗτος ἦν ὁ μεταπεμπόμενος ] ,Θέτταλος δὲ νεώτερος πολὺ καὶ τῷ βίῳ θρασὺς καὶ ὑβριστής ,ἀφ᾽ οὗ καὶ συνέβη τὴν ἀρχὴν αὐτοῖς γενέσθαι πάντων τῶν κακῶν .ἐρασθεὶς γὰρ τοῦ Ἁρμοδίου καὶ διαμαρτάνων τῆς πρὸς αὐτὸν φιλίας ,οὐ κατεῖχε τὴν ὀργήν ,ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς ἄλλοις ἐνεσημαίνετο πικρῶς ,καὶ τὸ τελευταῖον μέλλουσαν αὐτοῦ τὴν ἀδελφὴν κανηφορεῖν Παναθηναίοις ἐκώλυσεν ,λοιδορήσας τι τὸν Ἁρμόδιον ὡς μαλακὸν ὄντα ,ὅθεν συνέβη παροξυνθέντα τὸν Ἁρμόδιον καὶ τὸν 
αὐτῶν δ᾽ ὁ μὲν Ἁρμόδιος εὐθέως ἐτελεύτησεν ὑπὸ τῶν δορυφόρων ,ὁ δ᾽ Ἀριστογείτων ὕστερον ,συλληφθεὶς καὶ πολὺν χρόνον αἰκισθείς .
κατηγόρησεν δ᾽ ἐν ταῖς ἀνάγκαις πολλῶν ,οἳ καὶ τῇ φύσει τῶν ἐπιφανῶν καὶ φίλοι τοῖς τυράννοις ἦσαν .
οὐ γὰρ ἐδύναντο παραχρῆμα λαβεῖν οὐδὲν ἴχνος τῆς πράξεως ,ἀλλ᾽ ὁ λεγόμενος λόγος ,ὡς ὁ Ἱππίας ἀποστήσας ἀπὸ τῶν ὅπλων τοὺς πομπεύοντας ,ἐφώρασε τοὺς τὰ ἐγχειρίδια ἔχοντας ,οὐκ ἀληθής ἐστιν ·οὐ γὰρ ἔπεμπον τό τε μεθ᾽ ὅπλων ,ἀλλ᾽ ὕστερον τοῦτο κατεσκεύασεν ὁ δῆμος .
κατηγόρει δὲ τῶν τοῦ τυράννου φίλων ,ὡς μὲν οἱ δημοτικοί φασιν ἐπίτηδες ,ἵνα ἀσεβήσαιεν ἅμα καὶ γένοιντο ἀσθενεῖς ,ἀνελόντες τοὺς ἀναιτίους καὶ φίλους ἑαυτῶν ,ὡς δ᾽ ἔνιοι λέγουσιν οὐχὶ πλαττόμενος ,ἀλλὰ τοὺς συνειδότας ἐμήνυεν .
καὶ τέλος ὡς οὐκ ἐδύνατο πάντα ποιῶν ἀποθανεῖν ,ἐπαγγειλάμενος ὡς ἄλλους μηνύσων πολλούς ,καὶ πείσας αὑτῷ τὸν Ἱππίαν δοῦναι τὴν δεξιὰν πίστεως χάριν ,ὡς ἔλαβεν ὀνειδίσας ὅτι τῷ φονεῖ τἀδελφοῦ τὴν δεξιὰν δέδωκε ,οὕτω παρώξυνε τὸν Ἱππίαν ,ὥσθ᾽ ὑπὸ τῆς ὀργῆς οὐ κατέσχεν ἑαυτόν ,ἀλλὰ σπασάμενος τὴν μάχαιραν διέφθειρεν αὐτόν .
μετὰ δὲ ταῦτα συνέβαινεν πολλῷ τραχυτέραν εἶναι τὴν τυραννίδα ·
καὶ γὰρ διὰ τὸ τιμωρεῖν τἀδελφῷ [καὶ διὰ τὸ] πολλοὺς ἀνῃρηκέναι καὶ ἐκβεβληκέναι ,πᾶσιν ἦν ἄπιστος καὶ πικρός .
ἔτει δὲ τετάρτῳ μάλιστα μετὰ τὸν Ἱππάρχου θάνατον ,ἐπεὶ κακῶς εἶχεν τὰ ἐν τῷ ἄστει ,τὴν Μουνιχίαν ἐπεχείρησε τειχίζειν ,ὡς ἐκεῖ μεθιδρυσόμενος .
ἐν τούτοις δ᾽ ὢν ἐξέπεσεν ὑπὸ Κλεομένους τοῦ Λακεδαιμονίων βασιλέως ,χρησμῶν γιγνομένων ἀεὶ τοῖς Λάκωσι καταλύειν τὴν τυραννίδα διὰ τοιάνδ᾽ αἰτίαν .
οἱ φυγάδες ὧν οἱ Ἀλκμεωνίδαι προειστήκεσαν ,αὐτοὶ μὲν δι᾽ αὑτῶν οὐκ ἐδύναντο ποιήσασθαι τὴν κάθοδον ,ἀλλ᾽ αἰεὶ προσέπταιον .
ͅͅ ἔν τε γὰρ τοῖς ἄλλοις οἷς ἔπραττον διεσφάλλοντο ,καὶ τειχίσαντες ἐν τῇ χώρᾳ Λειψύδριον τὸ ὑπὲρ Πάρνηθος ,εἰς ὃ συνεξῆλθόν τινες τῶν ἐκ τοῦ ἄστεως ,ἐξεπολιορκήθησαν ὑπὸ τῶν τυράννων ,ὅθεν ὕστερον μετὰ ταύτην τὴν συμφορὰν ᾖδον ἐν τοῖς σκολιοῖς αἰεί ·
αἰαῖ Λειψύδριον προδωσέταιρον ,οἵους ἄνδρας ἀπώλεσας ,μάχεσθαι ἀγαθούς τε καὶ εὐπατρίδας ,οἳ τότ᾽ ἔδειξαν οἵων πατέρων ἔσαν .ἀποτυγχάνοντες οὖν ἐν ἅπασι τοῖς ἄλλοις ,ἐμισθώσαντο τὸν ἐν Δελφοῖς νεὼν οἰκοδομεῖν ,ὅθεν εὐπόρησαν χρημάτων πρὸς τὴν τῶν Λακώνων βοήθειαν .
ἡ δὲ Πυθία προέφερεν αἰεὶ τοῖς Λακεδαιμονίοις χρηστηριαζομένοις ἐλευθεροῦν τὰς Ἀθήνας ,εἰς τοῦθ᾽ ἕως προύτρεψε τοὺς Σπαρτιάτας ,καίπερ ὄντων ξένων αὐτοῖς τῶν Πεισιστρατιδῶν ·
συνεβάλλετο δὲ οὐκ ἐλάττω μοῖραν τῆς ὁρμῆς τοῖς Λάκωσιν ἡ πρὸς τοὺς Ἀργείους τοῖς Πεισιστρατίδαις ὑπάρχουσα φιλία .
τὸ μὲν οὖν πρῶτον Ἀγχίμολον ἀπέστειλαν κατὰ θάλατταν ἔχοντα στρατιάν ·
ἡττηθέντος δ᾽ αὐτοῦ καὶ τελευτήσαντος ,διὰ τὸ Κινέαν βοηθῆσαι τὸν Θετταλὸν ἔχοντα χιλίους ἱππεῖς ,προσοργισθέντες τῷ γενομένῳ ,Κλεομένην ἐξέπεμψαν τὸν βασιλέα στόλον ἔχοντα μείζω κατὰ γῆν ,ὃς ἐπεὶ τοὺς τῶν Θετταλῶν ἱππεῖς ἐνίκησεν ,κωλύοντας αὐτὸν εἰς τὴν Ἀττικὴν παριέναι ,κατακλείσας τὸν Ἱππίαν εἰς τὸ καλούμενον Πελαργικὸν τεῖχος ,ἐπολιόρκει μετὰ τῶν Ἀθηναίων .
προσκαθημένου δ᾽ αὐτοῦ ,συνέπεσεν ὑπεξιόντας ἁλῶναι τοὺς τῶν Πεισιστρατιδῶν υἱεῖς .
ὧν ληφθέντων ὁμολογίαν ἐπὶ τῇ τῶν παίδων σωτηρίᾳ ποιησάμενοι ,καὶ τὰ ἑαυτῶν ἐν πένθ᾽ ἡμέραις ἐκκομισάμενοι ,παρέδωκαν τὴν ἀκρόπολιν τοῖς Ἀθηναίοις ἐπὶ Ἁρπακτίδου ἄρχοντος ,κατασχόντες τὴν τυραννίδα μετὰ τὴν τοῦ πατρὸς τελευτὴν ἔτη μάλιστα ἑπτακαίδεκα ,τὰ δὲ σύμπαντα σὺν οἷς ὁ πατὴρ ἦρξεν ἑνὸς δεῖ πεντήκοντα .
καταλυθείσης δὲ τῆς τυραννίδος ,ἐστασίαζον πρὸς ἀλλήλους Ἰσαγόρας ὁ Τεισάνδρου φίλος ὢν τῶν τυράννων ,καὶ Κλεισθένης τοῦ γένους ὢν τῶν Ἀλκμεωνιδῶν .
ἡττώμενος δὲ ταῖς ἑταιρείαις ὁ Κλεισθένης ,προσηγάγετο τὸν δῆμον ,ἀποδιδοὺς τῷ πλήθει τὴν πολιτείαν .
ὁ δὲ Ἰσαγόρας ἐπιλειπόμενος τῇ δυνάμει ,πάλιν ἐπικαλεσάμενος τὸν Κλεομένην ὄντα ἑαυτῷ ξένον ,συνέπεισεν ἐλαύνειν τὸ ἅγος ,διὰ τὸ τοὺς Ἀλκμεωνίδας δοκεῖν εἶναι τῶν ἐναγῶν .
ὑπεξελθόντος δὲ τοῦ Κλεισθένους ,ἀφικόμενος ὁ Κλεομένης μετ᾽ ὀλίγων ,ἡγηλάτει τῶν Ἀθηναίων ἑπτακοσίας οἰκίας .
ταῦτα δὲ διαπραξάμενος ,τὴν μὲν βουλὴν ἐπειρᾶτο καταλύειν ,Ἰσαγόραν δὲ καὶ τριακοσίους τῶν φίλων μετ᾽ αὐτοῦ κυρίους καθιστάναι τῆς πόλεως .
τῆς δὲ βουλῆς ἀντιστάσης καὶ συναθροισθέντος τοῦ πλήθους ,οἱ μὲν περὶ τὸν Κλεομένην καὶ Ἰσαγόραν κατέφυγον εἰς τὴν ἀκρόπολιν ,ὁ δὲ δῆμος δύο μὲν ἡμέρας προσκαθεζόμενος ἐπολιόρκει ,τῇ δὲ τρίτῃ Κλεομένην μὲν καὶ τοὺς μετ᾽ αὐτοῦ πάντας ἀφεῖσαν ὑποσπόνδους ,Κλεισθένην δὲ καὶ τοὺς ἄλλους φυγάδας μετεπέμψαντο .
κατασχόντος δὲ τοῦ δήμου τὰ πράγματα ,Κλεισθένης ἡγεμὼν ἦν καὶ τοῦ δήμου προστάτης .
αἰτιώτατοι γὰρ σχεδὸν ἐγένοντο τῆς ἐκβολῆς τῶν τυράννων οἱ Ἀλκμεωνίδαι ,καὶ στασιάζοντες τὰ πολλὰ διετέλεσαν .
ἔτι δὲ πρότερον τῶν Ἀλκμεωνιδῶν Κήδων ἐπέθετο τοῖς τυράννοις ,διὸ καὶ ᾖδον καὶ εἰς τοῦτον ἐν τοῖς σκολιοῖς ·
ἔγχει καὶ Κήδωνι ,διάκονε ,μηδ᾽ ἐπιλήθου ,εἰ χρὴ τοῖς ἀγαθοῖς ἀνδράσιν οἰνοχοεῖν .
διὰ μὲν οὖν ταύτας τὰς αἰτίας ἐπίστευεν ὁ δῆμος τῷ Κλεισθένει .
τότε δὲ τοῦ πλήθους προεστηκώς ,ἔτει τετάρτῳ μετὰ τὴν τῶν τυράννων κατάλυσιν ,ἐπὶ Ἰσαγόρου ἄρχοντος ,πρῶτον μὲν συνένειμε πάντας εἰς δέκα φυλὰς ἀντὶ τῶν τεττάρων ,ἀναμεῖξαι βουλόμενος ,ὅπως μετάσχωσι πλείους τῆς πολιτείας ·
ὅθεν ἐλέχθη καὶ τὸ μὴ φυλοκρινεῖν ,ͅͅ πρὸς τοὺς ἐξετάζειν τὰ γένη βουλομένους .
ἔπειτα τὴν βουλὴν πεντακοσίους ἀντὶ τετρακοσίων κατέστησεν ,πεντήκοντα ἐξ ἑκάστης φυλῆς .τότε δ᾽ ἦσαν ἑκατόν .διὰ τοῦτο δὲ οὐκ εἰς δώδεκα φυλὰς συνέταξεν ,ὅπως αὐτῷ μὴ συμβαίνῃ μερίζειν πρὸς τὰς προϋπαρχούσας τριττῦς .ἦσαν γὰρ ἐκ δ # φυλῶν δώδεκα τριττύες ,ὥστ᾽ οὐ συνέπιπτεν ἂν ἀναμίσγεσθαι τὸ πλῆθος .διένειμε δὲ καὶ τὴν χώραν κατὰ δήμους τριάκοντα μέρη ,δέκα μὲν τῶν περὶ τὸ ἄστυ ,δέκα δὲ τῆς παραλίας ,δέκα δὲ τῆς μεσογείου ,καὶ ταύτας ἐπονομάσας τριττῦς ,ἐκλήρωσεν τρεῖς εἰς τὴν φυλὴν ἑκάστην ,ὅπως ἑκάστη μετέχῃ πάντων τῶν τόπων .
καὶ δημότας ἐποίησεν ἀλλήλων τοὺς οἰκοῦντας ἐν ἑκάστῳ τῶν δήμων ,ἵνα μὴ πατρόθεν προσαγορεύοντες ἐξελέγχωσιν τοὺς νεοπολίτας ,ἀλλὰ τῶν δήμων ἀναγορεύωσιν .
ὅθεν καὶ καλοῦσιν Ἀθηναῖοι σφᾶς αὐτοὺς τῶν δήμων .
κατέστησε δὲ καὶ δημάρχους ,τὴν αὐτὴν ἔχοντας ἐπιμέλειαν τοῖς πρότερον ναυκράροις .καὶ γὰρ τοὺς δήμους ἀντὶ τῶν ναυκραριῶν ἐποίησεν .προσηγόρευσε δὲ τῶν δήμων τοὺς μὲν ἀπὸ τῶν τόπων ,τοὺς δὲ ἀπὸ τῶν κτισάντων ·οὐ γὰρ ἅπαντες ὑπῆρχον ἐν τοῖς τόποις .
τὰ δὲ γένη καὶ τὰς φρατρίας καὶ τὰς ἱερωσύνας εἴασεν ἔχειν ἑκάστους κατὰ τὰ πάτρια .
ταῖς δὲ φυλαῖς ἐποίησεν ἐπωνύμους ἐκ τῶν προκριθέντων ἑκατὸν ἀρχηγετῶν ,οὓς ἀνεῖλεν ἡ Πυθία δέκα .
τούτων δὲ γενομένων δημοτικωτέρα πολὺ τῆς Σόλωνος ἐγένετο ἡ πολιτεία .
καὶ γὰρ συνέβη τοὺς μὲν Σόλωνος νόμους ἀφανίσαι τὴν τυραννίδα διὰ τὸ μὴ χρῆσθαι ,καινοὺς δ᾽ ἄλλους θεῖναι τὸν Κλεισθένη στοχαζόμενον τοῦ πλήθους ,ἐν οἷς ἐτέθη καὶ ὁ περὶ τοῦ ὀστρακισμοῦ νόμος .
πρῶτον μὲν οὖν ἔτει πέμπτῳ μετὰ ταύτην τὴν κατάστασιν ,ἐφ᾽ Ἑρμοκρέοντος ἄρχοντος ,τῇ βουλῇ τοῖς πεντακοσίοις τὸν ὅρκον ἐποίησαν ,ὃν ἔτι καὶ νῦν ὀμνύουσιν .
ἔπειτα τοὺς στρατηγοὺς ᾑροῦντο κατὰ φυλάς ,ἐξ ἑκάστης φυλῆς ἕνα ,τῆς δὲ ἁπάσης στρατιᾶς ἡγεμὼν ἦν ὁ πολέμαρχος .
ἔτει δὲ μετὰ ταῦτα δωδεκάτῳ νικήσαντες τὴν ἐν Μαραθῶνι μάχην ,ἐπὶ Φαινίππου ἄρχοντος ,διαλιπόντες ἔτη δύο μετὰ τὴν νίκην ,θαρροῦντος ἤδη τοῦ δήμου ,τότε πρῶτον ἐχρήσαντο τῷ νόμῳ τῷ περὶ τὸν ὀστρακισμόν ,ὃς ἐτέθη διὰ τὴν ὑποψίαν τῶν ἐν ταῖς δυνάμεσιν ,ὅτι Πεισίστρατος δημαγωγὸς καὶ στρατηγὸς ὢν τύραννος κατέστη .
καὶ πρῶτος ὠστρακίσθη τῶν ἐκείνου συγγενῶν Ἵππαρχος Χάρμου Κολλυτεύς ,δι᾽ ὃν καὶ μάλιστα τὸν νόμον ἔθηκεν ὁ Κλεισθένης ,ἐξελάσαι βουλόμενος αὐτόν .
οἱ γὰρ Ἀθηναῖοι τοὺς τῶν τυράννων φίλους ,ὅσοι μὴ συνεξαμαρτάνοιεν ἐν ταῖς ταραχαῖς ,εἴων οἰκεῖν τὴν πόλιν ,χρώμενοι τῇ εἰωθυίᾳ τοῦ δήμου πρᾳότητι ·
ὧν ἡγεμὼν καὶ προστάτης ἦν Ἵππαρχος .
εὐθὺς δὲ τῷ ὑστέρῳ ἔτει ,ἐπὶ Τελεσίνου ἄρχοντος ,ἐκυάμευσαν τοὺς ἐννέα ἄρχοντας κατὰ φυλὰς ἐκ τῶν προκριθέντων ὑπὸ τῶν δήμων πεντακοσίων ,τότε μετὰ τὴν τυραννίδα πρῶτον .
οἱ δὲ πρότεροι πάντες ἦσαν αἱρετοί .
καὶ ὠστρακίσθη Μεγακλῆς Ἱπποκράτους Ἀλωπεκῆθεν .
ἐπὶ μὲν οὖν ἔτη γ # τοὺς τῶν τυράννων φίλους ὠστράκιζον ,ὧν χάριν ὁ νόμος ἐτέθη ,μετὰ δὲ ταῦτα τῷ τετάρτῳ ἔτει καὶ τῶν ἄλλων εἴ τις δοκοίη μείζων εἶναι μεθίσταντο ·
καὶ πρῶτος ὠστρακίσθη τῶν ἄπωθεν τῆς τυραννίδος Ξάνθιππος ὁ Ἀρίφρονος .
ἔτει δὲ τρίτῳ μετὰ ταῦτα Νικοδήμου ἄρχοντος ,ὡς ἐφάνη τὰ μέταλλα τὰ ἐν Μαρωνείᾳ ,καὶ περιεγένετο τῇ πόλει τάλαντα ἑκατὸν ἐκ τῶν ἔργων ,συμβουλευόντων τινῶν τῷ δήμῳ διανείμασθαι τὸ ἀργύριον ,Θεμιστοκλῆς ἐκώλυσεν ,οὐ λέγων ὅ τι χρήσεται τοῖς χρήμασιν ,ἀλλὰ δανεῖσαι κελεύων τοῖς πλουσιωτάτοις Ἀθηναίων ἑκατὸν ἑκάστῳ τάλαντον ,εἶτ᾽ ἐὰν μὲν ἀρέσκῃ τὸ ἀνάλωμα ,τῆς πόλεως εἶναι τὴν δαπάνην ,εἰ δὲ μή ,κομίσασθαι τὰ χρήματα παρὰ τῶν δανεισαμένων .
λαβὼν δ᾽ ἐπὶ τούτοις ἐναυπηγήσατο τριήρεις ἑκατόν ,ἑκάστου ναυπηγουμένου τῶν ἑκατὸν μίαν ,αἷς ἐναυμάχησαν ἐν Σαλαμῖνι πρὸς τοὺς βαρβάρους .
ὠστρακίσθη δ᾽ ἐν τούτοις τοῖς καιροῖς Ἀριστείδης ὁ Λυσιμάχου .
τετάρτῳ δ᾽ ἔτει κατεδέξαντο πάντας τοὺς ὠστρακισμένους ἄρχοντος Ὑψηχίδου ,διὰ τὴν Ξέρξου στρατείαν ·
καὶ τὸ λοιπὸν ὥρισαν τοῖς ὀστρακιζομένοις ,ἐντὸς Γεραιστοῦ καὶ Σκυλλαίου κατοικεῖν ,ἢ ἀτίμους εἶναι καθάπαξ .
τότε μὲν οὖν μέχρι τούτου προῆλθεν ἡ πόλις ,ἅμα τῇ δημοκρατίᾳ κατὰ μικρὸν αὐξανομένη ·
μετὰ δὲ τὰ Μηδικὰ πάλιν ἴσχυσεν ἡ ἐν Ἀρείῳ πάγῳ βουλὴ καὶ διῴκει τὴν πόλιν ,οὐδενὶ δόγματι λαβοῦσα τὴν ἡγεμονίαν ,ἀλλὰ διὰ τὸ γενέσθαι τῆς περὶ Σαλαμῖνα ναυμαχίας αἰτία .
τῶν γὰρ στρατηγῶν ἐξαπορησάντων τοῖς πράγμασι ,καὶ κηρυξάντων σῴζειν ἕκαστον ἑαυτόν ,πορίσασα δραχμὰς ἑκάστῳ ὀκτὼ διέδωκε καὶ ἐνεβίβασεν εἰς τὰς ναῦς .διὰ ταύτην δὴ τὴν αἰτίαν παρεχώρουν αὐτῆς τῷ ἀξιώματι ,καὶ ἐπολιτεύθησαν Ἀθηναῖοι καλῶς καὶ κατὰ τούτους τοὺς καιρούς .
συνέβη γὰρ αὐτοῖς κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον τά τε περὶ τὸν πόλεμον ἀσκῆσαι ,καὶ παρὰ τοῖς Ἕλλησιν εὐδοκιμῆσαι ,καὶ τὴν τῆς θαλάττης ἡγεμονίαν λαβεῖν ,ἀκόντων Λακεδαιμονίων .
ἦσαν δὲ προστάται τοῦ δήμου κατὰ τούτους τοὺς καιροὺς Ἀριστείδης ὁ Λυσιμάχου καὶ Θεμιστοκλῆς ὁ Νεοκλέους ,ὁ μὲν τὰ πολέμια δοκῶν ,ὁ δὲ τὰ πολιτικὰ δεινὸς εἶναι καὶ δικαιοσύνῃ τῶν καθ᾽ ἑαυτὸν διαφέρειν ·
διὸ καὶ ἐχρῶντο τῷ μὲν στρατηγῷ ,τῷ δὲ συμβούλῳ .
τὴν μὲν οὖν τῶν τειχῶν ἀνοικοδόμησιν κοινῇ διῴκησαν ,καίπερ διαφερόμενοι πρὸς ἀλλήλους ,ἐπὶ δὲ τὴν ἀπόστασιν τὴν τῶν Ἰώνων ἀπὸ τῆς τῶν Λακεδαιμονίων συμμαχίας Ἀριστείδης ἦν ὁ προτρέψας ,τηρήσας τοὺς Λάκωνας διαβεβλημένους διὰ Παυσανίαν .
διὸ καὶ τοὺς φόρους οὗτος ἦν ὁ τάξας ταῖς πόλεσιν τοὺς πρώτους ,ἔτει τρίτῳ μετὰ τὴν ἐν Σαλαμῖνι ναυμαχίαν ,ἐπὶ Τιμοσθένους ἄρχοντος ,καὶ τοὺς ὅρκους ὤμοσεν τοῖς Ἴωσιν ,ͅͅ ὥστε τὸν αὐτὸν ἐχθρὸν εἶναι καὶ φίλον ,ἐφ᾽ οἷς καὶ τοὺς μύδρους ἐν τῷ πελάγει καθεῖσαν .
μετὰ δὲ ταῦτα θαρρούσης ἤδη τῆς πόλεως ,καὶ χρημάτων ἡθροισμένων πολλῶν ,συνεβούλευεν ἀντιλαμβάνεσθαι τῆς ἡγεμονίας ,καὶ καταβάντας ἐκ τῶν ἀγρῶν οἰκεῖν ἐν τῷ ἄστει ·τροφὴν γὰρ ἔσεσθαι πᾶσι ,τοῖς μὲν στρατευομένοις ,τοῖς δὲ φρουροῦσι ,τοῖς δὲ τὰ κοινὰ πράττουσι ·εἶθ᾽ οὕτω κατασχήσειν τὴν ἡγεμονίαν .πεισθέντες δὲ ταῦτα καὶ λαβόντες τὴν ἀρχὴν τοῖς συμμάχοις δεσποτικωτέρως ἐχρῶντο ,πλὴν Χίων καὶ Λεσβίων καὶ Σαμίων ·τούτους δὲ φύλακας εἶχον τῆς ἀρχῆς ,ἐῶντες τάς τε πολιτείας παρ᾽ αὐτοῖς καὶ ἄρχειν ὧν ἔτυχον ἄρχοντες .
κατέστησαν δὲ καὶ τοῖς πολλοῖς εὐπορίαν τροφῆς ,ὥσπερ Ἀριστείδης εἰσηγήσατο .
συνέβαινεν γὰρ ἀπὸ τῶν φόρων καὶ τῶν τελῶν καὶ τῶν συμμάχων πλείους ἢ δισμυρίους ἄνδρας τρέφεσθαι .
δικασταὶ μὲν γὰρ ἦσαν ἑξακισχίλιοι ,τοξόται δ᾽ ἑξακόσιοι καὶ χίλιοι ,καὶ πρὸς τούτοις ἱππεῖς χίλιοι καὶ διακόσιοι ,βουλὴ δὲ πεντακόσιοι ,καὶ φρουροὶ νεωρίων πεντακόσιοι ,καὶ πρὸς τούτοις ἐν τῇ πόλει φρουροὶ ν # ,ἀρχαὶ δ᾽ ἔνδημοι μὲν εἰς ἑπτακοσίους ἄνδρας ,ὑπερόριοι δ᾽ εἰς ἑπτακοσίους ·
πρὸς δὲ τούτοις ἐπεὶ συνεστήσαντο τὸν πόλεμον ὕστερον ,ὁπλῖται μὲν δισχίλιοι καὶ πεντακόσιοι ,νῆες δὲ φρουρίδες εἴκοσι ,ἄλλαι δὲ νῆες αἱ τοὺς φρούρους ἄγουσαι τοὺς ἀπὸ τοῦ κυάμου δισχιλίους ἄνδρας .
ἔτι δὲ πρυτανεῖον καὶ ὀρφανοὶ καὶ δεσμωτῶν φύλακες ·ἅπασι γὰρ τούτοις ἀπὸ τῶν κοινῶν ἡ διοίκησις ἦν .
ἡ μὲν οὖν τροφὴ τῷ δήμῳ διὰ τούτων ἐγίγνετο .
ἔτη δὲ ἑπτακαίδεκα μάλιστα μετὰ τὰ Μηδικὰ διέμεινεν ἡ πολιτεία προεστώτων τῶν Ἀρεοπαγιτῶν ,καίπερ ὑποφερομένη κατὰ μικρόν .
αὐξανομένου δὲ τοῦ πλήθους ,γενόμενος τοῦ δήμου προστάτης Ἐφιάλτης ὁ Σοφωνίδου ,ͅͅ δοκῶν καὶ ἀδωροδόκητος εἶναι καὶ δίκαιος πρὸς τὴν πολιτείαν ,ἐπέθετο τῇ βουλῇ .
καὶ πρῶτον μὲν ἀνεῖλεν πολλοὺς τῶν Ἀρεοπαγιτῶν ,ἀγῶνας ἐπιφέρων περὶ τῶν διῳκημένων .
ἔπειτα τῆς βουλῆς ἐπὶ Κόνωνος ἄρχοντος ἅπαντα περιεῖλε τὰ ἐπίθετα δι᾽ ὧν ἦν ἡ τῆς πολιτείας φυλακή ,καὶ τὰ μὲν τοῖς πεντακοσίοις ,τὰ δὲ τῷ δήμῳ καὶ τοῖς δικαστηρίοις ἀπέδωκεν .
ἔπραξε δὲ ταῦτα συναιτίου γενομένου Θεμιστοκλέους ,ὃς ἦν μὲν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν ,ἔμελλε δὲ κρίνεσθαι μηδισμοῦ .
βουλόμενος δὲ καταλυθῆναι τὴν βουλὴν ὁ Θεμιστοκλῆς πρὸς μὲν τὸν Ἐφιάλτην ἔλεγεν ὅτι συναρπάζειν αὐτὸν ἡ βουλὴ μέλλει ,πρὸς δὲ τοὺς Ἀρεοπαγίτας ,ὅτι δείξει τινὰς συνισταμένους ἐπὶ καταλύσει τῆς πολιτείας .
ἀγαγὼν δὲ τοὺς αἱρεθέντας τῆς βουλῆς οὗ διέτριβεν ὁ Ἐφιάλτης ,ἵνα δείξῃ τοὺς ἀθροιζομένους ,διελέγετο μετὰ σπουδῆς αὐτοῖς .
ὁ δ᾽ Ἐφιάλτης ὡς εἶδεν καταπλαγείς ,καθίζει μονοχίτων ἐπὶ τὸν βωμόν .
θαυμασάντων δὲ πάντων τὸ γεγονός ,καὶ μετὰ ταῦτα συναθροισθείσης τῆς βουλῆς τῶν πεντακοσίων ,κατηγόρουν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν ὅ τ᾽ Ἐφιάλτης καὶ ὁ Θεμιστοκλῆς ,καὶ πάλιν ἐν τῷ δήμῳ τὸν αὐτὸν τρόπον ,ἕως περιείλοντο αὐτῶν τὴν δύναμιν .
καὶ ἀνῃρέθη δὲ καὶ ὁ Ἐφιάλτης δολοφονηθεὶς μετ᾽ οὐ πολὺν χρόνον δι᾽ Ἀριστοδίκου τοῦ Ταναγραίου .
ἡ μὲν οὖν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν βουλὴ τοῦτον τὸν τρόπον ἀπεστερήθη τῆς ἐπιμελείας .
μετὰ δὲ ταῦτα συνέβαινεν ἀνίεσθαι μᾶλλον τὴν πολιτείαν διὰ τοὺς προθύμως δημαγωγοῦντας .
κατὰ γὰρ τοὺς καιροὺς τούτους συνέπεσε μηδ᾽ ἡγεμόνα ἔχειν τοὺς ἐπιεικεστέρους ,ἀλλ᾽ αὐτῶν προεστάναι Κίμωνα τὸν Μιλτιάδου ,νεώτερον ὄντα καὶ πρὸς τὴν πόλιν ὀψὲ προσελθόντα ,πρὸς δὲ τούτοις ἐφθάρθαι τοὺς πολλοὺς κατὰ πόλεμον .
τῆς γὰρ στρατείας γιγνομένης ἐν τοῖς τότε χρόνοις ἐκ καταλόγου ,καὶ στρατηγῶν ἐφισταμένων ἀπείρων μὲν τοῦ πολεμεῖν ,τιμωμένων δὲ διὰ τὰς πατρικὰς δόξας ,αἰεὶ συνέβαινεν τῶν ἐξιόντων ἀνὰ δισχιλίους ἢ τρισχιλίους ἀπόλλυσθαι ,ὥστε ἀναλίσκεσθαι τοὺς ἐπιεικεῖς καὶ τοῦ δήμου καὶ τῶν εὐπόρων .
τὰ μὲν οὖν ἄλλα πάντα διῴκουν οὐχ ὁμοίως καὶ πρότερον τοῖς νόμοις προσέχοντες ,τὴν δὲ τῶν ἐννέα ἀρχόντων αἵρεσιν οὐκ ἐκίνουν ,ἀλλ᾽ ἕκτῳ ἔτει μετὰ τὸν Ἐφιάλτου θάνατον ἔγνωσαν καὶ ἐκ ζευγιτῶν προκρίνεσθαι τοὺς κληρωσομένους τῶν ἐννέα ἀρχόντων ,καὶ πρῶτος ἦρξεν ἐξ αὐτῶν Μνησιθείδης .
οἱ δὲ πρὸ τούτου πάντες ἐξ ἱππέων καὶ πεντακοσιομεδίμνων ἦσαν [ οἱ δὲ ζευγῖται τὰς ἐγκυκλίους ἦρχον ] ,εἰ μή τι παρεωρᾶτο τῶν ἐν τοῖς νόμοις .
ἔτει δὲ πέμπτῳ μετὰ ταῦτα ἐπὶ Λυσικράτους ἄρχοντος οἱ τριάκοντα δικασταὶ κατέστησαν πάλιν οἱ καλούμενοι κατὰ δήμους .
καὶ τρίτῳ μετὰ τοῦτον ἐπὶ Ἀντιδότου διὰ τὸ πλῆθος τῶν πολιτῶν Περικλέους εἰπόντος ἔγνωσαν μὴ μετέχειν τῆς πόλεως ,ὃς ἂν μὴ ἐξ ἀμφοῖν ἀστοῖν ᾖ γεγονώς .
μετὰ δὲ ταῦτα πρὸς τὸ δημαγωγεῖν ἐλθόντος Περικλέους ,καὶ πρῶτον εὐδοκιμήσαντος ,ὅτε κατηγόρησε τὰς εὐθύνας Κίμωνος στρατηγοῦντος νέος ὤν ,δημοτικωτέραν ἔτι συνέβη γενέσθαι τὴν πολιτείαν .
καὶ γὰρ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν ἔνια παρείλετο ,καὶ μάλιστα προύτρεψεν τὴν πόλιν ἐπὶ τὴν ναυτικὴν δύναμιν ,ἐξ ἧς συνέβη θαρρήσαντας τοὺς πολλοὺς ἅπασαν τὴν πολιτείαν μᾶλλον ἄγειν εἰς αὑτούς .
μετὰ δὲ τὴν ἐν Σαλαμῖνι ναυμαχίαν ἑνὸς δεῖ πεντηκοστῷ ἔτει ,ἐπὶ Πυθοδώρου ἄρχοντος ,ὁ πρὸς Πελοποννησίους ἐνέστη πόλεμος ,ἐν ᾧ κατακλεισθεὶς ὁ δῆμος ἐν τῷ ἄστει ,καὶ συνεθισθεὶς ἐν ταῖς στρατείαις μισθοφορεῖν ,τὰ μὲν ἑκὼν τὰ δὲ ἄκων προῃρεῖτο τὴν πολιτείαν διοικεῖν αὐτός .
ἐποίησε δὲ καὶ μισθοφόρα τὰ δικαστήρια Περικλῆς πρῶτος ,ἀντιδημαγωγῶν πρὸς τὴν Κίμωνος εὐπορίαν .
ὁ γὰρ Κίμων ἅτε τυραννικὴν ἔχων οὐσίαν ,πρῶτον μὲν τὰς κοινὰς λῃτουργίας ἐλῃτούργει λαμπρῶς ,ἔπειτα τῶν δημοτῶν ἔτρεφε πολλούς .
ἐξῆν γὰρ τῷ βουλομένῳ Λακιαδῶν ,καθ᾽ ἑκάστην τὴν ἡμέραν ἐλθόντι παρ᾽ αὐτὸν ἔχειν τὰ μέτρια .ἔτι δὲ τὰ χωρία πάντα ἄφρακτα ἦν ,ὅπως ἐξῇ τῷ βουλομένῳ τῆς ὀπώρας ἀπολαύειν .πρὸς δὴ ταύτην τὴν χορηγίαν ἐπιλειπόμενος ὁ Περικλῆς τῇ οὐσίᾳ ,συμβουλεύσαντος αὐτῷ Δαμωνίδου τοῦ Οἴηθεν [ ὃς ἐδόκει τῶν πολλῶν εἰσηγητὴς εἶναι τῷ Περικλεῖ ·διὸ καὶ ὠστράκισαν αὐτὸν ὕστερον ] ,ἐπεὶ τοῖς ἰδίοις ἡττᾶτο ,διδόναι τοῖς πολλοῖς τὰ αὑτῶν ,κατεσκεύασε μισθοφορὰν τοῖς δικαστηρίοις ·
ἀφ᾽ ὧν αἰτιῶνταί τινες χείρω γενέσθαι ,κληρουμένων ἐπιμελῶς ἀεὶ μᾶλλον τῶν τυχόντων ἢ τῶν ἐπιεικῶν ἀνθρώπων .
ἤρξατο δὲ μετὰ ταῦτα καὶ τὸ δεκάζειν ,πρώτου καταδείξαντος Ἀνύτου μετὰ τὴν ἐν Πύλῳ στρατηγίαν .
κρινόμενος γὰρ ὑπό τινων διὰ τὸ ἀποβαλεῖν Πύλον ,δεκάσας τὸ δικαστήριον ἀπέφυγεν .
ἕως μὲν οὖν Περικλῆς προειστήκει τοῦ δήμου ,βελτίω τὰ κατὰ τὴν πολιτείαν ἦν ,τελευτήσαντος δὲ Περικλέους πολὺ χείρω .
πρῶτον γὰρ τότε προστάτην ἔλαβεν ὁ δῆμος οὐκ εὐδοκιμοῦντα παρὰ τοῖς ἐπιεικέσιν ·ἐν δὲ τοῖς πρότερον χρόνοις ἀεὶ διετέλουν οἱ ἐπιεικεῖς δημαγωγοῦντες .
ἐξ ἀρχῆς μὲν γὰρ καὶ πρῶτος ἐγένετο προστάτης τοῦ δήμου Σόλων ,δεύτερος δὲ Πεισίστρατος ,τῶν εὐγενῶν καὶ γνωρίμων ·
καταλυθείσης δὲ τῆς τυραννίδος Κλεισθένης ,τοῦ γένους ὢν τῶν Ἀλκμεωνιδῶν ,καὶ τούτῳ μὲν οὐδεὶς ἦν ἀντιστασιώτης ,ὡς ἐξέπεσον οἱ περὶ τὸν Ἰσαγόραν .
μετὰ δὲ ταῦτα τοῦ μὲν δήμου προειστήκει Ξάνθιππος ,τῶν δὲ γνωρίμων Μιλτιάδης ,ἔπειτα Θεμιστοκλῆς καὶ Ἀριστείδης ·
μετὰ δὲ τούτους Ἐφιάλτης μὲν τοῦ δήμου ,Κίμων δ᾽ ὁ Μιλτιάδου τῶν εὐπόρων ·
εἶτα Περικλῆς μὲν τοῦ δήμου ,Θουκυδίδης δὲ τῶν ἑτέρων ,κηδεστὴς ὢν Κίμωνος .
Περικλέους δὲ τελευτήσαντος ,τῶν μὲν ἐπιφανῶν προειστήκει Νικίας ὁ ἐν Σικελίᾳ τελευτήσας ,τοῦ δὲ δήμου Κλέων ὁ Κλεαινέτου ,ὃς δοκεῖ μάλιστα διαφθεῖραι τὸν δῆμον ταῖς ὁρμαῖς ,καὶ πρῶτος ἐπὶ τοῦ βήματος ἀνέκραγε καὶ ἐλοιδορήσατο ,καὶ περιζωσάμενος ἐδημηγόρησε ,τῶν ἄλλων ἐν κόσμῳ λεγόντων .
εἶτα μετὰ τούτους τῶν μὲν ἑτέρων Θηραμένης ὁ Ἅγνωνος ,τοῦ δὲ δήμου Κλεοφῶν ὁ λυροποιός ,ὃς καὶ τὴν διωβελίαν ἐπόρισε πρῶτος ·
καὶ χρόνον μέν τινα διεδίδου ,μετὰ δὲ ταῦτα κατέλυσε Καλλικράτης Παιανιεύς ,πρῶτος ὑποσχόμενος ἐπιθήσειν πρὸς τοῖν δυοῖν ὀβολοῖν ἄλλον ὀβολόν .
τούτων μὲν οὖν ἀμφοτέρων θάνατον κατέγνωσαν ὕστερον ·
εἴωθεν γὰρ κἂν ἐξαπατηθῇ τὸ πλῆθος ὕστερον μισεῖν τούς τι προαγαγόντας ποιεῖν αὐτοὺς τῶν μὴ καλῶς ἐχόντων .
ἀπὸ δὲ Κλεοφῶντος ἤδη διεδέχοντο συνεχῶς τὴν δημαγωγίαν οἱ μάλιστα βουλόμενοι θρασύνεσθαι καὶ χαρίζεσθαι τοῖς πολλοῖς πρὸς τὸ παραυτίκα βλέποντες .
δοκοῦσι δὲ βέλτιστοι γεγονέναι τῶν Ἀθήνησι πολιτευσαμένων μετὰ τοὺς ἀρχαίους Νικίας καὶ Θουκυδίδης καὶ Θηραμένης .
καὶ περὶ μὲν Νικίου καὶ Θουκυδίδου πάντες σχεδὸν ὁμολογοῦσιν ἄνδρας γεγονέναι οὐ μόνον καλοὺς κἀγαθούς ,ἀλλὰ καὶ πολιτικοὺς καὶ τῇ πόλει πάσῃ πατρικῶς χρωμένους ,περὶ δὲ Θηραμένους ,διὰ τὸ συμβῆναι κατ᾽ αὐτὸν ταραχώδεις τὰς πολιτείας ,ἀμφισβήτησις τῆς κρίσεώς ἐστι .
δοκεῖ μέντοι μὴ παρέργως ἀποφαινομένοις οὐχ ὥσπερ αὐτὸν διαβάλλουσι πάσας τὰς πολιτείας καταλύειν ,ἀλλὰ πάσας προάγειν ἕως μηδὲν παρανομοῖεν ,ὡς δυνάμενος πολιτεύεσθαι κατὰ πάσας ,ὅπερ ἐστὶν ἀγαθοῦ πολίτου ἔργον ,παρανομούσαις δὲ οὐ συγχωρῶν ,ἀλλ᾽ ἀπεχθανόμενος .
ἕως μὲν οὖν ἰσόρροπα τὰ πράγματα κατὰ τὸν πόλεμον ἦν ,διεφύλαττον τὴν δημοκρατίαν .
ἐπεὶ δὲ μετὰ τὴν ἐν Σικελίᾳ γενομένην συμφορὰν ἰσχυρότερα τὰ τῶν Λακεδαιμονίων ἐγένετο διὰ τὴν πρὸς βασιλέα συμμαχίαν ,ἠναγκάσθησαν κινήσαντες τὴν δημοκρατίαν καταστῆσαι τὴν ἐπὶ τῶν τετρακοσίων πολιτείαν ,εἰπόντος τὸν μὲν πρὸ τοῦ ψηφίσματος λόγον Μηλοβίου ,τὴν δὲ γνώμην γράψαντος Πυθοδώρου τοῦ Ἀναφλυστίου ,μάλιστα δὲ συμπεισθέντων τῶν πολλῶν διὰ τὸ νομίζειν βασιλέα μᾶλλον ἑαυτοῖς συμπολεμήσειν ,ἐὰν δι᾽ ὀλίγων ποιήσωνται τὴν πολιτείαν .
ͅͅ ἦν δὲ τὸ ψήφισμα τὸ Πυθοδώρου τοιόνδε ·
τὸν δῆμον ἑλέσθαι μετὰ τῶν προϋπαρχόντων δέκα προβούλων ἄλλους εἴκοσι ἐκ τῶν ὑπὲρ τετταράκοντα ἔτη γεγονότων ,οἵτινες ὀμόσαντες ἦ μὴν συγγράψειν ἃ ἂν ἡγῶνται βέλτιστα εἶναι τῇ πόλει ,συγγράψουσι περὶ τῆς σωτηρίας ·
ἐξεῖναι δὲ καὶ τῶν ἄλλων τῷ βουλομένῳ γράφειν ,ἵν᾽ ἐξ ἁπάντων αἱρῶνται τὸ ἄριστον .
Κλειτοφῶν δὲ τὰ μὲν ἄλλα καθάπερ Πυθόδωρος εἶπεν ,προσαναζητῆσαι δὲ τοὺς αἱρεθέντας ἔγραψεν καὶ τοὺς πατρίους νόμους ,οὓς Κλεισθένης ἔθηκεν ὅτε καθίστη τὴν δημοκρατίαν ,ὅπως ἂν ἀκούσαντες καὶ τούτων βουλεύσωνται τὸ ἄριστον ,ὡς οὐ δημοτικὴν ἀλλὰ παραπλησίαν οὖσαν τὴν Κλεισθένους πολιτείαν τῇ Σόλωνος .
οἱ δ᾽ αἱρεθέντες πρῶτον μὲν ἔγραψαν ἐπάναγκες εἶναι τοὺς πρυτάνεις ἅπαντα τὰ λεγόμενα περὶ τῆς σωτηρίας ἐπιψηφίζειν ,ἔπειτα τὰς τῶν παρανόμων γραφὰς καὶ τὰς εἰσαγγελίας καὶ τὰς προσκλήσεις ἀνεῖλον ,ὅπως ἂν οἱ ἐθέλοντες Ἀθηναίων συμβουλεύωσι περὶ τῶν προκειμένων .
ἐὰν δέ τις τούτων χάριν ἢ ζημιοῖ ἢ προσκαλῆται ἢ εἰσάγῃ εἰς δικαστήριον ,ἔνδειξιν αὐτοῦ εἶναι καὶ ἀπαγωγὴν πρὸς τοὺς στρατηγούς ,τοὺς δὲ στρατηγοὺς παραδοῦναι τοῖς ἕνδεκα θανάτῳ ζημιῶσαι .
μετὰ δὲ ταῦτα τὴν πολιτείαν διέταξαν τόνδε τὸν τρόπον .
τὰ μὲν χρήματα τὰ προσιόντα μὴ ἐξεῖναι ἄλλοσε δαπανῆσαι ἢ εἰς τὸν πόλεμον ,τὰς δ᾽ ἀρχὰς ἀμίσθους ἄρχειν ἁπάσας ἕως ἂν ὁ πόλεμος ᾖ ,πλὴν τῶν ἐννέα ἀρχόντων καὶ τῶν πρυτάνεων οἳ ἂν ὦσιν ·
τούτους δὲ φέρειν τρεῖς ὀβολοὺς ἕκαστον τῆς ἡμέρας .
τὴν δ᾽ ἄλλην πολιτείαν ἐπιτρέψαι πᾶσαν Ἀθηναίων τοῖς δυνατωτάτοις καὶ τοῖς σώμασιν καὶ τοῖς χρήμασιν λῃτουργεῖν ,μὴ ἔλαττον ἢ πεντακισχιλίοις ,ἕως ἂν ὁ πόλεμος ᾖ .
κυρίους δ᾽ εἶναι τούτους καὶ συνθήκας συντίθεσθαι πρὸς οὓς ἂν ἐθέλωσιν .
ἑλέσθαι δὲ καὶ τῆς φυλῆς ἑκάστης δέκα ἄνδρας ὑπὲρ τετταράκοντα ἔτη γεγονότας ,οἵτινες καταλέξουσι τοὺς πεντακισχιλίους ὀμόσαντες καθ᾽ ἱερῶν τελείων .
οἱ μὲν οὖν αἱρεθέντες ταῦτα συνέγραψαν .
κυρωθέντων δὲ τούτων ,εἵλοντο σφῶν αὐτῶν οἱ πεντακισχίλιοι τοὺς ἀναγράψοντας τὴν πολιτείαν ἑκατὸν ἄνδρας .
οἱ δ᾽ αἱρεθέντες ἀνέγραψαν καὶ ἐξήνεγκαν τάδε ·
βουλεύειν μὲν κατ᾽ ἐνιαυτὸν τοὺς ὑπὲρ τριάκοντα ἔτη γεγονότας ἄνευ μισθοφορᾶς ·
τούτων δ᾽ εἶναι τοὺς στρατηγοὺς καὶ τοὺς ἐννέα ἄρχοντας καὶ τὸν ἱερομνήμονα καὶ τοὺς ταξιάρχους καὶ ἱππάρχους καὶ φυλάρχους καὶ ἄρχοντας εἰς τὰ φρούρια καὶ ταμίας τῶν ἱερῶν χρημάτων τῇ θεῷ καὶ τοῖς ἄλλοις θεοῖς δέκα καὶ ἑλληνοταμίας καὶ τῶν ἄλλων ὁσίων χρημάτων ἁπάντων εἴκοσιν οἳ διαχειριοῦσιν ,καὶ ἱεροποιοὺς καὶ ἐπιμελητὰς δέκα ἑκατέρους ·
αἱρεῖσθαι δὲ πάντας τούτους ἐκ προκρίτων ,ἐκ τῶν ἀεὶ βουλευόντων πλείους προκρίνοντας ·τὰς δ᾽ ἄλλας ἀρχὰς ἁπάσας κληρωτὰς εἶναι καὶ μὴ ἐκ τῆς βουλῆς .
τοὺς δὲ ἑλληνοταμίας οἳ ἂν διαχειρίζωσι τὰ χρήματα μὴ συμβουλεύειν .
βουλὰς δὲ ποιῆσαι τέτταρας ἐκ τῆς ἡλικίας τῆς εἰρημένης εἰς τὸν λοιπὸν χρόνον ,καὶ τούτων τὸ λαχὸν μέρος βουλεύειν ,νεῖμαι δὲ καὶ τοὺς ἄλλους πρὸς τὴν λῆξιν ἑκάστην .
τοὺς δ᾽ ἑκατὸν ἄνδρας διανεῖμαι σφᾶς τε αὐτοὺς καὶ τοὺς ἄλλους τέτταρα μέρη ὡς ἰσαίτατα καὶ διακληρῶσαι καὶ εἰς ἐνιαυτὸν βουλεύειν βουλεύεσθαι δὲ ᾗ ἂν δοκῇ αὐτοῖς ἄριστα ἕξειν περί τε τῶν χρημάτων ,ὅπως ἂν σῷα ᾖ καὶ εἰς τὸ δέον ἀναλίσκηται ,καὶ περὶ τῶν ἄλλων ὡς ἂν δύνωνται ἄριστα ·
κἄν τι θέλωσιν βουλεύσασθαι μετὰ πλειόνων ,ἐπεισκαλεῖν ἕκαστον ἐπείσκλητον ὃν ἂν ἐθέλῃ τῶν ἐκ τῆς αὐτῆς ἡλικίας .
τὰς δ᾽ ἕδρας ποιεῖν τῆς βουλῆς κατὰ πενθήμερον ,ἐὰν μὴ δέωνται πλειόνων .
πληροῦν δὲ τὴν βουλὴν τοὺς ἐννέα ἄρχοντας .
τὰς δὲ χειροτονίας κρίνειν πέντε τοὺς λαχόντας ἐκ τῆς βουλῆς ,καὶ ἐκ τούτων ἕνα κληροῦσθαι καθ᾽ ἑκάστην ἡμέραν τὸν ἐπιψηφιοῦντα .
κληροῦν δὲ τοὺς λαχόντας πέντε τοὺς ἐθέλοντας προσελθεῖν ἐναντίον τῆς βουλῆς ,πρῶτον μὲν ἱερῶν ,δεύτερον δὲ κήρυξιν ,τρίτον πρεσβείαις ,τέταρτον τῶν ἄλλων ·
τὰ δὲ τοῦ πολέμου ὅταν δέῃ ἀκληρωτὶ προσαγαγόντας τοὺς στρατηγοὺς χρηματίζεσθαι .
τὸν δὲ μὴ ἰόντα εἰς τὸ βουλευτήριον τῶν βουλευόντων τὴν ὥραν τὴν προρρηθεῖσαν ὀφείλειν δραχμὴν τῆς ἡμέρας ἑκάστης ,ἐὰν μὴ εὑρισκόμενος ἄφεσιν τῆς βουλῆς ἀπῇ .
ͅͅ ταύτην μὲν οὖν εἰς τὸν μέλλοντα χρόνον ἀνέγραψαν τὴν πολιτείαν ,ἐν δὲ τῷ παρόντι καιρῷ τήνδε ·
βουλεύειν μὲν τετρακοσίους κατὰ τὰ πάτρια ,τετταράκοντα ἐξ ἑκάστης φυλῆς ,ἐκ προκρίτων οὓς ἂν ἕλωνται οἱ φυλέται τῶν ὑπὲρ τριάκοντα ἔτη γεγονότων .
τούτους δὲ τάς τε ἀρχὰς καταστῆσαι ,καὶ περὶ τοῦ ὅρκου ὅντινα χρὴ ὀμόσαι γράψαι ,καὶ περὶ τῶν νόμων καὶ τῶν εὐθυνῶν καὶ τῶν ἄλλων πράττειν ᾗ ἂν ἡγῶνται συμφέρειν .
τοῖς δὲ νόμοις οἳ ἂν τεθῶσιν περὶ τῶν πολιτικῶν χρῆσθαι ,καὶ μὴ ἐξεῖναι μετακινεῖν μηδ᾽ ἑτέρους θέσθαι .
τῶν δὲ στρατηγῶν τὸ νῦν εἶναι τὴν αἵρεσιν ἐξ ἁπάντων ποιεῖσθαι τῶν πεντακισχιλίων ,τὴν δὲ βουλὴν ἐπειδὰν καταστῇ ,ποιήσασαν ἐξέτασιν ἐν ὅπλοις ἑλέσθαι δέκα ἄνδρας καὶ γραμματέα τούτοις ,τοὺς δὲ αἱρεθέντας ἄρχειν τὸν εἰσιόντα ἐνιαυτὸν αὐτοκράτορας ,καὶ ἄν τι δέωνται συμβουλεύεσθαι μετὰ τῆς βουλῆς .
ἑλέσθαι δὲ καὶ ἵππαρχον ἕνα καὶ φυλάρχους δέκα .
τὸ δὲ λοιπὸν τὴν αἵρεσιν ποιεῖσθαι τούτων τὴν βουλὴν κατὰ τὰ γεγραμμένα .
τῶν δ᾽ ἄλλων ἀρχῶν πλὴν τῆς βουλῆς καὶ τῶν στρατηγῶν μὴ ἐξεῖναι μήτε τούτοις μήτε ἄλλῳ μηδενὶ πλέον ἢ ἅπαξ ἄρξαι τὴν αὐτὴν ἀρχήν .
εἰς δὲ τὸν ἄλλον χρόνον ἵνα νεμηθῶσιν οἱ τετρακόσιοι εἰς τὰς τέτταρας λήξεις ,ὅταν τοῖς αὐτοῖς γίγνηται μετὰ τῶν ἄλλων βουλεύειν ,διανειμάντων αὐτοὺς οἱ ἑκατὸν ἄνδρες .
οἱ μὲν οὖν ἑκατὸν οἱ ὑπὸ τῶν πεντακισχιλίων αἱρεθέντες ταύτην ἀνέγραψαν τὴν πολιτείαν .
ἐπικυρωθέντων δὲ τούτων ὑπὸ τοῦ πλήθους ,ἐπιψηφίσαντος Ἀριστομάχου ,ἡ μὲν βουλὴ ἡ ἐπὶ Καλλίου πρὶν διαβουλεῦσαι κατελύθη μηνὸς Θαργηλιῶνος τετράδι ἐπὶ δέκα ,οἱ δὲ τετρακόσιοι εἰσῄεσαν ἐνάτῃ φθίνοντος Θαργηλιῶνος ·
ἔδει δὲ τὴν εἰληχυῖαν τῷ κυάμῳ βουλὴν εἰσιέναι δ # ἐπὶ δέκα Σκιροφοριῶνος .
ἡ μὲν οὖν ὀλιγαρχία τοῦτον κατέστη τὸν τρόπον ,ἐπὶ Καλλίου μὲν ἄρχοντος ,ἔτεσιν δ᾽ ὕστερον τῆς τῶν τυράννων ἐκβολῆς μάλιστα ἑκατὸν ,αἰτίων μάλιστα γενομένων Πεισάνδρου καὶ Ἀντιφῶντος καὶ Θηραμένους ,ἀνδρῶν καὶ γεγενημένων εὖ καὶ συνέσει καὶ γνώμῃ δοκούντων διαφέρειν .
γενομένης ͅͅ δὲ ταύτης τῆς πολιτείας ,οἱ μὲν πεντακισχίλιοι λόγῳ μόνον ᾑρέθησαν ,οἱ δὲ τετρακόσιοι μετὰ τῶν δέκα τῶν αὐτοκρατόρων εἰσελθόντες εἰς τὸ βουλευτήριον ἦρχον τῆς πόλεως ,καὶ πρὸς Λακεδαιμονίους πρεσβευσάμενοι κατελύοντο τὸν πόλεμον ,ἐφ᾽ οἷς ἑκάτεροι τυγχάνουσιν ἔχοντες ·
οὐχ ὑπακουόντων δ᾽ ἐκείνων ,εἰ μὴ καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς θαλάττης ἀφήσουσιν ,οὕτως ἀπέστησαν .
μῆνας μὲν οὖν ἴσως τέτταρας διέμεινεν ἡ τῶν τετρακοσίων πολιτεία ,καὶ ἦρξεν ἐξ αὐτῶν Μνησίλοχος δίμηνον ἐπὶ Θεοπόμπου ἄρχοντος ,ὃς ἦρξε τοὺς ἐπιλοίπους δέκα μῆνας .
ἡττηθέντες δὲ τῇ περὶ Ἐρέτριαν ναυμαχίᾳ ,καὶ τῆς Εὐβοίας ἀποστάσης ὅλης πλὴν Ὠρεοῦ ,χαλεπῶς ἐνεγκόντες ἐπὶ τῇ συμφορᾷ μάλιστα τῶν προγεγενημένων [ πλείω γὰρ ἐκ τῆς Εὐβοίας ἢ τῆς Ἀττικῆς ἐτύγχανον ὠφελούμενοι ] ,κατέλυσαν τοὺς τετρακοσίους ,καὶ τὰ πράγματα παρέδωκαν τοῖς πεντακισχιλίοις τοῖς ἐκ τῶν ὅπλων ,ψηφισάμενοι μηδεμίαν ἀρχὴν εἶναι μισθοφόρον .
αἰτιώτατοι δ᾽ ἐγένοντο τῆς καταλύσεως Ἀριστοκράτης καὶ Θηραμένης ,οὐ συναρεσκόμενοι τοῖς ὑπὸ τῶν τετρακοσίων γιγνομένοις .
ἅπαντα γὰρ δι᾽ αὑτῶν ἔπραττον ,οὐδὲν ἐπαναφέροντες τοῖς πεντακισχιλίοις .
δοκοῦσι δὲ καλῶς πολιτευθῆναι κατὰ τούτους τοὺς καιρούς ,πολέμου τε καθεστῶτος καὶ ἐκ τῶν ὅπλων τῆς πολιτείας οὔσης .
τούτους μὲν οὖν ἀφείλετο τὴν πολιτείαν ὁ δῆμος διὰ τάχους .
ἔτει δ᾽ ἕκτῳ μετὰ τὴν τῶν τετρακοσίων κατάλυσιν ,ἐπὶ Καλλίου τοῦ Ἀγγελῆθεν ἄρχοντος ,γενομένης τῆς ἐν Ἀργινούσσαις ναυμαχίας ,πρῶτον μὲν τοὺς δέκα στρατηγοὺς τοὺς τῇ ναυμαχίᾳ νικῶντας συνέβη κριθῆναι μιᾷ χειροτονίᾳ πάντας ,τοὺς μὲν οὐδὲ συνναυμαχήσαντας ,τοὺς δ᾽ ἐπ᾽ ἀλλοτρίας νεὼς σωθέντας ,ἐξαπατηθέντος τοῦ δήμου διὰ τοὺς παροργίσαντας ·
ἔπειτα βουλομένων Λακεδαιμονίων ἐκ Δεκελείας ἀπιέναι καὶ ἐφ᾽ οἷς ἔχουσιν ἑκάτεροι εἰρήνην ἄγειν ,ἔνιοι μὲν ἐσπούδαζον ,τὸ δὲ πλῆθος ͅͅ οὐχ ὑπήκουσεν ἐξαπατηθέντες ὑπὸ Κλεοφῶντος ,ὃς ἐκώλυσε γενέσθαι τὴν εἰρήνην ,ἐλθὼν εἰς τὴν ἐκκλησίαν μεθύων καὶ θώρακα ἐνδεδυκώς ,οὐ φάσκων ἐπιτρέψειν ἐὰν μὴ πάσας ἀφῶσι Λακεδαιμόνιοι τὰς πόλεις .
οὐ χρησάμενοι δὲ καλῶς τότε τοῖς πράγμασι ,μετ᾽ οὐ πολὺν χρόνον ἔγνωσαν τὴν ἁμαρτίαν .
τῷ γὰρ ὕστερον ἔτει ,ἐπ᾽ Ἀλεξίου ἄρχοντος ,ἠτύχησαν τὴν ἐν Αἰγὸς ποταμοῖς ναυμαχίαν ,ἐξ ἧς συνέβη κύριον γενόμενον τῆς πόλεως Λύσανδρον καταστῆσαι τοὺς τριάκοντα τρόπῳ τοιῷδε .
τῆς εἰρήνης γενομένης αὐτοῖς ἐφ᾽ ᾧ τε πολιτεύσονται τὴν πάτριον πολιτείαν ,οἱ μὲν δημοτικοὶ διασῴζειν ἐπειρῶντο τὸν δῆμον ,τῶν δὲ γνωρίμων οἱ μὲν ἐν ταῖς ἑταιρείαις ὄντες ,καὶ τῶν φυγάδων οἱ μετὰ τὴν εἰρήνην κατελθόντες ὀλιγαρχίας ἐπεθύμουν ,οἱ δ᾽ ἐν ἑταιρείᾳ μὲν οὐδεμιᾷ συγκαθεστῶτες ,ἄλλως δὲ δοκοῦντες οὐδενὸς ἐπιλείπεσθαι τῶν πολιτῶν ,τὴν πάτριον πολιτείαν ἐζήτουν ·
ὧν ἦν μὲν καὶ Ἀρχῖνος καὶ Ἄνυτος καὶ Κλειτοφῶν καὶ Φορμίσιος καὶ ἕτεροι πολλοί ,προειστήκει δὲ μάλιστα Θηραμένης .
Λυσάνδρου δὲ προσθεμένου τοῖς ὀλιγαρχικοῖς ,καταπλαγεὶς ὁ δῆμος ἠναγκάσθη χειροτονεῖν τὴν ὀλιγαρχίαν .
ἔγραψε δὲ τὸ ψήφισμα Δρακοντίδης Ἀφιδναῖος .
οἱ μὲν οὖν τριάκοντα τοῦτον τὸν τρόπον κατέστησαν ἐπὶ Πυθοδώρου ἄρχοντος .
γενόμενοι δὲ κύριοι τῆς πόλεως ,τὰ μὲν ἄλλα τὰ δόξαντα περὶ τῆς πολιτείας παρεώρων ,πεντακοσίους δὲ βουλευτὰς καὶ τὰς ἄλλας ἀρχὰς καταστήσαντες ἐκ προκρίτων ἐκ τῶν χιλίων ,καὶ προσελόμενοι σφίσιν αὐτοῖς τοῦ Πειραιέως ἄρχοντας δέκα ,καὶ τοῦ δεσμωτηρίου φύλακας ἕνδεκα ,καὶ μαστιγοφόρους τριακοσίους ὑπηρέτας κατεῖχον τὴν πόλιν δι᾽ ἑαυτῶν .
τὸ μὲν οὖν πρῶτον μέτριοι τοῖς πολίταις ἦσαν καὶ προσεποιοῦντο διώκειν τὴν πάτριον πολιτείαν ,καὶ τούς τ᾽ Ἐφιάλτου καὶ Ἀρχεστράτου νόμους τοὺς περὶ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν καθεῖλον ἐξ Ἀρείου πάγου ,καὶ τῶν Σόλωνος θεσμῶν ὅσοι διαμφισβητήσεις ἔσχον ,καὶ τὸ κῦρος ὃ ἦν ἐν τοῖς δικασταῖς κατέλυσαν ,ὡς ἐπανορθοῦντες καὶ ποιοῦντες ἀναμφισβήτητον τὴν πολιτείαν ,οἷον ͅͅ τὸν περὶ τοῦ δοῦναι τὰ ἑαυτοῦ ᾧ ἂν ἐθέλῃ κύριον ποιήσαντες καθάπαξ ·
τὰς δὲ προσούσας δυσκολίας ," ἐὰν μὴ μανιῶν ἢ γηρῶν ἢ γυναικὶ πιθόμενος ," ἀφεῖλον ὅπως μὴ ᾖ τοῖς συκοφάνταις ἔφοδος ·
ὁμοίως δὲ τοῦτ᾽ ἔδρων καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων .
κατ᾽ ἀρχὰς μὲν οὖν ταῦτ᾽ ἐποίουν ,καὶ τοὺς συκοφάντας καὶ τοὺς τῷ δήμῳ πρὸς χάριν ὁμιλοῦντας παρὰ τὸ βέλτιστον καὶ κακοπράγμονας ὄντας καὶ πονηροὺς ἀνῄρουν ,ἐφ᾽ οἷς ἔχαιρεν ἡ πόλις γιγνομένοις ,ἡγούμενοι τοῦ βελτίστου χάριν ποιεῖν αὐτούς .
ἐπεὶ δὲ τὴν πόλιν ἐγκρατέστερον ἔσχον ,οὐδενὸς ἀπείχοντο τῶν πολιτῶν ,ἀλλ᾽ ἀπέκτειναν τοὺς καὶ ταῖς οὐσίαις καὶ τῷ γένει καὶ τοῖς ἀξιώμασιν προέχοντας ,ὑπεξαιρούμενοί τε τὸν φόβον καὶ βουλόμενοι τὰς οὐσίας διαρπάζειν .
καὶ χρόνου διαπεσόντος βραχέος ,οὐκ ἐλάττους ἀνῃρήκεσαν ἢ χιλίους πεντακοσίους .
οὕτως δὲ τῆς πόλεως ὑποφερομένης ,Θηραμένης ἀγανακτῶν ἐπὶ τοῖς γιγνομένοις ,τῆς μὲν ἀσελγείας αὐτοῖς παρῄνει παύσασθαι ,μεταδοῦναι δὲ τῶν πραγμάτων τοῖς βελτίστοις .
οἱ δὲ πρῶτον ἐναντιωθέντες ,ἐπεὶ διεσπάρησαν οἱ λόγοι πρὸς τὸ πλῆθος καὶ πρὸς τὸν Θηραμένην οἰκείως εἶχον οἱ πολλοί ,φοβηθέντες μὴ προστάτης γενόμενος τοῦ δήμου καταλύσῃ τὴν δυναστείαν ,καταλέγουσιν τῶν πολιτῶν τρισχιλίους ,ὡς μεταδώσοντες τῆς πολιτείας .
Θηραμένης δὲ πάλιν ἐπιτιμᾷ καὶ τούτοις ,πρῶτον μὲν ὅτι βουλόμενοι μεταδοῦναι τοῖς ἐπιεικέσι τρισχιλίοις μόνοις μεταδιδόασι ,ὡς ἐν τούτῳ τῷ πλήθει τῆς ἀρετῆς ὡρισμένης ,ἔπειθ᾽ ὅτι δύο τὰ ἐναντιώτατα ποιοῦσιν ,βίαιόν τε τὴν ἀρχὴν καὶ τῶν ἀρχομένων ἥττω κατασκευάζοντες .
οἱ δὲ τούτων μὲν ὠλιγώρησαν ,τὸν δὲ κατάλογον τῶν τρισχιλίων πολὺν μὲν χρόνον ὑπερεβάλλοντο καὶ παρ᾽ αὑτοῖς ἐφύλαττον τοὺς ἐγνωσμένους ,ὅτε δὲ καὶ δόξειεν αὐτοῖς ἐκφέρειν ,τοὺς μὲν ἐξήλειφον τῶν ἐγ γεγραμμένων ,τοὺς δ᾽ ἀντενέγραφον τῶν ἔξωθεν .
ἤδη δὲ τοῦ χειμῶνος ἐνεστῶτος ,καταλαβόντος Θρασυβούλου μετὰ τῶν φυγάδων Φυλήν ,καὶ κατὰ τὴν στρατιὰν ἣν ἐξήγαγον οἱ τριάκοντα κακῶς ἀποχωρήσαντες ,ἔγνωσαν τῶν μὲν ἄλλων τὰ ὅπλα παρελέσθαι ,Θηραμένην δὲ διαφθεῖραι τόνδε τὸν τρόπον ·νόμους εἰσήνεγκαν εἰς τὴν βουλὴν δύο κελεύοντες ͅͅ ἐπιχειροτονεῖν ,ὧν ὁ μὲν εἷς αὐτοκράτορας ἐποίει τοὺς τριάκοντα ,τῶν πολιτῶν ἀποκτεῖναι τοὺς μὴ τοῦ καταλόγου μετέχοντας τῶν τρισχιλίων ,ὁ δ᾽ ἕτερος ἐκώλυε κοινωνεῖν τῆς παρούσης πολιτείας ,ὅσοι τυγχάνουσιν τὸ ἐν Ἠετιωνείᾳ τεῖχος κατασκάψαντες ,ἢ τοῖς τετρακοσίοις ἐναντίον τι πράξαντες ἢ τοῖς κατασκευάσασι τὴν προτέραν ὀλιγαρχίαν ·
ὧν ἐτύγχανεν ἀμφοτέρων κεκοινωνηκὼς ὁ Θηραμένης ,ὥστε συνέβαινεν ἐπικυρωθέντων τῶν νόμων ,ἔξω τε γίγνεσθαι τῆς πολιτείας αὐτόν ,καὶ τοὺς τριάκοντα κυρίους εἶναι θανατοῦντας .
ἀναιρεθέντος δὲ Θηραμένους ,τά τε ὅπλα παρείλοντο πάντων πλὴν τῶν τρισχιλίων ,καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις πολὺ πρὸς ὠμότητα καὶ πονηρίαν ἐπέδοσαν .
πρέσβεις δὲ πέμψαντες εἰς Λακεδαίμονα τοῦ τε Θηραμένους κατηγόρουν ,καὶ βοηθεῖν αὑτοῖς ἠξίουν .
ὧν ἀκούσαντες οἱ Λακεδαιμόνιοι Καλλίβιον ἀπέστειλαν ἁρμοστὴν καὶ στρατιώτας ὡς ἑπτακοσίους ,οἳ τὴν ἀκρόπολιν ἐλθόντες ἐφρούρουν .
μετὰ δὲ ταῦτα καταλαβόντων τῶν ἀπὸ Φυλῆς τὴν Μουνιχίαν ,καὶ νικησάντων μάχῃ τοὺς μετὰ τῶν τριάκοντα βοηθήσαντας ,ἐπαναχωρήσαντες μετὰ τὸν κίνδυνον οἱ ἐκ τοῦ ἄστεως ,καὶ συναθροισθέντες εἰς τὴν ἀγορὰν τῇ ὑστεραίᾳ τοὺς μὲν τριάκοντα κατέλυσαν ,αἱροῦνται δὲ δέκα τῶν πολιτῶν αὐτοκράτορας ἐπὶ τὴν τοῦ πολέμου κατάλυσιν .
οἱ δὲ παραλαβόντες τὴν ἀρχήν ,ἐφ᾽ οἷς μὲν ᾑρέθησαν οὐκ ἔπραττον ,ἔπεμπον δ᾽ εἰς Λακεδαίμονα βοήθειαν μεταπεμπόμενοι καὶ χρήματα δανειζόμενοι .
χαλεπῶς δὲ φερόντων ἐπὶ τούτοις τῶν ἐν τῇ πολιτείᾳ ,φοβούμενοι μὴ καταλυθῶσιν τῆς ἀρχῆς ,καὶ βουλόμενοι καταπλῆξαι τοὺς ἄλλους [ ὅπερ ἐγένετο ] ,συλλαβόντες Δημάρετον οὐδενὸς ὄντα δεύτερον τῶν πολιτῶν ἀπέκτειναν ,καὶ τὰ πράγματα βεβαίως εἶχον ,συναγωνιζομένου Καλλιβίου τε καὶ τῶν Πελοποννησίων τῶν παρόντων ,καὶ πρὸς τούτοις ἐνίων τῶν ἐν τοῖς ἱππεῦσι ·
τούτων γάρ τινες μάλιστα τῶν πολιτῶν ἐσπούδαζον μὴ κατελθεῖν τοὺς ἀπὸ Φυλῆς .
ὡς δ᾽ οἱ τὸν Πειραιέα καὶ τὴν Μουνιχίαν ἔχοντες ,ἀποστάντος ἅπαντος τοῦ δήμου πρὸς αὐτούς ,ἐπεκράτουν τῷ πολέμῳ ,τότε καταλύσαντες τοὺς δέκα τοὺς πρώτους αἱρεθέντας ἄλλους εἵλοντο δέκα τοὺς βελτίστους εἶναι δοκοῦντας ,ἐφ᾽ ὧν συνέβη καὶ τὰς διαλύσεις ͅͅ γενέσθαι καὶ κατελθεῖν τὸν δῆμον ,συναγωνιζομένων καὶ προθυμουμένων τούτων .
προειστήκεσαν δ᾽ αὐτῶν μάλιστα Ῥίνων τε ὁ Παιανιεὺς καὶ Φάυλλος ὁ Ἀχερδούσιος ·
οὗτοι γὰρ πρίν τε Παυσανίαν τ᾽ ἀφικέσθαι διεπέμποντο πρὸς τοὺς ἐν Πειραιεῖ ,καὶ ἀφικομένου συνεσπούδασαν τὴν κάθοδον .
ἐπὶ πέρας γὰρ ἤγαγε τὴν εἰρήνην καὶ τὰς διαλύσεις Παυσανίας ὁ τῶν Λακεδαιμονίων βασιλεύς ,μετὰ τῶν δέκα διαλλακτῶν τῶν ὕστερον ἀφικομένων ἐκ Λακεδαίμονος ,οὓς αὐτὸς ἐσπούδασεν ἐλθεῖν ·
οἱ δὲ περὶ τὸν Ῥίνωνα διά τε τὴν εὔνοιαν τὴν εἰς τὸν δῆμον ἐπῃνέθησαν ,καὶ λαβόντες τὴν ἐπιμέλειαν ἐν ὀλιγαρχίᾳ ,τὰς εὐθύνας ἔδοσαν ἐν δημοκρατίᾳ ,καὶ οὐδεὶς οὐδὲν ἐνεκάλεσεν αὐτοῖς ,οὔτε τῶν ἐν ἄστει μεινάντων ,οὔτε τῶν ἐκ Πειραιέως κατελθόντων ,ἀλλὰ διὰ ταῦτα καὶ στρατηγὸς εὐθὺς ᾑρέθη Ῥίνων .
ἐγένοντο δ᾽ αἱ διαλύσεις ἐπ᾽ Εὐκλείδου ἄρχοντος κατὰ τὰς συνθήκας τάσδε .
τοὺς βουλομένους Ἀθηναίων τῶν ἐν ἄστει μεινάντων ἐξοικεῖν ἔχειν Ἐλευσῖνα ἐπιτίμους ὄντας καὶ κυρίους καὶ αὐτοκράτορας ἑαυτῶν καὶ τὰ αὑτῶν καρπουμένους .
τὸ δ᾽ ἱερὸν εἶναι κοινὸν ἀμφοτέρων ,ἐπιμελεῖσθαι δὲ Κήρυκας καὶ Εὐμολπίδας κατὰ τὰ πάτρια .
μὴ ἐξεῖναι δὲ μήτε τοῖς Ἐλευσινόθεν εἰς τὸ ἄστυ μήτε τοῖς ἐκ τοῦ ἄστεως Ἐλευσῖνάδε ἰέναι ,πλὴν μυστηρίοις ἑκατέρους .
συντελεῖν δὲ ἀπὸ τῶν προσιόντων εἰς τὸ συμμαχικὸν καθάπερ τοὺς ἄλλους Ἀθηναίους .
ἐὰν δέ τινες τῶν ἀπιόντων οἰκίαν λαμβάνωσιν Ἐλευσῖνι ,συμπείθειν τὸν κεκτημένον .
ἐὰν δὲ μὴ συμβαίνωσιν ἀλλήλοις ,τιμητὰς ἑλέσθαι τρεῖς ἑκάτερον ,καὶ ἥντιν᾽ ἂν οὗτοι τάξωσιν τιμὴν λαμβάνειν .
Ἐλευσινίων δὲ συνοικεῖν οὓς ἂν οὗτοι βούλωνται .
τὴν δ᾽ ἀπογραφὴν εἶναι τοῖς βουλομένοις ἐξοικεῖν ,τοῖς μὲν ἐπιδημοῦσιν ἀφ᾽ ἧς ἂν ὀμόσωσιν τοὺς ὅρκους δέκα ἡμερῶν ,τὴν δ᾽ ἐξοίκησιν εἴκοσι ,τοῖς δ᾽ ἀποδημοῦσιν ἐπειδὰν ἐπιδημήσωσιν κατὰ ταὐτά .
μὴ ἐξεῖναι δὲ ἄρχειν μηδεμίαν ἀρχὴν τῶν ἐν τῷ ἄστει τὸν Ἐλευσῖνι κατοικοῦντα ,πρὶν ἂν ἀπογράψηται πάλιν ἐν τῷ ἄστει κατοικεῖν .
τὰς δὲ ͅͅ δίκας τοῦ φόνου εἶναι κατὰ τὰ πάτρια ,εἴ τίς τινα αὐτοχειρίᾳ ἔκτεινεν ἢ ἔτρωσεν .
τῶν δὲ παρεληλυθότων μηδενὶ πρὸς μηδένα μνησικακεῖν ἐξεῖναι ,πλὴν πρὸς τοὺς τριάκοντα καὶ τοὺς δέκα καὶ τοὺς ἕνδεκα καὶ τοὺς τοῦ Πειραιέως ἄρξαντας ,μηδὲ πρὸς τούτους ,ἐὰν διδῶσιν εὐθύνας .
εὐθύνας δὲ δοῦναι τοὺς μὲν ἐν Πειραιεῖ ἄρξαντας ἐν τοῖς ἐν Πειραιεῖ ,τοὺς δ᾽ ἐν τῷ ἄστει ἐν τοῖς τὰ τιμήματα παρεχομένοις .
εἶθ᾽ οὕτως ἐξοικεῖν τοὺς ἐθέλοντας .
τὰ δὲ χρήματα ἃ ἐδανείσαντο εἰς τὸν πόλεμον ἑκατέρους ἀποδοῦναι χωρίς .
γενομένων δὲ τοιούτων τῶν διαλύσεων ,καὶ φοβουμένων ,ὅσοι μετὰ τῶν τριάκοντα συνεπολέμησαν ,καὶ πολλῶν μὲν ἐπινοούντων ἐξοικεῖν ,ἀναβαλλομένων δὲ τὴν ἀπογραφὴν εἰς τὰς ἐσχάτας ἡμέρας ,ὅπερ εἰώθασιν ποιεῖν ἅπαντες ,Ἀρχῖνος συνιδὼν τὸ πλῆθος καὶ βουλόμενος κατασχεῖν αὐτούς ,ὑφεῖλε τὰς ὑπολοίπους ἡμέρας τῆς ἀπογραφῆς ,ὥστε συναναγκασθῆναι μένειν πολλοὺς ἄκοντας ,ἕως ἐθάρρησαν .καὶ δοκεῖ τοῦτό τε πολιτεύσασθαι καλῶς Ἀρχῖνος ,καὶ μετὰ ταῦτα γραψάμενος τὸ ψήφισμα τὸ Θρασυβούλου παρανόμων ,ἐν ᾧ μετεδίδου τῆς πολιτείας πᾶσι τοῖς ἐκ Πειραιέως συγκατελθοῦσι ,ὧν ἔνιοι φανερῶς ἦσαν δοῦλοι ,καὶ τρίτον ,ἐπεί τις 
ἀφέντας μὲν γὰρ τοῦτον προτρέψειν καὶ τοὺς ἄλλους ,ἐὰν δ᾽ ἀνέλωσιν ,παράδειγμα ποιήσειν ἅπασιν .
ὅπερ καὶ συνέπεσεν ·
ἀποθανόντος γὰρ οὐδεὶς πώποτε ὕστερον ἐμνησικάκησεν ,ἀλλὰ δοκοῦσιν κάλλιστα δὴ καὶ πολιτικώτατα ἁπάντων καὶ ἰδίᾳ καὶ κοινῇ χρήσασθαι ταῖς προγεγενημέναις συμφοραῖς ·
οὐ γὰρ μόνον τὰς περὶ τῶν προτέρων αἰτίας ἐξήλειψαν ,ἀλλὰ καὶ τὰ χρήματα Λακεδαιμονίοις ,ἃ οἱ τριάκοντα πρὸς τὸν πόλεμον ἔλαβον ,ἀπέδοσαν κοινῇ ,κελευουσῶν τῶν συνθηκῶν ἑκατέρους ἀποδιδόναι χωρίς ,τούς τ᾽ ἐκ τοῦ ἄστεως καὶ τοὺς ἐκ τοῦ Πειραιέως ,ἡγούμενοι τοῦτο πρῶτον ἄρχειν δεῖν τῆς ὁμονοίας ·
ἐν δὲ ταῖς ἄλλαις πόλεσιν οὐχ οἷον ἔτι προστιθέασιν τῶν οἰκείων οἱ δῆμοι κρατήσαντες ,ἀλλὰ καὶ τὴν ͅͅ χώραν ἀνάδαστον ποιοῦσιν .
διελύθησαν δὲ καὶ πρὸς τοὺς ἐν Ἐλευσῖνι κατοικήσαντας ,ἔτει τρίτῳ μετὰ τὴν ἐξοίκησιν ,ἐπὶ Ξεναινέτου ἄρχοντος .
ταῦτα μὲν οὖν ἐν τοῖς ὕστερον συνέβη γενέσθαι καιροῖς ,τότε δὲ κύριος ὁ δῆμος γενόμενος τῶν πραγμάτων ,ἐνεστήσατο τὴν νῦν οὖσαν πολιτείαν ,ἐπὶ Πυθοδώρου μὲν ἄρχοντος δοκοῦντος δὲ δικαίως τοῦ δήμου λαβεῖν τὴν πολιτείαν ,διὰ τὸ ποιήσασθαι τὴν κάθοδον δι᾽ αὑτοῦ τὸν δῆμον .
ἦν δὲ τῶν μεταβολῶν ἑνδεκάτη τὸν ἀριθμὸν αὕτη .
πρώτη μὲν γὰρ ἐγένετο μετάστασις τῶν ἐξ ἀρχῆς Ἴωνος καὶ τῶν μετ᾽ αὐτοῦ συνοικησάντων ·τότε γὰρ πρῶτον εἰς τὰς τέτταρας συνενεμήθησαν φυλάς ,καὶ τοὺς φυλοβασιλέας κατέστησαν .
δευτέρα δὲ καὶ πρώτη μετὰ ταύτην ἔχουσά τι πολιτείας τάξις ἡ ἐπὶ Θησέως γενομένη ,μικρὸν παρεγκλίνουσα τῆς βασιλικῆς .
μετὰ δὲ ταύτην ἡ ἐπὶ Δράκοντος ,ἐν ᾗ καὶ νόμους ἀνέγραψαν πρῶτον .
τρίτη δ᾽ ἡ μετὰ τὴν στάσιν ἡ ἐπὶ Σόλωνος ,ἀφ᾽ ἧς ἀρχὴ δημοκρατίας ἐγένετο .
τετάρτη δ᾽ ἡ ἐπὶ Πεισιστράτου τυραννίς .
πέμπτη δ᾽ ἡ μετὰ τὴν τῶν τυράννων κατάλυσιν ἡ Κλεισθένους ,δημοτικωτέρα τῆς Σόλωνος .
ἕκτη δ᾽ ἡ μετὰ τὰ Μηδικά ,τῆς ἐξ Ἀρείου πάγου βουλῆς ἐπιστατούσης .
ἑβδόμη δὲ ἡ μετὰ ταύτην ,ἣν Ἀριστείδης μὲν ὑπέδειξεν ,Ἐφιάλτης δ᾽ ἐπετέλεσεν ,καταλύσας τὴν Ἀρεοπαγῖτιν βουλήν ·ἐν ᾗ πλεῖστα συνέβη τὴν πόλιν διὰ τοὺς δημαγωγοὺς ἁμαρτάνειν διὰ τὴν τῆς θαλάττης ἀρχήν .
ὀγδόη δ᾽ ἡ τῶν τετρακοσίων κατάστασις ,καὶ ἡ μετὰ ταύτην ,ἐνάτη δέ ,ἡ δημοκρατία πάλιν .
δεκάτη δ᾽ ἡ τῶν τριάκοντα καὶ ἡ τῶν δέκα τυραννίς .ἑνδεκάτη δ᾽ ἡ μετὰ τὴν ἀπὸ Φυλῆς καὶ ἐκ Πειραιέως κάθοδον ,ἀφ᾽ ἧς διαγεγένηται μέχρι τῆς νῦν ,ἀεὶ προσεπιλαμβάνουσα τῷ πλήθει τὴν ἐξουσίαν .ἁπάντων γὰρ αὐτὸς αὑτὸν πεποίηκεν ὁ δῆμος κύριον ,καὶ πάντα διοικεῖται ψηφίσμασιν καὶ δικαστηρίοις ,ἐν οἷς ὁ δῆμός ἐστιν ὁ κρατῶν .καὶ γὰρ αἱ τῆς βουλῆς κρίσεις εἰς τὸν δῆμον ἐληλύθασιν .καὶ τοῦτο δοκοῦσι ποιεῖν ὀρθῶς ·εὐδιαφθορώτεροι γὰρ ὀλίγοι τῶν πολλῶν εἰσιν καὶ κέρδει καὶ χάρισιν .
μισθοφόρον δ᾽ ἐκκλησίαν τὸ μὲν πρῶτον ἀπέγνωσαν ποιεῖν ·
οὐ συλλεγομένων δ᾽ εἰς τὴν ἐκκλησίαν ,ἀλλὰ πολλὰ σοφιζομένων τῶν πρυτάνεων ,ὅπως προσιστῆται τὸ πλῆθος πρὸς τὴν ἐπιͅκύρωσιν τῆς χειροτονίας ,πρῶτον μὲν Ἀγύρριος ὀβολὸν ἐπόρισεν ,μετὰ δὲ τοῦτον Ἡρακλείδης ὁ Κλαζομένιος ὁ βασιλεὺς ἐπικαλούμενος διώβολον ,πάλιν δ᾽ Ἀγύρριος τριώβολον .
ἔχει δ᾽ ἡ νῦν κατάστασις τῆς πολιτείας τόνδε τὸν τρόπον .
μετέχουσιν μὲν τῆς πολιτείας οἱ ἐξ ἀμφοτέρων γεγονότες ἀστῶν ,ἐγγράφονται δ᾽ εἰς τοὺς δημότας ὀκτωκαίδεκα ἔτη γεγονότες .
ὅταν δ᾽ ἐγγράφωνται ,διαψηφίζονται περὶ αὐτῶν ὀμόσαντες οἱ δημόται ,πρῶτον μὲν εἰ δοκοῦσι γεγονέναι τὴν ἡλικίαν τὴν ἐκ τοῦ νόμου ,κἂν μὴ δόξωσι ,ἀπέρχονται πάλιν εἰς παῖδας ,δεύτερον δ᾽ εἰ ἐλεύθερός ἐστι καὶ γέγονε κατὰ τοὺς νόμους .
ἔπειτ᾽ ἂν μὲν ἀποψηφίσωνται μὴ εἶναι ἐλεύθερον ,ὁ μὲν ἐφίησιν εἰς τὸ δικαστήριον ,οἱ δὲ δημόται κατηγόρους αἱροῦνται πέντε ἄνδρας ἐξ αὑτῶν ,κἂν μὲν μὴ δόξῃ δικαίως ἐγγράφεσθαι ,πωλεῖ τοῦτον ἡ πόλις ·ἐὰν δὲ νικήσῃ ,τοῖς δημόταις ἐπάναγκες ἐγγράφειν .
μετὰ δὲ ταῦτα δοκιμάζει τοὺς ἐγγραφέντας ἡ βουλή ,κἄν τις δόξῃ νεώτερος ὀκτωκαίδεκ᾽ ἐτῶν εἶναι ,ζημιοῖ τοὺς δημότας τοὺς ἐγγράψαντας .
ἐπὰν δὲ δοκιμασθῶσιν οἱ ἔφηβοι ,συλλεγέντες οἱ πατέρες αὐτῶν κατὰ φυλάς ,ὀμόσαντες αἱροῦνται τρεῖς ἐκ τῶν φυλετῶν τῶν ὑπὲρ τετταράκοντα ἔτη γεγονότων ,οὓς ἂν ἡγῶνται βελτίστους εἶναι καὶ ἐπιτηδειοτάτους ἐπιμελεῖσθαι τῶν ἐφήβων ,ἐκ δὲ τούτων ὁ δῆμος ἕνα τῆς φυλῆς ἑκάστης χειροτονεῖ σωφρονιστήν ,καὶ κοσμητὴν ἐκ τῶν ἄλλων Ἀθηναίων ἐπὶ πάντας .
συλλαβόντες δ᾽ οὗτοι τοὺς ἐφήβους ,πρῶτον μὲν τὰ ἱερὰ περιῆλθον ,εἶτ᾽ εἰς Πειραιέα πορεύονται ,καὶ φρουροῦσιν οἱ μὲν τὴν Μουνιχίαν ,οἱ δὲ τὴν Ἀκτήν .
χειροτονεῖ δὲ καὶ παιδοτρίβας αὐτοῖς δύο καὶ διδασκάλους ,οἵτινες ὁπλομαχεῖν καὶ τοξεύειν καὶ ἀκοντίζειν καὶ καταπάλτην ἀφιέναι διδάσκουσιν .
δίδωσι δὲ καὶ εἰς τροφὴν τοῖς μὲν σωφρονισταῖς δραχμὴν α # ἑκάστῳ ,τοῖς δ᾽ ἐφήβοις τέτταρας ὀβολοὺς ἑκάστῳ ·
τὰ δὲ τῶν φυλετῶν τῶν αὑτοῦ λαμβάνων ὁ σωφρονιστὴς ἕκαστος ἀγοράζει τὰ ἐπιτήδεια πᾶσιν εἰς τὸ κοινόν [ συσσιτοῦσι γὰρ κατὰ φυλάς ] ,καὶ τῶν ἄλλων ἐπιμελεῖται πάντων .
καὶ τὸν μὲν πρῶτον ἐνιαυτὸν οὕτως διάγουσι ·
τὸν δ᾽ ὕστερον ἐκκλησίας ἐν τῷ θεάτρῳ γενομένης ,ἀποδειξάμενοι τῷ δήμῳ ͅͅ τὰ περὶ τὰς τάξεις ,καὶ λαβόντες ἀσπίδα καὶ δόρυ παρὰ τῆς πόλεως ,περιπολοῦσι τὴν χώραν καὶ διατρίβουσιν ἐν τοῖς φυλακτηρίοις .φρουροῦσι δὲ τὰ δύο ἔτη χλαμύδας ἔχοντες ,καὶ ἀτελεῖς εἰσι πάντων ·
καὶ δίκην οὔτε διδόασιν οὔτε λαμβάνουσιν ,ἵνα μὴ πρόφασις ᾖ τοῦ ἀπιέναι ,πλὴν περὶ κλήρου καὶ ἐπικλήρου ,κἄν τινι κατὰ τὸ γένος ἱερωσύνη γένηται .
διεξελθόντων δὲ τῶν δυεῖν ἐτῶν ,ἤδη μετὰ τῶν ἄλλων εἰσίν .
τὰ μὲν οὖν περὶ τὴν τῶν πολιτῶν ἐγγραφὴν καὶ τοὺς ἐφήβους τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον .
τὰς δ᾽ ἀρχὰς τὰς περὶ τὴν ἐγκύκλιον διοίκησιν ἁπάσας ποιοῦσι κληρωτάς ,πλὴν ταμίου στρατιωτικῶν καὶ τῶν ἐπὶ τὸ θεωρικὸν καὶ τοῦ τῶν κρηνῶν ἐπιμελητοῦ .
ταύτας δὲ χειροτονοῦσιν ,καὶ οἱ χειροτονηθέντες ἄρχουσιν ἐκ Παναθηναίων εἰς Παναθήναια .
χειροτονοῦσι δὲ καὶ τὰς πρὸς τὸν πόλεμον ἁπάσας .
βουλὴ δὲ κληροῦται φ # ,ν # ἀπὸ φυλῆς ἑκάστης .
πρυτανεύει δ᾽ ἐν μέρει τῶν φυλῶν ἑκάστη καθ᾽ ὅ τι ἂν λάχωσιν ,αἱ μὲν πρῶται τέτταρες [στιγμα] # καὶ λ # ἡμέρας ἑκάστη ,αἱ δὲ [στιγμα] # αἱ ὕστεραι πέντε καὶ λ # ἡμέρας ἑκάστη ·
κατὰ σελήνην γὰρ ἄγουσιν τὸν ἐνιαυτόν .
οἱ δὲ πρυτανεύοντες αὐτῶν πρῶτον μὲν συσσιτοῦσιν ἐν τῇ θόλῳ ,λαμβάνοντες ἀργύριον παρὰ τῆς πόλεως ,ἔπειτα συνάγουσιν καὶ τὴν βουλὴν καὶ τὸν δῆμον ·
καὶ ὅσα δεῖ χρηματίζειν τὴν βουλήν ,καὶ ὅ τι ἐν ἑκάστῃ τῇ ἡμέρᾳ καὶ ὅπου καθίζειν ,οὗτοι προγράφουσι .
προγράφουσι δὲ καὶ τὰς ἐκκλησίας οὗτοι ·
μίαν μὲν κυρίαν ,ἐν ᾗ δεῖ τὰς ἀρχὰς ἐπιχειροτονεῖν εἰ δοκοῦσι καλῶς ἄρχειν ,καὶ περὶ σίτου καὶ περὶ φυλακῆς τῆς χώρας χρηματίζειν ,καὶ τὰς εἰσαγγελίας ἐν ταύτῃ τῇ ἡμέρᾳ τοὺς βουλομένους ποιεῖσθαι ,καὶ τὰς ἀπογραφὰς τῶν δημευομένων ἀναγιγνώσκειν ,καὶ τὰς λήξεις τῶν κλήρων καὶ τῶν ἐπικλήρων ἀναγινώσκειν ,ὅπως μηδένα λάθῃ μηδὲν ἔρημον γενόμενον .
ἐπὶ δὲ τῆς ἕκτης πρυτανείας πρὸς τοῖς εἰρημένοις καὶ περὶ τῆς ὀστρακοφορίας ἐπιχειροτονίαν διδόασιν ,εἰ δοκεῖ ποιεῖν ἢ μή ,καὶ συκοφαντῶν προβολὰς τῶν Ἀθηναίων καὶ τῶν μετοίκων μέχρι τριῶν ἑκατέρων ,κἄν τις ὑποσχόμενός τι μὴ ποιήσῃ τῷ δήμῳ .
ἑτέραν δὲ ταῖς ἱκετηρίαις ,ἐν ᾗ θεὶς ὁ βουλόμενος ἱκετηρίαν ,ὑπὲρ ὧν ἂν βούληται ͅͅ καὶ ἰδίων καὶ δημοσίων ,διαλέξεται πρὸς τὸν δῆμον .
αἱ δὲ δύο περὶ τῶν ἄλλων εἰσίν ,ἐν αἷς κελεύουσιν οἱ νόμοι τρία μὲν ἱερῶν χρηματίζειν ,τρία δὲ κήρυξιν καὶ πρεσβείαις ,τρία δὲ ὁσίων .
χρηματίζουσιν δ᾽ ἐνίοτε καὶ ἄνευ προχειροτονίας .
προσέρχονται δὲ καὶ οἱ κήρυκες καὶ οἱ πρέσβεις τοῖς πρυτάνεσιν πρῶτον ,καὶ οἱ τὰς ἐπιστολὰς φέροντες τούτοις ἀποδιδόασι .
ἔστι δ᾽ ἐπιστάτης τῶν πρυτάνεων εἷς ὁ λαχών .
οὗτος δ᾽ ἐπιστατεῖ νύκτα καὶ ἡμέραν ,καὶ οὐκ ἔστιν οὔτε πλείω χρόνον οὔτε δὶς τὸν αὐτὸν γενέσθαι .
τηρεῖ δ᾽ οὗτος τάς τε κλεῖς τὰς τῶν ἱερῶν ,ἐν οἷς τὰ χρήματ᾽ ἐστὶν καὶ τὰ γράμματα τῇ πόλει ,καὶ τὴν δημοσίαν σφραγῖδα ,καὶ μένειν ἀναγκαῖον ἐν τῇ θόλῳ τοῦτόν ἐστιν καὶ τριττὺν τῶν πρυτάνεων ἣν ἂν οὗτος κελεύῃ .
καὶ ἐπειδὰν συναγάγωσιν οἱ πρυτάνεις τὴν βουλὴν ἢ τὸν δῆμον ,οὗτος κληροῖ προέδρους ἐννέα ,ἕνα ἐκ τῆς φυλῆς ἑκάστης πλὴν τῆς πρυτανευούσης ,καὶ πάλιν ἐκ τούτων ἐπιστάτην ἕνα ,καὶ παραδίδωσι τὸ πρόγραμμα αὐτοῖς ·
οἱ δὲ παραλαβόντες τῆς τ᾽ εὐκοσμίας ἐπιμελοῦνται ,καὶ ὑπὲρ ὧν δεῖ χρηματίζειν προτιθέασιν ,καὶ τὰς χειροτονίας κρίνουσιν ,καὶ τὰ ἄλλα πάντα διοικοῦσιν ,καὶ τοῦ τ᾽ ἀφεῖναι κύριοί εἰσιν .
καὶ ἐπιστατῆσαι μὲν οὐκ ἔξεστιν πλέον ἢ ἅπαξ ἐν τῷ ἐνιαυτῷ ,προεδρεύειν δ᾽ ἔξεστιν ἅπαξ ἐπὶ τῆς πρυτανείας ἑκάστης .
ποιοῦσι δὲ καὶ ἀρχαιρεσίας στρατηγῶν καὶ ἱππάρχων καὶ τῶν ἄλλων τῶν πρὸς τὸν πόλεμον ἀρχῶν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ,καθ᾽ ὅ τι ἂν τῷ δήμῳ δοκῇ ·
ποιοῦσι δ᾽ οἱ μετὰ τὴν [στιγμα] # πρυτανεύοντες ,ἐφ᾽ ὧν ἂν εὐσημία γένηται .
δεῖ δὲ προβούλευμα γενέσθαι καὶ περὶ τούτων .
ἡ δὲ βουλὴ πρότερον μὲν ἦν κυρία καὶ χρήμασιν ζημιῶσαι καὶ δῆσαι καὶ ἀποκτεῖναι .
καὶ Λυσίμαχον αὐτῆς ἀγαγούσης ὡς τὸν δήμιον ,καθήμενον ἤδη μέλλοντα ἀποθνῄσκειν ,Εὐμηλίδης ὁ Ἀλωπεκῆθεν ἀφείλετο ,οὐ φάσκων δεῖν ἄνευ δικαστηρίου γνώσεως οὐδένα τῶν πολιτῶν ἀποθνῄσκειν ·
καὶ κρίσεως ἐν δικαστηρίῳ γενομένης ,ὁ μὲν Λυσίμαχος ἀπέφυγεν ,καὶ ἐπωνυμίαν ἔσχεν ὁ ἀπὸ τοῦ τυπάνου ,ὁ δὲ δῆμος ἀφείλετο τῆς βουλῆς τὸ θανατοῦν καὶ δεῖν καὶ χρήμασι ζημιοῦν ,καὶ νόμον ἔθετο ,ἄν τινος ἀδικεῖν ἡ βουλὴ καταγνῷ ἢ ζημιώσῃ ,τὰς καταγνώσεις καὶ τὰς ἐπιζημιώσεις εἰσάγειν τοὺς θεσμοθέτας εἰς τὸ δικαστήριον ,καὶ ὅ τι ἂν οἱ δικασταὶ ψηφίσωνται ,τοῦτο κύριον εἶναι .
κρίνει δὲ ͅͅ τὰς ἀρχὰς ἡ βουλὴ τὰς πλείστας ,καὶ μάλισθ᾽ ὅσαι χρήματα διαχειρίζουσιν ·
οὐ κυρία δ᾽ ἡ κρίσις ,ἀλλ᾽ ἐφέσιμος εἰς τὸ δικαστήριον .
ἔξεστι δὲ καὶ τοῖς ἰδιώταις εἰσαγγέλλειν ἣν ἂν βούλωνται τῶν ἀρχῶν μὴ χρῆσθαι τοῖς νόμοις ·
ἔφεσις δὲ καὶ τούτοις ἐστὶν εἰς τὸ δικαστήριον ,ἐὰν αὐτῶν ἡ βουλὴ καταγνῷ .
δοκιμάζει δὲ καὶ τοὺς βουλευτὰς τοὺς τὸν ὕστερον ἐνιαυτὸν βουλεύσοντας καὶ τοὺς ἐννέα ἄρχοντας .
καὶ πρότερον μὲν ἦν ἀποδοκιμάσαι κυρία ,νῦν δὲ τούτοις ἔφεσίς ἐστιν εἰς τὸ δικαστήριον .
τούτων μὲν οὖν ἄκυρός ἐστιν ἡ βουλή ·προβουλεύει δ᾽ εἰς τὸν δῆμον ,καὶ οὐκ ἔξεστιν οὐδὲν ἀπροβούλευτον οὐδ᾽ ὅ τι ἂν μὴ προγράψωσιν οἱ πρυτάνεις ψηφίσασθαι τῷ δήμῳ .
κατ᾽ αὐτὰ γὰρ ταῦτα ἔνοχός ἐστιν ὁ νικήσας γραφῇ παρανόμων .
ἐπιμελεῖται δὲ καὶ τῶν πεποιημένων τριήρων καὶ τῶν σκευῶν καὶ τῶν νεωσοίκων ,καὶ ποιεῖται καινὰς δὲ τριήρεις ἢ τετρήρεις ,ὁποτέρας ἂν ὁ δῆμος χειροτονήσῃ ,καὶ σκεύη ταύταις καὶ νεωσοίκους ·
χειροτονεῖ δ᾽ ἀρχιτέκτονας ὁ δῆμος ἐπὶ τὰς ναῦς .
ἂν δὲ μὴ παραδῶσιν ἐξειργασμένα ταῦτα τῇ νέᾳ βουλῇ ,τὴν δωρεὰν οὐκ ἔστιν αὐτοῖς λαβεῖν ·
ͅͅ ποιεῖται δὲ τὰς τριήρεις ,δέκα ἄνδρας ἐξ αὑτῆς ἑλομένη τριηροποιούς .
ἐξετάζει δὲ καὶ τὰ οἰκοδομήματα τὰ δημόσια πάντα ,κἄν τις ἀδικεῖν αὐτῇ δόξῃ ,τῷ τε δήμῳ τοῦτον ἀποφαίνει ,καὶ καταγνοῦσα παραδίδωσι δικαστηρίῳ .
συνδιοικεῖ δὲ καὶ ταῖς ἄλλαις ἀρχαῖς τὰ πλεῖστα .
πρῶτον μὲν γὰρ οἱ ταμίαι τῆς Ἀθηνᾶς εἰσὶ μὲν δέκα ,κληροῦται δ᾽ εἷς ἐκ τῆς φυλῆς ,ἐκ πεντακοσιομεδίμνων κατὰ τὸν Σόλωνος νόμον [ ἔτι γὰρ ὁ νόμος κύριός ἐστιν ] ,ἄρχει δ᾽ ὁ λαχὼν κἂν πάνυ πένης ᾖ .
παραλαμβάνουσι δὲ τό τε ἄγαλμα τῆς Ἀθηνᾶς καὶ τὰς Νίκας καὶ τὸν ἄλλον κόσμον καὶ τὰ χρήματα ἐναντίον τῆς βουλῆς .
ἔπειθ᾽ οἱ πωληταὶ ι # μέν εἰσι ,κληροῦται δ᾽ εἷς ἐκ τῆς φυλῆς .
μισθοῦσι δὲ τὰ μισθώματα πάντα ,καὶ τὰ μέταλλα πωλοῦσι καὶ τὰ τέλη μετὰ τοῦ ταμίου τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν ἐπὶ τὸ θεωρικὸν ᾑρημένων ἐναντίον τῆς βουλῆς ,καὶ κυροῦσιν ὅτῳ ἂν ἡ βουλὴ χειροτονήσῃ ,καὶ τὰ πραθέντα μέταλλα ,τά τ᾽ ἐργάσιμα τὰ εἰς τρία ἔτη πεπραμένα ,καὶ τὰ συγκεχωρημένα τὰ εἰς .
ἔτη πεπραμένα .
καὶ τὰς οὐσίας τῶν ἐξ Ἀρείου πάγου φευγόντων καὶ τῶν ἄλλων ἐναντίον τῆς βουλῆς πωλοῦσιν ,κατακυροῦσι δ᾽ οἱ θ # ἄρχοντες .
καὶ τὰ τέλη τὰ εἰς ἐνιαυτὸν πεπραμένα ,ἀναγράψαντες εἰς λελευκωμένα γραμματεῖα τόν τε πριάμενον καὶ ὅσου ἂν πρίηται ,τῇ βουλῇ παραδιδόασιν .
ἀναγράφουσιν δὲ χωρὶς μὲν οὓς δεῖ κατὰ πρυτανείαν ἑκάστην καταβάλλειν ,εἰς δέκα γραμματεῖα ,χωρὶς δὲ οὓς τρὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ ,γραμματεῖον κατὰ τὴν καταβολὴν ἑκάστην ποιήσαντες ,χωρὶς δ᾽ οὓς ἐπὶ τῆς ἐνάτης πρυτανείας .
ἀναγράφουσι δὲ καὶ τὰ χωρία καὶ τὰς οἰκίας τἀπογραφέντα καὶ πραθέντα ἐν τῷ δικαστηρίῳ ·
καὶ γὰρ ταῦθ᾽ οὗτοι πωλοῦσιν .
ἔστι δὲ τῶν μὲν οἰκιῶν ἐν ε # ἔτεσιν ἀνάγκη τὴν τιμὴν ἀποδοῦναι ,τῶν δὲ χωρίων ἐν δέκα ·
καταβάλλουσιν δὲ ταῦτα ἐπὶ τῆς ἐνάτης πρυτανείας .
εἰσφέρει δὲ καὶ ὁ βασιλεὺς τὰς μισθώσεις τῶν τε μενῶν ,ἀναγράψας ἐν γραμματείοις λελευκωμένοις .
ἔστι δὲ καὶ τούτων ἡ μὲν μίσθωσις εἰς ἔτη δέκα ,καταβάλλεται δ᾽ ἐπὶ τῆς θ # πρυτανείας .
διὸ καὶ πλεῖστα χρήματα ἐπὶ ταύτης συλλέγεται τῆς πρυτανείας .
εἰσφέρεται μὲν οὖν εἰς τὴν βουλὴν τὰ γραμματεῖα κατὰ τὰς καταβολὰς ἀναγεγραμμένα ,τηρεῖ δ᾽ ὁ δημόσιος ·
ὅταν δ᾽ ᾖ χρημάτων καταβολή ,παραδίδωσι τοῖς ἀποδέκταις αὐτὰ ταῦτα καθελὼν ἀπὸ τῶν ἐπιστυλίων ,ὧν ἐν ταύτῃ τῇ ἡμέρᾳ δεῖ τὰ χρήματα καταβληθῆναι καὶ ἀπαλειφθῆναι ·τὰ δ᾽ ἄλλα ἀπόκειται χωρίς ,ἵνα μὴ προεξαλειφθῇ .
εἰσὶ δ᾽ ἀποδέκται δέκα κεκληρωμένοι κατὰ φυλάς ·
οὗτοι δὲ παραλαβόντες τὰ γραμματεῖα ,ἀπαλείφουσι τὰ καταβαλλόμενα χρήματα ἐναντίον τῆς βουλῆς ἐν τῷ βουλευτηρίῳ ,καὶ πάλιν ἀποδιδόασιν τὰ γραμματεῖα τῷ δη - μοσίῳ .
κἄν τις ἐλλίπῃ καταβολήν ,ἐνταῦθ᾽ ἐγγέγραπται ,καὶ διπλάσιον ἀνάγκη τὸ ἐλλειφθὲν καταβάλλειν ἢ δεδέσθαι ,καὶ ταῦτα εἰσπράττειν ἡ βουλὴ καὶ δῆσαι κυρία κατὰ τοὺς νόμους ἐστίν .
τῇ μὲν οὖν προτεραίᾳ δέχονται τὰς πάσας καὶ μερίζουσι ταῖς ἀρχαῖς ,τῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ τόν τε μερισμὸν εἰσφέρουσι γράψαντες ἐν σανίδι καὶ καταλέγουσιν ἐν τῷ βουλευτηρίῳ ,καὶ προτιθέασιν ἐν τῇ βουλῇ ,εἴ τίς τινα οἶδεν ἀδικοῦντα περὶ τὸν μερισμὸν ἢ ἄρχοντα ἢ ἰδιώτην ,καὶ γνώμας ἐπιψηφίζουσιν ,ἐάν τίς τι δοκῇ ἀδικεῖν .
κληροῦσι δὲ καὶ λογιστὰς ἐξ αὑτῶν οἱ βουλευταὶ δέκα ,τοὺς λογιουμένους ταῖς ἀρχαῖς κατὰ τὴν πρυτανείαν ἑκάστην .
κληροῦσι δὲ καὶ εὐθύνους ἕνα τῆς φυλῆς ἑκάστης ,καὶ παρέδρους β # ἑκάστῳ τῶν εὐθύνων οἷς ἀναγκαῖόν ἐστι ταῖς ἀγοραῖς κατὰ τὸν ἐπώνυμον τὸν τῆς φυλῆς ἑκάστης καθῆσθαι ,κἄν τις βούληταί τινι τῶν τὰς εὐθύνας ἐν τῷ δικαστηρίῳ δεδωκότων ἐντὸς γ # ἡμερῶν ἀφ᾽ ἧς ἔδωκε τὰς εὐθύνας εὔθυναν ἄν τ᾽ ἰδίαν ἄν τε δημοσίαν ἐμβαλέσθαι ,γράψας εἰς πινάκιον λελευκωμένον τοὔνομα τό θ᾽ αὑτοῦ καὶ τὸ τοῦ φεύγοντος ,καὶ τὸ ἀδίκημ᾽ ὅ τι ἂν ἐγκαλῇ ,καὶ τίμημα ἐπιγραψάμενος ὅ τι ἂν αὐτῷ δοκῇ ,δίδωσιν τῷ εὐθύνῳ ·
ὁ δὲ λαβὼν τοῦτο καὶ ἀνακρίνας ,ἐὰν μὲν καταγνῷ ,παραδίδωσιν τὰ μὲν ἴδια τοῖς δικασταῖς τοῖς κατὰ δήμους τοῖς τὴν φυλὴν ταύτην δικάζουσιν ,τὰ δὲ δημόσια τοῖς θεσμοθέταις συναναγράφει .
οἱ δὲ θεσμοθέται ,ἐὰν παραλάβωσιν ,πάλιν εἰσάγουσιν ταύτην τὴν εὔθυναν εἰς τὸ δικαστήριον ,καὶ ὅ τι ἂν γνῶσιν οἱ δικασταί ,τοῦτο κύριόν ἐστιν .
δοκιμάζει δὲ καὶ τοὺς ἵππους ἡ βουλή ,κἂν μέν τις καλὸν ἵππον ἔχων κακῶς δοκῇ τρέφειν ,ζημιοῖ τῷ σίτῳ ·τοῖς δὲ μὴ δυναμένοις ἀκολουθεῖν ,ἢ μὴ θέλουσι μένειν ἀλλ᾽ ἀνάγουσι ,τροχὸν ἐπὶ τὴν γνάθον ἐπιβάλλει ,καὶ ὁ τοῦτο παθὼν ἀδόκιμός ἐστι .
δοκιμάζει δὲ καὶ τοὺς προδρόμους ,οἵτινες ἂν αὐτῇ δοκῷσιν ἐπιτήδειοι προδρομεύειν εἶναι ,κἄν τιν᾽ ἀποχειροτονήσῃ ,καταβέβηκεν οὗτος .
δοκιμάζει δὲ καὶ τοὺς ἁμίππους ,κἄν τιν᾽ ἀποχειροτονήσῃ ,πέπαυται μισθοφορῶν οὗτος .
τοὺς δ᾽ ἱππέας καταλέγουσι μὲν οἱ καταλογεῖς ,οὓς ἂν ὁ δῆμος χειροτονήσῃ δέκα ἄνδρας ·
οὓς δ᾽ ἂν καταλέξωσι ,παραδιδόασι τοῖς ἱππάρχοις καὶ φυλάρχοις ,οὗτοι δὲ παραλαβόντες εἰσφέρουσι τὸν κατάλογον εἰς τὴν βουλήν ,καὶ τὸν πίνακ᾽ ἀνοίξαντες ,ἐν ᾧ κατασεσημασμένα τὰ ὀνόματα τῶν ἱππέων ἐστί ,τοὺς μὲν ἐξομνυμένους τῶν πρότερον ἐγγεγραμμένων μὴ δυνατοὺς εἶναι τοῖς σώμασιν ἱππεύειν ἐξαλείφουσι ,τοὺς δὲ κατειλεγμένους καλοῦσι ,κἂν μέν τις ἐξομόσηται μὴ δύνασθαι τῷ σώματι ἱππεύειν ἢ τῇ οὐσίᾳ ,τοῦτον ἀφιᾶσιν ,τὸν δὲ μὴ ἐξομνύμενον διαχειροτονοῦσιν οἱ βουλευταί ,πότερον ἐπιτήδειός ἐστιν ἱππεύειν ἢ οὔ .
κἂν μὲν χειροτονήσωσιν ,ἐγγράφουσιν εἰς τὸν πίνακα ,εἰ δὲ μή ,καὶ τοῦτον ἀφιᾶσιν .
ἔκρινεν δέ ποτε καὶ τὰ παραδείγματα καὶ τὸν πέπλον ἡ βουλή ,νῦν δὲ τὸ δικαστήριον τὸ λαχόν ·ἐδόκουν γὰρ οὗτοι καταχαρίζεσθαι τὴν κρίσιν .
καὶ τῆς ποιήσεως τῶν Νικῶν καὶ τῶν ἄθλων τῶν εἰς τὰ Παναθήναια συνεπιμελεῖται μετὰ τοῦ ταμίου τῶν στρατιωτικῶν .
δοκιμάζει δὲ καὶ τοὺς ἀδυνάτους ἡ βουλή ·
νόμος γάρ ἐστιν ,ὃς κελεύει τοὺς ἐντὸς τριῶν μνῶν κεκτημένους καὶ τὸ σῶμα πεπηρωμένους ,ὥστε μὴ δύνασθαι μηδὲν ἔργον ἐργάζεσθαι ,δοκιμάζειν μὲν τὴν βουλήν ,διδόναι δὲ δημοσίᾳ τροφὴν δύο ὀβολοὺς ἑκάστῳ τῆς ἡμέρας .
καὶ ταμίας ἐστὶν αὐτοῖς κληρωτός .
συνδιοικεῖ δὲ καὶ ταῖς ἄλλαις ἀρχαῖς τὰ πλεῖσθ᾽ ὡς ἔπος εἰπεῖν .
τὰ μὲν οὖν ὑπὸ τῆς βουλῆς διοικούμενα ταῦτ᾽ ἐστίν .
κληροῦνται δὲ καὶ ἱερῶν ἐπισκευασταὶ δέκα ἄνδρες ,οἳ λαμβάνοντες τριάκοντα μνᾶς παρὰ τῶν ἀποδεκτῶν ἐπισκευάζουσιν τὰ μάλιστα δεόμενα τῶν ἱερῶν ·καὶ ἀστυνόμοι δέκα .τούτων δὲ ε # μὲν ἄρχουσιν ἐν Πειραιεῖ ,πέντε δ᾽ ἐν ἄστει ,καὶ τάς τε αὐλητρίδας καὶ τὰς ψαλτρίας καὶ τὰς κιθαριστρίας οὗτοι σκοποῦσιν ,ὅπως μὴ πλείονος ἢ δυεῖν δραχμαῖν μισθωθήσονται ,κἂν πλείους τὴν αὐτὴν σπουδάζωσι λαβεῖν ,οὗτοι διακληροῦσι καὶ τῷ λαχόντι μισθοῦσιν .
καὶ ὅπως τῶν κοπρολόγων μηδεὶς ἐντὸς ι # σταδίων τοῦ τείχους καταβαλεῖ κόπρον ἐπιμελοῦνται .
καὶ τὰς ὁδοὺς κωλύουσι κατοικοδομεῖν ,καὶ δρυφάκτους ὑπὲρ τῶν ὁδῶν ὑπερτείνειν ,καὶ ὀχετοὺς μετεώρους εἰς τὴν ὁδὸν ἔκρουν ἔχοντας ποιεῖν ,καὶ τὰς θυρίδας εἰς τὴν ὁδὸν ἀνοίγειν .
καὶ τοὺς ἐν ταῖς ὁδοῖς ἀπογιγνομένους ἀναιροῦσιν ,ἔχοντες δημοσίους ὑπηρέτας .
κληροῦνται δὲ καὶ ἀγορανόμοι ι # ,πέντε μὲν εἰς Πειραιέα ,ε # δ᾽ εἰς ἄστυ .
τούτοις δὲ ὑπὸ τῶν νόμων προστέτακται τῶν ὠνίων ἐπιμελεῖσθαι πάντων ,ὅπως καθαρὰ καὶ ἀκίβδηλα πωλήσεται .
κληροῦνται δὲ καὶ μετρονόμοι ι # ,πέντε μὲν εἰς ἄστυ ,ε # δὲ εἰς Πειραιέα .καὶ οὗτοι τῶν μέτρων καὶ τῶν σταθμῶν ἐπιμελοῦνται πάντων ,ὅπως οἱ πωλοῦντες χρήσονται δικαίοις .
ἦσαν δὲ καὶ σιτοφύλακες κληρωτοὶ ι # ,πέντε μὲν εἰς Πειραιέα ,πέντε δ᾽ εἰς ἄστυ ,νῦν δ᾽ εἴκοσι μὲν εἰς ἄστυ ,πεντεκαίδεκα δ᾽ εἰς Πειραιέα .
οὗτοι δ᾽ ἐπιμελοῦνται ,πρῶτον μὲν ὅπως ὁ ἐν ἀγορᾷ σῖτος ἀργὸς ὤνιος ἔσται δικαίως ,ἔπειθ᾽ ὅπως οἵ τε μυλωθροὶ πρὸς τὰς τιμὰς τῶν κριθῶν τὰ ἄλφιτα πωλήσουσιν ,καὶ οἱ ἀρτοπῶλαι πρὸς τὰς τιμὰς τῶν πυρῶν τοὺς ἄρτους ,καὶ τὸν σταθμὸν ἄγοντας ὅσον ἂν οὗτοι τάξωσιν .ὁ γὰρ νόμος τούτους κελεύει τάττειν .ἐμπορίου δ᾽ ἐπιμελητὰς δέκα κληροῦσιν ·τούτοις δὲ προστέτακται τῶν τ᾽ ἐμπορίων ἐπιμελεῖσθαι ,καὶ τοῦ σίτου τοῦ καταπλέοντος εἰς τὸ σιτικὸν ἐμπόριον τὰ δύο μέρη τοὺς ἐμπόρους ἀναγκάζειν εἰς τὸ ἄστυ κομίζειν .καθιστᾶσι δὲ καὶ τοὺς ἕνδεκα κλήρῳ ,τοὺς ἐπιμελησομένους 
κληροῦσι δὲ καὶ εἰσαγωγέας ε # ἄνδρας ,οἳ τὰς ἐμμήνους εἰσάγουσι δίκας ,δυοῖν φυλαῖν ἕκαστος .
εἰσὶ δ᾽ ἔμμηνοι προικός ,ἐάν τις ὀφείλων μὴ ἀποδῷ ,κἄν τις ἐπὶ δραχμῇ δανεισάμενος ἀποστερῇ ,κἄν τις ἐν ἀγορᾷ βουλόμενος ἐγράζεσθαι δανείσηται παρά τινος ἀφορμήν ·
ἔτι δ᾽ αἰκείας καὶ ἐρανικὰς καὶ κοινωνικὰς καὶ ἀνδραπόδων καὶ ὑποζυγίων καὶ τριηραρχικὰς καὶ τραπεζιτικάς .
οὗτοι μὲν οὖν ταύτας δικάζουσιν ἐμμήνους εἰσάγοντες ,οἱ δ᾽ ἀποδέκται τοῖς τελώναις καὶ κατὰ τῶν τελωνῶν ,τὰ μὲν μέχρι δέκα δραχμῶν ὄντες κύριοι ,τὰ δ᾽ ἄλλ᾽ εἰς τὸ δικαστήριον εἰσάγοντες ἔμμηνα .
κληροῦσι δὲ καὶ τοὺς τετταράκοντα ,τέτταρας ἐκ τῆς φυλῆς ἑκάστης ,πρὸς οὓς τὰς ἄλλας δίκας λαγχάνουσιν .
οἳ πρότερον μὲν ἦσαν τριάκοντα καὶ κατὰ δήμους περιιόντες ἐδίκαζον ,μετὰ δὲ τὴν ἐπὶ τῶν τριάκοντα ὀλιγαρχίαν τετταράκοντα γεγόνασιν .
καὶ τὰ μὲν ͅͅ μέχρι δέκα δραχμῶν αὐτοτελεῖς εἰσι δικάζειν ,τὰ δ᾽ ὑπὲρ τοῦτο τὸ τίμημα τοῖς διαιτηταῖς παραδιδόασιν ·
οἱ δὲ παραλαβόντες ,ἐὰν μὴ δύνωνται διαλῦσαι ,γιγνώσκουσι ,κἂν μὲν ἀμφοτέροις ἀρέσκῃ τὰ γνωσθέντα καὶ ἐμμένωσιν ,ἔχει τέλος ἡ δίκη .
ἂν δ᾽ ὁ ἕτερος ἐφῇ τῶν ἀντιδίκων εἰς τὸ δικαστήριον ,ἐμβαλόντες τὰς μαρτυρίας καὶ τὰς προκλήσεις καὶ τοὺς νόμους εἰς ἐχίνους ,χωρὶς μὲν τὰς τοῦ διώκοντος ,χωρὶς δὲ τὰς τοῦ φεύγοντος ,καὶ τούτους κατασημηνάμενοι ,καὶ τὴν γνῶσιν τοῦ διαιτητοῦ γεγραμμένην ἐν γραμματείῳ προσαρτήσαντες ,παραδιδόασι τοῖς δ # τοῖς τὴν φυλὴν τοῦ φεύγοντος δικάζουσιν .
οἱ δὲ παραλαβόντες εἰσάγουσιν εἰς τὸ δικαστήριον ,τὰ μὲν ἐντὸς χιλίων εἰς ἕνα καὶ διακοσίους ,τὰ δ᾽ ὑπὲρ χιλίας εἰς ἕνα καὶ τετρακοσίους .
οὐκ ἔξεστι δ᾽ οὔτε νόμοις οὔτε προκλήσεσι οὔτε μαρτυρίαις ἀλλ᾽ ἢ ταῖς παρὰ τοῦ διαιτητοῦ χρῆσθαι ταῖς εἰς τοὺς ἐχίνους ἐμβεβλημέναις .
διαιτηταὶ δ᾽ εἰσὶν οἷς ἂν ἑξηκοστὸν ἔτος ᾖ .τοῦτο δὲ δῆλον ἐκ τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν ἐπωνύμων .εἰσὶ γὰρ ἐπώνυμοι δέκα μὲν οἱ τῶν φυλῶν ,δύο δὲ καὶ τετταράκοντα οἱ τῶν ἡλικιῶν ·οἱ δὲ ἔφηβοι ἐγγραφόμενοι πρότερον μὲν εἰς λελευκωμένα γραμματεῖα ἐνεγράφοντο ,καὶ ἐπεγράφοντο αὐτοῖς ὅ τ᾽ ἄρχων ἐφ᾽ οὗ ἐνεγράφησαν ,καὶ ὁ ἐπώνυμος ὁ τῷ προτέρῳ ἔτει δεδιαιτηκώς ,νῦν δ᾽ εἰς στήλην χαλκῆν ἀναγράφονται ,καὶ ἵσταται ἡ στήλη πρὸ τοῦ βουλευτηρίου παρὰ τοὺς ἐπωνύμους .
τὸν δὲ τελευταῖον τῶν ἐπωνύμων λαβόντες οἱ τετταράκοντα διανέμουσιν αὐτοῖς τὰς διαίτας καὶ ἐπικληροῦσιν ἃς ἕκαστος διαιτήσει ·
καὶ ἀναγκαῖον ἃς ἂν ἕκαστος λάχῃ διαίτας ἐκδιαιτᾶν .ὁ γὰρ νόμος ,ἄν τις μὴ γένηται διαιτητὴς τῆς ἡλικίας αὐτῷ καθηκούσης ,ἄτιμον εἶναι κελεύει ,πλὴν ἐὰν τύχῃ ἀρχὴν ἄρχων τινὰ ἐν ἐκείνῳ τῷ ἐνιαυτῷ ἢ ἀποδημῶν ·οὗτοι δ᾽ ἀτελεῖς εἰσὶ μόνοι .
ἔστιν δὲ καὶ εἰσαγγέλλειν εἰς τοὺς διαιτητάς ,ἐάν τις ἀδικηθῇ ὑπὸ τοῦ διαιτητοῦ ,κἄν τινος καταγνῶσιν ,ἀτιμοῦσθαι κελεύουσιν οἱ νόμοι .
ἔφεσις δ᾽ ἔστι καὶ τούτοις .
χρῶνται δὲ τοῖς ἐπωνύμοις καὶ πρὸς τὰς στρατείας ,καὶ ὅταν ἡλικίαν ἐκπέμπωσι ,προγράφουσιν ,ἀπὸ τίνος ἄρχοντος καὶ ἐπωνύμου μέχρι τίνων δεῖ στρατεύεσθαι .
κληροῦσι δὲ καὶ τάσδε τὰς ἀρχάς ·
ὁδοποιοὺς πέντε ,οἷς προστέτακται δημοσίους ἐργάτας ἔχουσι τὰς ὁδοὺς ἐπισκευάζειν ·
καὶ λογιστὰς δέκα καὶ συνηγόρους τούτοις δέκα ,πρὸς οὓς ἅπαντας ἀνάγκη τοὺς τὰς ἀρχὰς ἄρξαντας λόγον ἀπενεγκεῖν .
οὗτοι γάρ εἰσι μόνοι οἱ τοῖς ὑπευθύνοις λογιζόμενοι καὶ τὰς εὐθύνας εἰς τὸ δικαστήριον εἰσάγοντες .
κἂν μέν τινα κλέπτοντ᾽ ἐξελέγξωσι ,κλοπὴν οἱ δικασταὶ καταγιγνώσκουσι ,καὶ τὸ γνωσθὲν ἀποτίνεται δεκαπλοῦν .
ἐὰν δέ τινα δῶρα λαβόντα ἐπιδείξωσιν καὶ καταγνῶσιν οἱ δικασταί ,δώρων τιμῶσιν ,ἀποτίνεται δὲ καὶ τοῦτο δεκαπλοῦν .
ἂν δ᾽ ἀδικεῖν καταγνῶσιν ,ἀδικίου τιμῶσιν ,ἀποτίνεται δὲ τοῦθ᾽ ἁπλοῦν ,ἐὰν πρὸ τῆς θ # πρυτανείας ἐκτείσῃ τις ,εἰ δὲ μή ,διπλοῦται .
τὸ δὲ δεκαπλοῦν οὐ διπλοῦται .
κληροῦσι δὲ καὶ γραμματέα τὸν κατὰ πρυτανείαν καλούμενον ,ὃς τῶν γραμμάτων ἐστὶ κύριος ,καὶ τὰ ψηφίσματα τὰ γιγνόμενα φυλάττει ,καὶ τἆλλα πάντα ἀντιγράφεται καὶ παρακάθηται τῇ βουλῇ .
πρότερον μὲν οὖν οὗτος ἦν χειροτονητός ,καὶ τοὺς ἐνδοξοτάτους καὶ πιστοτάτους ἐχειροτόνουν .καὶ γὰρ ἐν ταῖς στήλαις πρὸς ταῖς συμμαχίαις καὶ προξενίαις καὶ πολιτείαις οὗτος ἀναγράφεται .
νῦν δὲ γέγονε κληρωτός .
κληροῦσι δὲ καὶ ἐπὶ τοὺς νόμους ἕτερον ,ὃς παρακάθηται τῇ βουλῇ ,καὶ ἀντιγράφεται καὶ οὗτος πάντας .
χειροτονεῖ δὲ καὶ ὁ δῆμος γραμματέα ,τὸν ἀναγνωσόμενον αὐτῷ καὶ τῇ βουλῇ ,καὶ οὗτος οὐδενός ἐστι κύριος ἀλλ᾽ ἢ τοῦ ἀναγνῶναι .
κληροῖ δὲ καὶ ἱεροποιοὺς δέκα ,τοὺς ἐπὶ τὰ ἐκθύματα καλουμένους ,οἳ τά τε μαντευτὰ ἱερὰ θύουσιν ,κἄν τι καλλιερῆσαι δέῃ ,καλλιεροῦσι μετὰ τῶν μάντεων .
κληροῖ δὲ καὶ ἑτέρους δέκα ,τοὺς κατ᾽ ἐνιαυτὸν καλουμένους ,οἳ θυσίας τέ τινας θύουσι ,καὶ τὰς πεντετηρίδας ἁπάσας διοικοῦσιν πλὴν Παναθηναίων .
εἰσὶ δὲ πεντετηρίδες μία μὲν ἡ εἰς Δῆλον [ ἔστι δὲ καὶ ἑπτετηρὶς ἐνταῦθα ] ,δευτέρα δὲ Βραυρώνια ,τρίτη δ᾽ Ἡράκλεια ,τετάρτη δ᾽ Ἐλευσίνια ·
ε # δὲ Παναθήναια ,καὶ τούτων οὐδεμία ἐν τῷ αὐτῷ ἐγγίγνεται .
νῦν δὲ πρόσκειται καὶ Ἡφαίστια ,ἐπὶ Κηφισοφῶντος ἄρχοντος .
κληροῦσι δὲ καὶ εἰς Σαλαμῖνα ἄρχοντα ,καὶ εἰς Πειραιέα δήμαρχον ,οἳ τά τε Διονύσια ποιοῦσιν ἑκατέρωθι καὶ χορηγοὺς καθιστᾶσιν .
ἐν Σαλαμῖνι δὲ καὶ τοὔνομα τοῦ ἄρχοντος ἀναγράφεται .
αὗται μὲν οὖν αἱ ἀρχαὶ κληρωταί τε καὶ κύριαι τῶν εἰρημένων πράξεων εἰσίν .
οἱ δὲ καλούμενοι ἐννέα ἄρχοντες τὸ μὲν ἐξ ἀρχῆς ὃν τρόπον καθίσταντο ,εἴρηται ·
νῦν δὲ κληροῦσιν θεσμοθέτας μὲν ἓξ καὶ γραμματέα τούτοις ,ἔτι δ᾽ ἄρχοντα καὶ βασιλέα καὶ πολέμαρχον ,κατὰ μέρος ἐξ ἑκάστης φυλῆς .
δοκιμάζονται δ᾽ οὗτοι πρῶτον μὲν ἐν τῇ βουλῇ τοῖς φ # ,πλὴν τοῦ γραμματέως ,οὗτος δ᾽ ἐν δικαστηρίῳ μόνον ὥσπερ οἱ ἄλλοι ἄρχοντες [ πάντες γὰρ καὶ οἱ κληρωτοὶ καὶ οἱ χειροτονητοὶ δοκιμασθέντες ἄρχουσιν ] ,οἱ δ᾽ ἐννέα ἄρχοντες ἔν τε τῇ βουλῇ καὶ πάλιν ἐν δικαστηρίῳ .
καὶ πρότερον μὲν οὐκ ἦρχεν ὅντιν᾽ ἀποδοκιμάσειεν ἡ βουλή ,νῦν δ᾽ ἔφεσίς ἐστιν εἰς τὸ δικαστήριον ,καὶ τοῦτο κύριόν ἐστι τῆς δοκιμασίας .
ἐπερωτῶσιν δ᾽ ,ὅταν δοκιμάζωσιν ,πρῶτον μὲν " 3 τίς ͅͅ σοι πατὴρ καὶ πόθεν τῶν δήμων ,καὶ τίς πατρὸς πατήρ ,καὶ τίς μήτηρ ,καὶ τίς μητρὸς πατὴρ καὶ πόθεν τῶν δήμων " 3; 
μετὰ δὲ ταῦτα εἰ ἔστιν αὐτῷ Ἀπόλλων Πατρῷος καὶ Ζεὺς Ἑρκεῖος ,καὶ ποῦ ταῦτα τὰ ἱερά ἐστιν ,εἶτα ἠρία εἰ ἔστιν καὶ ποῦ ταῦτα ,ἔπειτα γονέας εἰ εὖ ποιεῖ ,καὶ τὰ τέλη εἰ τελεῖ ,καὶ τὰς στρατείας εἰ ἐστράτευται .
ταῦτα δ᾽ ἀνερωτήσας " 3 κάλει " 3 φησὶν " 3 τούτων τοὺς μάρτυρας " 3 .
ἐπειδὰν δὲ παράσχηται τοὺς μάρτυρας ,ἐπερωτᾷ " 3 τούτου βούλεταί τις κατηγορεῖν " 3; 
κἂν μὲν ᾖ τις κατήγορος ,δοὺς κατηγορίαν καὶ ἀπολογίαν ,οὕτω δίδωσιν ἐν μὲν τῇ βουλῇ τὴν ἐπιχειροτονίαν ,ἐν δὲ τῷ δικαστηρίῳ τὴν ψῆφον ·
ἐὰν δὲ μηδεὶς βούληται κατηγορεῖν ,εὐθὺς δίδωσι τὴν ψῆφον ·
καὶ πρότερον μὲν εἷς ἐνέβαλλε τὴν ψῆφον ,νῦν δ᾽ ἀνάγκη πάντας ἐστὶ διαψηφίζεσθαι περὶ αὐτῶν ,ἵνα ἄν τις πονηρὸς ὢν ἀπαλλάξῃ τοὺς κατηγόρους ,ἐπὶ τοῖς δικασταῖς γένηται τοῦτον ἀποδοκιμάσαι .
δοκιμασθέν τες δὲ τοῦτον τὸν τρόπον ,βαδίζουσι πρὸς τὸν λίθον ἐφ᾽ οὗ τὰ τόμι᾽ ἐστίν ,ἐφ᾽ οὗ καὶ οἱ διαιτηταὶ ὀμόσαντες ἀποφαίνονται τὰς διαίτας ,καὶ οἱ μάρτυρες ἐξόμνυνται τὰς μαρτυρίας ·ἀναβάντες δ᾽ ἐπὶ τοῦτον ὀμνύουσιν δικαίως ἄρξειν καὶ κατὰ τοὺς νόμους ,καὶ δῶρα μὴ λήψεσθαι τῆς ἀρχῆς ἕνεκα ,κἄν τι λάβωσι ἀνδριάντα ἀναθήσειν χρυσοῦν .
ἐντεῦθεν δ᾽ ὀμόσαντες εἰς ἀκρόπολιν βαδίζουσιν καὶ πάλιν ἐκεῖ ταὐτὰ ὀμνύουσι ,καὶ μετὰ ταῦτ᾽ εἰς τὴν ἀρχὴν εἰσέρχονται .
λαμβάνουσι δὲ καὶ παρέδρους ὅ τ᾽ ἄρχων καὶ ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ πολέμαρχος δύο ἕκαστος ,οὓς ἂν βούληται ,καὶ οὗτοι δοκιμάζονται ἐν τῷ δικαστηρίῳ πρὶν παρεδρεύειν ,καὶ εὐθύνας διδόασιν ἐπὰν παρεδρεύσωσιν .
καὶ ὁ μὲν ἄρχων εὐθὺς εἰσελθὼν πρῶτον μὲν κηρύττει ,ὅσα τις εἶχεν πρὶν αὐτὸν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ἀρχήν ,ταῦτ᾽ ἔχειν καὶ κρατεῖν μέχρι ἀρχῆς τέλους .
ἔπειτα χορηγοὺς τραγῳδοῖς καθίστησι τρεῖς ,ἐξ ἁπάντων Ἀθηναίων τοὺς πλουσιωτάτους ·
πρότερον δὲ καὶ κωμῳδοῖς καθίστη πέντε ,νῦν δὲ τούτους αἱ φυλαὶ φέρουσιν .
ἔπειτα παραλαβὼν τοὺς χορηγούς ,τοὺς ἐνηνεγμένους ὑπὸ τῶν φυλῶν εἰς Διονύσια ἀνδράσιν καὶ παισὶν καὶ κωμῳδοῖς ,καὶ εἰς Θαργήλια ἀνδράσιν καὶ παισίν [ εἰσὶ δ᾽ οἱ μὲν εἰς Διονύσια κατὰ φυλάς ,εἰς Θαργήλια δὲ δυεῖν φυλαῖν εἷς ·παρέχει δ᾽ ἐν μέρει ἑκατέρα τῶν φυλῶν ] ,τούτοις τὰς ἀντιδόσεις ποιεῖ καὶ τὰς σκήψεις εἰσάγει ,ἐάν τις ἢ λελῃτουργηκέναι φῇ πρότερον ταύτην τὴν λῃτουργίαν ,ἢ ἀτελὴς εἶναι λελῃτουργηκὼς ἑτέραν λῃτουργίαν καὶ τῶν χρόνων αὐτῷ τῆς ἀτελείας μὴ ἐξεληλυθότων ,ἢ τὰ ἔτη μὴ γεγονέναι ·δεῖ γὰρ τὸν τοῖς παισὶν χορηγοῦντα ὑπὲρ τετταράκοντα ἔτη γεγονέναι 
καθίστησι δὲ καὶ εἰς Δῆλον χορηγοὺς καὶ ἀρχιθέωρον τῷ τριακοντορίῳ τῷ τοὺς ᾐθέους ἄγοντι .
πομπῶν δ᾽ ἐπιμελεῖται τῆς τε τῷ Ἀσκληπιῷ γιγνομένης ,ὅταν οἰκουρῶσι μύσται ,καὶ τῆς Διονυσίων τῶν μεγάλων μετὰ τῶν ἐπιμελητῶν ,οὓς πρότερον μὲν ὁ δῆμος ἐχειροτόνει δέκα ὄντας ,καὶ τὰ εἰς τὴν πομπὴν ἀναλώματα παρ᾽ αὑτῶν ἀνήλισκον ,νῦν δ᾽ ἕνα τῆς φυλῆς ἑκάστης κληροῖ ,καὶ δίδωσιν εἰς τὴν κατασκευὴν ἑκατὸν μνᾶς .
ἐπιμελεῖται δὲ καὶ τῆς εἰς Θαργήλια καὶ τῆς τῷ Διὶ τῷ Σωτῆρι .
διοικεῖ δὲ καὶ τὸν ἀγῶνα τῶν Διονυσίων οὗτος καὶ τῶν Θαργηλίων .
ἑορτῶν μὲν οὖν ἐπιμελεῖται τούτων .
γραφαὶ δὲ καὶ δίκαι λαγχάνονται πρὸς αὐτόν ,ἃς ἀνακρίνας εἰς τὸ δικαστήριον εἰσάγει ,γονέων κακώσεως [ αὗται δ᾽ εἰσὶν ἀζήμιοι τῷ βουλομένῳ διώκειν ] ,ὀρφανῶν κακώσεως [ αὗται δ᾽ εἰσὶ κατὰ τῶν ἐπιτρόπων ] ,ἐπικλήρου κακώσεως [ αὗται δ᾽ εἰσὶ κατὰ τῶν ἐπιτρόπων καὶ τῶν συνοικούντων ] ,οἴκου ὀρφανικοῦ κακώσεως [ εἰσὶ δὲ καὶ αὗται κατὰ τῶν ἐπιτρόπων ] ,παρανοίας ,ἐάν τις αἰτιᾶταί τινα παρανοοῦντα τὰ ὑπάρχοντα ἀπολλύναι ,εἰς δατητῶν αἵρεσιν ,ἐάν τις μὴ θέλῃ κοινὰ τὰ ὄντα νέμεσθαι ,εἰς ἐπιτροπῆς κατάστασιν ,εἰς ἐπιτροπῆς διαδικασίαν ,εἰς ἐμφανῶν κατάστασιν 
μισθοῖ δὲ καὶ τοὺς οἴκους τῶν ὀρφανῶν καὶ τῶν ἐπικλήρων ,ἕως ἄν τις τετταρακαιδεκέτις γένηται ,καὶ τὰ ἀποτιμήματα λαμβάνει ,καὶ τοὺς ἐπιτρόπους ,ἐὰν μὴ διδῶσι τοῖς παισὶ τὸν σῖτον ,οὗτος εἰσπράττει .
καὶ ὁ μὲν ἄρχων ἐπιμελεῖται τούτων .
ὁ δὲ βασιλεὺς πρῶτον μὲν μυστηρίων ἐπιμελεῖται μετὰ τῶν ἐπιμελητῶν ὧν ὁ δῆμος χειροτονεῖ ,δύο μὲν ἐξ Ἀθηναίων ἁπάντων ,ἕνα δ᾽ ἐξ Εὐμολπιδῶν ,ἕνα δ᾽ ἐκ Κηρύκων .
ἔπειτα Διονυσίων τῶν ἐπὶ Ληναίῳ ·
τὴν μὲν οὖν πομπὴν κοινῇ πέμͅπουσιν ὅ τε βασιλεὺς καὶ οἱ ἐπιμεληταί ,τὸν δὲ ἀγῶνα διατίθησιν ὁ βασιλεύς .
ὡς δ᾽ ἔπος εἰπεῖν καὶ τὰς πατρίους θυσίας διοικεῖ οὗτος πάσας .
γραφαὶ δὲ λαγχάνονται πρὸς αὐτὸν ἀσεβείας ,κἄν τις ἰερωσύνης ἀμφισβητῇ πρός τινα .διαδικάζει δὲ καὶ τοῖς γένεσι καὶ τοῖς ἱερεῦσι τὰς ἀμφισβητήσεις τὰς ὑπὲρ τῶν ἱερῶν ἁπάσας οὗτος .
λαγχάνονται δὲ καὶ αἱ τοῦ φόνου δίκαι πᾶσαι πρὸς τοῦτον ,καὶ ὁ προαγορεύων εἴργεσθαι τῶν νομίμων οὗτός ἐστιν .
εἰσὶ δὲ φόνου δίκαι καὶ τραύματος ,ἂν μὲν ἐκ προνοίας ἀποκτείνῃ ἢ τρώσῃ ,ἐν Ἀρείῳ πάγῳ ,καὶ φαρμάκων ,ἐὰν ἀποκτείνῃ δούς ,καὶ πυρκαϊᾶς ·
ταῦτα γὰρ ἡ βουλὴ μόνα δικάζει .τῶν δ᾽ ἀκουσίων καὶ βουλεύσεως ,κἂν οἰκέτην ἀποκτείνῃ τις ἢ μέτοικον ἢ ξένον ,οἱ ἐπὶ Παλλαδίῳ .
ἐὰν δ᾽ ἀποκτεῖναι μέν τις ὁμολογῇ ,φῇ δὲ κατὰ τοὺς νόμους ,οἷον μοιχὸν λαβών ,ἢ ἐν πολέμῳ ἀγνοήσας ,ἢ ἐν ἄθλῳ ἀγωνιζόμενος ,τούτῳ ἐπὶ Δελφινίῳ δικάζουσιν ·
ἐὰν δὲ φεύγων φυγὴν ὧν αἴδεσίς ἐστιν ,αἰτίαν ἔχῃ ἀποκτεῖναι ἢ τρῶσαί τινα ,τούτῳ δ᾽ ἐν Φρεάτου δικάζουσιν ,ὁ δ᾽ ἀπολογεῖται προσορμισάμενος ἐν πλοίῳ .
δικάζουσι δ᾽ οἱ λαχόντες ταῦτ᾽ ἐφέται πλὴν τῶν ἐν Ἀρείῳ πάγῳ γιγνομένων ,εἰσάγει δ᾽ ὁ βασιλεύς ,καὶ δικάζουσιν ἐν ἱερῷ καὶ ὑπαίθριοι ,καὶ ὁ βασιλεὺς ὅταν δικάζῃ περιαιρεῖται τὸν στέφανον .
ὁ δὲ τὴν αἰτίαν ἔχων τὸν μὲν ἄλλον χρόνον εἴργεται τῶν ἱερῶν ,καὶ οὐδ᾽ εἰς τὴν ἀγορὰν νόμος ἐμβαλεῖν αὐτῷ .
ὅταν δὲ μὴ εἰδῇ τὸν ποιήσαντα ,τῷ δράσαντι λαγχάνει ,δικάζει δ᾽ ὁ βασιλεὺς καὶ οἱ φυλοβασιλεῖς ,καὶ τὰς τῶν ἀψύχων καὶ τῶν ἄλλων ζῴων .
ὁ δὲ πολέμαρχος θύει μὲν θυσίας τῇ τε Ἀρτέμιδι τῇ ἀγροτέρᾳ καὶ τῷ Ἐνυαλίῳ ,διατίθησι δ᾽ ἀγῶνα τὸν ἐπιτάφιον ,καὶ τοῖς τετελευτηκόσιν ἐν τῷ πολέμῳ καὶ Ἁρμοδίῳ καὶ Ἀριστογείτονι ἐναγίσματα ποιεῖ .
δίκαι δὲ λαγχάνονται πρὸς αὐτὸν ἴδιαι μὲν αἵ τε τοῖς μετοίκοις καὶ τοῖς ἰσοτελέσι καὶ τοῖς προξένοις γιγνόμεναι ·
καὶ δεῖ τοῦτον λαβόντα καὶ διανείμαντα δέκα μέρη ,τὸ λαχὸν ἑκάστῃ τῇ φυλῇ μέρος προσθεῖναι ,τοὺς δὲ τὴν φυλὴν δικάζοντας τοῖς διαιτηταῖς ἀποδοῦναι .
αὐτὸς δ᾽ εἰσάγει δίκας τάς τε τοῦ ἀποστασίου καὶ ἀπροστασίου καὶ κλήρων καὶ ἐπικλήρων τοῖς μετοίκοις ,καὶ τἆλλ᾽ ὅσα τοῖς πολίταις ὁ ἄρχων ,ταῦτα τοῖς μετοίκοις ὁ πολέμαρχος .οἱ δὲ θεσμοθέται πρῶτον μὲν τοῦ προγράψαι τὰ δικαστήριά εἰσι κύριοι ,τίσιν ἡμέραις δεῖ δικάζειν ,ἔπειτα τοῦ δοῦναι ταῖς ἀρχαῖς ·καθότι γὰρ ἂν οὗτοι δῶσιν ,κατὰ τοῦτο χρῶνται .
ἔτι δὲ τὰς εἰσαγγελίας εἰσαγγέλλουσιν εἰς τὸν δῆμον ,καὶ τὰς καταχειροτονίας καὶ τὰς προβολὰς ἁπάσας εἰσάγουσιν οὗτοι ,καὶ γραφὰς παρανόμων ,καὶ νόμον μὴ ἐπιτήδειον θεῖναι ,καὶ προεδρικὴν καὶ ἐπιστατικὴν καὶ στρατηγοῖς εὐθύνας .
εἰσὶ δὲ καὶ γραφαὶ πρὸς αὐτοὺς ὧν παράστασις τίθεται ,ξενίας καὶ δωροξενίας ,ἄν τις δῶρα δοὺς ἀποφύγῃ τὴν ξενίαν ,καὶ συκοφαντίας καὶ δώρων καὶ ψευδεγγραφῆς καὶ ψευδοκλητείας καὶ βουλεύσεως καὶ ἀγραφίου καὶ μοιχείας .
εἰσάγουσιν δὲ καὶ τὰς δοκιμασίας ταῖς ἀρχαῖς ἁπάσαις ,καὶ τοὺς ἀπεψηφισμένους ὑπὸ τῶν δημοτῶν ,καὶ τὰς καταγνώσεις τὰς ἐκ τῆς βουλῆς .
εἰσάγουσι δὲ καὶ δίκας ἰδίας ,ἐμπορικὰς καὶ μεταλλικάς ,καὶ δούλων ,ἄν τις τὸν ἐλεύθερον κακῶς λέγῃ .
καὶ ἐπικληροῦσι ταῖς ἀρχαῖς οὗτοι τὰ δικαστήρια τά τ᾽ ἴδια καὶ τὰ δημόσια .
καὶ τὰ σύμβολα τὰ πρὸς τὰς πόλεις οὗτοι κυροῦσι ,καὶ τὰς δίκας τὰς ἀπὸ τῶν συμβόλων εἰσάγουσι ,καὶ τὰ ψευδομαρτύρια ἐξ Ἀρείου πάγου .
τοὺς δὲ δικαστὰς κληροῦσι πάντες οἱ ἐννέα ἄρχοντες ,δέκατος δ᾽ ὁ γραμματεὺς ὁ τῶν θεσμοθετῶν ,τοὺς τῆς αὑτοῦ φυλῆς ἕκαστος .
τὰ μὲν οὖν περὶ τοὺς θ # ἄρχοντας τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον .
κληροῦσι δὲ καὶ ἀθλοθέτας δέκα ἄνδρας ,ἕνα τῆς φυλῆς ἑκάστης .οὗτοι δὲ δοκιμασθέντες ἄρχουσι τέτταρα ἔτη ,καὶ διοικοῦσι τήν τε πομπὴν τῶν Παναθηναίων καὶ τὸν ἀγῶνα τῆς μουσικῆς καὶ τὸν γυμνικὸν ἀγῶνα καὶ τὴν ἱπποδρομίαν ,καὶ τὸν πέπλον ποιοῦνται ,καὶ τοὺς ἀμφορεῖς ποιοῦνται μετὰ τῆς βουλῆς ,καὶ τὸ ἔλαιον τοῖς ἀθληταῖς ἀποδιδόασι .
συλλέγεται δὲ τὸ ἔλαιον ἀπὸ τῶν μοριῶν ·
εἰσπράττει δὲ τοὺς τὰ χωρία κεκτημένους ἐν οἷς αἱ μορίαι εἰσὶν ὁ ἄρχων ,τρί᾽ ἡμικοτύλια ἀπὸ τοῦ στελέχους ἑκάστου .
πρότερον δ᾽ ἐπώλει τὸν καρπὸν ἡ πόλις ·καὶ εἴ τις ἐξορύξειεν ἐλαίαν μορίαν ἢ κατάξειεν ,ἔκρινεν ἡ ἐξ Ἀρείου πάγου βουλή ,καὶ εἴ του καταγνοίη ,θανάτῳ τοῦτον ἐζημίουν .
ἐξ οὗ δὲ τὸ ἔλαιον ὁ τὸ χωρίον κεͅκτημένος ἀποτίνει ,ὁ μὲν νόμος ἔστιν ,ἡ δὲ κρίσις καταλέλυται .
τὸ δὲ ἔλαιον ἐκ τοῦ κτήματος ,οὐκ ἀπὸ τῶν στελεχῶν ἐστι τῇ πόλει .
συλλέξας οὖν ὁ ἄρχων τὸ ἐφ᾽ ἑαυτοῦ γιγνόμενον ,τοῖς ταμίαις παραδίδωσιν εἰς ἀκρόπολιν ,καὶ οὐκ ἔστιν ἀναβῆναι πρότερον εἰς Ἄρειον πάγον ,πρὶν ἂν ἅπαν παραδῷ τοῖς ταμίαις .
οἱ δὲ ταμίαι τὸν μὲν ἄλλον χρόνον τηροῦσιν ἐν ἀκροπόλει ,τοῖς δὲ Παναθηναίοις ἀπομετροῦσι τοῖς ἀθλοθέταις ,οἱ δ᾽ ἀθλοθέται τοῖς νικῶσι τῶν ἀγωνιστῶν .
ἔστι γὰρ ἆθλα τοῖς μὲν τὴν μουσικὴν νικῶσιν ἀργύριον καὶ χρυσᾶ ,τοῖς δὲ τὴν εὐανδρίαν ἀσπίδες ,τοῖς δὲ τὸν γυμνικὸν ἀγῶνα καὶ τὴν ἱπποδρομίαν ἔλαιον .
χειροτονοῦσι δὲ καὶ τὰς πρὸς τὸν πόλεμον ἀρχὰς ἁπάσας ,στρατηγοὺς δέκα ,πρότερον μὲν ἀφ᾽ ἑκάστης φυλῆς ἕνα ,νῦν δ᾽ ἐξ ἁπάντων ·
καὶ τούτους διατάττουσι τῇ χειροτονίᾳ ,ἕνα μὲν ἐπὶ τοὺς ὁπλίτας ,ὃς ἡγεῖται τῶν ὁπλιτῶν ,ἂν ἐξίωσι ,ἕνα δ᾽ ἐπὶ τὴν χώραν ,ὃς φυλάττει ,κἂν πόλεμος ἐν τῇ χώρᾳ γίγνηται ,πολεμεῖ οὗτος .δύο δ᾽ ἐπὶ τὸν Πειραιέα ,τὸν μὲν εἰς τὴν Μουνιχίαν ,τὸν δ᾽ εἰς τὴν Ἀκτήν ,οἳ τῆς φυλ ακ ῆς ἐπιμελοῦνται καὶ τῶν ἐν Πειραιεῖ ·ἕνα δ᾽ ἐπὶ τὰς συμμορίας ,ὃς τούς τε τριηράρχους καταλέγει ,καὶ τὰς ἀντιδόσεις αὐτοῖς ποιεῖ ,καὶ τὰς διαδικασίας αὐτοῖς εἰσάγει ·τοὺς δ᾽ ἄλλους πρὸς τὰ παρόντα πράγματα ἐκπέμπουσιν 
ἐπιχειροτονία δ᾽ αὐτῶν ἐστι κατὰ τὴν πρυτανείαν ἑκάστην ,εἰ δοκοῦσιν καλῶς ἄρχειν ·
κἄν τινα ἀποχειροτονήσωσιν ,κρίνουσιν ἐν τῷ δικαστηρίῳ ,κἂν μὲν ἁλῷ ,τιμῶσιν ὅ τι χρὴ παθεῖν ἢ ἀποτεῖσαι ,ἂν δ᾽ ἀποφύγῃ ,πάλιν ἄρχει .
κύριοι δέ εἰσιν ὅταν ἡγῶνται καὶ δῆσαι τὸν ἀτακτοῦντα καὶ ἐκ κηρῦξαι καὶ ἐπιβολὴν ἐπιβάλλειν ·
οὐκ εἰώθασι δὲ ἐπιβάλλειν .
χειροτονοῦσι δὲ καὶ ταξιάρχους δέκα ,ἕνα τῆς φυλῆς ἑκάστης ·
οὗτος δ᾽ ἡγεῖται τῶν φυλετῶν καὶ λοχαγοὺς καθίστησιν .
χειροτονοῦσι δὲ καὶ ἱππάρχους δύο ἐξ ἁπάντων ·
κύριοι δὲ τῶν αὐτῶν εἰσιν ὧνπερ οἱ στρατηγοὶ κατὰ τῶν ὁπλιτῶν .
ἐπιχειροτονία δὲ γίγνεται καὶ τούτων .
χειροτονοῦσι δὲ καὶ φυλάρχους ι # ,ἕνα τῆς φυλῆς ,τὸν ἡγησόμενον τῶν ἱππέων ὥσπερ οἱ ταξίαρχοι τῶν ὁπλιτῶν .
χειροτονοῦσι δὲ καὶ εἰς Λῆμνον ἵππαρχον ,ὃς ἐπιμελεῖται τῶν ἱππέων τῶν ἐν Λήμνῳ .
χειροτονοῦσι δὲ καὶ ταμίαν τῆς Παράλου καὶ νῦν τῆς τοῦ Ἄμμωνος .
αἱ δὲ κληρωταὶ ἀρχαὶ πρότερον μὲν ἦσαν αἱ μὲν μετ᾽ ἐννέα ἀρχόντων ἐκ τῆς φυλῆς ὅλης κληρούμεναι ,αἱ δ᾽ ἐν Θησείῳ κληρούμεναι διῃροῦντο εἰς τοὺς δήμους ·
ἐπειδὴ δ᾽ ἐπώλουν οἱ δῆμοι ,καὶ ταύτας ἐκ τῆς φυλῆς ὅλης κληροῦσι ,πλὴν βουλευτῶν καὶ φρουρῶν ·
τούτους δ᾽ εἰς τοὺς δήμους ἀποδιδόασι .
μισθοφοροῦσι δὲ πρῶτον ὁ δῆμος ταῖς μὲν ἄλλαις ἐκκλησίαις δραχμήν ,τῇ δὲ κυρίᾳ ἐννέα ὀβολούς ·
ἔπειτα τὰ δικαστήρια τρεῖς ὀβολούς ·
εἶθ᾽ ἡ βουλὴ πέντε ὀβολούς ·
τοῖς δὲ πρυτανεύουσιν εἰς σίτησιν ὀβολὸς προστίθεται δέκα προστίθενται .
ἔπειτ᾽ εἰς σίτησιν λαμβάνουσιν ἐννέ᾽ ἄρχοντες τέτταρας ὀβολοὺς ἕκαστος ,καὶ παρατρέφουσι κήρυκα καὶ αὐλητήν ·
ἔπειτ᾽ ἄρχων εἰς Σαλαμῖνα δραχμὴν τῆς ἡμέρας .
ἀθλοθέται δ᾽ ἐν πρυτανείῳ δειπνοῦσι τὸν Ἑκατομβαιῶνα μῆνα ,ὅταν ᾖ τὰ Παναθήναια ,ἀρξάμενοι ἀπὸ τῆς τετράδος ἱσταμένου .
ἀμφικτύονες εἰς Δῆλον δραχμὴν τῆς ἡμέρας ἑκάστης ἐκ Δήλου λαμβάνουσι .
λαμβάνουσι δὲ καὶ ὅσαι ἀποστέλλονται ἀρχαὶ εἰς Σάμον ἢ Σκῦρον ἢ Λῆμνον ἢ Ἴμβρον εἰς σίτησιν ἀργύριον .
ἄρχειν δὲ τὰς μὲν κατὰ πόλεμον ἀρχὰς ἔξεστι πλεονάκις ,τῶν δ᾽ ἄλλων οὐδεμίαν ,πλὴν βουλεῦσαι δίς .
τὰ δὲ τὰ δικαστήρια κληροῦσιν οἱ θ # ἄρχοντες κατὰ φυλάς ,ὁ δὲ γραμματεὺς τῶν θεσμοθετῶν τῆς δεκάτης φυλῆς .
εἴσοδοι δέ εἰσιν εἰς τὰ δικαστήρια δέκα ,μία τῇ φυλῇ ἑκάστῃ ,καὶ κληρωτήρια εἴκοσι ,δύο τῇ φυλῇ ἑκάστῃ ,καὶ κιβώτια ἑκατόν ,δέκα τῇ φυλῇ ἑκάστῃ ,καὶ ἕτερα κιβώτια ,εἰς ἃ ἐμβάλλεται τῶν λαχόντων δικαστῶν τὰ πινάκια ,καὶ ὑδρίαι δύο .
καὶ βακτηρίαι παρατίθενται κατὰ τὴν ἔξοδον ἑκάστην ,ὅσοιπερ οἱ δικασταί ,καὶ βάλανοι εἰς τὴν ὑδρίαν ἐμβάλλονται ἴσαι ταῖς βακτηρίαις ,ἐγγέγραπται δ᾽ ἐν ταῖς βαλάνοις τῶν στοιχείων ἀπὸ τοῦ ἑνδεκάτου τοῦ λ τριακοστοῦ ,ὅσαπερ ἂν μέλλῃ τὰ δικαστήρια πληρωθήσεσθαι .
δικάζειν δ᾽ ἔξεστιν τοῖς ὑπὲρ λ # ἔτη γεγονόσιν ,ὅσοι αὐτῶν μὴ ὀφείλουσιν τῷ δημοσίῳ ἢ ἄτιμοί εἰσιν .
ἐὰν δέ τις δικάζῃ οἷς μὴ ἔξεστιν ,ἐνδείκνυται καὶ εἰς τὸ δικαστήριον εἰσάγεται ·ἐὰν δ᾽ ἁλῷ ,προστιμῶσιν αὐτῷ οἱ δικασταί ,ὅ τι ἂν δοκῇ ἄξιος εἶναι παθεῖν ἢ ἀποτεῖσαι .
ἐὰν δὲ ἀργυρίου τιμηθῇ ,δεῖ αὐτὸν δεδέσθαι ,ἕως ἂν ἐκτείσῃ τό τε πρότερον ὄφλημα ἐφ᾽ ᾧ ἐνεδείχθη ,καὶ ὅ τι ἂν αὐτῷ προστιμήσῃ τὸ δικαστήριον .
ἔχει δ᾽ ἕκαστος δικαστὴς τὸ πινάκιον πύξινον ,ἐπιγεγραμμένον τὸ ὄνομα τὸ ἑαυτοῦ πατρόθεν καὶ τοῦ δήμου ,καὶ γράμμα ἓν τῶν στοιχείων μέχρι τοῦ κ ·
νενέμηνται γὰρ κατὰ φυλὰς δέκα μέρη οἱ δικασταί ,παραπλησίως ἴσοι ἐν ἑκάστῳ τῷ γράμματι .
ἐπειδὰν δὲ ὁ θεσμοθέτης ἐπικληρώσῃ τὰ γράμματα ,ἃ δεῖ προσπαρατίθεσθαι τοῖς δικαστηρίοις ,ἐπέθηκε φέρων ὁ ὑπηρέτης ἐφ᾽ ἕκαστον τὸ δικαστήριον τὸ γράμμα τὸ λαχόν .
τὰ δὲ κιβώτια τὰ δέκα κεῖται ἐν τ̣ῷ ἔμπροσθεν τ̣ῆς εἰσόδου καθ᾽ ἑκάστην τὴν φυλήν .ἐπιγέγραπται δ᾽ ἐπ᾽ αὐτῶν τὰ στ̣ο̣ιχεῖα μέχρι τοῦ κ .
ἐπειδὰν δ᾽ ἐμβάλωσιν οἱ δικασταὶ τὰ πινάκια εἰς τὸ κιβώτιον ,ἐφ᾽ οὗ ἂν ᾖ ἐπιγεγραμμένον τὸ γράμμα τὸ αὐτὸ ὅπερ ἐπὶ τῷ πινακίῳ ἐστὶν αὐτῷ τῶν στοιχείων ,διασείσαντος τοῦ ὑπηρέτου ἕλκει ὁ θεσμοθέτης ἐξ ἑκάστου τοῦ κιβωτίου πινάκιον ἕν .
οὗτος δὲ καλεῖται ἐμπήκτης ,καὶ ἐμπήγνυσι τὰ πινάκια τὰ ἐκ τοῦ κιβωτίου εἰς τὴν κανονίδα ,ἐφ᾽ ἧς τὸ αὐτὸ γράμμα ἔπεστιν ὅπερ ἐπὶ τοῦ κιβωτίου .
κ̣ληροῦται δ᾽ οὗτος ,ἵνα μὴ ἀεὶ ὁ αὐτὸς ἐμπηγνύων κακουργῇ .
εἰσὶ δὲ κανονίδες πέντε ἐν ἑκάστῳ τῶν κληρωτηρίων .
ὅταν δὲ ἐμβάλῃ τοὺς κύβους ,ὁ ἄρχων τὴν φυλὴν κληροῖ κατὰ κληρωτήριον .
εἰσὶ δὲ κύβοι χα̣λκοῖ ,μέλανες καὶ λευκοί .
ὅσους δ᾽ ἂν δέῃ λαχεῖν δικαστάς ,τοσοῦτοι ἐμβάλλονται λευκοί ,κατὰ πέντε πινάκια εἷς ,οἱ δὲ μέλανες τὸν αὐτὸν τρόπον .
ἐπειδὰν δ᾽ ἐξαιρῇ τοὺς κύβους ,καλεῖ τοὺς εἰληχότας ὁ κήρυξ .
ὑπάρχει δὲ καὶ ὁ ἐμπήκτης εἰς τὸν ἀριθμόν .
ὁ δὲ κληθεὶς καὶ ὑπακούσας ἕλκει βάλανον ἐκ τῆς ὑδρίας ,καὶ ὀρέξας αὐτήν ,ἀνέχων τὸ γράμμα ,δείκνυσιν πρῶτον μὲν τῷ ἄρχοντι τῷ ἐφεστηκότι .ὁ δὲ ἄρχων ἐπειδὰν ἴδῃ ,ἐμβάλλει τὸ πινάκιον αὐτοῦ εἰς τὸ κιβώτιον ,ὅπου ἂν ᾖ ἐπιγεγραμμένον τὸ αὐτὸ στοιχεῖον ὅπερ ἐν τῇ βαλάνῳ ,ἵν᾽ εἰς οἷον ἂν λάχῃ εἰσίῃ καὶ μὴ εἰς οἷον ἂν βούληται ,μηδὲ ᾖ συναγαγεῖν εἰς δικαστήριον οὓς ἂν βούληταί τις .παράκειται δὲ τῷ ἄρχοντι κιβώτια ,ὅσαπερ ἂν μέλλῃ τὰ δικαστήρια πληρωθήσεσθαι ,ἔχοντα στοιχεῖον ἕκαστον ,ὅπερ ἂν ᾖ τὸ τοῦ δικαστηρίου ἑκάστου 
οἱ δὲ ἀπολαχόντες πέντε παρὰ τούτων ἀπολαμβάνουσι τὸ πρόγραμμα ,καθ᾽ ὅτι τὸν μισθὸν λήψονται καὶ ὅπου ἕκασται αἱ φυλαὶ ἐν αὐτῷ τῷ δικαστηρίῳ ,ἐπειδὰν δικάσωσιν ,ὅπως ,δ̣ιαστά̣ν̣τες 
ἕκαστοι ,κατ᾽ ὀλίγους λάβωσι καὶ μὴ πολλοὶ εἰς ταὐτὸ συνκλεισθέντες ἀλλήλοις ἐνοχλῶσιν .ταῦτα δὲ ποιήσαντες εἰσκαλοῦσι τοὺς ἀγῶνας ,ὅταν μὲν τὰ ἴδια δικάζωσι τοὺς ἰδίους ,τῷ ἀριθμῷ δ # ,ἕνα ἐξ̣ ἑκάστων τ̣ῶν δικῶν τῶν ἐκ τοῦ νόμου ,καὶ διομνύουσιν οἱ ἀντίδικοι εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἐρεῖν ·ὅταν δὲ τὰ δημόσια ,τοὺς δημοσίους ,καὶ ἕνα μόνον ἐκδικάζουσι .εἰσὶ δὲ κλεψύδραι αὐλίσκους ἔχουσα̣ι̣ ἔ̣κρους ,εἰς ἃς τὸ ὕδ̣ωρ ἐ̣γχέουσι ,πρὸς ὃ δεῖ λέγειν περὶ τὰς δίκας .δίδ̣οτα̣ι δὲ δ̣ε̣κ̣άχους ταῖς ὑπὲρ πεντακισχιλίας καὶ τρίχους τῷ δευτέρῳ λόγῳ ,
οὐ γὰρ ἔστι λαβεῖν σύμβολον οὐδενί ,ἐὰν μὴ ψηφίζηται .
εἰσὶ δὲ ἀμφορεῖς δύο κείμενοι ἐν τῷ δικαστηρίῳ ,ὁ μὲν χαλκοῦς ,ὁ δὲ ξύλινος ,διαιρετοὶ ὅπως μὴ λάθῃ ὑποβάλλων τις ψήφους ,εἰς οὓς ψηφίζονται οἱ δικασταί ,ὁ μὲν χαλκοῦς κύριος ,ὁ δὲ ξύλινος ἄκυρος ,ἔχων ὁ χαλκοῦς ἐπίθημα διερρινημένον ,ὥστ᾽ αὐτὴν μόνην χωρεῖν τὴν ψῆφον ,ἵνα μὴ δύο ὁ αὐτὸς ἐμβάλλῃ .ἐπειδὰν δὲ διαψηφίζεσθαι μέλλωσιν οἱ δικασταί ,ὁ κήρυξ ἀγορεύει πρῶτον ,ἂν ἐπισκήπτωνται οἱ ἀντίδικοι ταῖς μαρτυρίαις ·
οὐ γὰρ ἔστιν ἐπισκήψασθαι ,ὅταν ἄρξωνται διαψηφίζεσθαι .
ἔπειτα πάλιν ἀνακηρύττει " 3 ἡ τετρυπημένη τοῦ πρότερον λέγοντος ,ἡ δὲ πλήρης τοῦ ὕστερον λέγοντος ." 
3 ὁ δὲ δικαστὴς λαβόμενος ἐκ τοῦ λυχνείου τὰς ψήφους ,πιέζων τὸν αὐλίσκον τῆς ψήφου καὶ οὐ δεικνύων τοῖς ἀγωνιζομένοις οὔτε τὸ τετρυπημένον οὔτε τὸ πλῆρες ,ἐμβάλλει τὴν μὲν κυρίαν εἰς τὸν χαλκοῦν ἀμφορέα ,τὴν δὲ ἄκυρον εἰς τὸν ξύλινον .
πάντες δ᾽ ἐπειδὰν ὦσι διεψηφισμένοι ,λαβόντες οἱ ὑπηρέται τὸν ἀμφορέα τὸν κύριον ,ἐξερῶσι ἐπὶ ἄβακα τρυπήματα ἔχοντα ὅσαιπερ εἰσὶν αἱ ψῆφοι ,ἵν᾽ αὗται φανεραὶ προκείμεναι καὶ εὐαρίθμητοι ὦσιν ,καὶ τὰ τρυπητὰ καὶ τὰ πλήρη δῆλα τοῖς ἀντιδίκοις .
οἱ δὲ ἐπὶ τὰς ψήφους εἰληχότες διαριθμοῦσιν αὐτὰς ἐπὶ τοῦ ἄβακος ,χωρὶς μὲν τὰς πλήρεις ,χωρὶς δὲ τὰς τετρυπημένας .
καὶ ἀναγορεύει ὁ κήρυξ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων ,τοῦ μὲν διώκοντος τὰς τετρυπημένας ,τοῦ δὲ φεύγοντος τὰς πλήρεις ·
ὁποτέρῳ δ᾽ ἂν πλείων γένηται ,οὗτος νικᾷ ,ἂν δὲ ἴσαι ,ὁ φεύγων .
ἔπειτα πάλιν τιμῶσι ,ἂν δέῃ τιμῆσαι ,τὸν αὐτὸν τρόπον ψηφιζόμενοι ,τὸ μὲν σύμβολον ἀποδιδόντες ,βακτηρίαν δὲ πάλιν παραλαμβάνοντες .
ἡ δὲ τίμησίς ἐστιν πρὸς ἡμίχουν ὕδατος ἑκατέρῳ .
ἐπειδὰν δὲ αὐτοῖς ᾖ δεδικασμένα τὰ ἐκ τῶν νόμων ,ἀπολαμβάνουσιν τὸν μισθὸν ἐν τῷ μέρει οὗ ἔλαχον ἕκαστοι .
ἡ οἰκονομικὴ καὶ πολιτικὴ διαφέρει οὐ μόνον τοσοῦτον ὅσον οἰκία καὶ πόλις [ ταῦτα μὲν γὰρ αὐταῖς ἐστι τὰ ὑποκείμενα ] ,ἀλλὰ καὶ ὅτι ἡ μὲν πολιτικὴ ἐκ πολλῶν ἀρχόντων ἐστίν ,ἡ οἰκονομικὴ δὲ μοναρχία .
ἔνιαι μὲν οὖν τῶν τεχνῶν διῄρηνται ,καὶ οὐ τῆς αὐτῆς ἐστι ποιῆσαι καὶ χρήσασθαι τῷ ποιηθέντι ,ὥσπερ λύρᾳ καὶ αὐλοῖς ·
τῆς δὲ πολιτικῆς ἐστι καὶ πόλιν ἐξ ἀρχῆς συστήσασθαι καὶ ὑπαρχούσῃ χρήσασθαι καλῶς ·
ὥστε δῆλον ὅτι καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἂν εἴη καὶ κτήσασθαι οἶκον καὶ χρήσασθαι αὐτῷ .
πόλις μὲν οὖν οἰκιῶν πλῆθός ἐστι καὶ χώρας καὶ κτημάτων αὔταρκες πρὸς τὸ εὖ ζῆν .
φανερὸν δέ ·ὅταν γὰρ μὴ δυνατοὶ ὦσι τούτου τυγχάνειν ,διαλύεται καὶ ἡ κοινωνία .
ἔτι δὲ ἕνεκα τούτου συνέρχονται .
οὗ δὲ ἕνεκα ἕκαστόν ἐστι καὶ γέγονε ,καὶ ἡ οὐσία αὐτοῦ τυγχάνει αὕτη οὖσα .
ὥστε δῆλον ὅτι πρότερον γενέσει ἡ οἰκονομικὴ πολιτικῆς ἐστι .
καὶ γὰρ τὸ ἔργον .
μόριον γὰρ οἰκία πόλεώς ἐστιν .σκεπτέον οὖν περὶ τῆς οἰκονομικῆς καὶ τί τὸ ἔργον αὐτῆς .
μέρη δὲ οἰκίας ἄνθρωπός τε καὶ κτῆσίς ἐστιν .
ἐπεὶ δὲ πρῶτον ἐν τοῖς ἐλαχίστοις ἡ φύσις ἑκάστου θεωρεῖται ,καὶ περὶ οἰκίας ἂν ὁμοίως ἔχοι .ὥστε καθ᾽ Ἡσίοδον δέοι ἂν ὑπάρχειν οἶκον μὲν πρώτιστα γυναῖκά τε [βοῦν τ᾽ ἀροτῆρα .] ηες .ωδ 405 τὸ μὲν γὰρ τῆς τροφῆς πρῶτον ,τὸ δὲ τῶν ἐλευθέρων .
ὥστε δέοι ἂν τὰ περὶ τὴν τῆς γυναικὸς ὁμιλίαν οἰκονομήσασθαι καλῶς ·
τοῦτο δέ ἐστι τὸ ποίαν τινὰ δεῖ ταύτην εἶναι παρασκευάσαι .
κτήσεως δὲ πρώτη ἐπιμέλεια ἡ κατὰ φύσιν .
κατὰ φύσιν δὲ γεωργικὴ προτέρα ,καὶ δεύτεραι ὅσαι ἀπὸ τῆς γῆς ,οἷον μεταλλευτικὴ καὶ εἴ τις ἄλλη τοιαύτη .
ἡ δὲ γεωργικὴ μάλιστα ,ὅτι δικαία ·
οὐ γὰρ ἀπ᾽ ἀνθρώπων ,οὔθ᾽ ἑκόντων ,ὥσπερ καπηλεία καὶ αἱ μισθαρνικαί ,οὔτ᾽ ἀκόντων ,ὥσπερ αἱ πολεμικαί .
ἔτι δὲ καὶ τῶν κατὰ φύσιν ·
φύσει γὰρ ἀπὸ τῆς μητρὸς ἡ τροφὴ πᾶσίν ἐστιν ,
ὥστε καὶ τοῖς ἀνθρώποις ἀπὸ τῆς γῆς .
πρὸς δὲ τούτοις καὶ πρὸς ἀνδρίαν συμβάλλεται μεγάλα ·
οὐ γὰρ ὥσπερ αἱ βάναυσοι τὰ σώματα ἀχρεῖα ποιοῦσιν ,ἀλλὰ δυνάμενα θυραυλεῖν καὶ πονεῖν ,ἔτι δὲ δυνάμενα κινδυνεύειν πρὸς τοὺς πολεμίους ·
μόνων γὰρ τούτων τὰ κτήματα ἔξω τῶν ἐρυμάτων ἐστίν .
τῶν δὲ περὶ τοὺς ἀνθρώπους ἡ περὶ γυναῖκα πρώτη ἐπιμέλεια ·
κοινωνία γὰρ φύσει τῷ θήλει καὶ τῷ ἄρρενι μάλιστά ἐστιν .
ὑπόκειται γὰρ ἡμῖν ἐν ἄλλοις ὅτι πολλὰ τοιαῦτα ἡ φύσις ἐφίεται ἀπεργάζεσθαι ,ὥσπερ καὶ τῶν ζῴων ἕκαστον ·
ἀδύνατον δὲ τὸ θῆλυ ἄνευ τοῦ ἄρρενος ἢ τὸ ἄρρεν ἄνευ τοῦ θήλεος ἀποτελεῖν τοῦτο ·
ὥστ᾽ ἐξ ἀνάγκης αὐτῶν ἡ κοινωνία συνέστηκεν .
ἐν μὲν οὖν τοῖς ἄλλοις ζῴοις ἀλόγως τοῦτο ὑπάρχει ,καὶ ἐφ᾽ ὅσον μετέχουσι τῆς φύσεως ,ἐπὶ τοσοῦτον ,καὶ τεκνοποιίας μόνον χάριν ·ἐν δὲ τοῖς ἡμέροις καὶ φρονιμωτέροις διήρθρωται μᾶλλον [ φαίνονται γὰρ μᾶλλον βοήθειαι γινόμεναι καὶ εὔνοιαι καὶ συνεργίαι ἀλλήλοις ] ,ἐν ἀνθρώπῳ δὲ μάλιστα ,ὅτι οὐ μόνον τοῦ εἶναι ἀλλὰ καὶ τοῦ εὖ εἶναι συνεργὰ ἀλλήλοις τὸ θῆλυ καὶ τὸ ἄρρεν ἐστί .
καὶ ἡ τῶν τέκνων κτῆσις οὐ λειτουργίας ἕνεκεν τῇ φύσει μόνον οὖσα τυγχάνει ἀλλὰ καὶ ὠφελείας ·
ἃ γὰρ ἂν δυνάμενοι εἰς ἀδυνάτους πονήσωσι ,πάλιν κομίζονται παρὰ δυναμένων ἀδυνατοῦντες ἐν τῷ γήρᾳ .ἅμα δὲ καὶ ἡ φύσις ἀναπληροῖ ταύτῃ τῇ περιόδῳ τὸ ἀεὶ εἶναι ,ἐπεὶ κατ᾽ ἀριθμὸν οὐ δύναται ,ἀλλὰ κατὰ τὸ εἶδος .
οὕτω προῳκονόμηται ὑπὸ τοῦ θείου ἑκατέρου ἡ φύσις ,τοῦ τε ἀνδρὸς καὶ τῆς γυναικός ,πρὸς τὴν κοινωνίαν .
διείληπται γὰρ τῷ μὴ ἐπὶ ταὐτὰ πάντα χρήσιμον ἔχειν τὴν δύναμιν ,ἀλλ᾽ ἔνια μὲν ἐπὶ τἀναντία ,εἰς ταὐτὸν δὲ συντείνοντα ·
τὸ μὲν γὰρ ἰσχυρότερον τὸ δ᾽ ἀσθενέστερον ἐποίησεν ,
ἵνα τὸ μὲν φυλακτικώτερον ᾖ διὰ τὸν φόβον ,τὸ δ᾽ ἀμυντικώτερον διὰ τὴν ἀνδρίαν ,καὶ τὸ μὲν πορίζῃ τὰ ἔξωθεν ,τὸ δὲ σῴζῃ τὰ ἔνδον ·καὶ πρὸς τὴν ἐργασίαν τὸ μὲν δυνάμενον ἑδραῖον εἶναι ,πρὸς δὲ τὰς ἔξωθεν θυραυλίας ἀσθενές ,τὸ δὲ πρὸς μὲν τὰς ἡσυχίας χεῖρον ,πρὸς δὲ τὰς κινήσεις ὑγιεινόν ·
καὶ περὶ τέκνων τὴν μὲν γένεσιν κοινήν ,τὴν δὲ ὠφέλειαν ἴδιον ·
τῶν μὲν γὰρ τὸ θρέψαι ,τῶν δὲ τὸ παιδεῦσαί ἐστιν .
πρῶτον μὲν οὖν νόμοι πρὸς γυναῖκα ,καὶ τὸ μὴ ἀδικεῖν ·
οὕτως γὰρ ἂν οὐδ᾽ αὐτὸς ἀδικοῖτο .
τοῦθ᾽ ὑφηγεῖται δὲ [ὃ] καὶ ὁ κοινὸς νόμος ,καθάπερ οἱ Πυθαγόρειοι λέγουσιν ,ὥσπερ ἱκέτιν καὶ ἀφ᾽ ἑστίας ἠγμένην ὡς ἥκιστα δεῖν [δοκεῖν] ἀδικεῖν ·
ἀδικία δὲ ἀνδρὸς αἱ θύραζε συνουσίαι γιγνόμεναι .
περὶ δὲ ὁμιλίας μήθ᾽ ὥστε δεῖσθαι μηθὲν μήθ᾽ ὡς ἀπόντος ἀδυνατεῖν ἡσυχάζειν ,ἀλλ᾽ οὕτως ἐθίζειν ὥστε ἱκανῶς ἔχειν παρόντος καὶ μὴ παρόντος .
εὖ δ᾽ ἔχει καὶ τὸ τοῦ Ἡσιόδου .
παρθενικὴν δὲ γαμεῖν ,ἵνα ἤθεα κεδνὰ διδάξῃς .
ηες .ωδ 699 αἱ γὰρ ἀνομοιότητες τῶν ἠθῶν ἥκιστα φιλικόν .
περὶ δὲ κοσμήσεως ,ὥσπερ οὐδὲ τὰ ἤθη δεῖ ἀλαζονευομένους ἀλλήλοις πλησιάζειν ,οὕτως οὐδὲ τὰ σώματα .
ἡ δὲ διὰ τῆς κοσμήσεως οὐδὲν διαφέρουσά ἐστι τῆς τῶν τραγῳδῶν ἐν τῇ σκευῇ πρὸς ἀλλήλους ὁμιλία .
τῶν δὲ κτημάτων πρῶτον μὲν καὶ ἀναγκαιότατον τὸ βέλτιστον καὶ οἰκονομικώτατον ·
τοῦτο δὲ ἦν ἄνθρωπος .
διὸ δεῖ πρῶτον δούλους παρασκευάζεσθαι σπουδαίους .
δούλων δὲ εἴδη δύο ,ἐπίτροπος καὶ ἐργάτης .
ἐπεὶ δὲ ὁρῶμεν ὅτι αἱ παιδεῖαι ποιούς τινας ποιοῦσι τοὺς νέους ,ἀναγκαῖον καὶ παρασκευασάμενον τρέφειν οἷς τὰ ἐλευθέρια τῶν ἔργων προστακτέον .ὁμιλία δὲ πρὸς δούλους ὡς μήτε ὑβρίζειν ἐᾶν μήτε ἀνιᾶν ,καὶ τοῖς μὲν ἐλευθεριωτέροις τιμῆς μεταδιδόναι ,τοῖς δ᾽ ἐργάταις τροφῆς πλῆθος .
καὶ ἐπειδὴ ἡ τοῦ οἴνου πόσις καὶ τοὺς ἐλευθέρους ὑβριστὰς ποιεῖ ,καὶ πολλὰ ἔθνη ἀπέχεται καὶ τῶν ἐλευθέρων ,οἷον Καρχηδόνιοι ἐπὶ στρατιᾶς ,φανερὸν ὅτι τούτου ἢ μηδὲν ἢ ὀλιγάκις μεταδοτέον .
ὄντων δὲ τριῶν ,ἔργου καὶ κολάσεως καὶ τροφῆς ,τὸ μὲν μήτε κολάζεσθαι ,μήτ᾽ ἐργάζεσθαι ,τροφὴν δ᾽ ἔχειν ,ὕβριν ἐμποιεῖ ·
τὸ δὲ ἔργα μὲν ἔχειν καὶ κολάσεις ,τροφὴν δὲ μή ,βίαιον καὶ ἀδυναμίαν ποιεῖ .
λείπεται δὴ ἔργα παρέχειν καὶ τροφὴν ἱκανήν ·
ἀμίσθων γὰρ οὐχ οἷόν τε ἄρχειν ,δούλῳ δὲ μισθὸς τροφή .
ὥσπερ δὲ καὶ τοῖς ἄλλοις ὅταν μὴ γίγνηται τοῖς βελτίοσι βέλτιον μηδὲ ἆθλα ᾖ ἀρετῆς καὶ κακίας ,γίγνονται χείρους ,οὕτω καὶ περὶ οἰκέτας .
διόπερ δεῖ ποιεῖσθαι σκέψιν καὶ διανέμειν τε καὶ ἀνιέναι κατ᾽ ἀξίαν ἕκαστα ,καὶ τροφὴν καὶ ἐσθῆτα καὶ ἀργίαν καὶ κολάσεις ,λόγῳ καὶ ἔργῳ μιμουμένους τὴν τῶν ἰατρῶν δύναμιν ἐν φαρμάκου λόγῳ ,προσθεωροῦντας ὅτι ἡ τροφὴ οὐ φάρμακον διὰ τὸ συνεχές .
γένη δὲ ἂν εἴη πρὸς τὰ ἔργα βέλτιστα μήτε δειλὰ μήτε ἀνδρῖα ἄγαν .
ἀμφότερα γὰρ ἀδικοῦσι .
καὶ γὰρ οἱ ἄγαν δειλοὶ οὐχ ὑπομένουσι καὶ οἱ θυμοειδεῖς οὐκ εὔαρχοι .
χρὴ δὲ καὶ τέλος ὡρίσθαι πᾶσιν ·δίκαιον γὰρ καὶ συμφέρον τὴν ἐλευθερίαν κεῖσθαι ἆθλον ·
βούλονται γὰρ πονεῖν ,ὅταν ᾖ ἆθλον καὶ ὁ χρόνος ὡρισμένος .
δεῖ δὲ καὶ ἐξομηρεύειν ταῖς τεκνοποιίαις ·
καὶ μὴ κτᾶσθαι ὁμοεθνεῖς πολλούς ,ὥσπερ καὶ ἐν ταῖς πόλεσιν ·
καὶ τὰς θυσίας καὶ τὰς ἀπολαύσεις μᾶλλον τῶν δούλων ἕνεκα ποιεῖσθαι ἢ τῶν ἐλευθέρων ·
πλείονα γὰρ ἔχουσιν οὗτοι οὗπερ ἕνεκα τὰ τοιαῦτα ἐνομίσθη .
εἴδη δὲ τοῦ οἰκονόμου τέτταρα ἃ δεῖ ἔχειν περὶ τὰ χρήματα .
καὶ γὰρ τὸ κτᾶσθαι δυνατὸν χρὴ εἶναι καὶ φυλάττειν ·εἰ δὲ μή ,οὐδὲν ὄφελος τοῦ κτᾶσθαι ·τῷ γὰρ ἠθμῷ ἀντλεῖν τοῦτ᾽ ἔστιν ,καὶ ὁ λεγόμενος τετρημένος πίθος .
ἔτι δὲ καὶ εἶναι κοσμητικὸν τῶν ὑπαρχόντων καὶ χρηστικόν ·
τούτων γὰρ ἕνεκα κἀκείνων δεόμεθα .διῃρῆσθαι δὲ δεῖ τούτων ἕκαστον ,καὶ πλείω τὰ κάρπιμα εἶναι τῶν ἀκάρπων ,καὶ τὰς ἐργασίας οὕτω νενεμῆσθαι ,ὅπως μὴ ἅμα κινδυνεύσωσιν ἅπασιν .
πρὸς δὲ φυλακὴν τοῖς τε Περσικοῖς συμφέρει χρῆσθαι καὶ τοῖς Λακωνικοῖς .
καὶ ἡ Ἀττικὴ δὲ οἰκονομία χρήσιμος ·
ἀποδιδόμενοι γὰρ ὠνοῦνται ,καὶ ἡ τοῦ ταμιείου θέσις οὐκ ἔστιν ἐν ταῖς μικροτέραις οἰκονομίαις .
Περσικὰ δὲ ἦν τὸ πάντα τετάχθαι ,καὶ πάντ᾽ ἐφορᾶν αὐτόν ,καθ᾽ ὃ ἔλεγε Δίων περὶ Διονυσίου ·
οὐδεὶς γὰρ ἐπιμελεῖται ὁμοίως τῶν ἀλλοτρίων καὶ τῶν οἰκείων ,ὥστε ὅσα ἐνδέχεται ,
δι᾽ ἑαυτοῦ ποιεῖσθαι χρὴ τὴν ἐπιμέλειαν .
καὶ τὸ τοῦ Πέρσου καὶ τὸ τοῦ Λίβυος ἀπόφθεγμα εὖ ἂν ἔχοι .
ὁ μὲν γὰρ ἐρωτηθεὶς τί μάλιστα ἵππον πιαίνει ," ὁ τοῦ δεσπότου ὀφθαλμός " ἔφη ·
ὁ δὲ Λίβυς ἐρωτηθεὶς ποία κόπρος ἀρίστη ," τὰ τοῦ δεσπότου ἴχνη " ἔφη .
ἐπισκεπτέον οὖν τὰ μὲν αὐτόν ,τὰ δὲ τὴν γυναῖκα ,ὡς ἑκατέροις διαιρεῖται τὰ ἔργα τῆς οἰκονομίας .
καὶ τοῦτο ποιητέον ἐν μικραῖς οἰκονομίαις ὀλιγάκις ,ἐν δ᾽ ἐπιτροπευομέναις πολλάκις .οὐ γὰρ οἷόν τε μὴ καλῶς ὑποδεικνύντος καλῶς μιμεῖσθαι ,οὔτ᾽ ἐν τοῖς ἄλλοις ,οὔτ᾽ ἐν ἐπιτροπείᾳ ,ὡς ἀδύνατον μὴ ἐπιμελῶν δεσποτῶν ἐπιμελεῖς εἶναι τοὺς ἐφεστῶτας .
ἐπεὶ δὲ ταῦτα καὶ καλὰ πρὸς ἀρετὴν καὶ ὠφέλιμα πρὸς οἰκονομίαν ,ἐγείρεσθαι χρὴ πρότερον δεσπότας οἰκετῶν καὶ καθεύδειν ὕστερον ·
καὶ μηδέποτε ἀφύλακτον οἰκίαν εἶναι ,ὥσπερ πόλιν ·
ὅσα τε δεῖ ποιεῖν μήτε νυκτὸς μήτε ἡμέρας παριέναι ·
τό τε διανίστασθαι νύκτωρ ·
τοῦτο γὰρ καὶ πρὸς ὑγίειαν καὶ οἰκονομίαν καὶ φιλοσοφίαν χρήσιμον .
ἐν μὲν οὖν ταῖς μικραῖς κτήσεσιν ὁ Ἀττικὸς τρόπος τῆς διαθέσεως τῶν ἐπικαρπιῶν χρήσιμος ·
ἐν δὲ ταῖς μεγάλαις ,διαμερισθέντων καὶ τῶν πρὸς ἐνιαυτὸν καὶ τῶν κατὰ μῆνα δαπανωμένων ,ὁμοίως δὲ καὶ περὶ σκευῶν χρήσεως τῶν καθ᾽ ἡμέραν καὶ τῶν ὀλιγάκις ,ταῦτα παραδοτέον τοῖς ἐφεστῶσιν .ἐπὶ τούτοις καὶ τὴν ἐπίσκεψιν αὐτῶν διά τινος χρόνου ποιητέον ,ἵνα μὴ λανθάνῃ τὸ σῳζόμενον καὶ τὸ ἐλλεῖπον .
οἰκίαν δὲ πρός τε τὰ κτήματα ἀποβλέποντα κατασκευαστέον καὶ πρὸς ὑγίειαν καὶ πρὸς εὐημερίαν αὐτῶν ·
λέγω δὲ κτήματα μέν ,οἷον καρποῖς καὶ ἐσθῆτι ποία συμφέρει ,καὶ τῶν καρπῶν ποία ξηροῖς καὶ ποία ὑγροῖς ,καὶ τῶν ἄλλων κτημάτων ποία ἐμψύχοις καὶ ποία ἀψύχοις ,καὶ δούλοις καὶ ἐλευθέροις ,καὶ γυναιξὶ καὶ ἀνδράσι ,καὶ ξένοις καὶ ἀστοῖς .
καὶ πρὸς εὐημερίαν δὲ καὶ πρὸς ὑγίειαν δεῖ εἶναι ,εὔπνουν μὲν τοῦ θέρους ,εὐήλιον δὲ τοῦ χειμῶνος .
εἴη δ᾽ ἂν ἡ τοιαύτη κατάβορρος οὖσα καὶ μὴ ἰσοπλατής .
δοκεῖ δὲ καὶ ἐν ταῖς μεγάλαις οἰκονομίαις χρήσιμος εἶναι θυρωρός ,ὃς ἂν ᾖ ἄχρηστος τῶν ἄλλων ἔργων ,πρὸς τὴν σωτηρίαν τῶν εἰσφερομένων καὶ ἐκφερομένων .
πρὸς εὐχρηστίαν δὲ σκευῶν τὸ Λακωνικόν ·
χρὴ γὰρ ἓν ἕκαστον ἐν τῇ αὑτοῦ χώρᾳ κεῖσθαι ·
οὕτω γὰρ ἂν ἕτοιμον ὂν οὐ ζητοῖτο .
τὸν οἰκονομεῖν μέλλοντά τι κατὰ τρόπον τῶν τε τόπων ,περὶ οὓς ἂν πραγματεύηται ,μὴ ἀπείρως ἔχειν ,καὶ τῇ φύσει εὐφυῆ εἶναι καὶ τῇ προαιρέσει φιλόπονόν τε καὶ δίκαιον ·
ὅ τι γὰρ ἂν ἀπῇ τούτων τῶν μερῶν ,πολλὰ διαμαρτήσεται περὶ τὴν πραγματείαν ἣν μεταχειρίζεται .
οἰκονομίαι δέ εἰσι τέσσαρες ,ὡς ἐν τύπῳ διελέσθαι [ τὰς γὰρ ἄλλας εἰς τοῦτο ἐμπιπτούσας εὑρήσομεν ] ,βασιλική σατραπική πολιτική ἰδιωτική .
τούτων δὲ μεγίστη μὲν καὶ ἁπλουστάτη ἡ βασιλική ,
ποικιλωτάτη δὲ καὶ ῥᾴστη ἡ πολιτική ,ἐλαχίστη δὲ καὶ ποικιλωτάτη ἡ ἰδιωτική .
ἐπικοινωνεῖν μὲν τὰ πολλὰ ἀλλήλαις ἀναγκαῖόν ἐστιν ·
ὅσα δὲ μάλιστα δι᾽ αὐτῶν ἑκάστῃ συμβαίνει ,ταῦτα ἐπισκεπτέον ἡμῖν ἐστιν .
πρῶτον μὲν τοίνυν τὴν βασιλικὴν ἴδωμεν .ἔστι δὲ αὕτη δυναμένη μὲν τὸ καθόλου ,εἴδη δὲ ἔχουσα τέσσαρα ·περὶ νόμισμα ,περὶ τὰ ἐξαγώγιμα ,περὶ τὰ εἰσαγώγιμα ,περὶ τὰ ἀναλώματα .
τούτων δὲ ἕκαστον [μὲν] περὶ .
τὸ νόμισμα λέγω ποῖον καὶ πότε τίμιον ἢ εὔωνον ποιητέον ,περὶ δὲ τὰ ἐξαγώγιμα καὶ εἰσαγώγιμα πότε καὶ τίνα παρὰ τῶν σατραπῶν ἐν τῇ ταγῇ ἐκλαβόντι αὐτῷ λυσιτελήσει διατίθεσθαι ,περὶ δὲ τὰ ἀναλώματα τίνα περιαιρετέον καὶ πότε ,καὶ πότερον δοτέον νόμισμα εἰς τὰς δαπάνας ἢ ἃ τῷ νομίσματι ὤνια .δεύτερον δὲ τὴν σατραπικήν .ἔστι δὲ ταύτης εἴδη ἓξ τῶν προσόδων ἀπὸ γῆς ,ἀπὸ τῶν ἐν τῇ χώρᾳ ἰδίων γινομένων ,ἀπὸ ἐμπορίων ,ἀπὸ τελῶν ,ἀπὸ βοσκημάτων ,ἀπὸ τῶν ἄλλων .αὐτῶν δὲ τούτων πρώτη μὲν καὶ κρατίστη ἡ ἀπὸ τῆς γῆς 
τρίτον δὲ τὴν πολιτικήν .
ταύτης δὲ κρατίστη μὲν πρόσοδος ἡ ἀπὸ τῶν ἰδίων ἐν τῇ χώρᾳ γινομένων ,εἶτα ἡ ἀπὸ τῶν ἐμπορίων καὶ διαγωγῶν ,εἶτα ἡ ἀπὸ τῶν ἐγκυκλίων .
τέταρτον δὲ καὶ τελευταῖον τὴν ἰδιωτικήν .
αὕτη δέ ἐστιν ἀνώμαλος μὲν διὰ τὸ δεῖν μὴ πρὸς ἕνα σκοπὸν οἰκονομεῖν ,ἐλαχίστη δὲ διὰ τὸ καὶ τὰς προσόδους καὶ τὰ ἀναλώματα βραχέα γίνεσθαι .αὐτῆς δὲ ταύτης κρατίστη μὲν πρόσοδος ἡ ἀπὸ γῆς γινομένη ,δευτέρα δὲ ἡ ἀπὸ τῶν ἄλλων ἐγκλημάτων ,τρίτη δὲ ἡ ἀπὸ ἀργυρίου .
χωρὶς δὲ τούτων ὃ πάσαις μὲν ἐπικοινωνεῖται ταῖς οἰκονομίαις καὶ προσήκει σκοπεῖν αὐτὸ μὴ παρέργως ,μάλιστα δὲ ταύτῃ ,τὸ τἀναλώματα μὴ μείζω τῶν προσόδων γίνεσθαι .
ἐπεὶ τοίνυν τὰς διαιρέσεις εἰρήκαμεν ,μετὰ τοῦτο πάλιν νοητέον ἡμῖν ,ἡ σατραπεία ,περὶ ἣν ἂν πραγματευώμεθα ,ἢ πόλις ,πότερον ἃ πάντα ἄρτι διειλόμεθα ἢ τὰ μέγιστα τούτων εἰ δυνατὴ φέρειν ἐστί .
τούτοις χρηστέον ·
μετὰ δὲ τοῦτο ποῖαι τῶν προσόδων ἢ τὸ παράπαν οὐκ εἰσί ,δυναταὶ δ᾽ εἰσὶ γενέσθαι ,ἢ μικραὶ νῦν οὖσαι μείζους οἷαί τινες κατασκευασθῆναι ,ἢ τῶν ἀναλωμάτων τῶν νῦν ἀναλουμένων ,τίνα τε καὶ πόσα περιαιρεθέντα τὰ ὅλα μηθὲν βλάψει .τὰ μὲν οὖν περὶ τὰς οἰκονομίας τε καὶ τὰ μέρη τὰ τούτων εἰρήκαμεν ·ὅσα δέ τινες τῶν πρότερον πεπράγασιν εἰς πόρον χρημάτων ἢ τεχνικῶς τι διῴκησαν ,ἃ ὑπελαμβάνομεν ἀξιόλογα αὐτῶν εἶναι ,συναγηόχαμεν .
οὐδὲ γὰρ ταύτην τὴν ἱστορίαν ἀχρεῖον ὑπολαμβάνομεν εἶναι .
ἔστι γὰρ ὅτε τούτων ἐφαρμόσει τοῖς οἷα ἂν αὐτὸς πραγματεύηται .
Κύψελος ὁ Κορίνθιος εὐξάμενος τῷ Διί ,ἐὰν κύριος γένηται τῆς πόλεως ,τὰ ὄντα Κορινθίοις πάντα ἀναθήσειν ,ἐκέλευσεν αὐτοὺς ἀπογράψασθαι .ἀπογραψαμένων δὲ τούτων τὸ δέκατον μέρος παρ᾽ ἑκάστου ἔλαβε ,τοῖς δὲ λοιποῖς ἐκέλευσεν ἐργάζεσθαι .περιελθόντος δὲ τοῦ ἐνιαυτοῦ τὸ αὐτὸ τοῦτο ἐποίησεν ,ὥστε συνέβαινεν ἐν δέκα ἔτεσι κεῖνόν τε ἅπαντα ἔχειν ,ἅπερ ἀνιέρωσεν ,τούς τε Κορινθίους ἕτερα κεκτῆσθαι .Λύγδαμις Νάξιος ἐκβαλὼν φυγάδας ,ἐπειδὴ τὰ κτήματα αὐτῶν οὐθεὶς ἠθέλησεν ἀλλ᾽ ἢ βραχέος ἀγοράζειν ,αὐτοῖς τοῖς φυγάσιν ἀπέδοτο .τά τε ἀναθήματα ,ὅσα ἦν αὐτῶν ἔν τισιν ἐργαστηρίοις ἡμίεργα ἀνακείμενα 
τά τε θιασωτικὰ καὶ τὰ πατριωτικὰ ὡσαύτως ,καὶ ὅσα ἐν χωρίοις ἰδιωτικοῖς ἦν ·
ὠνοῦντο γὰρ πολλοῦ ὧν ἦν καὶ τὸ ἄλλο κτῆμα .
τοῖς δὲ θιασώταις ἕτερα χωρία ,τὰ δημόσια ,ὅσα ἦν περὶ τὸ γυμνάσιον ἢ τὴν ἀγορὰν ἢ τὸν λιμένα ,τούς τε τόπους τοὺς ἀγοραίους ,ἐν οἷς ἐπώλει τίς τι ·
καὶ τῆς θαλάττης τὴν ἁλιείαν ,καὶ τὴν τῶν ἁλῶν ἁλ[ατ]οπωλίαν ,τῶν τ᾽ ἐργαζομένων θαυματοποιῶν καὶ μάντεων καὶ φαρμακοπωλῶν καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιουτοτρόπων ·
τὸ τρίτον δὲ μέρος τοῦ ἐργαζομένου ἀποτελεῖν ἔταξαν .
τῶν τε νομισμάτων τὴν καταλλαγὴν ἀπέδοντο μιᾷ τραπέζῃ ,ἑτέρῳ δὲ οὐκ ἦν οὐθενὶ οὔτε ἀποδόσθαι ἑτέρῳ οὔτε πρίασθαι παρ᾽ ἑτέρου ·εἰ δὲ μή ,στέρησις ἦν .
ὄντος δὲ νόμου αὐτοῖς μὴ εἶναι πολίτην ὃς ἂν μὴ ἐξ ἀστῶν ἀμφοτέρων ᾖ ,χρημάτων δεηθέντες ἐψηφίσαντο τὸν ἐξ ἑνὸς ὄντα ἀστοῦ καταβαλόντα μνᾶς τριάκοντα εἶναι πολίτην .
ἐν σιτοδείᾳ δὲ γενόμενοι καὶ ἀποροῦντες χρημάτων κατήγαγον τὰ πλοῖα τὰ ἐκ τοῦ Πόντου ·
χρόνου δὲ γενομένου ,τῶν ἐμπόρων ἀγανακτούντων ,ἐτέλουν αὐτοῖς τόκους ἐπιδεκάτους ,τοῖς δ᾽ ὠνουμένοις τι ἔταξαν χωρὶς τῆς τιμῆς διδόναι τὸ ἐπιδέκατον .μετοίκων δέ τινων ἐπιδεδανεικότων ἐπὶ κτήμασιν ,οὐκ οὔσης αὐτοῖς ἐγκτήσεως ἐψηφίσαντο τὸ τρίτον μέρος εἰσφέροντα τοῦ δανείου τὸν βουλόμενον κυρίως ἔχειν τὸ κτῆμα .Ἱππίας [ὁ] Ἀθηναῖος τὰ ὑπερέχοντα τῶν ὑπερῴων εἰς τὰς δημοσίας ὁδοὺς καὶ τοὺς ἀναβαθμοὺς καὶ τὰ προφράγματα καὶ τὰς θύρας τὰς ἀνοιγομένας ἔξω ἐπώλησεν ·
ὠνοῦντο οὖν ὧν ἦν τὰ κτήματα ,καὶ συνελέγη χρήματα οὕτω συχνά .
τό τε νόμισμα τὸ ὂν Ἀθηναίοις ἀδόκιμον ἐποίησε ,τάξας δὲ τιμὴν ἐκέλευσε πρὸς αὑτὸν ἀνακομίζειν ·συνελθόντων δὲ ἐπὶ τῷ κόψαι ἕτερον χαρακτῆρα ,ἐξέδωκε τὸ αὐτὸ ἀργύριον .ὅσοι τε τριηραρχεῖν ἢ φυλαρχεῖν ἢ χορηγεῖν ἤ τινα εἰς ἑτέραν λειτουργίαν τοιαύτην ἤμελλον δαπανᾶν ,τίμημα τάξας μέτριον ἐκέλευσε τὸν βουλόμενον ἀποτίσαντα τοῦτο ἐγγράφεσθαι εἰς τοὺς λελειτουργηκότας .τῇ τε ἱερείᾳ τῇ τῆς Ἀθηνᾶς τῆς ἐν ἀκροπόλει ὑπὲρ τοῦ ἀποθανόντος φέρειν χοίνικα κριθῶν καὶ πυρῶν ἑτέραν καὶ ὀβολόν ,καὶ ὅτῳ ἂν παιδάριον γένηται ,τὸ αὐτὸ τοῦτο .Ἀθηναῖοι δὲ οἱ ἐν Ποτιδαίᾳ οἰκοῦντες δεόμενοι χρημάτων εἰς τὸν 
ἀπὸ τούτων οὖν εἰσέφερον τὸ ἐπιγραφὲν ἕκαστος σῷον τῇ πόλει .
Σωσίπολις Ἀντισσαῖος [δέ] ,δεηθείσης τῆς πόλεως χρημάτων ,εἰθισμένων [δὲ] αὐτῶν λαμπρῶς ἄγειν Διονύσια ,ἐν οἷς ἄλλα τε πολλὰ ἀνήλισκον ἐξ ἐνιαυτοῦ παρασκευάζοντες καὶ ἱερεῖα πολυτελῆ ,ὑπογύου δὲ οὔσης ταύτης τῆς ἑορτῆς ,ἔπεισεν αὐτοὺς τῷ μὲν Διονύσῳ εὔξασθαι ἐς νέωτα ἀποδώσειν διπλάσια ,ταῦτα δὲ συναγαγόντας ἀποδόσθαι .
συνελέγη οὖν αὐτοῖς χρήματα οὐκ ὀλίγα πρὸς τὴν χρείαν .
Λαμψακηνοὶ δὲ προσδοκίμων οὐσῶν τριηρῶν πολλῶν πρὸς αὐτούς ,ὄντος μεδίμνου τῶν ἀλφίτων τετραδράχμου ,προσέταξαν τοῖς ἀγοραίοις πωλεῖν ἑξάδραχμον ,καὶ τοῦ ἐλαίου τὸν χοᾶ ὄντα δραχμῶν τριῶν ,τεττάρων καὶ τριωβόλου ,τοῦ τε οἴνου καὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως .
τὴν μὲν οὖν ἀρχαίαν τιμὴν ἐλάμβανεν ὁ ἰδιώτης ,
τὸ δὲ πλέον ἡ πόλις ,καὶ εὐπόρησε χρημάτων .
Ἡρακλεῶται πέμποντες ναῦς τετταράκοντα ἐπὶ τοὺς ἐν Βοσπόρῳ τυράννους ,οὐκ εὐπορούμενοι χρημάτων παρὰ τῶν ἐμπόρων συνηγόρασαν τόν τε σῖτον πάντα καὶ τὸ ἔλαιον καὶ τὸν οἶνον καὶ τὴν ἄλλην ἀγοράν χρόνου διισταμένου ἐν ᾧ ἔμελλον ἀποδώσειν τὴν τιμήν .τοῖς δὲ δὴ ἐμπόροις καλῶς εἶχε μὴ κοτυλίζειν ,ἀλλ᾽ ἁθρόα τὰ φορτία πεπρᾶσθαι ,ἐκεῖνοί τε διδόντες δι᾽ ἄλλην οὐ μισθὸν παρῆγον [ἀλλὰ] τὴν ἀγορὰν ἐν ὁλκάσι ,καὶ ἄνδρα ταμίαν ἐπέστησαν ἐφ᾽ ἑκάστῃ τῶν νεῶν .
ἀφικομένων δ᾽ εἰς τὴν πολεμίαν αὐτῶν ἠγόραζον οἱ στρατιῶται παρὰ τούτων ἅπαντα .
πρότερον οὖν συνελέγη ἀργύριον ἤ ἐδίδοσαν οἱ στρατηγοὶ πάλιν τὸν μισθόν ,ὥστε συνέβαινε ταὐτὸ [τὸ] ἀργύριον δίδοσθαι ἕως εἰς οἶκον ἀπῆλθον .Λακεδαιμόνιοι Σαμίων δεηθέντων χρήματα αὐτοῖς εἰς τὴν κάθοδον δοῦναι ,ἐψηφίσαντο μίαν ἡμέραν καὶ αὐτοὺς καὶ τοὺς οἰκέτας καὶ τὰ ὑποζύγια νηστεῦσαι ,ὅσον δὲ ἐδαπάνα ἕκαστος ,τοσοῦτον δοῦναι τοῖς Σαμίοις .
Χαλκηδόνιοι δέ ,ξένων ἐν τῇ πόλει συχνῶν παρ᾽ αὐτοῖς γινομένων ,ὀφείλοντες αὐτοῖς μισθὸν οὐκ ἠδύναντο διαλῦσαι .
ἀνήγγειλαν οὖν ,εἴ τις τῶν πολιτῶν ἢ μετοίκων σῦλον ἔχει κατὰ πόλεως ἢ ἰδιώτου καὶ βούλεται λαβεῖν ,ἀπογράψασθαι .
ἀπογραψαμένων δὲ συχνῶν ,τὰ πλοῖα τὰ πλέοντα εἰς τὸν Πόντον ἐσύλων μετὰ προφάσεως εὐλόγου .
ἔταξαν δὲ χρόνον ἐν ᾧ λόγον ὑπὲρ αὐτῶν ἔφασαν ποιήσασθαι .
συλλεγέντων δὲ χρημάτων συχνῶν ,τοὺς μὲν στρατιώτας ἀπήλλαξαν ,ὑπὲρ δὲ τῶν σύλων διεδικάσαντο .
τοῖς δὲ μὴ δικαίως συληθεῖσιν ἡ πόλις ἀπὸ τῶν προσόδων ἀπεδίδου .
Κυζικηνοὶ δὲ στασιάσαντες πρὸς ἀλλήλους ,ἐπικρατήσαντος τοῦ δήμου ,τῶν δὲ πλουσίων συνειλημμένων ,ὀφείλοντες χρήματα στρατιώταις ἐψηφίσαντο μὴ θανατῶσαι τοὺς συνειλημμένους ,ἀλλὰ χρήματα πραξαμένους φυγαδεῦσαι .Χῖοι δέ ,νόμου ὄντος αὐτοῖς ἀπογράφεσθαι τὰ χρέα εἰς τὸ δημόσιον ,δεηθέντες χρημάτων ἐψηφίσαντο τοὺς ὀφείλοντας μὲν ἀποδοῦναι τῇ πόλει τὰ δάνεια ,τὴν δὲ πόλιν ἐκ τῶν προσόδων τοὺς τόκους τοῖς δεδανεικόσι καταφέρειν ,ἕως ἂν καὶ τὸ ἀρχαῖον εὐπορήσωσιν .
Μαύσωλος ὁ Καρίας τύραννος ,πέμποντος βασιλέως πρὸς αὐτὸν ἐπὶ τῷ τοὺς φόρους δοῦναι ,συναγαγὼν τοὺς εὐπορωτάτους ἐν τῇ χώρᾳ ἔλεγεν ὅτι ὁ βασιλεὺς αἰτεῖ τοὺς φόρους ,αὐτὸς δὲ οὐκ εὐπορεῖται .
κατασκευαστοὶ δ᾽ ἄνδρες αὐτῷ εὐθέως ἐπηγγέλλοντο ὅσον εἰσοίσει ἕκαστος .
τούτων δὲ τοῦτο πραξάντων ,οἱ εὐπορώτεροι τὰ μὲν αἰσχυνόμενοι τὰ δὲ φοβούμενοι πολλῷ τούτων πλείω ἐπηγγέλλοντο καὶ εἰσέφερον .
πάλιν δεηθεὶς χρημάτων ἐξεκκλησιάσας τοῖς Μυλασσεῦσιν ἔλεγεν ὅτι μητρόπολις οὖσα ἡ πόλις αὐτοῦ αὕτη ἀτείχιστός ἐστιν ,ὁ δὲ βασιλεὺς ἐπ᾽ αὐτὸν στρατεύει .
ἐκέλευσεν οὖν τοὺς Μυλασσεῖς φέρειν ἕκαστον ὅτι πλεῖστα χρήματα ,φάσκων αὐτοὺς τοῖς νῦν εἰσενεχθεῖσι καὶ τὰ λοιπὰ σῴζειν .
εἰσενεχθέντων δὲ πολλῶν τὰ μὲν χρήματα εἶχε ,τὸ δὲ τεῖχος οὐκ ἔφη τὸν θεὸν ἐᾶν ἐν τῷ παρόντι οἰκοδομεῖν .
Κόνδαλος Μαυσώλου ὕπαρχος ,ὁπότε διαπορευομένῳ αὐτῷ διὰ τῆς χώρας προσενέγκοι τις πρόβατον ἢ ὗν ἢ μόσχον ,ἀπογραψάμενος τὸν δόντα καὶ τὸν χρόνον ,ἀπαγαγόντα εἰς οἶκον ἐκέλευε τρέφειν ἕως ἂν ἐπανέλθοι ·
ὁπότε δὲ δοκοίη χρόνος ἱκανὸς εἶναι ,αὐτό τε τὸ τραφὲν καὶ τὴν ἐπικαρπίαν λογισάμενος ἀπῄτει .
τῶν τε δένδρων τὰ ὑπερέχοντα ἢ πίπτοντα εἰς τὰς ὁδοὺς τὰς βασιλικὰς ἐπώλει ὡς τὰς ἐπικαρπίας .
τῶν δὲ στρατιωτῶν εἴ τις τελευτήσειε ,διαπύλιον ἀπῄτει δραχμὴν τοῦ σώματος ·
ἅμα τε οὖν ἐντεῦθεν καὶ ἀργύριον ἐλάμβανεν ,ἅμα τε οἱ ἡγεμόνες οὐ παρεκρούοντο αὐτόν ,πότε τετελεύτηκεν ὁ στρατιώτης .τούς τε Λυκίους ὁρῶν ἀγαπῶντας τὸ τρίχωμα φορεῖν ,ἔφησε γράμματα ἥκειν παρὰ βασιλέως ,κόμας ἀποστεῖλαι εἰς προκόμια ,προστετάχθαι οὖν αὐτῷ ὑπὸ Μαυσώλου ἀποκεῖραι αὐτούς .ἔφησεν οὖν ,εἰ βούλονται ἐπικεφάλαιον τακτὸν αὐτῷ δοῦναι ,μεταπέμψασθαι ἐκ τῆς Ἑλλάδος κόμην ,οἱ δὲ ἀσμένως ἔδοσαν ὃ ᾔτει ,καὶ συνελέγη χρήματα πολλὰ ἀπὸ ὄχλου πολλοῦ .Ἀριστοτέλης Ῥόδιος ἄρχων Φωκαίας ,ἀπορῶν χρημάτων ,ὁρῶν στάσεις οὔσας δύο τῶν Φωκαίων ,λόγους ἐποιήσατο πρὸς τὴν ἑτέραν 
ἀκούσαντες δὲ ταῦτα εὐθέως τὰ χρήματα οἱ παρόντες πορίσαντες ὅσα ἐκέλευσεν ἔδωκαν .
ὁ δὲ τοῖς ἑτέροις πάλιν ἔδειξεν ἃ εἰληφὼς εἴη παρὰ τῶν ἑτέρων ·
οἱ δὲ καὶ αὐτοὶ ἔφασαν οὐκ ἐλάττω δώσειν .
λαβὼν δὲ παρ᾽ ἀμφοτέρων κατήλλαξεν αὐτοὺς πρὸς ἀλλήλους .
τοῖς τε πολίταις κατιδὼν οὔσας δίκας πολλὰς ,καὶ μεγάλας ἐκ πολλοῦ χρόνου ἀδικίας τουτοῖς διὰ πολέμου ,δικαστήριον καθίσας προεῖπεν ,ὅσοι ἂν μὴ δικάσωνται χρόνῷ ὃν ἐθηκε ,μηκέτι εἶναι ὑπὲρ τῶν προτέρων ἐγκλημάτων κρίσεις .
τότε δὴ παραβόλιον πολλῶν δικῶν καὶ τὰς ἐκκλήτους μετ᾽ ἐπιτιμίων ἐφ᾽ αὑτὸν ποιούμενος καὶ παρ᾽ ἑκατέρων ἀργύριον δι᾽ ἑτέρων λαμβάνων ,συνήγαγεν οὐκ ὀλίγα χρήματα .
Κλαζομένιοι δ᾽ ἐν σιτοδείᾳ ὄντες χρημάτων τε ἀποροῦντες ἐψηφίσαντο ,παρ᾽ οἷς ἔλαιόν ἐστι τῶν ἰδιωτῶν ,δανεῖσαι τῇ πόλει ἐπὶ τόκῳ ·
γίνεται δὲ πολὺς οὗτος ὁ καρπὸς ἐν τῇ χώρᾳ αὐτῶν .
δανεισάντων δὲ μισθωσάμενοι πλοῖα ἀπέστειλαν εἰς τὰ ἐμπόρια ,ὅθεν αὐτοῖς ἧκε σῖτος ,ὑποθήκης γενομένης τῆς τοῦ ἐλαίου τιμῆς .
ὀφείλοντές στρατιώταις μισθὸν εἴκοσι τάλαντα καὶ οὐ δοῦναι δυνάμενοι τόκον ἔφερον τοῖς ἡγεμόσι τέτταρα τάλαντα τοῦ ἐνιαυτοῦ ·
ἐπεὶ δὲ τοῦ μὲν ἀρχαίου ἀπέκοπτον οὐθέν ,ἀεὶ δὲ μάτην ἐδαπάνων ,νόμισμα ἔκοψαν σιδηροῦν εἰς ἀργυρίου λόγον εἴκοσι ταλάντων ,εἶτα διδόντες τοῖς εὐπορωτάτοις ἐν τῇ πόλει κατὰ λόγον ἑκάστῳ ἀργύριον παρ᾽ ἐκείνων ἔλαβον ἴσον .
οἵ τε οὖν ἰδιῶται εἶχον εἰς τὰς καθ᾽ ἡμέραν χρείας ἀναλίσκειν καὶ ἡ πόλις τοῦ χρέους ἀπηλλάγη .
δεύτερον δὲ ἐκ τῶν προσόδων ἐκείνοις τόν τε τόκον κατέφερον καὶΓτ ; 
ἀεὶ διαιροῦντες ἑκάστῳ πρὸς μέρος διεδίδοσαν ,τοὺς δὲ σιδηροῦς ἐκομίζοντο .
Σηλυβριανοὶ δὲ δεηθέντες χρημάτων ,νόμου ὄντος αὐτοῖς σίτου μὴ ἐξάγειν .ἐν λιμῷ γενομένοις ,ἐκείνοις δὲ ὑπάρχοντος σίτου παλαιοῦ ,ἐψηφίσαντο τῇ πόλει παραδοῦναι τοὺς ἰδιώτας τὸν σῖτον τῆς τεταγμένης τιμῆς ,
ὑπολειπόμενον ἕκαστον ἐνιαυτοῦ τροφήν ·
εἶτα ἐξαγωγὴν ἔδωκαν τῷ βουλομένῳ ,τάξαντες τιμὴν ἣν ἐδόκει καλῶς ἔχειν αὐτοῖς .
Ἀβυδηνοὶ δέ ,διὰ στασιασμὸν τῆς χώρας ἀργοῦ γενομένης ,καὶ τῶν μετοίκων οὐ προϊεμένων αὐτοῖς οὐδὲν διὰ τὸ καὶ ἔτι ὀφείλειν ,ἐψηφίσαντο τὸν βουλόμενον τοῖς γεωργοῖς δανείζειν ,ὡς ἐργάσωνται ,ὡς πρώτοις αὐτοῖς ἐσομένης τῆς κομιδῆς ἐκ τοῦ καρποῦ ,τοῖς δὲ ἄλλοις ἐκ τῶν λειπομένων .
Ἐφέσιοι δεηθέντες χρημάτων νόμον ἔθεντο μὴ φορεῖν χρυσὸν τὰς γυναῖκας ,ὅσον δὲ νῦν ἔχουσι δανεῖσαι τῇ πόλει .
τῶν τε κιόνων τισὶ τῶν ἐν τῷ νεῷ τάξαντες ἀργύριον ὃ δεῖ καταβαλεῖν εἴων ἐπιγράφεσθαι τὸ ὄνομα τοῦ δόντος τὸ ἀργύριον ὡς ἀνατεθεικότος .
Διονύσιος Συρακούσιος βουλόμενος χρήματα συναγαγεῖν ,ἐκκλησίαν ποιήσας ἔφησεν ἑωρακέναι τὴν Δήμητραν ,καὶ κελεύειν τὸν τῶν γυναικῶν κόσμον εἰς τὸ ἱερὸν ἀποκομίζειν .
αὐτὸς μὲν οὖν τῶν παρ᾽ αὑτῷ γυναικῶν τὸν κόσμον τοῦτο πεποιηκέναι ·
ἠξίου δὲ καὶ τοὺς ἄλλους ,μή τι μήνιμα παρὰ τῆς θεοῦ γένηται ·
τὸν δὲ μὴ τοῦτο ποιήσαντα ἔνοχον ἔφησεν ἱεροσυλίας ἔσεσθαι .
ἀνενεγκάντων δὲ πάντων ἃ εἶχον διά τε τὴν θεὸν καὶ δι᾽ ἐκεῖνον ,θύσας τῇ θεῷ τὸν κόσμον ἀπηνέγκατο ὡς παρὰ τῆς θεοῦ δεδανεισμένος .
προελθόντος δὲ χρόνου καὶ τῶν γυναικῶν πάλιν φορουσῶν ,ἐκέλευσε τὴν βουλομένην χρυσοφορεῖν τάγμα τι ἀνατιθέναι ἐν τῷ ἱερῷ .
τριηρεῖς τε ναυπηγεῖσθαι μέλλων ᾔδει ὅτι δεήσοιτο χρημάτων .
ἐκκλησίαν οὖν συναγαγὼν ἔφη πόλιν αὑτῷ τινα προδίδοσθαι ,εἰς ἣν δεῖσθαι χρημάτων ,ἠξίου τε αὑτῷ τοὺς πολίτας εἰσενέγκαι δύο στατῆρας ἕκαστον ·
οἳ δ᾽ εἰσήνεγκαν .
διαλιπὼν δὲ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας ,ὡς διημαρτηκὼς τῆς πράξεως ,ἐπαινέσας αὐτοὺς ἀπέδωκεν ἑκάστῳ ὃ εἰσήνεγκαν .
ποιήσας δὲ τοῦτο ἀνεκτήσατο τοὺς πολίτας .
εἶτα πάλιν .οἰόμενοι ἀπολήψεσθαι εἰσήνεγκαν ·
ὃ δὲ λαβὼν εἶχεν εἰς τὴν ναυπηγίαν .
οὐκ εὐπορῶν δὲ ἀργυρίου νόμισμα ἔκοψε καττιτέρου ,καὶ συναγαγὼν ἐκκλησίαν πολλὰ τοῦ κεκομμένου νομίσματος ὑπερεῖπεν ·
οἳ δὲ ἐψηφίσαντο καὶ μὴ βουλόμενοι ἕκαστος ὃ ἂν εἵλετο ἔχειν ὡς ἀργυροῦν ἀλλὰ μὴ καττιτέρινον .
πάλιν τε δεηθεὶς χρημάτων ἠξίου τοὺς πολίτας εἰσενεγκεῖν αὑτῷ ·
οἳ δ᾽ οὐκ ἔφασαν ἔχειν .ἐξενέγκας οὖν τὰ σκεύη τὰ παρ᾽ αὑτοῦ ἐπώλει ,ὡς δὴ δι᾽ ἀπορίαν τοῦτο ποιῶν ·
ἀγοραζόντων δὲ Συρακουσίων ἀπεγράφετο τί ἕκαστος ἀγοράσειεν ·
ἐπεὶ δὲ τὴν τιμὴν κατέβαλον ,ἐκέλευσε τὸ σκεῦος ἀναφέρειν ἕκαστον ὃ ἠγόρασεν .
τῶν τε πολιτῶν διὰ τὰς εἰσφορὰς οὐ τρεφόντων βοσκήματα ,εἶπεν ὅτι ἱκανὰ ἦν αὑτῷ πρὸς τοσοῦτον ·
τοὺς οὖν νῦν τι κτησαμένους ἀτελεῖς ἔσεσθαι .
πολλῶν δὲ ταχὺ κτησαμένων πολλὰ βοσκήματα ,ὡς ἀτελῆ ἑξόντων ,ἐπεὶ καιρὸν ᾤετο εἶναι ,τιμήσασθαι κελεύσας ἐπέβαλε τέλος .
οἱ οὖν πολῖται ἀγανακτήσαντες ἐπὶ τῷ ἐξηπατῆσθαι ,σφάζοντες ἐπώλουν .
ὡς δὲ πρὸς τοῦτο ἔταξε σφάζεσθαι ὅσα δεῖ τῆς ἡμέρας ,οἱ δὲ πάλιν ἱερόθυτα ἐποίουν ·
ὁ δὲ ἀπεῖπε θῆλυ μὴ θύειν .
πάλιν τε δεηθεὶς χρημάτων ἐκέλευσεν ἀπογράψασθαι [χρημάτων] πρὸς αὑτὸν ὅσοι οἶκοί εἰσιν ὀρφανικοί .
ἀπογραψαμένων δὲ ἄλλων τὰ τούτων χρήματα ἀπεχρᾶτο ,ἕως ἕκαστος εἰς ἡλικίαν ἔλθοι .
Ῥήγιόν τε καταλαβών ,ἐκκλησίαν συναγαγὼν εἶπε διότι δικαίως μὲν ἂν ἐξανδραποδισθεῖεν ὑπ᾽ αὐτοῦ ,νῦν μέντοι τὰ εἰς τὸν πόλεμον ἀνηλωμένα χρήματα κομισάμενος καὶ ὑπὲρ ἑκάστου σώματος τρεῖς μνᾶς ἀφήσειν αὐτούς .οἱ δὲ Ῥηγῖνοι ὅσα ποτ᾽ ἦν αὐτοῖς ἀποκεκρυμμένα ἐμφανῆ ἐποίουν καὶ οἱ ἄποροι παρὰ τῶν εὐπορωτέρων καὶ παρὰ τῶν ξένων δανειζόμενοι ἐπόρισαν ἃ ἐκέλευσε χρήματα .λαβὼν δὲ ταῦτα παρ᾽ αὐτῶν τά τε σώματα πάντα οὐδὲν ἧττον ἀπέδοτο τά τε σκεύη ,ἃ τότε ἦν ἀποκεκρυμμένα ,ἐμφανῆ ἅπαντα ἔλαβε .δανεισάμενός τε παρὰ τῶν πολιτῶν χρήματα ἐπ᾽ ἀποδόσει ,ὡς ἀπῄτουν αὐτόν ,ἐκέλευσεν ἀναφέρειν ὅσον 
εἰς Τυρρηνίαν τε πλεύσας ναυσὶν ἑκατόν ,ἔλαβεν ἐκ τοῦ τῆς Λευκοθέας ἱεροῦ χρυσίον τε καὶ ἀργύριον πολὺ καὶ τὸν ἄλλον κόσμον οὐκ ὀλίγον .
εἰδὼς δὲ ὅτι καὶ οἱ ναῦται πολλὰ ἔχουσι ,
κήρυγμα ἐποιήσατο τὰ ἡμίσεα ὧν ἔχει ἕκαστος ἀναφέρειν πρὸς αὑτόν ,τὰ δ᾽ ἡμίσεα ἔχειν τὸν λαβόντα ·
τῷ δὲ μὴ ἀνενέγκαντι θάνατον ἔταξε τὸ ἐπιτίμιον .
ὑπολαβόντες δὲ οἱ ναῦται ἀνενεγκόντες τὰ ἡμίσεα τὰ κατάλοιπα ἔχειν ,ἀδεῶς ἀνήνεγκαν ·
ὃ δ᾽ ἐπείπερ ἐκεῖνα ἔλαβεν ,ἐκέλευσε πάλιν τὰ ἡμίσεα ἀναφέρειν .Μενδαῖοι δὲ τὰ μὲν ἀπὸ λιμένων καὶ τῶν ἄλλων τελῶν αὐτοῖς προσπορευόμενα ἐχρῶντο εἰς διοίκησιν τῆς πόλεως ,τὰ δὲ ἀπὸ τῆς γῆς καὶ οἰκιῶν τέλη οὐκ ἔπραττον ,ἀλλ᾽ ἀνέγραφον τοὺς ἔχοντας ·
ὁπότε δὲ δεηθεῖεν χρημάτων ,ἀπεδίδοσαν οι ὀφείλοντες ·
ἐκέρδαινον οὖν τὸν παρεληλυθότα χρόνον ἀτόκοις τοῖς χρήμασιν ἀποκεχρημένοι .
πολεμοῦντες τὲ πρὸς Ὀλυνθίους καὶ δεόμενοι χρημάτων ,ὄντων αὐτοῖς ἀνδραπόδων ,ἐψηφίσαντο καταλειπομένων ἑνὶ ἑκάστῳ θήλεος καὶ ἄρρενος τὰ ἄλλα ἀποδόσθαι τῇ πόλει ,ὡς ἐκδανεῖσαι τοὺς ἰδιώτας χρήματα .
Καλλίστρατος ἐν Μακεδονίᾳ πωλουμένου τοῦ ἐλλιμενίου ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἴκοσι ταλάντων ,ἐποίησεν εὑρεῖν τὸ διπλάσιον ·
κατιδὼν γὰρ ὠνουμένους τοὺς εὐπορωτέρους ἀεὶ διὰ τὸ δεῖν ταλαντιαίους καθιστάναι τοὺς ἐγγύους τῶν εἴκοσι ταλάντων ,προεκήρυξεν ὠνεῖσθαι τὸν βουλόμενον καὶ τοὺς ἐγγύους καθιστάναι τοῦ τρίτου μέρους καὶ καθ᾽ ὁπόσον ἕκαστος δύνηται πείθειν .Τιμόθεος Ἀθηναῖος πολεμῶν πρὸς Ὀλυνθίους καὶ ἀπορούμενος ἀργυρίου ,κόψας χαλκὸν διεδίδου τοῖς στρατιώταις .ἀγανακτούντων δὲ τῶν στρατιωτῶν ἔφη αὐτοῖς τοὺς ἐμπόρους τε καὶ ἀγοραίους ἅπαντα ὡσαύτως πωλήσειν .
τοῖς δ᾽ ἐμπόροις προεῖπεν ,ὃν ἄν τις λάβῃ χαλκόν ,τούτου πάλιν ἀγοράζειν τά τ᾽ ἐκ τῆς χώρας ὤνια καὶ τὰ ἐκ τῶν λειῶν ἀγόμενα ·
ὃς δ᾽ ἂν περιλειφθῇ αὐτοῖς χαλκός ,πρὸς αὐτὸν ἀναφέροντας ἀργύριον λαμβάνειν .περὶ Κέρκυραν δὲ πολεμῶν καὶ ἀπόρως διακείμενος καὶ τῶν στρατιωτῶν αἰτούντων τοὺς μισθοὺς καὶ ἀπειθούντων αὐτῷ καὶ πρὸς τοὺς ὑπεναντίους φασκόντων ἀποπορεύεσθαι ,ἐκκλησίαν συναγαγὼν ἔφησεν οὐ δύνασθαι διὰ τοὺς χειμῶνας παραγενέσθαι αὑτῷ ἀργύριον ,ἐπεὶ τοσαύτην εἶναι περὶ αὑτὸν εὐπορίαν ,ὥστε τὴν προδεδομένην τριμήνου σιταρχίαν δωρεὰν αὐτοῖς διδόναι ·
οἱ δὲ ὑπολαβόντες οὐκ ἄν ποτε προέσθαι τοσαῦτα χρήματα τὸν Τιμόθεον αὐτοῖς ,εἰ μὴ τῇ ἀληθείᾳ προσδόκιμα ἦν τὰ χρήματα πρὸς αὐτόν ,ἡσυχίαν εἶχον ὑπὲρ τῶν μισθῶν ἕως ἐκεῖνος διῳκήσατο ἃ ἐβούλετο .
Σάμον δὲ πολιορκῶν τοὺς καρποὺς καὶ τὰ ἐπὶ τῶν ἀγρῶν ἀπεδίδοτο αὐτοῖς τοῖς Σαμίοις ,ὥστε εὐπόρησε χρημάτων εἰς μισθοὺς τοῖς στρατιώταις .
τῶν τε ἐπιτηδείων ἐπεὶ σπάνις ἦν ἐν τῷ στρατοπέδῳ διὰ τοὺς ἀφικνουμένους ,ἀπηγόρευσε μὴ πωλεῖν σῖτον ἀληλεσμένον μηδὲ μέτρον ἔλασσον ἢ μέδιμνον ,μηδὲ τῶν ὑγρῶν μηθὲν ἔλαττον ἢ μετρητήν .
οἱ μὲν οὖν ταξίαρχοί τε καὶ λοχαγοὶ ἀγοράζοντες ἀθρόα διεδίδοσαν τοῖς στρατιώταις ,οἱ δὲ εἰσαφικνούμενοι ἦγον αὑτοῖς τὰ ἐπιτήδεια ·
ὁπότε δὲ ἀπαλλάττοιντο ,εἴ τι περίλοιπον εἴη αὐτοῖς ,ἐπώλουν .
ἐκκλησίαν συναγαγὼν ἔφη οὐκ ἀπορεῖσθαι χρημάτων ,ἀλλ᾽ εἶναι αὑτῷ ἐν χωρίῳ τινί ,λέγων ἐν ᾧ εἴη .
καὶ ἀναζεύξας ἐβάδιζεν ἐπ᾽ αὐτό ·
εἶτα ,ὡς ἐγγὺς τοῦ χωρίου ἐγένετο ,προελθὼν εἰς αὐτὸ ἔλαβεν ἐκ τῶν ἐνόντων ἱερῶν ὅσος ἐνῆν κοῖλος ἄργυρος ·
εἶτ᾽ ἐπισκευάσας τὰς ἡμιόνους ὡς ἀγούσας ἀργύριον παραφαινούσας τε ταῦτα ἐβάδιζεν .
ἰδόντες δὲ οἱ στρατιῶται καὶ νομίσαντες ἅπαντα εἶναι ἄργυρον τὰ ἀγόμενα ,ἐθάρρησαν ὡς κομιούμενοι τὸν μισθόν .ὁ δὲ ἔφη δεῖν εἰς Ἀμισὸν ἐλθόντας ἐπισημήνασθαι ·
ἦν δ᾽ εἰς τὴν Ἀμισὸν ὁδὸς πολλῶν τε ἡμερῶν καὶ χειμέριος ·
τὸν δὴ χρόνον τοῦτον ἀπεχρᾶτο τῷ στρατοπέδῳ τὰ ἐπιτήδεια μόνον διδούς .
τούς τε τεχνίτας τοὺς ἐν τῷ στρατοπέδῳ αὐτὸς εἶχε καὶ τοὺς καπήλους τοὺς μεταβαλλομένους τι ·ἄλλῳ δὲ οὐκ ἦν οὐθενὶ οὐθὲν τούτων ποιεῖν .
Χαβρίας Ἀθηναῖος Ταῲ τῷ Αἰγυπτίων βασιλεῖ ἐκστρατεύοντι καὶ δεομένῳ χρημάτων συνεβούλευε τῶν τε ἱερῶν τινα καὶ τῶν ἱερέων τὸ πλῆθος φάναι πρὸς τοὺς ἱερεῖς δεῖν παραλυθῆναι διὰ τὴν δαπάνην .
ἀκούσαντες δὲ οἱ ἱερεῖς καὶ τὸ ἱερὸν παρ᾽ αὑτοῖς ἕκαστοι βουλόμενοι εἶναι ,καὶ ἴδια αὐτοῖς οἱ ἱερεῖς ἐδίδοσαν χρήματα .
ἐπεὶ δὲ παρὰ πάντων εἰλήφει ,προστάξαι αὐτοῖς ἐκέλευσεν εἰς μὲν τὸ ἱερὸν καὶ εἰς αὑτὸν τῆς δαπάνης ἧς πρότερον ἐποιοῦντο τὸ δέκατον μέρος ποιεῖσθαι ,τὰ δὲ λοιπὰ αὑτῷ δανεῖσαι ,ἕως ὁ πόλεμος ὁ πρὸς βασιλέα διαλυθῇ .
ἀπ᾽ οἰκίας δὲ ἑκάστης κελεῦσαι ἅπαντας εἰσενέγκαι τάξαντα ὃ δεῖ ,καὶ ἀπὸ τοῦ σώματος ὡσαύτως ·
τοῦ σίτου τε πωλουμένου χωρὶς τῆς τιμῆς διδόναι τὸν πωλοῦντα καὶ ὠνούμενον ἀπὸ τῆς ἀρτάβης τὸν ὀβολόν ·
ἀπό τῶν πλοίων τε καὶ ἐργαστηρίων καὶ τῶν ἄλλην τινὰ ἐργασίαν εχόντων τῆς ἐργασίας μέρος τὸ δέκατον κελεῦσαι ἀποτελεῖν .
ἐκστρατεύειν δ᾽ αὐτῷ μέλλοντι ἐκ τῆς χώρας ,εἴ τίς τι ἔχει ἄσημον ἀργύριον ἢ χρυσίον ,κελεῦσαι ἐνέγκαι πρὸς αὑτόν ·
ἐνεγκάντων δὲ τῶν πλείστων ,ἐκέλευσε τούτῳ μὲν ἐκεῖνον χρῆσθαι ,τοὺς δὲ δανείσαντας συστῆσαι τοῖς νομάρχαις ,ὥστ᾽ ἐκ τῶν φόρων αὐτοῖς ἀποδοῦναι .
Ἰφικράτης Ἀθηναῖος ,Κότυος συναγαγόντος στρατιώτας ,ἐπόρισεν αὐτῷ χρήματα τρόπον τοιοῦτον .
ἐκέλευσε τῶν ἀνθρώπων ὧν ἦρχε προστάξαι κατασπεῖραι αὐτῷ γῆν τριῶν μεδίμνων ·
τούτου δὲ πραχθέντος συνελέγη σίτου πολὺ πλῆθος .καταγαγὼν οὖν ἐπὶ τὰ ἐμπόρια ἀπέδοτο ,καὶ εὐπόρησε χρημάτων .Κότυς Θρᾷξ παρὰ Περινθίων ἐδανείζετο χρήματα εἰς τοὺς στρατιώτας συναγαγεῖν ·
οἱ δὲ Περίνθιοι οὐκ ἐδίδοσαν αὐτῷ .
ἠξίωσεν οὖν αὐτοὺς ἄνδρας γε τῶν πολιτῶν φρουροὺς δοῦναι εἰς χωρία τινά ,ἵνα τοῖς ἐκεῖ στρατιώταις νῦν φρουροῦσι σχῇ ἀποχρήσασθαι .
οἱ δὲ τοῦτο ταχέως ἐποίησαν ,οἰόμενοι τῶν χωρίων κύριοι ἔσεσθαι .ὁ δὲ Κότυς τοὺς ἀποσταλέντας εἰς φυλακὴν ποιήσας τὰ χρήματα αὐτοὺς ἐκέλευσεν ἀποστείλαντας ,ἃ ἐδανείζετο παρ᾽ αὐτῶν ,κομίσασθαι .
Μέντωρ Ῥόδιος Ἑρμείαν συλλαβὼν καὶ τὰ χωρία αὐτοῦ κατασχὼν τοὺς ἐπιμελητὰς εἴασε κατὰ χώραν τοὺς ὑπὸ τοῦ Ἑρμείου καθεστηκότας .
ἐπεὶ δὲ ἐθάρρησάν τε ἅπαντες καί ,εἴ τί ποτ᾽ ἦν αὐτοῖς ἀποκεκρυμμένον ἢ ὑπεκκείμενον ,μεθ᾽ αὑτῶν εἶχον ,συλλαβὼν αὐτοὺς πάντα παρείλετο ἃ εἶχον .
Μέμνων Ῥόδιος κυριεύσας Λαμψάκου δεηθεὶς χρημάτων ἐπέγραψε τοῖς πλουσιωτάτοις αὐτῶν πλῆθός τι ἀργυρίου ,τούτοις δὲ τὴν κομιδὴν ἔσεσθαι παρὰ τῶν ἄλλων πολιτῶν ἔφησεν ·
ἐπεὶ δὲ οἱ ἄλλοι πολῖται εἰσήνεγκαν ,ἐκέλευσε καὶ ταῦτα αὑτῷ δανεῖσαι ἐν χρόνῳ διειπάμενος ἐν ᾧ πάλιν αὐτοῖς ἀποδώσει .πάλιν τε δεηθεὶς χρημάτων ἠξίωσεν αὐτοὺς εἰσενέγκαι ,κομίσασθαι δὲ ἐκ τῶν προσόδων ·
οἳ δ᾽ εἰσήνεγκαν ὡς διὰ ταχέων αὐτοῖς ἐσομένης τῆς κομιδῆς ·
ἐπεὶ δὲ καὶ αἱ καταβολαὶ τῶν προσόδων παρῆσαν ,ἔφησεν ἐπ᾽ αὐτῷ χρείαν εἶναι καὶ τούτων ,ἐκείνοις δὲ ὕστερον ἀποδώσειν σὺν τόκῳ .
τῶν τε στρατευομένων παρ᾽ αὐτῷ παρῃρεῖτο τὰς σιταρχίας καὶ τοὺς μισθοὺς ἓξ ἡμερῶν τὸν ἐνιαυτόν ,φάσκων ταύταις ταῖς ἡμέραις οὔτε φυλακὴν αὐτοῖς οὐδεμίαν οὔτε πορείαν οὔτε δαπάνην ποιεῖσθαι ,τὰς ἐξαιρεσίμους λέγων .
τόν τε πρὸ τοῦ χρόνον διδοὺς τοῖς στρατιώταις τῇ δευτέρᾳ τῆς νουμηνίας τὴν σιταρχίαν ,τῷ μὲν πρώτῳ μηνὶ παρέβη τρεῖς ἡμέρας ,τῷ δ᾽ ἐχομένῳ πέντε .
τοῦτον δὲ τὸν τρόπον προῆγεν ,ἕως εἰς τὴν τριακάδα ἦλθεν .
Χαρίδημος Ὠρείτης ἔχων τῆς Αἰολίδος τινὰ χωρία ,ἐπιστρατεύοντος ἐπ᾽ αὐτὸν Ἀρταβάζου χρημάτων ἐδεῖτο εἰς τοὺς στρατιώτας .
τὸ μὲν οὖν πρῶτον εἰσέφερον αὐτῷ ,εἶτα οὐκέτι ἔφασαν ἔχειν ·
ὁ δὲ Χαρίδημος ,ὃ ᾤετο χωρίον εὐπορώτατον εἶναι ,ἐκέλευσεν [καὶ] εἴ τι νόμισμα ἔχουσιν ἤ τι ἄλλο σκεῦος ἀξιόλογον ,εἰς ἕτερον χωρίον ἀποστέλλειν ,παραπομπὴν δὲ δώσειν ·
ἅμα δὲ καὶ αὐτὸς τοῦτο ποιῶν φανερὸς ἦν .
πεισθέντων δὲ τῶν ἀνθρώπων ,προαγαγὼν αὐτοὺς τῆς πόλεως μικρὸν καὶ ἐρευνήσας ἃ εἶχον ,ἔλαβεν ὅσων ἐδεῖτο ,ἐκείνους δὲ πάλιν εἰς τὸ χωρίον ἀπῆγεν .
κήρυγμά τε ποιησάμενος ἐν ταῖς πόλεσιν ,ὧν ἦρχε ,μηδένα μηδὲν ὅπλον κεκτῆσθαι ἐν τῇ οἰκίᾳ ,εἰ δὲ μή ,ἀποτείσειν ἀργύριον ὃ ἐπεκήρυξεν ,ἠμέλει καὶ οὐδεμίαν ἐπιστροφὴν ἐποιεῖτο .τῶν δὲ ἀνθρώπων οἰομένων τὸ κήρυγμα μάτην αὐτὸν πεποιῆσθαι ,εἶχον ἃ ἔτυχον ἕκαστοι κεκτημένοι κατὰ χώραν .
ὁ δ᾽ ἔρευναν ἐξαίφνης ποιησάμενος τῶν οἰκιῶν ,παρ᾽ οἷς εὗρεν ὅπλον τι ,ἐπράττετο τὸ ἐπιτίμιον .
Φιλόξενός τις Μακεδὼν Καρίας σατραπεύων δεηθεὶς χρημάτων Διονύσια ἔφασκε μέλλειν ἄγειν ,
καὶ χοραγοὺς προέγραψε τῶν Καρῶν τοὺς εὐπορωτάτους καὶ προσέταττεν αὐτοῖς ἃ δεῖ παρασκευάζειν .
ὁρῶν δ᾽ αὐτοὺς δυσχεραίνοντας ,ὑποπέμπων τινὰς ἠρώτα ,τί βούλονται δόντες ἀπαλλαγῆναι τῆς λειτουργίας .
οἱ δὲ πολλῷ πλέον ἢ ὅσον ᾤοντο ἀναλώσειν ἔφασαν δώσειν τοῦ μὴ ὀχλεῖσθαι καὶ ἀπὸ τῶν ἰδίων ἀπεῖναι .
ὁ δὲ παρὰ τούτων λαβὼν ὃ ἐδίδοσαν ἑτέρους κατέγραψεν ,ἕως ἔλαβε παρὰ τούτων ἃ ἐβούλετο καὶ προσῆν παρ᾽ ἑκάστοις .Εὐαίσης Σύρος Αἰγύπτου σατραπεύων ,ἀφίστασθαι μελλόντων τῶν νομαρχῶν ἀπ᾽ αὐτοῦ αἰσθόμενος ,καλέσας αὐτοὺς εἰς τὰ βασίλεια ἐκρέμα ἅπαντας ·
πρὸς δὲ τοὺς οἰκείους ἐκέλευσε λέγειν ὅτι ἐν φυλακῇ εἰσιν .
ἕκαστος οὖν τῶν οἰκείων ἔπραττον ὑπὲρ ἑκάστου ,καὶ χρημάτων ἐξεωνοῦντο τοὺς συνειλημμένους .
ὁ δὲ διομολογησάμενος ὑπὲρ ἑκάστου καὶ λαβὼν τὰ ὁμολογηθέντα ἀπέδωκεν ἑκάστοις τὸν νεκρόν .
Κλεομένης Ἀλεξανδρεὺς Αἰγύπτου σατραπεύων ,λιμοῦ γενομένου ἐν μὲν τοῖς ἄλλοις τόποις σφόδρα ,ἐν Αἰγύπτῳ δὲ μετρίως ,ἀπέκλεισε τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ σίτου .
τῶν δὲ νομαρχῶν φασκόντων οὐ δυνήσεσθαι τοὺς φόρους ἀποδοῦναι τῷ μὴ ἐξάγεσθαι τὸν σῖτον ,ἐξαγωγὴν μὲν ἐποίησε ,τέλος δὲ πολὺ τῷ σίτῳ ἐπέβαλεν ,ὥστε συνέβαινεν αὐτῷ ,εἰ μὴ ,
ἐξαγομένου ὀλίγου πολὺ τέλος λαμβάνειν ,αὐτούς τε τοὺς νομάρχας πεπαῦσθαι τῆς προφάσεως .
διαπλέοντος δ᾽ αὐτοῦ τὸν νομόν ,οὗ ἐστι θεὸς ὁ κροκόδειλος ,ἡρπάσθη τις τῶν παίδων αὐτοῦ .
καλέσας οὖν τοὺς ἱερεῖς ἔφη πρότερος ἀδικηθεὶς ἀμύνεσθαι τοὺς κροκοδείλους ,καὶ προσέταξε θηρεύειν αὐτούς .οἱ δὲ ἱερεῖς ,ἵνα μὴ ὁ θεὸς αὐτῶν καταφρονηθῇ ,συναγαγόντες ὅσον ἠδύναντο χρυσίον ἔδοσαν αὐτῷ καὶ οὕτως ἐπαύσατο .Ἀλεξάνδρου τοῦ βασιλέως ἐντειλαμένου αὐτῷ οἰκίσαι πόλιν πρὸς τῇ Φάρῳ καὶ τὸ ἐμπόριον τὸ πρότερον ὂν ἐπὶ τοῦ Κανώβου ἐνταῦθα ποιῆσαι ,καταπλεύσας εἰς τὸν Κάνωβον πρὸς τοὺς ἱερεῖς καὶ τοὺς κτήματα ἔχοντας ἐκεῖ ἐπὶ τούτῳ ἥκειν ἔφη ὥστε μετοικίσαι αὐτούς .
οἱ δὲ ἱερεῖς καὶ οἱ κάτοικοι εἰσενέγκαντες χρήματα ἔδωκαν ,ἵν᾽ ἐᾷ κατὰ χώραν αὐτοῖς τὸ ἐμπόριον .
ὁ δὲ λαβὼν τότε μὲν ἀπηλλάγη ,εἶτα δὲ καταπλεύσας ,ἐπεὶ ἦν εὐτρεπῆ αὐτῷ τὰ πρὸς τὴν οἰκοδομίαν ,
ᾔτει αὐτοὺς χρήματα ὑπερβαλὼν τῷ πλήθει ·
τοῦτο γὰρ αὑτῷ τὸ διάφορον εἶναι ,τὸ αὐτοῦ εἶναι τὸ ἐμπόριον καὶ μὴ ἐκεῖ .
ἐπεὶ δ᾽ οὐκ ἂν ἔφασαν δύνασθαι δοῦναι ,μετῴκισεν αὐτούς .
ἀποστείλας τέ τινα ἐπ᾽ ἀγοράσμά τε καὶ αἰσθόμενος ὅτι εὐώνων ἐπιτετύχηκεν ,αὐτῷ δὲ μέλλει ἐκτετιμημένα λογίζεσθαι ,πρὸς τοὺς συνήθεις τοῦ ἀγοραστοῦ ἔλεγεν ὅτι ἀκηκοὼς εἴη τὰ ἀγοράσματα αὐτὸν ὑπερτίμια ἠγορακέναι ·αὐτὸς οὖν οὐ προσέξειν ·
καὶ ἅμα τὴν ἀβελτερίαν αὐτοῦ ἐλοιδόρει μετ᾽ ὀργῆς προσποιητοῦ .
οἱ δὲ ταῦτα ἀκούοντες οὐκ ἔφασαν δεῖν πιστεύειν αὐτὸν τοῖς λέγουσί τι κατ᾽ ἐκείνου ,ἕως αὐτὸς παραγενόμενος τὸν λόγον αὐτῷ δῷ .
ἀφικομένου δὲ τοῦ ἀγοραστοῦ ἀπήγγειλαν αὐτῷ τὰ παρὰ τοῦ Κλεομένους ·
ὁ δ᾽ ἐκείνοις τε βουλόμενος ἐνδείξασθαι καὶ τῷ Κλεομένει ,ἀνήνεγκε τὰς τιμὰς ὧνπερ ἦν ἠγορακώς .
τοῦ τε σίτου πωλουμένου ἐν τῇ χώρᾳ δεκαδράχμου ,καλέσας τοὺς ἐργαζομένους ἠρώτα ,πόσου βούλονται αὑτῷ ἐργάζεσθαι ·
οἱ δ᾽ ἔφασαν ἐλάσσονος ἢ ὅσου ἂν τοῖς ἐμπόροις ἐπώλουν .
αὐτὸς δὲ τάξας τριάκοντα καὶ δύο δραχμὰς τοῦ σίτου τιμὴν οὕτως ἐπώλει .
τούς τε ἱερεῖς καλέσας ἔφησε πολὺ τὸ ἀνώμαλον ἀνάλωμα ἐν τῇ χώρᾳ γίνεσθαι εἰς τὰ ἱερά ·
δεῖν οὖν καὶ τῶν ἱερῶν τινα καὶ τῶν ἱερέων τὸ πλῆθος καταλυθῆναι .
οἱ δὲ ἱερεῖς καὶ ἰδίᾳ ἕκαστος καὶ κοινῇ τὰ ἱερὰ χρήματα ἐδίδοσαν ,οἰόμενοί τε αὐτὸν τῇ ἀληθείᾳ μέλλειν τοῦτο ποιεῖν ,καὶ ἕκαστος βουλόμενος τό τε ἱερὸν τὸ αὑτοῦ μείναι κατὰ χώραν καὐτὸς ἱερεύς .
Ἀντιμένης Ῥόδιος ἡμιόδιος γενόμενος Ἀλεξάνδρου περὶ Βαβυλῶνα ἐπόρισε χρήματα ὧδε .
νόμου ὄντος ἐν Βαβυλωνίᾳ παλαιοῦ δεκάτην εἶναι τῶν εἰσαγομένων ,χρωμένου δὲ αὐτῷ οὐθενός ,τηρήσας τούς τε σατράπας ἅπαντας προσδοκίμους ὄντας καὶ στρατιώτας ,οὐκ ὀλίγους τε πρέσβεις καὶ τεχνίτας κλητοὺς ἄλλους τοὺς ἄγοντας καὶ ἰδίᾳ ἀποδημοῦντας ,καὶ δῶρα πολλὰ ἀναγόμενα ,τὴν δεκάτην ἔπρασσε κατὰ τὸν νόμον τὸν κείμενον .
πάλιν τε πορίζων τἀνδράποδα τὰ ἐπὶ στρατοπέδῳ ὄντα ἐκέλευσε τὸν βουλόμενον ἀπογράφεσθαι ὁπόσου θέλοι ,μέλλειν δὲ τοῦ ἐνιαυτοῦ ὀκτὼ δραχμάς ἀποτίσαι ,ἂν δὲ ἀποδρᾷ τὸ ἀνδράποδον ,κομίζεσθαι τὴν τιμὴν ἧς ἀνεγράψατο .
εἰ δέ τι ἀποδρῴη ἀνδράποδον ,ἐκέλευε τὸν σατράπην τῆς .
ἐν ᾗ ἐστι τὸ στρατόπεδον ,ἀνασῴζειν ἢ τὴν τιμὴν τῷ κυρίῳ ἀποδοῦναι .
Ὀφέλας Ὀλύνθιος καταστήσας ἐπιμελητὴν εἰς τὸν νομὸν τὸν Ἀθριβίτην ,ἐπεὶ προσελθόντες αὐτῷ οἱ νομάρχαι οἱ ἐκ τοῦ τόπου τούτου ἔφασαν βούλεσθαι πλείω αὐτοὶ πολὺ φέρειν ,τὸν δ᾽ ἐπιμελητὴν τὸν νῦν καθεστηκότα ἀπαλλάξαι αὐτὸν ἠξίουν ,ἐπερωτήσας αὐτοὺς εἰ δυνήσονται συντελεῖν ἅπερ ἐπαγγέλλονται ,φησάντων αὐτῶν ,τὸν μὲν ἐπιμελητὴν κατὰ χώραν εἴα ,τοὺς δὲ φόρους πράσσεσθαι ἐκέλευεν ὅσους αὐτοὶ ὑπετιμήσαντο .οὔτε οὖν ὃν κατέστησεν ἀτιμάσαι ἐδόκει οὔτ᾽ ἐκείνοις πλείους φόρους ἐπιβαλεῖν ἢ αὐτοὶ ἔταξαν ,χρήματα δὲ πολλαπλάσια αὐτὸς ἐλάμβανεν .
Πυθοκλῆς Ἀθηναῖος Ἀθηναίοις συνεβούλευσε τὸν μόλυβδον τὸν ἐκ τῶν Λαυρίων παραλαμβάνειν παρὰ τῶν ἰδιωτῶν τὴν πόλιν ,ὥσπερ ἐπώλουν ,δίδραχμον ,εἶτα τάξαντας αὐτοὺς τιμὴν ἑξαδράχμου οὕτω πωλεῖν .
Χαβρίας πληρωμάτων τε κατειλεγμένων εἰς ἑκατὸν καὶ εἴκοσι ναῦς ,τῷ δὲ Ταῲ ἑξήκοντα μόνον οὔσης χρείας ,προσέταξε τοῖς ἐκ τῶν ἑξήκοντα νεῶν αὐτοῦ τῶν ὑπομενουσῶν τοὺς πλέοντας εἰς δίμηνον σιτηρεσιάσαι ,ἢ αὐτοὺς πλέειν .
οἱ δὲ βουλόμενοι ἐπὶ τῶν ἰδίων μεῖναι ἔδωκαν ἃ προσέταξεν .
Ἀντιμένης τούς τε θησαυροὺς τοὺς παρὰ τὰς ὁδοὺς τὰς βασιλικὰς ἀναπληροῦν ἐκέλευε τοὺς σατράπας κατὰ τὸν νόμον τὸν τῆς χώρας ·
ὁπότε δὲ διαπορεύοιτο στρατόπεδον ἢ ἕτερος ὄχλος ἄνευ τοῦ βασιλέως ,πέμψας τινὰ παρ᾽ αὑτοῦ ἐπώλει τὰ ἐκ τῶν θησαυρῶν .
Κλεομένης προσπορευομένης τε τῆς νουμηνίας καὶ δέον τοῖς στρατιώταις σιταρχίαν δοῦναι ,κατέπλευσεν ἐξεπίτηδες ·
προπορευομένου δὲ τοῦ μηνὸς ἀναπλεύσας διέδωκε τὴν σιταρχίαν ,εἶτα τοῦ εἰσιόντος μηνὸς διέλιπεν ἕως τῆς νουμηνίας .
οἱ μὲν οὖν στρατιῶται διὰ τὸ νεωστὶ εἰληφέναι τὴν σιταρχίαν ἡσυχίαν εἶχον ,ἐκεῖνος δὲ παραλλάξας ἕνα μῆνα παρὰ τὸν ἐνιαυτὸν ἀφῄρει μισθὸν ἀεὶ μηνός .
Σταβέλβιος ὁ Μυσῶν .στρατιώταις μισθὸν συγκαλέσας .ἔφησεν αὑτῷ τῶν μὲν ἰδιωτῶν οὐδεμίαν χρείαν εἶναι ,τῶν δὲ ἡγεμόνων ,ὅταν δὲ δέηται στρατιωτῶν ,ἐκείνων ἑκάστῳ δοὺς ἀργύριον ἀποστέλλειν ἐπὶ ξενολογίαν ,τούς τε μισθοὺς οὓς δεῖ ἐκείνοις δοῦναι ,τοῖς ἡγεμόσιν ἂν ἥδιον διδόναι ·
ἐκέλευεν οὖν αὐτοὺς ἀποστέλλειν ἕκαστον τοὺς αὑτῶν καταλόγους ἐκ τῆς χώρας .
τῶν δὲ ἡγεμόνων ὑπολαβόντων χρηματισμὸν αὑτοῖς ἔσεσθαι ,ἀπέστειλαν τοὺς στρατιώτας ,καθάπερ ἐκεῖνος προσέταξε .
διαλιπὼν δὲ ὀλίγον χρόνον καὶ συναγαγὼν αὐτοὺς οὔτε αὐλητὴν ἄνευ χοροῦ οὔτε ἡγεμόνας ἄνευ ἰδιωτῶν οὐδὲν ἔφη χρησίμους εἶναι ·
ἐκέλευεν οὖν αὐτοὺς ἀπαλλάττεσθαι ἐκ τῆς χώρας .
Διονύσιος τά ἱερὰ περιπορευόμενος ,εἰ μὲν τράπεζαν ἴδοι παρακειμένην χρυσῆν ἢ ἀργυρᾶν ,ἀγαθοῦ δαίμονος κελεύσας ἐγχέαι ἐκέλευεν ἀφαιρεῖν ,ὅσα δὲ τῶν ἀγαλμάτων φιάλην εἶχε προτετακότα ,εἴπας ἂν ὅτι δέχομαι ,ἐξαιρεῖν ἐκέλευε .
τά θ᾽ ἱμάτια τά τε χρυσᾶ καὶ τοὺς στεφάνους τοὺς .περιῄρει τῶν ἀγαλμάτων φάσκων αὐτὸς καὶ κουφότερα καὶ εὐωδέστερα δοῦναι ·εἶτα ἱμάτια μὲν λευκά ,στεφάνους δὲ λευκοΐνους περιετίθει .βοναμ μυλιερεμ εορυμ θυε συντ ιντυς δομιναρι οπορτετ ,ξυραμ ηαβεντεμ ομνιυμ σεξυνδυμ σξριπτας λεγες ,νον περμιττεντεμ ινγρεδι νυλλυμ σι νον ϝιρ περξεπεριτ ,τιμεντεμ πρεξιπυε ϝερβα φορενσιυμ μυλιερυμ αδ ξορρυπξιονεμ ανιμε .ετ θυε ιντυς σιβι ξοντινγυντ υτ σολα σξιατ ,ετ σι θυιδ σινιστρι αβ ινγρεδιεντιβυς φιατ ,ϝιρ ηαβετ ξαυσαμ .
δομιναμ εχιστεντεμ εχπενσαρυμ ετ συμπτυυμ αδ φεστιϝιτατες θυας θυιδεμ ϝιρ περμισεριτ ,εχπενσις ετ ϝεστιμεντο αξ αππαρατυ μινορι υτεντεμ θυαμ εξιαμ λεγες ξιϝιτατις πρεξιπιυντ ,ξονσιδεραντεμ θυονιαμ νεξ θυεστυς ϝεστιμεντορυμ διφφερενς φορμα νεξ αυρι μυλτιτυδο ταντα εστ αδ μυλιερις ϝιρτυτεμ θυαντα μοδεστια ιν θυολιβετ οπερε ετ δεσιδεριυμ ηονεστε ατθυε ξομποσιτε ϝιτε .
ετενιμ θυιλιβετ ταλις ορνατυς ετ ελαξιο ανιμε εστ ,ετ μυλτο ξερξιυς αδ σενεξτυτεμ ιυστας λαυδες σιβι φιλιισθυε τριβυενδο .
ταλιυμ θυιδεμ ιγιτυρ ιπσα σε ινανιμετ μυλιερ ξομποσιτε δομιναρι .
ινδεξενς ενιμ ϝιρο ϝιδετυρ σξιρε θυε ιντυς φιυντ .
ιν ξετερις αυτεμ ομνιβυς ϝιρο παρερε ιντενδατ ,νεξ θυιξθυαμ ξιϝιλιυμ αυδιενς ,νεξ αλιθυιδ δε ηιις θυε αδ νυπξιας σπεξταρε ϝιδεντυρ ϝελιτ περαγερε .σεδ ξυμ τεμπυς εχιγιτ προπριος φιλιος φιλιασϝε φορας τραδερε αυτ ρεξιπερε ,τυνξ αυτεμ παρεατ θυοθυε ϝιρο ιν ομνιβυς ετ σιμυλ δελιβερετ ετ οβεδιατ σι ιλλε πρεξεπεριτ ,αρβιτρανς νον ιτα ϝιρο εσσε τυρπε εορυμ θυε δομι συντ θυιξθυαμ περαγερε ,σιξυτ μυλιερι θυε φορις συντ περθυιρερε .
σεδ αρβιτραρι δεξετ ϝερε ξομποσιταμ μυλιερεμ ϝιρι μορες ϝιτε συε λεγεμ ινπονι ,α δεο σιβι ινποσιτος ,ξυμ νυπξιις ετ φορτυνα ξονιυνξτος .
θυος εθυιδεμ σι παξιεντερ ετ ηυμιλιτερ φερατ ,φαξιλε ρεγετ δομυμ ,σι ϝερο νον ,διφφιξιλιυς .προπτερ θυε δεξετ νον σολυμ ξυμ ξοντινγιτ ϝιρυμ αδ ρερυμ εσσε προσπεριτατεμ ετ αδ αλιαμ γλοριαμ ,υνανιμεμ εσσε αξ ιυχτα ϝελλε σερϝιρε ,ϝερυμ εξιαμ ιν αδϝερσιτατιβυς .σι θυιδ αυτεμ ιν ρεβυς δεεριτ ϝελ αδ ξορπορις εγριτυδινεμ αυτ αδ ιγνορανξιαμ ανιμε εσσε μανιφεσταμ ,διξατ θυοθυε σεμπερ οπτιμα ετ ιν δεξεντιβυς οβσεθυατυρ ,πρετερθυαμ τυρπε θυιδεμ αγερε αυτ σιβι νον διγνυμ ,ϝελ μεμορεμ εσσε σι θυιδ ϝιρ ανιμε πασσιονε αδ ιπσαμ πεξξαϝεριτ ,δε νιξηιλο ξονθυερατυρ θυασι ιλλο ηοξ 
θυαντυμ ενιμ ιν ηιις θυις διλιγενξιυς οβσεθυατυρ ,ταντο μαιορεμ γραξιαμ ηαβεβιτ θυι ξυρατυς εχτιτεριτ ,ξυμ αβ εγριτυδινε φυεριτ λιβερατυς .
ετ σι θυιδ ει ιυβεντι νον βενε ηαβενξιυμ νον παρυεριτ μυλιερ ,μυλτο μαγις σενξιετ α μορβο ξυρατυς .
προπτερ θυε δεξετ τιμερε ηυιυσμοδι ,ιν αλιις αυτεμ μυλτο διλιγενξιυς οβσεθυι θυαμ σι εμπτα ϝενισσετ αδ δομυμ .μαγνο ενιμ πρεξιο εμπτα φυιτ ,σοξιετατε ναμθυε ϝιτε ετ προτεξτιονε λιβερορυμ ,θυιβυς νιλ μαιυς νεξ σανξτιυς φιερετ .αδηυξ ινσυπερ σι θυιδεμ ξυμ φελιξι ϝιρο ϝιχισσετ ,νον θυοθυε σιμιλιτερ φιερετ διϝυλγατα .ετ θυιδεμ νον μοδιξυμ εστ υτι βενε προσπεριτατε ετ νον ηυμιλιτερ ,ϝερυμ εξιαμ αδϝερσιτατεμ βενε συφφερρε μυλτο μαγις μεριτο ηονορατυρ .
ναμ ιν μυλτις ινιυριις ετ δολοριβυς εσσε ετ νιξηιλ τυρπε περαγερε φορτις ανιμι εστ .
οραρε θυιδεμ ιγιτυρ δεξετ ιν αδϝερσιτατε ϝιρυμ νον περϝενιρε ,σι ϝερο θυιξθυαμ μαλι σιβι ξοντινγατ ,αρβιτραρι ηυιξ οπτιμαμ λαυδεμ εσσε σοβριε μυλιερις ,εχιστιμαντεμ θυονιαμ νεξ αλξιστε τανταμ αξθυιρερετ σιβι γλοριαμ νεξ πενελοπε τοτ ετ ταντας λαυδες μερυισσετ ,σι ξυμ φελιξιβυς ϝιρις ϝιχισσεντ .νυνξ αυτεμ αδμιτι ετ υλιχις αδϝερσιτατες παραϝερυντ εις μεμοριαμ ιμμορταλεμ .φαξτε ενιμ ιν μαλις φιδελες ετ ιυστε ϝιρις ,α διις νεξ ιμμεριτο συντ ηονορατε .προσπεριτατις θυιδεμ ενιμ φαξιλε ινϝενιρε παρτιξιπαντες ,αδϝερσιτατι νον ϝολυντ ξομμυνιξαρε νον οπτιμε μυλιερυμ .προπτερ θυε ομνια δεξετ μυλτο μαγις ηονοραρε ϝιρυμ ετ ιν ϝερεξυνδια 
ορπηευς φρ .
μυλιερεμ θυιδεμ εργο ιν θυοδαμ ταλι τψπο λεγυμ ετ μορυμ οπορτετ σε ξυστοδιρε .
ϝιρ αυτεμ λεγες α σιμιλιβυς αδινϝενιατ υχορις ιν υσυ ,θυονιαμ ταμθυαμ σοξια φιλιορυμ ετ ϝιτε αδ δομυμ ϝιρι δεϝενιτ ,ρελινθυενς φιλιος γενιτορυμ ϝιρι ετ συι νομινα ηαβιτυρος .θυιβυς θυιδ σανξτιυς φιερετ αυτ ξιρξα θυε μαγις ϝιρ σανε μεντις στυδεβιτ ,θυαμ εχ οπτιμα ετ πρεξιοσισσιμα μυλιερε λιβερος προξρεαρε ,σενεξτυτις παστορες θυασι οπτιμος ετ πυδιξος πατρις αξ ματρις ξυστοδες αξ τοξιυς δομυς ξονσερϝατορες ·θυονιαμ εδυξατι θυιππε ρεξτε α πατρε ετ ματρε σανξτε ατθυε ιυστε ιπσις υτενξιυμ θυασι μεριτο βονι φιεντ ,ηοξ αυτεμ νον οπτινεντες παξιεντυρ δεφεξτυμ .εχεμπλυμ ενιμ ϝιτε φιλιις νισι παρεντες δεδεριντ ,
ετ ηυιυσμοδι μορς μαχιμε ηονορατυρ .
υβι αυτεμ ταντυμ στυδιυμ φιτ προ ξορπορις εσξα ,αδ θυαμ ανιμε σεμεν ξονσυμιτυρ θυιδ σι προ συις λιβερις ματρε ατθυε νυτριξε νοννε ομνε στυδιυμ εστ φαξιενδυμ ̣ 
ηοξ ενιμ σολο ομνε μορταλε σεμπερ φαξτυμ ιμμορταλιτατις παρτιξιπατ ,ετ ομνες πετιξιονες αξ οραξιονες διϝυμ περμανεντ πατερνορυμ .
υνδε θυι ξοντεμπνιτ ηοξ ,ετ δεος ϝιδετυρ νεγλιγερε .
προπτερ δεος ιταθυε ,ξοραμ θυιβυς σαξρα μαξταϝιτ ,ετ υχορεμ δυχιτ ετ μυλτο μαγις σε ποστ παρεντες υχορι τραδιδιτ αδ ηονορεμ .μαχιμυς αυτεμ ηονορ σοβριε μυλιερι ,σι ϝιδετ ϝιρυμ συυμ οβσερϝαντεμ σιβι ξαστιτατεμ ετ δε νυλλα αλια μυλιερε ξυραμ μαγις ηαβεντεμ ,σεδ πρε ξετερις ομνιβυς προπριαμ ετ αμιξαμ ετ φιδελεμ [ σιβι ] εχιστιμαντεμ .ταντο ετιαμ μαγις στυδεβιτ σε ταλεμ εσσε μυλιερ .σι ξογνοϝεριτ φιδελιτερ ατθυε ιυστε αδ σε ϝιρυμ αμαβιλεμ εσσε ,ετ ιπσα ξιρξα ϝιρυμ ιυστε φιδελις εριτ .εργο πρυδεντεμ ιγνοραρε νον δεξετ νεξ παρεντυμ θυι συι ηονορες συντ νεξ θυι 
νιξηιλ θυοθυε μαιυς νεξ προπριυς εστ υχορι αδ ϝιρυμ ,θυαμ σοξιετας ηονοραβιλις ετ φιδελις .
δε ηιις εργο ομνιβυς ρεϝερενξια ϝιρο δεβετυρ ·
ταλις θυιδεμ ενιμ πασσιο μερετριξις αδ αδυλτεριυμ εστ ,ξυμ ϝερεξυνδια αυτεμ ετ πυδορε εθυαλιτερ διλιγερε ετ τιμερε λιβερε μυλιερις αδ προπριυμ ϝιρυμ εστ .
δυπλεχ ενιμ τιμορις σπεξιες εστ ·
αλια θυιδεμ φιτ ξυμ ϝερεξυνδια ετ πυδορε ,θυα υτυντυρ αδ πατρες φιλιι σοβριι ετ ηονεστι ετ ξιϝες ξομποσιτι αδ βενιγνος ρεξτορες ,αλια ϝερο ξυμ ινιμιξιξια ετ οδιο ,σιξυτ σερϝι αδ δομινος ετ ξιϝες αδ τψραννος ινιυριοσος ετ ινιθυος .εχ ηιις θυοθυε ομνιβυς ελιγενς μελιορα ,υχορεμ σιβι ξονξορδεμ ετ φιδελεμ ετ προπριαμ φαξερε δεξετ ,υτ πρεσεντε ϝιρο ετ νον ,υτατυρ σεμπερ νον μινυς αξ σι πρεσενς αδεσσετ ,υτ ταμθυαμ ρερυμ ξομμυνιυμ ξυρατορες ,ετ θυανδο ϝιρ αβεστ υτ σενξιατ υχορ θυοδ νυλλυς σιβι μελιορ νεξ μοδεστιορ νεξ μαγις προπριυς ϝιρο συο .
ετ οστενδετ ηοξ ιν πρινξιπιο ,αδ ξομμυνε βονυμ ρεσπιξιενς ,θυαμϝις νοϝιξια σιτ ιν ταλιβυς .
ετ σι ιπσε σιβι μαχιμε δομινετυρ ,οπτιμυς τοξιυς ϝιτε ρεξτορ εχιστετ ετ υχορεμ ταλιβυς υτι δοξεβιτ .ναμ νεξ αμιξιξιαμ νεξ τιμορεμ αβσθυε πυδορε νεθυαθυαμ ηονοραϝιτ ηομερυς ,σεδ υβιθυε αμαρε πρεξεπιτ ξυμ μοδεστια ετ πυδορε ,τιμερε αυτεμ σιξυτ ηελενα αιτ σιξ διξενς πριαμυμ " μετυενδυς ετ ρεϝερενδυς ες μιηι ετ τερριβιλις αμαντισσιμε σοξερ " ,νιλ αλιυδ διξενς θυαμ ξυμ τιμορε ιπσυμ διλιγερε αξ πυδορε .ετ ρυρσυς υλιχες αδ ναυσιξαμ διξιτ ηοξ " τε μυλιερ ϝαλδε μιρορ ετ τιμεο " .αρβιτρατυρ ενιμ ηομερυς σιξ αδινϝιξεμ ϝιρυμ ετ υχορεμ ηαβερε ,πυτανς αμβος βενε φιερι ταλιτερ 
ηυνξ ηαβιτυμ υλιχες αδ πενελοπεμ ηαβενς ιν αβσενξια νιλ δελιθυιτ ,αγαμεμνον αυτεμ προπτερ ξρισειδεμ αδ ειυς υχορεμ πεξξαϝιτ ,ιν εξξλεσια διξενς μυλιερεμ ξαπτιϝαμ ετ νον βοναμ ,ιμμο υτ διξαμ βαρβαραμ ,ιν νυλλο δεφιξερε ιν ϝιρτυτιβυς ξλιτεμνιστρε ,νον βενε θυιδεμ ,εχ σε λιβερος ηαβεντε ,νεθυε νισι ξοηαβιταρε υσυς εστ .
θυαλιτερ ενιμ ιυστε ,θυι αντεθυαμ σξιρετ ιλλαμ θυαλις φιερετ εργα σε ,νυπερ περ ϝιολενξιαμ δυχιτ ̣ υλιχες αυτεμ ρογαντε ιπσυμ ατλαντις φιλια σιβι ξοηαβιταρε ετ προμιττεντε σεμπερ φαξερε ιμμορταλεμ ,νεξ υτ φιερετ ιμμορταλις προδιρε πρεσυμπσιτ ,υχορις αφφεξτυμ ετ διλεξτιονεμ ετ φιδεμ μαχιμαμ αρβιτρανς πεναμ συαμ φιερι σι μαλυς εχιστενς ιμμορταλιτατεμ μερεατυρ ηαβερε .ναμ ξυμ ξιρξε ιαξερε νολυιτ ,νισι προπτερ αμιξορυμ σαλυτεμ ,ιμμο ρεσπονδιτ ει θυοδ νιξηιλ δυλξιυς ειυς πατρια ποσσετ ϝιδερι θυαμϝις ασπερα εχιστεντε ,ετ οραϝιτ μαγις μορταλεμ υχορεμ φιλιυμθυε ϝιδερε θυαμ ϝιϝερε ·
σιξ φιρμιτερ ιν υχορεμ φιδεμ συαμ σερϝαβατ .
προ θυιβυς ρεξιπιεβατ εθυαλιτερ αβ υχορε .
πατετ εξιαμ ετ αξτορ ιν οραξιονε υλιχις αδ ναυσιξαμ ,ηονοραρε μαχιμε ϝιρι ετ υχορις ξυμ νυπξιις πυδιξαμ σοξιετατεμ .οραϝιτ ενιμ δεος σιβι δαρε ϝιρυμ ετ δομυμ ετ υνανιμιτατεμ οπταταμ αδ ϝιρυμ ,νον θυαμξυνθυε σεδ βοναμ .νιξηιλ ενιμ μαιυς βονυμ ιπσα ιν ηομινιβυς αιτ εσσε θυαμ ξυμ ξονξορδες ϝιρ ετ υχορ ιν ϝολυντατιβυς δομυμ ρεγυντ .ηινξ πατετ ρυρσυς θυοδ νον λαυδατ υνανιμιτατεμ αδινϝιξεμ θυε ξιρξα πραϝα σερϝιξια φιτ ,σεδ εαμ θυε ανιμο ετ πρυδενξια ιυστε ξονιυνξτα εστ .
ναμ ϝολυντατιβυς δομυμ ρεγερε ιδ σιγνιφιξατ .
ετ ιτερυμ διξενς θυια ξυμ ηυιυσμοδι διλεξτιο σιτ ,μυλτε θυιδεμ τριστιξιε ινιμιξις φιυντ ιν ιπσις ,αμιξις ϝερο γαυδια μυλτα ,ετ μαχιμε αυδιυντ ιπσυμ σιξυτ ϝερα διξεντεμ .
ναμ ϝιρο ετ υχορι ξιρξα οπτιμα ξονξορδιτερ εχιστεντιβυς νεξεσσε ετ υτριυσθυε αμιξος σιβι αδινϝιξεμ ξονξορδαρε ,δεινδε φορτες εχιστεντες εσσε τερριβιλες ινιμιξις ,συις αυτεμ υτιλες ·
ηιις ϝερο δισξορδαντιβυς διφφερεντ ετ αμιξι ,δεινδε ϝερο ινφιρμος εσσε μαχιμε ιπσος ηυιυσμοδι σεντιρε .
ιν ιστις αυτεμ μανιφεστε πρεξιπιτ αξτορ εα θυιδεμ θυε πραϝα ετ ιμπυδιξα ,ινϝιξεμ ινηιβερε ,εα ϝερο θυε ιυχτα ποσσε ετ πυδιξα ετ ιυστα συντ ,ινδιφφερεντερ σιβιμετ ιπσις σερϝιρε .στυδεντες πριμο θυιδεμ ξυραμ παρεντυμ ηαβερε ,ϝιρ θυιδεμ εορυμ θυι συντ υχορις νον μινυς θυαμ συορυμ ,υχορ ϝερο εορυμ θυι συντ ϝιρι .δεινδε φιλιορυμ ετ αμιξορυμ ετ ρερυμ ετ τοξιυς δομυς ταμθυαμ ξομμυνις ξυραμ ηαβεαντ ,ξολλυξταντες αδινϝιξεμ υτ πλυριυμ βονορυμ αδ ξομμυνε υτερθυε ξαυσα φιατ ετ μελιορ ατθυε ιυστιορ ,διμιττενς θυιδεμ συπερβιαμ ,ρεγενς αυτεμ ρεξτε ετ ηαβενς ηυμιλεμ μοδυμ ετ μανσυετυμ .
ὁ μὲν ἐν Δήλῳ παρὰ τῷ θεῷ τὴν αὑτοῦ γνώμην ἀποφηνάμενος συνέγραψεν ἐπὶ τὸ προπύλαιον τοῦ Λητῴου ,διελὼν οὐχ ὑπάρχοντα πάντα τῷ αὐτῷ ,τό τε ἀγαθὸν καὶ τὸ καλὸν καὶ τὸ ἡδύ ,ποιήσας κάλλιστον τὸ δικαιότατον ,λῷστον δ᾽ ὑγιαίνειν ·, 
πάντων ἥδιστον δ᾽ οὗ τις ἐρᾷ τὸ τυχεῖν ·
ηες .τηεογ .
255 φ .
ἡμεῖς δ᾽ αὐτῷ μὴ συγχωρῶμεν .
ἡ γὰρ εὐδαιμονία κάλλιστον καὶ ἄριστον ἁπάντων οὖσα ἥδιστον ἐστίν .
πολλῶν δ᾽ ὄντων θεωρημάτων ἃ περὶ ἕκαστον πρᾶγμα καὶ περὶ ἑκάστην φύσιν ἀπορίαν ἔχει καὶ δεῖται σκέψεως ,τὰ μὲν αὐτῶν συντείνει πρὸς τὸ γνῶναι μόνον ,τὰ δὲ καὶ περὶ τὰς κτήσεις καὶ περὶ τὰς πράξεις τοῦ πράγματος .
ὅσα μὲν οὖν ἔχει φιλοσοφίαν μόνον θεωρητικήν ,λεκτέον κατὰ τὸν ἐπιβάλλοντα καιρόν ,ὅ τι περ οἰκεῖον ἦν τῇ μεθόδῳ ·
πρῶτον δὲ σκεπτέον ἐν τίνι τὸ εὖ ζῆν καὶ πῶς κτητόν ,πότερον φύσει γίγνονται πάντες εὐδαίμονες οἱ τυγχάνοντες ταύτης τῆς προσηγορίας ,ὥσπερ μεγάλοι καὶ μικροὶ καὶ τὴν χροιὰν διαφέροντες ,ἢ διὰ μαθήσεως ,ὡς οὔσης ἐπιστήμης τινὸς τῆς εὐδαιμονίας ,ἢ διά τινος ἀσκήσεως [ πολλὰ γὰρ οὔτε κατὰ φύσιν οὔτε μαθοῦσιν ἀλλ᾽ ἐθισθεῖσιν ὑπάρχει τοῖς ἀνθρώποις ,φαῦλα μὲν τοῖς φαύλως ἐθισθεῖσι ,χρηστὰ δὲ τοῖς χρηστῶς ] ,ἢ τούτων μὲν κατ᾽ οὐδένα τῶν τρόπων ,δυοῖν δὲ θάτερον ,ἤτοι καθάπερ οἱ νυμφόληπτοι καὶ θεόληπτοι τῶν ἀνθρώπων ,ἐπιπνοίᾳ δαιμονίου τινὸς ὥσπερ ἐνθουσιάζοντες ,
καὶ γὰρ τὰς ἀπὸ τῆς διανοίας ἁπάσας πρὸς τὰς ἀπὸ ἐπιστήμης ἄν τις συναγάγοι πράξεις ] ·
τὸ δ᾽ εὐδαιμονεῖν καὶ τὸ ζῆν μακαρίως καὶ καλῶς εἴη ἂν ἐν τρισὶ μάλιστα ,τοῖς εἶναι δοκοῦσιν αἰρετωτάτοις .
οἳ μὲν γὰρ τὴν φρόνησιν μέγιστον εἶναί φασιν ἀγαθόν ,οἳ δὲ τὴν ἀρετήν ,οἳ δὲ τὴν ἡδονήν .
καὶ πρὸς τὴν εὐδαιμονίαν ἔνιοι περὶ τοῦ μεγέθους αὐτῶν διαμφισβητοῦσι ,
συμβάλλεσθαι φάσκοντες θάτερον θατέρου μᾶλλον εἰς αὐτήν ,οἳ μὲν ὡς οὖσαν μεῖζον ἀγαθὸν τὴν φρόνησιν τῆς ἀρετῆς ,οἳ δὲ ταύτης τὴν ἀρετήν ,οἳ δ᾽ ἀμφοτέρων τούτων τὴν ἡδονήν .
καὶ τοῖς μὲν ἐκ πάντων δοκεῖ τούτων ,τοῖς δ᾽ ἐκ δυοῖν ,τοῖς δ᾽ ἐν ἑνί τινι τούτων εἶναι τὸ ζῆν εὐδαιμόνως .
περὶ δὴ τούτων ἐπιστήσαντας ,ἅπαντα τὸν δυνάμενον ζῆν κατὰ τὴν αὑτοῦ προαίρεσιν θέσθαι τινὰ σκοπὸν τοῦ καλῶς ζῆν ,ἤτοι τιμὴν ἢ δόξαν ἢ πλοῦτον ἢ παιδείαν ,πρὸς ὃν ἀποβλέπων ποιήσεται πάσας τὰς πράξεις [ ὡς τό γε μὴ συντετάχθαι τὸν βίον πρός τι τέλος ἀφροσύνης πολλῆς σημεῖον ἐστίν ] ,μάλιστα δὴ δεῖ πρῶτον ἐν αὑτῷ διορίσασθαι μήτε προπετῶς μήτε ῥαθύμως ,ἐν τίνι τῶν ἡμετέρων τὸ ζῆν εὖ ,καὶ τίνων ἄνευ τοῖς ἀνθρώποις οὐκ ἐνδέχεται τοῦθ᾽ ὑπάρχειν .
οὐ γὰρ ταὐτόν ,ὧν τ᾽ ἄνευ οὐχ οἷόν τε ὑγιαίνειν ,καὶ τὸ ὑγιαίνειν ·ὁμοίως δ᾽ ἔχει τοῦτο καὶ ἐφ᾽ ἑτέρων πολλῶν ,ὥστ᾽ οὐδὲ τὸ ζῆν καλῶς καὶ ὧν ἄνευ οὐ δυνατὸν ζῆν καλῶς [ ἔστι δὲ τῶν τοιούτων τὰ μὲν οὐκ ἴδια τῆς ὑγιείας οὐδὲ τῆς ζωῆς ἀλλὰ κοινὰ πάντων ὡς εἰπεῖν ,καὶ τῶν ἕξεων καὶ τῶν πράξεων ,οἷον ἄνευ τοῦ ἀναπνεῖν ἢ ἐγρηγορέναι ἢ κινήσεως μετέχειν οὐθὲν ἂν ὑπάρξειεν ἡμῖν οὔτ᾽ ἀγαθὸν οὔτε κακόν ,τὰ δ᾽ ἴδια μᾶλλον περὶ ἑκάστην φύσιν ·ἃ δεῖ μὴ λανθάνειν ·
οὐ γὰρ ὁμοίως οἰκεῖον πρὸς εὐεξίαν τοῖς εἰρημένοις κρεωφαγία καὶ τῶν περιπάτων οἱ μετὰ δεῖπνον ] .
ἔστι γὰρ ταῦτ᾽ αἴτια τῆς ἀμφισβητήσεως περὶ τοῦ εὐδαιμονεῖν ,τί ἐστι καὶ γίνεται διὰ τίνων ·
ὧν ἄνευ γὰρ οὐχ οἷόν τε εὐδαιμονεῖν ,ἔνιοι μέρη τῆς εὐδαιμονίας εἶναι νομίζουσι .
πάσας μὲν οὖν τὰς δόξας ἐπισκοπεῖν ,ὅσας ἔχουσί τινες περὶ αὐτῆς ,περίεργον [ πολλὰ γὰρ φαίνεται καὶ τοῖς παιδαρίοις καὶ τοῖς κάμνουσι καὶ παραφρονοῦσι ,περὶ ὧν ἂν οὐθεὶς νοῦν ἔχων διαπορήσειεν ·
δέονται γὰρ οὐ λόγων ,ἀλλ᾽ οἳ μὲν ἡλικίας ἐν ᾗ μεταβαλοῦσιν ,οἳ δὲ κολάσεως ἰατρικῆς ἢ πολιτικῆς ·κόλασις γὰρ ἡ φαρμακεία τῶν πληγῶν οὐκ ἐλάττων ἐστίν ] ,ὁμοίως δὲ ταύταις οὐδὲ τὰς τῶν πολλῶν ἐπισκεπτέον [ εἰκῇ γὰρ λέγουσι σχεδὸν περὶ ἁπάντων ,
καὶ μάλιστα περὶ [ἐπισκεπτέον] εὐδαι μονίας ·
ἄτοπον γὰρ προσφέρειν λόγον τοῖς λόγου μηθὲν δεομένοις ,ἀλλὰ πάθους ] ·
ἐπεὶ δ᾽ εἰσὶν ἀπορίαι περὶ ἑκάστην πραγματείαν οἰκεῖαι ,δῆλον ὅτι καὶ περὶ βίου τοῦ κρατίστου καὶ ζωῆς τῆς ἀρίστης εἰσίν .
ταύτας οὖν καλῶς ἔχει τὰς δόξας ἐξετάζειν ·οἱ γὰρ τῶν ἀμφισβητούντων ἔλεγχοι τῶν ἐναντιουμένων αὐτοῖς λόγων ἀποδείξεις εἰσίν .
ἔτι δὲ πρὸ ἔργου τὸ τὰ τοιαῦτα μὴ λανθάνειν ,μάλιστα πρὸς ἃ δεῖ συντείνειν πᾶσαν σκέψιν ,ἐκ τίνων ἐνδέχεται μετασχεῖν τοῦ εὖ καὶ καλῶς ζῆν ,εἴ τῳ μακαρίως ἐπιφθονώτερον εἰπεῖν ,καὶ πρὸς τὴν ἐλπίδα τὴν περὶ ἕκαστα γενομένην ἂν τῶν ἐπιεικῶν .
εἰ μὲν γὰρ ἐν τοῖς διὰ τύχην γινομένοις ἢ τοῖς διὰ φύσιν τὸ καλῶς ζῆν ἐστίν ,ἀνέλπιστον ἂν εἴη πολλοῖς [ οὐ γάρ ἐστι δι᾽ ἐπιμελείας ἡ κτῆσις [οὐδὲ] ἐπ᾽ αὐτοῖς οὐδὲ τῆς αὐτῶν πραγματείας ] ·
εἰ δ᾽ ἐν τῷ αὐτὸν ποιόν τινα εἶναι καὶ τὰς κατ᾽ αὐτὸν πράξεις ,κοινότερον ἂν εἴη τὸ ἀγαθὸν καὶ θειότερον ,κοινότερον μὲν τῷ πλείοσιν ἐνδέχεσθαι μετασχεῖν ,θειότερον δὲ τῷ κεῖσθαι τὴν εὐδαιμονίαν τοῖς αὑτοὺς παρασκευάζουσι ποιούς τινας καὶ τὰς πράξεις .
ἔσται δὲ φανερὰ τὰ πλεῖστα τῶν ἀμφισβητουμένων καὶ διαπορουμένων ,ἂν καλῶς ὁρισθῇ τί χρὴ νομίζειν εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν ,πότερον ἐν τῷ ποιόν τινα μόνον εἶναι τὴν ψυχήν ,καθάπερ τινὲς ᾠήθησαν τῶν σοφῶν καὶ πρεσβυτέρων ,ἢ δεῖ μὲν καὶ ποιόν τινα ὑπάρχειν αὐτόν ,μᾶλλον δὲ δεῖ τὰς πράξεις εἶναι ποιὰς τινάς .
διῃρημένων δὲ τῶν βίων ,καὶ τῶν μὲν οὐδ᾽ ἀμφισβητούντων τῆς τοιαύτης εὐημερίας ,ἀλλ᾽ ὡς τῶν ἀναγκαίων χάριν σπουδαζομένων ,οἷον τῶν περὶ τὰς τέχνας τὰς φορτικὰς καὶ τῶν περὶ χρηματισμὸν καὶ τὰς βαναύσους [ λέγω δὲ φορτικὰς μὲν τὰς πρὸς δόξαν πραγματευομένας μόνον ,βαναύσους δὲ τὰς ἑδραίας καὶ μισθαρνικάς ,χρηματιστικὰς δὲ τὰς πρὸς ἀγορὰς μὲν καὶ πράσεις καπηλικάς ] ,τῶν δ᾽ εἰς ἀγωγὴν εὐδαιμονικὴν ταττομένων τριῶν ὄντων ,τῶν καὶ πρότερον ῥηθέντων ἀγαθῶν ὡς μεγίστων τοῖς ἀνθρώποις ,ἀρετῆς καὶ φρονήσεως καὶ ἡδονῆς ,τρεῖς ὁρῶμεν καὶ βίους ὄντας ,οὓς οἱ ἐπ᾽ ἐξουσίας τυγχάνοντες 
τούτων γὰρ ὁ μὲν φιλόσοφος βούλεται περὶ φρόνησιν εἶναι καὶ τὴν θεωρίαν τὴν περὶ τὴν ἀλήθειαν ,ὁ δὲ πολιτικὸς περὶ τὰς πράξεις τὰς καλάς [ αὗται δ᾽ εἰσὶν αἱ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς ] ,ὁ δ᾽ ἀπολαυστικὸς περὶ τὰς ἡδονὰς τὰς σωματικάς .
διόπερ ἕτερος ἕτερον τὸν εὐδαίμονα προσαγορεύει ,καθάπερ ἐλέχθη καὶ πρότερον .
Ἀναξαγόρας μὲν ὁ Κλαζομένιος ἐρωτηθεὶς τίς ὁ εὐδαιμονέστατος " οὐθεὶς ", εἶπεν " ὧν σὺ νομίζεις ·ἀλλ᾽ ἄτοπος ἄν τίς σοι φανείη "· 
τοῦτον δ᾽ ἀπεκρίνατο τὸν τρόπον ἐκεῖνος ,ὁρῶν τὸν ἐρόμενον ἀδύνατον ὑπολαμβάνοντα μὴ μέγαν ὄντα καὶ καλὸν ἢ πλούσιον ταύτης τυγχάνειν τῆς προσηγορίας ,αὐτὸς δ᾽ ἴσως ᾤετο τὸν ζῶντα ἀλύπως καὶ καθαρῶς πρὸς τὸ δίκαιον ἤ τινος θεωρίας κοινωνοῦντα θείας ,τοῦτον ὡς ἄνθρωπον εἰπεῖν μακάριον εἶναι .
περὶ πολλῶν μὲν οὖν καὶ ἑτέρων οὐ ῥᾴδιον τὸ κρῖναι καλῶς ,μάλιστα δὲ περὶ οὗ πᾶσι ῥᾷστον εἶναι δοκεῖ ,καὶ παντὸς ἀνδρὸς τὸ γνῶναι ,τί τῶν ἐν τῷ ζῆν αἱρετόν ,καὶ λαβὼν ἄν τις ἔχοι πλήρη τὴν ἐπιθυμίαν .
πολλὰ γάρ ἐστι τοιαῦτα τῶν ἀποβαινόντων ,δι᾽ ἃ προΐενται τὸ ζῆν ,οἷον νόσους περιωδυνίας χειμῶνας ·
ὥστε δῆλον ὅτι κἂν ἐξ ἀρχῆς αἱρετὸν ἦν ,εἴ τις αἵρεσιν ἐδίδου ,διά γε ταῦτα τὸ μὴ γενέσθαι .
πρὸς δὲ τούτοις τίς ὁ βίος ,ὃν ζῶσιν ἔτι παῖδες ὄντες ; καὶ γὰρ ἐπὶ τοῦτον ἀνακάμψαι πάλιν οὐδεὶς ἂν ὑπομείνειεν εὖ φρονῶν .
ἔτι δὲ πολλὰ τῶν τε μηδεμίαν ἐχόντων [μὲν] ἡδονὴν ἢ λύπην ,καὶ τῶν ἐχόντων μὲν ἡδονὴν μὴ καλὴν δέ ,τοιαῦτ᾽ ἐστιν ὥστε τὸ μὴ εἶναι κρεῖττον εἶναι τοῦ ζῆν .
ὅλως δ᾽ εἴ τις ἅπαντα συναγάγοι ὅσα πράττουσι μὲν καὶ πάσχουσιν ἅπαντες ,ἑκόντες μέντοι μηθὲν αὐτῶν διὰ τὸ μηδ᾽ αὐτοῦ χάριν ,καὶ προσθείη χρόνου πλῆθος ἀπέραντόν τι ,οὐ μᾶλλον ἕνεκ᾽ ἄν τις τούτων ἕλοιτο ζῆν ἢ μὴ ζῆν .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ διὰ τὴν τῆς τροφῆς μόνον ἡδονὴν ἢ τὴν τῶν ἀφροδισίων ,ἀφαιρεθεισῶν τῶν ἄλλων ἡδονῶν ,ἃς τὸ γινώσκειν ἢ βλέπειν ἢ τῶν ἄλλων τις αἰσθήσεων πορίζει τοῖς ἀνθρώποις ,οὐδ᾽ ἂν εἷς προτιμήσειε τὸ ζῆν ,μὴ παντελῶς ὢν ἀνδράποδον .δῆλον γὰρ ὅτι τῷ ταύτην ποιουμένῳ τὴν αἵρεσιν οὐθὲν ἂν διενέγκειε γενέσθαι θηρίον ἢ ἄνθρωπον ·
ὁ γοῦν ἐν Αἰγύπτῳ βοῦς ,
ὃν ὡς Ἆπιν τιμῶσιν ,ἐν πλείοσι τῶν τοιούτων ἐξουσιάζει πολλῶν μοναρχῶν .
ὁμοίως δὲ οὐδὲ διὰ τὴν τοῦ καθεύδειν ἡδονήν ·
τί γὰρ διαφέρει καθεύδειν ἀνέγερτον ὕπνον ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας μέχρι τῆς τελευταίας ἐτῶν ἀριθμὸν χιλίων ἢ ὁποσωνοῦν ,ἢ ζῆν ὄντα φυτόν ; 
τὰ γοῦν φυτὰ τοιαύτης τινὸς ἔοικε μετέχειν ζωῆς ,ὥσπερ καὶ τὰ παιδία .
καὶ γὰρ ταῦτα κατὰ τὴν πρώτην ἐν τῇ μητρὶ γένεσιν πεφυκότα μὲν διατελεῖ ,καθεύδοντα δὲ τὸν πάντα χρόνον .
ὥστε φανερὸν ἐκ τῶν τοιούτων ὅτι διαφεύγει σκοπουμένους ,τί τὸ εὖ καὶ τί τὸ ἀγαθὸν τὸ ἐν τῷ ζῆν .
τὸν μὲν οὖν Ἀναξαγόραν φασὶν ἀποκρίνασθαι πρός τινα διαποροῦντα τοιαῦτ᾽ ἄττα καὶ διερωτῶντα τίνος ἕνεκ᾽ ἄν τις ἕλοιτο γενέσθαι μᾶλλον ἢ μὴ γενέσθαι " τοῦ " φάναι " θεωρῆσαι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν περὶ τὸν ὅλον κόσμον τάξιν ". 
οὗτος μὲν οὖν ἐπιστήμης τινὸς ἕνεκεν τὴν αἵρεσιν ᾤετο τιμίαν εἶναι τοῦ ζῆν ·
οἱ δὲ Σαρδανάπαλλον μακαρίζοντες ἢ Σμινδυρίδην τὸν Συβαρίτην ἢ τῶν ἄλλων τινὰς τῶν ζώντων τὸν ἀπολαυστικὸν βίον ,οὗτοι δὲ πάντες ἐν τῷ χαίρειν φαίνονται τάττειν τὴν εὐδαιμονίαν ·
ἕτεροι δέ τινες οὔτ᾽ ἂν φρόνησιν οὐδεμίαν οὔτε τὰς σωματικὰς ἡδονὰς ἕλοιντο μᾶλλον ἢ τὰς πράξεις τὰς ἀπ᾽ ἀρετῆς .
αἱροῦνται γοῦν οὐ μόνον ἔνιοι δόξης χάριν αὐτάς ,ἀλλὰ καὶ μὴ μέλλοντες εὐδοκιμήσειν .
ὁ μὲν γὰρ πολιτικὸς τῶν καλῶν ἐστι πράξεων προαιρετικὸς αὐτῶν χάριν ,οἱ δὲ πολλοὶ χρημάτων καὶ πλεονεξίας ἕνεκεν ἅπτονται τοῦ ζῆν οὕτως .
ἐκ μὲν οὖν τῶν εἰρημένων φανερὸν ὅτι πάντες ἐπὶ τρεῖς βίους φέρουσι τὴν εὐδαιμονίαν ,πολιτικὸν φιλόσοφον ἀπολαυστικόν ·
τούτων δ᾽ ἡ μὲν περὶ τὰ σώματα καὶ τὰς ἀπολαύσεις ἡδονή ,καὶ τίς καὶ ποία τις γίνεται καὶ διὰ τίνων ,οὐκ ἄδηλον ,ὥστ᾽ οὐ τίνες εἰσὶ δεῖ ζητεῖν αὐτάς ,ἀλλ᾽ εἰ συντείνουσί τι πρὸς εὐδαιμονίαν ἢ μή ,καὶ πῶς συντείνουσι ,καὶ πότερον εἰ δεῖ προσάπτειν τῷ ζῆν καλῶς ἡδονάς τινας ,ταύτας δεῖ προσάπτειν ,ἢ τούτων μὲν ἄλλον τινὰ τρόπον ἀνάγκη κοινωνεῖν ,ἕτεραι δ᾽ εἰσὶν ἡδοναὶ δι᾽ ἃς εὐλόγως οἴονται τὸν εὐδαίμονα ζῆν ἡδέως καὶ μὴ μόνον ἀλύπως .
ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ὕστερον ἐπισκεπτέον ·
περὶ δ᾽ ἀρετῆς καὶ φρονήσεως πρῶτον θεωρήσωμεν ,τήν τε φύσιν αὐτῶν ἑκατέρου τίς ἐστι ,καὶ πότερον μόρια ταῦτα τῆς ἀγαθῆς ζωῆς ἐστίν ,ἢ αὐτὰ ἢ αἱ πράξεις αἱ ἀπ᾽ αὐτῶν ,
ἐπειδὴ προσάπτουσιν αὐτὰ κἂν εἰ μὴ πάντες εἰς τὴν εὐδαιμονίαν ,ἀλλ᾽ οὖν οἱ λόγου ἄξιοι τῶν ἀνθρώπων πάντες .
Σωκράτης μὲν οὖν ὁ πρεσβύτης ᾤετ᾽ εἶναι τέλος τὸ γινώσκειν τὴν ἀρετήν ,καὶ ἐπεζήτει τί ἐστιν ἡ δικαιοσύνη καὶ τί ἡ ἀνδρεία καὶ ἕκαστον τῶν μορίων αὐτῆς .
ἐποίει γὰρ ταῦτ᾽ εὐλόγως .ἐπιστήμας γὰρ ᾤετ᾽ εἶναι πάσας τὰς ἀρετάς ,ὥσθ᾽ ἅμα συμβαίνειν εἰδέναι τε τὴν δικαιοσύνην καὶ εἶναι δίκαιον .ἅμα μὲν γὰρ μεμαθήκαμεν τὴν γεωμετρίαν καὶ οἰκοδομίαν καὶ ἐσμὲν οἰκοδόμοι καὶ γεωμέτραι .
διόπερ ἐζήτει τί ἐστιν ἀρετή ,ἀλλ᾽ οὐ πῶς γίνεται καὶ ἐκ τίνων .
τῶν δὲ ποιητικῶν ἐπιστημῶν ἕτερον τὸ τέλος τῆς ἐπιστήμης καὶ γνώσεως ,οἷον ὑγίεια μὲν ἰατρικῆς ,εὐνομία δὲ ἤ τι τοιοῦθ᾽ ἕτερον τῆς πολιτικῆς .
καλὸν μὲν οὖν καὶ τὸ γνωρίζειν ἕκαστον τῶν καλῶν ·οὐ μὴν ἀλλά γε περὶ ἀρετῆς οὐ τὸ εἰδέναι τιμιώτατον τί ἐστίν ,ἀλλὰ τὸ γινώσκειν ἐκ τίνων ἐστίν .
οὐ γὰρ εἰδέναι βουλόμεθα τί ἐστιν ἀνδρεία ,ἀλλ᾽ εἶναι ἀνδρεῖοι ,οὐδέ τί ἐστι δικαιοσύνη ,ἀλλ᾽ εἶναι δίκαιοι ,καθάπερ καὶ ὑγιαίνειν μᾶλλον ἢ γινώσκειν τί ἐστι τὸ ὑγιαίνειν καὶ εὖ ἔχειν τὴν ἕξιν μᾶλλον ἢ γινώσκειν τί ἐστι τὸ εὖ ἔχειν .
πειρατέον δὲ περὶ πάντων τούτων ζητεῖν τὴν πίστιν διὰ τῶν λόγων ,μαρτυρίοις καὶ παραδείγμασι χρώμενον τοῖς φαινομένοις .
κράτιστον μὲν γὰρ πάντας ἀνθρώπους φαίνεσθαι συνομολογοῦντας τοῖς ῥηθησομένοις ,εἰ δὲ μή ,τρόπον γέ τινα πάντας ,ὅπερ μεταβιβαζόμενοι ποιήσουσιν ·
ἔχει γὰρ ἕκαστος οἰκεῖόν τι πρὸς τὴν ἀλήθειαν ,ἐξ ὧν ἀναγκαῖον δεικνύναι πως περὶ αὐτῶν ·
ἐκ γὰρ τῶν ἀληθῶς μὲν λεγομένων οὐ σαφῶς δέ ,προϊοῦσιν ἔσται καὶ τὸ σαφῶς ,μεταλαμβάνουσιν ἀεὶ τὰ γνωριμώτερα τῶν εἰωθότων λέγεσθαι συγκεχυμένως .
διαφέρουσι δ᾽ οἱ λόγοι περὶ ἑκάστην μέθοδον ,οἵ τε φιλοσόφως λεγόμενοι καὶ μὴ φιλοσόφως .
διόπερ καὶ τῶν πολιτικῶν οὐ χρὴ νομίζειν περίεργον εἶναι τὴν τοιαύτην θεωρίαν ,δι᾽ ἧς οὐ μόνον τὸ τί φανερόν ,ἀλλὰ καὶ τὸ διὰ τί .
δεῖται μέντοι τοῦτο πολλῆς εὐλαβείας .
εἰσὶ γάρ τινες οἳ διὰ τὸ δοκεῖν φιλοσόφου εἶναι τὸ μηθὲν εἰκῇ λέγειν ἀλλὰ μετὰ λόγου ,πολλάκις λανθάνουσι λέγοντες ἀλλοτρίους λόγους τῆς πραγματείας καὶ κενούς .τοῦτο δὲ ποιοῦσιν ὁτὲ μὲν δι᾽ ἄγνοιαν ,ὁτὲ δὲ δι᾽ ἀλαζονείαν ,ὑφ᾽ ὧν ἁλίσκεσθαι συμβαίνει καὶ τοὺς ἐμπείρους καὶ δυναμένους πράττειν ὑπὸ τούτων τῶν μήτ᾽ ἐχόντων μήτε δυναμένων διάνοιαν ἀρχιτεκτονικὴν ἢ πρακτικήν .πάσχουσι δὲ τοῦτο δι᾽ ἀπαιδευσίαν ·ἀπαιδευσία γάρ ἐστι περὶ ἕκαστον πρᾶγμα τὸ μὴ δύνασθαι κρίνειν τούς τ᾽ οἰκείους λόγους τοῦ πράγματος καὶ τοὺς ἀλλοτρίους .
καλῶς δ᾽ ἔχει καὶ τὸ χωρὶς κρίνειν τὸν τῆς αἰτίας λόγον καὶ τὸ δεικνύμενον ,διά τε τὸ ῥηθὲν ἀρτίως ,ὅτι προσέχειν οὐ δεῖ πάντα τοῖς διὰ τῶν λόγων ,ἀλλὰ πολλάκις μᾶλλον τοῖς φαινομένοις [ νῦν δ᾽ ὁπότ᾽ ἂν λύειν μὴ ἔχωσιν ,ἀναγκάζονται πιστεύειν τοῖς εἰρημένοις ] ,καὶ διότι πολλάκις τὸ μὲν ὑπὸ τοῦ λόγου δεδεῖχθαι δοκοῦν ἀληθὲς μὲν ἐστίν ,οὐ μέντοι διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν δι᾽ ἥν φησιν ὁ λόγος .
ἔστι γὰρ διὰ ψεύδους ἀληθὲς δεῖξαι ·δῆλον δ᾽ ἐκ τῶν ἀναλυτικῶν .
πεπροοιμιασμένων δὲ [καὶ] τούτων ,λέγωμεν ἀρξάμενοι πρῶτον ἀπὸ τῶν πρώτων ,ὥσπερ εἴρηται ,οὐ σαφῶς λεγομένων ,ζητοῦντες ἐπὶ τὸ σαφῶς εὑρεῖν τί ἐστιν ἡ εὐδαιμονία .
ὁμολογεῖται δὴ μέγιστον εἶναι καὶ ἄριστον τοῦτο τῶν ἀγαθῶν τῶν ἀνθρωπίνων .ἀνθρώπινον δὲ λέγομεν ,ὅτι τάχ᾽ ἂν εἴη καὶ βελτίονός τινος ἄλλου τῶν ὄντων εὐδαιμονία ,οἷον θεοῦ .τῶν μὲν γὰρ ἄλλων ζῴων ,ὅσα χείρω τὴν φύσιν τῶν ἀνθρώπων ἐστίν ,οὐθὲν κοινωνεῖ ταύτης τῆς προσηγορίας ·
οὐ γάρ ἐστιν εὐδαίμων ἵππος οὐδ᾽ ὄρνις οὐδ᾽ ἰχθὺς οὐδ᾽ ἄλλο τῶν ὄντων οὐθέν ,ὃ μὴ κατὰ τὴν ἐπωνυμίαν ἐν τῇ φύσει μετέχει θείου τινός ,ἀλλὰ κατ᾽ ἄλλην τινὰ τῶν ἀγαθῶν μετοχὴν τὸ μὲν βέλτιον ζῇ τὸ δὲ χεῖρον αὐτῶν .
ἀλλ᾽ ὅτι τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον ,ὕστερον ἐπισκεπτέον ·
νῦν δὲ λέγομεν ὅτι τῶν ἀγαθῶν τὰ μέν ἐστιν ἀνθρώπῳ πρακτὰ τὰ δ᾽ οὐ πρακτά .
τοῦτο δὲ λέγομεν οὕτως ,διότι ἔνια τῶν ὄντων οὐθὲν μετέχει κινήσεως ,ὥστ᾽ οὐδὲ τῶν ἀγαθῶν ·καὶ ταῦτ᾽ ἴσως ἄριστα τὴν φύσιν ἐστίν .
ἔνια δὲ πρακτὰ μέν ,ἀλλὰ πρακτὰ κρείττοσιν ἡμῶν .
ἐπειδὴ δὲ διχῶς λέγεται τὸ πρακτόν [ καὶ γὰρ ὧν ἕνεκα πράττομεν καὶ ἃ τούτων ἕνεκα μετέχει πράξεως ,οἷον καὶ τὴν ὑγίειαν καὶ τὸν πλοῦτον τίθεμεν τῶν πρακτῶν ,καὶ τὰ τούτων πραττόμενα χάριν ,τά θ᾽ ὑγιεινὰ καὶ τὰ χρηματιστικά ] ,δῆλον ὅτι καὶ τὴν εὐδαιμονίαν τῶν ἀνθρώπῳ πρακτῶν ἄριστον θετέον .
σκεπτέον τοίνυν τί τὸ ἄριστον ,καὶ λέγεται ποσαχῶς .
ἐν τρισὶ δὴ μάλιστα φαίνεται δόξαις εἶναι τοῦτο .
φασὶ γὰρ ἄριστον μὲν εἶναι πάντων αὐτὸ τὸ ἀγαθόν ,αὐτὸ δ᾽ εἶναι τὸ ἀγαθὸν ᾧ ὑπάρχει τό τε πρώτῳ εἶναι τῶν ἀγαθῶν καὶ τὸ αἰτίῳ τῇ παρουσίᾳ τοῖς ἄλλοις τοῦ ἀγαθὰ εἶναι .
ταῦτα δ᾽ ὑπάρχειν ἀμφότερα τῇ ἰδέᾳ τοῦ ἀγαθοῦ .λέγω δὲ ἀμφότερα τό τε πρῶτον τῶν ἀγαθῶν καὶ τὸ τοῖς ἄλλοις αἴτιον ἀγαθοῖς τῇ παρουσίᾳ τοῦ ἀγαθοῖς εἶναι .μάλιστά τε γὰρ τἀγαθὸν λέγεσθαι κατ᾽ ἐκείνης ἀληθῶς [ κατὰ μετοχὴν γὰρ καὶ ὁμοιότητα τἆλλα ἀγαθὰ ἐκείνης εἶναι ] ,καὶ πρῶτον τῶν ἀγαθῶν ·ἀναιρουμένου γὰρ τοῦ μετεχομένου ἀναιρεῖσθαι καὶ τὰ μετέχοντα τῆς ἰδέας ,ἃ λέγεται τῷ μετέχειν ἐκείνης ,τὸ δὲ πρῶτον τοῦτον ἔχειν τὸν τρόπον πρὸς τὸ ὕστερον .ὥστ᾽ εἶναι αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν τὴν ἰδέαν τοῦ ἀγαθοῦ ·καὶ γὰρ χωριστὴν εἶναι τῶν μετεχόντων ,ὥσπερ 
ἔστι μὲν οὖν τὸ διασκοπεῖν περὶ ταύτης τῆς δόξης ἑτέρας τε διατριβῆς καὶ τὰ πολλὰ λογικωτέρας ἐξ ἀνάγκης [ οἱ γὰρ ἅμα ἀναιρετικοί τε καὶ κοινοὶ λόγοι κατ᾽ οὐδεμίαν εἰσὶν ἄλλην ἐπιστήμην ] ·
εἰ δὲ δεῖ συντόμως εἰπεῖν περὶ αὐτῶν ,λέγομεν ὅτι πρῶτον μὲν τὸ εἶναι ἰδέαν μὴ μόνον ἀγαθοῦ ἀλλὰ καὶ ἄλλου ὁτουοῦν λέγεται λογικῶς καὶ κενῶς .
ἔπειτ᾽ εἰ καὶ ὅτι μάλιστ᾽ εἰσὶν αἱ ἰδέαι καὶ ἀγαθοῦ ἰδέα ,μή ποτ᾽ οὐδὲ χρήσιμος πρὸς ζωὴν ἀγαθὴν οὐδὲ πρὸς τὰς πράξεις .
πολλαχῶς γὰρ λέγεται καὶ ἰσαχῶς τῷ ὄντι τὸ ἀγαθόν .
τό τε γὰρ ὄν ,ὥσπερ ἐν ἄλλοις διῄρηται ,σημαίνει τὸ μὲν τί ἐστί ,τὸ δὲ ποιόν ,τὸ δὲ ποσόν ,τὸ δὲ πότε ,καὶ πρὸς τούτοις τὸ μὲν ἐν τῷ κινεῖσθαι τὸ δὲ ἐν τῷ κινεῖν ,καὶ τὸ ἀγαθὸν ἐν ἑκάστῃ τῶν πτώσεών ἐστι τούτων ,ἐν οὐσίᾳ μὲν ὁ νοῦς καὶ ὁ θεός ,ἐν δὲ τῷ ποιῷ τὸ δίκαιον ,ἐν δὲ τῷ ποσῷ τὸ μέτριον ,ἐν δὲ τῷ πότε ὁ καιρός ,τὸ δὲ διδάσκον καὶ τὸ διδασκόμενον περὶ κίνησιν .
ὥσπερ οὖν οὐδὲ τὸ ὂν ἕν τί ἐστι περὶ τὰ εἰρημένα ,οὕτως οὐδὲ τὸ ἀγαθόν ,οὐδὲ ἐπιστήμη ἐστὶ μία οὔτε τοῦ ὄντος οὔτε τοῦ ἀγαθοῦ .
ἀλλ᾽ οὐδὲ τὰ ὁμοιοσχημόνως λεγόμενα ἀγαθὰ μιᾶς ἐστι θεωρῆσαι ,οἷον τὸν καιρὸν ἢ τὸ μέτριον ,ἀλλ᾽ ἑτέρα ἕτερον καιρὸν θεωρεῖ καὶ ἑτέρα ἕτερον μέτριον ,οἷον περὶ τροφὴν μὲν τὸν καιρὸν καὶ τὸ μέτριον ἰατρικὴ καὶ γυμναστική ,περὶ δὲ τὰς πολεμικὰς πράξεις στρατηγία ,καὶ οὕτως ἑτέρα περὶ ἑτέραν πρᾶξιν ,ὥστε σχολῇ αὐτό γε τὸ ἀγαθὸν θεωρῆσαι μιᾶς .
ἔτι ἐν ὅσοις ὑπάρχει τὸ πρότερον καὶ ὕστερον ,οὐκ ἔστι κοινόν τι παρὰ ταῦτα ,καὶ τοῦτο χωριστόν .
εἴη γὰρ ἄν τι τοῦ πρώτου πρότερον ·πρότερον γὰρ τὸ κοινὸν καὶ χωριστὸν διὰ τὸ ἀναιρουμένου τοῦ κοινοῦ ἀναιρεῖσθαι τὸ πρῶτον .οἷον εἰ τὸ διπλάσιον πρῶτον τῶν πολλαπλασίων ,οὐκ ἐνδέχεται τὸ πολλαπλάσιον τὸ κοινῇ κατηγορούμενον εἶναι χωριστόν ·ἔσται γὰρ τοῦ διπλασίου πρότερον .εἰ συμβαίνει τὸ κοινὸν εἶναι τὴν ἰδέαν ,οἷον εἰ χωριστὸν ποιήσειέ τις τὸ κοινόν .εἰ γάρ ἐστι δικαιοσύνη ἀγαθόν ,καὶ ἀνδρεία .ἔστι τοίνυν ,φασίν ,αὐτό τι ἀγαθόν .τὸ οὖν αὐτὸ πρόσκειται πρὸς τὸν λόγον τὸν κοινόν .
τοῦτο δὲ τί ἂν εἴη πλὴν ὅτι ἀίδιον καὶ χωριστόν ; 
ἀλλ᾽ οὐθὲν μᾶλλον λευκὸν τὸ πολλὰς ἡμέρας λευκὸν τοῦ μίαν ἡμέραν ·ὥστ᾽ οὐδὲ τὸ ἀγαθὸν μᾶλλον ἀγαθὸν τῷ ἀίδιον εἶναι ·οὐδὲ δὴ τὸ κοινὸν ἀγαθὸν ταὐτὸ τῇ ἰδέᾳ ·πᾶσι γὰρ ὑπάρχει τὸ κοινόν .
ἀνάπαλιν δὲ καὶ δεικτέον ἢ ὡς νῦν δεικνύουσι τὸ ἀγαθὸν αὐτό .
νῦν μὲν γὰρ ἐκ τῶν ἀνομολογουμένων ἔχειν τὸ ἀγαθόν ,ἐξ ἐκείνων τὰ ὁμολογούμενα εἶναι ἀγαθὰ δεικνύουσιν ,ἐξ ἀριθμῶν ,ὅτι ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ ὑγίεια ἀγαθόν ·τάξεις γὰρ καὶ ἀριθμοί ,ὡς τοῖς ἀριθμοῖς καὶ ταῖς μονάσιν ἀγαθὸν ὑπάρχον διὰ τὸ εἶναι τὸ ἓν αὐτὸ ἀγαθόν .
δεῖ δ᾽ ἐκ τῶν ὁμολογουμένων ,οἷον ὑγιείας ἰσχύος σωφροσύνης ,ὅτι καὶ ἐν τοῖς ἀκινήτοις μᾶλλον τὸ καλόν .
πάντα γὰρ τάδε τάξις καὶ ἠρεμία ·εἰ ἄρα ,ἐκεῖνα μᾶλλον ·ἐκείνοις γὰρ ὑπάρχει ταῦτα μᾶλλον .
- παράβολος δὲ καὶ ἡ ἀπόδειξις ὅτι τὸ ἓν αὐτὸ τὸ ἀγαθόν ,ὅτι οἱ ἀριθμοὶ ἐφίενται ·
οὔτε γὰρ ὡς ἐφίενται λέγονται φανερῶς ,ἀλλὰ λίαν ἁπλῶς τοῦτο φασί ,καὶ ὄρεξιν εἶναι πῶς ἄν τις ὑπολάβοι ἐν οἷς ζωὴ μὴ ὑπάρχει ; 
δεῖ δὲ περὶ τούτου πραγματευθῆται ,καὶ μὴ ἀξιοῦν μηθὲν ἀλόγως ,ἃ καὶ μετὰ λόγου πιστεῦσαι οὐ ῥᾴδιον .
- τό τε φάναι πάντα τὰ ὄντα ἐφίεσθαι ἑνός τινος ἀγαθοῦ οὐκ ἀληθές ·
ἕκαστον γὰρ ἰδίου ἀγαθοῦ ὀρέγεται ,ὀφθαλμὸς ὄψεως ,σῶμα ὑγιείας ,οὕτως ἄλλο ἄλλου .
ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστιν αὐτό τι ἀγαθόν ,ἔχει ἀπορίας τοιαύτας ,καὶ ὅτι οὐ χρήσιμον τῇ πολιτικῇ ,ἀλλ᾽ ἴδιόν τι ἀγαθόν ,ὥσπερ καὶ ταῖς ἄλλαις ,οἷον γυμναστικῇ εὐεξία [ἔτι καὶ τὸ ἐν τῷ λόγῳ γεγραμμένον ·
ἢ γὰρ οὐδεμιᾷ χρήσιμον αὐτὸ τὸ τοῦ ἀγαθοῦ εἶδος ἢ πάσαις ὁμοίως ·
ἔτι οὐ πρακτόν] ·
ὁμοίως δ᾽ οὐδὲ τὸ κοινὸν ἀγαθὸν οὔτε αὐτὸ ἀγαθόν ἐστι 
[ καὶ γὰρ ἂν μικρῷ ὑπάρξαι ἀγαθῷ ] οὔτε πρακτόν .
οὐ γὰρ ὅπως ὑπάρξει τὸ ὁτῳοῦν ὑπάρχον ἡ ἰατρικὴ πραγματεύεται ,ἀλλ᾽ ὅπως ὑγίεια .ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν ἑκάστη .
ἀλλὰ πολλαχῶς τὸ ἀγαθόν ,καὶ ἔστι τι αὐτοῦ καλόν ,καὶ τὸ μὲν πρακτὸν τὸ δ᾽ οὐ πρακτόν .
πρακτὸν δὲ τὸ τοιοῦτον ἀγαθόν ,τὸ οὗ ἕνεκα .οὐκ ἔστι δὲ τὸ ἐν τοῖς ἀκινήτοις .
φανερὸν ὅτι οὔτε ἡ ἰδέα τἀγαθοῦ τὸ ζητούμενον αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν ἐστίν ,οὔτε τὸ κοινόν [ τὸ μὲν γὰρ ἀκίνητον καὶ οὐ πρακτόν ,τὸ δὲ κινητὸν μὲν ἀλλ᾽ οὐ πρακτόν ] ·
τὸ δ᾽ οὗ ἕνεκα ὡς τέλος ἄριστον καὶ αἴτιον τῶν ὑφ᾽ αὑτὸ καὶ πρῶτον πάντων .
ὥστε τοῦτ᾽ ἂν εἴη αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν τὸ τέλος τῶν ἀνθρώπῳ πρακτῶν .
τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ ὑπὸ τὴν κυρίαν πασῶν .αὕτη δ᾽ ἐστὶ πολιτικὴ καὶ οἰκονομικὴ καὶ φρόνησις .διαφέρουσι γὰρ αὗται αἱ ἕξεις πρὸς τὰς ἄλλας τῷ τοιαῦται εἶναι ·
πρὸς δ᾽ ἀλλήλας εἴ τι διαφέρουσιν ,ὕστερον λεκτέον .
ὅτι δ᾽ αἴτιον τὸ τέλος τοῖς ὑφ᾽ αὑτό ,δηλοῖ ἡ διδασκαλία .
ὁρισάμενοι γὰρ τὸ τέλος τἆλλα δεικνύουσιν ,ὅτι ἕκαστον αὐτῶν ἀγαθόν ·
οἷον ἐπειδὴ τὸ ὑγιαίνειν τοδί ,ἀνάγκη τόδε εἶναι τὸ συμφέρον πρὸς αὐτήν ·
τὸ δ᾽ ὑγιεινὸν τῆς ὑγιείας αἴτιον ὡς κινῆσαν ,καὶ τότε τοῦ εἶναι ἀλλ᾽ οὐ τοῦ ἀγαθὸν εἶναι τὴν ὑγίειαν .
ἔτι οὐδὲ δείκνυσιν οὐθεὶς ὅτι ἀγαθὸν ἡ ὑγίεια ,ἂν μὴ σοφιστὴς ᾖ καὶ μὴ ἰατρός [ οὗτοι γὰρ τοῖς ἀλλοτρίοις λόγοις σοφίζονται ] ,ὥσπερ οὐδ᾽ ἄλλην ἀρχὴν οὐδεμίαν .
τὸ δ᾽ ὡς τέλος ἀγαθὸν ἀνθρώπῳ καὶ τὸ ἄριστον τῶν πρακτῶν ,σκεπτέον ποσαχῶς τὸ ἄριστον πάντων ,ἐπειδὴ τοῦτο ἄριστον ,μετὰ ταῦτα ἄλλην λαβοῦσιν ἀρχήν .
μετὰ δὲ ταῦτ᾽ ἄλλην λαβοῦσιν ἀρχὴν περὶ τῶν ἑπομένων λεκτέον .
πάντα δὴ τὰ ἀγαθὰ ἢ ἐκτὸς ἢ ἐν ψυχῇ ,καὶ τούτων αἱρετώτερα τὰ ἐν τῇ ψυχῇ ,καθάπερ διαιρούμεθα καὶ ἐν τοῖς ἐξωτερικοῖς λόγοις ·
φρόνησις γὰρ καὶ ἀρετὴ καὶ ἡδονὴ ἐν ψυχῇ ,ὧν ἢ ἔνια ἢ πάντα τέλος εἶναι δοκεῖ πᾶσιν .τῶν δὲ ἐν ψυχῇ τὰ μὲν ἕξεις ἢ δυνάμεις εἰσί ,τὰ δ᾽ ἐνέργειαι καὶ κινήσεις .
ταῦτα δὴ οὕτως ὑποκείσθω καὶ περὶ ἀρετῆς ,ὅτι ἐστὶν ἡ βελτίστη διάθεσις ἢ ἕξις ἢ δύναμις ἑκάστων ,ὅσων ἐστί τις χρῆσις ἢ ἔργον .
δῆλον δ᾽ ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς .ἐπὶ πάντων γὰρ οὕτω τίθεμεν .οἷον ἱματίου ἀρετὴ ἐστίν ·καὶ γὰρ ἔργον τι καὶ χρῆσις ἐστίν ·καὶ ἡ βελτίστη ἕξις τοῦ ἱματίου ἀρετὴ ἐστίν .
ὁμοίως δὲ καὶ πλοίου καὶ οἰκίας καὶ τῶν ἄλλων .
ὥστε καὶ ψυχῆς ·ἔστι γάρ τι ἔργον αὐτῆς .καὶ τῆς βελτίονος δὴ ἕξεως ἔστω βέλτιον τὸ ἔργον ·καὶ ὡς ἔχουσιν .αἱ ἕξεις πρὸς ἀλλήλας ,οὕτω καὶ τὰ ἔργα τὰ ἀπὸ τούτων πρὸς ἄλληλα ἐχέτω .
καὶ τέλος ἑκάστου τὸ ἔργον .
φανερὸν τοίνυν ἐκ τούτων ὅτι βέλτιον τὸ ἔργον τῆς ἕξεως ·τὸ γὰρ τέλος ἄριστον ὡς τέλος ·ὑπόκειται γὰρ τέλος τὸ βέλτιστον καὶ τὸ ἔσχατον ,οὗ ἕνεκα τἆλλα πάντα .
ὅτι μὲν τοίνυν τὸ ἔργον βέλτιον τῆς ἕξεως καὶ τῆς διαθέσεως ,δῆλον ·
ἀλλὰ τὸ ἔργον λέγεται διχῶς .
τῶν μὲν γάρ ἐστιν ἕτερόν τι τὸ ἔργον παρὰ τὴν χρῆσιν ,οἷον οἰκοδομικῆς οἰκία ἀλλ᾽ οὐκ οἰκοδόμησις καὶ ἰατρικῆς ὑγίεια ἀλλ᾽ οὐχ ὑγίανσις οὐδ᾽ ἰάτρευσις ,τῶν δ᾽ ἡ χρῆσις ἔργον ,οἷον ὄψεως ὅρασις καὶ μαθηματικῆς ἐπιστήμης θεωρία .
ὥστ᾽ ἀνάγκη ,ὧν ἔργον ἡ χρῆσις ,τὴν χρῆσιν βέλτιον εἶναι τῆς ἕξεως .
τούτων δὲ τοῦτον τὸν τρόπον διωρισμένων ,λέγομεν ὅτι ταὐτὸ τὸ ἔργον τοῦ πράγματος καὶ τῆς ἀρετῆς ,ἀλλ᾽ οὐχ ὡσαύτως .
οἷον σκυτοτομικῆς καὶ σκυτεύσεως ὑπόδημα ·
εἰ δή τίς ἐστιν ἀρετὴ σκυτικῆς καὶ σπουδαίου σκυτέως ,τὸ ἔργον ἐστὶ σπουδαῖον ὑπόδημα .
τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων .
ἔτι ἔστω ψυχῆς ἔργον τὸ ζῆν ποιεῖν ,τοῦ δὲ χρῆσις καὶ ἐγρήγορσις ·ὁ γὰρ ὕπνος ἀργία τις καὶ ἡσυχία .
ὥστ᾽ ἐπεὶ τὸ ἔργον ἀνάγκη ἓν καὶ ταὐτὸ εἶναι τῆς ψυχῆς καὶ τῆς ἀρετῆς ,ἔργον ἂν εἴη τῆς ἀρετῆς ζωὴ σπουδαία .
τοῦτ᾽ ἄρα ἐστὶ τὸ τέλεον ἀγαθόν ,ὅπερ ἦν ἡ εὐδαιμονία .
δῆλον δὲ ἐκ τῶν ὑποκειμένων [ ἦν μὲν γὰρ ἡ εὐδαιμονία τὸ ἄριστον ,τὰ δὲ τέλη ἐν ψυχῇ καὶ τὰ ἄριστα τῶν ἀγαθῶν ,αὐτὴ δὲ ἢ ἕξις ἢ ἐνέργεια ] ,ἐπεὶ βέλτιον ἡ ἐνέργεια τῆς διαθέσεως καὶ τῆς βελτίστης ἕξεως ἡ βελτίστη ἐνέργεια ,ἡ δ᾽ ἀρετὴ βελτίστη ἕξις ,τῆς ἀρετῆς ἐνέργειαν τῆς ψυχῆς ἄριστον εἶναι .
ἦν δὲ καὶ ἡ εὐδαιμονία τὸ ἄριστον .
ἔστιν ἄρα ἡ εὐδαιμονία ψυχῆς ἀγαθῆς ἐνέργεια .
ἐπεὶ δὲ ἦν ἡ εὐδαιμονία τέλεόν τι ,καὶ ἔστι ζωὴ καὶ τελέα καὶ ἀτελής ,καὶ ἀρετὴ ὡσαύτως [ ἣ μὲν γὰρ ὅλη ,ἣ δὲ μόριον ] ,ἡ δὲ τῶν ἀτελῶν ἐνέργεια ἀτελής ,εἴη ἂν ἡ εὐδαιμονία ζωῆς τελείας ἐνέργεια κατ᾽ ἀρετὴν τελείαν .
ὅτι δὲ τὸ γένος καὶ τὸν ὅρον αὐτῆς λέγομεν καλῶς ,μαρτύρια τὰ δοκοῦντα πᾶσιν ἡμῖν .
τό τε γὰρ εὖ πράττειν καὶ τὸ εὖ ζῆν τὸ αὐτὸ τῷ εὐδαιμονεῖν ,ὧν ἕκαστον χρῆσίς ἐστι καὶ ἐνέργεια ,καὶ ἡ ζωὴ καὶ ἡ πρᾶξις [ καὶ γὰρ ἡ πρακτικὴ χρηστικὴ ἐστίν ·
ὁ μὲν γὰρ χαλκεὺς ποιεῖ χαλινόν ,χρῆται δ᾽ ὁ ἱππικός ] καὶ τὸ μήτε μίαν ἡμέραν εἶναι εὐδαίμονα μήτε παῖδα μήθ᾽ ἡλικίαν πᾶσαν [ διὸ καὶ τὸ Σόλωνος ἔχει καλῶς ,τὸ μὴ ζῶντ᾽ εὐδαιμονίζειν ,ἀλλ᾽ ὅταν λάβῃ τέλος ·
οὐθὲν γὰρ ἀτελὲς εὔδαιμον ·οὐ γὰρ ὅλον ] ·ἔτι δ᾽ οἱ ἔπαινοι τῆς ἀρετῆς διὰ τὰ ἔργα ,καὶ τὰ ἐγκώμια τῶν ἔργων ·καὶ στεφανοῦνται οἱ νικῶντες ,ἀλλ᾽ οὐχ οἱ δυνάμενοι νικᾶν ,μὴ νικῶντες δέ ·
καὶ τὸ κρίνειν ἐκ τῶν ἔργων ὁποῖός τις ἐστίν ·
ἔτι διὰ τί ἡ εὐδαιμονία οὐκ ἐπαινεῖται ; 
ὅτι διὰ ταύτην τἆλλα ,ἢ τῷ εἰς ταύτην ἀναφέρεσθαι ἢ τῷ μόρια εἶναι αὐτῆς .
διὸ ἕτερον εὐδαιμονισμὸς καὶ ἔπαινος καὶ ἐγκώμιον .
τὸ μὲν γὰρ ἐγκώμιον λόγος τοῦ καθ᾽ ἕκαστον ἔργου ·ὁ δ᾽ ἔπαινος τοιοῦτον εἶναι καθόλου ·ὁ δ᾽ εὐδαιμονισμὸς τέλους .καὶ τὸ ἀπορούμενον δ᾽ ἐνίοτε δῆλον ἐκ τούτων ,διὰ τί ποτ᾽ οὐθὲν βελτίους οἱ σπουδαῖοι τῶν φαύλων τὸν ἥμισυν τοῦ βίου ·ὅμοιοι γὰρ καθεύδοντες πάντες .
αἴτιον δ᾽ ὅτι ἀργία ψυχῆς ὁ ὕπνος ,ἀλλ᾽ οὐκ ἐνέργεια .
διὸ καὶ ἄλλο εἴ τι μόριόν ἐστι ψυχῆς ,οἷον τὸ θρεπτικόν ,ἡ τούτου ἀρετὴ οὐκ ἔστι μόριον τῆς ὅλης ἀρετῆς ,ὥσπερ οὐδ᾽ ἡ τοῦ σώματος ·
ἐν τῷ ὕπνῳ γὰρ μᾶλλον ἐνεργεῖ τὸ θρεπτικόν ,τὸ δ᾽ αἰσθητικὸν καὶ ὀρεκτικὸν ἀτελῆ ἐν τῷ ὕπνῳ .
ὅσον δὲ τοῦ πῃ κινεῖσθαι μετέχουσι ,καὶ αἱ φαντασίαι βελτίους αἱ τῶν σπουδαίων ,ἐὰν μὴ διὰ νόσον ἢ πήρωσιν .
μετὰ ταῦτα περὶ ψυχῆς θεωρητέον ·
ἡ γὰρ ἀρετὴ ψυχῆς ,οὐ κατὰ συμβεβηκός .
ἐπεὶ δ᾽ ἀνθρωπίνην ἀρετὴν ζητοῦμεν ,ὑποκείσθω δύο μέρη ψυχῆς τὰ λόγου μετέχοντα ,οὐ τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον μετέχειν λόγου ἄμφω ,ἀλλὰ τὸ μὲν τῷ ἐπιτάττειν ,τὸ δὲ τῷ πείθεσθαι καὶ ἀκούειν πεφυκέναι ·εἰ δέ τί ἐστιν ἑτέρως ἄλογον ,ἀφείσθω τοῦτο τὸ μόριον .διαφέρει δ᾽ οὐδὲν οὔτ᾽ εἰ μεριστὴ ἡ ψυχὴ οὔτ᾽ εἰ ἀμερής ,ἔχει μέντοι δυνάμεις διαφόρους καὶ τὰς εἰρημένας ,ὥσπερ ἐν τῷ καμπύλῳ τὸ κοῖλον καὶ τὸ κυρτὸν ἀδιαχώριστον ,καὶ τὸ εὐθὺ καὶ τὸ λευκόν ·καίτοι τὸ εὐθὺ οὐ λευκόν ,ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς καὶ οὐκ οὐσία τοῦ 
ἀφῄρηται δὲ καὶ εἴ τι ἄλλο ἐστὶ μέρος ψυχῆς ,οἷον τὸ φυτικόν .
ἀνθρωπίνης γὰρ ψυχῆς τὰ εἰρημένα μόρια ἴδια ·διὸ οὐδ᾽ αἱ ἀρεταὶ αἱ τοῦ θρεπτικοῦ καὶ αὐξητικοῦ ἀνθρώπου ·δεῖ γὰρ ,εἰ ᾗ ἄνθρωπος ,λογισμὸν ἐνεῖναι [καὶ] ἀρχὴν καὶ πρᾶξιν ,ἄρχει δ᾽ ὁ λογισμὸς οὐ λογισμοῦ ἀλλ᾽ ὀρέξεως καὶ παθημάτων ,ἀνάγκη ἄρα ταῦτ᾽ ἔχειν τὰ μέρη .
καὶ ὥσπερ ἡ εὐεξία σύγκειται ἐκ τῶν κατὰ μόριον ἀρετῶν ,οὕτω καὶ ἡ τῆς ψυχῆς ἀρετὴ ᾗ τέλος .
ἀρετῆς δ᾽ εἴδη δύο ,ἡ μὲν ἠθικὴ ἡ δὲ διανοητική .
ἐπαινοῦμεν γὰρ οὐ μόνον τοὺς δικαίους ἀλλὰ καὶ τοὺς συνετοὺς καὶ τοὺς σοφούς ·
ἐπαινετὸν γὰρ ὑπέκειτο ἡ ἀρετὴ ἢ τὸ ἔργον ,ταῦτα δ᾽ οὐκ ἐνεργεῖ ,ἀλλ᾽ εἰσὶν αὐτῶν ἐνέργειαι .
ἐπεὶ δ᾽ αἱ διανοητικαὶ μετὰ λόγου ,αἱ μὲν τοιαῦται τοῦ λόγον ἔχοντος ,ὃ ἐπιτακτικόν ἐστι τῆς ψυχῆς ᾗ λόγον ἔχει ,αἱ δ᾽ ἠθικαὶ τοῦ ἀλόγου μέν ,ἀκολουθητικοῦ δὲ κατὰ φύσιν τῷ λόγον ἔχοντι ·οὐ γὰρ λέγομεν ποῖός τις τὸ ἦθος ,ὅτι σοφὸς ἢ δεινός ,ἀλλ᾽ ὅτι πρᾶος ἢ θρασύς .
μετὰ ταῦτα σκεπτέον πρῶτον περὶ ἀρετῆς ἠθικῆς ,τί ἐστι ,καὶ ποῖα μόρια αὐτῆς [ εἰς τοῦτο γὰρ ἀνῆκται ] ,καὶ γίνεται διὰ τίνων .
δεῖ δὴ ζητεῖν ὥσπερ ἐν τοῖς ἄλλοις ἔχοντές τι ζητοῦσι πάντες ,ὥστε ἀεὶ διὰ τῶν ἀληθῶς μὲν λεγομένων οὐ σαφῶς δὲ πειρᾶσθαι λαβεῖν καὶ τὸ ἀληθῶς καὶ σαφῶς .
νῦν γὰρ ὁμοίως ἔχομεν ὥσπερ ἂν εἰ καὶ ὑγίειαν ,ὅτι ἡ ἀρίστη διάθεσις τοῦ σώματος ,καὶ Κορίσκος ὁ τῶν ἐν τῇ ἀγορᾷ μελάντατος ·
τί μὲν γὰρ ἑκάτερον τούτων οὐκ ἴσμεν ,πρὸς μέντοι τὸ εἰδέναι τί ἑκάτερον αὐτῆς πρὸ ἔργου τὸ οὕτως ἔχειν .
- ὑποκείσθω δὴ πρῶτον ἡ βελτίστη διάθεσις ὑπὸ τῶν βελτίστων γίγνεσθαι ,καὶ πράττεσθαι ἄριστα περὶ ἕκαστον ἀπὸ τῆς ἑκάστου ἀρετῆς ,οἷον πόνοι τε ἄριστοι καὶ τροφὴ ἀφ᾽ ὧν γίνεται εὐεξία ,καὶ ἀπὸ τῆς εὐεξίας πονοῦσιν ἄριστα ·
ἔτι πᾶσαν διάθεσιν ὑπὸ τῶν αὐτῶν γίγνεσθαι καὶ φθείρεσθαι πὼς προσφερομένων ,ὥσπερ ὑγίεια ὑπὸ τροφῆς καὶ πόνων καὶ ὥρας .
ταῦτα δὲ δῆλα ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς .
καὶ ἡ ἀρετὴ ἄρα ἡ τοιαύτη διάθεσις ἐστίν ,ἣ γίνεταί τε ὑπὸ τῶν ἀρίστων περὶ ψυχὴν κινήσεων καὶ ἀφ᾽ ἧς πράττεται τὰ ἄριστα τῆς ψυχῆς ἔργα καὶ πάθη ,καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν πὼς μὲν γίνεται ,πὼς δὲ φθείρεται ,καὶ πρὸς ταὐτὰ ἡ χρῆσις αὐτῆς ὑφ᾽ ὧν καὶ αὔξεται καὶ φθείρεται ,πρὸς ἃ βέλτιστα διατίθησιν .
σημεῖον δ᾽ ὅτι περὶ ἡδέα καὶ λυπηρὰ καὶ ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ κακία ·
αἱ γὰρ κολάσεις ἰατρεῖαι οὖσαι καὶ γινόμεναι διὰ τῶν ἐναντίων ,καθάπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων ,διὰ τούτων εἰσίν .
ὅτι μὲν τοίνυν ἡ ἠθικὴ ἀρετὴ περὶ ἡδέα καὶ λυπηρά ἐστι ,δῆλον ·ἐπεὶ δ᾽ ἐστὶ τὸ ἦθος ,ὥσπερ καὶ τὸ ὄνομα σημαίνει ὅτι ἀπὸ ἔθους ἔχει τὴν ἐπίδοσιν ,ἐθίζεται δὲ τὸ ὑπ᾽ ἀγωγῆς μὴ ἐμφύτου τῷ πολλάκις κινεῖσθαι πώς ,οὕτως ἤδη τὸ ἐνεργητικόν ,ὃ ἐν τοῖς ἀψύχοις οὐχ ὁρῶμεν [ οὐδὲ γὰρ ἂν μυριάκις ῥίψῃς ἄνω τὸν λίθον ,οὐδέποτε ποιήσει τοῦτο μὴ βίᾳ ] ,διὸ ἔστω τὸ ἦθος τοῦτο ψυχῆς κατὰ ἐπιτακτικὸν λόγον τοῦ ἀλόγου μέν ,δυναμένου δ᾽ ἀκολουθεῖν τῷ λόγῳ ποιότης .
λεκτέον δὴ κατὰ τί τῆς ψυχῆς ποιότης τὰ ἤθη .
ἔστι δὲ κατά τε τὰς δυνάμεις τῶν παθημάτων ,καθ᾽ ἃς ὡς παθητικοὶ λέγονται ,καὶ κατὰ τὰς ἕξεις ,καθ᾽ ἃς πρὸς τὰ πάθη ταῦτα λέγονται τῷ πάσχειν πως ἢ ἀπαθεῖς εἶναι .
μετὰ ταῦτα ἡ διαίρεσις ἐν τοῖς ἀπηλλαγμένοις τῶν παθημάτων καὶ τῶν δυνάμεων καὶ τῶν ἕξεων .
λέγω δὲ πάθη μὲν τὰ τοιαῦτα ,θυμὸν φόβον αἰδῶ ἐπιθυμίαν ,ὅλως οἷς ἕπεται ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἡ αἰσθητικὴ ἡδονὴ ἢ λύπη καθ᾽ αὑτά .
καὶ κατὰ μὲν ταῦτα οὐκ ἔστι ποιότης ,ἀλλὰ πάσχει ,κατὰ δὲ τὰς δυνάμεις ποιότης .
λέγω δὲ [τὰς] δυνάμεις καθ᾽ ἃς λέγονται κατὰ τὰ πάθη οἱ ἐνεργοῦντες ,οἷον ὀργίλος ἀνάλγητος ἐρωτικὸς αἰσχυντηλὸς ἀναίσχυντος .
ἕξεις δέ εἰσιν ὅσαι αἴτιαί εἰσι τοῦ ταῦτα ἢ κατὰ λόγον ὑπάρχειν ἢ ἐναντίως ,οἷον ἀνδρεία σωφροσύνη δειλία ἀκολασία .
διωρισμένων δὲ τούτων ,ληπτέον ὅτι ἐν ἅπαντι συνεχεῖ καὶ διαιρετῷ ἐστιν ὑπεροχὴ καὶ ἔλλειψις καὶ μέσον ,καὶ ταῦτα ἢ πρὸς ἄλληλα ἢ πρὸς ἡμᾶς ,οἷον ἐν γυμναστικῇ ,ἐν ἰατρικῇ ,ἐν οἰκοδομικῇ ,ἐν κυβερνητικῇ ,καὶ ἐν ὁποιᾳοῦν πράξει ,καὶ ἐπιστημονικῇ καὶ ἀνεπιστημονικῇ ,καὶ τεχνικῇ καὶ ἀτέχνῳ .
ἡ μὲν γὰρ κίνησις συνεχές ,ἡ δὲ πρᾶξις κίνησις .
ἐν πᾶσι δὲ τὸ μέσον τὸ πρὸς ἡμᾶς βέλτιστον ·τοῦτο γάρ ἐστιν ὡς ἡ ἐπιστήμη κελεύει καὶ ὁ λόγος .
πανταχοῦ δὲ τοῦτο καὶ ποιεῖ τὴν βελτίστην ἕξιν .
καὶ τοῦτο δῆλον διὰ τῆς ἐπαγωγῆς καὶ τοῦ λόγου .
τὸ γὰρ μέσον ἑκάτερον πρὸς ἑκάτερον ἐστίν ,οἷον τὸ ἴσον τοῦ μὲν ἐλάττονος μεῖζον ,τοῦ μείζονος δὲ ἔλαττον .
ὥστ᾽ ἀνάγκη τὴν ἠθικὴν ἀρετὴν περὶ μέσ᾽ ἄττα εἶναι καὶ μεσότητα τινά .
ληπτέον ἄρα ἡ ποία μεσότης ἀρετή ,καὶ περὶ ποῖα μέσα .
εἰλήφθω δὴ παραδείγματος χάριν ,καὶ θεωρείσθω ἕκαστον ἐκ τῆς ὑπογραφῆς .ὀργιλότης ἀναλγησία πραότης .θρασύτης δειλία ἀνδρεία .ἀναισχυντία κατάπληξις αἰδώς .ἀκολασία ἀναισθησία σωφροσύνη .φθόνος ἀνώνυμον νέμεσις .κέρδος ζημία δίκαιον .ἀσωτία ἀνελευθερία ἐλευθεριότης .ἀλαζονεία εἰρωνεία ἀλήθεια .κολακεία ἀπέχθεια φιλία .
ἀρέσκεια αὐθάδεια σεμνότης .
[τρυφερότης κακοπάθεια καρτερία .] χαυνότης μικροψυχία μεγαλοψυχία .δαπανηρία μικροπρέπεια μεγαλοπρέπεια .[πανουργία εὐήθεια φρόνησις] .τὰ μὲν πάθη ταῦτα καὶ τοιαῦτα συμβαίνει ταῖς ψυχαῖς ,πάντα δὲ λέγεται τὰ μὲν τῷ ὑπερβάλλειν τὰ δὲ τῷ ἐλλείπειν .
ὀργίλος μὲν γάρ ἐστιν ὁ μᾶλλον ἢ δεῖ ὀργιζόμενος καὶ θᾶττον καὶ πλείοσιν ἢ οἷς δεῖ ,ἀνάλγητος δὲ ὁ ἐλλείπων καὶ οἷς καὶ ὅτε καὶ ὥς ·
καὶ θρασὺς μὲν ὁ μήτε ἃ χρὴ φοβούμενος μήθ᾽ ὅτε μήθ᾽ ὥς ,δειλὸς δὲ ὁ καὶ ἃ μὴ δεῖ καὶ ὅτ᾽ οὐ δεῖ καὶ ὡς οὐ δεῖ ·
ὁμοίως δὲ καὶ [ὁ] ἀκόλαστος καὶ ὁ ἐπιθυμητικὸς καὶ ὁ ὑπερβάλλων πᾶσιν ὅσοις ἐνδέχεται ,ἀναίσθητος δὲ ὁ ἐλλείπων καὶ μηδ᾽ ὅσον βέλτιον καὶ κατὰ τὴν φύσιν ἐπιθυμῶν ,ἀλλ᾽ ἀπαθὴς ὥσπερ λίθος ·
κερδαλέος δὲ ὁ πανταχόθεν πλεονεκτικός ,ζημιώδης δὲ ὁ μηδαμόθεν ,ἀλλ᾽ ὀλιγαχόθεν ·
ἀλαζὼν δὲ ὁ πλείω τῶν ὑπαρχόντων προσποιούμενος ,εἴρων δὲ ὁ ἐλάττω ·
καὶ κόλαξ μὲν ὁ πλείω συνεπαινῶν ἢ καλῶς ἔχει ,ἀπεχθητικὸς δὲ ὁ ἐλάττω ·καὶ τὸ μὲν λίαν πρὸς ἡδονὴν ἀρέσκεια ,τὸ δ᾽ ὀλίγα καὶ μόγις εὐθάδεια ·[ἔτι δ᾽ ὁ μὲν μηδεμίαν ὑπομένων λύπην ,μηδ᾽ εἰ βέλτιον ,τρυφερός ,ὁ δὲ πᾶσαν ὁμοίως ὡς μὲν ἁπλῶς εἰπεῖν ἀνώνυμος ,μεταφορᾷ δὲ λέγεται σκληρὸς καὶ ταλαίπωρος καὶ κακοπαθητικός ·
] χαῦνος δ᾽ ὁ μειζόνων ἀξιῶν αὑτόν ,μικρόψυχος δ᾽ ὁ ἐλαττόνων ·
ἔτι δ᾽ ἄσωτος ὁ πρὸς ἅπασαν δαπάνην ὑπερβάλλων ,ἀνελεύθερος δὲ ὁ πρὸς ἅπασαν ἐλλείπων ·ὁμοίως δὲ καὶ ὁ μικροπρεπὴς καὶ ὁ σαλάκων ,ὁ μὲν γὰρ ὑπερβάλλει τὸ πρέπον ,ὁ δ᾽ ἐλλείπει τοῦ πρέποντος ·
[καὶ ὁ μὲν πανοῦργος πάντως καὶ πάντοθεν πλεονεκτικός ,ὁ δ᾽ εὐήθης οὐδ᾽ ὅθεν δεῖ ·
] φθονερὸς δὲ τῷ λυπεῖσθαι ἐπὶ πλείοσιν εὐπραγίαις ἢ δεῖ [ καὶ γὰρ οἱ ἄξιοι εὖ πράττειν λυποῦσι τοὺς φθονεροὺς εὖ πράττοντες ] ,ὁ δ᾽ ἐναντίος ἀνωνυμώτερος ,
ἔστι δ᾽ ὁ ὑπερβάλλων [ἐπὶ] τῷ μὴ λυπεῖσθαι μηδ᾽ ἐπὶ τοῖς ἀναξίοις εὖ πράττουσιν ,ἀλλ᾽ εὐχερὴς ὥσπερ οἱ γαστρίμαργοι πρὸς τροφήν ,ὃ δὲ δυσχερὴς κατὰ τὸν φθόνον ἐστίν .
- τὸ δὲ πρὸς ἕκαστον μὴ κατὰ συμβεβηκὸς οὕτως ἔχειν περίεργον διορίζειν ·
οὐδεμία γὰρ ἐπιστήμη ,οὔτε θεωρητικὴ οὔτε ποιητική ,οὔτε λέγει οὔτε πράττει τοῦτο προσδιορίζουσα ,ἀλλὰ τοῦτ᾽ ἐστι πρὸς τὰς συκοφαντίας τῶν τεχνῶν τὰς λογικάς .
ἁπλῶς μὲν οὖν διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον ,ἀκριβέστερον δ᾽ ,ὅταν περὶ τῶν ἕξεων λέγωμεν τῶν ἀντικειμένων .
αὐτῶν δὲ τούτων τῶν παθημάτων εἴδη κατονομάζεται τῷ διαφέρειν κατὰ τὴν ὑπερβολὴν ἢ χρόνου ἢ τοῦ μᾶλλον ἢ πρός τι τῶν ποιούντων τὰ πάθη .
λέγω δ᾽ οἷον ὀξύθυμος μὲν τῷ θᾶττον πάσχειν ἢ δεῖ ,χαλεπὸς δὲ καὶ θυμώδης τῷ μᾶλλον ,πικρὸς δὲ τῷ φυλακτικὸς εἶναι τῆς ὀργῆς ,πλήκτης δὲ καὶ λοιδορητικὸς ταῖς κολάσεσι ταῖς ἀπὸ τῆς ὀργῆς .
ὀψοφάγοι δὲ καὶ γαστρίμαργοι καὶ οἰνόφλυγες τῷ πρὸς ὁποτέρας τροφῆς ἀπόλαυσιν ἔχειν τὴν δύναμιν παθητικὴν παρὰ τὸν λόγον .
οὐ δεῖ δὲ ἀγνοεῖν ὅτι ἔνια τῶν λεγομένων οὐκ ἔστιν ἐν τῷ πῶς λαμβάνειν ,ἂν πῶς λαμβάνηται τῷ μᾶλλον πάσχειν .
οἷον μοιχὸς οὐ τῷ μᾶλλον ἢ δεῖ πρὸς τὰς γαμετὰς πλησιάζειν [ οὐ γὰρ ἐστίν ] ,ἀλλὰ μοχθηρία τις αὐτὴ δὴ ἐστίν .
ὁμοίως δὲ καὶ ἡ ὕβρις .
διὸ καὶ ἀμφισβητοῦσι ,συγγενέσθαι μὲν φάσκοντες ,ἀλλ᾽ οὐ μοιχεῦσαι ·ἀγνοοῦντες γὰρ ἢ ἀναγκαζόμενοι καὶ πατάξαι μέν ,ἀλλ᾽ οὐχ᾽ ὑβρίσαι ·
ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τὰ ἄλλα τὰ τοιαῦτα .
εἰλημμένων δὲ τούτων ,μετὰ ταῦτα λεκτέον ὅτι ἐπειδὴ δύο μέρη τῆς ψυχῆς ,καὶ αἱ ἀρεταὶ κατὰ ταῦτα διῄρηνται ,καὶ αἱ μὲν τοῦ λόγον ἔχοντος διανοητικαί ,ὧν ἔργον ἀλήθεια ,ἢ περὶ τοῦ πῶς ἔχει ἢ περὶ γενέσεως ,αἱ δὲ τοῦ ἀλόγου ,ἔχοντος δ᾽ ὄρεξιν [ οὐ γὰρ ὁτιοῦν μέρος ἔχει τῆς ψυχῆς ὄρεξιν ,εἰ μεριστὴ ἐστίν ] ,ἀνάγκη δὴ φαῦλον τὸ ἦθος καὶ σπουδαῖον εἶναι τῷ διώκειν καὶ φεύγειν ἡδονάς τινας καὶ λύπας .
δῆλον δὲ τοῦτο ἐκ τῶν διαιρέσεων τῶν περὶ τὰ πάθη καὶ τὰς δυνάμεις καὶ τὰς ἕξεις .
αἱ μὲν γὰρ δυνάμεις καὶ αἱ ἕξεις τῶν παθημάτων ,τὰ δὲ πάθη λύπῃ καὶ ἡδονῇ διώρισται ·
ὥστε διά τε ταῦτα καὶ διὰ τὰς ἔμπροσθεν θέσεις συμβαίνει πᾶσαν ἠθικὴν ἀρετὴν περὶ ἡδονὰς εἶναι καὶ λύπας .
πᾶσα γὰρ ψυχὴ ὑφ᾽ οἵων πέφυκε γίνεσθαι χείρων καὶ βελτίων ,πρὸς ταῦτα καὶ περὶ ταῦτά ἐστιν ἡ ἡδονή .
δι᾽ ἡδονὰς δὲ καὶ λύπας φαύλους εἶναι φαμέν ,τῷ διώκειν καὶ φεύγειν ἢ ὡς μὴ δεῖ ἢ ἃς μὴ δεῖ .
διὸ καὶ διορίζονται πάντες προχείρως ἀπάθειαν καὶ ἠρεμίαν περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας εἶναι τὰς ἀρετάς ,τὰς δὲ κακίας ἐκ τῶν ἐναντίων .
ἐπεὶ δ᾽ ὑπόκειται ἀρετὴ εἶναι ἡ τοιαύτη ἕξις ἀφ᾽ ἧς πρακτικοὶ τῶν βελτίστων καὶ καθ᾽ ἣν ἄριστα διάκεινται περὶ τὸ βέλτιστον ,βέλτιστον δὲ καὶ ἄριστον τὸ κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον ,τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ μέσον ὑπερβολῆς καὶ ἐλλείψεως τῆς πρὸς ἡμᾶς ·ἀναγκαῖον ἂν εἴη τὴν ἠθικὴν ἀρετὴν καθ᾽ αὑτὸν ἕκαστον μεσότητα εἶναι καὶ περὶ μέσ᾽ ἄττα ἐν ἡδοναῖς καὶ λύπαις καὶ ἡδέσι καὶ λυπηροῖς .
ἔσται δ᾽ ἡ μεσότης ὁτὲ μὲν ἐν ἡδοναῖς [ καὶ γὰρ ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις ] ,ὁτὲ δ᾽ ἐν λύπαις ,ὁτὲ δ᾽ ἐν ἀμφοτέραις .
ὁ γὰρ ὑπερβάλλων τῷ χαίρειν τῷ ἡδεῖ ὑπερβάλλει καὶ ὁ τῷ λυπεῖσθαι τῷ ἐναντίῳ ,καὶ ταῦτα ἢ ἁπλῶς ἢ πρός τινα ὅρον ,οἷον ὅταν μὴ ὡς οἱ πολλοί ·
ὁ δ᾽ ἀγαθὸς ὡς δεῖ .
- ἐπεὶ δ᾽ ἐστί τις ἕξις ἀφ᾽ ἧς τοιοῦτος ἔσται ὁ ἔχων αὐτὴν ὥστε τοῦ αὐτοῦ πράγματος ὃ μὲν ἀποδέχεσθαι τὴν ὑπερβολὴν ὃ δὲ τὴν ἔλλειψιν ,ἀνάγκη ,ὡς ταῦτ᾽ ἀλλήλοις ἐναντία καὶ τῷ μέσῳ ,οὕτω καὶ τὰς ἕξεις ἀλλήλαις ἐναντίας εἶναι καὶ τῇ ἀρετῇ .
συμβαίνει μέντοι τὰς ἀντιθέσεις ἔνθα μὲν φανερωτέρας εἶναι πάσας ,ἔνθα δὲ τὰς ἐπὶ τὴν ὑπερβολήν ,ἐνιαχοῦ δὲ τὰς ἐπὶ τὴν ἔλλειψιν .
αἴτιον δὲ τῆς ἐναντιώσεως ,ὅτι οὐκ ἀεὶ ἐπὶ ταὐτὰ τῆς ἀνισότητος ἢ ὁμοιότητος πρὸς τὸ μέσον ,ἀλλ᾽ ὁτὲ μὲν θᾶττον ἂν μεταβαίη ἀπὸ τῆς ὑπερβολῆς ἐπὶ τὴν μέσην ἕξιν ,ὁτὲ δ᾽ ἀπὸ τῆς ἐλλείψεως ,ἧς ὃς πλέον ἀπέχει ,οὗτος δοκεῖ ἐναντιώτερος εἶναι ,οἷον καὶ περὶ τὸ σῶμα ἐν μὲν τοῖς πόνοις ὑγιεινότερον ἡ ὑπερβολὴ τῆς ἐλλείψεως καὶ ἐγγύτερον τοῦ μέσου ,ἐν δὲ τῇ τροφῇ ἡ ἔλλειψις ὑπερβολῆς .ὥστε καὶ αἱ προαιρετικαὶ ἕξεις αἱ φιλογυμναστικαὶ φιλοϋγιεῖς μᾶλλον ἔσονται καθ᾽ ἑκατέραν τὴν αἵρεσιν ,ἔνθα μὲν αἱ πολυπονώτεραι ,ἔνθα δ᾽ αἱ ὑποστατικώτεραι ,
διὰ γὰρ τὸ ὀλίγον ἀναίσθητος ἐστίν ] ,οἷον ὀργὴν πραότητι καὶ τὸν ὀργίλον τῷ πράῳ .
καίτοι ἐστὶν ὑπερβολὴ καὶ ἐπὶ τὸ ἵλεων εἶναι καὶ τὸ καταλλακτικὸν εἶναι καὶ μὴ ὀργίζεσθαι ῥαπιζόμενον .ἀλλ᾽ ὀλίγοι οἱ τοιοῦτοι ,ἐπ᾽ ἐκεῖνο δὲ πάντες ῥέπουσι μᾶλλον .διὸ καὶ οὐ κολακικὸν ὁ θυμός .
ἐπεὶ δ᾽ εἴληπται ἡ διαλογὴ τῶν ἕξεων καθ᾽ ἕκαστα τὰ πάθη ,καὶ αἱ ὑπερβολαὶ καὶ ἐλλείψεις ,καὶ τῶν ἐναντίων ἕξεων ,καθ᾽ ἃς ἔχουσι κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον [ τίς δ᾽ ὁ ὀρθὸς λόγος ,καὶ πρὸς τίνα δεῖ ὅρον ἀποβλέποντας λέγειν τὸ μέσον ,ὕστερον ἐπισκεπτέον ] ,φανερὸν ὅτι πᾶσαι αἱ ἠθικαὶ ἀρεταὶ καὶ κακίαι περὶ ἡδονῶν καὶ λυπῶν ὑπερβολὰς καὶ ἐλλείψεις εἰσί ,καὶ ἡδοναὶ καὶ λῦπαι ἀπὸ τῶν εἰρημένων ἕξεων καὶ παθημάτων γίνονται .
ἀλλὰ μὴν ἥ γε βελτίστη ἕξις ἡ περὶ ἕκαστα μέση ἐστίν .
δῆλον τοίνυν ὅτι αἱ ἀρεταὶ ἢ πᾶσαι ἢ τούτων τινὲς ἔσονται τῶν μεσοτήτων .
λάβωμεν οὖν ἄλλην ἀρχὴν τῆς ἐπιούσης σκέψεως .
εἰσὶ δὴ πᾶσαι μὲν αἱ οὐσίαι κατὰ φύσιν τινὲς ἀρχαί ,διὸ καὶ ἑκάστη πολλὰ δύναται τοιαῦτα γεννᾶν ,οἷον ἄνθρωπος ἀνθρώπους καὶ ζῷον ὂν ὅλως ζῷα καὶ φυτὸν φυτά .
πρὸς δὲ τούτοις ὅ γ᾽ ἄνθρωπος καὶ πράξεών τινών ἐστιν ἀρχὴ μόνον τῶν ζῴων ·
τῶν γὰρ ἄλλων οὐθὲν εἴποιμεν ἂν πράττειν .τῶν δ᾽ ἀρχῶν ὅσαι τοιαῦται ,ὅθεν πρῶτον αἱ κινήσεις ,κύριαι λέγονται ,μάλιστα δὲ δικαίως ἀφ᾽ ὧν μὴ ἐνδέχεται ἄλλως ,ἣν ἴσως ὁ θεὸς ἄρχει .ἐν δὲ ταῖς ἀκινήτοις ἀρχαῖς ,οἷον ἐν ταῖς μαθηματικαῖς ,οὐκ ἔστι τὸ κύριον ,καίτοι λέγεταί γε καθ᾽ ὁμοιότητα ·
καὶ γὰρ ἐνταῦθα κινουμένης τῆς ἀρχῆς πάντα μάλιστ᾽ ἂν τὰ δεικνύμενα μεταβάλλοι ,αὐτὰ δ᾽ αὑτὰ οὐ μεταβάλλει ἀναιρουμένου θατέρου ὑπὸ θατέρου ,ἂν μὴ τῷ τὴν ὑπόθεσιν ἀνελεῖν καὶ δι᾽ ἐκείνης δεῖξαι .
ὁ δ᾽ ἄνθρωπος ἀρχὴ κινήσεως τινός ·ἡ γὰρ πρᾶξις κίνησις .
ἐπεὶ δ᾽ ὥσπερ ἐν τοῖς ἄλλοις ἡ ἀρχὴ αἰτία ἐστὶ τῶν δι᾽ αὐτὴν ὄντων ἢ γινομένων ,δεῖ νοῆσαι καθάπερ ἐπὶ τῶν ἀποδείξεων .
εἰ γὰρ ἔχοντος τοῦ τριγώνου δύο ὀρθὰς ἀνάγκη τὸ τετράγωνον ἔχειν τέτταρας ὀρθάς ,φανερὸν ὡς αἴτιον τούτου τὸ δύο ὀρθὰς ἔχειν τὸ τρίγωνον .
εἰ δέ γε μεταβάλλει τὸ τρίγωνον ,ἀνάγκη καὶ τὸ τετράγωνον μεταβάλλειν ,οἷον εἰ τρεῖς ,ἕξ ,εἰ δὲ τέτταρες ,ὀκτώ .
κἂν εἰ μὴ μεταβάλλοι ,τοιοῦτον δ᾽ ἐστί ,κακεῖνο τοιοῦτον ἀναγκαῖον εἶναι .
δῆλον δ᾽ ὃ ἐπιχειροῦμεν ὅτι ἀναγκαῖον ,ἐκ τῶν ἀναλυτικῶν ·
νῦν δ᾽ οὔτε μὴ λέγειν οὔτε λέγειν ἀκριβῶς οἷόν τε ,πλὴν τοσοῦτον .
εἰ γὰρ μηθὲν ἄλλο αἴτιον τοῦ τὸ τρίγωνον οὕτως ἔχειν ,ἀρχή τις ἂν εἴη τοῦτο καὶ αἴτιον τῶν ὕστερον .
ὥστ᾽ εἴπερ ἐστὶν ἔνια τῶν ὄντων ἐνδεχόμενα ἐναντίως ἔχειν ,ἀνάγκη καὶ τὰς ἀρχὰς αὐτῶν εἶναι τοιαύτας .
ἐκ γὰρ τῶν ἐξ ἀνάγκης ἀναγκαῖον τὸ συμβαῖνον ἐστί ,τὰ δέ γε ἐντεῦθεν ἐνδέχεται γενέσθαι τἀναντία ,καὶ ὃ ἐφ᾽ αὑτοῖς ἐστι τοῖς ἀνθρώποις ,πολλὰ τῶν τοιούτων ,καὶ ἀρχαὶ τῶν τοιούτων εἰσὶν αὐτοί .
ὥστε ὅσων πράξεων ὁ ἄνθρωπός ἐστιν ἀρχὴ καὶ κύριος ,φανερὸν ὅτι ἐνδέχεται καὶ γίνεσθαι καὶ μή ,καὶ ὅτι ἐφ᾽ αὑτῷ ταῦτ᾽ ἐστι γίνεσθαι καὶ μή ,ὧν γε κύριός ἐστι τοῦ εἶναι καὶ τοῦ μὴ εἶναι .
ὅσα δ᾽ ἐφ᾽ αὑτῷ ἐστι ποιεῖν ἢ μὴ ποιεῖν ,αἴτιος τούτων αὐτὸς ἐστίν ·καὶ ὅσων αἴτιος ,ἐφ᾽ αὑτῷ .ἐπεὶ δ᾽ ἥ τε ἀρετὴ καὶ ἡ κακία καὶ τὰ ἀπ᾽ αὐτῶν ἔργα τὰ μὲν ἐπαινετὰ τὰ δὲ ψεκτά [ ψέγεται γὰρ καὶ ἐπαινεῖται οὐ διὰ τὰ ἐξ ἀνάγκης ἢ τύχης ἢ φύσεως ὑπάρχοντα ,ἀλλ᾽ ὅσων αὐτοὶ αἴτιοι ἐσμέν ·ὅσων γὰρ ἄλλος αἴτιος ,ἐκεῖνος καὶ τὸν ψόγον καὶ τὸν ἔπαινον ἔχει ] ,δῆλον ὅτι καὶ ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ κακία περὶ ταῦτ᾽ ἐστιν ὧν αὐτὸς αἴτιος καὶ ἀρχὴ πράξεων .
ληπτέον ἄρα ποίων αὐτὸς αἴτιος καὶ ἀρχὴ πράξεων .
πάντες μὲν δὴ ὁμολογοῦμεν ,ὅσα μὲν ἑκούσια καὶ κατὰ προαίρεσιν τὴν ἑκάστου ,ἐκεῖνον αἴτιον εἶναι ,ὅσα δ᾽ ἀκούσια ,οὐκ αὐτὸν αἴτιον .
πάντα δ᾽ ὅσα προελόμενος ,καὶ ἑκὼν δῆλον ὅτι .
δῆλον τοίνυν ὅτι καὶ ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ κακία τῶν ἑκουσίων ἂν εἴησαν .
ληπτέον ἄρα τί τὸ ἑκούσιον καὶ τί τὸ ἀκούσιον ,καὶ τί ἐστιν ἡ προαίρεσις ,ἐπειδὴ ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ κακία ὁρίζεται τούτοις .
πρῶτον σκεπτέον τὸ ἑκούσιον καὶ τὸ ἀκούσιον .
τριῶν δὴ τούτων ἕν τι δόξειεν ἂν εἶναι ,ἤτοι κατ᾽ ὄρεξιν ἢ κατὰ προαίρεσιν ἢ κατὰ διάνοιαν ,τὸ μὲν ἑκούσιον κατὰ τούτων τι ,τὸ δ᾽ ἀκούσιον παρὰ τούτων τι .
ἀλλὰ μὴν ἡ ὄρεξις εἰς τρία διαιρεῖται ,εἰς βούλησιν καὶ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν ·
ὥστε ταῦτα διαιρετέον ,καὶ πρῶτον κατ᾽ ἐπιθυμίαν .
δόξειε δ᾽ ἂν πᾶν τὸ κατ᾽ ἐπιθυμίαν ἑκούσιον εἶναι .
τὸ γὰρ ἀκούσιον πᾶν δοκεῖ εἶναι βίαιον ,τὸ δὲ βίαιον λυπηρόν ,καὶ πᾶν ὃ ἀναγκαζόμενοι ποιοῦσιν ἢ πάσχουσιν ,ὥσπερ καὶ Εὔηνος φησί πᾶν γὰρ ἀναγκαῖον πρᾶγμ᾽ ἀνιαρὸν ἔφυ .
εϝενυς οφ παρος ῀ τηεογ .
472 ὥστ᾽ εἴ τι λυπηρόν ,βίαιον ,καὶ εἰ βίαιον ,λυπηρόν .
τὸ δὲ παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν πᾶν λυπηρόν [ ἡ γὰρ ἐπιθυμία τοῦ ἡδέος ] ,ὥστε βίαιον καὶ ἀκούσιον .
τὸ ἄρα κατ᾽ ἐπιθυμίαν ἑκούσιον ·ἐναντία γὰρ ταῦτ᾽ ἀλλήλοις .ἔτι ἡ μοχθηρία ἀδικώτερον πᾶσα ποιεῖ ,ἡ δ᾽ ἀκρασία μοχθηρία δοκεῖ εἶναι ,ὁ δ᾽ ἀκρατὴς ὁ κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν παρὰ τὸν λογισμὸν οἷος πράττειν ,ἀκρατεύεται δ᾽ ὅταν ἐνεργῇ κατ᾽ αὐτήν ,τὸ δ᾽ ἀδικεῖν ἑκούσιον ,
ὥσθ᾽ ὁ ἀκρατὴς ἀδικήσει τῷ πράττειν κατ᾽ ἐπιθυμίαν ·
ἑκὼν ἄρα πράξει ,καὶ ἑκούσιον τὸ κατ᾽ ἐπιθυμίαν ·
καὶ γὰρ ἄτοπον εἰ δικαιότεροι ἔσονται οἱ ἀκρατεῖς γινόμενοι .
- ἐκ μὲν τοίνυν τούτων δόξειεν ἂν τὸ κατ᾽ ἐπιθυμίαν ἑκούσιον εἶναι ,ἐκ δὲ τῶνδε τοὐναντίον .
ἅπαν γὰρ ὃ ἑκών τις πράττει ,βουλόμενος πράττει ,καὶ ὃ βούλεται ,ἑκών .βούλεται δ᾽ οὐθεὶς ὃ οἴεται εἶναι κακόν .ἀλλὰ μὴν ὁ ἀκρατευόμενος οὐχ ἃ βούλεται ποιεῖ ·τὸ γὰρ παρ᾽ ὃ οἴεται βέλτιστον εἶναι πράττειν δι᾽ ἐπιθυμίαν ἀκρατεύεσθαι ἐστίν .
ὥστε ἅμα συμβήσεται τὸν αὐτὸν ἑκόντα καὶ ἄκοντα πράττειν ·
τοῦτο δ᾽ ἀδύνατον .
ἔτι δ᾽ ὁ ἐγκρατὴς δικαιοπραγήσει ,καὶ μᾶλλον τῆς ἀκρασίας .
ἡ γὰρ ἐγκράτεια ἀρετή ,ἡ δ᾽ ἀρετὴ δικαιοτέρους ποιεῖ .
ἐγκρατεύεται δ᾽ ὅταν πράττῃ παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν κατὰ τὸν λογισμόν .
ὥστ᾽ εἰ τὸ μὲν δικαιοπραγεῖν ἑκούσιον ,ὥσπερ καὶ τὸ ἀδικεῖν [ ἄμφω γὰρ δοκεῖ ταῦτα ἑκούσια εἶναι ,καὶ ἀνάγκη ,εἰ θάτερον ἑκούσιον ,καὶ θάτερον ] ,τὸ δὲ παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν ἀκούσιον ,ἅμα ἄρα ὁ αὐτὸς τὸ αὐτὸ πράξει ἑκὼν καὶ ἄκων .
ὁ δ᾽ αὐτὸς λόγος καὶ περὶ θυμοῦ .
ἀκρασία γὰρ καὶ ἐγκράτεια καὶ θυμοῦ δοκεῖ εἶναι ,ὥσπερ καὶ ἐπιθυμίας ·καὶ τὸ παρὰ τὸν θυμὸν λυπηρόν ,καὶ βίαιον ἡ κάθεξις ,ὥστ᾽ εἰ τὸ βίαιον ἀκούσιον ,τὸ κατὰ τὸν θυμὸν ἑκούσιον ἂν εἴη πᾶν .
ἔοικε δὲ καὶ Ἡράκλειτος λέγειν εἰς τὴν ἰσχὺν τοῦ θυμοῦ βλέψας ὅτι λυπηρὰ ἡ κώλυσις αὐτοῦ " 
χαλεπὸν γάρ " φησι " θυμῷ μάχεσθαι ·ψυχῆς γὰρ ὠνεῖται ." 
εἰ δ᾽ ἀδύνατον τὸ αὐτὸν ἑκόντα καὶ ἄκοντα πράττειν ἅμα τὸ κατὰ τὸ αὐτὸ τοῦ πράγματος ,μᾶλλον ἑκούσιον τὸ κατὰ βούλησιν τοῦ κατ᾽ ἐπιθυμίαν καὶ θυμόν .
τεκμήριον δέ ·πολλὰ γὰρ πράττομεν ἑκόντες ἄνευ ὀργῆς καὶ ἐπιθυμίας .
λείπεται ἄρα ,εἰ τὸ βουλόμενον καὶ ἑκούσιον ταὐτό ,σκέψασθαι .
φαίνεται δὲ καὶ τοῦτο ἀδύνατον .
ὑπόκειται γὰρ ἡμῖν καὶ δοκεῖ ἡ μοχθηρία ἀδικωτέρους ποιεῖν ,ἡ δ᾽ ἀκρασία μοχθηρία τις φαίνεται ·
συμβήσεται δὲ τοὐναντίον .
βούλεται μὲν γὰρ οὐθεὶς ἃ οἴεται εἶναι κακά ,πράττει δ᾽ ὅταν γίνηται ἀκρατής ·
εἰ οὖν τὸ μὲν ἀδικεῖν ἑκούσιον ,τὸ δ᾽ ἑκούσιον τὸ κατὰ βούλησιν ,ὅταν ἀκρατὴς γένηται ,οὐκέτι ἀδικήσει ,ἀλλ᾽ ἔσται δικαιότερος ἢ πρὶν γενέσθαι ἀκρατής .
τοῦτο δ᾽ ἀδύνατον .
ὅτι μὲν τοίνυν οὐκ ἔστι τὸ ἑκούσιον τὸ κατὰ ὄρεξιν πράττειν ,οὐδ᾽ ἀκούσιον τὸ παρὰ τὴν ὄρεξιν ,φανερόν ·
ὅτι δ᾽ οὐδὲ κατὰ προαίρεσιν ,πάλιν ἐκ τῶνδε δῆλον .
τὸ μὲν γὰρ κατὰ βούλησιν ὡς οὐκ ἀκούσιον ἀπεδείχθη ,
ἀλλὰ μᾶλλον πᾶν ὃ βούλεται καὶ ἑκούσιον [ ἀλλ᾽ ὅτι καὶ μὴ βουλόμενον ἐνδέχεται πράττειν ἑκόντα ,τοῦτο δέδεικται μόνον ] ·
πολλὰ δὲ βουλόμενοι πράττομεν ἐξαίφνης ,προαιρεῖται δ᾽ οὐδεὶς οὐδὲν ἐξαίφνης .
εἰ δὲ ἀνάγκη μὲν ἦν τριῶν τούτων ἕν τι εἶναι τὸ ἑκούσιον ,ἢ κατ᾽ ὄρεξιν ἢ κατὰ προαίρεσιν ἢ κατὰ διάνοιαν ,τούτων δὲ τὰ δύο μὴ ἐστί ,λείπεται ἐν τῷ διανοούμενόν πως πράττειν εἶναι τὸ ἑκούσιον .
ἔτι δὲ μικρὸν προαγαγόντες τὸν λόγον ,ἐπιθῶμεν τέλος τῷ περὶ τοῦ ἑκουσίου καὶ ἀκουσίου διορισμῷ .
δοκεῖ γὰρ τὸ βίᾳ καὶ μὴ βίᾳ τι ποιεῖν οἰκεῖα τοῖς εἰρημένοις εἶναι ·
τό τε γὰρ βίαιον ἀκούσιον ,καὶ τὸ ἀκούσιον πᾶν βίαιον εἶναι φαμέν .
ὥστε περὶ τοῦ βίᾳ σκεπτέον πρῶτον ,τί ἐστι καὶ πῶς ἔχει πρὸς τὸ ἑκούσιον καὶ ἀκούσιον .
δοκεῖ δὴ τὸ βίαιον καὶ τὸ ἀναγκαῖον ἀντικεῖσθαι ,καὶ ἡ βία καὶ ἡ ἀνάγκη ,τῷ ἑκουσίῳ καὶ τῇ πειθοῖ ἐπὶ τῶν πραττομένων .
καθόλου δὲ τὸ βίαιον καὶ τὴν ἀνάγκην καὶ ἐπὶ τῶν ἀψύχων λέγομεν ·
καὶ γὰρ τὸν λίθον ἄνω καὶ τὸ πῦρ κάτω βίᾳ καὶ ἀναγκαζόμενα φέρεσθαι φαμέν .ταῦτα δ᾽ ὅταν κατὰ τὴν φύσει καὶ τὴν καθ᾽ αὑτὰ ὁρμὴν φέρηται ,οὐ βίᾳ ,οὐ μὴν οὐδ᾽ ἑκούσια λέγεται ,ἀλλ᾽ ἀνώνυμος ἡ ἀντίθεσις .
ὅταν δὲ παρὰ ταύτην ,βίᾳ φαμέν .
ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ ἐμψύχων καὶ ἐπὶ τῶν ζῴων ὁρῶμεν βίᾳ πολλὰ καὶ πάσχοντα καὶ ποιοῦντα ,ὅταν παρὰ τὴν ἐν αὐτῷ ὁρμὴν ἔξωθέν τι κινῇ .
ἐν μὲν τοῖς ἀψύχοις ἁπλῆ ἡ ἀρχή ,ἐν δὲ τοῖς ἐμψύχοις πλεονάζει ·οὐ γὰρ ἀεὶ ἡ ὄρεξις καὶ ὁ λόγος συμφωνεῖ .ὥστ᾽ ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων ζῴων ἁπλοῦν τὸ βίαιον ,ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἀψύχων [ οὐ γὰρ ἔχει λόγον καὶ ὄρεξιν ἐναντίαν ,ἀλλὰ τῇ ὀρέξει ζῇ ] ·ἐν δ᾽ ἀνθρώπῳ ἔνεστιν ἄμφω ,καὶ ἔν τινι ἡλικίᾳ ,ᾗ καὶ τὸ πράττειν ἀποδίδομεν .
οὐ γάρ φαμεν τὸ παιδίον πράττειν ,οὐδὲ τὸ θηρίον ,ἀλλὰ τὸν ἤδη διὰ λογισμὸν πράττοντα .
δοκεῖ δὴ τὸ βίαιον ἅπαν λυπηρὸν εἶναι ,καὶ οὐθεὶς βίᾳ μὲν ποιεῖ ,χαίρων δέ .
διὸ περὶ τὸν ἐγκρατῆ καὶ τὸν ἀκρατῆ πλείστη ἀμφισβήτησις ἐστίν .
ἐναντίας γὰρ ὁρμὰς ἔχων αὐτὸς ἕκαστος αὑτῷ πράττει ,ὥσθ᾽ ὅ τ᾽ ἐγκρατὴς βίᾳ ,φασίν ,ἀφέλκει αὑτὸν ἀπὸ τῶν ἡδέων ἐπιθυμιῶν [ ἀλγεῖ γὰρ ἀφέλκων πρὸς ἀντιτείνουσαν τὴν ὄρεξιν ] ,ὅ τ᾽ ἀκρατὴς βίᾳ παρὰ τὸν λογισμόν .
ἧττον δὲ δοκεῖ λυπεῖσθαι ·
ἡ γὰρ ἐπιθυμία τοῦ ἡδέος ,ᾗ ἀκολουθεῖ χαίρων ,ὥστε ὁ ἀκρατὴς μᾶλλον ἑκὼν καὶ οὐ βίᾳ ,ὅτι οὐ λυπηρῶς .
ἡ δὲ πειθὼ τῇ βίᾳ καὶ ἀνάγκῃ ἀντιτίθεται .
ὁ δ᾽ ἐγκρατὴς ἐφ᾽ ἃ πέπεισται ἄγει ,καὶ πορεύεται οὐ βίᾳ ,ἀλλ᾽ ἑκών .
ἡ δὲ ἐπιθυμία οὐ πείσασα ἄγει ·
οὐ γὰρ μετέχει λόγου .ὅτι μὲν οὖν δοκοῦσιν οὗτοι μόνοι βίᾳ καὶ ἄκοντες ποιεῖν ,καὶ διὰ τίν᾽ αἰτίαν ,ὅτι καθ᾽ ὁμοιότητά τινα τοῦ βίᾳ ,καθ᾽ ἣν καὶ ἐπὶ τῶν ἀψύχων λέγομεν ,εἴρηται ·
οὐ μὴν ἀλλ᾽ εἴ τις προσθῇ τὸ ἐν τῷ διορισμῷ προσκείμενον ,κἀκεῖ λύεται τὸ λεχθέν .
ὅταν μὲν γάρ τι τῶν ἔξωθεν παρὰ τὴν ἐν αὐτῷ ὁρμὴν κινῇ ἢ ἠρεμίζῃ ,βίᾳ φαμέν ,ὅταν δὲ μή ,οὐ βίᾳ ·
ὥστ᾽ οὐ βίᾳ οὐδέτερος ,ἀλλ᾽ ἑκὼν διά γε ταῦτα πράττοι ἄν ,οὐδ᾽ ἀναγκαζόμενος .
τὴν γὰρ ἔξωθεν ἀρχήν ,τὴν παρὰ τὴν ὁρμὴν ἢ ἐμποδίζουσαν ἢ κινοῦσαν ,ἀνάγκην λέγομεν ,ὥσπερ εἴ τις λαβὼν τὴν χεῖρα τύπτοι τινὰ ἀντιτείνοντος καὶ τῷ βούλεσθαι καὶ τῷ ἐπιθυμεῖν ·
ὅταν δ᾽ ἔσωθεν ἡ ἀρχή ,οὐ βίᾳ .
ἔτι καὶ ἡδονὴ καὶ λύπη ἐν ἀμφοτέροις ἔνεστι .
καὶ γὰρ ὁ ἐγκρατευόμενος λυπεῖται παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν πράττων ἤδη ,καὶ χαίρει τὴν ἀπ᾽ ἐλπίδος ἡδονήν ,ὅτι ὕστερον ὠφεληθήσεται ,ἢ καὶ ἤδη ὠφελεῖται ὑγιαίνων ·
καὶ ὁ ἀκρατὴς χαίρει μὲν τυγχάνων ἀκρατευόμενος οὗ ἐπιθυμεῖ ,λυπεῖται δὲ τὴν ἀπ᾽ ἐλπίδος λύπην ,οἴεται γὰρ κακὸν πράττειν .
ὥστε τὸ μὲν βίᾳ ἑκάτερον φάναι ποιεῖν ἔχει λόγον ,καὶ διὰ τὴν ὄρεξιν καὶ διὰ τὸν λογισμὸν ἑκάτερον ἄκοντα ποτὲ πράττειν ·κεχωρισμένα γὰρ ὄντα ἑκάτερα ἐκκρούεται ὑπ᾽ ἀλλήλων .
ὅθεν καὶ ἐπὶ τὴν ὅλην μεταφέρουσι ψυχήν ,ὅτι τῶν ἐν ψυχῇ τι τοιοῦτον ὁρῶσιν .
ἐπὶ μὲν οὖν τῶν μορίων ἐνδέχεται τοῦτο λέγειν ·ἡ δ᾽ ὅλη ἑκοῦσα ψυχὴ καὶ τοῦ ἀκρατοῦς καὶ τοῦ ἐγκρατοῦς πράττει ,βίᾳ δ᾽ οὐδέτερος ,ἀλλὰ τῶν ἐν ἐκείνοις τι ,ἐπεὶ καὶ φύσει ἀμφότερα ἔχομεν .
καὶ γὰρ ὁ λόγος φύσει ὑπάρχει ,ὅτι ἐωμένης τῆς γενέσεως καὶ μὴ πηρωθείσης ἐνέσται ,καὶ ἡ ἐπιθυμία ,ὅτι εὐθὺς ἐκ γενετῆς ἀκολουθεῖ καὶ ἔνεστιν .
σχεδὸν δὲ τούτοις δυσὶ τὸ φύσει διορίζομεν ,τῷ τε ὅσα εὐθὺς γιγνομένοις ἀκολουθεῖ πᾶσι ,καὶ ὅσα ἐωμένης τῆς γενέσεως εὐθυπορεῖν γίγνεται ἡμῖν ,οἷον πολιὰ καὶ γῆρας καὶ τἆλλα τὰ τοιαῦτα .
ὥστε μὴ κατὰ φύσιν ἑκάτερος πράττει ,ἁπλῶς δὲ κατὰ φύσιν ἑκάτερος ,οὐ τὴν αὐτήν .
αἱ μὲν οὖν περὶ τὸν ἀκρατῆ καὶ ἐγκρατῆ ἀπορίαι αὗται περὶ τοῦ βίᾳ πράττειν ἢ ἀμφοτέρους ἢ τὸν ἕτερον ,ὥστε ἢ μὴ ἑκόντας ἢ ἅμα βίᾳ καὶ ἑκόντας ,εἰ δὲ τὸ βίᾳ ἀκούσιον ,ἅμα ἑκόντας καὶ ἄκοντας πράττειν ·
σχεδὸν δὲ ἐκ τῶν εἰρημένων δῆλον ἡμῖν ὡς ἀπαντητέον .
λέγονται δὲ κατ᾽ ἄλλον τρόπον βίᾳ καὶ ἀναγκασθέντες πρᾶξαι ,οὐ διαφωνοῦντος τοῦ λόγου καὶ τῆς ὀρέξεως ,ὅταν πράττωσιν ὃ καὶ λυπηρὸν καὶ φαῦλον ὑπολαμβάνουσιν ,ἀλλ᾽ ἂν μὴ τοῦτο πράττωσι ,πληγαὶ ἢ δεσμοὶ ἢ θάνατοι ὦσιν .
ταῦτα γάρ φασιν ἀναγκασθέντες πρᾶξαι .
ἢ οὔ ,ἀλλὰ πάντες ἑκόντες ποιοῦσιν αὐτὸ τοῦτο ; ἔξεστι γὰρ μὴ ποιεῖν ,ἀλλ᾽ ἐκεῖνο ὑπομεῖναι τὸ πάθος .
ἔτι ἴσως τούτων τὰ μὲν φαίη τις ἂν τὰ δ᾽ οὔ .
ὅσα μὲν γὰρ ἐφ᾽ αὑτῷ τῶν τοιούτων μὴ ὑπάρξαι ἢ ὑπάρξαι ,ἀεὶ ὅσα πράττει ἃ μὴ βούλεται ,ἑκὼν πράττει ,καὶ οὐ βίᾳ ·
ὅσα δὲ μὴ ἐφ᾽ αὑτῷ τῶν τοιούτων ,βίᾳ πώς ,οὐ μέντοι γ᾽ ἁπλῶς ,ὅτι οὐκ αὐτὸ τοῦτο προαιρεῖται ὃ πράττει ,ἀλλ᾽ οὗ ἕνεκα ,ἐπεὶ καὶ ἐν τούτοις ἐστί τις διαφορά .
εἰ γὰρ ἵνα μὴ λάβῃ ψηλαφῶν ἀποκτείνοι ,γελοῖος ἂν εἴη ,εἰ λέγοι ὅτι βίᾳ καὶ ἀναγκαζόμενος ,ἀλλὰ δεῖ μεῖζον κακὸν καὶ λυπηρότερον εἶναι ,ὃ πείσεται μὴ ποιήσας .
οὕτω γὰρ ἀναγκαζόμενος καὶ [μὴ] βίᾳ πράξει ,ἢ οὐ φύσει ,ὅταν κακὸν ἀγαθοῦ ἕνεκα ἢ μείζονος κακοῦ ἀπολύσεως πράττῃ ,καὶ ἄκων γε ·
οὐ γὰρ ἐφ᾽ αὑτῷ ταῦτα .
διὸ καὶ τὸν ἔρωτα πολλοὶ ἀκούσιον τιθέασιν ,καὶ θυμοὺς ἐνίους καὶ τὰ φυσικά ,ὅτι ἰσχυρὰ καὶ ὑπὲρ τὴν φύσιν ·
καὶ συγγνώμην ἔχομεν ὡς πεφυκότα βιάζεσθαι τὴν φύσιν .
καὶ μᾶλλον ἂν δόξειε βίᾳ καὶ ἄκων πράττειν ,ἵνα μὴ ἀλγῇ ἰσχυρῶς ,ἢ ἵνα μὴ ἠρέμα ,καὶ ὅλως ἵνα μὴ ἀλγῇ ἢ ἵνα [μὴ] χαίρῃ .
τὸ γὰρ ἐφ᾽ αὑτῷ ,εἰς ὃ ἀνάγεται ὅλον ,τοῦτ᾽ ἐστιν ὃ ἡ αὐτοῦ φύσις οἵα τε φέρειν ·
ὃ δὲ μὴ οἵα τε ,μήδ᾽ ἐστὶ τῆς ἐκείνου φύσει ὀρέξεως ἢ λογισμοῦ ,οὐκ ἐφ᾽ αὑτῷ .
διὸ καὶ τοὺς ἐνθουσιῶντας καὶ προλέγοντας ,καίπερ διανοίας ἔργον ποιοῦντας ,ὅμως οὔ φαμεν ἐφ᾽ αὑτοῖς εἶναι ,οὔτ᾽ εἰπεῖν ἃ εἶπον ,οὔτε πρᾶξαι ἃ ἔπραξαν .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ δι᾽ ἐπιθυμίαν ·
ὥστε καὶ διάνοιαί τινες καὶ πάθη οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν εἰσίν ,ἢ πράξεις αἱ κατὰ τὰς τοιαύτας διανοίας καὶ λογισμούς ,ἀλλ᾽ ὥσπερ Φιλόλαος ἔφη εἶναί τινας λόγους κρείττους ἡμῶν .
ὥστ᾽ εἰ τὸ ἑκούσιον καὶ ἀκούσιον καὶ πρὸς τὸ βίᾳ ἔδει σκέψασθαι ,τοῦτο μὲν οὕτω διῃρήσθω [ οἱ γὰρ μάλιστ᾽ ἐμποδίζοντες τὸ ἑκούσιον ὡς βίᾳ πράττοντες ,ἀλλ᾽ ἑκόντες ] ·
ἐπεὶ δὲ τοῦτ᾽ ἔχει τέλος ,καὶ οὔτε τῇ ὀρέξει οὔτε τῇ προαιρέσει τὸ ἑκούσιον ὥρισται ,λοιπὸν δὴ ὁρίσασθαι τὸ κατὰ τὴν διάνοιαν .
δοκεῖ δὴ ἐναντίον εἶναι τὸ ἑκούσιον τῷ ἀκουσίῳ ,καὶ τὸ εἰδότα ἢ ὃν ἢ ᾧ ἢ οὗ ἕνεκα [ ἐνίοτε γὰρ οἶδε μὲν ὅτι πατήρ ,ἀλλ᾽ οὐχ ἵνα ἀποκτείνῃ ,ἀλλ᾽ ἵνα σώσῃ ,ὥσπερ αἱ Πελιάδες ,ἤτοι ὡς τοδὶ μὲν πόμα ,ἀλλ᾽ ὡς φίλτρον καὶ οἶνον ,τὸ δ᾽ ἦν κώνειον ] τῷ ἀγνοοῦντα καὶ ὃν καὶ ᾧ καὶ ὃ δι᾽ ἄγνοιαν ,μὴ κατὰ συμβεβηκός ·
τὸ δὲ δι᾽ ἄγνοιαν ,καὶ ὃ καὶ ᾧ καὶ ὅν ,ἀκούσιον ·
τὸ ἐναντίον ἄρ᾽ ἑκούσιον .
ὅσα μὲν οὖν ἐφ᾽ ἑαυτῷ ὂν μὴ πράττειν πράττει μὴ ἀγνοῶν καὶ δι᾽ αὑτόν ,ἑκούσια ταῦτ᾽ ἀνάγκη εἶναι ,καὶ τὸ ἑκούσιον τοῦτ᾽ ἐστίν ·
ὅσα δ᾽ ἀγνοῶν καὶ διὰ τὸ ἀγνοεῖν ,ἄκων .
ἐπεὶ δὲ τὸ ἐπίστασθαι καὶ τὸ εἰδέναι διττόν ,ἓν μὲν τὸ ἔχειν ,ἓν δὲ τὸ χρῆσθαι τῇ ἐπιστήμη ,ὁ ἔχων μὴ χρώμενος δὲ ἔστι μὲν ὡς δικαίως ἂν ἀγνοῶν λέγοιτο ,ἔστι δὲ ὡς οὐ δικαίως ,οἷον εἰ δι᾽ ἀμέλειαν μὴ ἐχρῆτο .
ὁμοίως δὲ καὶ μὴ ἔχων τις ψέγοιτο ἄν ,εἰ ὃ ῥᾴδιον ἢ ἀναγκαῖον ἦν ,μὴ ἔχει δι᾽ ἀμέλειαν ἢ ἡδονὴν ἢ λύπην .
ταῦτ᾽ οὖν προσδιοριστέον .
περὶ μὲν οὖν τοῦ ἑκουσίου καὶ ἀκουσίου διωρίσθω τοῦτον τὸν τρόπον ·
περὶ δὲ προαιρέσεως μετὰ τοῦτο λέγωμεν ,διαπορήσαντες πρῶτον τῷ λόγῳ περὶ αὐτῆς .
διστάσειε γὰρ ἄν τις ἐν τῷ γένει πέφυκε καὶ ἐν ποίῳ θεῖναι αὐτὴν χρή ,καὶ πότερον οὐ ταὐτὸν τὸ ἑκούσιον καὶ τὸ προαιρετὸν ἢ ταὐτὸν ἐστίν .
μάλιστα δὲ λέγεται παρά τινων ,καὶ ζητοῦντι δόξειε δ᾽ ἂν δυοῖν εἶναι θάτερον ἡ προαίρεσις ,ἤτοι δόξα ἢ ὄρεξις ·
ἀμφότερα γὰρ φαίνεται παρακολουθοῦντα .
ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστιν ὄρεξις φανερόν .
ἢ γὰρ βούλησις ἂν εἴη ἢ ἐπιθυμία ἢ θυμός ·οὐθεὶς γὰρ ὀρέγεται μηθὲν πεπονθὼς τούτων .
θυμὸς μὲν οὖν καὶ ἐπιθυμία καὶ τοῖς θηρίοις ὑπάρχει ,προαίρεσις δ᾽ οὔ .
ἔτι δὲ καὶ οἷς ὑπάρχει ἄμφω ταῦτα ,πολλὰ καὶ ἄνευ θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας προαιροῦνται ·
καὶ ἐν τοῖς πάθεσιν ὄντες οὐ προαιροῦνται ,ἀλλὰ καρτεροῦσιν .
ἔτι ἐπιθυμία μὲν καὶ θυμὸς ἀεὶ μετὰ λύπης ,προαιρούμεθα δὲ πολλὰ καὶ ἄνευ λύπης .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ βούλησις καὶ προαίρεσις ταὐτόν .
βούλονται μὲν γὰρ ἔνια [ταὐτὸν] καὶ τῶν ἀδυνάτων εἰδότες ,οἷον βασιλεύειν τε πάντων ἀνθρώπων καὶ ἀθάνατοι εἶναι ,προαιρεῖται δ᾽ οὐθεὶς μὴ ἀγνοῶν ὅτι ἀδύνατον ,οὐδ᾽ ὅλως ἃ δυνατὸν μέν ,μὴ ἐφ᾽ αὑτῷ δ᾽ οἴεται πρᾶξαι ἢ μὴ πρᾶξαι .
ὥστε τοῦτο μὲν φανερόν ,ὅτι ἀνάγκη τὸ προαιρετὸν τῶν ἐφ᾽ αὑτῷ τι εἶναι .
ὁμοίως δὲ δῆλον ὅτι οὐδὲ δόξα ,οὐδ᾽ ἁπλῶς εἴ τις οἴεταί τι .
τῶν γὰρ ἐφ᾽ αὑτῷ τι ἦν τὸ προαιρετόν ,δοξάζομεν δὲ πολλὰ καὶ τῶν οὐκ ὄντων ἐφ᾽ ἡμῖν ,οἷον τὴν διάμετρον σύμμετρον .
ἔτι οὐκ ἔστι προαίρεσις ἀληθὴς ἢ ψευδής .
οὐδὲ δὴ ἡ τῶν ἐφ᾽ αὑτῷ ὄντων πρακτῶν δόξα ,ᾗ τυγχάνομεν οἰόμενοι δεῖν τι πράττειν ἢ οὐ πράττειν .
κοινὸν δὲ περὶ δόξης τοῦτο καὶ βουλήσεως ·
οὐθεὶς γὰρ τέλος οὐδὲν προαιρεῖται ,ἀλλὰ τὰ πρὸς τὸ τέλος ·λέγω δ᾽ οἷον οὐθεὶς ὑγιαίνειν προαιρεῖται ,ἀλλὰ περιπατεῖν ἢ καθῆσθαι τοῦ ὑγιαίνειν ἕνεκεν ,οὐδ᾽ εὐδαιμονεῖν ,ἀλλὰ χρηματίζεσθαι ἢ κινδυνεύειν τοῦ εὐδαιμονεῖν ἕνεκα ·
καὶ ὅλως δηλοῖ ἀεὶ προαιρούμενος τί τε καὶ τίνος ἕνεκα προαιρεῖται ,ἔστι δὲ τὸ μὲν τίνος ,οὗ ἕνεκα προαιρεῖται ἄλλο ,τὸ δὲ τί ,ὃ προαιρεῖται ἕνεκα ἄλλου .
βούλεται δέ γε μάλιστα τὸ τέλος ,καὶ δοξάζει δεῖν καὶ ὑγιαίνειν καὶ εὖ πράττειν .
ὥστε φανερὸν διὰ τούτων ὅτι ἄλλο καὶ δόξης καὶ βουλήσεως .
βούλεσθαι μὲν γὰρ καὶ δόξα μάλιστα τοῦ τέλους ,προαίρεσις δ᾽ οὐκ ἔστιν .
ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστιν οὔτε βούλησις οὔτε δόξα οὔθ᾽ ὑπόληψις ἁπλῶς ἡ προαίρεσις ,δῆλον ·
τί δὲ διαφέρει τούτων ,καὶ πῶς ἔχει πρὸς τὸ ἑκούσιον ; 
ἅμα δὲ δῆλον ἔσται ,καὶ τί ἐστι προαίρεσις .
ἔστι δὴ τῶν δυνατῶν καὶ εἶναι καὶ μὴ τὰ μὲν τοιαῦτα ὥστε ἐνδέχεσθαι βουλεύσασθαι περὶ αὐτῶν ·περὶ ἐνίων δ᾽ οὐκ ἐνδέχεται .τὰ μὲν γὰρ δυνατὰ μέν ἐστι καὶ εἶναι καὶ μὴ εἶναι ,ἀλλ᾽ οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν αὐτῶν ἡ γένεσις ἐστίν ,ἀλλὰ τὰ μὲν διὰ φύσιν τὰ δὲ δι᾽ ἄλλας αἰτίας γίνεται ,περὶ ὧν οὐδεὶς ἂν ἐγχειρήσειε βουλεύεσθαι μὴ ἀγνοῶν ·περὶ ὧν δ᾽ ἐνδέχεται μὴ μόνον τὸ εἶναι καὶ μή ,ἀλλὰ καὶ τὸ βουλεύσασθαι τοῖς ἀνθρώποις ,ταῦτα δ᾽ ἐστὶν ὅσα ἐφ᾽ ἡμῖν ἐστι πρᾶξαι ἢ μὴ πρᾶξαι .
διὸ οὐ βουλευόμεθα περὶ τῶν ἐν Ἰνδοῖς ,οὐδὲ πῶς ἂν ὁ κύκλος τετραγωνισθείη .
τὰ μὲν γὰρ οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν ·τὸ δ᾽ ὅλως οὐ πρακτόν ἀλλ᾽ οὐδὲ περὶ τῶν ἐφ᾽ ἡμῖν πρακτῶν περὶ ἁπάντων .] 8 [ ᾗ καὶ δῆλον ὅτι οὐδὲ δόξα ἁπλῶς ἡ προαίρεσις ἐστίν ] ·, 
τὰ δὲ προαιρετὰ καὶ πρακτὰ τῶν ἐφ᾽ ἡμῖν ὄντων ἐστίν .
διὸ καὶ ἀπορήσειεν ἄν τις ,τί δή ποθ᾽ οἱ μὲν ἰατροὶ βουλεύονται περὶ ὧν ἔχουσι τὴν ἐπιστήμην ,οἱ δὲ γραμματικοὶ οὔ ; 
αἴτιον δ᾽ ὅτι διχῇ γινομένης τῆς ἁμαρτίας [ ἢ γὰρ λογιζόμενοι ἁμαρτάνομεν ἢ κατὰ τὴν αἴσθησιν αὐτὸ δρῶντες ] ἐν μὲν τῇ ἰατρικῇ ἀμφοτέρως ἐνδέχεται ἁμαρτεῖν ,ἐν δὲ τῇ γραμματικῇ κατὰ τὴν αἴσθησιν καὶ πρᾶξιν ,
περὶ ἧς ἂν σκοπῶσιν ,εἰς ἄπειρον ἥξουσιν .
ἐπειδὴ οὖν οὔτε δόξα οὔτε βούλησίς ἐστι προαίρεσίς ἐστιν ὡς ἑκάτερον ,οὐδ᾽ ἄμφω [ ἐξαίφνης γὰρ προαιρεῖται μὲν οὐθείς ,δοκεῖ δὲ πράττειν καὶ βούλονται ] ·ὡς ἐξ ἀμφοῖν ἄρα .ἄμφω γὰρ ὑπάρχει τῷ προαιρουμένῳ ταῦτα .
ἀλλὰ πῶς ἐκ τούτων σκεπτέον ; 
δηλοῖ δέ πως καὶ τὸ ὄνομα αὐτό .
ἡ γὰρ προαίρεσις αἵρεσις μὲν ἐστίν ,οὐχ ἁπλῶς δέ ,ἀλλ᾽ ἑτέρου πρὸ ἑτέρου ·
τοῦτο δὲ οὐχ οἷόν τε ἄνευ σκέψεως καὶ βουλῆς .
διὸ ἐκ δόξης βουλευτικῆς ἐστιν ἡ προαίρεσις .
περὶ μὲν δὴ τοῦ τέλους οὐδεὶς βουλεύεται ,ἀλλὰ τοῦτο κεῖται πᾶσι ,περὶ δὲ τῶν εἰς τοῦτο τεινόντων ,πότερον τόδε ἢ τόδε συντείνει ,ἢ δεδογμένου τοῦτο πῶς ἔσται .
βουλευόμεθα δὲ τοῦτο πάντες ,ἕως ἂν εἰς ἡμᾶς ἀναγάγωμεν τῆς γενέσεως τὴν ἀρχήν .
εἰ δὴ προαιρεῖται μὲν μηθεὶς μὴ παρασκευασάμενος μηδὲ βουλευσάμενος ,εἰ χεῖρον ἢ βέλτιον ,βουλεύεται δὲ ὅσα ἐφ᾽ ἡμῖν ἐστι τῶν δυνατῶν καὶ εἶναι καὶ μὴ τῶν πρὸς τὸ τέλος ,δῆλον ὅτι ἡ προαίρεσις μέν ἐστιν ὄρεξις τῶν ἐφ᾽ αὑτῷ βουλευτική .
ἅπαντες γὰρ βουλευόμεθα ἃ καὶ προαιρούμεθα ,οὐ μέντοι γε ἃ βουλευόμεθα ,πάντα προαιρούμεθα .
λέγω δὲ βουλευτικήν ,ἧς ἀρχὴ καὶ αἰτία βούλευσίς ἐστι ,καὶ ὀρέγεται διὰ τὸ βουλεύσασθαι .
διὸ οὔτε ἐν τοῖς ἄλλοις ζῴοις ἐστὶν ἡ προαίρεσις ,οὔτε ἐν πάσῃ ἡλικίᾳ ,οὔτε πάντως ἔχοντος ἀνθρώπου .οὐδὲ γὰρ τὸ βουλεύσασθαι ,οὐδ᾽ ὑπόληψις τοῦ διὰ τί ·ἀλλὰ δοξάσαι μὲν εἰ ποιητέον ἢ μὴ ποιητέον οὐθὲν κωλύει πολλοῖς ὑπάρχειν ,τὸ δὲ διὰ λογισμοῦ οὐκέτι .ἔστι γὰρ βουλευτικὸν τῆς ψυχῆς τὸ θεωρητικὸν αἰτίας τινός .ἡ γὰρ οὗ ἕνεκα μία τῶν αἰτιῶν ἐστίν ·
τὸ μὲν γὰρ διὰ τί αἰτία ·
διὸ οἷς μηθεὶς κεῖται σκοπός ,οὐ βουλευτικοί .
ὥστ᾽ ἐπεὶ τὸ μὲν ἐφ᾽ αὑτῷ ὂν ἢ πράττειν ἢ μὴ πράττειν ,ἐάν τις πράττῃ ἢ ἀπρακτῇ δι᾽ αὑτὸν καὶ μὴ δι᾽ ἄγνοιαν ,ἑκὼν πράττει ἢ ἀπρακτεῖ ,πολλὰ δὲ τῶν τοιούτων πράττομεν οὐ βουλευσάμενοι οὐδὲ προνοήσαντες ,ἀνάγκη τὸ μὲν προαιρετὸν ἅπαν ἑκούσιον εἶναι ,τὸ δ᾽ ἑκούσιον μὴ προαιρετόν ,καὶ τὰ μὲν κατὰ προαίρεσιν πάντα ἑκούσια εἶναι ,τὰ δ᾽ ἀκούσια μὴ πάντα κατὰ προαίρεσιν .
ἅμα δ᾽ ἐκ τούτων φανερὸν καὶ ὅτι καλῶς διορίζονται οἳ τῶν παθημάτων τὰ μὲν ἑκούσια τὰ δ᾽ ἀκούσια τὰ δ᾽ ἐκ προνοίας νομοθετοῦσιν ·
εἰ γὰρ καὶ μὴ διακριβοῦσιν ,ἀλλ᾽ ἅπτονταί γέ πῃ τῆς ἀληθείας .
ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἐροῦμεν ἐν τῇ περὶ τῶν δικαίων ἐπισκέψει ·
ἡ δὲ προαίρεσις ὅτι οὔτε ἁπλῶς βούλησις οὔτε δόξα ἐστί ,δῆλον ,ἀλλὰ δόξα τε καὶ ὄρεξις ,ὅταν ἐκ τοῦ βουλεύσασθαι συμπερανθῶσιν .
ἐπεὶ δὲ βουλεύεται ἀεὶ ὁ βουλευόμενος ἕνεκα τινός ,καὶ ἐστὶ σκοπός τις ἀεὶ τῷ βουλευομένῳ πρὸς ὃν σκοπεῖ τὸ συμφέρον ,περὶ μὲν τοῦ τέλους οὐθεὶς βουλεύεται ,ἀλλὰ τοῦτ᾽ ἐστιν ἀρχὴ καὶ ὑπόθεσις ,ὥσπερ ἐν ταῖς θεωρητικαῖς ἐπιστήμαις ὑποθέσεις [ εἴρηται δὲ περὶ αὐτῶν ἐν μὲν τοῖς ἐν ἀρχῇ βραχέως ,ἐν δὲ τοῖς ἀναλυτικοῖς δι᾽ ἀκριβείας ] ,περὶ δὲ τῶν πρὸς τὸ τέλος φερόντων ἡ σκέψις καὶ μετὰ τέχνης καὶ ἄνευ τέχνης πᾶσιν ἐστίν ,οἷον εἰ πολεμῶσιν ἢ μὴ πολεμῶσιν τοῦτο βουλευομένοις .
ἐκ προτέρου δὲ μᾶλλον ἔσται τὸ δι᾽ ὅ ,τοῦτ᾽ ἐστι τὸ οὗ ἕνεκα ,οἷον πλοῦτος ἢ ἡδονὴ ἤ τι ἄλλο τοιοῦτον ὃ τυγχάνει οὗ ἕνεκα .
βουλεύεται γὰρ ὁ βουλευόμενος ,εἰ ἀπὸ τοῦ τέλους ἔσκεπται ,ἢ ὅ τι ἐκεῖ συντείνει ὅπως εἰς αὑτὸν ἀγάγῃ ,ἢ αὐτὸς δύναται πρὸς τὸ τέλος .τὸ δὲ τέλος ἐστὶ φύσει μὲν ἀεὶ ἀγαθόν ,καὶ περὶ οὗ κατὰ μέρος βουλεύονται ,οἷον ἰατρὸς βουλεύσαιτο ἂν εἰ δῴη φάρμακον ,καὶ στρατηγὸς ποῦ στρατοπεδεύσηται ,οἷς ἀγαθὸν τὸ τέλος τὸ ἁπλῶς ἄριστον ἐστίν ·παρὰ φύσιν δὲ καὶ διαστροφὴν οὐ τὸ ἀγαθόν ,ἀλλὰ τὸ φαινόμενον ἀγαθόν .αἴτιον δ᾽ ὅτι τῶν ὄντων τὰ μὲν οὐκ ἔστιν ἐπ᾽ ἄλλῳ χρήσασθαι ἢ πρὸς ἃ πέφυκεν ,οἷον ὄψει ·
ἀλλ᾽ ἀπὸ ἐπιστήμης ποιῆσαι καὶ οὗ μή ἐστιν ἡ ἐπιστήμη .
οὐ γὰρ ὁμοίως τῆς ὑγιείας ἡ αὐτὴ ἐπιστήμη καὶ νόσου ,ἀλλὰ τῆς μὲν κατὰ φύσιν τῆς δὲ παρὰ φύσιν .ὁμοίως δὲ καὶ ἡ βούλησις φύσει μὲν τοῦ ἀγαθοῦ ἐστί ,παρὰ φύσιν δὲ καὶ τοῦ κακοῦ ,καὶ βούλεται φύσει μὲν τὸ ἀγαθόν ,παρὰ φύσιν δὲ καὶ διαστροφὴν καὶ τὸ κακόν .
ἀλλὰ μὴν ἑκάστου γε φθορὰ καὶ διαστροφὴ οὐκ εἰς τὸ τυχόν ,ἀλλ᾽ εἰς τὰ ἐναντία καὶ τὰ μεταξύ .
οὐ γὰρ ἔστιν ἐκβῆναι ἐκ τούτων ,ἐπεὶ καὶ ἡ ἀπάτη οὐκ εἰς τὰ τυχόντα γίνεται ,ἀλλ᾽ εἰς τὰ ἐναντία ὅσοις ἐστὶν ἐναντία ,καὶ εἰς ταῦτα τῶν ἐναντίων ἃ κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐναντία ἐστίν .
ἀνάγκη ἄρα καὶ τὴν ἀπάτην καὶ τὴν προαίρεσιν ἀπὸ τοῦ μέσου ἐπὶ τὰ ἐναντία γίνεσθαι [ ἐναντία δὲ τῷ μέσῳ [καὶ] τὸ πλέον καὶ τὸ ἔλαττον ] .
- αἴτιον δὲ τὸ ἡδὺ καὶ τὸ λυπηρόν ·
οὕτω γὰρ ἔχει ὥστε τῇ ψυχῇ φαίνεσθαι τὸ μὲν ἡδὺ ἀγαθὸν καὶ τὸ ἥδιον ἄμεινον ,καὶ τὸ λυπηρὸν κακὸν καὶ τὸ λυπηρότερον χεῖρον .
ὥστε καὶ ἐκ τούτων δῆλον ὅτι περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ κακία .
περὶ μὲν γὰρ τὰ προαιρετὰ τυγχάνουσιν οὖσαι ,ἡ δὲ προαίρεσις περὶ τὸ ἀγαθὸν καὶ κακὸν καὶ τὰ φαινόμενα ,τοιαῦτα δὲ φύσει ἡδονὴ καὶ λύπη .
ἀνάγκη τοίνυν ,ἐπειδὴ ἡ ἀρετὴ μὲν ἡ ἠθικὴ αὐτή τε μεσότης τίς ἐστι καὶ περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας πᾶσα ,ἡ δὲ κακία ἐν ὑπερβολῇ καὶ ἐλλείψει καὶ περὶ ταὐτὰ τῇ ἀρετῇ ,τὴν ἀρετὴν εἶναι τὴν ἠθικὴν ἕξιν προαιρετικὴν μεσότητος τῆς πρὸς ἡμᾶς ἐν ἡδέσι καὶ λυπηροῖς ,καθ᾽ ὅσα ποῖός τις λέγεται τὸ ἦθος ,ἢ χαίρων ἢ λυπούμενος ·
τούτων δὲ διωρισμένων ,λέγωμεν πότερον ἡ ἀρετὴ ἀναμάρτητον ποιεῖ τὴν προαίρεσιν καὶ τὸ τέλος ὀρθόν ,οὕτως ὥστε οὗ ἕνεκα δεῖ προαιρεῖσθαι ,ἢ ὥσπερ δοκεῖ τισί ,τὸν λόγον .
ἔστι δὲ τοῦτο ἐγκράτεια ·αὕτη γὰρ οὐ διαφθείρει τὸν λόγον .
ἔστι δ᾽ ἀρετὴ καὶ ἐγκράτεια ἕτερον .
λεκτέον δ᾽ ὕστερον περὶ αὐτῶν ,ἐπεὶ ὅσοις γε δοκεῖ τὸν λόγον ὀρθὸν παρέχειν ἡ ἀρετή ,τοῦτο αἴτιον .
λέγομεν δὲ προαπορήσαντες .
ἔστι γὰρ τὸν μὲν σκοπὸν ὀρθὸν εἶναι ,ἐν δὲ τοῖς πρὸς τὸν σκοπὸν διαμαρτάνειν ·
ἔστι δὲ τὸν μὲν σκοπὸν ἡμαρτῆσθαι ,τὰ δὲ πρὸς ἐκεῖνον περαίνοντα ὀρθῶς ἔχειν ,καὶ μηδέτερον .
πότερον δ᾽ ἡ ἀρετὴ ποιεῖ τὸν σκοπὸν ἢ τὰ πρὸς τὸν σκοπόν ; 
τιθέμεθα δὴ ὅτι τὸν σκοπόν ,διότι τούτου οὐκ ἔστι συλλογισμὸς οὐδὲ λόγος .ἀλλὰ δὴ ὥσπερ ἀρχὴ τοῦτο ὑποκείσθω .
οὔτε γὰρ ἰατρὸς σκοπεῖ εἰ δεῖ ὑγιαίνειν ἢ μή ,ἀλλ᾽ εἰ περιπατεῖν ἢ μή ,οὔτε ὁ γυμναστικὸς εἰ δεῖ εὖ ἔχειν ἢ μή ,ἀλλ᾽ εἰ παλαῖσαι ἢ μή .
ὁμοίως δ᾽ οὐδ᾽ ἄλλη οὐδεμία περὶ τοῦ τέλους ·ὥσπερ γὰρ ταῖς θεωρητικαῖς αἱ ὑποθέσεις ἀρχαί ,οὕτω καὶ ταῖς ποιητικαῖς τὸ τέλος ἀρχὴ καὶ ὑπόθεσις .
ἐπειδὴ δεῖ τόδε ὑγιαίνειν ,ἀνάγκη τοδὶ ὑπάρξαι ,εἰ ἔσται ἐκεῖνο ,ὥσπερ ἐκεῖ ,εἰ ἔστι τὸ τρίγωνον δύο ὀρθαί ,ἀνάγκη τοδὶ εἶναι .
τῆς μὲν οὖν νοήσεως ἀρχὴ τὸ τέλος ,τῆς δὲ πράξεως ἡ τῆς νοήσεως τελευτή .
εἰ οὖν πάσης ὀρθότητος ἢ ὁ λόγος ἢ ἡ ἀρετὴ αἰτία ,εἰ μὴ ὁ λόγος ,διὰ τὴν ἀρετὴν ἂν ὀρθὸν εἴη τὸ τέλος ,ἀλλ᾽ οὐ τὰ πρὸς τὸ τέλος .
τέλος δ᾽ ἐστὶ τὸ οὗ ἕνεκα .
ἔστι γὰρ πᾶσα προαίρεσις τινὸς καὶ ἕνεκα τινός .
οὗ μὲν οὖν ἕνεκα τὸ μέσον ἐστίν ,οὗ αἰτία ἡ ἀρετὴ τῷ προαιρεῖσθαι οὗ ἕνεκα .ἔστι μέντοι ἡ προαίρεσις οὐ τούτου ,ἀλλὰ τῶν τούτου ἕνεκα .τὸ μὲν οὖν τυγχάνειν τούτων ἄλλης δυνάμεως ,ὅσα ἕνεκα τοῦ τέλους δεῖ πράττειν ·
τοῦ δὲ τὸ τέλος ὀρθὸν εἶναι τῆς προαιρέσεως [οὗ] ἡ ἀρετὴ αἰτία .
καὶ διὰ τοῦτο ἐκ τῆς προαιρέσεως κρίνομεν ποῖός τις ·τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ τίνος ἕνεκα πράττει ,ἀλλ᾽ οὐ τί πράττει .
ὁμοίως δὲ καὶ ἡ κακία τῶν ἐναντίων ἕνεκα ποιεῖ τὴν προαίρεσιν .
εἰ δή τις ,ἐφ᾽ αὑτῷ ὂν πράττειν μὲν τὰ καλὰ ἀπρακτεῖν δὲ τὰ αἰσχρά ,τοὐναντίον ποιεῖ ,δῆλον ὅτι οὐ σπουδαῖός ἐστιν οὗτος ὁ ἄνθρωπος .
ὥστ᾽ ἀνάγκη τήν τε κακίαν ἑκούσιον εἶναι καὶ τὴν ἀρετήν ·
οὐδεμία γὰρ ἀνάγκη τὰ μοχθηρὰ πράττειν .
διὰ ταῦτα καὶ ψεκτὸν ἡ κακία καὶ ἡ ἀρετὴ ἐπαινετόν ·
τὰ γὰρ ἀκούσια αἰσχρὰ καὶ κακὰ οὐ ψέγεται οὐδὲ τὰ ἀγαθὰ ἐπαινεῖται ,ἀλλὰ τὰ ἑκούσια .
ἔτι πάντας ἐπαινοῦμεν καὶ ψέγομεν εἰς τὴν προαίρεσιν βλέποντες μᾶλλον ἢ εἰς τὰ ἔργα ·καίτοι αἱρετώτερον ἡ ἐνέργεια τῆς ἀρετῆς ,ὅτι πράττουσι μὲν φαῦλα καὶ ἀναγκαζόμενοι ,προαιρεῖται δ᾽ οὐδείς .
ἔτι διὰ τὸ μὴ ῥᾴδιον εἶναι ἰδεῖν τὴν προαίρεσιν ὁποία τις ,διὰ ταῦτα ἐκ τῶν ἔργων ἀναγκαζόμεθα κρίνειν ποῖός τις .
αἱρετώτερον μὲν οὖν ἡ ἐνέργεια ,ἐπαινετώτερον δ᾽ ἡ προαίρεσις .
ἔκ τε τῶν κειμένων οὖν συμβαίνει ταῦτα ,καὶ ἔτι ὁμολογεῖται τοῖς φαινομένοις .
ὅτι μὲν οὖν μεσότητές εἰσί τε ἐν ταῖς ἀρεταῖς ,καὶ αὗται προαιρετικαί ,καὶ αἱ ἐναντίαι κακίαι ,καὶ τίνες εἰσὶν αὗται ,καθόλου εἴρηται ·
καθ᾽ ἑκάστην δὲ λαμβάνοντες λέγωμεν ἐφεξῆς ,καὶ πρῶτον εἴπωμεν περὶ ἀνδρείας .
σχεδὸν δὴ δοκεῖ πᾶσιν ὅ τ᾽ ἀνδρεῖος εἶναι περὶ φόβους καὶ ἡ ἀνδρεία μία τῶν ἀρετῶν .
διείλομεν δ᾽ ἐν τῇ διαγραφῇ πρότερον καὶ θράσος καὶ φόβον ἐναντία ·καὶ γάρ ἐστί πως ἀντικείμενα ἀλλήλοις .δῆλον οὖν ὅτι καὶ οἱ κατὰ τὰς ἕξεις ταύτας λεγόμενοι ὁμοίως ἀντικείσονται σφίσιν αὐτοῖς ,οἷον ὁ δειλὸς [ οὗτος γὰρ λέγεται κατὰ τὸ φοβεῖσθαι μᾶλλον ἢ δεῖ καὶ θαρρεῖν ἧττον ἢ δεῖ ] καὶ ὁ θρασύς ·καὶ γὰρ οὗτος κατὰ τὸ τοιοῦτος εἶναι οἷος φοβεῖσθαι μὲν ἧττον ἢ δεῖ ,θαρρεῖν δὲ μᾶλλον ἢ δεῖ .διὸ καὶ παρωνυμιάζεται ·ὁ γὰρ θρασὺς παρὰ τὸ θράσος λέγεται παρωνύμως .
ὥστ᾽ ἐπεὶ ἡ ἀνδρεία ἐστὶν ἡ βελτίστη ἕξις περὶ φόβους καὶ θάρρη ,δεῖ δὲ μήθ᾽ οὕτως ὡς οἱ θρασεῖς [ τὰ μὲν γὰρ ἐλλείπουσι ,τὰ δ᾽ ὑπερβάλλουσι ] μήθ᾽ οὕτως ὡς οἱ δειλοί [ καὶ γὰρ οὗτοι ταὐτὸ ποιοῦσι ,πλὴν οὐ περὶ ταὐτὰ ἀλλ᾽ ἐξ ἐναντίας ·
τῷ μὲν γὰρ θαρρεῖν ἐλλείπουσι ,τῷ δὲ φοβεῖσθαι ὑπερβάλλουσι ] ,δῆλον ὡς ἡ μέση διάθεσις θρασύτητος καὶ δειλίας ἐστὶν ἀνδρεία ·
αὕτη γὰρ βελτίστη .
δοκεῖ δ᾽ ὁ ἀνδρεῖος ἄφοβος εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ,ὁ δὲ δειλὸς φοβητικός ,καὶ ὃ μὲν καὶ πολλὰ καὶ ὀλίγα καὶ μεγάλα καὶ μικρὰ φοβεῖσθαι ,καὶ σφόδρα καὶ ταχύ ,ὃ δὲ τὸ ἐναντίον ἢ οὐ φοβεῖσθαι ἢ ἠρέμα καὶ μόλις καὶ ὀλιγάκις καὶ μεγάλα ,καὶ ὃ μὲν ὑπομένει τὰ φοβερὰ σφόδρα ,ὃ δὲ οὐδὲ τὰ ἠρέμα .
ποῖα οὖν ὑπομένει ὁ ἀνδρεῖος ; 
πρῶτον πότερον τὰ ἑαυτῷ φοβερὰ ἢ τὰ ἑτέρῳ ; 
εἰ μὲν δὴ τὰ ἑτέρῳ φοβερά ,οὐθὲν σεμνὸν φαίη ἄν τις εἶναι ·
εἰ δὲ τὰ αὑτῷ ,εἴη ἂν αὐτῷ μεγάλα καὶ πολλὰ φοβερά .
φόβου ποιητικὰ ἑκάστῳ ᾧ φοβερά ,οἷον εἰ μὲν σφόδρα φοβερά ,εἴη ἂν ἰσχυρὸς ὁ φόβος ,εἰ δ᾽ ἠρέμα ,ἀσθενής .
ὥστε συμβαίνει τὸν ἀνδρεῖον μεγάλους φόβους καὶ πολλοὺς ποιεῖσθαι .
ἐδόκει δὲ τοὐναντίον ἡ ἀνδρεία ἄφοβον παρασκευάζειν ,τοῦτο δ᾽ εἶναι ἐν τῷ ἢ μηθὲν ἢ ὀλίγα φοβεῖσθαι ,καὶ ἠρέμα καὶ μόλις .
ἀλλ᾽ ἴσως τὸ φοβερὸν λέγεται ,ὥσπερ καὶ τὸ ἡδὺ καὶ τὸ ἀγαθόν ,διχῶς .
τὰ μὲν γὰρ ἁπλῶς ,τὰ δὲ τινὶ μὲν καὶ ἡδέα καὶ ἀγαθὰ ἐστίν ,ἁπλῶς δ᾽ οὔ ,ἀλλὰ τοὐναντίον φαῦλα καὶ οὐχ ἡδέα ,ὅσα τοῖς πονηροῖς ὠφέλιμα καὶ ὅσα ἡδέα τοῖς παιδίοις ᾗ παιδία .
ὁμοίως δὲ καὶ τὰ φοβερὰ τὰ μὲν ἁπλῶς ἐστί ,τὰ δὲ τινί .
ἃ μὲν δὴ δειλὸς φοβεῖται ᾗ δειλός ,τὰ μὲν οὐδενί ἐστι φοβερά ,τὰ δ᾽ ἠρέμα ·τὰ δὲ τοῖς πλείστοις φοβερά ,καὶ ὅσα τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει ,ταῦθ᾽ ἁπλῶς φοβερὰ λέγομεν .
ὁ δ᾽ ἀνδρεῖος πρὸς ταῦτ᾽ ἔχει ἀφόβως ,καὶ ὑπομένει τὰ τοιαῦτα φοβερά ,ἃ ἔστι μὲν ὡς φοβερὰ αὐτῷ ,ἔστι δ᾽ ὡς οὔ ,ᾗ μὲν ἄνθρωπος ,φοβερά ,ᾗ δ᾽ ἀνδρεῖος ,οὐ φοβερὰ ἀλλ᾽ ἢ ἠρέμα ἢ οὐδαμῶς .
ἔστι μέντοι φοβερὰ ταῦτα ·τοῖς γὰρ πλείστοις φοβερά .διὸ καὶ ἐπαινεῖται ἡ ἕξις ·ὥσπερ γὰρ ὁ ἰσχυρὸς καὶ ὑγιεινὸς ἔχει .
καὶ γὰρ οὗτοι οὐ τῷ ὑπὸ μηθενὸς ὃ μὲν πόνου τρίβεσθαι ,ὃ δ᾽ ὑπὸ μηδεμιᾶς ὑπερβολῆς ,τοιοῦτοι εἰσίν ,ἀλλὰ τῷ ὑπὸ τούτων ἀπαθεῖς εἶναι ,ἢ ἁπλῶς ἢ ἠρέμα ,ὑφ᾽ ὧν οἱ πολλοὶ καὶ οἱ πλεῖστοι .
οἱ μὲν οὖν νοσώδεις καὶ ἀσθενεῖς καὶ δειλοὶ καὶ ὑπὸ τῶν κοινῶν παθημάτων πάσχουσί τι ,πλὴν θᾶττόν τε καὶ μᾶλλον ἢ οἱ πολλοί ,καὶ ἔτι ὑφ᾽ ὧν οἱ πολλοὶ πάσχουσιν ,ὑπὸ τούτων ἀπαθεῖς ἢ ὅλως ἢ ἠρέμα .
ἀπορεῖται δ᾽ εἰ τῷ ἀνδρείῳ οὐθέν ἐστι φοβερόν ,οὐδ᾽ ἂν φοβηθείη .
ἢ οὐθὲν κωλύει τὸν εἰρημένον τρόπον ; 
ἡ γὰρ ἀνδρεία ἀκολούθησις τῷ λόγῳ ἐστίν ,ὁ δὲ λόγος τὸ καλὸν αἱρεῖσθαι κελεύει .
διὸ καὶ ὁ μὴ διὰ τοῦτο ὑπομένων αὐτά ,οὗτος ἤτοι ἐξέστηκεν ἢ θρασύς ·ὁ δὲ διὰ τὸ καλὸν ἄφοβος καὶ ἀνδρεῖος μόνος .ὁ μὲν οὖν δειλὸς καὶ ἃ μὴ δεῖ φοβεῖται ,ὁ δὲ θρασὺς καὶ ἃ μὴ δεῖ θαρρεῖ ·ὁ δ᾽ ἀνδρεῖος ἄμφω ἃ δεῖ ,καὶ ταύτῃ μέσος ἐστίν .ἃ γὰρ ἂν ὁ λόγος κελεύῃ ,ταῦτα καὶ θαρρεῖ καὶ φοβεῖται .
ὁ δὲ λόγος τὰ μεγάλα λυπηρὰ καὶ φθαρτικὰ οὐ κελεύει ὑπομένειν ,ἂν μὴ καλὰ ᾖ .
ὁ μὲν οὖν θρασύς ,καὶ εἰ μὴ κελεύει ,ταῦτα θαρρεῖ ,ὁ δὲ δειλὸς οὐδ᾽ ἂν κελεύῃ ·ὁ δὲ ἀνδρεῖος μόνος ,ἐὰν κελεύῃ .ἔστι δ᾽ εἴδη ἀνδρείας πέντε λεγόμενα καθ᾽ ὁμοιότητα ·τὰ αὐτὰ γὰρ ὑπομένουσιν ,ἀλλ᾽ οὐ διὰ τὰ αὐτά .
μία μὲν πολιτική ·
αὕτη δ᾽ ἐστὶν ἡ δι᾽ αἰδῶ οὖσα .
δευτέρα ἡ στρατιωτική ·
αὕτη δὲ δι᾽ ἐμπειρίαν καὶ τὸ εἰδέναι ,οὐχ ὥσπερ Σωκράτης ἔφη τὰ δεινά ,ἀλλ᾽ ὅτι τὰς βοηθείας τῶν δεινῶν .
τρίτη δ᾽ ἡ δι᾽ ἀπειρίαν καὶ ἄγνοιαν ,δι᾽ ἣν τὰ παιδία καὶ οἱ μαινόμενοι οἳ μὲν ὑπομένουσι τὰ φερόμενα ,οἳ δὲ λαμβάνουσι τοὺς ὄφεις .
ἄλλη δ᾽ ἡ κατ᾽ ἐλπίδα ,καθ᾽ ἣν οἵ τε κατευτυχηκότες πολλάκις ὑπομένουσι τοὺς κινδύνους καὶ οἱ μεθύοντες ·εὐέλπιδας γὰρ ποιεῖ ὁ οἶνος .
ἄλλη δὲ διὰ πάθος ἀλόγιστον ,οἷον δι᾽ ἔρωτα καὶ θυμόν .
ἄν τε γὰρ ἐρᾷ ,θρασὺς μᾶλλον ἢ δειλός ,καὶ ὑπομένει πολλοὺς κινδύνους ,ὥσπερ ὁ ἐν Μεταποντίῳ τὸν τύραννον ἀποκτείνας καὶ ὁ ἐν Κρήτῃ μυθολογούμενος ·
καὶ δι᾽ ὀργὴν καὶ θυμὸν ὡσαύτως .ἐκστατικὸν γὰρ ὁ θυμός .διὸ καὶ οἱ ἄγριοι σύες ἀνδρεῖοι δοκοῦσιν εἶναι ,οὐκ ὄντες ·ὅταν γὰρ ἐκστῶσι ,τοιοῦτοι εἰσίν ,εἰ δὲ μή ,ἀνώμαλοι ,ὥσπερ οἱ θρασεῖς .
ὅμως δὲ μάλιστα φυσικὴ ἡ τοῦ θυμοῦ ·
ἀήττητον γὰρ ὁ θυμός ,διὸ καὶ οἱ παῖδες ἄριστα μάχονται .
διὰ νόμον δὲ ἡ πολιτικὴ ἀνδρεία .
κατ᾽ ἀλήθειαν δὲ οὐδεμία τούτων ,ἀλλὰ πρὸς τὰς παρακελεύσεις τὰς ἐν τοῖς κινδύνοις χρήσιμα ταῦτα πάντα .
περὶ δὲ τῶν φοβερῶν νῦν μὲν ἁπλῶς εἰρήκαμεν ,βέλτιον δὲ διορίσασθαι μᾶλλον .
ὅλως μὲν οὖν φοβερὰ λέγεται τὰ ποιητικὰ φόβου .τοιαῦτα δ᾽ ἐστὶν ὅσα φαίνεται ποιητικὰ λύπης φθαρτικῆς ·
τοῖς γὰρ ἄλλην τινὰ προσδεχομένοις λύπην ἑτέρα μὲν ἄν τις ἴσως λύπη γένοιτο καὶ πάθος ἕτερον ,φόβος δ᾽ οὐκ ἔσται ,οἷον εἴ τις προορῷτο ὅτι λυπήσεται λύπην ἣν οἱ φθονοῦντες λυποῦνται ,ἢ τοιαύτην οἵαν οἱ ζηλοῦντες ἢ οἱ αἰσχυνόμενοι .
ἀλλ᾽ ἐπὶ μόναις ταῖς τοιαύταις φαινομέναις ἔσεσθαι λύπαις φόβος γίνεται ,ὅσων ἡ φύσις ἀναιρετικὴ τοῦ ζῆν .
διὸ καὶ σφόδρα τινὲς ὄντες μαλακοὶ περὶ ἔνια ἀνδρεῖοι εἰσί ,καὶ ἔνιοι σκληροὶ καὶ καρτερικοὶ [καὶ] δειλοί .
καὶ δὴ καὶ δοκεῖ σχεδὸν ἴδιον τῆς ἀνδρείας εἶναι τὸ περὶ τὸν θάνατον καὶ τὴν περὶ τούτου λύπην ἔχειν πώς .
εἰ γάρ τις εἴη τοιοῦτος οἷος πρὸς ἀλέας καὶ ψύχη καὶ τὰς τοιαύτας λύπας ὑπομενετικός ,ὡς ὁ λόγος ,ἀκινδύνους οὔσας ,πρὸς δὲ τὸν θάνατον καὶ μαλακὸς καὶ περίφοβος ,μὴ δι᾽ ἄλλο τι πάθος ἀλλὰ δι᾽ αὐτὴν τὴν φθοράν ,ἄλλος δὲ πρὸς μὲν ἐκείνας μαλακός ,πρὸς δὲ τὸν θάνατον ἀπαθής ·
ἐκεῖνος μὲν ἂν εἶναι δόξειε δειλός ,οὗτος δ᾽ ἀνδρεῖος .καὶ γὰρ κίνδυνος ἐπὶ τοῖς τοιούτοις λέγεται μόνοις τῶν φοβερῶν ,ὅταν πλησίον ᾖ τὸ τῆς τοιαύτης φθορᾶς ποιητικόν .φαίνεται δὲ κίνδυνος ,ὅταν πλησίον φαίνηται .τὰ μὲν οὖν φοβερά ,περὶ ὅσα φαμὲν εἶναι τὸν ἀνδρεῖον ,εἴρηται δὴ ὅτι τὰ φαινόμενα ποιητικὰ λύπης τῆς φθαρτικῆς ·ταῦτα μέντοι πλησίον τε φαινόμενα καὶ μὴ πόρρω ,καὶ τοσαῦτα τῷ μεγέθει ὄντα ἢ φαινόμενα ὥστ᾽ εἶναι σύμμετρα πρὸς ἄνθρωπον .ἔνια γὰρ ἀνάγκη παντὶ φαίνεσθαι ἀνθρώπῳ φοβερὰ καὶ διαταράττειν .οὐθὲν γὰρ κωλύει ,ὥσπερ θερμὰ καὶ 
διόπερ οὔτ᾽ εἴ τις ὑπομένοι τὰ φοβερὰ δι᾽ ἄγνοιαν ,ἀνδρεῖος ,οἷον εἴ τις τοὺς κεραυνοὺς ὑπομένοι φερομένους διὰ μανίαν ,οὔτ᾽ εἰ γιγνώσκων ὅσος ὁ κίνδυνος ,διὰ θυμόν ,οἷον οἱ Κελτοὶ πρὸς τὰ κύματα ὅπλα ἀπαντῶσι λαβόντες ,καὶ ὅλως ἡ βαρβαρικὴ ἀνδρεία μετὰ θυμοῦ ἐστίν .
ἔνιοι δὲ καὶ δι᾽ ἄλλας ἡδονὰς ὑπομένουσιν .
καὶ γὰρ ὁ θυμὸς ἡδονὴν ἔχει τινά ·μετ᾽ ἐλπίδος γάρ ἐστι τιμωρίας .
ἀλλ᾽ ὅμως οὔτ᾽ εἰ διὰ ταύτην οὔτ᾽ εἰ δι᾽ ἄλλην ἡδονὴν ὑπομένει τις τὸν θάνατον ἢ φυγὴν μειζόνων λυπῶν ,οὐδεὶς δικαίως ἂν ἀνδρεῖος λέγοιτο τούτων .
εἰ γὰρ ἦν ἡδὺ τὸ ἀποθνήσκειν ,πολλάκις ἂν δι᾽ ἀκρασίαν ἀπέθνησκον οἱ ἀκόλαστοι ,ὥσπερ καὶ νῦν αὐτοῦ μὲν τοῦ ἀποθνήσκειν οὐκ ὄντος ἡδέος ,τῶν ποιητικῶν δ᾽ αὐτοῦ ,πολλοὶ δι᾽ ἀκρασίαν περιπίπτουσιν εἰδότες ,ὧν οὐθεὶς ἂν ἀνδρεῖος εἶναι δόξειεν ,εἰ καὶ πάνυ ἑτοίμως ἀποθνήσκειν .
οὔτ᾽ εἰ φεύγοντες τὸ πονεῖν ,ὅπερ πολλοὶ ποιοῦσιν ,οὐδὲ τῶν τοιούτων οὐδεὶς ἀνδρεῖος ,καθάπερ καὶ Ἀγάθων φησὶ 
φαῦλοι βροτῶν γὰρ τοῦ πονεῖν ἡσσώμενοι ,θανεῖν ἐρῶσιν .
αγατηον φρ .7 ὥσπερ καὶ τὸν Χείρωνα μυθολογοῦσιν οἱ ποιηταὶ διὰ τὴν ἀπὸ τοῦ ἕλκους ὀδύνην εὔξασθαι ἀποθανεῖν ἀθάνατον ὄντα .
παραπλησίως δὲ τούτοις καὶ ὅσοι δι᾽ ἐμπειρίαν ὑπομένουσι τοὺς κινδύνους ,ὅνπερ τρόπον σχεδὸν οἱ πλεῖστοι τῶν στρατιωτικῶν ἀνθρώπων ὑπομένουσιν .
αὐτὸ γὰρ τοὐναντίον ἔχει ἢ ὡς ᾤετο Σωκράτης ,ἐπιστήμην οἰόμενος εἶναι τὴν ἀνδρείαν .
οὔτε γὰρ διὰ τὸ εἰδέναι τὰ φοβερὰ θαρροῦσιν οἱ ἐπὶ τοὺς ἱστοὺς ἀναβαίνειν ἐπιστάμενοι ,ἀλλ᾽ ὅτι ἴσασι τὰς βοηθείας τῶν δεινῶν ·
καὶ γὰρ ἂν ἡ ἰσχὺς καὶ ὁ πλοῦτος κατὰ Θέογνιν ἀνδρεία εἶεν ·
πᾶς γὰρ ἀνὴρ πενίῃ δεδμημένος .
τηεογ .
177 φανερῶς δ᾽ ἔνιοι δειλοὶ ὄντες ὅμως ὑπομένουσι δι᾽ ἐμπειρίαν ·τοῦτο δέ ,ὅτι οὐκ οἴονται κίνδυνον εἶναι ·ἴσασι γὰρ τὰς βοηθείας .σημεῖον δέ ·ὅταν γὰρ μὴ ἔχειν οἴωνται βοήθειαν ,ἀλλ᾽ ἤδη πλησίον ᾖ τὸ δεινόν ,οὐχ ὑπομένουσιν .
ἀλλὰ πάντων τῶν τοιούτων ἀνδρείων οἱ διὰ τὴν αἰδῶ ὑπομένοντες μάλιστα φανεῖεν ἂν ἀνδρεῖοι ,καθάπερ καὶ Ὅμηρος τὸν Ἕκτορά φησιν ὑπομεῖναι τὸν κίνδυνον τὸν πρὸς τὸν Ἀχιλλέα ·
Ἕκτορα δ᾽ αἰδὼς εἷλε ·σουρξε υνκνοων καὶ Πουλυδάμας μοι πρῶτος ἐλεγχείην ἀναθήσει .
ηομ .ιλ .22 .
100 καὶ ἐστὶν ἡ πολιτικὴ ἀνδρεία αὕτη .
ἡ δ᾽ ἀληθὴς οὔτε αὕτη οὔτ᾽ ἐκείνων οὐδεμία ,ἀλλὰ ὁμοία μέν ,ὥσπερ καὶ ἡ τῶν θηρίων ,ἃ διὰ τὸν θυμὸν ὁμόσε τῇ πληγῇ φέρεται .
οὔτε γὰρ ὅτι ἀδοξήσει ,δεῖ μένειν φοβουμένους ,οὔτε δι᾽ ὀργήν ,οὔτε διὰ τὸ μὴ νομίζειν ἀποθανεῖσθαι ,ἢ διὰ τὸ δυνάμεις ἔχειν φυλακτικάς ·οὐδὲ γὰρ οἰήσεται οὕτω γε φοβερὸν εἶναι οὐθέν .ἀλλ᾽ ἐπειδὴ πᾶσα ἀρετὴ προαιρετική [ τοῦτο δὲ πῶς λέγομεν ,εἴρηται πρότερον ,ὅτι ἕνεκά τινος πάντα αἱρεῖσθαι ποιεῖ ,καὶ τοῦτό ἐστι τὸ οὗ ἕνεκα ,τὸ καλόν ] ,δῆλον ὅτι καὶ ἡ ἀνδρεία ἀρετή τις οὖσα ἕνεκά τινος ποιήσει τὰ φοβερὰ ὑπομένειν ,ὥστ᾽ οὔτε δι᾽ ἄγνοιαν [ ὀρθῶς γὰρ μᾶλλον ποιεῖ κρίνειν ] οὔτε δι᾽ ἡδονήν ,ἀλλ᾽ ὅτι 
περὶ ποῖα μὲν οὖν ἐστιν ἡ ἀνδρεία μεσότης καὶ τίνων καὶ διὰ τί ,καὶ τὰ φοβερὰ τίνα δύναμιν ἔχει ,σχεδὸν εἴρηται κατὰ τὴν παροῦσαν ἔφοδον ἱκανῶς ·
περὶ δὲ σωφροσύνης καὶ ἀκολασίας μετὰ ταῦτα διελέσθαι πειρατέον .
λέγεται δ᾽ ὁ ἀκόλαστος πολλαχῶς .
ὅ τε γὰρ μὴ κεκολασμένος πως μηδ᾽ ἰατρευμένος ,ὥσπερ ἄτμητος ὁ μὴ τετμημένος ,καὶ τούτων ὃ μὲν δυνατός ,ὃ δ᾽ ἀδύνατος ·
ἄτμητον γὰρ τό τε μὴ δυνάμενον τμηθῆναι καὶ τὸ δυνατὸν μὲν μὴ τετμημένον δέ .
τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ τὸ ἀκόλαστον .
καὶ γὰρ τὸ μὴ πεφυκὸς δέχεσθαι κόλασιν ,καὶ τὸ πεφυκὸς μὲν μὴ κεκολασμένον δὲ περὶ ἁμαρτίας ,περὶ ἃς ὀρθοπραγεῖ ὁ σώφρων ,ὥσπερ οἱ παῖδες ·
ἔτι δ᾽ ἄλλον τρόπον οἱ δυσίατοι καὶ οἱ ἀνίατοι πάμπαν διὰ κολάσεως .
πλεοναχῶς δὲ λεγομένης τῆς ἀκολασίας ,ὅτι μὲν περὶ ἡδονάς τινας καὶ λύπας εἰσί ,φανερόν ,καὶ ὅτι ἐν τῷ περὶ ταύτας διακεῖσθαί πως καὶ ἀλλήλων διαφέρουσι καὶ τῶν ἄλλων ·
διεγράψαμεν δὲ πρότερον πῶς τὴν ἀκολασίαν ὀνομάζοντες μεταφέρομεν .
τοὺς δὲ ἀκινήτως ἔχοντας δι᾽ ἀναισθησίαν πρὸς τὰς αὐτὰς ἡδονὰς οἳ μὲν καλοῦσιν ἀναισθήτους ,οἳ δὲ ἄλλοις ὀνόμασι τοιούτους προσαγορεύουσιν .
ἔστι δ᾽ οὐ πάνυ γνώριμον τὸ πάθος οὐδ᾽ ἐπιπόλαιον διὰ τὸ πάντας ἐπὶ θάτερον ἁμαρτάνειν μᾶλλον καὶ πᾶσιν εἶναι σύμφυτον τὴν τῶν τοιούτων ἡδέων ἧτταν καὶ αἴσθησιν .
μάλιστα δ᾽ εἰσὶ τοιοῦτοι ,οἵους οἱ κωμῳδοδιδάσκαλοι παράγουσιν ἀγροίκους ,οἳ οὐδὲ τὰ μέτρια καὶ τὰ ἀναγκαῖα πλησιάζουσι τοῖς ἡδέσιν .
ἐπεὶ δ᾽ ὁ σώφρων ἐστὶ περὶ ἡδονάς ,ἀνάγκη καὶ περὶ ἐπιθυμίας τινὰς αὐτὸν εἶναι .
δεῖ δὴ λαβεῖν περὶ τίνας .
οὐ γὰρ περὶ πάσας οὐδὲ περὶ ἅπαντα τὰ ἡδέα ὁ σώφρων σώφρων ἐστίν ,ἀλλὰ τῇ μὲν δόξῃ περὶ δύο τῶν αἰσθητῶν ,περί τε τὸ γευστὸν καὶ τὸ ἁπτόν ,τῇ δ᾽ ἀληθείᾳ περὶ τὸ ἁπτόν ·
περὶ γὰρ τὴν διὰ τῆς ὄψεως ἡδονὴν τῶν καλῶν ἄνευ ἐπιθυμίας ἀφροδισίων ,ἢ λύπην τῶν αἰσχρῶν ,καὶ περὶ τὴν διὰ τῆς ἀκοῆς τῶν εὐαρμόστων ἢ ἀναρμόστων ,ἔτι δὲ πρὸς τὰς δι᾽ ὀσφρήσεως ,τάς τε ἀπὸ εὐωδίας καὶ τὰς ἀπὸ δυσωδίας ,οὐκ ἔστιν ὁ σώφρων .
εἰ γοῦν τις ἢ καλὸν ἀνδριάντα θεώμενος ἢ ἵππον ἢ ἄνθρωπον ,ἢ ἀκροώμενος ᾁδοντος ,μὴ βούλοιτο μήτε ἐσθίειν μήτε πίνειν μήτε ἀφροδισιάζειν ,ἀλλὰ τὰ μὲν καλὰ θεωρεῖν τῶν δ᾽ ᾀδόντων ἀκούειν ,οὐκ ἂν δόξειεν ἀκόλαστος εἶναι ,ὥσπερ οὐδ᾽ οἱ κηλούμενοι παρὰ ταῖς Σειρῆσιν .
ἀλλὰ περὶ τὰ δύο τῶν αἰσθητῶν ταῦτα ,περὶ ἅπερ καὶ τἆλλα θηρία μόνον τυγχάνει αἰσθητικῶς ἔχοντα ,καὶ χαίροντα καὶ λυπούμενα ,περὶ τὰ γευστὰ καὶ ἁπτά .περὶ δὲ τὰ τῶν ἄλλων αἰσθητῶν ἡδέα σχεδὸν ὁμοίως ἅπαντα φαίνεται ἀναισθήτως διακείμενα ,οἷον περὶ εὐαρμοστίαν ἢ κάλλος .
οὐθὲν γάρ ,ὅ τι καὶ ἄξιον λόγου ,φαίνεται πάσχοντα αὐτῇ τῇ θεωρίᾳ τῶν καλῶν ἢ τῇ ἀκροάσει τῶν εὐαρμόστων ,εἰ μή τί που συμβέβηκε τερατῶδες ·
ἀλλ᾽ οὐδὲ πρὸς τὰ εὐώδη ἢ δυσώδη ·καίτοι τάς γε αἰσθήσεις ὀξυτέρας ἔχουσι πάσας .ἀλλὰ καὶ τῶν ὀσμῶν ταύταις χαίρουσιν ὅσαι κατὰ συμβεβηκὸς εὐφραίνουσιν ,ἀλλὰ μὴ καθ᾽ αὑτάς .λέγω δὲ μὴ καθ᾽ αὑτάς ,αἷς ἢ ἐλπίζοντες χαίρομεν ἢ μεμνημένοι ,οἷον ὄψων καὶ ποτῶν [ δι᾽ ἑτέραν γὰρ ἡδονὴν ταύταις χαίρομεν ,τὴν τοῦ φαγεῖν ἢ πιεῖν ] ,καθ᾽ αὑτὰς δὲ οἷον αἱ τῶν ἀνθῶν εἰσίν .
διὸ ἐμμελῶς ἔφη Στρατόνικος τὰς μὲν καλὸν ὄζειν τὰς δὲ ἡδύ .
ἐπεὶ καὶ τῶν περὶ τὸ γευστὸν οὐ περὶ πᾶσαν ἡδονὴν ἐπτόηται τὰ θηρία ,οὐδ᾽ ὅσων τῷ ἄκρῳ τῆς γλώττης ἡ αἴσθησις ,ἀλλ᾽ ὅσων τῷ φάρυγγι ,καὶ ἔοικεν ἁφῇ μᾶλλον ἢ γεύσει τὸ πάθος .
διὸ οἱ ὀψοφάγοι οὐκ εὔχονται τὴν γλῶτταν ἔχειν μακρὰν ἀλλὰ τὸν φάρυγγα γεράνου ,ὥσπερ Φιλόξενος ὁ Ἐρύξιδος .
ὥστε περὶ τὰ ἁπτόμενα ,ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν ,θετέον τὴν ἀκολασίαν .ὁμοίως δὲ καὶ ὁ ἀκόλαστος περὶ τὰς τοιαύτας ἐστίν .
οἰνοφλυγία γὰρ καὶ γαστριμαργία καὶ λαγνεία καὶ ὀψοφαγία καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα περὶ τὰς εἰρημένας ἐστὶν αἰσθήσεις ,εἰς ἅπερ μόρια ἡ ἀκολασία διαιρεῖται .
περὶ δὲ τὰς δι᾽ ὄψεως ἢ ἀκοῆς ἢ ὀσφρήσεως ἡδονὰς οὐθεὶς λέγεται ἀκόλαστος ,ἐὰν ὑπερβάλλῃ ,ἀλλ᾽ ἄνευ ὀνείδους τὰς ἁμαρτίας ψέγομεν ταύτας ,καὶ ὅλως περὶ ὅσα μὴ λέγονται ἐγκρατεῖς ·
οἱ δ᾽ ἀκρατεῖς οὐκ εἰσὶν ἀκόλαστοι οὐδὲ σώφρονες .
ἀναίσθητος μὲν οὖν ,ἢ ὅπως δεῖ ὀνομάζειν ,ὁ οὕτως ἔχων ὥστε καὶ ἐλλείπειν ὅσων ἀνάγκη κοινωνεῖν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ πάντας καὶ χαίρειν ·
ὁ δ᾽ ὑπερβάλλων ἀκόλαστος .πάντες γὰρ τούτοις φύσει τε χαίρουσι ,καὶ ἐπιθυμίας λαμβάνουσι ,καὶ οὐκ εἰσὶν οὐδὲ λέγονται ἀκόλαστοι [ οὐ γὰρ ὑπερβάλλουσι τῷ χαίρειν μᾶλλον ἢ δεῖ τυγχάνοντες καὶ λυπεῖσθαι μᾶλλον ἢ δεῖ μὴ τυγχάνοντες ] ,οὐδ᾽ ἀνάλγητοι [ οὐ γὰρ ἐλλείπουσι τῷ χαίρειν ἢ λυπεῖσθαι ,ἀλλὰ μᾶλλον ὑπερβάλλουσιν ] .
ἐπεὶ δ᾽ ἔστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις περὶ αὐτά ,δῆλον ὅτι καὶ μεσότης ,καὶ βελτίστη αὕτη ἡ ἕξις ,καὶ ἀμφοῖν ἐναντία .
ὥστ᾽ εἰ σωφροσύνη ἡ βελτίστη ἕξις ,περὶ ἃ ὁ ἀκόλαστος ,ἡ περὶ τὰ ἡδέα τὰ εἰρημένα τῶν αἰσθητῶν μεσότης σωφροσύνη ἂν εἴη ,μεσότης οὖσα ἀκολασίας καὶ ἀναισθησίας ·
ἡ δ᾽ ὑπερβολὴ ἀκολασία ·
ἡ δ᾽ ἔλλειψις ἤτοι ἀνώνυμος ἢ τοῖς εἰρημένοις ὀνόμασι προσαγορευομένη .
ἀκριβέστερον δὲ περὶ τοῦ γένους τῶν ἡδονῶν ἔσται διαιρετέον ἐν τοῖς λεγομένοις ὕστερον περὶ ἐγκρατείας καὶ ἀκρασίας .
τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ληπτέον καὶ περὶ πραότητος καὶ χαλεπότητος ·
καὶ γὰρ τὸν πρᾶον περὶ λύπην τὴν ἀπὸ θυμοῦ γιγνομένην ὁρῶμεν ὄντα ,τῷ πρὸς ταύτην ἔχειν πώς .
διεγράψαμεν δὲ καὶ ἀντεθήκαμεν τῷ ὀργίλῳ καὶ χαλεπῷ καὶ ἀγρίῳ [ πάντα γὰρ τὰ τοιαῦτα τῆς αὐτῆς ἐστι διαθέσεως ] τὸν ἀνδραποδώδη καὶ τὸν ἀνόητον .
σχεδὸν γὰρ ταῦτα μάλιστα καλοῦσι τοὺς μηδ᾽ ἐφ᾽ ὅσοις δεῖ κινουμένους τὸν θυμόν ,ἀλλὰ προπηλακιζομένους εὐχερῶς καὶ ταπεινοὺς πρὸς τὰς ὀλιγωρίας .
ἔστι γὰρ ἀντικείμενον τῷ μὲν ταχὺ τὸ μόλις ,τῷ δ᾽ ἠρέμα τὸ σφόδρα ,τῷ δὲ πολὺν χρόνον τὸ ὀλίγον λυπεῖσθαι ταύτην τὴν λύπην ἣν καλοῦμεν θυμόν .
ἐπεὶ δ᾽ ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων εἴπομεν ,καὶ ἐνταῦθ᾽ ἐστὶν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις [ ὁ μὲν γὰρ χαλεπὸς τοιοῦτος ἐστίν ,ὁ καὶ θᾶττον καὶ μᾶλλον πάσχων καὶ πλείω χρόνον καὶ ὅτ᾽ οὐ δεῖ καὶ ὁποίοις οὐ δεῖ καὶ ἐπὶ πολλοῖς ,ὁ δ᾽ ἀνδραποδώδης τοὐναντίον ] ,δῆλον ὅτι ἔστι τις καὶ ὁ μέσος τῆς ἀνισότητος .
ἐπεὶ οὖν ἡμαρτημέναι ἀμφότεραι αἱ ἕξεις ἐκεῖναι ,φανερὸν ὅτι ἐπιεικὴς ἡ μέση τούτων ἕξις ·οὔτε γὰρ προτερεῖ οὔθ᾽ ὑστερίζει οὔτε οἷς οὐ δεῖ ὀργίζεται οὔτε οἷς δεῖ οὐκ ὀργίζεται .
ὥστ᾽ ἐπεὶ καὶ πραότης ἡ βελτίστη ἕξις περὶ ταῦτα τὰ πάθη ἐστίν ,εἴη καὶ ἡ πραότης μεσότης τις ,καὶ ὁ πρᾶος μέσος τοῦ χαλεποῦ καὶ τοῦ ἀνδραποδώδους .
ἔστι δὲ καὶ ἡ μεγαλοψυχία καὶ ἡ μεγαλοπρέπεια καὶ ἡ ἐλευθεριότης μεσότητες .
ἡ μὲν ἐλευθεριότης περὶ χρημάτων κτῆσιν καὶ ἀποβολήν .
ὁ μὲν γὰρ κτήσει μὲν πάσῃ μᾶλλον χαίρων ἢ δεῖ ,ἀποβολῇ δὲ πάσῃ λυπούμενος μᾶλλον ἢ δεῖ ἀνελεύθερος ,ὁ δ᾽ ἀμφότερα ἧττον ἢ δεῖ ἄσωτος ,ὁ δ᾽ ἄμφω ὡς δεῖ ἐλευθέριος .τοῦτο δὲ λέγω τὸ ὡς δεῖ ,καὶ ἐπὶ τούτων καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ,τὸ ὡς ὁ λόγος ὁ ὀρθός .ἐπεὶ δ᾽ ἐκεῖνοι μέν εἰσιν ἐν ὑπερβολῇ καὶ ἐλλείψει ,ὅπου δὲ ἔσχατα εἰσί ,καὶ μέσον ,καὶ τοῦτο βέλτιστον ,ἓν δὲ περὶ ἕκαστον τῷ εἴδει τὸ βέλτιστον ·ἀνάγκη καὶ τὴν ἐλευθεριότητα μεσότητα εἶναι ἀσωτίας καὶ ἀνελευθερίας περὶ χρημάτων κτῆσιν 
διχῶς δὲ τὰ χρήματα λέγομεν καὶ τὴν χρηματιστικήν .
ἣ μὲν γὰρ καθ᾽ αὑτὸ χρῆσις τοῦ κτήματος ἐστίν ,οἷον ὑποδήματος ἢ ἱματίου ,ἣ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς μέν ,οὐ μέντοι οὕτως ὡς ἂν εἴ τις σταθμῷ χρήσαιτο τῷ ὑποδήματι ,ἀλλ᾽ οἷον ἡ πώλησις καὶ ἡ μίσθωσις ·χρῆται γὰρ ὑποδήματι .
ὁ δὲ φιλάργυρος ὁ περὶ τὸ νόμισμά ἐστιν ἐσπουδακώς ,τὸ δὲ νόμισμα τῆς κτήσεως ἀντὶ τῆς κατὰ συμβεβηκὸς χρήσεως ἐστίν ·
ὁ δ᾽ ἀνελεύθερος ἂν εἴη καὶ ἄσωτος περὶ τὸν κατὰ συμβεβηκὸς τρόπον τοῦ χρηματισμοῦ ,καὶ γὰρ ἐπὶ τοῦ κατὰ φύσιν χρηματισμοῦ τὴν αὔξησιν διώκει ·
ὁ δ᾽ ἐλευθέριος τὴν περιουσίαν δίδωσιν .
αὐτῶν δὲ τούτων εἴδη λέγονται διαφέροντα τῷ μᾶλλον καὶ ἧττον περὶ μόρια ,οἷον ἀνελεύθερος φειδωλὸς καὶ κίμβιξ καὶ αἰσχροκερδής ,φειδωλὸς μὲν ἐν τῷ μὴ προΐεσθαι ,αἰσχροκερδὴς δ᾽ ἐν τῷ ὁτιοῦν προσίεσθαι ,κίμβιξ δὲ ὁ σφόδρα περὶ μικρὰ διατεινόμενος ,παραλογιστὴς δὲ καὶ ἀποστερητὴς ὁ ἄδικος κατ᾽ ἀνελευθερίαν .
καὶ τοῦ ἀσώτου ὡσαύτως λαφύκτης μὲν ὁ ἐν τῷ ἀτάκτως ἀναλίσκειν ,ἀλόγιστος δὲ ὁ ἐν τῷ μὴ ὑπομένειν τὴν ἀπὸ λογισμοῦ λύπην .
περὶ δὲ μεγαλοψυχίας ἐκ τῶν τοῖς μεγαλοψύχοις ἀποδιδομένων δεῖ διορίσαι τὸ ἴδιον .
ὥσπερ γὰρ καὶ τὰ ἄλλα ἃ κατὰ τὴν γειτνίασιν καὶ ὁμοιότητα μέχρι του λανθάνει πόρρω προϊόντα ,καὶ περὶ τὴν μεγαλοψυχίαν ταὐτὸ συμβέβηκεν .
διὸ ἐνίοτε οἱ ἐναντίοι τοῦ αὐτοῦ ἀντιποιοῦνται ,οἷον ὁ ἄσωτος τῷ ἐλευθερίῳ καὶ ὁ αὐθάδης τῷ σεμνῷ καὶ ὁ θρασὺς τῷ ἀνδρείῳ ·
εἰσὶ γὰρ καὶ περὶ ταὐτὰ καὶ ὅμοροι μέχρι τινός ,ὥσπερ ὁ ἀνδρεῖος ὑπομενετικὸς κινδύνων καὶ ὁ θρασύς ,ἀλλ᾽ ὃ μὲν ὧδε ὃ δ᾽ ὧδε ·ταῦτα δὲ διαφέρει πλεῖστον .
λέγομεν δὲ τὸν μεγαλόψυχον κατὰ τὴν τοῦ ὀνόματος προσηγορίαν ,ὥσπερ ἐν μεγέθει τινὶ ψυχῆς καὶ δυνάμεως .
ὥστε καὶ τῷ σεμνῷ καὶ τῷ μεγαλοπρεπεῖ ὅμοιος εἶναι δοκεῖ ,ὅτε καὶ πάσαις ταῖς ἀρεταῖς ἀκολουθεῖν φαίνεται .
καὶ γὰρ τὸ ὀρθῶς κρῖναι τὰ μεγάλα καὶ μικρὰ τῶν ἀγαθῶν ἐπαινετόν .
ἡ δὲ μεγαλοψυχία κρατίστη ·
κρίνει δ᾽ ἡ περὶ ἕκαστον ἀρετὴ τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον ὀρθῶς ,ἅπερ ὁ φρόνιμος ἂν κελεύσειε καὶ ἡ ἀρετή ,ὥστε ἕπεσθαι αὐτῇ πάσας τὰς ἀρετάς ,ἢ αὐτὴν ἕπεσθαι πάσαις .
ἔτι δοκεῖ μεγαλοψύχου εἶναι τὸ καταφρονητικὸν εἶναι .
ἑκάστη δ᾽ ἀρετὴ καταφρονητικοὺς ποιεῖ τῶν παρὰ τὸν λόγον μεγάλων ,
οἷον ἀνδρεία κινδύνων [ μέγα γὰρ οἴεται εἶναι τῶν αἰσχρῶν ,καὶ πλῆθος οὐ πᾶν φοβερόν ] ,καὶ σώφρων ἡδονῶν μεγάλων καὶ πολλῶν ,καὶ ἐλευθέριος χρημάτων .μεγαλοψύχου δὲ δοκεῖ τοῦτο διὰ τὸ περὶ ὀλίγα σπουδάζειν ,καὶ ταῦτα μεγάλα ,καὶ οὐχ ὅτι δοκεῖ ἑτέρῳ τινί ,καὶ μᾶλλον ἂν φροντίσειεν ἀνὴρ μεγαλόψυχος ,τί δοκεῖ ἑνὶ σπουδαίῳ ἢ πολλοῖς τοῖς τυγχάνουσιν ,ὥσπερ Ἀντιφῶν ἔφη πρὸς Ἀγάθωνα κατεψηφισμένος τὴν ἀπολογίαν ἐπαινέσαντα .
καὶ τὸ ὀλίγωρον τοῦ μεγαλοψύχου μάλιστ᾽ εἶναι πάθος ἴδιον .
πάλιν περὶ τιμῆς καὶ τοῦ ζῆν καὶ πλούτου ,περὶ ὧν σπουδάζειν δοκοῦσιν οἱ ἄνθρωποι ,οὐθὲν φροντίζειν περὶ τῶν ἄλλων πλὴν περὶ τιμῆς .
καὶ λυπηθήσοιτ᾽ ἂν ἀτιμαζόμενος καὶ ἀρχόμενος ὑπὸ ἀναξίου .καὶ χαίρει μάλιστα τυγχάνων .οὕτω μὲν οὖν δόξειεν ἂν ἐναντίως ἔχειν ·τῷ γὰρ εἶναί τε μάλιστα περὶ τιμὴν καὶ καταφρονητικὸν εἶναι τῶν πολλῶν [καὶ] δόξης οὐχ ὁμολογεῖσθαι .
δεῖ δὴ τοῦτο διορίσαντας εἰπεῖν .
ἔστι γὰρ τιμὴ καὶ μικρὰ καὶ μεγάλη διχῶς .
ἢ γὰρ τῷ ὑπὸ πολλῶν τῶν τυχόντων ἢ τῷ ὑπὸ τῶν ἀξίων λόγου ,καὶ πάλιν τῷ ἐπὶ τίνι ἡ τιμὴ διαφέρει .μεγάλη γὰρ οὐ τῷ πλήθει τῶν τιμώντων οὐδὲ τῷ ποιῷ μόνον ,ἀλλὰ καὶ τῷ τιμίαν εἶναι ·
τῇ ἀληθείᾳ δὲ καὶ ἀρχαὶ καὶ τἆλλα ἀγαθὰ τίμια καὶ ἄξια σπουδῆς ταῦτα ὅσα μεγάλα ἀληθῶς ἐστίν ,ὥστε καὶ ἀρετὴ οὐδεμία ἄνευ μεγέθους ·
διὸ δοκοῦσι μεγαλοψύχους ποιεῖν ἑκάστη ,περὶ ὅ ἐστιν ἑκάστη αὐτῶν ,ὥσπερ εἴπομεν .
ἀλλ᾽ ὅμως ἐστί τις παρὰ τὰς ἄλλας ἀρετὰς μία μεγαλοψυχία ,ὥσπερ καὶ ἰδίᾳ μεγαλόψυχον τοῦτον λεκτέον τὸν ἔχοντα ταύτην .
ἐπεὶ δ᾽ ἐστὶν ἔνια τῶν ἀγαθῶν τὰ μὲν τίμια τὰ δ᾽ ὡς διωρίσθη πρότερον ,τῶν τοιούτων ἀγαθῶν δὲ τὰ μὲν μεγάλα κατ᾽ ἀλήθειαν τὰ δὲ μικρά ,καὶ τούτων ἔνιοι ἄξιοι καὶ ἀξιοῦσιν αὑτούς ,ἐν τούτοις ζητητέος ὁ μεγαλόψυχος .
τετραχῶς δ᾽ ἀνάγκη διαφέρειν .
ἔστι μὲν γὰρ ἄξιον εἶναι μεγάλων καὶ ἀξιοῦν ἑαυτὸν τούτων ,ἔστι δὲ μικρὰ καὶ ἄξιόν τινα τηλικούτων καὶ ἀξιοῦν ἑαυτὸν τούτων ,ἔστι δ᾽ ἀνάπαλιν πρὸς ἑκάτερα αὐτῶν ·
ὃ μὲν γὰρ ἂν εἴη τοιοῦτος οἷος ἄξιος ὢν μικρῶν μεγάλων ἀξιοῦν ἑαυτὸν τῶν ἐντίμων ἀγαθῶν ,ὃ δὲ ἄξιος ὢν μεγάλων ἀξιοίη ἂν μικρῶν ἑαυτόν .
ὁ μὲν οὖν ἄξιος μικρῶν ,μεγάλων δ᾽ ἀξιῶν ἑαυτὸν ψεκτός [ ἀνόητον γὰρ καὶ οὐ καλὸν τὸ παρὰ τὴν ἀξίαν τυγχάνειν ] ,ψεκτὸς δὲ καὶ ὅστις ἄξιος ὢν ὑπαρχόντων αὐτῷ τῶν τοιούτων μετέχειν μὴ ἀξιοῖ ἑαυτόν ·
λείπεται δὲ ἐνταῦθα ἐναντίος τούτοις ἀμφοτέροις ,ὅστις ὢν ἄξιος μεγάλων ἀξιοῖ αὐτὸς ἑαυτὸν τούτων ,καὶ τοιοῦτός ἐστιν οἷος ἀξιοῦν ἑαυτόν .
οὗτος ἐπαινετὸς καὶ μέσος τούτων .
ἐπεὶ οὖν περὶ τιμῆς αἵρεσιν καὶ χρῆσιν καὶ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν τῶν ἐντίμων ἀρίστη ἐστὶ διάθεσις ἡ μεγαλοψυχία ,καὶ τοῦτ᾽ ἀποδίδομεν ,καὶ οὐ περὶ τὰ χρήσιμα ,τῷ μεγαλοψύχῳ ,ἅμα δὲ καὶ ἡ μεσότης αὕτη ἐπαινετωτάτη ·
δῆλον ὅτι καὶ ἡ μεγαλοψυχία μεσότης ἂν εἴη ,τῶν δ᾽ ἐναντίων ,ὥσπερ διεγράψαμεν ,ἡ μὲν ἐπὶ τὸ ἀξιοῦν ἑαυτὸν ἀγαθῶν μεγάλων ἀνάξιον ὄντα χαυνότης [ τοὺς τοιούτους γὰρ χαύνους λέγομεν ,ὅσοι μεγάλων οἴονται ἄξιοι εἶναι οὐκ ὄντες ] ,ἡ δὲ περὶ τὸ ἄξιον ὄντα μὴ ἀξιοῦν ἑαυτὸν μεγάλων μικροψυχία [ μικροψύχου γὰρ εἶναι δοκεῖ ,ὅστις ὑπαρχόντων δι᾽ ἃ δικαίως ἂν ἠξιοῦτο ,μὴ ἀξιοῖ μηθενὸς μεγάλου ἑαυτόν ] ,ὥστ᾽ ἀνάγκη καὶ τὴν μεγαλοψυχίαν εἶναι μεσότητα χαυνότητος καὶ μικροψυχίας .ὁ δὲ τέταρτος τῶν διορισθέντων οὔτε πάμπαν ψεκτὸς οὔτε μεγαλόψυχος ,περὶ οὐδὲν ἔχ 
καίτοι δόξειεν ἂν ἐναντίον εἶναι τῷ μεγάλων ἀξίῳ ὄντι μεγάλων τὸ μικρῶν ὄντα ἄξιον μικρῶν ἀξιοῦν ἑαυτόν .
οὐκ ἔστι δ᾽ ἐναντίος οὔτε τῷ μὴ μεμπτὸς εἶναι [ ὡς γὰρ ὁ λόγος κελεύει ,ἔχει ] ·καὶ ὁ αὐτός ἐστι τῇ φύσει τῷ μεγαλοψύχῳ [ ὧν γὰρ ἄξιοι ,τούτων ἀξιοῦσιν αὑτοὺς ἄμφω ] ·καὶ ὃ μὲν γένοιτ᾽ ἂν μεγαλόψυχος [ ἀξιώσει γὰρ ὧν ἐστιν ἄξιος ] ,ὁ δὲ μικρόψυχος ,ὃς ὑπαρχόντων αὐτῷ μεγάλων κατὰ τιμὴν ἀγαθῶν οὐκ ἀξιοῖ ,τί ἂν ἐποίει ,εἰ μικρῶν ἄξιος ἦν ; 
εἰ γὰρ [ἂν] μεγάλων ἀξιῶν χαῦνος ἦν ,ἢ ἐλαττόνων ἔτι .
διὸ καὶ οὐθεὶς ἂν εἴποι μικρόψυχον ,εἴ τις μέτοικος ὢν ἄρχειν μὴ ἀξιοῖ ἑαυτόν ,ἀλλ᾽ ὑπείκει ·ἀλλ᾽ εἴ τις εὐγενὴς ὢν καὶ ἡγούμενος μέγα εἶναι τὸ ἄρχειν .
ἔστι δὲ καὶ ὁ μεγαλοπρεπὴς οὐ περὶ τὴν τυχοῦσαν πρᾶξιν καὶ προαίρεσιν ,ἀλλὰ τὴν δαπάνην ,εἰ μή που κατὰ μεταφορὰν λέγομεν ·
ἄνευ δὲ δαπάνης μεγαλοπρέπεια οὐκ ἔστιν .
ὁ δὴ ἐν μεγάλῃ δαπάνῃ τοῦ πρέποντος μεγέθους προαιρετικός ,καὶ τῆς τοιαύτης μεσότητος καὶ ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἡδονῇ ὀρεκτικός ,μεγαλοπρεπής .
ὁ δ᾽ ἐπὶ τὸ μεῖζον καὶ παρὰ μέλος ,ἀνώνυμος ·
οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἔχει τινὰ γειτνίασιν ,οὓς καλοῦσί τινες ἀπειροκάλους καὶ σαλάκωνας .
οἷον εἰ εἰς γάμον δαπανῶν τις τοῦ ἀγαπητοῦ ,πλούσιος ὤν ,δοκεῖ πρέπειν ἑαυτῷ τοιαύτην κατασκευὴν οἷον ἀγαθοδαιμονιστὰς ἑστιῶντι ,οὗτος μὲν μικροπρεπής ,ὁ δὲ τοιούτους δεχόμενος ἐκείνως μὴ δόξης χάριν μηδὲ δι᾽ ἐξουσίαν ὅμοιος τῷ σαλάκωνι ,ὁ δὲ κατ᾽ ἀξίαν καὶ ὡς ὁ λόγος ,μεγαλοπρεπής ·
τὸ γὰρ πρέπον κατ᾽ ἀξίαν ἐστίν ·
οὐθὲν γὰρ πρέπει τῶν παρὰ τὴν ἀξίαν .δεῖ δὲ πρέπον εἶναι [ καὶ γὰρ τοῦ πρέποντος κατ᾽ ἀξίαν καὶ πρέπον ] καὶ περὶ ὃ [ οἷον περὶ οἰκέτου γάμον ἕτερον τὸ πρέπον καὶ περὶ ἐρωμένου ] καὶ αὐτῷ ,εἴπερ ἐπὶ τοσοῦτον ἢ τοιοῦτον ,οἷον τὴν θεωρίαν οὐκ ᾤετο Θεμιστοκλεῖ πρέπειν ,ἣν ἐποιήσατο Ὀλυμπίαζε ,διὰ τὴν προϋπάρξασαν ταπεινότητα ,ἀλλὰ Κίμωνι .
ὁ δ᾽ ὅπως ἔτυχεν ἔχων πρὸς τὴν ἀξίαν [ὃ] οὐθεὶς τούτων .
καὶ ἐπ᾽ ἐλευθεριότητος ὡσαύτως ·
ἔστι γάρ τις οὔτ᾽ ἐλευθέριος οὔτ᾽ ἀνελεύθερος .
σχεδὸν δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστα τῶν περὶ τὸ ἦθος ἐπαινετῶν καὶ ψεκτῶν τὰ μὲν ὑπερβολαὶ τὰ δ᾽ ἐλλείψεις τὰ δὲ μεσότητές εἰσι παθητικαί .
οἷον ὁ φθονερὸς καὶ ἐπιχαιρέκακος .
καθ᾽ ἃς γὰρ ἕξεις λέγονται ,ὁ μὲν φθόνος τὸ λυπεῖσθαι ἐπὶ τοῖς κατ᾽ ἀξίαν εὖ πράττουσιν ἐστίν ,τὸ δὲ τοῦ ἐπιχαιρεκάκου πάθος ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἀνώνυμον ,ἀλλ᾽ ὁ ἔχων δῆλος ,ἐπὶ τὸ χαίρειν ταῖς παρὰ τὴν ἀξίαν κακοπραγίαις .
μέσος δὲ τούτων ὁ νεμεσητικός ,καὶ ὃ ἐκάλουν οἱ ἀρχαῖοι τὴν νέμεσιν ,τὸ λυπεῖσθαι μὲν ἐπὶ ταῖς παρὰ τὴν ἀξίαν κακοπραγίαις καὶ εὐπραγίαις ,χαίρειν δ᾽ ἐπὶ ταῖς ἀξίαις ·
διὸ καὶ θεὸν οἴονται εἶναι τὴν νέμεσιν .
αἰδὼς δὲ μεσότης ἀναισχυντίας καὶ καταπλήξεως ·
ὁ μὲν γὰρ μηδεμιᾶς φροντίζων δόξης ἀναίσχυντος ,ὁ δὲ πάσης ὁμοίως καταπλήξ ,ὁ δὲ τῆς τῶν φαινομένων ἐπιεικῶν αἰδήμων .
φιλία δὲ μεσότης ἔχθρας καὶ κολακείας ·
ὁ μὲν γὰρ εὐχερῶς ἅπαντα πρὸς τὰς ἐπιθυμίας ὁμιλῶν κόλαξ ,ὁ δὲ πρὸς ἁπάσας ἀντικρούων ἀπεχθητικός ,ὁ δὲ μὴ [τε] πρὸς ἅπασαν ἡδονὴν μήτ᾽ ἀκολουθῶν μήτ᾽ ἀντιτείνων ,ἀλλὰ πρὸς τὸ φαινόμενον βέλτιστον ,φίλος .
σεμνότης δὲ μεσότης αὐθαδείας καὶ ἀρεσκείας ·
ὁ μὲν γὰρ μηδὲν πρὸς ἕτερον ζῶν καταφρονητικὸς αὐθάδης ,ὁ δὲ πάντα πρὸς ἄλλον ἢ καὶ πάντων ἐλάττων ἄρεσκος ,ὁ δὲ τὰ μὲν τὰ δὲ μή ,καὶ πρὸς τοὺς ἀξίους οὕτως ἔχων σεμνός .ὁ δὲ ἀληθὴς καὶ ἁπλοῦς ,ὃν καλοῦσιν αὐθέκαστον ,μέσος τοῦ εἴρωνος καὶ ἀλαζόνος .ὁ μὲν γὰρ ἐπὶ τὰ χείρω καθ᾽ αὑτοῦ ψευδόμενος μὴ ἀγνοῶν εἴρων ,ὁ δ᾽ ἐπὶ τὰ βελτίω ἀλαζών ,ὁ δ᾽ ὡς ἔχει ,ἀληθὴς καὶ καθ᾽ Ὅμηρον πεπνυμένος ·
καὶ ὅλως ὃ μὲν φιλαλήθης ,ὃ δὲ φιλοψευδής .
ἔστι δὲ καὶ ἡ εὐτραπελία μεσότης ,καὶ ὁ εὐτράπελος μέσος τοῦ ἀγροίκου καὶ δυστραπέλου καὶ τοῦ βωμολόχου .
ὥσπερ γὰρ περὶ τροφὴν ὁ σικχὸς τοῦ παμφάγου διαφέρει τῷ ὃ μὲν μηθὲν ἢ ὀλίγα καὶ χαλεπῶς προσίεσθαι ,ὃ δὲ πάντα εὐχερῶς ,οὕτω καὶ ὁ ἄγροικος ἔχει πρὸς τὸν φορτικὸν καὶ βωμολόχον ·
ὃ μὲν γὰρ οὐθὲν γελοῖον ἀλλὰ χαλεπῶς προσίεται ,ὃ δὲ πάντα εὐχερῶς καὶ ἡδέως .δεῖ δ᾽ οὐδέτερον ,ἀλλὰ τὰ μὲν τὰ δὲ μή ,καὶ κατὰ τὸν λόγον ·οὗτος δ᾽ εὐτράπελος .
ἡ δ᾽ ἀπόδειξις ἡ αὐτή ·
ἥ τε γὰρ εὐτραπελία ἡ τοιαύτη ,καὶ μὴ ἣν μεταφέροντες λέγομεν ,ἐπιεικεστάτη ἕξις ,καὶ ἡ μεσότης ἐπαινετή ,τὰ δ᾽ ἄκρα ψεκτά .
οὔσης δὲ διττῆς τῆς εὐτραπελίας [ ἣ μὲν γὰρ ἐν τῷ χαίρειν ἐστι τῷ γελοίῳ καὶ τῷ εἰς αὐτόν ,ἐὰν ᾖ τοιονδί ,ὧν ἓν καὶ τὸ σκῶμμα ἐστίν ,ἣ δ᾽ ἐν τῷ δύνασθαι τοιαῦτα πορίζεσθαι ] ,ἕτεραι μέν εἰσιν ἀλλήλων ,ἀμφότεραι μέντοι μεσότητες .καὶ γὰρ τὸν δυνάμενον τοιαῦτα πορίζεσθαι ἐφ᾽ ὅσοις ἡσθήσεται ὁ εὖ κρίνων ,κἂν εἰς αὐτὸν ᾖ τὸ γελοῖον ,μέσος ἔσται τοῦ φορτικοῦ καὶ τοῦ ψυχροῦ .ὁ δ᾽ ὅρος οὗτος βελτίων ἢ τὸ μὴ λυπηρὸν εἶναι τὸ λεχθὲν τῷ σκωπτομένῳ ὄντι ὁποιῳοῦν ·μᾶλλον γὰρ δεῖ τῷ ἐν μεσότητι 
πᾶσαι δ᾽ αὗται αἱ μεσότητες ἐπαινεταὶ μέν ,οὐκ εἰσὶ δ᾽ ἀρεταί ,οὐδ᾽ αἱ ἐναντίαι κακίαι ·
ταῦτα δὲ πάντ᾽ ἐστὶν ἐν ταῖς τῶν καθημάτων διαιρέσεσιν ·
διὰ δὲ τὸ φυσικὰ εἶναι εἰς τὰς φυσικὰς συμβάλλεται ἀρετάς ·
ἔστι γάρ ,ὥσπερ λεχθήσεται ἐν τοῖς ὕστερον ,ἑκάστη πως ἀρετὴ καὶ φύσει καὶ ἄλλως μετὰ φρονήσεως .
ὁ μὲν οὖν φθόνος εἰς ἀδικίαν συμβάλλεται [ πρὸς γὰρ ἄλλον αἱ πράξεις αἱ ἀπ᾽ αὐτοῦ ] καὶ ἡ νέμεσις εἰς δικαιοσύνην ,ἡ αἰδὼς εἰς σωφροσύνην ,διὸ καὶ ὁρίζονται ἐν τῷ γένει τούτῳ τὴν σωφροσύνην ·
ἔστι δ᾽ ἐναντιώτερον τοῖς ἄκροις τὸ μέσον ἢ ἐκεῖνα ἀλλήλοις ,
διότι τὸ μὲν μετ᾽ οὐδετέρου γίνεται αὐτῶν ,τὰ δὲ πολλάκις μετ᾽ ἀλλήλων καί εἰσιν ἐνίοτε οἱ αὐτοὶ θρασύδειλοι ,καὶ τὰ μὲν ἄσωτοι τὰ δὲ ἀνελεύθεροι ,καὶ ὅλως ἀνώμαλοι κακῶς .
αἱ δὲ ἐναντιώσεις οὐ δοκοῦσιν ὑπάρχειν τοῖς ἄκροις πρὸς τὸ μέσον ὁμοίως ἀμφότεραι ,ἀλλ᾽ ὁτὲ μὲν καθ᾽ ὑπερβολὴν ὁτὲ δὲ κατ᾽ ἔλλειψιν .
αἴτια δὲ τά τε πρῶτα ῥηθέντα δύο ,ὀλιγότης τε ,οἷον τῶν πρὸς τὰ ἡδέα ἀναισθήτων ,καὶ ὅτι ἐφ᾽ ὃ ἁμαρτάνομεν μᾶλλον ,τοῦτο ἐναντιώτερον εἶναι δοκεῖ ·τὸ δὲ τρίτον ,ὅτι τὸ ὁμοιότερον ἧττον ἐναντίον φαίνεται ,οἷον πέπονθε τὸ θράσος πρὸς τὸ θάρσος καὶ ἀσωτία πρὸς ἐλευθεριότητα .περὶ μὲν οὖν τῶν ἄλλων ἀρετῶν τῶν ἐπαινετῶν εἴρηται σχεδόν ·περὶ δὲ δικαιοσύνης ἤδη λεκτέον .
περὶ φιλίας ,τί ἐστι καὶ ποῖόν τι ,καὶ τίς ὁ φίλος ,καὶ πότερον ἡ φιλία μοναχῶς λέγεται ἢ πλεοναχῶς ,καὶ εἰ πλεοναχῶς ,πόσα ἐστίν ,ἔτι δὲ πῶς χρηστέον τῷ φίλῳ καὶ τί τὸ δίκαιον τὸ φιλικόν ,ἐπισκεπτέον οὐθενὸς ἧττον τῶν περὶ τὰ ἤθη καλῶν καὶ αἱρετῶν .
τῆς τε γὰρ πολιτικῆς ἔργον εἶναι δοκεῖ μάλιστα ποιῆσαι φιλίαν ,καὶ τὴν ἀρετὴν διὰ τοῦτό φασιν εἶναι χρήσιμον ·
οὐ γὰρ ἐνδέχεσθαι φίλους ἑαυτοῖς εἶναι τοὺς ἀδικουμένους ὑπ᾽ ἀλλήλων .
ἔτι τὸ δίκαιον καὶ τὸ ἄδικον περὶ τοὺς φίλους εἶναι μάλιστα πάντες φαμέν ,καὶ ὁ αὐτὸς δοκεῖ ἀνὴρ εἶναι καὶ ἀγαθὸς καὶ φίλος ,καὶ φιλία ἠθική τις εἶναι ἕξις ,καὶ ἐάν τις βούληται ποιῆσαι ὥστε μὴ ἀδικεῖν ,ἀλλ᾽ εἰς φίλους ποιῆσαι ·
οἱ γὰρ ἀληθινοὶ φίλοι οὐκ ἀδικοῦσιν .
ἀλλὰ μὴν καὶ ἐὰν δίκαιοι ὦσιν ,οὐκ ἀδικήσουσιν ·
ἢ ταὐτὸν ἄρα ἢ ἐγγύς τι ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ φιλία .
πρὸς δὲ τούτοις τῶν μεγίστων ἀγαθῶν τὸν φίλον εἶναι ὑπολαμβάνομεν ,τὴν δὲ ἀφιλίαν καὶ τὴν ἐρημίαν δεινότατον ,ὅτι ὁ βίος ἅπας καὶ ἡ ἑκούσιος ὁμιλία μετὰ τούτων ·
μετ᾽ οἰκείων γὰρ ἢ μετὰ συγγενῶν ἢ μεθ᾽ ἑταίρων συνδιημερεύομεν ,ἢ τέκνων ἢ γονέων ἢ γυναικός .
καὶ τὰ ἴδια δίκαια τὰ πρὸς τοὺς φίλους ἐστὶν ἐφ᾽ ἡμῖν μόνον ,τὰ δὲ πρὸς τοὺς ἄλλους νενομοθέτηται ,καὶ οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν .
ἀπορεῖται δὲ πολλὰ περὶ τῆς φιλίας ,πρῶτον μὲν ὡς οἱ ἔξωθεν παραλαμβάνοντες καὶ ἐπὶ πλέον λέγοντες ·
δοκεῖ γὰρ τοῖς μὲν τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ εἶναι φίλον ,ὅθεν εἴρηται ὡς αἰεὶ τὸν ὅμοιον ἄγει θεὸς ὡς τὸν ὅμοιον ·
ηομ .οδ .17 .
218 " καὶ γὰρ κολοιὸς παρὰ κολοιόν ·" 
" ἔγνω δὲ φώρ τε φῶρα ,καὶ λύκος λύκον .
" οἱ δὲ φυσιολόγοι καὶ τὴν ὅλην φύσιν διακοσμοῦσιν ἀρχὴν λαβόντες τὸ τὸ ὅμοιον ἰέναι πρὸς τὸ ὅμοιον ,διὸ Ἐμπεδοκλῆς καὶ τὴν κύν᾽ ἔφη καθῆσθαι ἐπὶ τῆς κεραμῖδος διὰ τὸ ἔχειν πλεῖστον ὅμοιον .
οἳ μὲν οὖν οὕτω τὸ φίλον λέγουσιν ·
οἳ δὲ τὸ ἐναντίον τῷ ἐναντίῳ φασὶν εἶναι φίλον .τὸ μὲν γὰρ ἐρώμενον καὶ ἐπιθυμητὸν πᾶσιν εἶναι φίλον ,ἐπιθυμεῖ δὲ οὐ τὸ ξηρὸν τοῦ ξηροῦ ,ἀλλ᾽ ὑγροῦ ,ὅθεν εἴρηται " ἐρᾷ μὲν ὄμβρου γαῖα " καὶ τὸ μεταβολὴ πάντων γλυκύ .ευρ .ορεστ .234 ἡ δὲ μεταβολὴ εἰς τοὐναντίον .τὸ δ᾽ ὅμοιον ἐχθρὸν τῷ ὁμοίῳ ·καὶ γὰρ κεραμεὺς κεραμεῖ κοτέει ,ηες .ωδ 25 καὶ τὰ ἀπὸ τῶν αὐτῶν τρεφόμενα πολέμια ἀλλήλοις ζῷα .
αὗται μὲν οὖν αἱ ὑπολήψεις τοσοῦτον διεστᾶσιν .
αἳ μὲν γὰρ τὸ ὅμοιον φίλον ,τὸ δ᾽ ἐναντίον πολέμιον ,τῷ πλέονι δ᾽ αἰεὶ πολέμιον καθίσταται τοὔλασσον ,ἐχθρᾶς θ᾽ ἡμέρας κατάρχεται ,ευρ .πηοεν .
539 ἔτι δὲ καὶ οἱ τόποι κεχωρισμένοι τῶν ἐναντίων ,ἡ δὲ φιλία δοκεῖ συνάγειν ·
οἳ δὲ τὰ ἐναντία φίλα ,καὶ Ἡράκλειτος ἐπιτιμᾷ τῷ ποιήσαντι ὡς ἔρις ἔκ τε θεῶν καὶ ἀνθρώπων ἀπόλοιτο ,ηομ .ιλ .18 .
107 οὐ γὰρ ἂν εἶναι ἁρμονίαν μὴ ὄντος ὀξέος καὶ βαρέος ,οὐδὲ τὰ ζῷα ἄνευ θήλεως καὶ ἄρρενος ἐναντίων ὄντων .
δύο μὲν αὗται δόξαι περὶ φιλίας εἰσί ,λίαν τε καθόλου καὶ κεχωρισμέναι τοσοῦτον ·
ἄλλαι δὲ ἤδη ἐγγυτέρω καὶ οἰκεῖαι τῶν φαινομένων .
τοῖς μὲν γὰρ οὐκ ἐνδέχεσθαι δοκεῖ τοὺς φαύλους εἶναι φίλους ,ἀλλὰ μόνον τοὺς ἀγαθούς ·
τοῖς δ᾽ ἄτοπον εἰ μὴ φιλοῦσιν αἱ μητέρες τὰ τέκνα [ φαίνεται δὲ καὶ ἐν τοῖς θηρίοις ἐνοῦσα φιλία ·προαποθνήσκειν γοῦν αἱροῦνται τῶν τέκνων ] ·τοῖς δὲ τὸ χρήσιμον δοκεῖ φίλον εἶναι μόνον .σημεῖον δ᾽ ὅτι καὶ διώκουσι ταῦτα πάντες ,τὰ δὲ ἄχρηστα καὶ αὐτοὶ αὑτῶν ἀποβάλλουσιν ·ὥσπερ Σωκράτης ὁ γέρων ἔλεγε τὸν πτύελον καὶ τὰς τρίχας καὶ τοὺς ὄνυχας παραβάλλων ,καὶ τὰ μόρια ὅτι ῥιπτοῦμεν τὰ ἄχρηστα ,καὶ τέλος τὸ σῶμα ,ὅταν ἀποθάνῃ ·ἄχρηστος γὰρ ὁ νεκρός .οἷς δὲ χρήσιμον ,φυλάττουσιν ,ὥσπερ ἐν Αἰγύπτῳ .
ταῦτα δὴ πάντα δοκεῖ μὲν ὑπεναντία ἀλλήλοις εἶναι .
τό τε γὰρ ὅμοιον ἄχρηστον τῷ ὁμοίῳ ,καὶ ἐναντιότης ὁμοιότητος ἀπέχει πλεῖστον ,καὶ τὸ ἐναντίον ἀχρηστότατον τῷ ἐναντίῳ ·φθαρτικὸν γὰρ τοῦ ἐναντίου τὸ ἐναντίον .
ἔτι δοκεῖ τοῖς μὲν ῥᾴδιον τὸ κτήσασθαι φίλον ·
οἳ δ᾽ οὐδὲ τοῖς συνδιαμένουσιν ἐν ταῖς ἀτυχίαις ἀξιοῦσι πιστεύειν ,ὡς ἐξαπατῶντας καὶ προσποιουμένους ,ἵνα κτήσωνται διὰ τῆς τῶν ἀτυχούντων ὁμιλίας πάλιν εὐτυχούντων φιλίαν .
ληπτέος δὴ τρόπος ὅστις ἡμῖν ἅμα τά τε δοκοῦντα περὶ τούτων μάλιστα ἀποδώσει ,καὶ τὰς ἀπορίας λύσει καὶ τὰς ἐναντιώσεις .
τοῦτο δ᾽ ἔσται ,ἐὰν εὐλόγως φαίνηται τὰ ἐναντία δοκοῦντα ·
μάλιστα γὰρ ὁμολογούμενος ὁ τοιοῦτος ἔσται λόγος τοῖς φαινομένοις .
συμβαίνει δὲ μένειν τὰς ἐναντιώσεις ,ἐὰν ἔστι μὲν ὡς ἀληθὲς ᾖ τὸ λεγόμενον ,ἔστι δ᾽ ὡς οὔ .
ἔχει δ᾽ ἀπορίαν καὶ πότερον τὸ ἡδὺ ἢ τὸ ἀγαθόν ἐστι τὸ φιλούμενον .
εἰ μὲν γὰρ φιλοῦμεν οὗ ἐπιθυμοῦμεν ,καὶ μάλιστα ὁ ἔρως τοιοῦτον [ οὐθεὶς γὰρ ἐραστὴς ὅστις οὐκ ἀεὶ φιλεῖ ,ευρ .τρο .1051 ] ἡ δὲ ἐπιθυμία τοῦ ἡδέος ,ταύτῃ μὲν τὸ φιλούμενον τὸ ἡδὺ ,εἰ δὲ ὃ βουλόμεθα ,τὸ ἀγαθόν ·
ἔστι δ᾽ ἕτερον τὸ ἡδὺ καὶ τὸ ἀγαθόν .
περὶ δὴ τούτων καὶ τῶν ἄλλων τῶν συγγενῶν τούτοις πειρατέον διορίσαι ,λαβοῦσιν ἀρχὴν τήνδε .
τὸ γὰρ ὀρεκτὸν καὶ βουλητὸν ἢ τὸ ἀγαθὸν ἢ τὸ φαινόμενον ἀγαθόν .
διὸ καὶ τὸ ἡδὺ ὀρεκτόν ·φαινόμενον γάρ τι ἀγαθόν .τοῖς μὲν γὰρ δοκεῖ ,τοῖς δὲ φαίνεται κἂν μὴ δοκῇ .οὐ γὰρ ἐν ταὐτῷ τῆς ψυχῆς ἡ φαντασία καὶ ἡ δόξα .
ὅτι μέντοι φίλον καὶ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ ἡδύ ,δῆλον .
τούτου δὲ διωρισμένου ληπτέον ὑπόθεσιν ἑτέραν .
τῶν γὰρ ἀγαθῶν τὰ μὲν ἁπλῶς ἐστιν ἀγαθά ,τὰ δὲ τινί ,ἁπλῶς δὲ οὔ .
καὶ τὰ αὐτὰ ἁπλῶς ἀγαθὰ καὶ ἁπλῶς ἡδέα .
τὰ μὲν γὰρ τῷ ὑγιαίνοντί φαμεν σώματι συμφέροντα ἁπλῶς εἶναι σώματι ἀγαθά ,τὰ δὲ τῷ κάμνοντι οὔ ,οἷον φαρμακείας καὶ τομάς .
ὁμοίως δὲ καὶ ἡδέα ἁπλῶς σώματι τὰ τῷ ὑγιαίνοντι καὶ ὁλοκλήρῳ ,οἷον τὸ ἐν τῷ φωτὶ ὁρᾶν καὶ οὐ τὸ ἐν τῷ σκότει ·καίτοι τῷ ὀφθαλμιῶντι ἐναντίως .
καὶ οἶνος ἡδίων οὐχ ὁ τῷ διεφθαρμένῳ τὴν γλῶτταν ὑπὸ οἰνοφλυγίας ,ἐπεὶ οὔτε ὄξος παρεγχέουσιν ,ἀλλὰ τῇ ἀδιαφθόρῳ αἰσθήσει .
ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ ψυχῆς ,καὶ οὐχ ἃ τοῖς παιδίοις καὶ τοῖς θηρίοις ,ἀλλ᾽ ἃ τοῖς καθεστῶσιν .
ἀμφοτέρων γοῦν μεμνημένοι ταῦθ᾽ αἱρούμεθα .
ὡς δ᾽ ἔχει παιδίον καὶ θηρίον πρὸς ἄνθρωπον καθεστῶτα ,οὕτως ἔχει ὁ φαῦλος καὶ ἄφρων πρὸς τὸν ἐπιεικῆ καὶ φρόνιμον .
ταῦτα δ᾽ ἐστὶ τὰ ἀγαθὰ καὶ τὰ καλά .
ἐπεὶ οὖν τὰ ἀγαθὰ πλεοναχῶς [ τὸ μὲν γὰρ τῷ τοιόνδ᾽ εἶναι λέγομεν ἀγαθόν ,τὸ δὲ τῷ ὠφέλιμον καὶ χρήσιμον ] ,ἔτι δὲ τὸ ἡδὺ τὸ μὲν ἁπλῶς καὶ ἀγαθὸν ἁπλῶς ,τὸ δὲ τινὶ καὶ φαινόμενον ἀγαθόν ·ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἀψύχων δι᾽ ἕκαστον τούτων ἐνδέχεται ἡμᾶς αἱρεῖσθαί τι καὶ φιλεῖν ,οὕτω καὶ ἄνθρωπον .τὸν μὲν γὰρ τῷ τοιόνδε καὶ δι᾽ ἀρετήν ,τὸν δ᾽ ὅτι ὠφέλιμος καὶ χρήσιμος ,τὸν δ᾽ ὅτι ἡδὺς καὶ δι᾽ ἡδονήν .
φίλος δὴ γίνεται ὅταν φιλούμενος ἀντιφιλῇ ,καὶ τοῦτο μὴ λανθάνῃ πως αὐτούς .
ἀνάγκη ἄρα τρία φιλίας εἴδη εἶναι ,καὶ μήτε καθ᾽ ἓν ἁπάσας μηδ᾽ ὡς εἴδη ἑνὸς γένους ,μήτε πάμπαν λέγεσθαι ὁμωνύμως .
πρὸς μίαν γάρ τινα λέγονται καὶ πρώτην ,ὥσπερ τὸ ἰατρικόν .καὶ γὰρ ψυχὴν ἰατρικὴν καὶ σῶμα λέγομεν καὶ ὄργανον καὶ ἔργον ,ἀλλὰ κυρίως τὸ πρῶτον .πρῶτον δ᾽ οὗ λόγος ἐν ἡμῖν ὑπάρχει .οἷον ὄργανον ἰατρικὸν ,ᾧ ἂν ὁ ἰατρὸς χρήσαιτο ·ἐν δὲ τῷ τοῦ ἰατροῦ λόγῳ οὐκ ἔστιν ὁ τοῦ ὀργάνου .ζητεῖται μὲν οὖν πανταχοῦ τὸ πρῶτον ·διὰ δὲ τὸ καθόλου εἶναι [τὸ] πρῶτον λαμβάνουσιν καὶ πρῶτον καθόλου ,τοῦτο δ᾽ ἐστὶ ψεῦδος .
ὥστε καὶ περὶ τῆς φιλίας οὐ δύνανται πάντ᾽ ἀποδιδόναι τὰ φαινόμενα .
οὐ γὰρ ἐφαρμόττοντος ἑνὸς λόγου οὐκ οἴονται τὰς ἄλλας φιλίας εἶναι ·
οἳ δ᾽ ὅταν ἡ πρώτη μὴ ἐφαρμόττῃ ,ὡς οὖσαν καθόλου ἄν ,εἴπερ ἦν πρώτη ,οὐδ᾽ εἶναι φιλίας τὰς ἄλλας φασίν ·
ἔστι δὲ πολλὰ εἴδη φιλίας .
τῶν γὰρ ῥηθέντων ἦν ἤδη ,ἐπειδὴ διώρισται τριχῶς λέγεσθαι τὴν φιλίαν .ἣ μὲν γὰρ διώρισται δι᾽ ἀρετήν ,ἣ δὲ διὰ τὸ χρήσιμον ,ἣ δὲ διὰ τὸ ἡδύ .τούτων ἡ μὲν διὰ τὸ χρήσιμόν ἐστιν ἡ [διὰ] τῶν πλείστων φιλία [ διὰ γὰρ τὸ χρήσιμοι εἶναι φιλοῦσιν ἀλλήλους ,καὶ μέχρι τούτου ,ὥσπερ ἡ παροιμία " Γλαῦκ᾽ ἐπίκουρος ἀνὴρ τὸν σοφὸν φίλον ἔσκε μάχηται ," οὐκέτι γιγνώσκουσιν Ἀθηναῖοι Μεγαρῆας ,φρ .ελεγ .αδεσποτα 6 ῾βεργκ̓ ἡ δὲ δι᾽ ἡδονὴν τῶν νέων [ τούτου γὰρ αἴσθησιν ἔχουσιν ·
διὸ εὐμετάβολος φιλία ἡ τῶν νέων ·
φανερὸν δ᾽ ἐκ τούτων ὅτι ἡ πρώτη φιλία ἡ τῶν ἀγαθῶν ἐστιν ἀντιφιλία καὶ ἀντιπροαίρεσις πρὸς ἀλλήλους .
φίλον μὲν γὰρ τὸ φιλούμενον τῷ φιλοῦντι ,φίλος δὲ τῷ φιλουμένῳ καὶ ἀντιφιλῶν .
αὕτη μὲν οὖν ἐν ἀνθρώποις μόνον ὑπάρχει φιλία [ μόνον γὰρ αἰσθάνεται προαιρέσεως ] ·
αἱ δ᾽ ἄλλαι καὶ ἐν τοῖς θηρίοις ,καὶ τὸ χρήσιμον ἐπὶ μικρόν τι φαίνεται ἐνυπάρχον καὶ πρὸς ἄνθρωπον τοῖς ἡμέροις καὶ πρὸς ἄλληλα ,οἷον τὸν τροχίλον φησὶν Ἡρόδοτος τῷ κροκοδείλῳ ,καὶ ὡς οἱ μάντεις τὰς συνεδρείας καὶ διεδρείας λέγουσιν .
καὶ οἱ φαῦλοι ἂν εἶεν φίλοι ἀλλήλοις καὶ διὰ τὸ χρήσιμον καὶ διὰ τὸ ἡδύ .
οἳ δ᾽ ὅτι ἡ πρώτη οὐχ ὑπάρχει αὐτοῖς ,οὔ φασι φίλους εἶναι ·ἀδικήσει γὰρ ὅ γε φαῦλος τὸν φαῦλον ,οἱ δ᾽ ἀδικούμενοι οὐ φιλοῦσι σφᾶς αὐτούς .οἳ δὲ φιλοῦσι μέν ,ἀλλ᾽ οὐ τὴν πρώτην φιλίαν ,ἐπεὶ τάς γε ἑτέρας οὐθὲν κωλύει .δι᾽ ἡδονὴν γὰρ ὑπομένουσιν ἀλλήλους βλαπτόμενοι ,ὡς ἂν ὦσιν ἀκρατεῖς ·
οὐ δοκοῦσι δ᾽ οὐδ᾽ οἱ δι᾽ ἡδονὴν φιλοῦντες ἀλλήλους φίλοι εἶναι ,ὅταν κατ᾽ ἀκρίβειαν ζητῶσιν ,ὅτι οὐχ ἡ πρώτη .
ἣ δ᾽ ἐστὶ μέν ,ὥσπερ εἴρηται ,φιλία ,οὐκ ἐκείνη δέ ,ἀλλ᾽ ἀπ᾽ ἐκείνης .
τὸ μὲν οὖν ἐκείνως μόνον λέγειν τὸν φίλον βιάζεσθαι τὰ φαινόμενα ἐστί ,καὶ παράδοξα λέγειν ἀναγκαῖον ·
καθ᾽ ἕνα δὲ λόγον πάσας ἀδύνατον .
λείπεται τοίνυν οὕτως ,ὅτι ἔστι μὲν ὡς μόνη ἡ πρώτη φιλία ,ἔστι δὲ ὡς πᾶσαι ,οὔτε ὡς ὁμώνυμοι καὶ ὡς ἔτυχον ἔχουσαι πρὸς ἑαυτάς ,οὔτε καθ᾽ ἓν εἶδος ,ἀλλὰ μᾶλλον πρὸς ἕν .
ἐπεὶ δ᾽ ἁπλῶς ἀγαθὸν καὶ ἁπλῶς ἡδὺ τὸ αὐτὸ καὶ ἅμα ,ἂν μή τι ἐμποδίζῃ ,ὁ δ᾽ ἀληθινὸς φίλος καὶ ἁπλῶς ὁ πρῶτος ἐστίν ,ἔστι δὲ τοιοῦτος ὁ δι᾽ αὑτὸν αὐτὸς αἱρετός [ ἀνάγκη δ᾽ εἶναι τοιοῦτον ·ὡς γὰρ βούλεταί τις δι᾽ αὑτὸν εἶναι τἀγαθά ,ἀνάγκη καὶ αὐτὸν αἱρεῖσθαι εἶναι ] ,ὁ δ᾽ ἀληθινὸς φίλος καὶ ἡδύς ἐστιν ἁπλῶς ·
διὸ δοκεῖ καὶ ὁ ὁπωσοῦν φίλος ἡδύς .
ἔχει ἐπίστασιν ,πότερον γὰρ τὸ αὐτῷ ἀγαθὸν ἢ τὸ ἁπλῶς ἀγαθὸν φίλον ,καὶ πότερον τὸ κατ᾽ ἐνέργειαν φιλεῖν μεθ᾽ ἡδονῆς ,ὥστε καὶ τὸ φιλητὸν ἡδύ ,ἢ οὔ .
ἄμφω γὰρ εἰς ταὐτὸ συνακτέον ·
τά τε γὰρ μὴ ἁπλῶς ἀγαθὰ ἀλλὰ κακὰ ἁπλῶς τύχῃ φευκτά ·καὶ τὸ μὴ αὐτῷ ἀγαθὸν οὐθὲν πρὸς αὐτόν ,ἀλλὰ τοῦτ᾽ ἐστιν ὃ ζητεῖται ,τὰ ἁπλῶς ἀγαθὰ οὕτως εἶναι ἀγαθά .
ἔστι γὰρ αἱρετὸν μὲν τὸ ἁπλῶς ἀγαθόν ,αὐτῷ δὲ τὸ αὑτῷ ἀγαθόν ·
ἃ δεῖ συμφωνῆσαι .
καὶ τοῦτο ἡ ἀρετὴ ποιεῖ ·
καὶ ἡ πολιτικὴ ἐπὶ τούτῳ ,ὅπως οἷς μήπω ἐστὶ γένηται .
εὐθέτως δὲ καὶ πρὸ ὁδοῦ ἄνθρωπος ὤν [ φύσει γὰρ αὐτῷ ἀγαθὰ τὰ ἁπλῶς ἀγαθά ] ,ὁμοίως δὲ καὶ ἀνὴρ ἀντὶ γυναικὸς καὶ εὐφυὴς ἀφυοῦς ,διὰ τοῦ ἡδέος δὲ ἡ ὁδός ·ἀνάγκη εἶναι τὰ καλὰ ἡδέα .
ὅταν δὲ τοῦτο διαφωνῇ ,οὔπω σπουδαῖον τελέως ·
ἐνδέχεται γὰρ ἐγγενέσθαι ἀκρασίαν ·τῷ γὰρ διαφωνεῖν τἀγαθὸν τῷ ἡδεῖ ἐν τοῖς πάθεσιν ἀκρασία ἐστίν .ὥστ᾽ ἐπειδὴ ἡ πρώτη φιλία κατ᾽ ἀρετήν ,ἔσονται καὶ αὐτοὶ ἁπλῶς ἀγαθοί .τοῦτο δ᾽ οὐχ ὅτι χρήσιμοι ,ἀλλ᾽ ἄλλον τρόπον ·
διχῶς γὰρ ἔχει τὸ τῳδὶ ἀγαθὸν καὶ ἁπλῶς ἀγαθόν .
καὶ ὁμοίως ὥσπερ ἐπὶ τοῦ ὠφελίμου ,καὶ ἐπὶ τῶν ἕξεων .ἄλλο γὰρ τὸ ἁπλῶς ὠφέλιμον καὶ τὸ καλὸν τοιοῦτον γυμνάζεσθαι πρὸς τὸ φαρμακεύεσθαι .ὥστε καὶ ἡ ἕξις ἡ ἀνθρώπου ἀρετή .ἔστω γὰρ ὁ ἄνθρωπος τῶν φύσει σπουδαίων ·
ἡ γὰρ τοῦ φύσει σπουδαίου ἀρετὴ ἁπλῶς ἀγαθόν ,ἡ δὲ τοῦ μὴ ἐκείνῳ .
ὁμοίως δὴ ἔχει καὶ τὸ ἡδύ .
ἐνταῦθα γὰρ ἐπιστατέον ,καὶ σκεπτέον πότερόν ἐστιν ἄνευ ἡδονῆς φιλία ,καὶ τί διαφέρει ,καὶ ἐν ποτέρῳ ποτ᾽ ἐστὶ τὸ φιλεῖν ,[καὶ] πότερον ὅτι ἀγαθός ,κἂν εἰ μὴ ἡδύς ,ἀλλ᾽ οὐ διὰ τοῦτο ,διχῶς δὴ λεγομένου τοῦ φιλεῖν ,πότερον ὅτι ἀγαθὸν τὸ κατ᾽ ἐνέργειαν οὐκ ἄνευ ἡδονῆς φαίνεται .
δῆλον δ᾽ ὅτι ὥσπερ ἐπὶ τῆς ἐπιστήμης αἱ πρόσφατοι θεωρίαι καὶ μαθήσεις αἰσθηταὶ μάλιστα τῷ ἡδεῖ ,οὕτω καὶ αἱ τῶν συνήθων ἀναγνωρίσεις ,καὶ ὁ λόγος ὁ αὐτὸς ἐπ᾽ ἀμφοῖν .
φύσει γοῦν τὸ ἁπλῶς ἀγαθὸν ἡδὺ ἁπλῶς ,καὶ οἷς ἀγαθόν ,τούτοις ἡδύ .
διὸ εὐθὺς τὰ ὅμοια ἀλλήλοις χαίρει ,καὶ ἀνθρώπῳ ἥδιστον ἄνθρωπος .
ὥστ᾽ ἐπεὶ καὶ ἀτελεῖ ,δῆλον ὅτι καὶ τελειωθέντι ·ὁ δὲ σπουδαῖος τέλειος .
εἰ δὲ τὸ κατ᾽ ἐνέργειαν φιλεῖν μεθ᾽ ἡδονῆς ἀντιπροαίρεσις τῆς ἀλλήλων γνωρίσεως ,δῆλον ὅτι καὶ ὅλως ἡ φιλία ἡ πρώτη ἀντιπροαίρεσις τῶν ἁπλῶς ἀγαθῶν καὶ ἡδέων ,ὅτι ἀγαθὰ καὶ ἡδέα .
ἔστι δ᾽ αὕτη ἡ φιλία ἕξις ἀφ᾽ ἧς ἡ τοιαύτη προαίρεσις .
τὸ γὰρ ἔργον αὐτῆς ἐνέργεια ,αὕτη δ᾽ οὐκ ἔξω ,ἀλλ᾽ ἐν αὐτῷ τῷ φιλοῦντι ,δυνάμεως δὲ πάσης ἔξω ·
ἢ γὰρ ἐν ἑτέρῳ ἢ ᾗ ἕτερον .
διὸ τὸ φιλεῖν χαίρειν ,ἀλλ᾽ οὐ τὸ φιλεῖσθαι ἐστίν .
τὸ μὲν γὰρ φιλεῖσθαι φιλητοῦ ἐνέργεια ,τὸ δὲ καὶ φιλίας ,καὶ τὸ μὲν ἐν ἐμψύχῳ ,τὸ δὲ καὶ ἐν ἀψύχῳ ·
φιλεῖται γὰρ καὶ τὰ ἄψυχα .
ἐπεὶ δὲ τὸ φιλεῖν τὸ κατ᾽ ἐνέργειαν τὸ φιλούμενον [ὅ] ἐστὶ χρῆσθαι ᾗ φιλούμενον ,
ὁ δὲ φίλος φιλούμενον τῷ φίλῳ ᾗ φίλος ,ἀλλὰ μὴ ᾗ μουσικὸς ἢ ᾗ ἰατρικός ·ἡδονὴ τοίνυν ἡ ἀπ᾽ αὐτοῦ ,ᾗ αὐτός ,αὕτη φιλική .
αὐτὸν γὰρ φιλεῖ ,οὐχ ὅτι ἄλλος .
ὥστ᾽ ἂν μὴ χαίρῃ ᾗ ἀγαθός ,οὐχ ἡ πρώτη φιλία .
οὐδὲ δεῖ ἐμποδίζειν οὐθὲν τῶν συμβεβηκότων μᾶλλον ἢ τὸ ἀγαθὸν εὐφραίνειν .
τί γὰρ σφόδρα δυσώδης λείπεται ; ἀγαπᾶται γὰρ τῷ εὐνοεῖν ,συζῇ δὲ μή .
αὕτη μὲν οὖν ἡ πρώτη φιλία ,ἣν πάντες ὁμολογοῦσιν ·
αἱ δ᾽ ἄλλαι δι᾽ αὐτὴν καὶ δοκοῦσι καὶ ἀμφισβητοῦνται .βέβαιον γάρ τι δοκεῖ ἡ φιλία ·μόνη δ᾽ αὕτη βέβαιος .
τὸ γὰρ κεκριμένον βέβαιον ,τὰ δὲ μὴ ταχὺ γινόμενα μηδὲ ῥᾳδίως [οὐ] ποιεῖ τὴν κρίσιν ὀρθήν .
οὐκ ἔστι δ᾽ ἄνευ πίστεως φιλία βέβαιος ·ἡ δὲ πίστις οὐκ ἄνευ χρόνου .
δεῖ γὰρ πεῖραν λαβεῖν ,ὥσπερ λέγει καὶ Θέογνις ·
οὐ γὰρ ἂν εἰδείης ἀνδρὸς νόον οὐδὲ γυναικός ,πρὶν πειραθείης ὥσπερ ὑποζυγίου .
τηεογ .
125 φ .
οὐδ᾽ ἄνευ χρόνου φίλος ,ἀλλὰ βούλονται φίλοι ,καὶ μάλιστα λανθάνει ἡ τοιαύτη ἕξις ὡς φιλία .
ὅταν γὰρ προθύμως ἔχωσι φίλοι εἶναι ,διὰ τὸ πάνθ᾽ ὑπηρετεῖν τὰ φιλικὰ ἀλλήλοις ,οἴονται οὐ βούλεσθαι φίλοι ,ἀλλ᾽ εἶναι φίλοι .
τὸ δ᾽ ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῆς φιλίας ·
οὐ γὰρ εἰ βούλονται ὑγιαίνειν ,ὑγιαίνουσιν ,ὥστ᾽ οὐδ᾽ εἰ φίλοι βούλονται ,ἤδη καὶ φίλοι εἰσίν .
σημεῖον δέ ·εὐδιάβλητοι γὰρ οἱ διακείμενοι ἄνευ πείρας τοῦτον τὸν τρόπον ·
περὶ ὧν μὲν γὰρ πεῖραν δεδώκασιν ἀλλήλοις ,οὐκ εὐδιάβλητοι ,περὶ ὧν δὲ μή ,πεισθεῖεν ἂν ὅταν σύμβολα λέγωσιν οἱ διαβάλλοντες .
ἅμα δὲ φανερὸν ὅτι οὐδ᾽ ἐν τοῖς φαύλοις αὕτη ἡ φιλία ·
ἄπιστος γὰρ ὁ φαῦλος καὶ κακοήθης πρὸς πάντας ·αὑτῷ γὰρ μετρεῖ τοὺς ἄλλους .
διὸ εὐεξαπατητότεροί εἰσιν οἱ ἀγαθοί ,ἂν μὴ διὰ πεῖραν ἀπιστῶσιν .
οἱ δὲ φαῦλοι αἱροῦνται τὰ φύσει ἀγαθὰ ἀντὶ τοῦ φίλου ,καὶ οὐθεὶς φιλεῖ μᾶλλον ἄνθρωπον ἢ πράγματα .
ὥστ᾽ οὐ φίλοι .οὐ γὰρ γίνεται οὕτω κοινὰ τὰ φίλων ·προσνέμεται γὰρ ὁ φίλος τοῖς πράγμασιν ,οὐ τὰ πράγματα τοῖς φίλοις .οὐ γίνεται ἄρ᾽ ἡ φιλία ἡ πρώτη ἐν πολλοῖς ,ὅτι χαλεπὸν πολλῶν πεῖραν λαβεῖν ·ἑκάστῳ γὰρ ἂν ἔδει συζῆσαι .
οὐδὲ δὴ αἱρετέον ὁμοίως περὶ ἱματίου καὶ φίλου ·
καίτοι ἐν πᾶσι δοκεῖ τοῦ νοῦν ἔχοντος δυοῖν τὸ βέλτιον αἱρεῖσθαι ,καὶ εἰ μὲν τῷ χείρονι πάλαι ἐχρῆτο ,τῷ βελτίονι δὲ μηδέπω ,τοῦθ᾽ αἱρετέον ,ἀλλ᾽ οὐκ ἀντὶ τοῦ πάλαι φίλου τὸν ἀγνῶτα εἰ βελτίων ·
οὐ γάρ ἐστιν ἄνευ πείρας οὐδὲ μιᾶς ἡμέρας ὁ φίλος ,ἀλλὰ χρόνου δεῖ .
διὸ εἰς παροιμίαν ἐλήλυθεν ὁ μέδιμνος τῶν ἁλῶν ·
ἅμα δὲ δεῖ μὴ μόνον ἁπλῶς ἀγαθὸν εἶναι ,ἀλλὰ καὶ σοί ,εἰ δὴ φίλος ἔσται σοὶ φίλος .
ἀγαθὸς μὲν γὰρ ἁπλῶς ἐστι τῷ ἀγαθὸς εἶναι ,φίλος δὲ τῷ ἄλλῳ ἀγαθός ,ἁπλῶς δ᾽ ἀγαθὸς καὶ φίλος ,ὅταν συμφωνήσῃ ταῦτ᾽ ἄμφω ,ὥστε ὅ ἐστιν ἁπλῶς ἀγαθόν ,τὸ τούτου ἄλλῳ ,εἰ καὶ μὴ ἁπλῶς μὲν σπουδαίῳ ,ἄλλῳ δ᾽ ἀγαθός ,ὅτι χρήσιμος .τὸ δὲ πολλοῖς ἅμα εἶναι φίλον καὶ τὸ φιλεῖν κωλύει ·οὐ γὰρ οἷόν τε ἅμα πρὸς πολλοὺς ἐνεργεῖν .ἐκ δὴ τούτων φανερὸν ὅτι ὀρθῶς λέγεται ὅτι ἡ φιλία τῶν βεβαίων ,ὥσπερ ἡ εὐδαιμονία τῶν αὐτάρκων .καὶ ὀρθῶς εἴρηται ἡ γὰρ φύσις βέβαιον ,οὐ τὰ χρήματα 
τότε γὰρ δῆλον ὅτι κοινὰ τὰ τῶν φίλων [ οὗτοι γὰρ μόνοι ἀντὶ τῶν φύσει ἀγαθῶν καὶ φύσει κακῶν ,περὶ ἃ αἱ εὐτυχίαι καὶ αἱ δυστυχίαι ,αἱροῦνται μᾶλλον ἄνθρωπον ἢ τούτων τὰ μὲν εἶναι τὰ δὲ μὴ εἶναι ] ·
ἡ δ᾽ ἀτυχία δηλοῖ τοὺς μὴ ὄντως ὄντας φίλους ,ἀλλὰ διὰ τὸ χρήσιμον τυχόντας .
ὁ δὲ χρόνος δηλοῖ ἀμφοτέρους ·
οὐδὲ γὰρ ὁ χρήσιμος ταχὺ δῆλος ,ἀλλ᾽ ὁ ἡδὺς μᾶλλον .πλὴν οὐδ᾽ ὁ ἁπλῶς ἡδὺς ταχύ .
ὅμοιοι γὰρ οἱ ἄνθρωποι τοῖς οἴνοις καὶ ἐδέσμασιν ·
ἐκείνων τε γὰρ τὸ μὲν ἡδὺ ταχὺ δηλοῖ ,πλείω δὲ χρόνον γινόμενον ἀηδὲς καὶ οὐ γλυκύ ,καὶ ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων ὁμοίως .
ἔστι γὰρ καὶ τὸ ἁπλῶς ἡδὺ τῷ τέλει ὁριστέον καὶ τῷ χρόνῳ .
ὁμολογήσαιεν δ᾽ ἂν καὶ οἱ πολλοί ,ὅτι ἐκ τῶν ἀποβαινόντων μόνον ,ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ πόματος καλοῦσι γλύκιον ·τοῦτο γὰρ διὰ τὸ ἀποβαῖνον οὐχ ἡδύ ,ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ συνεχές ,ἀλλὰ τὸ πρῶτον ἐξαπατᾷ .
ἡ μὲν οὖν πρώτη φιλία ,καὶ δι᾽ ἣν αἱ ἄλλαι λέγονται ,ἡ κατ᾽ ἀρετὴν ἐστί ,καὶ δι᾽ ἡδονὴν τὴν ἀρετῆς ,ὥσπερ εἴρηται πρότερον ·
αἱ δ᾽ ἄλλαι ἐγγίνονται φιλίαι καὶ ἐν παισὶ καὶ θηρίοις καὶ τοῖς φαύλοις .
ὅθεν λέγεται ," ἥλιξ ἥλικα τέρπει " καὶ κακὸς κακῷ δὲ συντέτηκεν ἡδονῇ .
ευρ .φρ .298 βελλεροπηοντες ἐνδέχεται γὰρ καὶ ἡδεῖς ἀλλήλοις εἶναι τοὺς φαύλους ,οὐχ ᾗ φαῦλοι ἢ μηδέτεροι ,ἀλλ᾽ οἷον ᾠδικοὶ ἄμφω ,ἢ ὃ μὲν φιλῳδὸς ὁ δ᾽ ᾠδικὸς ἐστίν ,καὶ ᾗ πάντες ἔχουσιν ἀγαθὸν καὶ ταύτῃ συναρμόττουσιν ἀλλήλοις ·
ἔτι χρήσιμοι ἂν εἶεν ἀλλήλοις καὶ ὠφέλιμοι ,οὐχ ἁπλῶς ἀλλὰ πρὸς τὴν προαίρεσιν ,ἢ ᾗ οὐδέτεροι .
καὶ γὰρ χρήσιμος ἂν εἴη πρὸς τὴν προαίρεσιν ,ὁ μὲν φαῦλος πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν τῷ σπουδαίῳ ,ὃ δὲ τῷ μὲν ἀκρατεῖ πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν ,τῷ δὲ φαύλῳ πρὸς τὴν κατὰ φύσιν ·
καὶ βουλήσεται τὰ ἀγαθά ,ἁπλῶς μὲν τὰ ἁπλῶς ,τὰ δ᾽ ἐκείνῳ ἐξ ὑποθέσεως ,ᾗ πενία συμφέρει ἢ νόσος ,καὶ ταῦτα τῶν ἁπλῶς ἀγαθῶν ἕνεκα ,ὥσπερ καὶ αὐτὸ τὸ φάρμακον πιεῖν ·οὐ γὰρ βούλεται ,ἀλλὰ τοῦδ᾽ ἕνεκα βούλεται .
ἔτι καθ᾽ οὓς τρόπους καὶ ἀλλήλοις οἱ μὴ σπουδαῖοι εἶεν ἂν φίλοι .
εἴη γὰρ ἂν ἡδὺς οὐχ ᾗ φαῦλος ,ἀλλ᾽ ᾗ τῶν κοινῶν τινος μετέχει ,οἷον εἰ μουσικός .
ἔτι ᾗ ἔνι τι πᾶσιν ἐπιεικές ·διὸ ἔνιοι ὁμιλητικοὶ εἶεν ἂν καὶ σπουδαίῳ .ἢ ᾗ προσαρμόττουσιν ἑκάστῳ ·ἔχουσι γάρ τι πάντες τοῦ ἀγαθοῦ .
τρία μὲν οὖν εἴδη ταῦτα φιλίας ·
ἐν πᾶσι δὲ τούτοις κατ᾽ ἰσότητά πως λέγεται ἡ φιλία .καὶ γὰρ οἱ κατ᾽ ἀρετὴν φίλοι ἐν ἰσότητί πώς εἰσιν ἀρετῆς φίλοι ἀλλήλοις .ἄλλη δὲ διαφορὰ τούτων ἡ καθ᾽ ὑπερβολήν ,ὥσπερ θεοῦ ἀρετὴ πρὸς ἄνθρωπον .
τοῦτο γὰρ ἕτερον εἶδος φιλίας ,καὶ ὅλως ἄρχοντος καὶ ἀρχομένου ,καθάπερ καὶ τὸ δίκαιον ἕτερον ·
κατ᾽ ἀναλογίαν γὰρ ἴσον ,κατ᾽ ἀριθμὸν δ᾽ οὐκ ἴσον .
ἐν τούτῳ τῷ γένει πατὴρ πρὸς υἱὸν καὶ ὁ εὐεργέτης πρὸς τὸν εὐεργετηθέντα .
αὐτῶν δὲ τούτων διαφοραὶ εἰσίν ·
ἄλλη πατρὸς πρὸς υἱὸν καὶ ἀνδρὸς πρὸς γυναῖκα ,αὕτη μὲν ὡς ἄρχοντος καὶ ἀρχομένου ,ἣ δὲ εὐεργέτου πρὸς εὐεργετηθέντα .
ἐν ταύταις δὲ ἢ οὐκ ἔνεστιν ἢ οὐχ ὁμοίως τὸ ἀντιφιλεῖσθαι .
γελοῖον γάρ ,εἴ τις ἐγκαλοίη τῷ θεῷ ,ὅτι οὐχ ὁμοίως τὸ ἀντιφιλεῖσθαι ὡς φιλεῖται ,ἢ τῷ ἄρχοντι καὶ ἀρχομένῳ .
φιλεῖσθαι γάρ ,οὐ φιλεῖν ,τοῦ ἄρχοντος ,ἢ φιλεῖν ἄλλον τρόπον .
καὶ ἡδονὴ διαφέρει οὐδὲν ἥ τε τοῦ αὐτάρκους ἐπὶ τῷ αὑτοῦ κτήματι ἢ παιδί ,καὶ τοῦ ἐνδεοῦς ἐπὶ τῷ γινομένῳ .
ὡς δ᾽ αὕτως καὶ ἐπὶ τῶν διὰ τὴν χρῆσιν φίλων καὶ ἐπὶ τῶν δι᾽ ἡδονὴν οἳ μὲν κατ᾽ ἰσότητα εἰσίν ,οἳ δὲ καθ᾽ ὑπεροχήν .
διὸ καὶ οἱ ἐκείνως οἰόμενοι ἐγκαλοῦσιν ,ἐὰν μὴ ὁμοίως χρήσιμοι καὶ εὖ ποιῶσιν ,καὶ ἐπὶ τῆς ἡδονῆς .δῆλον δ᾽ ἐν τοῖς ἐρωτικοῖς ·τοῦτο γὰρ αἴτιον τοῦ μάχεσθαι ἀλλήλοις πολλάκις .
ἀγνοεῖ γὰρ ὁ ἐρῶν ὅτι οὐχ ὁ αὐτὸς λόγος αὐτοῖς ἐπὶ τὴν προθυμίαν .
διὸ εὑρηκέναι νεῖκος ὁ ἐρώμενος ·
τοιαῦτ᾽ ἂν οὐκ ἐρῶν λέγοι .
οἳ δὲ νομίζουσι τὸν αὐτὸν εἶναι λόγον .
ὥσπερ οὖν εἴρηται ,τριῶν ὄντων εἰδῶν φιλίας ,κατ᾽ ἀρετὴν κατὰ τὸ χρήσιμον καὶ κατὰ τὸ ἡδύ ,αὗται πάλιν διῄρηνται εἰς δύο ·
φιλίαι μὲν οὖν ἀμφότεραι ,φίλοι δ᾽ οἱ κατὰ τὴν ἰσότητα ·
ἄτοπον γὰρ ἂν εἴη εἰ ἀνὴρ παιδίῳ φίλος ,φιλεῖ δέ γε καὶ φιλεῖται .
ἐνιαχοῦ δὲ φιλεῖσθαι μὲν δεῖ τὸν ὑπερέχοντα ,ἐὰν δὲ φιλῇ ,ὀνειδίζεται ὡς ἀνάξιον φιλῶν .
τῇ γὰρ ἀξίᾳ τῶν φίλων μετρεῖται καί τινι ἴσῳ .
τὰ μὲν οὖν δι᾽ ἡλικίας ἔλλειψιν ἀνάξια ὁμοίως φιλεῖσθαι ,τὰ δὲ κατ᾽ ἀρετὴν ἢ γένος ἢ κατὰ ἄλλην τοιαύτην ὑπεροχήν .
ἀεὶ δὲ τὸν ὑπερέχοντα ἢ ἧττον ἢ μὴ φιλεῖν ἀξιοῦν ,καὶ ἐν τῷ χρησίμῳ καὶ ἐν τῷ ἡδεῖ καὶ κατ᾽ ἀρετήν .
ἐν μὲν οὖν ταῖς μικραῖς ὑπεροχαῖς εἰκότως γίνονται ἀμφισβητήσεις [ τὸ γὰρ μικρὸν ἐνιαχοῦ οὐδὲν ἰσχύει ,ὥσπερ ἐν ξύλου σταθμῷ ,ἀλλ᾽ ἐν χρυσίῳ ·
ἀλλὰ τὸ μικρὸν κακῶς κρίνουσιν ·
φαίνεται γὰρ τὸ μὲν οἰκεῖον ἀγαθὸν διὰ τὸ ἐγγὺς μέγα ,τὸ δ᾽ ἀλλότριον διὰ τὸ πόρρω μικρόν ] ·ὅταν δὲ ὑπερβολὴ ᾖ ,οὐδ᾽ αὐτοὶ ἐπιζητοῦσιν ὡς δεῖ ἢ ἀντιφιλεῖσθαι ἢ ὁμοίως ἀντιφιλεῖσθαι ,οἷον εἴ τις ἀξιοῖ τὸν θεόν .φανερὸν δὴ ὅτι φίλοι μέν ,ὅταν ἐν τῷ ἴσῳ ,τὸ ἀντιφιλεῖν δ᾽ ἔστιν ἄνευ τοῦ φίλους εἶναι .
δῆλον δὲ καὶ διὰ τί ζητοῦσι μᾶλλον οἱ ἄνθρωποι τὴν καθ᾽ ὑπεροχὴν φιλίαν τῆς κατ᾽ ἰσότητα ·
ἅμα γὰρ ὑπάρχει οὕτως αὐτοῖς τό τε φιλεῖσθαι καὶ ἡ ὑπεροχή .
διὸ ὁ κόλαξ παρ᾽ ἐνίοις ἐντιμότερος τοῦ φίλου ·ἄμφω γὰρ φαίνεσθαι ποιεῖ ὑπάρχειν τῷ κολακευομένῳ .μάλιστα δ᾽ οἱ φιλότιμοι τοιοῦτοι ·τὸ γὰρ θαυμάζεσθαι ἐν ὑπεροχῇ .
φύσει δὲ γίνονται οἳ μὲν φιλητικοὶ οἳ δὲ φιλότιμοι .
φιλητικὸς δὲ ὁ τῷ φιλεῖν χαίρων μᾶλλον ἢ τῷ φιλεῖσθαι ·ἐκεῖνος δὲ φιλότιμος μᾶλλον .ὁ μὲν οὖν χαίρων τῷ θαυμάζεσθαι καὶ φιλεῖσθαι τῆς ὑπεροχῆς φίλος ·ὁ δὲ τῇ ἐν τῷ φιλεῖν ἡδονῇ ὁ φιλητικός .ἔνεστι γὰρ ἀνάγκη ἐνεργοῦντα ·τὸ μὲν γὰρ φιλεῖσθαι συμβεβηκός ·
ἔστι γὰρ λανθάνειν φιλούμενον ,φιλοῦντα δ᾽ οὔ .
ἔστι δὲ καὶ κατὰ τὴν φιλίαν τὸ φιλεῖν μᾶλλον ἢ τὸ φιλεῖσθαι ,τὸ δὲ φιλεῖσθαι κατὰ τὸ φιλητόν .
σημεῖον δέ ·ἕλοιτ᾽ ἂν ὁ φίλος μᾶλλον ,εἰ μὴ ἐνδέχοιτ᾽ ἄμφω ,γιγνώσκειν ἢ γιγνώσκεσθαι ,οἷον ἐν ταῖς ὑποβολαῖς αἱ γυναῖκες ποιοῦσι ,καὶ ἡ Ἀνδρομάχη ἡ Ἀντιφῶντος .
καὶ γὰρ ἔοικε τὸ μὲν ἐθέλειν γινώσκεσθαι αὑτοῦ ἕνεκα ,καὶ τοῦ πάσχειν τι ἀγαθὸν ἀλλὰ μὴ ποιεῖν ,τὸ δὲ γινώσκειν τοῦ ποιεῖν καὶ τοῦ φιλεῖν ἕνεκα .
διὸ καὶ τοὺς ἐμμένοντας τῷ φιλεῖν πρὸς τοὺς τεθνεῶτας ἐπαινοῦμεν ·
γινώσκουσι γάρ ,ἀλλ᾽ οὐ γινώσκονται .
ὅτι μὲν οὖν πλείονες τρόποι φιλίας ,καὶ πόσοι τρόποι ,ὅτι τρεῖς ,καὶ ὅτι τὸ φιλεῖσθαι καὶ ἀντιφιλεῖσθαι καὶ οἱ φί λοι διαφέρουσιν ,οἵ τε κατ᾽ ἰσότητα καὶ οἱ καθ᾽ ὑπεροχήν ,εἴρηται ·
ἐπεὶ δὲ τὸ φίλον λέγεται καὶ καθόλου μᾶλλον ,ὥσπερ καὶ κατ᾽ ἀρχὰς ἐλέχθη ,ὑπὸ τῶν ἔξωθεν συμπαραλαμβανόντων [ οἳ μὲν γὰρ τὸ ὅμοιόν φασιν εἶναι φίλον ,οἳ δὲ τὸ ἐναντίον ] ,λεκτέον καὶ περὶ τούτων πῶς εἰσι πρὸς τὰς εἰρημένας φιλίας .
ἀνάγεται δὲ τὸ μὲν ὅμοιον καὶ εἰς τὸ ἡδὺ καὶ εἰς τὸ ἀγαθόν .
τό τε γὰρ ἀγαθὸν ἁπλοῦν ,τὸ δὲ κακὸν πολύμορφον ·
καὶ ὁ ἀγαθὸς μὲν ὅμοιος ἀεὶ καὶ οὐ μεταβάλλεται τὸ ἦθος ,ὁ δὲ φαῦλος καὶ ὁ ἄφρων οὐθὲν ἔοικεν ἕωθεν καὶ ἑσπέρας .
διὸ ἐὰν μὴ συμβάλλωσιν οἱ φαῦλοι ,οὐ φίλοι ἑαυτοῖς ,ἀλλὰ διίστανται ·
ἡ δ᾽ οὐ βέβαιος φιλία οὐ φιλία .
ὥστε οὕτως μὲν τὸ ὅμοιον φίλον ,ὅτι τὸ ἀγαθὸν ὅμοιον ,ἔστι δὲ ὡς καὶ κατὰ τὸ ἡδύ ·
τοῖς γὰρ ὁμοίοις ταὔθ᾽ ἡδέα ,καὶ ἕκαστον δὲ φύσει αὐτὸ αὑτῷ ἡδύ .
διὸ καὶ φωναὶ καὶ αἱ ἕξεις καὶ συνημερεύσεις τοῖς ὁμογενέσιν ἥδισται ἀλλήλοις ,καὶ τοῖς ἄλλοις ζῴοις ·
καὶ ταύτῃ ἐνδέχεται καὶ τοὺς φαύλους ἀλλήλους φιλεῖν .
" κακὸς κακῷ δὲ συντέτηκεν ἡδονῇ ." 
τὸ δ᾽ ἐναντίον τῷ ἐναντίῳ φίλον ὡς τὸ χρήσιμον ·
αὐτὸ γὰρ αὑτῷ τὸ ὅμοιον ἄχρηστον .διὸ δεσπότης δούλου δεῖται καὶ δοῦλος δεσπότου ,καὶ γυνὴ καὶ ἀνὴρ ἀλλήλων ,καὶ ἡδὺ καὶ ἐπιθυμητὸν τὸ ἐναντίον ὡς χρήσιμον ,καὶ οὐχ ὡς ἐν τέλει ἀλλ᾽ ὡς πρὸς τὸ τέλος .ὅταν γὰρ τύχῃ οὗ ἐπιθυμεῖ ,ἐν τῷ τέλει μὲν ἐστίν ,οὐκ ὀρέγεται δὲ τοῦ ἐναντίου ,οἷον τὸ θερμὸν τοῦ ψυχροῦ καὶ τὸ ξηρὸν τοῦ ὑγροῦ .
ἔστι δέ πως καὶ ἡ τοῦ ἐναντίου φιλία τοῦ ἀγαθοῦ .
ὀρέγεται γὰρ ἀλλήλων διὰ τὸ μέσον ·ὡς σύμβολα γὰρ ὀρέγεται ἀλλήλων διὰ τὸ οὕτω γίνεσθαι ἐξ ἀμφοῖν ἓν μέσον .ἔτι κατὰ συμβεβηκός ἐστι τοῦ ἐναντίου ,καθ᾽ αὑτὸ δὲ τῆς μεσότητος .ὀρέγονται γὰρ οὐκ ἀλλήλων τἀναντία ,ἀλλὰ τοῦ μέσου .ὑπερψυχθέντες γάρ ,ἐὰν θερμανθῶσιν ,εἰς τὸ μέσον καθίστανται ,καὶ ὑπερθερμανθέντες ,ἐὰν ψυχθῶσιν ·ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων .
εἰ δὲ μή ,ἀεὶ ἐν ἐπιθυμίᾳ ,οὐκ ἐν τοῖς μέσοις .
ἀλλὰ χαίρει ὁ ἐν τῷ μέσῳ ἄνευ ἐπιθυμίας τοῖς φύσει ἡδέσιν ,οἳ δὲ πᾶσι τοῖς ἐξιστᾶσι τῆς φύσει ἕξεως .
τοῦτο μὲν οὖν τὸ εἶδος καὶ ἐπὶ τῶν ἀψύχων ἐστίν ·
τὸ φιλεῖν δὲ γίνεται ,ὅταν ᾖ ἐπὶ τῶν ἐμψύχων .
διὸ ἐνίοτε ἀνομοίοις χαίρουσιν ,οἷον αὐστηροὶ εὐτραπέλοις καὶ ὀξεῖς ῥαθύμοις .εἰς τὸ μέσον γὰρ καθίστανται ὑπ᾽ ἀλλήλων .
κατὰ συμβεβηκὸς οὖν ,ὥσπερ ἐλέχθη ,τὰ ἐναντία φίλα ,καὶ διὰ τὸ ἀγαθόν .
πόσα μὲν οὖν εἴδη φιλίας ,καὶ τίνες διαφοραὶ καθ᾽ ἃς λέγονται οἱ τε φίλοι καὶ οἱ φιλοῦντες καὶ οἱ φιλούμενοι ,καὶ οὕτως ὥστε φίλοι εἶναι καὶ ἄνευ τούτου ,εἴρηται ·
περὶ δὲ αὐτὸν αὑτῷ φίλον εἶναι ἢ μή ,πολλὴν ἔχει ἐπίσκεψιν .
δοκεῖ γὰρ ἐνίοις μάλιστα ἕκαστος αὐτὸς αὑτῷ φίλος εἶναι ,καὶ τούτῳ χρώμενοι κανόνι κρίνουσι τὴν πρὸς τοὺς ἄλλους φίλους φιλίαν ·
κατὰ δὲ τοὺς λόγους καὶ τὰ δοκοῦνθ᾽ ὑπάρχειν τοῖς φίλοις τὰ μὲν ὑπεναντιοῦται ,τὰ δ᾽ ὅμοια φαίνεται ὄντα .
ἔστι γάρ πως κατὰ ἀναλογίαν αὕτη ἡ φιλία ,ἁπλῶς δ᾽ οὔ .
ἐν δυσὶ γὰρ διῃρημένοις τὸ φιλεῖσθαι καὶ φιλεῖν ·
δι᾽ ἃ μᾶλλον οὕτως αὐτὸς αὑτῷ φίλος ,ὡς ἐπὶ τοῦ ἀκρατοῦς καὶ ἐγκρατοῦς εἴρηται πῶς ἑκὼν ἢ ἄκων ,τῷ τὰ μέρη ἔχειν πως πρὸς ἄλληλα τὰ τῆς ψυχῆς ,καὶ ὅμοιον τὰ τοιαῦτα πάντα ,εἰ φίλος αὐτὸς αὑτῷ καὶ ἐχθρός ,καὶ εἰ ἀδικεῖ τις αὐτὸς αὑτόν .
πάντα γὰρ ἐν δυσὶ ταῦτα καὶ διῃρημένοις ·
ᾗ δὴ δύο πως καὶ ἡ ψυχή ,ὑπάρχει πως ταῦτα ,ᾗ δ᾽ οὐ διῃρημένα ,οὐχ ὑπάρχει .
ἀπὸ δὲ τῆς πρὸς αὑτὸν ἕξεως [ὡς] οἱ λοιποὶ τρόποι τοῦ φιλεῖν διωρισμένοι ,καθ᾽ οὓς ἐν τοῖς λόγοις ἐπισκοπεῖν εἰώθαμεν .
δοκεῖ γὰρ φίλος εἶναι ὁ βουλόμενός τινι τἀγαθὰ ἢ οἷα οἴεται ἀγαθά ,μὴ δι᾽ αὑτὸν ,ἀλλ᾽ ἐκείνου ἕνεκα ·
ἄλλον δὲ τρόπον ᾧ τὸ εἶναι βούλεται δι᾽ ἐκεῖνον καὶ μὴ δι᾽ αὑτὸν ,κἂν εἰ μὴ διανέμων τἀγαθά ,μὴ τῷ τὸ εἶναι τούτῳ ἂν δόξειε μάλιστα φιλεῖν ·
ἄλλον δὲ τρόπον ᾧ συζῆν αἱρεῖται δι᾽ αὐτὴν τὴν ὁμιλίαν καὶ μὴ δι᾽ ἕτερόν τι ,οἷον οἱ πατέρες τὸ μὲν εἶναι τοῖς τέκνοις ,συζῶσι δ᾽ ἑτέροις .
μάχεται δὴ ταῦτα πάντα πρὸς ἄλληλα .
οἳ μὲν γὰρ ἂν μὴ τὸ ἑαυτοῖς ,οἳ δὲ ἂν μὴ τὸ εἶναι ,οἳ δὲ τὸ συζῆν ,οὐκ οἴονται φιλεῖσθαι .
ἔτι τὸ ἀλγοῦντι συναλγεῖν μὴ δι᾽ ἕτερόν τι ἀγαπᾶν θήσομεν - οἷον οἱ δοῦλοι πρὸς τοὺς δεσπότας ,ὅτι χαλεποὶ ἀλγοῦντες ,ἀλλ᾽ οὐ δι᾽ αὐτούς ,ὥσπερ αἱ μητέρες τοῖς τέκνοις καὶ οἱ συνωδίνοντες ὄρνιθες .
βούλεται γὰρ μάλιστά γε οὐ μόνον συλλυπεῖσθαι ὁ φίλος τῷ φίλῳ ,ἀλλὰ καὶ τὴν αὐτὴν λύπην ,οἷον διψῶντι συνδιψῆν ,εἰ ἐνεδέχετο ,ὅτι [μὴ] ἐγγύτατα .
ὁ δ᾽ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τοῦ χαίρειν ·
τὸ γὰρ χαίρειν μὴ δι᾽ ἕτερόν τι ,ἀλλὰ δι᾽ ἐκεῖνον ,ὅτι χαίρει ,φιλικόν .
ἔτι τὰ τοιάδε λέγεται περὶ τῆς φιλίας ,ὡς ἰσότης φιλότης ,καὶ [μὴ] μίαν ψυχὴν εἶναι τοὺς ἀληθῶς φίλους .
ἅπαντα ταῦτα ἐπαναφέρεται πρὸς τὸν ἕνα .
καὶ γὰρ βούλεται τἀγαθὰ αὐτῷ τοῦτον τὸν τρόπον .οὐθεὶς γὰρ αὐτὸς αὑτὸν εὖ ποιεῖ διά τι ἕτερον ,οὐδὲ χάριτος .
οὐ δὲ λέγει ὅτι ἐποίησεν ᾗ εἷς ·
δοκεῖ γὰρ φιλεῖσθαι βούλεσθαι ὁ δῆλον ποιῶν ὅτι φιλεῖ ,ἀλλ᾽ οὐ φιλεῖν .καὶ τὸ εἶναι μάλιστα καὶ τὸ συζῆν καὶ τὸ συγχαίρειν καὶ τὸ συναλγεῖν ,καὶ μία δὴ ψυχή ,καὶ τὸ μὴ δύνασθαι ἄνευ ἀλλήλων μηδὲ ζῆν ,ἀλλὰ συναποθνήσκειν .- οὕτω γὰρ ἔχει ὁ εἷς ,καὶ ἴσως ὁμιλεῖ αὐτὸς αὑτῷ .- πάντα δὲ ταῦτα τῷ ἀγαθῷ ὑπάρχει πρὸς αὑτόν .ἐν γὰρ τῷ πονηρῷ διαφωνεῖ ,οἷον ἐν τῷ ἀκρατεῖ .καὶ διὰ τοῦτο δοκεῖ καὶ ἐχθρὸν ἐνδέχεσθαι αὐτὸν αὑτῷ εἶναι ·
ᾗ δ᾽ εἷς καὶ ἀδιαίρετος ,ὀρεκτὸς αὐτὸς αὑτοῦ .
τοιοῦτος ὁ ἀγαθὸς καὶ ὁ κατ᾽ ἀρετὴν φίλος ,ἐπεὶ ὅ γε μοχθηρὸς οὐχ εἷς ἀλλὰ πολλοί ,καὶ τῆς αὐτῆς ἡμέρας ἕτερος καὶ ἔμπληκτος .
ὥστε καὶ ἡ αὐτοῦ πρὸς αὑτὸν φιλία ἀνάγεται πρὸς τὴν τοῦ ἀγαθοῦ .
ὅτι γάρ πῃ ὁμοιοῖ καὶ εἷς καὶ αὐτὸς αὑτῷ ἀγαθός ,ταύτῃ αὐτὸς αὑτῷ φίλος καὶ ὀρεκτός ·
φύσει δὲ τοιοῦτος ,ἀλλ᾽ ὁ πονηρὸς παρὰ φύσιν .
ὁ δ᾽ ἀγαθὸς οὔθ᾽ ἅμα λοιδορεῖται ἑαυτῷ ,ὥσπερ ὁ ἀκρατής ,οὔτε ὁ ὕστερος τῷ πρότερον ,ὥσπερ ὁ μεταμελητικός ,οὔτε ὁ ἔμπροσθεν τῷ ὕστερον ,ὥσπερ ὁ ψεύστης .ὅλως τε εἰ δεῖ ὥσπερ οἱ σοφισταὶ διορίζουσιν ,ὥσπερ τὸ Κορίσκος καὶ Κορίσκος σπουδαῖος .δῆλον γὰρ ὡς τὸ αὐτὸ πόσον σπουδαῖον αὐτῶν ,ἐπεὶ ὅταν ἐγκαλέσωσιν αὑτοῖς ,ἀποκτιννύασιν αὑτούς ·ἀλλὰ δοκεῖ πᾶς αὐτὸς αὑτῷ ἀγαθός .
ζητεῖ δὲ ὁ ἁπλῶς ὢν ἀγαθὸς εἶναι καὶ αὐτὸς αὑτῷ φίλος ,ὥσπερ εἴρηται ,ὅτι δύ᾽ ἔχει ἐν αὑτῷ ἃ φύσει βούλεται εἶναι φίλα καὶ διασπάσαι ἀδύνατον .
διὸ ἐπ᾽ ἀνθρώπου μὲν δοκεῖ ἕκαστος αὐτὸς αὑτῷ φίλος ,ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων ζῴων οὔ ,οἷον ἵππος αὐτὸς αὑτῷ ,
οὐκ ἄρα φίλος .
ἀλλ᾽ οὐδὲ τὰ παιδία ,ἀλλ᾽ ὅταν ἤδη ἔχῃ προαίρεσιν ·
ἤδη γὰρ τότε διαφωνεῖ ὁ νοῦς πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν .
ἔοικε δ᾽ ἡ φιλία ἡ πρὸς αὑτὸν τῇ κατὰ συγγένειαν ·
οὐθέτερον γὰρ ἐφ᾽ αὑτοῖς λῦσαι ,ἀλλὰ κἂν διαφέρωνται ,ὅμως οὗτοι μὲν ἔτι συγγενεῖς ,ὃ δὲ ἔτι εἷς ,ἕως ἂν ζῇ .
ποσαχῶς μὲν οὖν τὸ φιλεῖν λέγεται ,καὶ ὅτι πᾶσαι αἱ φιλίαι ἀνάγονται πρὸς τὴν πρώτην ,δῆλον ἐκ τῶν εἰρημένων ·
οἰκεῖον δὲ τῇ σκέψει θεωρῆσαι καὶ περὶ ὁμονοίας καὶ εὐνοίας .
δοκεῖ γὰρ τοῖς μὲν εἶναι ταὐτά ,τοῖς δ᾽ οὐκ ἄνευ ἀλλήλων .
ἔστι δ᾽ ἡ εὔνοια τῆς φιλίας οὔτε πάμπαν ἕτερον οὔτε ταὐτόν .
διῃρημένης γὰρ τῆς φιλίας κατὰ τρεῖς τρόπους ,οὔτ᾽ ἐν τῇ χρησίμῃ οὔτ᾽ ἐν τῇ καθ᾽ ἡδονὴν ἐστίν .
εἴτε γὰρ ὅτι χρήσιμον ,βούλεται αὐτῷ τἀγαθά ,οὐ δι᾽ ἐκεῖνον ἀλλὰ δι᾽ αὑτὸν βούλοιτ᾽ ἄν ,δοκεῖ δὲ ὥσπερ .
καὶ ἡ εὔνοια οὐκ αὐτοῦ εὔνοια τοῦ εὐνοϊζομένου εἶναι ,ἀλλὰ τοῦ ᾧ εὐνοεῖ ·
εἰ δὴ ἦν ἐν τῇ τοῦ ἡδέος φιλίᾳ ,κἂν τοῖς ἀψύχοις εὐνόουν .
ὥστε δῆλον ὅτι περὶ τὴν ἠθικὴν φιλίαν ἡ εὔνοια ἐστίν .
ἀλλὰ τοῦ μὲν εὐνοοῦντος βούλεσθαι μόνον ἐστί ,τοῦ δὲ φίλου καὶ πράττειν ἃ βούλεται .
ἔστι γὰρ ἡ εὔνοια ἀρχὴ φιλίας ·ὁ μὲν γὰρ φίλος πᾶς εὔνους ,ὁ δ᾽ εὔνους οὐ πᾶς φίλος .
ἀρχομένῳ γὰρ ἔοικεν ὁ εὐνοῶν μόνον ,διὸ ἀρχὴ φιλίας ,ἀλλ᾽ οὐ φιλία .
δοκοῦσι γὰρ οἵ τε φίλοι ὁμονοεῖν καὶ οἱ ὁμονοοῦντες φίλοι εἶναι .
ἔστι δ᾽ οὐ περὶ πάντα ἡ ὁμόνοια ἡ φιλική ,ἀλλὰ περὶ τὰ πρακτὰ τοῖς ὁμονοοῦσι ,καὶ ὅσα εἰς τὸ συζῆν συντείνει ,οὔτε μόνον κατὰ διάνοιαν ἢ κατὰ ὄρεξιν [ ἔστι γὰρ τἀναντία τὸ κινοῦν ἐπιθυμεῖν ,ὥσπερ ἐν τῷ ἀκρατεῖ διαφωνεῖ τοῦτο ] ,οὐ δεῖ κατὰ τὴν προαίρεσιν ὁμονοεῖν καὶ κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν .ἐπὶ δὲ τῶν ἀγαθῶν ἡ ὁμόνοια ·οἵ γε φαῦλοι ταῦτα προαιρούμενοι καὶ ἐπιθυμοῦντες βλάπτουσιν ἀλλήλους .ἔοικε δὲ καὶ ἡ ὁμονοία οὐχ ἁπλῶς λέγεσθαι ,ὥσπερ οὐδ᾽ ἡ φιλία ·
ἀλλ᾽ ἣ μὲν πρώτη καὶ φύσει σπουδαία ,διὸ οὐκ ἔστι τοὺς φαύλους ὁμονοεῖν ,ἑτέρα δὲ καθ᾽ ἣν καὶ οἱ φαῦλοι ὁμονοοῦσιν ,ὅταν τῶν αὐτῶν τὴν προαίρεσιν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἔχωσιν .
οὕτω δὲ δεῖ τῶν αὐτῶν ὀρέγεσθαι ,ὥστε ἐνδέχεσθαι ἀμφοτέροις ὑπάρχειν οὗ ὀρέγονται .ἂν γὰρ τοιούτου ὀρέγωνται ,ὃ μὴ ἐνδέχεται ἀμφοῖν ,μαχοῦνται ·
οἱ ὁμονοοῦντες δ᾽ οὐ μαχοῦνται .
ἔστι δ᾽ ἡ ὁμόνοια ,ὅταν περὶ τοῦ ἄρχειν καὶ ἄρχεσθαι ἡ αὐτὴ προαίρεσις ᾖ ,μὴ τοῦ ἑκάτερον ,ἀλλὰ τοῦ τὸν αὐτόν .
καὶ ἔστιν ἡ ὁμόνοια φιλία πολιτική .
περὶ μὲν οὖν ὁμονοίας καὶ εὐνοίας εἰρήσθω τοσαῦτα ·
ἀπορεῖται δὲ διὰ τί μᾶλλον φιλοῦσιν οἱ ποιήσαντες εὖ τοὺς παθόντας ἢ οἱ παθόντες εὖ τοὺς ποιήσαντας .
δοκεῖ δὲ δίκαιον εἶναι τοὐναντίον .
τοῦτο δ᾽ ὑπολάβοι μὲν ἄν τις διὰ τὸ χρήσιμον καὶ τὸ αὐτῷ ὠφέλιμον συμβαίνειν ·
τῷ μὲν γὰρ ὀφείλεται ,τὸν δ᾽ ἀποδοῦναι δεῖ .
οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο μόνον ,ἀλλὰ καὶ φυσικόν .
ἡ γὰρ ἐνέργεια αἱρετώτερον ,
τὸν αὐτὸν δὲ λόγον ἔχει τὸ ἔργον καὶ ἡ ἐνέργεια ,ὁ δ᾽ εὖ παθὼν ὥσπερ ἔργον τοῦ εὖ ποιήσαντος .διὸ καὶ ἐν τοῖς ζῴοις ἡ περὶ τὰ τέκνα σπουδὴ ἐστί ,καὶ τοῦ γεννῆσαι καὶ τὰ γεννώμενα σῴζειν .καὶ φιλοῦσι δὴ μᾶλλον οἱ πατέρες τὰ τέκνα [ καὶ αἱ μητέρες τῶν πατέρων ] ἢ φιλοῦνται ·καὶ οὗτοι πάλιν τὰ αὑτῶν ἢ τοὺς γεννήσαντας ,διὰ τὸ τὴν ἐνέργειαν εἶναι τὸ ἄριστον ·
καὶ αἱ μητέρες τῶν πατέρων ,ὅτι μᾶλλον οἴονται αὑτῶν εἶναι ἔργον τὰ τέκνα ·
τὸ γὰρ ἔργον τῷ χαλεπῷ διορίζουσι ,πλείω δὲ λυπεῖται περὶ τὴν γένεσιν μήτηρ .
καὶ περὶ μὲν φιλίας τῆς πρὸς αὑτὸν καὶ τῆς ἐν πλείοσι διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον ·
δοκεῖ δὲ τό τε δίκαιον εἶναι ἴσον τι καὶ ἡ φιλία ἐν ἰσότητι ,εἰ μὴ μάτην λέγεται ἰσότης [ἡ] φιλότης .
αἱ δὲ πολιτεῖαι πᾶσαι δικαίου τι εἶδος ·
κοινωνία γάρ ,τὸ δὲ κοινὸν πᾶν διὰ τοῦ δικαίου συνέστηκεν ,ὥστε ὅσα εἴδη φιλίας ,καὶ δικαίου καὶ κοινωνίας ,καὶ πάντα ταῦτα σύνορα ἀλλήλοις ,καὶ ἐγγὺς ἔχει τὰς διαφοράς .
ἐπεὶ δ᾽ ὁμοίως ἔχει ψυχὴ πρὸς σῶμα καὶ τεχνίτης πρὸς ὄργανον καὶ δεσπότης πρὸς δοῦλον ,τούτων μὲν οὐκ ἔστι κοινωνία .
οὐ γὰρ δύ᾽ ἐστίν ,ἀλλὰ τὸ μὲν ἕν ,τὸ δὲ τοῦ ἑνός [οὐδέν] .
οὐδὲ διαιρετὸν τὸ ἀγαθὸν ἑκατέρῳ ,ἀλλὰ τὸ ἀμφοτέρων τοῦ ἑνὸς οὗ ἕνεκα ἐστίν .
τό τε γὰρ σῶμά ἐστιν ὄργανον σύμφυτον ,καὶ τοῦ δεσπότου ὁ δοῦλος ὥσπερ μόριον καὶ ὄργανον ἀφαιρετόν ,τὸ δ᾽ ὄργανον ὥσπερ δοῦλος ἄψυχος .
αἱ δ᾽ ἄλλαι κοινωνίαι εἰσὶν [ἢ] μόριον τῶν τῆς πόλεως κοινωνιῶν ,οἷον ἡ τῶν φρατέρων ἢ τῶν ὀργίων ,ἢ αἱ χρηματιστικαὶ ἔτι πολιτεῖαι .
αἱ δὲ πολιτεῖαι πᾶσαι ἐν οἰκείοις συνυπάρχουσι ,καὶ αἱ ὀρθαὶ καὶ αἱ παρεκβάσεις [ ἔστι γὰρ τὸ αὐτὸ ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἁρμονιῶν καὶ τῶν ἐν ταῖς πολιτείαις ] ·βασιλικὴ μὲν ἡ τοῦ γεννήσαντος ,ἀριστοκρατικὴ δ᾽ ἡ ἀνδρὸς καὶ γυναικός ,πολιτεία δ᾽ ἡ τῶν ἀδελφῶν ·παρέκβασις δὲ τούτων τυραννὶς ὀλιγαρχία δῆμος .
καὶ τὰ δίκαια δὴ τοσαῦτα .
ἐπεὶ δὲ τὸ ἴσον τὸ μὲν κατ᾽ ἀριθμὸν τὸ δὲ κατ᾽ ἀναλογίαν ,καὶ τοῦ δικαίου εἴδη ἔσται καὶ τῆς φιλίας καὶ τῆς κοινωνίας .
κατ᾽ ἀριθμὸν μὲν γὰρ ἡ δημοκρατικὴ κοινωνία καὶ ἡ ἑταιρικὴ φιλία ,τῷ γὰρ αὐτῷ ὅρῳ μετρεῖται ·
κατ᾽ ἀναλογίαν δὲ ἡ ἀριστοκρατικὴ ἀρίστη καὶ βασιλική .οὐ γὰρ ταὐτὸν δίκαιον τῷ ὑπερέχοντι καὶ ὑπερεχομένῳ ,ἀλλὰ τὸ ἀνάλογον .
καὶ ἡ φιλία δὲ ὁμοίως πατρὸς καὶ παιδός ,καὶ ἐν ταῖς κοινωνίαις ὁ αὐτὸς τρόπος .
λέγονται δὲ φιλίαι συγγενικὴ ἑταιρικὴ κοινωνικὴ ἡ λεγομένη πολιτική .
ἔστι μὲν συγγενικὴ πολλὰ ἔχουσα εἴδη ,ἣ μὲν ὡς ἀδελφῶν ,ἣ δ᾽ ὡς πατρὸς καὶ υἱῶν [ καὶ γὰρ κατ᾽ ἀναλογίαν ,οἷον ἡ πατρική ,καὶ κατ᾽ ἀριθμόν ,οἷον ἡ τῶν ἀδελφῶν ·ἐγγὺς γὰρ αὕτη τῆς ἑταιρικῆς ·ἐπιλαμβάνουσι γὰρ καὶ ἐνταῦθα πρέσβειον ] ·ἡ δὲ πολιτικὴ συνέστηκε μὲν κατὰ τὸ χρήσιμον καὶ μάλιστα .διὰ γὰρ τὸ μὴ αὐταρκεῖν δοκοῦσι συνελθεῖν ,ἐπεὶ συνῆλθόν γ᾽ ἂν καὶ τοῦ συζῆν χάριν .
μόνη δ᾽ ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ παρ᾽ αὐτὴν παρέκβασις οὐ μόνον φιλίαι ,ἀλλὰ καὶ ὡς φίλοι κοινωνοῦσιν ·
αἱ δ᾽ ἄλλαι καθ᾽ ὑπεροχήν .
μάλιστα δὲ δίκαιον τὸ ἐν τῇ τῶν χρησίμων φιλίᾳ ,διὰ τὸ τοῦτ᾽ εἶναι τὸ πολιτικὸν δίκαιον .
ἄλλον γὰρ τρόπον συνῆλθον πρίων καὶ τέχνη ,οὐχ ἕνεκα κοινοῦ τινος [ οἷον γὰρ ὄργανον καὶ ψυχή ] ἀλλὰ τοῦ χρωμένου ἕνεκεν .
συμβαίνει δὲ καὶ τοῦτο ὄργανον ἐπιμελείας τυγχάνειν ,ἧς δίκαιον πρὸς τὸ ἔργον ·ἐκείνου γὰρ ἕνεκεν ἐστίν .καὶ τὸ τρυπάνῳ εἶναι διττόν ,ὧν τὸ κυριώτερον ἡ ἐνέργεια ,ἡ τρύπησις .
καὶ ἐν τούτῳ τῷ εἴδει σῶμα καὶ δοῦλος ,ὥσπερ εἴρηται πρότερον .
τὸ δὴ ζητεῖν πῶς δεῖ τῷ φίλῳ ὁμιλεῖν ,τὸ ζητεῖν δίκαιόν τι ἐστίν .
καὶ γὰρ ὅλως τὸ δίκαιον ἅπαν πρὸς φίλον .
τό τε γὰρ δίκαιόν τισι καὶ κοινωνοῖς ,καὶ ὁ φίλος κοινωνός ,ὃ μὲν γένους ,ὃ δὲ βίου .
ὁ γὰρ ἄνθρωπος οὐ μόνον πολιτικὸν ἀλλὰ καὶ οἰκονομικὸν ζῷον ,καὶ οὐχ ὥσπερ τἆλλά ποτε συνδυάζεται καὶ τῷ τυχόντι [καὶ] θήλει καὶ ἄρρενι ἀλλ᾽ αἱ διὰ δύμον αὐλικόν ,ἀλλὰ κοινωνικὸν ἄνθρωπος ζῷον πρὸς οὓς φύσει συγγένεια ἐστίν ·
καὶ κοινωνία τοίνυν καὶ δίκαιόν τι ,καὶ εἰ μὴ πόλις εἴη ·οἰκία δ᾽ ἐστί τις φιλία .δεσπότου μὲν οὖν καὶ δούλου ἥπερ καὶ τέχνης καὶ ὀργάνων καὶ ψυχῆς καὶ σώματος ,αἱ δὲ τοιαῦται οὔτε φιλίαι οὔτε δικαιοσύναι ,ἀλλ᾽ ἀνάλογον ,ὥσπερ καὶ τὸ ὑγιεινὸν οὐ δίκαιον ,ἀλλ᾽ ἀνάλογον ·
γυναικὸς δὲ καὶ ἀνδρὸς φιλία ὡς χρήσιμον καὶ κοινωνία ·
πατρὸς δὲ καὶ υἱοῦ ἡ αὐτὴ ἥπερ θεοῦ πρὸς ἄνθρωπον καὶ τοῦ εὖ ποιήσαντος πρὸς τὸν παθόντα καὶ ὅλως τοῦ φύσει ἄρχοντος πρὸς τὸν φύσει ἀρχόμενον ·
σοπη .φρ .755 ῾jεββ ανδ πεαρσον̓ 684 ῾ναυξκ̓ ταῦτα γὰρ ὡς τὸ ἴσον ζητούντων λέγεται .
διὸ ἐν οἰκίᾳ πρῶτον ἀρχαὶ καὶ πηγαὶ φιλίας καὶ πολιτείας καὶ δικαίου .
ἐπεὶ δὲ φιλίαι τρεῖς ,κατ᾽ ἀρετήν ,κατὰ τὸ χρήσιμον ,κατὰ τὸ ἡδύ ,τούτων δὲ ἑκάστης δύο διαφοραί [ ἣ μὲν γὰρ καθ᾽ ὑπεροχὴν ἣ δὲ κατ᾽ ἰσότητά ἐστιν ἑκάστη αὐτῶν ,τὸ δὲ δίκαιον τὸ περὶ αὐτὰς ἐκ τῶν ἀμφισβητησάντων δῆλον ] ,ἐν μὲν τῇ καθ᾽ ὑπεροχὴν ἀξιοῦται τὸ ἀνάλογον ,ἀλλ᾽ οὐχ ὡσαύτως ,ἀλλ᾽ ὁ μὲν ὑπερέχων ἀνεστραμμένως τὸ ἀνάλογον ,ὡς αὐτὸς πρὸς τὸν ἐλάττω ,οὕτω τὸ παρὰ τοῦ ἐλάττονος γινόμενον πρὸς τὸ παρ᾽ αὐτοῦ ,διακείμενος ὥσπερ ἄρχων πρὸς ἀρχόμενον ·
εἰ δὲ μὴ τοῦτο ,ἀλλὰ τὸ ἴσον κατ᾽ ἀριθμὸν ἀξιοῖ .καὶ γὰρ δὴ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων κοινωνιῶν οὕτω συμβαίνει .ὁτὲ μὲν γὰρ ἀριθμῷ τοῦ ἴσου μετέχουσιν ,ὁτὲ δὲ λόγῳ .
εἰ μὲν γὰρ ἴσον ἀριθμῷ εἰσήνεγκον ἀργύριον ,ἴσον καὶ τῷ ἴσῳ ἀριθμῷ διαλαμβάνουσιν ,εἰ δὲ μὴ ἴσον ,ἀνάλογον .
ὁ δ᾽ ὑπερεχόμενος τοὐναντίον στρέφει τὸ ἀνάλογον ,καὶ κατὰ διάμετρον συζεύγνυσιν .
δόξειε δ᾽ ἂν οὕτως ἐλαττοῦσθαι ὁ ὑπερέχων καὶ λειτουργία ἡ φιλία καὶ ἡ κοινωνία .
δεῖ ἄρα τινὶ ἑτέρῳ ἀνισάσαι καὶ ποιῆσαι ἀνάλογον .
τοῦτο δ᾽ ἐστὶν ἡ τιμή ,ὅπερ καὶ τῷ ἄρχοντι φύσει καὶ θεῷ πρὸς τὸ ἀρχόμενον .
δεῖ δὲ ἰσασθῆναι τὸ κέρδος πρὸς τὴν τιμήν .
ἡ δὲ κατ᾽ ἴσα φιλία ἐστὶν ἡ πολιτική .
ἡ δὲ πολιτική ἐστι μὲν κατὰ τὸ χρήσιμον ,καὶ ὥσπερ αἱ πόλεις ἀλλήλαις φίλαι ,οὕτω καὶ οἱ πολῖται ,καὶ ὁμοίως οὐκέτι γιγνώσκουσιν Ἀθηναῖοι Μεγαρῆας φρ .ελεγ .αδεσποτα 6 ῾βεργκ̓ καὶ οἱ πολῖται ,ὅταν μὴ χρήσιμοι ἀλλήλοις ,ἀλλ᾽ ἐκ χειρὸς εἰς χεῖρα ἡ φιλία ·
ἔστι δὲ ἐνταῦθα καὶ ἄρχον καὶ ἀρχόμενον οὔτε τὸ φυσικὸν οὔτε τὸ βασιλικόν ,ἀλλὰ τὸ ἐν τῷ μέρει ,οὐδὲ τούτου ἕνεκα ὅπως εὖ ποιῇ ὁ θεός ,ἀλλ᾽ ἵνα ἴσον ᾖ τοῦ ἀγαθοῦ καὶ τῆς λειτουργίας .
κατ᾽ ἰσότητα δὴ βούλεται εἶναι ἡ πολιτικὴ φιλία .
ἔστι δὲ τῆς χρησίμου φιλίας εἴδη δύο ,ἣ μὲν νομικὴ ἣ δ᾽ ἠθική .
βλέπει δ᾽ ἡ μὲν πολιτικὴ εἰς τὸ ἴσον καὶ εἰς τὸ πρᾶγμα ,ὥσπερ οἱ πωλοῦντες καὶ οἱ ὠνούμενοι .
ηες .ωδ 371 ὅταν μὲν οὖν καθ᾽ ὁμολογίαν ᾖ ἡ πολιτικὴ αὕτη φιλία ,[καὶ] νομική ·
ὅταν δ᾽ ἐπιτρέπωσιν αὐτοῖς ,ἠθικὴ βούλεται εἶναι φιλία καὶ ἑταιρική .
διὸ μάλιστα ἔγκλημα ἐν ταύτῃ τῇ φιλίᾳ ·αἴτιον δ᾽ ὅτι παρὰ φύσιν .ἕτεραι γὰρ φιλίαι ἡ κατὰ τὸ χρήσιμον καὶ ἡ κατὰ τὴν ἀρετήν ·οἳ δ᾽ ἀμφότερα βούλονται ἅμα ἔχειν ,καὶ ὁμιλοῦσι μὲν τοῦ χρησίμου ἕνεκα ,ἠθικὴν δὲ ποιοῦσιν ὡς ἐπιεικεῖς ,διὸ ὡς πιστεύοντες οὐ νομικὴν ποιοῦσιν .ὅλως μὲν γὰρ ἐν τῇ χρησίμῃ τῶν τριῶν πλεῖστα ἐγκλήματα [ ἡ μὲν γὰρ ἀρετὴ ἀνέγκλητον ,οἱ δ᾽ ἡδεῖς ἔχοντες καὶ δόντες ἀπαλλάττονται ·οἱ δὲ χρήσιμοι οὐκ εὐθὺς διαλύονται ,ἂν μὴ νομικῶς καὶ ἑταιρικῶς προσφέρωνται ] ·
ὅμως δὲ τῆς χρησίμου ἡ νομικὴ ἀνέγκλητος .
ἔστι δ᾽ ἡ μὲν νομικὴ διάλυσις πρὸς νόμισμα [ μετρεῖται γὰρ τούτῳ τὸ ἴσον ] ,ἡ δ᾽ ἠθικὴ ἑκούσιος .
διὸ ἐνιαχοῦ νόμος ἐστὶ τοῖς οὕτως ὁμιλοῦσι φιλικῶς μὴ εἶναι δίκας τῶν ἑκουσίων συναλλαγμάτων ,ὀρθῶς ·
ἔστι δὲ ἐν ταύτῃ τῇ φιλίᾳ τὰ ἐγκλήματα ἀμφιβάλλοντα αὐτοῖς ἀμφότερα ,πῶς ἑκάτερος ἐγκαλεῖ ,ὅταν ἠθικῶς ἀλλὰ μὴ νομικῶς πιστεύσωσιν .
καὶ ἔχει δὴ ἀπορίαν ποτέρως δεῖ κρίνειν τὸ δίκαιον ,πότερα πρὸς τὸ πρᾶγμα βλέποντα τὸ ὑπηρετηθὲν ,πόσον ,ἢ ποῖον ἦν τῷ πεπονθότι .
ἐνδέχεται γὰρ ὅπερ λέγει Θέογνις ·σοὶ μὲν τοῦτο ,θεά ,σμικρόν ,ἐμοὶ δὲ μέγα .
τηεογ .
14 ἐνδέχεται δὲ καὶ τοὐναντίον γενέσθαι ,ὥσπερ ἐν τῷ λόγῳ ,σοὶ μὲν παιδιὰν τοῦτ᾽ εἶναι ,ἐμοὶ δὲ θάνατον .ἐντεῦθεν δ᾽ εἴρηται τὰ ἐγκλήματα .ὃ μὲν γὰρ ἀξιοῖ ἀντιπαθεῖν ὡς μέγα ὑπηρετήσας ,ὅτι δεομένῳ ἐποίησιν ,ἤ τι ἄλλο τοιοῦτο ,λέγων πρὸς τὴν ἐκείνου ὠφέλειαν πόσον ἠδύνατο ,ἀλλ᾽ οὐ τί ἦν αὐτῷ ·ὃ δὲ τοὐναντίον ὅσον ἐκείνῳ ,ἀλλ᾽ οὐχ ὅσον αὐτῷ .
ὁτὲ δὲ καὶ μεταλαμβάνων καὶ ἀμφιβάλλει .
ὃ μὲν γὰρ ὅσον αὐτῷ μικρὸν ἀπέβη ,ὃ δ᾽ ὅσον αὐτῷ μέγα ἐδύνατο ,οἷον εἰ κινδυνεύσας δραχμῆς ἄξιον ὠφέλησεν ,ὃ μὲν τὸ τοῦ κινδύνου μέγεθος ὃ δὲ τὸ τοῦ ἀργυρίου ,ὥσπερ ἐν τῇ τῶν νομισμάτων ἀποδόσει .
καὶ γὰρ ἐνταῦθα περὶ τούτων ἡ ἀμφισβήτησις ·ὃ μὲν γὰρ ἀξιοῖ πῶς τότ᾽ ἦν ,ὃ δὲ πῶς νῦν ,ἂν μὴ διείπωνται .
ἡ μὲν οὖν πολιτικὴ βλέπει εἰς τὴν ὁμολογίαν καὶ εἰς τὸ πρᾶγμα ,ἡ δ᾽ ἠθικὴ εἰς τὴν προαίρεσιν .
ὥστε καὶ δίκαιον τοῦτο μᾶλλον ἐστί ,καὶ δικαιοσύνη φιλική .
αἴτιον δὲ τοῦ μάχεσθαι ,διότι καλλίων μὲν ἡ ἠθικὴ φιλία ,ἀναγκαιοτέρα δὲ ἡ χρησίμη .
οἳ δ᾽ ἄρχονται μὲν ὡς οἱ ἠθικοὶ φίλοι καὶ δι᾽ ἀρετὴν ὄντες ·ὅταν δ᾽ ἄντικρυς ᾖ τι τῶν ἰδίων ,δῆλοι γίνονται ὅτι ἕτεροι ἦσαν .ἐκ περιουσίας γὰρ διώκουσιν οἱ πολλοὶ τὰ καλόν ·διὸ καὶ τὴν καλλίω φιλίαν .
ὥστε φανερὸν πῶς διαιρετέον περὶ τούτων .
εἰ μὲν γὰρ ἠθικοὶ φίλοι ,εἰς τὴν προαίρεσιν βλεπτέον εἰ ἴση ,καὶ οὐθὲν ἄλλο ἀξιωτέον θατέρῳ παρὰ θατέρου ·
εἰ δ᾽ ὡς χρήσιμοι καὶ πολιτικοί ,ὡς ἂν ἐλυσιτέλει ὁμολογοῦσιν ·
ἂν δ᾽ ὃ μὲν φῇ ὧδε ὃ δὲ ἐκείνως ,οὐ καλὸν μὲν ἀντιποιῆσαι ,δέον τοὺς καλοὺς λέγειν λόγους ,ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ θατέρου ,ἀλλ᾽ ἐπεὶ οὐ διείποντο ὡς ἠθικῶς ,δεῖ κρίνειν τίνα ,μηδ᾽ ὑποκρινόμενον μηδέτερον αὐτῶν ἐξαπατᾶν .
ὥστε δεῖ στέργειν αὐτὸν τὴν τύχην .
ὅτι δ᾽ ἐστὶν ἡ ἠθικὴ κατὰ προαίρεσιν ,δῆλον ,ἐπεὶ κἂν εἰ μεγάλα παθὼν μὴ ἀποδῴη δι᾽ ἀδυναμίαν ,ἀλλ᾽ ὡς ἠδύνατο ,καλῶς ·
καὶ ὁ θεὸς ἀνέχεται κατὰ δύναμιν λαμβάνων τὰς θυσίας .
ἀλλὰ τῷ πωλοῦντι οὐχ ἱκανῶς ἕξει ,ἂν μὴ φήσῃ δύνασθαι πλέον δοῦναι ,οὐδὲ τῷ δανείσαντι .
πολλὰ ἐγκλήματα γίνεται ἐν ταῖς φιλίαις τοῖς μὴ κατ᾽ εὐθυωρίαν ,καὶ τὸ δίκαιον ἰδεῖν οὐ ῥᾴδιον .
χαλεπὸν γὰρ μετρῆσαι ἑνὶ τῷδε τὸ μὴ κατ᾽ εὐθυωρίαν ,οἷον συμβαίνει ἐπὶ τῶν ἐρωτικῶν .
ὃ μὲν γὰρ διώκει ὡς [τὸν] ἡδὺν ἐπὶ τὸ συζῆν ,ὃ δ᾽ ἐκεῖνον ἐνίοτε ὡς χρήσιμον ·ὅταν δὲ παύσηται τοῦ ἐρᾶν ,ἄλλου γινομένου ἄλλος γίνεται ,καὶ τότε λογίζονται παντί τινος ,καὶ ὡς Πύθων καὶ Παμμένης διεφέροντο καὶ ὡς διδάσκαλος καὶ μαθητής [ ἐπιστήμη γὰρ καὶ χρήματα οὐχ ἑνὶ μετρεῖται ] ,καὶ ὡς Ἡρόδικος ὁ ἰατρὸς πρὸς τὸν ἀποδιδόντα μικρὸν τὸν μισθόν ,καὶ ὡς ὁ κιθαρῳδὸς καὶ ὁ βασιλεύς .
ὃ μὲν γὰρ ὡς ἡδεῖ ,ὃ δ᾽ ὡς χρησίμῳ ὡμίλει ·
ὃ δ᾽ ἐπεὶ ἔδει ἀποδιδόναι ,αὐτὸν αὑτὸν ὡς ἡδὺν ἐποίησεν ,καὶ ἔφη ,ὥσπερ ἐκεῖνον ᾁσαντα εὐφρᾶναι ,οὕτω καὶ αὐτὸς ὑποσχόμενος ἐκείνῳ .
ὅμως δὲ φανερὸν καὶ ἐνταῦθα πῶς γνωριστέον ·
ἑνὶ μὲν γὰρ μετρητέον καὶ ἐνταῦθ᾽ ,ἀλλ᾽ οὐχ ὅρῳ ,ἀλλὰ λόγῳ ·
τῷ ἀνάλογον γὰρ μετρητέον ,ὥσπερ καὶ ἡ πολιτικὴ μετρεῖται κοινωνία .
πῶς γὰρ κοινωνήσει γεωργῷ σκυτοτόμος ,εἰ μὴ τῷ ἀνάλογον ἰσασθήσεται τὰ ἔργα ; 
τοῖς δὲ μὴ κατ᾽ εὐθυωρίαν τὸ ἀνάλογον μέτρον ,οἷον εἰ ὃ μὲν σοφίαν δοῦναι ἐγκαλεῖ ,ὃ δ᾽ ἐκείνῳ ἀργύριον ,τῇ σοφίᾳ πρὸς τὸ πλούσιον ,εἶτα τί δοθὲν πρὸς ἑκάτερον .
εἰ γὰρ ὃ μὲν τοῦ ἐλάττονος ἥμισυ ἔδωκεν ,ὃ δὲ τοῦ μείζονος μὴ πολλοστὸν μέρος ,δῆλον ὅτι οὗτος ἀδικεῖ .
ἔστι δὲ κἀνταῦθα ἐν ἀρχῇ ἀμφισβήτησις ,ἂν φῇ ὃ μὲν ὡς χρησίμους συνελθεῖν αὐτούς ,ὃ δὲ μή ,ἀλλ᾽ ὡς κατ᾽ ἄλλην τινὰ φιλίαν .
περὶ δὲ τοῦ ἀγαθοῦ καὶ κατ᾽ ἀρετὴν φίλου ,σκεπτέον πότερον δεῖ ἐκείνῳ τὰ χρήσιμα ὑπηρετεῖν καὶ βοηθεῖν ἢ τῷ ἀντιποιοῦντι καὶ δυναμένῳ .
τοῦτο δὲ τὸ αὐτὸ πρόβλημα ἐστί ,πότερον τὸν φίλον ἢ τὸν σπουδαῖον εὖ ποιητέον μᾶλλον .
ἂν μὲν γὰρ ὁ φίλος καὶ σπουδαῖος ,ἴσως οὐ λίαν χαλεπόν ,ἂν μή τις τὸ μὲν αὐξήσῃ τὸ δὲ ταπεινώσῃ ,φίλον μὲν σφόδρα ποιῶν ,ἐπιεικῆ δὲ ἠρέμα ·
εἰ δὲ μή ,πολλὰ προβλήματα γίνεται ,οἷον εἰ ὃ μὲν ἦν ,οὐκ ἔσται δέ ,ὃ δὲ ἔσται ,οὔπω δέ ,ἢ ὃ μὲν ἐγένετο ,ἔστι δ᾽ οὔ ,ὃ δὲ ἔστιν ,οὐκ ἦν δὲ οὐδὲ ἔσται ,ἀλλ᾽ ἐκεῖνο ἐργωδέστερον .
μὴ γάρ τι λέγει Εὐριπίδης ,ποιήσας λόγων δίκαιον μισθὸν ἂν λόγους φέροις ,ἔργον δ᾽ ἐκεῖνος ἔργον ὃς παρέσχετο .
ευρ .φρ .882 ῾ναυξκ̓ καὶ οὐ πάντα δεῖ τῷ πατρί ,ἀλλ᾽ ἔστιν ἄλλ᾽ ἃ δεῖ τῇ μητρί ·καίτοι βελτίων ὁ πατήρ .
οὐδὲ γὰρ τῷ Διὶ πάντα θύεται ,οὐδ᾽ ἔχει πάσας τὰς τιμὰς ἀλλὰ τινάς ·
ἴσως οὖν ἔστιν ἃ δεῖ τῷ χρησίμῳ ,ἄλλα δὲ τῷ ἀγαθῷ .
οἷον οὐχ εἰ σῖτον δίδωσι καὶ τὰ ἀναγκαῖα ,καὶ συζῆν τούτῳ δεῖ ·οὐδ᾽ ᾧ τοίνυν τὸ συζῆν ,τούτῳ ἃ μὴ οὗτος δίδωσιν ,ἀλλὰ χρήσιμος .
ἀλλ᾽ οἳ τοῦτο ποιοῦντες τούτῳ πάντα τῷ ἐρωμένῳ διδόασιν οὐ δέον ,οὐδενός εἰσιν ἄξιοι .
καὶ οἱ ἐν τοῖς λόγοις ὅροι τῆς φιλίας πάντες μέν πώς εἰσι φιλίας ,ἀλλ᾽ οὐ τῆς αὐτῆς .
τῷ μὲν γὰρ χρησίμῳ τὸ βούλεσθαι τὰ κείνῳ ἀγαθὰ καὶ τῷ εὖ ποιήσαντι καὶ τῷ ὁποῖος δεῖ [ οὐ γὰρ ἐπισημαίνει οὗτος ὁ ὁρισμὸς τῆς φιλίας ] ,ἄλλῳ δὲ τὸ εἶναι καὶ ἄλλῳ τὸ συζῆν ,τῷ δὲ καθ᾽ ἡδονὴν τὸ συναλγεῖν καὶ συγχαίρειν ·
πάντες δ᾽ οὗτοι οἱ ὅροι κατὰ φιλίαν μὲν λέγονται τινά ,οὐ πρὸς μίαν δ᾽ οὐδείς .
διὸ πολλοὶ εἰσί ,καὶ ἕκαστος μιᾶς εἶναι δοκεῖ φιλίας ,οὐκ ὤν ,οἷον ἡ τοῦ εἶναι προαίρεσις .
καὶ γὰρ ὁ καθ᾽ ὑπεροχὴν καὶ ποιήσας εὖ βούλεται τῷ ἔργῳ τῷ αὑτοῦ ὑπάρχειν ,καὶ τῷ δόντι τὸ εἶναι δεῖ καὶ ἀνταποδιδόναι ,ἀλλὰ συζῆν οὐ τούτῳ ,ἀλλὰ τῷ ἡδεῖ .ἀδικοῦσιν οἱ φίλοι ἀλλήλους ἔνιοι ·τὰ γὰρ πράγματα μᾶλλον ,ἀλλ᾽ οὐ φιλοῦσι τὸν ἔχοντα ·διὸ φιλεῖ κἀκείνους οἷον διότι ἡδὺς τὸν οἶνον εἵλετο ,καὶ ὅτι χρήσιμος τὸν πλοῦτον εἵλετο ·χρησιμώτερος γάρ .
διὸ οὐ δεῖ ἀγανακτεῖν ,ὥσπερ ἂν εἰ μᾶλλον εἵλετο ἀντὶ ἥττονος .
ἐκεῖνον γὰρ νῦν ζητοῦσι τὸν ἀγαθόν ,πρότερον ζητήσαντες τὸν ἡδὺν ἢ τὸν χρήσιμον .
σκεπτέον δὲ καὶ περὶ αὐταρκείας καὶ φιλίας ,πῶς ἔχουσι πρὸς τὰς ἀλλήλων δυνάμεις .
ἀπορήσειε γὰρ ἄν τις πότερον ,εἴ τις εἴη κατὰ πάντα αὐτάρκης ,ἔσται τούτῳ φίλος .
εἰ κατ᾽ ἔνδειαν ζητεῖται φίλος καὶ ἔσται ἀγαθὸς αὐταρκέστατος ,εἰ ὁ μετ᾽ ἀρετῆς εὐδαίμων ,τί ἂν δέοι φίλου ; 
οὔτε γὰρ τῶν χρησίμων δεῖσθαι αὐτάρκους οὔτε τῶν εὐφρανούντων οὔτε τοῦ συζῆν ·αὐτὸς γὰρ αὑτῷ ἱκανὸς συνεῖναι .
μάλιστα δὲ τοῦτο φανερὸν ἐπὶ θεοῦ ·
δῆλον γὰρ ὡς οὐδενὸς προσδεόμενος οὐδὲ φίλου δεήσεται ,οὐδ᾽ ἔσται αὐτῷ οὔτε μηθὲν δεσπότου .
ὥστε καὶ ἄνθρωπος ὁ εὐδαιμονέστατος ἥκιστα δεήσεται φίλου ,ἀλλ᾽ ἢ καθ᾽ ὅσον ἀδύνατον εἶναι αὐτάρκη .
ἀνάγκη ἄρα ἐλαχίστους εἶναι φίλους τῷ ἄριστα ζῶντι ,καὶ ἀεὶ ἐλάττους γίνεσθαι ,καὶ μὴ σπουδάζειν ὅπως ὦσι φίλοι ,ἀλλ᾽ ὀλιγωρεῖν μὴ μόνον τῶν χρησίμων ,ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ συζῆν αἱρετῶν .
ἀλλὰ μὴν καὶ τότε φανερὸν ἂν εἶναι δόξειεν ὡς οὐ χρήσεως ἕνεκα ὁ φίλος οὐδ᾽ ὠφελείας ,ἀλλὰ δι᾽ ἀρετὴν φίλος μόνος .
ὅταν γὰρ μηθενὸς ἐνδεεῖς ὦμεν ,τότε τοὺς συναπλαυσομένους ζητοῦσι πάντες ,καὶ τοὺς εὖ πεισομένους μᾶλλον ἢ τοὺς ποιήσοντας .
ἀμείνω δ᾽ ἔχομεν κρίσιν αὐτάρκεις ὄντες ἢ μετ᾽ ἐνδείας ,ὅτε μάλιστα τῶν συζῆν ἀξίων δεόμεθα φίλων .
περὶ δὲ τῆς ἀπορίας ταύτης σκεπτέον ,μή ποτε τὸ μέν τι λέγεται καλῶς ,τὸ δὲ λανθάνει διὰ τὴν παραβολήν .
δῆλον δὲ λαβοῦσι τί τὸ ζῆν τὸ κατ᾽ ἐνέργειαν ,καὶ ὡς τέλος .
φανερὸν οὖν ὅτι τὸ αἰσθάνεσθαι καὶ τὸ γνωρίζειν ,ὥστε καὶ τὸ συζῆν τὸ συναισθάνεσθαι καὶ τὸ συγγνωρίζειν ἐστίν .
ἔστι δὲ τὸ αὑτοῦ αἰσθάνεσθαι καὶ τὸ αὑτὸν γνωρίζειν αἱρετώτατον ἑκάστῳ ,καὶ διὰ τοῦτο τοῦ ζῆν πᾶσιν ἔμφυτος ἡ ὄρεξις ·
εἰ οὖν τις ἀποτέμοι καὶ ποιήσειε τὸ γινώσκειν αὐτὸ καθ᾽ αὑτὸ καὶ μὴ [ ἀλλὰ τοῦτο μὲν λανθάνει ,ὥσπερ ἐν τῷ λόγῳ γέγραπται ,τῷ μέντοι πράγματι ἔστι μὴ λανθάνειν ] ,οὐθὲν ἂν διαφέροι ἢ τὸ γινώσκειν ἄλλον ἀνθ᾽ αὑτοῦ ·
τὸ δ᾽ ὅμοιον τοῦ ζῆν ἀνθ᾽ αὑτοῦ ἄλλον .εὐλόγως δὴ τὸ ἑαυτοῦ αἰσθάνεσθαι καὶ γνωρίζειν αἱρετώτερον .
δεῖ γὰρ ἅμα συνθεῖναι δύο ἐν τῷ λόγῳ ,ὅτι τε τὸ ζῆν [καὶ] αἱρετόν ,καὶ ὅτι τὸ ἀγαθόν ,καὶ ἐκ τούτων ὅτι τὸ αὐτὸ τοῖς ὑπάρχειν τὴν τοιαύτην φύσιν .
εἰ οὖν ἐστιν ἀεὶ τῆς τοιαύτης συστοιχίας ἡ ἑτέρα ἐν τῇ τοῦ αἱρετοῦ τάξει ,καὶ τὸ γνωστὸν καὶ τὸ αἰσθητόν ἐστιν ὡς ὅλως εἰπεῖν τῷ κοινωνεῖν τῆς ὡρισμένης φύσεως ·ὥστε τὸ αὑτοῦ βούλεσθαι αἰσθάνεσθαι τὸ αὑτὸν εἶναι τοιονδὶ βούλεσθαι ἐστίν .ἐπεὶ οὖν οὐ κατ᾽ αὐτούς ἐσμεν ἕκαστον τούτων ,ἀλλὰ κατὰ μετάληψιν τῶν δυνάμεων ἐν τῷ αἰσθάνεσθαι ἢ γνωρίζειν [ αἰσθανόμενος μὲν γὰρ αἰσθητὸς γίνεται ταύτῃ καὶ κατὰ τοῦτο ,καθὰ πρότερον αἰσθάνεται ,καὶ ᾗ καὶ οὗ ,γνωστὸς δὲ γινώσκων ] ·ὥστε διὰ τοῦτο καὶ ζῆν ἀεὶ βούλεται ,ὅτι βούλεται ἀεὶ γνωρίζειν ,
ὁ μὲν τοίνυν λόγος ἐκεῖνά φησι διαπορῶν ,τὸ δ᾽ ἔργον οὕτω φαίνεται γινόμενον ,ὥστε δῆλον ὅτι παρακρούεταί πως ἡμᾶς ὁ διαπορῶν .
σκεπτέον ἔνθεν τἀληθές .
ὁ γὰρ φίλος βούλεται εἶναι ,ὥσπερ ἡ παροιμία φησίν ,ἄλλος Ἡρακλῆς ,ἄλλος αὐτός .
διέσπασται δὲ καὶ χαλεπὸν τὰ ἐφ᾽ ἑνὸς γενέσθαι ·
ἀλλὰ κατὰ μὲν τὴν φύσιν τὸ συγγενέστατον ,κατὰ δὲ τὸ σῶμα ὅμοιος ἕτερος ,ἄλλος δὲ κατὰ τὴν ψυχήν ,καὶ τούτων κατὰ μόριον ἕτερος ἕτερον .
ἀλλ᾽ οὐθέν τε ἧττον βούλεται ὥσπερ αὐτὸς διαιρετὸς εἶναι ὁ φίλος .
τὸ οὖν τοῦ φίλου αἰσθάνεσθαι τὸ αὑτοῦ πως ἀνάγκη αἰσθάνεσθαι εἶναι ,καὶ τὸ τὸν φίλον γνωρίζειν τὸ αὑτόν πως γνωρίζειν .
ὥστε καὶ τὰ φορτικὰ μὲν συνήδεσθαι καὶ συζῆν τῷ φίλῳ ἡδὺ εὐλόγως [ συμβαίνει γὰρ ἐκείνου ἅμα αἴσθησις ἀεί ] ,μᾶλλον δὲ τὰς θειοτέρας ἡδονάς .
αἴτιον δ᾽ ὅτι ἀεὶ ἥδιον ἑαυτὸν θεωρεῖν ἐν τῷ βελτίονι ἀγαθῷ .
τοῦτο δ᾽ ἐστὶν ὁτὲ μὲν πάθος ,ὁτὲ δὲ πρᾶξις ,ὁτὲ δὲ ἕτερόν τι .
εἰ δ᾽ αὐτὸν εὖ ζῆν ,καὶ οὕτω καὶ τὸν φίλον ,ἐν δὲ τῷ συζῆν συνεργεῖν ,ἡ κοινωνία τῶν ἐν τέλει μάλιστά γε .διὸ δεῖ συνθεωρεῖν καὶ συνευωχεῖσθαι ,οὐ τὰ διὰ τροφὴν καὶ τὰ ἀναγκαῖα ·αἱ τοιαῦται ὁμιλίαι δοκοῦσιν εἶναι ,ἀλλὰ ἀπολαύσεις .ἀλλ᾽ ἕκαστος οὗ δύναται τυγχάνειν τέλους ,ἐν τούτῳ βούλεται συζῆν ·εἰ δὲ μή ,καὶ ποιεῖν εὖ καὶ πάσχειν ὑπὸ τῶν φίλων αἱροῦνται μάλιστα .
ὅτι μὲν τοίνυν καὶ δεῖ συζῆν ,καὶ ὅτι μάλιστα βούλονται πάντες ,καὶ ὅτι ὁ εὐδαιμονέστατος καὶ ἄριστος μάλιστα τοιοῦτος ,φανερόν ·
ὅτι δὲ κατὰ τὸν λόγον οὐκ ἐφαίνετο ,καὶ τοῦτ᾽ εὐλόγως συνέβαινε λέγοντος ἀληθῆ .
κατὰ τὴν σύνθεσιν γὰρ τῆς παραβολῆς ἀληθοῦς οὔσης ἡ λύσις οὐκ ἔστιν .
ὅτι γὰρ ὁ θεὸς οὐ τοιοῦτος οἷος δεῖσθαι φίλου ,καὶ τὸν ὅμοιον ἀξιοῦμεν .
καίτοι κατὰ τοῦτον τὸν λόγον οὐδὲ νοήσει ὁ σπουδαῖος ·
οὐ γὰρ οὕτως ὁ θεὸς εὖ ἔχει ,ἀλλὰ βέλτιον ἢ ὥστε ἄλλο τι νοεῖν παρ᾽ αὐτὸς αὑτόν .
αἴτιον δ᾽ ὅτι ἡμῖν μὲν τὸ εὖ καθ᾽ ἕτερον ,ἐκείνῳ δὲ αὐτὸς αὑτοῦ τὸ εὖ ἐστίν .
καὶ τὸ ζητεῖν ἡμῖν καὶ εὔχεσθαι πολλοὺς φίλους ,ἅμα δὲ λέγειν ὡς οὐθεὶς φίλος ᾧ πολλοὶ φίλοι ,ἄμφω λέγεται ὀρθῶς .
ἐνδεχομένου γὰρ πολλοῖς συζῆν ἅμα καὶ συναισθάνεσθαι ὡς πλείστοις αἱρετώτατον ·
ἐπεὶ δὲ χαλεπώτατον ,ἐν ἐλάττοσιν ἀνάγκη τὴν ἐνέργειαν τῆς συναισθήσεως εἶναι ,ὥστ᾽ οὐ μόνον χαλεπὸν τὸ πολλοὺς κτήσασθαι [ πείρας γὰρ δεῖ ] ,ἀλλὰ καὶ οὖσι χρήσασθαι .
καὶ ὁτὲ μὲν ἀπεῖναι εὖ πράττοντα τὸν φιλούμενον βουλόμεθα ,ὁτὲ δὲ μετέχειν τῶν αὐτῶν ,καὶ τὸ ἅμα βούλεσθαι εἶναι φιλικόν .
ἐνδεχομένου μὲν γὰρ ἅμα καὶ εὖ ,τοῦτο πάντες αἱροῦνται ·
μὴ ἐνδεχομένου δέ ,ἀλλ᾽ ὥσπερ τὸν Ἡρακλῆ ἴσως ἂν ἡ μήτηρ εἵλετο θεὸν εἶναι μᾶλλον ἢ μετ᾽ αὐτῆς ὄντα τῷ Εὐρυσθεῖ θητεύειν .
ὁμοίως γὰρ ἂν εἴπειεν καὶ ὃν ὁ Λάκων ἔσκωψεν ,ἐπεί τις ἐκέλευσεν αὐτὸν χειμαζόμενον ἐπικαλέσασθαι τοὺς Διοσκόρους .
δοκεῖ δὲ τοῦ μὲν φιλοῦντος τὸ ἀπείργειν εἶναι τῆς συμμεθέξεως τῶν χαλεπῶν ,τοῦ δὲ φιλουμένου τὸ βούλεσθαι συμμετέχειν ,καὶ ταῦτα ἀμφότερα συμβαίνει εὐλόγως .δεῖ γὰρ τῷ φίλῳ μηθὲν εἶναι οὕτω λυπηρὸν ὡς μὴ ἰδεῖν τὸν φίλον ·δοκεῖ δὲ δεῖν αἱρεῖσθαι μὴ τὸ αὑτοῦ .
διὸ κωλύουσι συμμετέχειν ·
ἱκανοὶ γὰρ αὐτοὶ κακοπαθοῦντες ,ἵνα μὴ φαίνωνται τὰ αὑτῶν σκοποῦντες καὶ αἱρεῖσθαι τὸ χαίρειν λυπουμένου τοῦ φίλου .ἔτι δὲ τὸ κουφότεροι εἶναι μὴ μόνοι φέροντες τὰ κακά .
ἐπεὶ δ᾽ αἱρετὸν τό τ᾽ εὖ καὶ τὸ ἅμα ,δῆλον ὅτι τὸ ἅμα εἶναι μετ᾽ ἐλάττονος ἀγαθοῦ αἱρετώτερόν πως ἢ χωρὶς μετὰ μείζονος .
ἐπεὶ δὲ ἄδηλον τὸ πόσον δύναται τὸ ἅμα ,ἤδη διαφέρονται καὶ οἴονται τὸ μετέχειν ἅμα πάντων φιλικόν ,[καὶ] ὥσπερ συνδειπνεῖν ἅμα φασὶν ἥδιον ταὐτὰ ἔχοντας ·
οἳ δ᾽ ἂν μέντοι οὐ βούλονται .
παραπλήσιον δὲ τούτῳ καὶ περὶ τὰς ἀτυχίας .
ὁτὲ μὲν γὰρ βουλόμεθα τοὺς φίλους ἀπεῖναι οὐδὲ λυπεῖν ,ὅταν μηθὲν μέλλωσι ποιήσειν πλέον ·ὁτὲ δὲ αὐτοὺς ἥδιστον παρεῖναι .
τὸ δὲ τῆς ὑπεναντιώσεως ταύτης καὶ μάλ᾽ εὔλογον .
διὰ γὰρ τὰ προειρημένα τοῦτο συμβαίνει ,καὶ ὅτι μὲν τὸ λυπούμενον ἢ ἐν φαύλῃ ὄντα ἕξει τὸν φίλον θεωρεῖν φεύγομεν ἁπλῶς ,ὥσπερ καὶ ἡμᾶς αὐτούς ,τὸ δ᾽ ὁρᾶν τὸν φίλον ἡδύ ,ὥσπερ ἄλλο τι τῶν ἡδίστων ,διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν ,καὶ μὴ κάμνοντα ,εἰ αὐτός ·
ὥστε ὁπότερον ἂν τούτων ᾖ μᾶλλον ἡδύ ,ποιεῖ τὴν ῥοπὴν τοῦ βούλεσθαι παρεῖναι ἢ μή .
καὶ τοῦτο ἐπὶ τῶν χειρόνων συμβαίνει καὶ διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν γίνεσθαι ·
μάλιστα γὰρ φιλοτιμοῦνται τοὺς φίλους μὴ πράττειν εὖ μηδ᾽ εἶναι ἀνάγκαι αὐτοῖς κακῶς .
διὸ ἐνίοτε τοὺς ἐρωμένους συναποτιννύασι .
μᾶλλον γὰρ τοῦ οἰκείου αἰσθάνεσθαι κακοῦ ,ὥσπερ ἂν εἰ καὶ μεμνημένος ὅτι ποτὲ εὖ ἔπραττε μᾶλλον ,ἢ εἰ ᾤετο ἀεὶ κακῶς πράττειν .
ὅτι ἦν δ᾽ ὀφθαλμῷ ,ἄλλη δὲ κατὰ συμβεβηκός ,οἷον εἰ ἦν ἀποδόσθαι ἢ φαγεῖν .
ὁμοίως δὴ καὶ ἐπιστήμη ·
καὶ γὰρ ἀληθῶς καὶ ἁμαρτεῖν ,οἷον ὅταν ἑκὼν μὴ ὀρθῶς γράψῃ ,ὡς ἀγνοίᾳ δὴ νῦν χρῆσθαι ,ὥσπερ μεταστρέψας τὴν χεῖρα ·καὶ τῷ ποδί ποτε ὡς χειρὶ καὶ ταύτῃ ὡς ποδὶ χρῶνται αἱ ὀρχηστρίδες .
εἰ δὴ πᾶσαι αἱ ἀρεταὶ ἐπιστῆμαι ,εἴη ἂν καὶ τῇ δικαιοσύνῃ ὡς ἀδικίᾳ χρῆσθαι ,ἀδικήσει ἄρα ἀπὸ δικαιοσύνης τὰ ἄδικα πράττων ,ὥσπερ καὶ τὰ ἀγνοητικὰ ἀπὸ ἐπιστήμης ·
εἰ δὲ τοῦτ᾽ ἀδύνατον ,φανερὸν ὅτι οὐκ ἂν εἶεν ἐπιστῆμαι αἱ ἀρεταί .
οὐδ᾽ εἰ μὴ ἔστιν ἀγνοεῖν ἀπὸ ἐπιστήμης ,ἀλλ᾽ ἁμαρτάνειν μόνον ,καὶ τὰ αὐτὰ ἃ καὶ ἀπὸ ἀγνοίας ποιεῖν ,οὔ τι ἀπὸ δικαιοσύνης γε ὡς ἀπὸ ἀδικίας πράξει ·
ἀλλ᾽ ἐπεὶ φρόνησις ἐπιστήμη καὶ ἀληθές τι ,τὸ αὐτὸ ποιήσει κἀκείνῃ ·ἐνδέχοιτο γὰρ ἂν ἀφρόνως ἀπὸ φρονήσεως ,καὶ ἁμαρτάνειν ταὐτὰ ἅπερ ὁ ἄφρων .
εἰ δὲ ἁπλῆ ἦν ἑκάστου χρεία ᾗ ἕκαστον ,κἂν φρονίμως ἔπραττον οὕτω πράττοντες .
ἐπὶ μὲν οὖν ταῖς ἄλλαις ἐπιστήμαις ἄλλη κυρία ποιεῖ τὴν στροφήν ·
αὐτῆς δὲ τῆς πασῶν κυρίας τίς ; 
οὐ γὰρ ἔτι ἐπιστήμη γε [ἢ νοῦς] .
ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ ἀρετή .
χρῆται γὰρ αὐτῇ .ἡ γὰρ τοῦ ἄρχοντος ἀρετὴ τῇ τοῦ ἀρχομένου χρῆται .
τίς οὖν ἐστίν ; 
ἢ ὥσπερ λέγεται ἀκρασία κακία τοῦ ἀλόγου τῆς ψυχῆς ,καὶ ὡς ἀκόλαστος ὁ ἀκρατὴς ἔχων νοῦν ; 
ἀλλ᾽ εἰ δή ,ἂν ἰσχυρὰ ᾖ ἡ ἐπιθυμία ,στρέψει καὶ λογιεῖται τἀναντία ἡ σφι ,δῆλον ὅτι ,κἂν ἐν μὲν τούτῳ ἀρετή ,ἐν δὲ τῷ λόγῳ ἄγνοια ᾖ ,ἕτεραι μεταποιοῦνται .
ὥστε ἔσται δικαιοσύνῃ τὸ δικαίως χρῆσθαι καὶ κακῶς καὶ φρονήσει ἀφρόνως ·
ὥστε καὶ τἀναντία .
ἄτοπον γὰρ εἰ τὴν μὲν ἐν τῷ λογιστικῷ ἀρετὴν μοχθηρία ποτὲ ἐγγενομένη ἐν τῷ ἀλόγῳ στρέψει καὶ ποιήσει ἀγνοεῖν ,ἡ δ᾽ ἀρετὴ ἐν τῷ ἀλόγῳ ἀγνοίας ἐνούσης οὐ στρέψει ταύτην ,καὶ ποιήσει φρονίμως κρίνειν καὶ τὰ δέοντα ,καὶ πάλιν ἡ φρόνησις ἡ ἐν τῷ λογιστικῷ τὴν ἐν τῷ ἀλόγῳ ἀκολασίαν σωφρόνως πράττειν ·
ὅπερ δοκεῖ ἡ ἐγκράτεια .
ὥστ᾽ ἔσται καὶ [ἡ] ἀπὸ ἀγνοίας φρονίμως .
ἀλλ᾽ οὖν ὁ τὴν ἄγνοιαν ,ἐὰν ᾖ ἐναντία ,διὸ τὸ μὴ ἐνεῖναι τὴν ὑπεροχὴν ἀλλὰ τὴν ἀρετήν ,ὅλως μᾶλλον εἶναι πρὸς τὴν κακίαν οὕτως ἔχουσαν .
καὶ γὰρ ὁ ἄδικος πάντα ἃ ὁ δίκαιος δύναται ,καὶ ὅλως ἔνεστιν ἐν τῇ δυνάμει ἡ ἀδυναμία .
ὥστε δῆλον ὅτι ἅμα φρόνιμοι καὶ ἀγαθαὶ ἐκεῖναι αἱ ἄλλου ἕξεις ,καὶ ὀρθῶς τὸ Σωκρατικόν ,ὅτι οὐδὲν ἰσχυρότερον φρονήσεως .
ἀλλ᾽ ὅτι ἐπιστήμην ἔφη ,οὐκ ὀρθόν ·
ἀρετὴ γάρ ἐστι καὶ οὐκ ἐπιστήμη ,ἀλλὰ γένος ἄλλο γνώς εως .
ἐπεὶ δ᾽ οὐ μόνον ἡ φρόνησις ποιεῖ τὴν εὐπραγίαν καὶ ἀρετή ,
ἀλλὰ φαμὲν καὶ τοὺς εὐτυχεῖς εὖ πράττειν ὡς καὶ τῆς εὐτυχίας [εὖ] ποιούσης εὐπραγίαν καὶ τὰ αὐτὰ τῆς ἐπιστήμης ,σκεπτέον ἆρ᾽ ἐστι φύσει ὃ μὲν εὐτυχὴς ὃ δ᾽ ἀτυχής ,ἢ οὔ ,καὶ πῶς ἔχει περὶ τούτων .ὅτι μὲν γάρ εἰσί τινες εὐτυχεῖς ὁρῶμεν .ἄφρονες γὰρ ὄντες κατορθοῦσι πολλά ,ἐν οἷς ἡ τύχη κυρία ·ἔτι δὲ καὶ ἐν οἷς τέχνη ἐστί ,πολὺ μέντοι καὶ τύχης ἐνυπάρχει ,οἷον ἐν στρατηγίᾳ καὶ κυβερνητικῇ .
πότερον οὖν ἀπό τινος ἕξεως οὗτοί εἰσιν ,ἢ οὐ τῷ αὐτοὶ ποιοί τινες εἶναι πρακτικοί εἰσι τῶν εὐτυχημάτων ; 
νῦν μὲν γὰρ οὕτως οἴονται ὡς φύσει τινῶν ὄντων ·
ἡ δὲ φύσις ποιούς τινας ποιεῖ ,καὶ εὐθὺς ἐκ γενετῆς διαφέρουσιν ,ὥσπερ οἳ μὲν γλαυκοὶ οἳ δὲ μελανόμματοι τῷ τὸ δεῖν τοιονδὶ κατὰ τὸ εἶναι τοιονδὶ ἔχειν ,οὕτω καὶ οἱ εὐτυχεῖς καὶ ἀτυχεῖς .
ὅτι μὲν γὰρ οὐ φρονήσει κατορθοῦσι ,δῆλον .οὐ γὰρ ἄλογος [ἡ] φρόνησις ,ἀλλ᾽ ἔχει λόγον διὰ τί οὕτως πράττει ,οἳ δ᾽ οὐκ ἂν ἔχοιεν εἰπεῖν διὰ τί κατορθοῦσι [ τέχνη γὰρ ἂν ἦν ] ·ἔτι δὲ φανερὸν ὅτι ὄντες ἄφρονες ,οὐχ ὅτι περὶ ἄλλα [ τοῦτο μὲν γὰρ οὐθὲν ἄτοπον ·οἷον Ἱπποκράτης γεωμετρικὸς ὤν ,ἀλλὰ περὶ τὰ ἄλλα ἐδόκει βλὰξ καὶ ἄφρων εἶναι ,καὶ πολὺ χρυσίον πλέων ἀπώλεσεν ὑπὸ τῶν ἐν Βυζαντίῳ πεντηκοστολόγων δι᾽ εὐήθειαν ,ὡς λέγουσιν ] ἀλλ᾽ ὅτι καὶ ἐν οἷς εὐτυχοῦσιν ἄφρονες .περὶ γὰρ ναυκληρίαν οὐχ 
ἀλλ᾽ ἄτοπον θεὸν ἢ δαίμονα φιλεῖν τὸν τοιοῦτον ,ἀλλὰ μὴ τὸν βέλτιστον καὶ τὸν φρονιμώτατον .
εἰ δὴ ἀνάγκη ἢ φύσει ἢ νόῳ ἢ ἐπιτροπίᾳ τινὶ κατορθοῦν ,τὰ δὲ δύο μὴ ἐστί ,φύσει ἂν εἶεν οἱ εὐτυχεῖς .
ἀλλὰ μὴν ἥ γε φύσις αἰτία ἢ τοῦ ἀεὶ ὡσαύτως ἢ τοῦ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ,ἡ δὲ τύχη τοὐναντίον .
εἰ μὲν οὖν τὸ παραλόγως ἐπιτυγχάνειν τύχης δοκεῖ εἶναι ,ἀλλ᾽ εἴπερ διὰ τύχην εὐτυχής ,οὐκ ἂν τοιοῦτον εἶναι τὸ αἴτιον ,οἷον ἀεὶ τοῦ αὐτοῦ ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ .ἔτι εἰ ,ὅτι τοιοσδί ,ἐπιτυγχάνει ἢ ἀποτυγχάνει ,ὥσπερ ,ὅτι [ὁ] γλαυκός ,οὐκ ὀξὺ ὁρᾷ ,οὐ τύχη αἰτία ἀλλὰ φύσις ·
οὐκ ἄρα ἐστὶν εὐτυχὴς ἀλλ᾽ οἷον εὐφυής .
ὥστε τοῦτ᾽ ἂν εἴη λεκτέον ,ὅτι οὓς λέγομεν εὐτυχεῖς ,οὐ διὰ τύχην εἰσίν .
οὐκ ἄρα εἰσὶν εὐτυχεῖς ·
τύχης γάρ ,ὅσων αἰτία τύχη ἀγαθὴ ἀγαθῶν .
εἰ δ᾽ οὕτως ,πότερον οὐκ ἔσται τύχη ὅλως ,ἢ ἔσται μέν ,ἀλλ᾽ οὐκ αἰτία ; 
ἀλλ᾽ ἀνάγκη καὶ εἶναι καὶ αἰτίαν εἶναι .
ἔσται ἄρα καὶ ἀγαθῶν τισιν αἰτία ἢ κακῶν .
εἰ δ᾽ ὅλως ἐξαιρετέον καὶ οὐδὲν ἀπὸ τύχης φατέον γίνεσθαι ,ἀλλ᾽ ἡμεῖς ἄλλης οὔσης αἰτίας διὰ τὸ μὴ ὁρᾶν τύχην εἶναί φαμεν αἰτίαν [ διὸ καὶ ὁριζόμενοι τὴν τύχην τιθέασιν αἰτίαν ἄλογον ἀνθρωπίνῳ λογισμῷ ,ὡς οὔσης τινὸς φύσεως ] ·
τοῦτο μὲν οὖν ἄλλο πρόβλημ᾽ ἂν εἴη ,ἐπεὶ δὲ ὁρῶμέν τινας ἅπαξ εὐτυχήσαντας ,διὰ τί οὐ καὶ πάλιν ἄν ; ἀλλὰ διὰ τὸ ἀποκατορθῶσαι ἕν ,καὶ πάλιν .
τὸ γὰρ αὐτὸ τοῦτ᾽ αἴτιον .
οὐκ ἄρα ἔσται τύχης τοῦτο ,ἀλλ᾽ ὅταν τὸ αὐτὸ ἀποβαίνῃ ,ἀπείρων καὶ ἀορίστων ,ἔσται μὲν τὸ ἀγαθὸν ἢ κακόν ,ἐπιστήμη δ᾽ οὐκ ἔσται αὐτοῦ [ἢ] δι᾽ ἀπειρίαν ,ἐπεὶ ἐμάνθανον ἄν τινες εὐτυχεῖν ,ἢ καὶ πᾶσαι ἂν αἱ ἐπιστῆμαι ,ὥσπερ ἔφη Σωκράτης ,εὐτυχίαι ἦσαν .
τί οὖν κωλύει συμβῆναί τινι ἐφεξῆς τὰ τοιαῦτα πολλάκις ,οὐχ ὅτι οὕτως δεῖ ,ἀλλ᾽ οἷον ἂν εἴη τὸ κύβους ἀεὶ μακαρίαν βάλλειν ; 
τί δὲ δή ; 
ἆρ᾽ οὐκ ἔνεισιν ὁρμαὶ ἐν τῇ ψυχῇ αἱ μὲν ἀπὸ λογισμοῦ ,αἱ δὲ ἀπὸ ὀρέξεως ἀλόγου ,καὶ πρότεραι αὗται ; 
εἰ γάρ ἐστι φύσει ἡ δι᾽ ἐπιθυμίαν ἡδέος [καὶ ἡ] ὄρεξις ,φύσει γε ἐπὶ τὸ ἀγαθὸν βαδίζοι ἂν πᾶν .
εἰ δή τινές εἰσιν εὐφυεῖς ὥσπερ οἱ ἄδικοι οὐκ ἐπιστάμενοι ᾁδειν ,οὕτως εὖ πεφύκασι καὶ ἄνευ λόγου ὁρμῶσιν ,ἡ φύσις πέφυκε ,καὶ ἐπιθυμοῦσι καὶ τούτου καὶ τότε καὶ οὕτως ὡς δεῖ καὶ οὗ δεῖ καὶ ὅτε ,οὗτοι κατορθώσουσι ,κἂν τύχωσιν ἄφρονες ὄντες καὶ ἄλογοι ,ὥσπερ καὶ εὖ ἔσονται οὐ διδασκαλικοὶ ὄντες .
οἱ δέ γε τοιοῦτοι εὐτυχεῖς ,ὅσοι ἄνευ λόγου κατορθοῦσιν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ .
φύσει ἄρα οἱ εὐτυχεῖς εἶεν ἄν .
ἢ πλεοναχῶς λέγεται ἡ εὐτυχία ; 
τὰ μὲν γὰρ πράττεται ἀπὸ τῆς ὁρμῆς καὶ προελομένων πρᾶξαι ,τὰ δ᾽ οὔ ,ἀλλὰ τοὐναντίον .
καὶ ἐν ἐκείνοις ,ἐν οἷς κακῶς λογίσασθαι δοκοῦσι ,κατορθοῦντας καὶ εὐτυχῆσαι φαμέν ·
καὶ πάλιν ἐν τούτοις ,εἰ ἐβουλεύοντο ἂν ἢ ἔλαττον ἔλαβον τἀγαθόν .
ἐκείνους μὲν τοίνυν εὐτυχεῖν διὰ φύσιν ἐνδέχεται [ ἡ γὰρ ὁρμὴ καὶ ὄρεξις οὖσα οὗ ἔδει κατώρθωσεν ,ὁ δὲ λογισμὸς ἦν ἠλίθιος ·
καὶ τοὺς μὲν ἐνταῦθα ,ὅταν μὲν λογισμὸς μὴ δοκῶν ὀρθὸς εἶναι ,τύχη δ᾽ αὐτοῦ αἰτία οὖσα ,αὐτὴ [δ᾽] ὀρθὴ οὖσα ἔσωσεν ,ἀλλ᾽ ἐνίοτε δι᾽ ἐπιθυμίαν ἐλογίσατο πάλιν οὕτω καὶ ἠτύχησεν ] ·
ἐν δὲ δὴ τοῖς ἑτέροις πῶς ἔσται ἡ εὐτυχία κατ᾽ εὐφυΐαν ὀρέξεως καὶ ἐπιθυμίας ; 
ἀλλὰ μὴν ἡ ἐνταῦθα εὐτυχία καὶ τύχη διττή ,κἀκεῖ ἡ αὐτή ,ἢ πλείους αἱ εὐτυχίαι .
ἐπεὶ δ᾽ ὁρῶμεν παρὰ πάσας τὰς ἐπιστήμας καὶ τοὺς λογισμοὺς τοὺς ὀρθοὺς εὐτυχοῦντας τινάς ,δῆλον ὅτι ἕτερον ἄν τι εἴη τὸ αἴτιον τῆς εὐτυχίας .
ἐκείνη δὲ πότερον [ἡ] εὐτυχία ἢ οὐκ ἔστιν ,ἣ ἐπεθύμησεν ὧν ἔδει καὶ ὅτε ἔδει το λογισμὸς ἀνθρώπινος οὐκ ἂν τούτου εἴη .
οὐ γὰρ δὴ πάμπαν ἀλόγιστον τοῦτο ,οὐδὲ φυσική ἐστιν ἡ ἐπιθυμία ,ἀλλὰ διαφθείρεται ὑπὸ τινός .
εὐτυχεῖν μὲν οὖν δοκεῖ ,ὅτι ἡ τύχη τῶν παρὰ λόγον αἰτία ,τοῦτο δὲ παρὰ λόγον [ παρὰ γὰρ τὴν ἐπιστήμην καὶ τὸ καθόλου ] ·
ἀλλ᾽ ,ὡς ἔοικεν ,οὐκ ἀπὸ τύχης ,ἀλλὰ δοκεῖ διὰ τοῦτο .
ὥσθ᾽ οὗτος μὲν ὁ λόγος οὐ δείκνυσιν ὅτι φύσει εὐτυχεῖν ,ἀλλ᾽ ὅτι οὐ πάντες οἱ δοκοῦντες εὐτυχεῖν διὰ τύχην κατορθοῦσιν ,ἀλλὰ διὰ φύσιν ·
οὐδ᾽ ὅτι οὐδέν ἐστι τύχη αἰτία οὐθενὸς δείκνυσιν ,ἀλλ᾽ οὐ τῶν πάντων ὧν δοκεῖ .
τοῦτο μέντ᾽ ἂν ἀπορήσειέ τις ,ἆρ᾽ αὐτοῦ τούτου τύχη αἰτία ,τοῦ ἐπιθυμῆσαι οὗ δεῖ καὶ ὅτε δεῖ .
ἢ οὕτως γε πάντων ἔσται ; καὶ γὰρ τοῦ νοῆσαι καὶ βουλεύσασθαι ·
οὐ γὰρ δὴ ἐβουλεύσατο βουλευσάμενος ,καὶ τοῦτ᾽ ἐβουλεύσατο ,ἀλλ᾽ ἔστιν ἀρχή τις ,οὐδ᾽ ἐνόησε νοήσας πρότερον ἢ νοῆσαι ,καὶ τοῦτο εἰς ἄπειρον .
οὐκ ἄρα τοῦ νοῆσαι ὁ νοῦς ἀρχή ,οὐδὲ τοῦ βουλεύσασθαι βουλή .
τί οὖν ἄλλο πλὴν τύχη ; 
ὥστ᾽ ἀπὸ τύχης ἅπαντα ἔσται .
ἢ ἔστι τις ἀρχὴ ἧς οὐκ ἔστιν ἄλλη ἔξω ,αὕτη δὲ [διὰ τί] τοιαύτη τῷ εἶναι τὸ τοιοῦτο δύναται ποιεῖν ; 
τὸ δὲ ζητούμενον τοῦτ᾽ ἐστί ,τίς ἡ τῆς κινήσεως ἀρχὴ ἐν τῇ ψυχῇ .
δῆλον δὴ ὥσπερ ἐν τῷ ὅλῳ θεός ,[καὶ] κἀν ἐκείνῳ .
κινεῖ γάρ πως πάντα τὸ ἐν ἡμῖν θεῖον ·
λόγου δ᾽ ἀρχὴ οὐ λόγος ,ἀλλά τι κρεῖττον ·
τί οὖν ἂν κρεῖττον καὶ ἐπιστήμης εἴη καὶ νοῦ πλὴν θεός ; 
ἡ γὰρ ἀρετὴ τοῦ νοῦ ὄργανον ·
καὶ διὰ τοῦτο ,ὃ οἱ πάλαι ἔλεγον ,εὐτυχεῖς καλοῦνται οἳ ἂν ὁρμήσωσι ,κατορθοῦσιν ἄλογοι ὄντες ,καὶ βουλεύεσθαι οὐ συμφέρει αὐτοῖς .
ἔχουσι γὰρ ἀρχὴν τοιαύτην ἣ κρείττων τοῦ νοῦ καὶ τῆς βουλεύσεως [ οἳ δὲ τὸν λόγον ·
ἄλογοι γὰρ ὄντες ἐπιτυγχάνουσι ·
καὶ τούτων φρονίμων καὶ σοφῶν ταχεῖαν εἶναι τὴν μαντικήν ,καὶ μόνον οὐ τὴν ἀπὸ τοῦ λόγου δεῖ ἀπολαβεῖν ,ἀλλ᾽ οἳ μὲν δι᾽ ἐμπειρίαν ,οἳ δὲ διὰ συνήθειάν τε ἐν τῷ σκοπεῖν χρῆσθαι ·
τῷ θεῷ δὲ αὗται .
τοῦτο καὶ εὖ ὁρᾷ καὶ τὸ μέλλον καὶ τὸ ὄν ,καὶ ὧν ἀπολύεται ὁ λόγος οὗτος .
διὸ οἱ μελαγχολικοὶ καὶ εὐθυόνειροι .
ἔοικε γὰρ ἡ ἀρχὴ ἀπολυομένου τοῦ λόγου ἰσχύειν μᾶλλον ·
καὶ ὥσπερ οἱ τυφλοὶ μνημονεύουσι μᾶλλον ἀπολυθέντες τοῦ πρὸς τοῖς ὁρατοῖς ,τῷ ἐρρωμενέστερον εἶναι τὸ μνημονεῦον .
φανερὸν δὴ ὅτι δύο εἴδη εὐτυχίας ,ἣ μὲν θεία [ διὸ καὶ δοκεῖ ὁ εὐτυχὴς διὰ θεὸν κατορθοῦν ] ἣ δὲ φύσει .οὗτος δέ ἐστιν ὁ κατὰ τὴν ὁρμὴν διορθωτικός ,ὁ δ᾽ ἕτερος ὁ παρὰ τὴν ὁρμήν ·
ἄλογοι δ᾽ ἀμφότεροι .
καὶ ἣ μὲν συνεχὴς εὐτυχία μᾶλλον ,αὕτη δὲ οὐ συνεχής .
κατὰ μέρος μὲν οὖν περὶ ἑκάστης ἀρετῆς εἴρηται πρότερον ·
ἐπεὶ δὲ χωρὶς διείλομεν τὴν δύναμιν αὐτῶν ,καὶ περὶ τῆς ἀρετῆς διαρθρωτέον τῆς ἐκ τούτων ,ἣν ἐκαλοῦμεν ἤδη καλοκἀγαθίαν .
ὅτι μὲν οὖν ἀνάγκη τὸν ταύτης ἀληθῶς τευξόμενον τῆς προσηγορίας ἔχειν τὰς κατὰ μέρος ἀρετάς ,φανερόν .
οὐδὲ γὰρ ἐπὶ τῶν ἄλλων οὐθενὸς οἷόν τ᾽ ἄλλως ἔχειν .οὐθεὶς γὰρ ὅλον μὲν τὸ σῶμα ὑγιαίνει ,μέρος δ᾽ οὐθέν ,ἀλλ᾽ ἀναγκαῖον πάντα ἢ τὰ πλεῖστα καὶ κυριώτατα τὸν αὐτὸν ἔχειν τρόπον τῷ ὅλῳ .
ἔστι δὴ τὸ ἀγαθὸν εἶναι καὶ τὸ καλὸν κἀγαθὸν οὐ μόνον κατὰ τὰ ὀνόματα ,ἀλλὰ καθ᾽ αὑτὰ ἔχοντα διαφοράν .
τῶν γὰρ ἀγαθῶν πάντων τέλη ἐστίν ,ἃ αὐτὰ αὑτῶν ἕνεκά ἐστιν αἱρετά .
τούτων δὲ καλά ,ὅσα δι᾽ αὑτὰ ὄντα πάντα ἐπαινετὰ ἐστίν .ταῦτα γάρ ἐστιν ἀφ᾽ ὧν αἵ τε πράξεις εἰσὶν ἐπαινεταὶ καὶ αὐτὰ ἐπαινετά ,δικαιοσύνη καὶ αὐτὴ καὶ αἱ πράξεις ,καὶ οἱ σώφρονες ·ἐπαινετὴ γὰρ καὶ ἡ σωφροσύνη .ἀλλ᾽ οὐχ ὑγίεια ἐπαινετόν ·οὐδὲ γὰρ τὸ ἔργον ·οὐδὲ τὸ ἰσχυρῶς ·οὐδὲ γὰρ ἡ ἰσχύς .ἀλλ᾽ ἀγαθὰ μέν ,ἐπαινετὰ δ᾽ οὔ .
ὁμοίως δὲ τοῦτο δῆλον καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων διὰ τῆς ἐπαγωγῆς .
ἀγαθὸς μὲν οὖν ἐστιν ᾧ τὰ φύσει ἀγαθά ἐστιν ἀγαθά .
τὰ γὰρ περιμάχητα καὶ μέγιστα εἶναι δοκοῦντα ἀγαθά ,τιμὴ καὶ πλοῦτος καὶ σώματος ἀρεταὶ καὶ εὐτυχίαι καὶ δυνάμεις ,ἀγαθὰ μὲν φύσει ἐστίν ,ἐνδέχεται δ᾽ εἶναι βλαβερά τισι διὰ τὰς ἕξεις .
οὔτε γὰρ ἄφρων οὔτ᾽ ἄδικος ἢ ἀκόλαστος ὢν οὐδὲν ἂν ὀνήσειε χρώμενος αὐτοῖς ,ὥσπερ οὐδ᾽ ὁ κάμνων τῇ τοῦ ὑγιαίνοντος τροφῇ χρώμενος οὐδ᾽ ὁ ἀσθενὴς καὶ ἀνάπηρος τοῖς τοῦ ὑγιοῦς καὶ τοῖς τοῦ ὁλοκλήρου κόσμοις .
καλὸς δὲ κἀγαθὸς τῷ τῶν ἀγαθῶν τὰ καλὰ ὑπάρχειν αὐτῷ δι᾽ αὑτὰ καὶ τῷ πρακτικὸς εἶναι τῶν καλῶν καὶ αὑτῶν ἕνεκα .
καλὰ δ᾽ ἐστὶν αἵ τε ἀρεταὶ καὶ τὰ ἔργα τὰ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς .
ἔστι δέ τις ἕξις πολιτική ,οἵαν οἱ Λάκωνες ἔχουσιν ἢ ἄλλοι τοιοῦτοι ἔχοιεν ἄν .
αὕτη δ᾽ ἐστὶν ἕξις τοιαύτη .
εἰσὶ γὰρ οἳ οἴονται τὴν ἀρετὴν δεῖν μὲν ἔχειν ,ἀλλὰ τῶν φύσει ἀγαθῶν ἕνεκεν .
διὸ ἀγαθοὶ μὲν ἄνδρες εἰσί [ τὰ γὰρ φύσει μὲν ἀγαθὰ αὐτοῖς ἐστίν ] ,καλοκἀγαθίαν δὲ οὐκ ἔχουσιν .οὐ γὰρ ὑπάρχει αὐτοῖς τὰ καλὰ δι᾽ αὑτά ,καὶ προαιροῦνται καλοὶ κἀγαθοὶ ,καὶ οὐ μόνον ταῦτα ,ἀλλὰ καὶ τὰ μὴ καλὰ μὲν φύσει ὄντα ,ἀγαθὰ δὲ φύσει ὄντα τούτοις καλά .καλὰ γάρ ἐστιν ὅταν ,οὗ ἕνεκα πράττουσι καὶ αἱροῦνται ,καλὰ ᾖ ,διότι τῷ καλῷ κἀγαθῷ καλά ἐστι τὰ φύσει ἀγαθά .καλὸν γὰρ τὸ δίκαιον ·τοῦτο δὲ τὸ κατ᾽ ἀξίαν ·ἄξιος δ᾽ οὗτος τούτων .καὶ τὸ πρέπον καλόν ·
πρέπει δὲ ταῦτα τούτῳ ,πλοῦτος εὐγένεια δύναμις .
ὥστε τῷ καλῷ κἀγαθῷ καὶ αὐτὰ τὰ συμφέροντα καὶ καλά ἐστι ·
τοῖς δὲ πολλοῖς διαφωνεῖ τοῦτο .οὐ γὰρ τὰ ἁπλῶς ἀγαθὰ κἀκείνοις ἀγαθὰ ἐστί ,τῷ δ᾽ ἀγαθῷ ἀγαθά .τῷ δὲ καλῷ κἀγαθῷ καὶ καλά .πολλὰς γὰρ καὶ καλὰς πράξεις δι᾽ αὑτὰς ἔπραξεν .
ὁ δ᾽ οἰόμενος τὰς ἀρετὰς ἔχειν δεῖν ἕνεκα τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν ,κατὰ τὸ συμβεβηκὸς τὰ καλὰ πράττει .
ἔστιν οὖν καλοκἀγαθία ἀρετὴ τέλειος .
καὶ περὶ ἡδονῆς δ᾽ εἴρηται ποῖόν τι καὶ πῶς ἀγαθόν ,καὶ ὅτι τά τε ἁπλῶς ἡδέα καὶ καλὰ καὶ τὰ [τε] ἁπλῶς ἀγαθὰ ἡδέα .
οὐ γίνεται δὲ ἡδονὴ μὴ ἐν πράξει ·
διὰ τοῦτο ὁ ἀληθῶς εὐδαίμων καὶ ἥδιστα ζήσει ,καὶ τοῦτο οὐ μάτην οἱ ἄνθρωποι ἀξιοῦσιν .
ἐπεὶ δ᾽ ἐστί τις ὅρος καὶ τῷ ἰατρῷ ,πρὸς ὃν ἀναφέρων κρίνει τὸ ὑγιεινὸν σώματι καὶ μή ,καὶ πρὸς ὃν μέχρι ποσοῦ ποιητέον ἕκαστον καὶ εὖ ὑγιαῖνον ,εἰ δὲ ἔλαττον ἢ πλέον ,οὐκέτι ·οὕτω καὶ τῷ σπουδαίῳ περὶ τὰς πράξεις καὶ αἱρέσεις τῶν φύσει μὲν ἀγαθῶν οὐκ ἐπαινετῶν δὲ δεῖ τινα εἶναι ὅρον καὶ τῆς ἕξεως καὶ τῆς αἱρέσεως καὶ [περὶ] φυγῆς 
καὶ περὶ χρημάτων πλήθους καὶ ὀλιγότητος καὶ τῶν εὐτυχημάτων .
ἐν μὲν οὖν τοῖς πρότερον ἐλέχθη τὸ ὡς ὁ λόγος ·
τοῦτο δ᾽ ἀληθὲς μέν ,οὐ σαφὲς δέ .
δεῖ δὴ ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις πρὸς τὸ ἄρχον ζῆν ,καὶ πρὸς τὴν ἕξιν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τὴν τοῦ ἄρχοντος ,οἷον δοῦλον πρὸς δεσπότου καὶ ἕκαστον πρὸς τὴν ἑκάστου καθήκουσαν ἀρχήν .
ἐπεὶ δὲ καὶ ἄνθρωπος φύσει συνέστηκεν ἐξ ἄρχοντος καὶ ἀρχομένου ,καὶ ἕκαστον ἂν δέοι πρὸς τὴν ἑαυτῶν ἀρχὴν ζῆν [ αὕτη δὲ διττή ·ἄλλως γὰρ ἡ ἰατρικὴ ἀρχὴ καὶ ἄλλως ἡ ὑγίεια ·ταύτης δὲ ἕνεκα ἐκείνη ] ·οὕτω δ᾽ ἔχει κατὰ τὸ θεωρητικόν .
οὐ γὰρ ἐπιτακτικῶς ἄρχων ὁ θεός ,ἀλλ᾽ οὗ ἕνεκα ἡ φρόνησις ἐπιτάττει [ διττὸν δὲ τὸ οὗ ἕνεκα ·
διώρισται δ᾽ ἐν ἄλλοις ] ,ἐπεὶ κεῖνός γε οὐθενὸς δεῖται .
ἥτις οὖν αἵρεσις καὶ κτῆσις τῶν φύσει ἀγαθῶν ποιήσει μάλιστα τὴν τοῦ θεοῦ θεωρίαν ,ἢ σώματος ἢ χρημάτων ἢ φίλων ἢ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν ,αὕτη ἀρίστη ,καὶ οὗτος ὁ ὅρος κάλλιστος ·
ἥτις δ᾽ ἢ δι᾽ ἔνδειαν ἢ δι᾽ ὑπερβολὴν κωλύει τὸν θεὸν θεραπεύειν καὶ θεωρεῖν ,αὕτη δὲ φαύλη .
ἔχει δὲ τοῦτο τῇ ψυχῇ ,καὶ οὗτος τῆς ψυχῆς ὅρος ἄριστος ,τὸ ἥκιστα αἰσθάνεσθαι τοῦ ἀλόγου μέρους τῆς ψυχῆς ,ᾗ τοιοῦτον .
τις μὲν οὖν ὅρος τῆς καλοκἀγαθίας ,καὶ τίς ὁ σκοπὸς τῶν ἁπλῶς ἀγαθῶν ,ἔστω εἰρημένον .
πάντες ἄνθρωποι τοῦ εἰδέναι ὀρέγονται φύσει .
σημεῖον δ᾽ ἡ τῶν αἰσθήσεων ἀγάπησις ·
καὶ γὰρ χωρὶς τῆς χρείας ἀγαπῶνται δι᾽ αὑτάς ,καὶ μάλιστα τῶν ἄλλων ἡ διὰ τῶν ὀμμάτων .
οὐ γὰρ μόνον ἵνα πράττωμεν ἀλλὰ καὶ μηθὲν μέλλοντες πράττειν τὸ ὁρᾶν αἱρούμεθα ἀντὶ πάντων ὡς εἰπεῖν τῶν ἄλλων .
αἴτιον δ᾽ ὅτι μάλιστα ποιεῖ γνωρίζειν ἡμᾶς αὕτη τῶν αἰσθήσεων καὶ πολλὰς δηλοῖ διαφοράς .
φύσει μὲν οὖν αἴσθησιν ἔχοντα γίγνεται τὰ ζῷα ,ἐκ δὲ ταύτης τοῖς μὲν αὐτῶν οὐκ ἐγγίγνεται μνήμη ,τοῖς δ᾽ ἐγγίγνεται .
καὶ διὰ τοῦτο ταῦτα φρονιμώτερα καὶ μαθητικώτερα τῶν μὴ δυναμένων μνημονεύειν ἐστί ,φρόνιμα μὲν ἄνευ τοῦ μανθάνειν ὅσα μὴ δύναται τῶν ψόφων ἀκούειν [ οἷον μέλιττα κἂν εἴ τι τοιοῦτον ἄλλο γένος ζῴων ἔστι ] ,μανθάνει δ᾽ ὅσα πρὸς τῇ μνήμῃ καὶ ταύτην ἔχει τὴν αἴσθησιν .
τὰ μὲν οὖν ἄλλα ταῖς φαντασίαις ζῇ καὶ ταῖς μνήμαις ,ἐμπειρίας δὲ μετέχει μικρόν ·
τὸ δὲ τῶν ἀνθρώπων γένος καὶ τέχνῃ καὶ λογισμοῖς .
γίγνεται δ᾽ ἐκ τῆς μνήμης ἐμπειρία τοῖς ἀνθρώποις ·αἱ γὰρ πολλαὶ μνῆμαι τοῦ αὐτοῦ πράγματος μιᾶς ἐμπειρίας δύναμιν ἀποτελοῦσιν .
καὶ δοκεῖ σχεδὸν ἐπιστήμῃ καὶ τέχνῃ ὅμοιον εἶναι καὶ ἐμπειρία ,ἀποβαίνει δ᾽ ἐπιστήμη καὶ τέχνη διὰ τῆς ἐμπειρίας τοῖς ἀνθρώποις ·
ἡ μὲν γὰρ ἐμπειρία τέχνην ἐποίησεν ,ὡς φησὶ Πῶλος ,ἡ δ᾽ ἀπειρία τύχην .
γίγνεται δὲ τέχνη ὅταν ἐκ πολλῶν τῆς ἐμπειρίας ἐννοημάτων μία καθόλου γένηται περὶ τῶν ὁμοίων ὑπόληψις .
τὸ μὲν γὰρ ἔχειν ὑπόληψιν ὅτι Καλλίᾳ κάμνοντι τηνδὶ τὴν νόσον τοδὶ συνήνεγκε καὶ Σωκράτει καὶ καθ᾽ ἕκαστον οὕτω πολλοῖς ,ἐμπειρίας ἐστίν ·
τὸ δ᾽ ὅτι πᾶσι τοῖς τοιοῖσδε κατ᾽ εἶδος ἓν ἀφορισθεῖσι ,κάμνουσι τηνδὶ τὴν νόσον ,συνήνεγκεν ,οἷον τοῖς φλεγματώδεσιν ἢ χολώδεσι [ἢ] πυρέττουσι καύσῳ ,τέχνης .πρὸς μὲν οὖν τὸ πράττειν ἐμπειρία τέχνης οὐδὲν δοκεῖ διαφέρειν ,ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐπιτυγχάνουσιν οἱ ἔμπειροι τῶν ἄνευ τῆς ἐμπειρίας λόγον ἐχόντων [ αἴτιον δ᾽ ὅτι ἡ μὲν ἐμπειρία τῶν καθ᾽ ἕκαστόν ἐστι γνῶσις ἡ δὲ τέχνη τῶν καθόλου ,αἱ δὲ πράξεις καὶ αἱ γενέσεις πᾶσαι περὶ τὸ καθ᾽ ἕκαστόν εἰσιν ·οὐ γὰρ ἄνθρωπον ὑγιάζει ὁ ἰατρεύων ἀλλ᾽ ἢ κατὰ συμβεβηκός ,ἀλλὰ Καλλίαν ἢ Σωκράτην ἢ τῶν 
ἐὰν οὖν ἄνευ τῆς ἐμπειρίας ἔχῃ τις τὸν λόγον ,καὶ τὸ καθόλου μὲν γνωρίζῃ τὸ δ᾽ ἐν τούτῳ καθ᾽ ἕκαστον ἀγνοῇ ,πολλάκις διαμαρτήσεται τῆς θεραπείας ·
θεραπευτὸν γὰρ τὸ καθ᾽ ἕκαστον ] ·
ἀλλ᾽ ὅμως τό γε εἰδέναι καὶ τὸ ἐπαΐειν τῇ τέχνῃ τῆς ἐμπειρίας ὑπάρχειν οἰόμεθα μᾶλλον ,καὶ σοφωτέρους τοὺς τεχνίτας τῶν ἐμπείρων ὑπολαμβάνομεν ,ὡς κατὰ τὸ εἰδέναι μᾶλλον ἀκολουθοῦσαν τὴν σοφίαν πᾶσι ·
τοῦτο δ᾽ ὅτι οἱ μὲν τὴν αἰτίαν ἴσασιν οἱ δ᾽ οὔ .
οἱ μὲν γὰρ ἔμπειροι τὸ ὅτι μὲν ἴσασι ,διότι δ᾽ οὐκ ἴσασιν ·
οἱ δὲ τὸ διότι καὶ τὴν αἰτίαν γνωρίζουσιν .
διὸ καὶ τοὺς ἀρχιτέκτονας περὶ ἕκαστον τιμιωτέρους καὶ μᾶλλον εἰδέναι νομίζομεν τῶν χειροτεχνῶν καὶ σοφωτέρους ,
ὅτι τὰς αἰτίας τῶν ποιουμένων ἴσασιν [ τοὺς δ᾽ ,ὥσπερ καὶ τῶν ἀψύχων ἔνια ποιεῖ μέν ,οὐκ εἰδότα δὲ ποιεῖ ἃ ποιεῖ ,οἷον καίει τὸ πῦρ ·τὰ μὲν οὖν ἄψυχα φύσει τινὶ ποιεῖν τούτων ἕκαστον τοὺς δὲ χειροτέχνας δι᾽ ἔθος ] ,ὡς οὐ κατὰ τὸ πρακτικοὺς εἶναι σοφωτέρους ὄντας ἀλλὰ κατὰ τὸ λόγον ἔχειν αὐτοὺς καὶ τὰς αἰτίας γνωρίζειν .
ὅλως τε σημεῖον τοῦ εἰδότος καὶ μὴ εἰδότος τὸ δύνασθαι διδάσκειν ἐστίν ,καὶ διὰ τοῦτο τὴν τέχνην τῆς ἐμπειρίας ἡγούμεθα μᾶλλον ἐπιστήμην εἶναι ·
δύνανται γάρ ,οἱ δὲ οὐ δύνανται διδάσκειν .
ἔτι δὲ τῶν αἰσθήσεων οὐδεμίαν ἡγούμεθα εἶναι σοφίαν ·
ἀλλ᾽ οὐ λέγουσι τὸ διὰ τί περὶ οὐδενός ,οἷον διὰ τί θερμὸν τὸ πῦρ ,ἀλλὰ μόνον ὅτι θερμόν .
τὸ μὲν οὖν πρῶτον εἰκὸς τὸν ὁποιανοῦν εὑρόντα τέχνην παρὰ τὰς κοινὰς αἰσθήσεις θαυμάζεσθαι ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων μὴ μόνον διὰ τὸ χρήσιμον εἶναί τι τῶν εὑρεθέντων ἀλλ᾽ ὡς σοφὸν καὶ διαφέροντα τῶν ἄλλων ·
πλειόνων δ᾽ εὑρισκομένων τεχνῶν καὶ τῶν μὲν πρὸς τἀναγκαῖα τῶν δὲ πρὸς διαγωγὴν οὐσῶν ,ἀεὶ σοφωτέρους τοὺς τοιούτους ἐκείνων ὑπολαμβάνεσθαι διὰ τὸ μὴ πρὸς χρῆσιν εἶναι τὰς ἐπιστήμας αὐτῶν .
ὅθεν ἤδη πάντων τῶν τοιούτων κατεσκευασμένων αἱ μὴ πρὸς ἡδονὴν μηδὲ πρὸς τἀναγκαῖα τῶν ἐπιστημῶν εὑρέθησαν ,καὶ πρῶτον ἐν τούτοις τοῖς τόποις οὗ πρῶτον ἐσχόλασαν ·
διὸ περὶ Αἴγυπτον αἱ μαθηματικαὶ πρῶτον τέχναι συνέστησαν ,ἐκεῖ γὰρ ἀφείθη σχολάζειν τὸ τῶν ἱερέων ἔθνος .
εἴρηται μὲν οὖν ἐν τοῖς ἠθικοῖς τίς διαφορὰ τέχνης καὶ ἐπιστήμης καὶ τῶν ἄλλων τῶν ὁμογενῶν ·
οὗ δ᾽ ἕνεκα νῦν ποιούμεθα τὸν λόγον τοῦτ᾽ ἐστίν ,ὅτι τὴν ὀνομαζομένην σοφίαν περὶ τὰ πρῶτα αἴτια καὶ τὰς ἀρχὰς ὑπολαμβάνουσι πάντες ·ὥστε ,καθάπερ εἴρηται πρότερον ,ὁ μὲν ἔμπειρος τῶν ὁποιανοῦν ἐχόντων αἴσθησιν εἶναι δοκεῖ σοφώτερος ,ὁ δὲ τεχνίτης τῶν ἐμπείρων ,χειροτέχνου δὲ ἀρχιτέκτων ,αἱ δὲ θεωρητικαὶ τῶν ποιητικῶν μᾶλλον .
ὅτι μὲν οὖν ἡ σοφία περί τινας ἀρχὰς καὶ αἰτίας ἐστὶν ἐπιστήμη ,δῆλον .
ἐπεὶ δὲ ταύτην τὴν ἐπιστήμην ζητοῦμεν ,τοῦτ᾽ ἂν εἴη σκεπτέον ,ἡ περὶ ποίας αἰτίας καὶ περὶ ποίας ἀρχὰς ἐπιστήμη σοφία ἐστίν .
εἰ δὴ λάβοι τις τὰς ὑπολήψεις ἃς ἔχομεν περὶ τοῦ σοφοῦ ,τάχ᾽ ἂν ἐκ τούτου φανερὸν γένοιτο μᾶλλον .
ὑπολαμβάνομεν δὴ πρῶτον μὲν ἐπίστασθαι πάντα τὸν σοφὸν ὡς ἐνδέχεται ,μὴ καθ᾽ ἕκαστον ἔχοντα ἐπιστήμην αὐτῶν ·
εἶτα τὸν τὰ χαλεπὰ γνῶναι δυνάμενον καὶ μὴ ῥᾴδια ἀνθρώπῳ γιγνώσκειν ,τοῦτον σοφόν [ τὸ γὰρ αἰσθάνεσθαι πάντων κοινόν ,διὸ ῥᾴδιον καὶ οὐδὲν σοφόν ] ·
ἔτι τὸν ἀκριβέστερον καὶ τὸν διδασκαλικώτερον τῶν αἰτιῶν σοφώτερον εἶναι περὶ πᾶσαν ἐπιστήμην ·
καὶ τῶν ἐπιστημῶν δὲ τὴν αὑτῆς ἕνεκεν καὶ τοῦ εἰδέναι χάριν αἱρετὴν οὖσαν μᾶλλον εἶναι σοφίαν ἢ τὴν τῶν ἀποβαινόντων ἕνεκεν ,καὶ τὴν ἀρχικωτέραν τῆς ὑπηρετούσης μᾶλλον σοφίαν ·
οὐ γὰρ δεῖν ἐπιτάττεσθαι τὸν σοφὸν ἀλλ᾽ ἐπιτάττειν ,καὶ οὐ τοῦτον ἑτέρῳ πείθεσθαι ,ἀλλὰ τούτῳ τὸν ἧττον σοφόν .
τὰς μὲν οὖν ὑπολήψεις τοιαύτας καὶ τοσαύτας ἔχομεν περὶ τῆς σοφίας καὶ τῶν σοφῶν ·
τούτων δὲ τὸ μὲν πάντα ἐπίστασθαι τῷ μάλιστα ἔχοντι τὴν καθόλου ἐπιστήμην ἀναγκαῖον ὑπάρχειν [ οὗτος γὰρ οἶδέ πως πάντα τὰ ὑποκείμενα ] ,σχεδὸν δὲ καὶ χαλεπώτατα ταῦτα γνωρίζειν τοῖς ἀνθρώποις ,τὰ μάλιστα καθόλου [ πορρωτάτω γὰρ τῶν αἰσθήσεών ἐστιν ] ,ἀκριβέσταται δὲ τῶν ἐπιστημῶν αἳ μάλιστα τῶν πρώτων εἰσίν [ αἱ γὰρ ἐξ ἐλαττόνων ἀκριβέστεραι τῶν ἐκ προσθέσεως λεγομένων ,οἷον ἀριθμητικὴ γεωμετρίας ] ·ἀλλὰ μὴν καὶ διδασκαλική γε ἡ τῶν αἰτιῶν θεωρητικὴ μᾶλλον [ οὗτοι γὰρ διδάσκουσιν ,οἱ τὰς αἰτίας λέγοντες περὶ ἑκάστου ] ,τὸ δ᾽ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι αὐτῶν ἕνεκα 
ἐξ ἁπάντων οὖν τῶν εἰρημένων ἐπὶ τὴν αὐτὴν ἐπιστήμην πίπτει τὸ ζητούμενον ὄνομα ·
δεῖ γὰρ ταύτην τῶν πρώτων ἀρχῶν καὶ αἰτιῶν εἶναι θεωρητικήν ·καὶ γὰρ τἀγαθὸν καὶ τὸ οὗ ἕνεκα ἓν τῶν αἰτίων ἐστίν .
ὅτι δ᾽ οὐ ποιητική ,δῆλον καὶ ἐκ τῶν πρώτων φιλοσοφησάντων ·
διὰ γὰρ τὸ θαυμάζειν οἱ ἄνθρωποι καὶ νῦν καὶ τὸ πρῶτον ἤρξαντο φιλοσοφεῖν ,ἐξ ἀρχῆς μὲν τὰ πρόχειρα τῶν ἀτόπων θαυμάσαντες ,εἶτα κατὰ μικρὸν οὕτω προϊόντες καὶ περὶ τῶν μειζόνων διαπορήσαντες ,οἷον περί τε τῶν τῆς σελήνης παθημάτων καὶ τῶν περὶ τὸν ἥλιον καὶ ἄστρα καὶ περὶ τῆς τοῦ παντὸς γενέσεως .ὁ δ᾽ ἀπορῶν καὶ θαυμάζων οἴεται ἀγνοεῖν [ διὸ καὶ ὁ φιλόμυθος φιλόσοφός πώς ἐστιν ·ὁ γὰρ μῦθος σύγκειται ἐκ θαυμασίων ] ·
ὥστ᾽ εἴπερ διὰ τὸ φεύγειν τὴν ἄγνοιαν ἐφιλοσόφησαν ,φανερὸν ὅτι διὰ τὸ εἰδέναι τὸ ἐπίστασθαι ἐδίωκον καὶ οὐ χρήσεώς τινος ἕνεκεν .
μαρτυρεῖ δὲ αὐτὸ τὸ συμβεβηκός ·
σχεδὸν γὰρ πάντων ὑπαρχόντων τῶν ἀναγκαίων καὶ πρὸς ῥᾳστώνην καὶ διαγωγὴν ἡ τοιαύτη φρόνησις ἤρξατο ζητεῖσθαι .
δῆλον οὖν ὡς δι᾽ οὐδεμίαν αὐτὴν ζητοῦμεν χρείαν ἑτέραν ,ἀλλ᾽ ὥσπερ ἄνθρωπος ,φαμέν ,ἐλεύθερος ὁ αὑτοῦ ἕνεκα καὶ μὴ ἄλλου ὤν ,οὕτω καὶ αὐτὴν ὡς μόνην οὖσαν ἐλευθέραν τῶν ἐπιστημῶν ·μόνη γὰρ αὕτη αὑτῆς ἕνεκέν ἐστιν .διὸ καὶ δικαίως ἂν οὐκ ἀνθρωπίνη νομίζοιτο αὐτῆς ἡ κτῆσις ·
πολλαχῇ γὰρ ἡ φύσις δούλη τῶν ἀνθρώπων ἐστίν ,ὥστε κατὰ Σιμωνίδην " θεὸς ἂν μόνος τοῦτ᾽ ἔχοι γέρας ", ἄνδρα δ᾽ οὐκ ἄξιον μὴ οὐ ζητεῖν τὴν καθ᾽ αὑτὸν ἐπιστήμην .
εἰ δὴ λέγουσί τι οἱ ποιηταὶ καὶ πέφυκε φθονεῖν τὸ θεῖον ,
ἐπὶ τούτου συμβῆναι μάλιστα εἰκὸς καὶ δυστυχεῖς εἶναι πάντας τοὺς περιττούς .
ἀλλ᾽ οὔτε τὸ θεῖον φθονερὸν ἐνδέχεται εἶναι ,ἀλλὰ κατὰ τὴν παροιμίαν πολλὰ ψεύδονται ἀοιδοί ,οὔτε τῆς τοιαύτης ἄλλην χρὴ νομίζειν τιμιωτέραν .
ἡ γὰρ θειοτάτη καὶ τιμιωτάτη ·
τοιαύτη δὲ διχῶς ἂν εἴη μόνη ·
ἥν τε γὰρ μάλιστ᾽ ἂν ὁ θεὸς ἔχοι ,θεία τῶν ἐπιστημῶν ἐστί ,κἂν εἴ τις τῶν θείων εἴη .
μόνη δ᾽ αὕτη τούτων ἀμφοτέρων τετύχηκεν ·
ὅ τε γὰρ θεὸς δοκεῖ τῶν αἰτίων πᾶσιν εἶναι καὶ ἀρχή τις ,καὶ τὴν τοιαύτην ἢ μόνος ἢ μάλιστ᾽ ἂν ἔχοι ὁ θεός .
ἀναγκαιότεραι μὲν οὖν πᾶσαι ταύτης ,ἀμείνων δ᾽ οὐδεμία .
δεῖ μέντοι πως καταστῆναι τὴν κτῆσιν αὐτῆς εἰς τοὐναντίον ἡμῖν τῶν ἐξ ἀρχῆς ζητήσεων .
ἄρχονται μὲν γάρ ,ὥσπερ εἴπομεν ,ἀπὸ τοῦ θαυμάζειν πάντες εἰ οὕτως ἔχει ,καθάπερ περὶ τῶν θαυμάτων ταὐτόματα [τοῖς μήπω τεθεωρηκόσι τὴν αἰτίαν] ἢ περὶ τὰς τοῦ ἡλίου τροπὰς ἢ τὴν τῆς διαμέτρου ἀσυμμετρίαν [ θαυμαστὸν γὰρ εἶναι δοκεῖ πᾶσι τοῖς μήπω τεθεωρηκόσι τὴν αἰτίαν εἴ τι τῷ ἐλαχίστῳ μὴ μετρεῖται ] ·
δεῖ δὲ εἰς τοὐναντίον καὶ τὸ ἄμεινον κατὰ τὴν παροιμίαν ἀποτελευτῆσαι ,καθάπερ καὶ ἐν τούτοις ὅταν μάθωσιν ·
οὐθὲν γὰρ ἂν οὕτως θαυμάσειεν ἀνὴρ γεωμετρικὸς ὡς εἰ γένοιτο ἡ διάμετρος μετρητή .
τίς μὲν οὖν ἡ φύσις τῆς ἐπιστήμης τῆς ζητουμένης ,εἴρηται ,καὶ τίς ὁ σκοπὸς οὗ δεῖ τυγχάνειν τὴν ζήτησιν καὶ τὴν ὅλην μέθοδον .
ἐπεὶ δὲ φανερὸν ὅτι τῶν ἐξ ἀρχῆς αἰτίων δεῖ λαβεῖν ἐπιστήμην [ τότε γὰρ εἰδέναι φαμὲν ἕκαστον ,ὅταν τὴν πρώτην αἰτίαν οἰώμεθα γνωρίζειν ] ,τὰ δ᾽ αἴτια λέγεται τετραχῶς ,ὧν μίαν μὲν αἰτίαν φαμὲν εἶναι τὴν οὐσίαν καὶ τὸ τί ἦν εἶναι [ ἀνάγεται γὰρ τὸ διὰ τί εἰς τὸν λόγον ἔσχατον ,αἴτιον δὲ καὶ ἀρχὴ τὸ διὰ τί πρῶτον ] ,ἑτέραν δὲ τὴν ὕλην καὶ τὸ ὑποκείμενον ,τρίτην δὲ ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως ,τετάρτην δὲ τὴν ἀντικειμένην αἰτίαν ταύτῃ ,τὸ οὗ ἕνεκα καὶ τἀγαθόν [ τέλος γὰρ γενέσεως καὶ κινήσεως 
ὅμως δὲ παραλάβωμεν καὶ τοὺς πρότερον ἡμῶν εἰς ἐπίσκεψιν τῶν ὄντων ἐλθόντας καὶ φιλοσοφήσαντας περὶ τῆς ἀληθείας .
δῆλον γὰρ ὅτι κἀκεῖνοι λέγουσιν ἀρχάς τινας καὶ αἰτίας ·ἐπελθοῦσιν οὖν ἔσται τι προὔργου τῇ μεθόδῳ τῇ νῦν ·
ἢ γὰρ ἕτερόν τι γένος εὑρήσομεν αἰτίας ἢ ταῖς νῦν λεγομέναις μᾶλλον πιστεύσομεν .
τῶν δὴ πρώτων φιλοσοφησάντων οἱ πλεῖστοι τὰς ἐν ὕλης εἴδει μόνας ᾠήθησαν ἀρχὰς εἶναι πάντων ·
ἐξ οὗ γὰρ ἔστιν ἅπαντα τὰ ὄντα καὶ ἐξ οὗ γίγνεται πρώτου καὶ εἰς ὃ φθείρεται τελευταῖον ,τῆς μὲν οὐσίας ὑπομενούσης τοῖς δὲ πάθεσι μεταβαλλούσης ,τοῦτο στοιχεῖον καὶ ταύτην ἀρχήν φασιν εἶναι τῶν ὄντων ,καὶ διὰ τοῦτο οὔτε γίγνεσθαι οὐθὲν οἴονται οὔτε ἀπόλλυσθαι ,ὡς τῆς τοιαύτης φύσεως ἀεὶ σωζομένης ,ὥσπερ οὐδὲ τὸν Σωκράτην φαμὲν οὔτε γίγνεσθαι ἁπλῶς ὅταν γίγνηται καλὸς ἢ μουσικὸς οὔτε ἀπόλλυσθαι ὅταν ἀποβάλλῃ ταύτας τὰς ἕξεις ,διὰ τὸ ὑπομένειν τὸ ὑποκείμενον τὸν Σωκράτην αὐτόν ,οὕτως οὐδὲ τῶν ἄλλων οὐδέν ·
ἀεὶ γὰρ εἶναί τινα φύσιν ἢ μίαν ἢ πλείους μιᾶς ἐξ ὧν γίγνεται τἆλλα σωζομένης ἐκείνης .
τὸ μέντοι πλῆθος καὶ τὸ εἶδος τῆς τοιαύτης ἀρχῆς οὐ τὸ αὐτὸ πάντες λέγουσιν ,ἀλλὰ Θαλῆς μὲν ὁ τῆς τοιαύτης ἀρχηγὸς φιλοσοφίας ὕδωρ φησὶν εἶναι [ διὸ καὶ τὴν γῆν ἐφ᾽ ὕδατος ἀπεφήνατο εἶναι ] ,λαβὼν ἴσως τὴν ὑπόληψιν ταύτην ἐκ τοῦ πάντων ὁρᾶν τὴν τροφὴν ὑγρὰν οὖσαν καὶ αὐτὸ τὸ θερμὸν ἐκ τούτου γιγνόμενον καὶ τούτῳ ζῶν [ τὸ δ᾽ ἐξ οὗ γίγνεται ,τοῦτ᾽ ἐστὶν ἀρχὴ πάντων ]- διά τε δὴ τοῦτο τὴν ὑπόληψιν λαβὼν ταύτην καὶ διὰ τὸ πάντων τὰ σπέρματα τὴν φύσιν ὑγρὰν ἔχειν ,τὸ δ᾽ ὕδωρ ἀρχὴν τῆς φύσεως εἶναι τοῖς ὑγροῖς 
εἰσὶ δέ τινες οἳ καὶ τοὺς παμπαλαίους καὶ πολὺ πρὸ τῆς νῦν γενέσεως καὶ πρώτους θεολογήσαντας οὕτως οἴονται περὶ τῆς φύσεως ὑπολαβεῖν ·
Ὠκεανόν τε γὰρ καὶ Τηθὺν ἐποίησαν τῆς γενέσεως πατέρας ,καὶ τὸν ὅρκον τῶν θεῶν ὕδωρ ,τὴν καλουμένην ὑπ᾽ αὐτῶν Στύγα [τῶν ποιητῶν] ·τιμιώτατον μὲν γὰρ τὸ πρεσβύτατον ,ὅρκος δὲ τὸ τιμιώτατόν ἐστιν .εἰ μὲν οὖν ἀρχαία τις αὕτη καὶ παλαιὰ τετύχηκεν οὖσα περὶ τῆς φύσεως ἡ δόξα ,τάχ᾽ ἂν ἄδηλον εἴη ,Θαλῆς μέντοι λέγεται οὕτως ἀποφήνασθαι περὶ τῆς πρώτης αἰτίας [ Ἵππωνα γὰρ οὐκ ἄν τις ἀξιώσειε θεῖναι μετὰ τούτων διὰ τὴν εὐτέλειαν αὐτοῦ τῆς διανοίας ] ·Ἀναξιμένης δὲ ἀέρα καὶ Διογένης πρότερον ὕδατος καὶ μάλιστ᾽ ἀρχὴν τιθέασι τῶν ἁπλῶν σωμάτων ,
Ἀναξαγόρας δὲ ὁ Κλαζομένιος τῇ μὲν ἡλικίᾳ πρότερος ὢν τούτου τοῖς δ᾽ ἔργοις ὕστερος ἀπείρους εἶναί φησι τὰς ἀρχάς ·
σχεδὸν γὰρ ἅπαντα τὰ ὁμοιομερῆ καθάπερ ὕδωρ ἢ πῦρ οὕτω γίγνεσθαι καὶ ἀπόλλυσθαί φησι ,συγκρίσει καὶ διακρίσει μόνον ,ἄλλως δ᾽ οὔτε γίγνεσθαι οὔτ᾽ ἀπόλλυσθαι ἀλλὰ διαμένειν ἀΐδια .
ἐκ μὲν οὖν τούτων μόνην τις αἰτίαν νομίσειεν ἂν τὴν ἐν ὕλης εἴδει λεγομένην ·
προϊόντων δ᾽ οὕτως ,αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ὡδοποίησεν αὐτοῖς καὶ συνηνάγκασε ζητεῖν ·
εἰ γὰρ ὅτι μάλιστα πᾶσα γένεσις καὶ φθορὰ ἔκ τινος ἑνὸς ἢ καὶ πλειόνων ἐστίν ,διὰ τί τοῦτο συμβαίνει καὶ τί τὸ αἴτιον ; 
οὐ γὰρ δὴ τό γε ὑποκείμενον αὐτὸ ποιεῖ μεταβάλλειν ἑαυτό ·
λέγω δ᾽ οἷον οὔτε τὸ ξύλον οὔτε ὁ χαλκὸς αἴτιος τοῦ μεταβάλλειν ἑκάτερον αὐτῶν ,οὐδὲ ποιεῖ τὸ μὲν ξύλον κλίνην ὁ δὲ χαλκὸς ἀνδριάντα ,ἀλλ᾽ ἕτερόν τι τῆς μεταβολῆς αἴτιον .
τὸ δὲ τοῦτο ζητεῖν ἐστὶ τὸ τὴν ἑτέραν ἀρχὴν ζητεῖν ,ὡς ἂν ἡμεῖς φαίημεν ,ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως .
οἱ μὲν οὖν πάμπαν ἐξ ἀρχῆς ἁψάμενοι τῆς μεθόδου τῆς τοιαύτης καὶ ἓν φάσκοντες εἶναι τὸ ὑποκείμενον οὐθὲν ἐδυσχέραναν ἑαυτοῖς ,ἀλλ᾽ ἔνιοί γε τῶν ἓν λεγόντων ,ὥσπερ ἡττηθέντες ὑπὸ ταύτης τῆς ζητήσεως ,τὸ ἓν ἀκίνητόν φασιν εἶναι καὶ τὴν φύσιν ὅλην οὐ μόνον κατὰ γένεσιν καὶ φθοράν [ τοῦτο μὲν γὰρ ἀρχαῖόν τε καὶ πάντες ὡμολόγησαν ] ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἄλλην μεταβολὴν πᾶσαν ·
καὶ τοῦτο αὐτῶν ἴδιόν ἐστιν .
τῶν μὲν οὖν ἓν φασκόντων εἶναι τὸ πᾶν οὐθενὶ συνέβη τὴν τοιαύτην συνιδεῖν αἰτίαν πλὴν εἰ ἄρα Παρμενίδῃ ,καὶ τούτῳ κατὰ τοσοῦτον ὅσον οὐ μόνον ἓν ἀλλὰ καὶ δύο πως τίθησιν αἰτίας εἶναι ·
τοῖς δὲ δὴ πλείω ποιοῦσι μᾶλλον ἐνδέχεται λέγειν ,οἷον τοῖς θερμὸν καὶ ψυχρὸν ἢ πῦρ καὶ γῆν ·
χρῶνται γὰρ ὡς κινητικὴν ἔχοντι τῷ πυρὶ τὴν φύσιν ,ὕδατι δὲ καὶ γῇ καὶ τοῖς τοιούτοις τοὐναντίον .
μετὰ δὲ τούτους καὶ τὰς τοιαύτας ἀρχάς ,ὡς οὐχ ἱκανῶν οὐσῶν γεννῆσαι τὴν τῶν ὄντων φύσιν ,πάλιν ὑπ᾽ αὐτῆς τῆς ἀληθείας ,ὥσπερ εἴπομεν ,ἀναγκαζόμενοι τὴν ἐχομένην ἐζήτησαν ἀρχήν .
τοῦ γὰρ εὖ καὶ καλῶς τὰ μὲν ἔχειν τὰ δὲ γίγνεσθαι τῶν ὄντων ἴσως οὔτε πῦρ οὔτε γῆν οὔτ᾽ ἄλλο τῶν τοιούτων οὐθὲν οὔτ᾽ εἰκὸς αἴτιον εἶναι οὔτ᾽ ἐκείνους οἰηθῆναι ·
οὐδ᾽ αὖ τῷ αὐτομάτῳ καὶ τύχῃ τοσοῦτον ἐπιτρέψαι πρᾶγμα καλῶς εἶχεν .
νοῦν δή τις εἰπὼν ἐνεῖναι ,καθάπερ ἐν τοῖς ζῴοις ,καὶ ἐν τῇ φύσει τὸν αἴτιον τοῦ κόσμου καὶ τῆς τάξεως πάσης οἷον νήφων ἐφάνη παρ᾽ εἰκῇ λέγοντας τοὺς πρότερον .
φανερῶς μὲν οὖν Ἀναξαγόραν ἴσμεν ἁψάμενον τούτων τῶν λόγων ,αἰτίαν δ᾽ ἔχει πρότερον Ἑρμότιμος ὁ Κλαζομένιος εἰπεῖν .
οἱ μὲν οὖν οὕτως ὑπολαμβάνοντες ἅμα τοῦ καλῶς τὴν αἰτίαν ἀρχὴν εἶναι τῶν ὄντων ἔθεσαν ,καὶ τὴν τοιαύτην ὅθεν ἡ κίνησις ὑπάρχει τοῖς οὖσιν .
ὑποπτεύσειε δ᾽ ἄν τις Ἡσίοδον πρῶτον ζητῆσαι τὸ τοιοῦτον ,κἂν εἴ τις ἄλλος ἔρωτα ἢ ἐπιθυμίαν ἐν τοῖς οὖσιν ἔθηκεν ὡς ἀρχήν ,οἷον καὶ Παρμενίδης ·καὶ γὰρ οὗτος κατασκευάζων τὴν τοῦ παντὸς γένεσιν πρώτιστον μέν [ φησιν ] ἔρωτα θεῶν μητίσατο πάντων παρμενιδες φρ .13 ῾διελς᾿ ,Ἡσίοδος δὲ πάντων μὲν πρώτιστα χάος γένετ᾽ ,αὐτὰρ ἔπειτα γαῖ᾽ εὐρύστερνος .
ἠδ᾽ ἔρος ,ὃς πάντεσσι μεταπρέπει ἀθανάτοισιν ,ηες .τη .116-20 ὡς δέον ἐν τοῖς οὖσιν ὑπάρχειν τιν᾽ αἰτίαν ἥτις κινήσει καὶ συνάξει τὰ πράγματα .
τούτους μὲν οὖν πῶς χρὴ διανεῖμαι περὶ τοῦ τίς πρῶτος ,ἐξέστω κρίνειν ὕστερον ·
ἐπεὶ δὲ καὶ τἀναντία τοῖς ἀγαθοῖς ἐνόντα ἐφαίνετο ἐν τῇ φύσει ,καὶ οὐ μόνον τάξις καὶ τὸ καλὸν ἀλλὰ καὶ ἀταξία καὶ τὸ αἰσχρόν ,καὶ πλείω τὰ κακὰ τῶν ἀγαθῶν καὶ τὰ φαῦλα τῶν καλῶν ,οὕτως ἄλλος τις φιλίαν εἰσήνεγκε καὶ νεῖκος ,ἑκάτερον ἑκατέρων αἴτιον τούτων .εἰ γάρ τις ἀκολουθοίη καὶ λαμβάνοι πρὸς τὴν διάνοιαν καὶ μὴ πρὸς ἃ ψελλίζεται λέγων Ἐμπεδοκλῆς ,εὑρήσει τὴν μὲν φιλίαν αἰτίαν οὖσαν τῶν ἀγαθῶν τὸ δὲ νεῖκος τῶν κακῶν ·
ὥστ᾽ εἴ τις φαίη τρόπον τινὰ καὶ λέγειν καὶ πρῶτον λέγειν τὸ κακὸν καὶ τὸ ἀγαθὸν ἀρχὰς Ἐμπεδοκλέα ,τάχ᾽ ἂν λέγοι καλῶς ,εἴπερ τὸ τῶν ἀγαθῶν ἁπάντων αἴτιον αὐτὸ τἀγαθόν ἐστι [καὶ τῶν κακῶν τὸ κακόν] .
οὗτοι μὲν οὖν ,ὥσπερ λέγομεν ,καὶ μέχρι τούτου δυοῖν αἰτίαιν ὧν ἡμεῖς διωρίσαμεν ἐν τοῖς περὶ φύσεως ἡμμένοι φαίνονται ,τῆς τε ὕλης καὶ τοῦ ὅθεν ἡ κίνησις ,ἀμυδρῶς μέντοι καὶ οὐθὲν σαφῶς ἀλλ᾽ οἷον ἐν ταῖς μάχαις οἱ ἀγύμναστοι ποιοῦσιν ·
καὶ γὰρ ἐκεῖνοι περιφερόμενοι τύπτουσι πολλάκις καλὰς πληγάς ,ἀλλ᾽ οὔτε ἐκεῖνοι ἀπὸ ἐπιστήμης οὔτε οὗτοι ἐοίκασιν εἰδέναι ὅ τι λέγουσιν ·
σχεδὸν γὰρ οὐθὲν χρώμενοι φαίνονται τούτοις ἀλλ᾽ ἢ κατὰ μικρόν .Ἀναξαγόρας τε γὰρ μηχανῇ χρῆται τῷ νῷ πρὸς τὴν κοσμοποιίαν ,καὶ ὅταν ἀπορήσῃ διὰ τίν᾽ αἰτίαν ἐξ ἀνάγκης ἐστί ,τότε παρέλκει αὐτόν ,ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις πάντα μᾶλλον αἰτιᾶται τῶν γιγνομένων ἢ νοῦν ,καὶ Ἐμπεδοκλῆς ἐπὶ πλέον μὲν τούτου χρῆται τοῖς αἰτίοις ,οὐ μὴν οὔθ᾽ ἱκανῶς ,οὔτ᾽ ἐν τούτοις εὑρίσκει τὸ ὁμολογούμενον .
πολλαχοῦ γοῦν αὐτῷ ἡ μὲν φιλία διακρίνει τὸ δὲ νεῖκος συγκρίνει .
ὅταν μὲν γὰρ εἰς τὰ στοιχεῖα διίστηται τὸ πᾶν ὑπὸ τοῦ νείκους ,τότε τὸ πῦρ εἰς ἓν συγκρίνεται καὶ τῶν ἄλλων στοιχείων ἕκαστον ·
ὅταν δὲ πάλιν ὑπὸ τῆς φιλίας συνίωσιν εἰς τὸ ἕν ,ἀναγκαῖον ἐξ ἑκάστου τὰ μόρια διακρίνεσθαι πάλιν .
Ἐμπεδοκλῆς μὲν οὖν παρὰ τοὺς πρότερον πρῶτος τὸ τὴν αἰτίαν διελεῖν εἰσήνεγκεν ,οὐ μίαν ποιήσας τὴν τῆς κινήσεως ἀρχὴν ἀλλ᾽ ἑτέρας τε καὶ ἐναντίας ,ἔτι δὲ τὰ ὡς ἐν ὕλης εἴδει λεγόμενα στοιχεῖα τέτταρα πρῶτος εἶπεν [ οὐ μὴν χρῆταί γε τέτταρσιν ἀλλ᾽ ὡς δυσὶν οὖσι μόνοις ,
πυρὶ μὲν καθ᾽ αὑτὸ τοῖς δ᾽ ἀντικειμένοις ὡς μιᾷ φύσει ,γῇ τε καὶ ἀέρι καὶ ὕδατι ·
λάβοι δ᾽ ἄν τις αὐτὸ θεωρῶν ἐκ τῶν ἐπῶν ] ·οὗτος μὲν οὖν ,ὥσπερ λέγομεν ,οὕτω τε καὶ τοσαύτας εἴρηκε τὰς ἀρχάς ·Λεύκιππος δὲ καὶ ὁ ἑταῖρος αὐτοῦ Δημόκριτος στοιχεῖα μὲν τὸ πλῆρες καὶ τὸ κενὸν εἶναί φασι ,λέγοντες τὸ μὲν ὂν τὸ δὲ μὴ ὄν ,τούτων δὲ τὸ μὲν πλῆρες καὶ στερεὸν τὸ ὄν ,τὸ δὲ κενὸν τὸ μὴ ὄν [ διὸ καὶ οὐθὲν μᾶλλον τὸ ὂν τοῦ μὴ ὄντος εἶναί φασιν ,ὅτι οὐδὲ τοῦ κενοῦ τὸ σῶμα ] ,αἴτια δὲ τῶν ὄντων ταῦτα ὡς ὕλην .
καὶ καθάπερ οἱ ἓν ποιοῦντες τὴν ὑποκειμένην οὐσίαν τἆλλα τοῖς πάθεσιν αὐτῆς γεννῶσι ,τὸ μανὸν καὶ τὸ πυκνὸν ἀρχὰς τιθέμενοι τῶν παθημάτων ,τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ οὗτοι τὰς διαφορὰς αἰτίας τῶν ἄλλων εἶναί φασιν .
ταύτας μέντοι τρεῖς εἶναι λέγουσι ,σχῆμά τε καὶ τάξιν καὶ θέσιν ·
διαφέρειν γάρ φασι τὸ ὂν ῥυσμῷ καὶ διαθιγῇ καὶ τροπῇ μόνον ·
τούτων δὲ ὁ μὲν ῥυσμὸς σχῆμά ἐστιν ἡ δὲ διαθιγὴ τάξις ἡ δὲ τροπὴ θέσις ·
διαφέρει γὰρ τὸ μὲν Α τοῦ Ν σχήματι τὸ δὲ ΑΝ τοῦ ΝΑ τάξει τὸ δὲ Ζ τοῦ Η θέσει .
περὶ δὲ κινήσεως ,ὅθεν ἢ πῶς ὑπάρξει τοῖς οὖσι ,καὶ οὗτοι παραπλησίως τοῖς ἄλλοις ῥᾳθύμως ἀφεῖσαν .
περὶ μὲν οὖν τῶν δύο αἰτιῶν ,ὥσπερ λέγομεν ,ἐπὶ τοσοῦτον ἔοικεν ἐζητῆσθαι παρὰ τῶν πρότερον .
ἐν δὲ τούτοις καὶ πρὸ τούτων οἱ καλούμενοι Πυθαγόρειοι τῶν μαθημάτων ἁψάμενοι πρῶτοι ταῦτά τε προήγαγον ,καὶ ἐντραφέντες ἐν αὐτοῖς τὰς τούτων ἀρχὰς τῶν ὄντων ἀρχὰς ᾠήθησαν εἶναι πάντων .
ἐπεὶ δὲ τούτων οἱ ἀριθμοὶ φύσει πρῶτοι ,ἐν δὲ τούτοις ἐδόκουν θεωρεῖν ὁμοιώματα πολλὰ τοῖς οὖσι καὶ γιγνομένοις ,μᾶλλον ἢ ἐν πυρὶ καὶ γῇ καὶ ὕδατι ,ὅτι τὸ μὲν τοιονδὶ τῶν ἀριθμῶν πάθος δικαιοσύνη τὸ δὲ τοιονδὶ ψυχή τε καὶ νοῦς ἕτερον δὲ καιρὸς καὶ τῶν ἄλλων ὡς εἰπεῖν ἕκαστον ὁμοίως ,ἔτι δὲ τῶν ἁρμονιῶν ἐν ἀριθμοῖς ὁρῶντες τὰ πάθη καὶ τοὺς λόγους ,ἐπεὶ δὴ τὰ μὲν ἄλλα τοῖς ἀριθμοῖς ἐφαίνοντο τὴν φύσιν ἀφωμοιῶσθαι πᾶσαν ,οἱ δ᾽ ἀριθμοὶ πάσης τῆς φύσεως πρῶτοι ,
τὰ τῶν ἀριθμῶν στοιχεῖα τῶν ὄντων στοιχεῖα πάντων ὑπέλαβον εἶναι ,καὶ τὸν ὅλον οὐρανὸν ἁρμονίαν εἶναι καὶ ἀριθμόν ·
καὶ ὅσα εἶχον ὁμολογούμενα ἔν τε τοῖς ἀριθμοῖς καὶ ταῖς ἁρμονίαις πρὸς τὰ τοῦ οὐρανοῦ πάθη καὶ μέρη καὶ πρὸς τὴν ὅλην διακόσμησιν ,ταῦτα συνάγοντες ἐφήρμοττον .
κἂν εἴ τί που διέλειπε ,προσεγλίχοντο τοῦ συνειρομένην πᾶσαν αὐτοῖς εἶναι τὴν πραγματείαν ·
λέγω δ᾽ οἷον ,ἐπειδὴ τέλειον ἡ δεκὰς εἶναι δοκεῖ καὶ πᾶσαν περιειληφέναι τὴν τῶν ἀριθμῶν φύσιν ,καὶ τὰ φερόμενα κατὰ τὸν οὐρανὸν δέκα μὲν εἶναί φασιν ,ὄντων δὲ ἐννέα μόνον τῶν φανερῶν διὰ τοῦτο δεκάτην τὴν ἀντίχθονα ποιοῦσιν .
διώρισται δὲ περὶ τούτων ἐν ἑτέροις ἡμῖν ἀκριβέστερον .
ἀλλ᾽ οὗ δὴ χάριν ἐπερχόμεθα ,τοῦτό ἐστιν ὅπως λάβωμεν καὶ παρὰ τούτων τίνας εἶναι τιθέασι τὰς ἀρχὰς καὶ πῶς εἰς τὰς εἰρημένας ἐμπίπτουσιν αἰτίας .
φαίνονται δὴ καὶ οὗτοι τὸν ἀριθμὸν νομίζοντες ἀρχὴν εἶναι καὶ ὡς ὕλην τοῖς οὖσι καὶ ὡς πάθη τε καὶ ἕξεις ,τοῦ δὲ ἀριθμοῦ στοιχεῖα τό τε ἄρτιον καὶ τὸ περιττόν ,τούτων δὲ τὸ μὲν πεπερασμένον τὸ δὲ ἄπειρον ,τὸ δ᾽ ἓν ἐξ ἀμφοτέρων εἶναι τούτων [ καὶ γὰρ ἄρτιον εἶναι καὶ περιττόν ] ,τὸν δ᾽ ἀριθμὸν ἐκ τοῦ ἑνός ,ἀριθμοὺς δέ ,καθάπερ εἴρηται ,τὸν ὅλον οὐρανόν .ἕτεροι δὲ τῶν αὐτῶν τούτων τὰς ἀρχὰς δέκα λέγουσιν εἶναι τὰς κατὰ συστοιχίαν λεγομένας ,πέρας [καὶ] ἄπειρον ,περιττὸν [καὶ] ἄρτιον ,ἓν [καὶ] πλῆθος 
ὅνπερ τρόπον ἔοικε καὶ Ἀλκμαίων ὁ Κροτωνιάτης ὑπολαβεῖν ,καὶ ἤτοι οὗτος παρ᾽ ἐκείνων ἢ ἐκεῖνοι παρὰ τούτου παρέλαβον τὸν λόγον τοῦτον ·
καὶ γὰρ [ἐγένετο τὴν ἡλικίαν] Ἀλκμαίων [ἐπὶ γέροντι Πυθαγόρᾳ ,] ἀπεφήνατο [δὲ] παραπλησίως τούτοις ·
φησὶ γὰρ εἶναι δύο τὰ πολλὰ τῶν ἀνθρωπίνων ,λέγων τὰς ἐναντιότητας οὐχ ὥσπερ οὗτοι διωρισμένας ἀλλὰ τὰς τυχούσας ,οἷον λευκὸν μέλαν ,γλυκὺ πικρόν ,ἀγαθὸν κακόν ,μέγα μικρόν .
οὗτος μὲν οὖν ἀδιορίστως ἀπέρριψε περὶ τῶν λοιπῶν ,
οἱ δὲ Πυθαγόρειοι καὶ πόσαι καὶ τίνες αἱ ἐναντιώσεις ἀπεφήναντο .
παρὰ μὲν οὖν τούτων ἀμφοῖν τοσοῦτον ἔστι λαβεῖν ,ὅτι τἀναντία ἀρχαὶ τῶν ὄντων ·
τὸ δ᾽ ὅσαι παρὰ τῶν ἑτέρων ,καὶ τίνες αὗταί εἰσιν .
πῶς μέντοι πρὸς τὰς εἰρημένας αἰτίας ἐνδέχεται συνάγειν ,σαφῶς μὲν οὐ διήρθρωται παρ᾽ ἐκείνων ,ἐοίκασι δ᾽ ὡς ἐν ὕλης εἴδει τὰ στοιχεῖα τάττειν ·
ἐκ τούτων γὰρ ὡς ἐνυπαρχόντων συνεστάναι καὶ πεπλάσθαι φασὶ τὴν οὐσίαν .
τῶν μὲν οὖν παλαιῶν καὶ πλείω λεγόντων τὰ στοιχεῖα τῆς φύσεως ἐκ τούτων ἱκανόν ἐστι θεωρῆσαι τὴν διάνοιαν ·
εἰσὶ δέ τινες οἳ περὶ τοῦ παντὸς ὡς μιᾶς οὔσης φύσεως ἀπεφήναντο ,τρόπον δὲ οὐ τὸν αὐτὸν πάντες οὔτε τοῦ καλῶς οὔτε τοῦ κατὰ τὴν φύσιν .
εἰς μὲν οὖν τὴν νῦν σκέψιν τῶν αἰτίων οὐδαμῶς συναρμόττει περὶ αὐτῶν ὁ λόγος [ οὐ γὰρ ὥσπερ ἔνιοι τῶν φυσιολόγων ἓν ὑποθέμενοι τὸ ὂν ὅμως γεννῶσιν ὡς ἐξ ὕλης τοῦ ἑνός ,ἀλλ᾽ ἕτερον τρόπον οὗτοι λέγουσιν ·
ἐκεῖνοι μὲν γὰρ προστιθέασι κίνησιν ,γεννῶντές γε τὸ πᾶν ,οὗτοι δὲ ἀκίνητον εἶναί φασιν ] ·
οὐ μὴν ἀλλὰ τοσοῦτόν γε οἰκεῖόν ἐστι τῇ νῦν σκέψει .
Παρμενίδης μὲν γὰρ ἔοικε τοῦ κατὰ τὸν λόγον ἑνὸς ἅπτεσθαι ,Μέλισσος δὲ τοῦ κατὰ τὴν ὕλην [ διὸ καὶ ὁ μὲν πεπερασμένον ὁ δ᾽ ἄπειρόν φησιν εἶναι αὐτό ] ·Ξενοφάνης δὲ πρῶτος τούτων ἑνίσας [ ὁ γὰρ Παρμενίδης τούτου λέγεται γενέσθαι μαθητής ] οὐθὲν διεσαφήνισεν ,οὐδὲ τῆς φύσεως τούτων οὐδετέρας ἔοικε θιγεῖν ,ἀλλ᾽ εἰς τὸν ὅλον οὐρανὸν ἀποβλέψας τὸ ἓν εἶναί φησι τὸν θεόν .
οὗτοι μὲν οὖν ,καθάπερ εἴπομεν ,ἀφετέοι πρὸς τὴν νῦν ζήτησιν ,οἱ μὲν δύο καὶ πάμπαν ὡς ὄντες μικρὸν ἀγροικότεροι ,Ξενοφάνης καὶ Μέλισσος ·
Παρμενίδης δὲ μᾶλλον βλέπων ἔοικέ που λέγειν ·
παρὰ γὰρ τὸ ὂν τὸ μὴ ὂν οὐθὲν ἀξιῶν εἶναι ,ἐξ ἀνάγκης ἓν οἴεται εἶναι ,τὸ ὄν ,καὶ ἄλλο οὐθέν [ περὶ οὗ σαφέστερον ἐν τοῖς περὶ φύσεως εἰρήκαμεν ] ,ἀναγκαζόμενος δ᾽ ἀκολουθεῖν τοῖς φαινομένοις ,καὶ τὸ ἓν μὲν κατὰ τὸν λόγον πλείω δὲ κατὰ τὴν αἴσθησιν ὑπολαμβάνων εἶναι ,δύο τὰς αἰτίας καὶ δύο τὰς ἀρχὰς πάλιν τίθησι ,θερμὸν καὶ ψυχρόν ,οἷον πῦρ καὶ γῆν λέγων ·
τούτων δὲ κατὰ μὲν τὸ ὂν τὸ θερμὸν τάττει θάτερον δὲ κατὰ τὸ μὴ ὄν .
ἐκ μὲν οὖν τῶν εἰρημένων καὶ παρὰ τῶν συνηδρευκότων ἤδη τῷ λόγῳ σοφῶν ταῦτα παρειλήφαμεν ,παρὰ μὲν τῶν πρώτων σωματικήν τε τὴν ἀρχήν [ ὕδωρ γὰρ καὶ πῦρ καὶ τὰ τοιαῦτα σώματά ἐστιν ] ,καὶ τῶν μὲν μίαν τῶν δὲ πλείους τὰς ἀρχὰς τὰς σωματικάς ,ἀμφοτέρων μέντοι ταύτας ὡς ἐν ὕλης εἴδει τιθέντων ,παρὰ δέ τινων ταύτην τε τὴν αἰτίαν τιθέντων καὶ πρὸς ταύτῃ τὴν ὅθεν ἡ κίνησις ,καὶ ταύτην παρὰ τῶν μὲν μίαν παρὰ τῶν δὲ δύο .
μέχρι μὲν οὖν τῶν Ἰταλικῶν καὶ χωρὶς ἐκείνων μορυχώτερον εἰρήκασιν οἱ ἄλλοι περὶ αὐτῶν ,πλὴν ὥσπερ εἴπομεν δυοῖν τε αἰτίαιν τυγχάνουσι κεχρημένοι ,καὶ τούτων τὴν ἑτέραν οἱ μὲν μίαν οἱ δὲ δύο ποιοῦσι ,τὴν ὅθεν ἡ κίνησις ·
οἱ δὲ Πυθαγόρειοι δύο μὲν τὰς ἀρχὰς κατὰ τὸν αὐτὸν εἰρήκασι τρόπον ,τοσοῦτον δὲ προσεπέθεσαν ὃ καὶ ἴδιόν ἐστιν αὐτῶν ,ὅτι τὸ πεπερασμένον καὶ τὸ ἄπειρον [καὶ τὸ ἓν] οὐχ ἑτέρας τινὰς ᾠήθησαν εἶναι φύσεις ,οἷον πῦρ ἢ γῆν ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον ,ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ ἄπειρον καὶ αὐτὸ τὸ ἓν οὐσίαν εἶναι τούτων ὧν κατηγοροῦνται ,διὸ καὶ ἀριθμὸν εἶναι τὴν οὐσίαν πάντων .περί τε τούτων οὖν τοῦτον ἀπεφήναντο τὸν τρόπον ,καὶ περὶ τοῦ τί ἐστιν ἤρξαντο μὲν λέγειν καὶ ὁρίζεσθαι ,λίαν δ᾽ ἁπλῶς ἐπραγματεύθησαν .ὡρίζοντό τε γὰρ ἐπιπολαίως ,καὶ 
ἀλλ᾽ οὐ ταὐτὸν ἴσως ἐστὶ τὸ εἶναι διπλασίῳ καὶ δυάδι ·
εἰ δὲ μή ,πολλὰ τὸ ἓν ἔσται ,ὃ κἀκείνοις συνέβαινεν .
παρὰ μὲν οὖν τῶν πρότερον καὶ τῶν ἄλλων τοσαῦτα ἔστι λαβεῖν .
μετὰ δὲ τὰς εἰρημένας φιλοσοφίας ἡ Πλάτωνος ἐπεγένετο πραγματεία ,τὰ μὲν πολλὰ τούτοις ἀκολουθοῦσα ,τὰ δὲ καὶ ἴδια παρὰ τὴν τῶν Ἰταλικῶν ἔχουσα φιλοσοφίαν .
ἐκ νέου τε γὰρ συνήθης γενόμενος πρῶτον Κρατύλῳ καὶ ταῖς Ἡρακλειτείοις δόξαις ,ὡς ἁπάντων τῶν αἰσθητῶν ἀεὶ ῥεόντων καὶ ἐπιστήμης περὶ αὐτῶν οὐκ οὔσης ,ταῦτα μὲν καὶ ὕστερον οὕτως ὑπέλαβεν ·
Σωκράτους δὲ περὶ μὲν τὰ ἠθικὰ πραγματευομένου περὶ δὲ τῆς ὅλης φύσεως οὐθέν ,ἐν μέντοι τούτοις τὸ καθόλου ζητοῦντος καὶ περὶ ὁρισμῶν ἐπιστήσαντος πρώτου τὴν διάνοιαν ,ἐκεῖνον ἀποδεξάμενος διὰ τὸ τοιοῦτον ὑπέλαβεν ὡς περὶ ἑτέρων τοῦτο γιγνόμενον καὶ οὐ τῶν αἰσθητῶν ·
ἀδύνατον γὰρ εἶναι τὸν κοινὸν ὅρον τῶν αἰσθητῶν τινός ,ἀεί γε μεταβαλλόντων .
οὗτος οὖν τὰ μὲν τοιαῦτα τῶν ὄντων ἰδέας προσηγόρευσε ,τὰ δ᾽ αἰσθητὰ παρὰ ταῦτα καὶ κατὰ ταῦτα λέγεσθαι πάντα ·
κατὰ μέθεξιν γὰρ εἶναι τὰ πολλὰ ὁμώνυμα τοῖς εἴδεσιν .
τὴν δὲ μέθεξιν τοὔνομα μόνον μετέβαλεν ·
οἱ μὲν γὰρ Πυθαγόρειοι μιμήσει τὰ ὄντα φασὶν εἶναι τῶν ἀριθμῶν ,Πλάτων δὲ μεθέξει ,τοὔνομα μεταβαλών .
τὴν μέντοι γε μέθεξιν ἢ τὴν μίμησιν ἥτις ἂν εἴη τῶν εἰδῶν ἀφεῖσαν ἐν κοινῷ ζητεῖν .
ἔτι δὲ παρὰ τὰ αἰσθητὰ καὶ τὰ εἴδη τὰ μαθηματικὰ τῶν πραγμάτων εἶναί φησι μεταξύ ,διαφέροντα τῶν μὲν αἰσθητῶν τῷ ἀΐδια καὶ ἀκίνητα εἶναι ,τῶν δ᾽ εἰδῶν τῷ τὰ μὲν πόλλ᾽ ἄττα ὅμοια εἶναι τὸ δὲ εἶδος αὐτὸ ἓν ἕκαστον μόνον .
ἐπεὶ δ᾽ αἴτια τὰ εἴδη τοῖς ἄλλοις ,τἀκείνων στοιχεῖα πάντων ᾠήθη τῶν ὄντων εἶναι στοιχεῖα .
ὡς μὲν οὖν ὕλην τὸ μέγα καὶ τὸ μικρὸν εἶναι ἀρχάς ,ὡς δ᾽ οὐσίαν τὸ ἕν ·ἐξ ἐκείνων γὰρ κατὰ μέθεξιν τοῦ ἑνὸς [τὰ εἴδη] εἶναι τοὺς ἀριθμούς .τὸ μέντοι γε ἓν οὐσίαν εἶναι ,καὶ μὴ ἕτερόν γέ τι ὂν λέγεσθαι ἕν ,παραπλησίως τοῖς Πυθαγορείοις ἔλεγε ,καὶ τὸ τοὺς ἀριθμοὺς αἰτίους εἶναι τοῖς ἄλλοις τῆς οὐσίας ὡσαύτως ἐκείνοις ·
τὸ δὲ ἀντὶ τοῦ ἀπείρου ὡς ἑνὸς δυάδα ποιῆσαι ,τὸ δ᾽ ἄπειρον ἐκ μεγάλου καὶ μικροῦ ,τοῦτ᾽ ἴδιον ·
καὶ ἔτι ὁ μὲν τοὺς ἀριθμοὺς παρὰ τὰ αἰσθητά ,οἱ δ᾽ ἀριθμοὺς εἶναί φασιν αὐτὰ τὰ πράγματα ,καὶ τὰ μαθηματικὰ μεταξὺ τούτων οὐ τιθέασιν .
τὸ μὲν οὖν τὸ ἓν καὶ τοὺς ἀριθμοὺς παρὰ τὰ πράγματα ποιῆσαι ,καὶ μὴ ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοι ,καὶ ἡ τῶν εἰδῶν εἰσαγωγὴ διὰ τὴν ἐν τοῖς λόγοις ἐγένετο σκέψιν [ οἱ γὰρ πρότεροι διαλεκτικῆς οὐ μετεῖχον ] ,τὸ δὲ δυάδα ποιῆσαι τὴν ἑτέραν φύσιν διὰ τὸ τοὺς ἀριθμοὺς ἔξω τῶν πρώτων εὐφυῶς ἐξ αὐτῆς γεννᾶσθαι ὥσπερ ἔκ τινος ἐκμαγείου .καίτοι συμβαίνει γ᾽ ἐναντίως ·οὐ γὰρ εὔλογον οὕτως .
οἱ μὲν γὰρ ἐκ τῆς ὕλης πολλὰ ποιοῦσιν ,τὸ δ᾽ εἶδος ἅπαξ γεννᾷ μόνον ,φαίνεται δ᾽ ἐκ μιᾶς ὕλης μία τράπεζα ,ὁ δὲ τὸ εἶδος ἐπιφέρων εἷς ὢν πολλὰς ποιεῖ .
ὁμοίως δ᾽ ἔχει καὶ τὸ ἄρρεν πρὸς τὸ θῆλυ ·
τὸ μὲν γὰρ ὑπὸ μιᾶς πληροῦται ὀχείας ,τὸ δ᾽ ἄρρεν πολλὰ πληροῖ ·
καίτοι ταῦτα μιμήματα τῶν ἀρχῶν ἐκείνων ἐστίν .
Πλάτων μὲν οὖν περὶ τῶν ζητουμένων οὕτω διώρισεν ·
φανερὸν δ᾽ ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι δυοῖν αἰτίαιν μόνον κέχρηται ,τῇ τε τοῦ τί ἐστι καὶ τῇ κατὰ τὴν ὕλην [ τὰ γὰρ εἴδη τοῦ τί ἐστιν αἴτια τοῖς ἄλλοις ,τοῖς δ᾽ εἴδεσι τὸ ἕν ] ,καὶ τίς ἡ ὕλη ἡ ὑποκειμένη καθ᾽ ἧς τὰ εἴδη μὲν ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν τὸ δ᾽ ἓν ἐν τοῖς εἴδεσι λέγεται ,ὅτι αὕτη δυάς ἐστι ,τὸ μέγα καὶ τὸ μικρόν ,ἔτι δὲ τὴν τοῦ εὖ καὶ τοῦ κακῶς αἰτίαν τοῖς στοιχείοις ἀπέδωκεν ἑκατέροις ἑκατέραν ,ὥσπερ φαμὲν καὶ τῶν προτέρων ἐπιζητῆσαί τινας φιλοσόφων ,οἷον Ἐμπεδοκλέα καὶ Ἀναξαγόραν 
τὸ δὲ τί ἦν εἶναι καὶ τὴν οὐσίαν σαφῶς μὲν οὐθεὶς ἀποδέδωκε ,
μάλιστα δ᾽ οἱ τὰ εἴδη τιθέντες λέγουσιν [ οὔτε γὰρ ὡς ὕλην τοῖς αἰσθητοῖς τὰ εἴδη καὶ τὸ ἓν τοῖς εἴδεσιν οὔθ᾽ ὡς ἐντεῦθεν τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως γιγνομένην ὑπολαμβάνουσιν - ἀκινησίας γὰρ αἴτια μᾶλλον καὶ τοῦ ἐν ἠρεμίᾳ εἶναι φασιν - ἀλλὰ τὸ τί ἦν εἶναι ἑκάστῳ τῶν ἄλλων τὰ εἴδη παρέχονται ,τοῖς δ᾽ εἴδεσι τὸ ἕν ] ·τὸ δ᾽ οὗ ἕνεκα αἱ πράξεις καὶ αἱ μεταβολαὶ καὶ αἱ κινήσεις τρόπον μέν τινα λέγουσιν αἴτιον ,οὕτω δὲ οὐ λέγουσιν οὐδ᾽ ὅνπερ πέφυκεν .οἱ μὲν γὰρ νοῦν λέγοντες ἢ φιλίαν ὡς ἀγαθὸν μὲν ταύτας τὰς αἰτίας 
οὐ γὰρ ἁπλῶς ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς λέγουσιν .
ὅτι μὲν οὖν ὀρθῶς διώρισται περὶ τῶν αἰτίων καὶ πόσα καὶ ποῖα ,μαρτυρεῖν ἐοίκασιν ἡμῖν καὶ οὗτοι πάντες ,οὐ δυνάμενοι θιγεῖν ἄλλης αἰτίας ,πρὸς δὲ τούτοις ὅτι ζητητέαι αἱ ἀρχαὶ ἢ οὕτως ἅπασαι ἢ τινὰ τρόπον τοιοῦτον ,δῆλον ·
πῶς δὲ τούτων ἕκαστος εἴρηκε καὶ πῶς ἔχει περὶ τῶν ἀρχῶν ,τὰς ἐνδεχομένας ἀπορίας μετὰ τοῦτο διέλθωμεν περὶ αὐτῶν .
ὅσοι μὲν οὖν ἕν τε τὸ πᾶν καὶ μίαν τινὰ φύσιν ὡς ὕλην τιθέασι ,καὶ ταύτην σωματικὴν καὶ μέγεθος ἔχουσαν ,δῆλον ὅτι πολλαχῶς ἁμαρτάνουσιν .
τῶν γὰρ σωμάτων τὰ στοιχεῖα τιθέασι μόνον ,τῶν δ᾽ ἀσωμάτων οὔ ,ὄντων καὶ ἀσωμάτων .
καὶ περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς ἐπιχειροῦντες τὰς αἰτίας λέγειν ,καὶ περὶ πάντων φυσιολογοῦντες ,τὸ τῆς κινήσεως αἴτιον ἀναιροῦσιν .
ἔτι δὲ τῷ τὴν οὐσίαν μηθενὸς αἰτίαν τιθέναι μηδὲ τὸ τί ἐστι ,καὶ πρὸς τούτοις τῷ ῥᾳδίως τῶν ἁπλῶν σωμάτων λέγειν ἀρχὴν ὁτιοῦν πλὴν γῆς ,οὐκ ἐπισκεψάμενοι τὴν ἐξ ἀλλήλων γένεσιν πῶς ποιοῦνται ,λέγω δὲ πῦρ καὶ ὕδωρ καὶ γῆν καὶ ἀέρα .τὰ μὲν γὰρ συγκρίσει τὰ δὲ διακρίσει ἐξ ἀλλήλων γίγνεται ,τοῦτο δὲ πρὸς τὸ πρότερον εἶναι καὶ ὕστερον διαφέρει πλεῖστον .τῇ μὲν γὰρ ἂν δόξειε στοιχειωδέστατον εἶναι πάντων ἐξ οὗ γίγνονται συγκρίσει πρώτου ,τοιοῦτον δὲ τὸ μικρομερέστατον καὶ λεπτότατον ἂν εἴη τῶν σωμάτων [ διόπερ ὅσοι πῦρ ἀρχὴν τιθέασι ,μάλιστα 
τοιοῦτον δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστος ὁμολογεῖ τὸ στοιχεῖον εἶναι τὸ τῶν σωμάτων ·
οὐθεὶς γοῦν ἠξίωσε τῶν ἓν λεγόντων γῆν εἶναι στοιχεῖον ,δηλονότι διὰ τὴν μεγαλομέρειαν ,τῶν δὲ τριῶν ἕκαστον στοιχείων εἴληφέ τινα κριτήν ,οἱ μὲν γὰρ πῦρ οἱ δ᾽ ὕδωρ οἱ δ᾽ ἀέρα τοῦτ᾽ εἶναί φασιν ·καίτοι διὰ τί ποτ᾽ οὐ καὶ τὴν γῆν λέγουσιν ,ὥσπερ οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ; πάντα γὰρ εἶναί φασι γῆν ,φησὶ δὲ καὶ Ἡσίοδος τὴν γῆν πρώτην γενέσθαι τῶν σωμάτων ·οὕτως ἀρχαίαν καὶ δημοτικὴν συμβέβηκεν εἶναι τὴν ὑπόληψιν ] ·
κατὰ μὲν οὖν τοῦτον τὸν λόγον οὔτ᾽ εἴ τις τούτων τι λέγει πλὴν πυρός ,οὔτ᾽ εἴ τις ἀέρος μὲν πυκνότερον τοῦτο τίθησιν ὕδατος δὲ λεπτότερον ,οὐκ ὀρθῶς ἂν λέγοι ·
εἰ δ᾽ ἔστι τὸ τῇ γενέσει ὕστερον τῇ φύσει πρότερον ,τὸ δὲ πεπεμμένον καὶ συγκεκριμένον ὕστερον τῇ γενέσει ,τοὐναντίον ἂν εἴη τούτων ,ὕδωρ μὲν ἀέρος πρότερον γῆ δὲ ὕδατος .
περὶ μὲν οὖν τῶν μίαν τιθεμένων αἰτίαν οἵαν εἴπομεν ,ἔστω ταῦτ᾽ εἰρημένα ·
τὸ δ᾽ αὐτὸ κἂν εἴ τις ταῦτα πλείω τίθησιν ,οἷον Ἐμπεδοκλῆς τέτταρά φησιν εἶναι σώματα τὴν ὕλην .καὶ γὰρ τούτῳ τὰ μὲν ταὐτὰ τὰ δ᾽ ἴδια συμβαίνειν ἀνάγκη .γιγνόμενά τε γὰρ ἐξ ἀλλήλων ὁρῶμεν ὡς οὐκ ἀεὶ διαμένοντος πυρὸς καὶ γῆς τοῦ αὐτοῦ σώματος [ εἴρηται δὲ ἐν τοῖς περὶ φύσεως περὶ αὐτῶν ] ,καὶ περὶ τῆς τῶν κινουμένων αἰτίας ,πότερον ἓν ἢ δύο θετέον ,οὔτ᾽ ὀρθῶς οὔτε εὐλόγως οἰητέον εἰρῆσθαι παντελῶς .
ὅλως τε ἀλλοίωσιν ἀναιρεῖσθαι ἀνάγκη τοῖς οὕτω λέγουσιν ·
οὐ γὰρ ἐκ θερμοῦ ψυχρὸν οὐδὲ ἐκ ψυχροῦ θερμὸν ἔσται .τὶ γὰρ αὐτὰ ἂν πάσχοι τἀναντία ,καὶ τὶς εἴη ἂν μία φύσις ἡ γιγνομένη πῦρ καὶ ὕδωρ ,ὃ ἐκεῖνος οὔ φησιν .
Ἀναξαγόραν δ᾽ εἴ τις ὑπολάβοι δύο λέγειν στοιχεῖα ,μάλιστ᾽ ἂν ὑπολάβοι κατὰ λόγον ,ὃν ἐκεῖνος αὐτὸς μὲν οὐ διήρθρωσεν ,ἠκολούθησε μέντ᾽ ἂν ἐξ ἀνάγκης τοῖς ἐπάγουσιν αὐτόν .
ἀτόπου γὰρ ὄντος καὶ ἄλλως τοῦ φάσκειν μεμῖχθαι τὴν ἀρχὴν πάντα ,
καὶ διὰ τὸ συμβαίνειν ἄμικτα δεῖν προϋπάρχειν καὶ διὰ τὸ μὴ πεφυκέναι τῷ τυχόντι μίγνυσθαι τὸ τυχόν ,πρὸς δὲ τούτοις ὅτι τὰ πάθη καὶ τὰ συμβεβηκότα χωρίζοιτ᾽ ἂν τῶν οὐσιῶν [ τῶν γὰρ αὐτῶν μῖξίς ἐστι καὶ χωρισμός ] ,ὅμως εἴ τις ἀκολουθήσειε συνδιαρθρῶν ἃ βούλεται λέγειν ,ἴσως ἂν φανείη καινοπρεπεστέρως λέγων .ὅτε γὰρ οὐθὲν ἦν ἀποκεκριμένον ,δῆλον ὡς οὐθὲν ἦν ἀληθὲς εἰπεῖν κατὰ τῆς οὐσίας ἐκείνης ,λέγω δ᾽ οἷον ὅτι οὔτε λευκὸν οὔτε μέλαν ἢ φαιὸν ἢ ἄλλο χρῶμα ,ἀλλ᾽ ἄχρων ἦν ἐξ ἀνάγκης ·
εἶχε γὰρ ἄν τι τούτων τῶν χρωμάτων ·
ὁμοίως δὲ καὶ ἄχυμον τῷ αὐτῷ λόγῳ τούτῳ ,οὐδὲ ἄλλο τῶν ὁμοίων οὐθέν ·
οὔτε γὰρ ποιόν τι οἷόν τε αὐτὸ εἶναι οὔτε ποσὸν οὔτε τί .
τῶν γὰρ ἐν μέρει τι λεγομένων εἰδῶν ὑπῆρχεν ἂν αὐτῷ ,τοῦτο δὲ ἀδύνατον μεμιγμένων γε πάντων ·ἤδη γὰρ ἂν ἀπεκέκριτο ,φησὶ δ᾽ εἶναι μεμιγμένα πάντα πλὴν τοῦ νοῦ ,τοῦτον δὲ ἀμιγῆ μόνον καὶ καθαρόν .ἐκ δὴ τούτων συμβαίνει λέγειν αὐτῷ τὰς ἀρχὰς τό τε ἕν [ τοῦτο γὰρ ἁπλοῦν καὶ ἀμιγές ] καὶ θάτερον ,οἷον τίθεμεν τὸ ἀόριστον πρὶν ὁρισθῆναι καὶ μετασχεῖν εἴδους τινός ,ὥστε λέγει μὲν οὔτ᾽ ὀρθῶς οὔτε σαφῶς ,βούλεται μέντοι τι παραπλήσιον τοῖς τε ὕστερον λέγουσι καὶ τοῖς νῦν φαινομένοις μᾶλλον .
ἀλλὰ γὰρ οὗτοι μὲν τοῖς περὶ γένεσιν λόγοις καὶ φθορὰν καὶ κίνησιν οἰκεῖοι τυγχάνουσι μόνον [ σχεδὸν γὰρ περὶ τῆς τοιαύτης οὐσίας καὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς αἰτίας ζητοῦσι μόνης ] ·
ὅσοι δὲ περὶ μὲν ἁπάντων τῶν ὄντων ποιοῦνται τὴν θεωρίαν ,τῶν δ᾽ ὄντων τὰ μὲν αἰσθητὰ τὰ δ᾽ οὐκ αἰσθητὰ τιθέασι ,δῆλον ὡς περὶ ἀμφοτέρων τῶν γενῶν ποιοῦνται τὴν ἐπίσκεψιν ·
διὸ μᾶλλον ἄν τις ἐνδιατρίψειε περὶ αὐτῶν ,τί καλῶς ἢ μὴ καλῶς λέγουσιν εἰς τὴν τῶν νῦν ἡμῖν προκειμένων σκέψιν .
οἱ μὲν οὖν καλούμενοι Πυθαγόρειοι ταῖς μὲν ἀρχαῖς καὶ τοῖς στοιχείοις ἐκτοπωτέροις χρῶνται τῶν φυσιολόγων [ τὸ δ᾽ αἴτιον ὅτι παρέλαβον αὐτὰς οὐκ ἐξ αἰσθητῶν ·τὰ γὰρ μαθηματικὰ τῶν ὄντων ἄνευ κινήσεώς ἐστιν ἔξω τῶν περὶ τὴν ἀστρολογίαν ] ,διαλέγονται μέντοι καὶ πραγματεύονται περὶ φύσεως πάντα ·
γεννῶσί τε γὰρ τὸν οὐρανόν ,
καὶ περὶ τὰ τούτου μέρη καὶ τὰ πάθη καὶ τὰ ἔργα διατηροῦσι τὸ συμβαῖνον ,καὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰ αἴτια εἰς ταῦτα καταναλίσκουσιν ,ὡς ὁμολογοῦντες τοῖς ἄλλοις φυσιολόγοις ὅτι τό γε ὂν τοῦτ᾽ ἐστὶν ὅσον αἰσθητόν ἐστι καὶ περιείληφεν ὁ καλούμενος οὐρανός .
τὰς δ᾽ αἰτίας καὶ τὰς ἀρχάς ,ὥσπερ εἴπομεν ,ἱκανὰς λέγουσιν ἐπαναβῆναι καὶ ἐπὶ τὰ ἀνωτέρω τῶν ὄντων ,καὶ μᾶλλον ἢ τοῖς περὶ φύσεως λόγοις ἁρμοττούσας .
ἐκ τίνος μέντοι τρόπου κίνησις ἔσται πέρατος καὶ ἀπείρου μόνων ὑποκειμένων καὶ περιττοῦ καὶ ἀρτίου ,οὐθὲν λέγουσιν ,ἢ πῶς δυνατὸν ἄνευ κινήσεως καὶ μεταβολῆς γένεσιν εἶναι καὶ φθορὰν ἢ τὰ τῶν φερομένων ἔργα κατὰ τὸν οὐρανόν .
ἔτι δὲ εἴτε δοίη τις αὐτοῖς ἐκ τούτων εἶναι μέγεθος εἴτε δειχθείη τοῦτο ,ὅμως τίνα τρόπον ἔσται τὰ μὲν κοῦφα τὰ δὲ βάρος ἔχοντα τῶν σωμάτων ; 
ἐξ ὧν γὰρ ὑποτίθενται καὶ λέγουσιν ,οὐθὲν μᾶλλον περὶ τῶν μαθηματικῶν λέγουσι σωμάτων ἢ τῶν αἰσθητῶν ·
διὸ περὶ πυρὸς ἢ γῆς ἢ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων σωμάτων οὐδ᾽ ὁτιοῦν εἰρήκασιν ,ἅτε οὐθὲν περὶ τῶν αἰσθητῶν οἶμαι λέγοντες ἴδιον .
ἔτι δὲ πῶς δεῖ λαβεῖν αἴτια μὲν εἶναι τὰ τοῦ ἀριθμοῦ πάθη καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν κατὰ τὸν οὐρανὸν ὄντων καὶ γιγνομένων καὶ ἐξ ἀρχῆς καὶ νῦν ,ἀριθμὸν δ᾽ ἄλλον μηθένα εἶναι παρὰ τὸν ἀριθμὸν τοῦτον ἐξ οὗ συνέστηκεν ὁ κόσμος ; 
ὅταν γὰρ ἐν τῳδὶ μὲν τῷ μέρει δόξα καὶ καιρὸς αὐτοῖς ᾖ ,μικρὸν δὲ ἄνωθεν ἢ κάτωθεν ἀδικία καὶ κρίσις ἢ μῖξις ,ἀπόδειξιν δὲ λέγωσιν ὅτι τούτων μὲν ἕκαστον ἀριθμός ἐστι ,συμβαίνει δὲ κατὰ τὸν τόπον τοῦτον ἤδη πλῆθος εἶναι τῶν συνισταμένων μεγεθῶν διὰ τὸ τὰ πάθη ταῦτα ἀκολουθεῖν τοῖς τόποις ἑκάστοις ,πότερον οὗτος ὁ αὐτός ἐστιν ἀριθμός ,ὁ ἐν τῷ οὐρανῷ ,ὃν δεῖ λαβεῖν ὅτι τούτων ἕκαστόν ἐστιν ,ἢ παρὰ τοῦτον ἄλλος ; 
ὁ μὲν γὰρ Πλάτων ἕτερον εἶναί φησιν ·
καίτοι κἀκεῖνος ἀριθμοὺς οἴεται καὶ ταῦτα εἶναι καὶ τὰς τούτων αἰτίας ,ἀλλὰ τοὺς μὲν νοητοὺς αἰτίους τούτους δὲ αἰσθητούς .
περὶ μὲν οὖν τῶν Πυθαγορείων ἀφείσθω τὰ νῦν [ ἱκανὸν γὰρ αὐτῶν ἅψασθαι τοσοῦτον ] ·
οἱ δὲ τὰς ἰδέας αἰτίας τιθέμενοι πρῶτον μὲν ζητοῦντες τωνδὶ τῶν ὄντων λαβεῖν τὰς αἰτίας ἕτερα τούτοις ἴσα τὸν ἀριθμὸν ἐκόμισαν ,ὥσπερ εἴ τις ἀριθμῆσαι βουλόμενος ἐλαττόνων μὲν ὄντων οἴοιτο μὴ δυνήσεσθαι ,πλείω δὲ ποιήσας ἀριθμοίη [ σχεδὸν γὰρ ἴσα - ἢ οὐκ ἐλάττω - ἐστὶ τὰ εἴδη τούτοις περὶ ὧν ζητοῦντες τὰς αἰτίας ἐκ τούτων ἐπ᾽ ἐκεῖνα προῆλθον ·καθ᾽ ἕκαστον γὰρ ὁμώνυμόν τι ἔστι καὶ παρὰ τὰς οὐσίας ,τῶν τε ἄλλων ἔστιν ἓν ἐπὶ πολλῶν ,καὶ ἐπὶ τοῖσδε καὶ ἐπὶ τοῖς ἀϊδίοις ] ·ἔτι δὲ καθ᾽ οὓς τρόπους δείκνυμεν ὅτι ἔστι τὰ εἴδη 
ἐξ ἐνίων μὲν γὰρ οὐκ ἀνάγκη γίγνεσθαι συλλογισμόν ,ἐξ ἐνίων δὲ καὶ οὐχ ὧν οἰόμεθα τούτων εἴδη γίγνεται .
κατά τε γὰρ τοὺς λόγους τοὺς ἐκ τῶν ἐπιστημῶν εἴδη ἔσται πάντων ὅσων ἐπιστῆμαι εἰσί ,καὶ κατὰ τὸ ἓν ἐπὶ πολλῶν καὶ τῶν ἀποφάσεων ,κατὰ δὲ τὸ νοεῖν τι φθαρέντος τῶν φθαρτῶν ·
φάντασμα γάρ τι τούτων ἔστιν .
ἔτι δὲ οἱ ἀκριβέστεροι τῶν λόγων οἱ μὲν τῶν πρός τι ποιοῦσιν ἰδέας ,ὧν οὔ φαμεν εἶναι καθ᾽ αὑτὸ γένος ,οἱ δὲ τὸν τρίτον ἄνθρωπον λέγουσιν .
ὅλως τε ἀναιροῦσιν οἱ περὶ τῶν εἰδῶν λόγοι ἃ μᾶλλον εἶναι βουλόμεθα [οἱ λέγοντες εἴδη] τοῦ τὰς ἰδέας εἶναι ·
συμβαίνει γὰρ μὴ εἶναι τὴν δυάδα πρώτην ἀλλὰ τὸν ἀριθμόν ,καὶ τὸ πρός τι τοῦ καθ᾽ αὑτό ,καὶ πάνθ᾽ ὅσα τινὲς ἀκολουθήσαντες ταῖς περὶ τῶν ἰδεῶν δόξαις ἠναντιώθησαν ταῖς ἀρχαῖς .
ἔτι κατὰ μὲν τὴν ὑπόληψιν καθ᾽ ἣν εἶναί φαμεν τὰς ἰδέας οὐ μόνον τῶν οὐσιῶν ἔσται εἴδη ἀλλὰ πολλῶν καὶ ἑτέρων [ καὶ γὰρ τὸ νόημα ἓν οὐ μόνον περὶ τὰς οὐσίας ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν ἄλλων ἐστί ,καὶ ἐπιστῆμαι οὐ μόνον τῆς οὐσίας εἰσὶν ἀλλὰ καὶ ἑτέρων ,καὶ ἄλλα δὲ μυρία συμβαίνει τοιαῦτα ] ·
κατὰ δὲ τὸ ἀναγκαῖον καὶ τὰς δόξας τὰς περὶ αὐτῶν ,εἰ ἔστι μεθεκτὰ τὰ εἴδη ,τῶν οὐσιῶν ἀναγκαῖον ἰδέας εἶναι μόνον .
οὐ γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς μετέχονται ἀλλὰ δεῖ ταύτῃ ἑκάστου μετέχειν ᾗ μὴ καθ᾽ ὑποκειμένου λέγεται [ λέγω δ᾽ οἷον ,εἴ τι αὐτοδιπλασίου μετέχει ,τοῦτο καὶ ἀϊδίου μετέχει ,ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός ·συμβέβηκε γὰρ τῷ διπλασίῳ ἀϊδίῳ εἶναι ] ,ὥστ᾽ ἔσται οὐσία τὰ εἴδη ·
ταὐτὰ δὲ ἐνταῦθα οὐσίαν σημαίνει κἀκεῖ ·
ἢ τί ἔσται τὸ εἶναι τι παρὰ ταῦτα ,τὸ ἓν ἐπὶ πολλῶν ; 
·
εἰ δὲ μὴ τὸ αὐτὸ εἶδος ,ὁμώνυμα ἂν εἴη ,καὶ ὅμοιον ὥσπερ ἂν εἴ τις καλοῖ ἄνθρωπον τόν τε Καλλίαν καὶ τὸ ξύλον ,μηδεμίαν κοινωνίαν ἐπιβλέψας αὐτῶν .
πάντων δὲ μάλιστα διαπορήσειεν ἄν τις τί ποτε συμβάλλεται τὰ εἴδη τοῖς ἀϊδίοις τῶν αἰσθητῶν ἢ τοῖς γιγνομένοις καὶ φθειρομένοις ·
οὔτε γὰρ κινήσεως οὔτε μεταβολῆς οὐδεμιᾶς ἐστὶν αἴτια αὐτοῖς .
ἀλλὰ μὴν οὔτε πρὸς τὴν ἐπιστήμην οὐθὲν βοηθεῖ τὴν τῶν ἄλλων [ οὐδὲ γὰρ οὐσία ἐκεῖνα τούτων ·ἐν τούτοις γὰρ ἂν ἦν ] ,οὔτε εἰς τὸ εἶναι ,μὴ ἐνυπάρχοντά γε τοῖς μετέχουσιν ·οὕτω μὲν γὰρ ἂν ἴσως αἴτια δόξειεν εἶναι ὡς τὸ λευκὸν μεμιγμένον τῷ λευκῷ ,ἀλλ᾽ οὗτος μὲν ὁ λόγος λίαν εὐκίνητος ,ὃν Ἀναξαγόρας μὲν πρῶτος Εὔδοξος δ᾽ ὕστερον καὶ ἄλλοι τινὲς ἔλεγον [ ῥᾴδιον γὰρ συναγαγεῖν πολλὰ καὶ ἀδύνατα πρὸς τὴν τοιαύτην δόξαν ] ·
ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ ἐκ τῶν εἰδῶν ἐστὶ τἆλλα κατ᾽ οὐθένα τρόπον τῶν εἰωθότων λέγεσθαι .
τὸ δὲ λέγειν παραδείγματα αὐτὰ εἶναι καὶ μετέχειν αὐτῶν τἆλλα κενολογεῖν ἐστὶ καὶ μεταφορὰς λέγειν ποιητικάς .τί γάρ ἐστι τὸ ἐργαζόμενον πρὸς τὰς ἰδέας ἀποβλέπον ; ἐνδέχεταί τε καὶ εἶναι καὶ γίγνεσθαι ὅμοιον ὁτιοῦν καὶ μὴ εἰκαζόμενον πρὸς ἐκεῖνο ,ὥστε καὶ ὄντος Σωκράτους καὶ μὴ ὄντος γένοιτ᾽ ἂν οἷος Σωκράτης ·ὁμοίως δὲ δῆλον ὅτι κἂν εἰ ἦν ὁ Σωκράτης ἀΐδιος .
ἔσται τε πλείω παραδείγματα τοῦ αὐτοῦ ,ὥστε καὶ εἴδη ,οἷον τοῦ ἀνθρώπου τὸ ζῷον καὶ τὸ δίπουν ,ἅμα δὲ καὶ τὸ αὐτοάνθρωπος .
ἔτι οὐ μόνον τῶν αἰσθητῶν παραδείγματα τὰ εἴδη ἀλλὰ καὶ αὐτῶν ,οἷον τὸ γένος ,ὡς γένος εἰδῶν ·ὥστε τὸ αὐτὸ ἔσται παράδειγμα καὶ εἰκών .
ἔτι δόξειεν ἂν ἀδύνατον εἶναι χωρὶς τὴν οὐσίαν καὶ οὗ ἡ οὐσία ·
ὥστε πῶς ἂν αἱ ἰδέαι οὐσίαι τῶν πραγμάτων οὖσαι χωρὶς εἶεν ; 
ἐν δὲ τῷ Φαίδωνι οὕτω λέγεται ,ὡς καὶ τοῦ εἶναι καὶ τοῦ γίγνεσθαι αἴτια τὰ εἴδη ἐστίν ·
καίτοι τῶν εἰδῶν ὄντων ὅμως οὐ γίγνεται τὰ μετέχοντα ἂν μὴ ᾖ τὸ κινῆσον ,καὶ πολλὰ γίγνεται ἕτερα ,οἷον οἰκία καὶ δακτύλιος ,ὧν οὔ φαμεν εἴδη εἶναι ·
ὥστε δῆλον ὅτι ἐνδέχεται καὶ τἆλλα καὶ εἶναι καὶ γίγνεσθαι διὰ τοιαύτας αἰτίας οἵας καὶ τὰ ῥηθέντα νῦν .
ἔτι εἴπερ εἰσὶν ἀριθμοὶ τὰ εἴδη ,πῶς αἴτιοι ἔσονται ; 
πότερον ὅτι ἕτεροι ἀριθμοί εἰσι τὰ ὄντα ,οἷον ὁδὶ μὲν ὁ ἀριθμὸς ἄνθρωπος ὁδὶ δὲ Σωκράτης ὁδὶ δὲ Καλλίας ; 
τί οὖν ἐκεῖνοι τούτοις αἴτιοί εἰσιν ; 
οὐδὲ γὰρ εἰ οἱ μὲν ἀΐδιοι οἱ δὲ μή ,οὐδὲν διοίσει .
εἰ δ᾽ ὅτι λόγοι ἀριθμῶν τἀνταῦθα ,οἷον ἡ συμφωνία ,δῆλον ὅτι ἐστὶν ἕν γέ τι ὧν εἰσὶ λόγοι .εἰ δή τι τοῦτο ,ἡ ὕλη ,φανερὸν ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ἀριθμοὶ λόγοι τινὲς ἔσονται ἑτέρου πρὸς ἕτερον .
λέγω δ᾽ οἷον ,εἰ ἔστιν ὁ Καλλίας λόγος ἐν ἀριθμοῖς πυρὸς καὶ γῆς καὶ ὕδατος καὶ ἀέρος ,καὶ ἄλλων τινῶν ὑποκειμένων ἔσται καὶ ἡ ἰδέα ἀριθμός ·
καὶ αὐτοάνθρωπος ,εἴτ᾽ ἀριθμός τις ὢν εἴτε μή ,ὅμως ἔσται λόγος ἐν ἀριθμοῖς τινῶν καὶ οὐκ ἀριθμός ,οὐδ᾽ ἔσται τις διὰ ταῦτα ἀριθμός .
ἔτι ἐκ πολλῶν ἀριθμῶν εἷς ἀριθμὸς γίγνεται ,ἐξ εἰδῶν δὲ ἓν εἶδος πῶς ; 
εἰ δὲ μὴ ἐξ αὐτῶν ἀλλ᾽ ἐκ τῶν ἐν τῷ ἀριθμῷ ,οἷον ἐν τῇ μυριάδι ,πῶς ἔχουσιν αἱ μονάδες ; εἴτε γὰρ ὁμοειδεῖς ,πολλὰ συμβήσεται ἄτοπα ,εἴτε μὴ ὁμοειδεῖς ,μήτε αὐταὶ ἀλλήλαις μήτε αἱ ἄλλαι πᾶσαι πάσαις ·
τίνι γὰρ διοίσουσιν ἀπαθεῖς οὖσαι ; 
οὔτε γὰρ εὔλογα ταῦτα οὔτε ὁμολογούμενα τῇ νοήσει .
ἔτι δ᾽ ἀναγκαῖον ἕτερον γένος ἀριθμοῦ κατασκευάζειν περὶ ὃ ἡ ἀριθμητική ,καὶ πάντα τὰ μεταξὺ λεγόμενα ὑπό τινων ,ἃ πῶς ἢ ἐκ τίνων ἐστὶν ἀρχῶν ; 
ἢ διὰ τί μεταξὺ τῶν δεῦρό τ᾽ ἔσται καὶ αὐτῶν ; 
ἔτι αἱ μονάδες αἱ ἐν τῇ δυάδι ἑκατέρα ἔκ τινος προτέρας δυάδος ·
καίτοι ἀδύνατον .
ἔτι διὰ τί ἓν ὁ ἀριθμὸς συλλαμβανόμενος ; 
ἔτι δὲ πρὸς τοῖς εἰρημένοις ,εἴπερ εἰσὶν αἱ μονάδες διάφοροι ,ἐχρῆν οὕτω λέγειν ὥσπερ καὶ ὅσοι τὰ στοιχεῖα τέτταρα ἢ δύο λέγουσιν ·
καὶ γὰρ τούτων ἕκαστος οὐ τὸ κοινὸν λέγει στοιχεῖον ,οἷον τὸ σῶμα ,ἀλλὰ πῦρ καὶ γῆν ,εἴτ᾽ ἔστι τι κοινόν ,τὸ σῶμα ,εἴτε μή .
νῦν δὲ λέγεται ὡς ὄντος τοῦ ἑνὸς ὥσπερ πυρὸς ἢ ὕδατος ὁμοιομεροῦς ·
εἰ δ᾽ οὕτως ,οὐκ ἔσονται οὐσίαι οἱ ἀριθμοί ,ἀλλὰ δῆλον ὅτι ,εἴπερ ἐστί τι ἓν αὐτὸ καὶ τοῦτό ἐστιν ἀρχή ,πλεοναχῶς λέγεται τὸ ἕν ·
ἄλλως γὰρ ἀδύνατον .
βουλόμενοι δὲ τὰς οὐσίας ἀνάγειν εἰς τὰς ἀρχὰς μήκη μὲν τίθεμεν ἐκ βραχέος καὶ μακροῦ ,ἔκ τινος μικροῦ καὶ μεγάλου ,καὶ ἐπίπεδον ἐκ πλατέος καὶ στενοῦ ,σῶμα δ᾽ ἐκ βαθέος καὶ ταπεινοῦ .
καίτοι πῶς ἕξει ἢ τὸ ἐπίπεδον γραμμὴν ἢ τὸ στερεὸν γραμμὴν καὶ ἐπίπεδον ; 
ἄλλο γὰρ γένος τὸ πλατὺ καὶ στενὸν καὶ βαθὺ καὶ ταπεινόν ·
ὥσπερ οὖν οὐδ᾽ ἀριθμὸς ὑπάρχει ἐν αὐτοῖς ,ὅτι τὸ πολὺ καὶ ὀλίγον ἕτερον τούτων ,δῆλον ὅτι οὐδ᾽ ἄλλο οὐθὲν τῶν ἄνω ὑπάρξει τοῖς κάτω .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ γένος τὸ πλατὺ τοῦ βαθέος ·
ἦν γὰρ ἂν ἐπίπεδόν τι τὸ σῶμα .
ἔτι αἱ στιγμαὶ ἐκ τίνος ἐνυπάρξουσιν ; 
τούτῳ μὲν οὖν τῷ γένει καὶ διεμάχετο Πλάτων ὡς ὄντι γεωμετρικῷ δόγματι ,ἀλλ᾽ ἐκάλει ἀρχὴν γραμμῆς - τοῦτο δὲ πολλάκις ἐτίθει - τὰς ἀτόμους γραμμάς .
καίτοι ἀνάγκη τούτων εἶναί τι πέρας ·
ὥστ᾽ ἐξ οὗ λόγου γραμμὴ ἔστι ,καὶ στιγμὴ ἔστιν .
ὅλως δὲ ζητούσης τῆς σοφίας περὶ τῶν φανερῶν τὸ αἴτιον ,τοῦτο μὲν εἰάκαμεν [ οὐθὲν γὰρ λέγομεν περὶ τῆς αἰτίας ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς μεταβολῆς ] ,τὴν δ᾽ οὐσίαν οἰόμενοι λέγειν αὐτῶν ἑτέρας μὲν οὐσίας εἶναί φαμεν ,ὅπως δ᾽ ἐκεῖναι τούτων οὐσίαι ,διὰ κενῆς λέγομεν ·
τὸ γὰρ μετέχειν ,ὥσπερ καὶ πρότερον εἴπομεν ,οὐθέν ἐστιν .οὐδὲ δὴ ὅπερ ταῖς ἐπιστήμαις ὁρῶμεν ὂν αἴτιον ,δι᾽ ὃ καὶ πᾶς νοῦς καὶ πᾶσα φύσις ποιεῖ ,οὐδὲ ταύτης τῆς αἰτίας ,ἥν φαμεν εἶναι μίαν τῶν ἀρχῶν ,οὐθὲν ἅπτεται τὰ εἴδη ,ἀλλὰ γέγονε τὰ μαθήματα τοῖς νῦν ἡ φιλοσοφία ,φασκόντων ἄλλων χάριν αὐτὰ δεῖν πραγματεύεσθαι .ἔτι δὲ τὴν ὑποκειμένην οὐσίαν ὡς ὕλην μαθηματικωτέραν ἄν τις ὑπολάβοι ,καὶ μᾶλλον κατηγορεῖσθαι καὶ διαφορὰν εἶναι τῆς οὐσίας καὶ τῆς ὕλης ἢ ὕλην ,οἷον τὸ μέγα καὶ τὸ μικρόν ,ὥσπερ καὶ οἱ 
ταῦτα γάρ ἐστιν ὑπεροχή τις καὶ ἔλλειψις .
περί τε κινήσεως ,εἰ μὲν ἔσται ταῦτα κίνησις ,δῆλον ὅτι κινήσεται τὰ εἴδη ·
εἰ δὲ μή ,πόθεν ἦλθεν ; 
ὅλη γὰρ ἡ περὶ φύσεως ἀνῄρηται σκέψις .
ὅ τε δοκεῖ ῥᾴδιον εἶναι ,τὸ δεῖξαι ὅτι ἓν ἅπαντα ,οὐ γίγνεται ·
τῇ γὰρ ἐκθέσει οὐ γίγνεται πάντα ἓν ἀλλ᾽ αὐτό τι ἕν ,ἂν διδῷ τις πάντα ·καὶ οὐδὲ τοῦτο ,εἰ μὴ γένος δώσει τὸ καθόλου εἶναι ·
τοῦτο δ᾽ ἐν ἐνίοις ἀδύνατον .
οὐθένα δ᾽ ἔχει λόγον οὐδὲ τὰ μετὰ τοὺς ἀριθμοὺς μήκη τε καὶ ἐπίπεδα καὶ στερεά ,οὔτε ὅπως ἔστιν ἢ ἔσται οὔτε τίνα ἔχει δύναμιν ·ταῦτα γὰρ οὔτε εἴδη οἷόν τε εἶναι [ οὐ γάρ εἰσιν ἀριθμοί ] οὔτε τὰ μεταξύ [ μαθηματικὰ γὰρ ἐκεῖνα ] οὔτε τὰ φθαρτά ,ἀλλὰ πάλιν τέταρτον ἄλλο φαίνεται τοῦτό τι γένος .ὅλως τε τὸ τῶν ὄντων ζητεῖν στοιχεῖα μὴ διελόντας ,πολλαχῶς λεγομένων ,ἀδύνατον εὑρεῖν ,ἄλλως τε καὶ τοῦτον τὸν τρόπον ζητοῦντας ἐξ οἵων ἐστὶ στοιχείων .ἐκ τίνων γὰρ τὸ ποιεῖν ἢ πάσχειν ἢ τὸ εὐθύ ,οὐκ 
ὥστε τὸ τῶν ὄντων ἁπάντων τὰ στοιχεῖα ἢ ζητεῖν ἢ οἴεσθαι ἔχειν οὐκ ἀληθές .
πῶς δ᾽ ἄν τις καὶ μάθοι τὰ τῶν πάντων στοιχεῖα ; 
δῆλον γὰρ ὡς οὐθὲν οἷόν τε προϋπάρχειν γνωρίζοντα πρότερον .
ὥσπερ γὰρ τῷ γεωμετρεῖν μανθάνοντι ἄλλα μὲν ἐνδέχεται προειδέναι ,ὧν δὲ ἡ ἐπιστήμη καὶ περὶ ὧν μέλλει μανθάνειν οὐθὲν προγιγνώσκει ,οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ,ὥστ᾽ εἴ τις τῶν πάντων ἔστιν ἐπιστήμη ,οἵαν δή τινές φασιν ,οὐθὲν ἂν προϋπάρχοι γνωρίζων οὗτος .
καίτοι πᾶσα μάθησις διὰ προγιγνωσκομένων ἢ πάντων ἢ τινῶν ἐστί ,καὶ ἡ δι᾽ ἀποδείξεως καὶ ἡ δι᾽ ὁρισμῶν [ δεῖ γὰρ ἐξ ὧν ὁ ὁρισμὸς προειδέναι καὶ εἶναι γνώριμα ] ·
ὁμοίως δὲ καὶ ἡ δι᾽ ἐπαγωγῆς .
ἀλλὰ μὴν εἰ καὶ τυγχάνοι σύμφυτος οὖσα ,θαυμαστὸν πῶς λανθάνομεν ἔχοντες τὴν κρατίστην τῶν ἐπιστημῶν .
ἔτι πῶς τις γνωριεῖ ἐκ τίνων ἐστί ,καὶ πῶς ἔσται δῆλον ; 
καὶ γὰρ τοῦτ᾽ ἔχει ἀπορίαν ·
ἀμφισβητήσειε γὰρ ἄν τις ὥσπερ καὶ περὶ ἐνίας συλλαβάς ·οἱ μὲν γὰρ τὸ ζα ἐκ τοῦ ς καὶ δ καὶ α φασὶν εἶναι ,οἱ δέ τινες ἕτερον φθόγγον φασὶν εἶναι καὶ οὐθένα τῶν γνωρίμων .
ἔτι δὲ ὧν ἐστὶν αἴσθησις ,ταῦτα πῶς ἄν τις μὴ ἔχων τὴν αἴσθησιν γνοίη ; 
καίτοι ἔδει ,εἴγε πάντων ταὐτὰ στοιχεῖά ἐστιν ἐξ ὧν ,ὥσπερ αἱ σύνθετοι φωναί εἰσιν ἐκ τῶν οἰκείων στοιχείων .
ὅτι μὲν οὖν τὰς εἰρημένας ἐν τοῖς φυσικοῖς αἰτίας ζητεῖν ἐοίκασι πάντες ,καὶ τούτων ἐκτὸς οὐδεμίαν ἔχοιμεν ἂν εἰπεῖν ,δῆλον καὶ ἐκ τῶν πρότερον εἰρημένων ·
ἀλλ᾽ ἀμυδρῶς ταύτας ,καὶ τρόπον μέν τινα πᾶσαι πρότερον εἴρηνται τρόπον δέ τινα οὐδαμῶς .
ψελλιζομένῃ γὰρ ἔοικεν ἡ πρώτη φιλοσοφία περὶ πάντων ,ἅτε νέα τε καὶ κατ᾽ ἀρχὰς οὖσα [καὶ τὸ πρῶτον] ,ἐπεὶ καὶ Ἐμπεδοκλῆς ὀστοῦν τῷ λόγῳ φησὶν εἶναι ,τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ τί ἦν εἶναι καὶ ἡ οὐσία τοῦ πράγματες .
ἀλλὰ μὴν ὁμοίως ἀναγκαῖον καὶ σάρκας καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον εἶναι τὸν λόγον ,ἢ μηδὲ ἕν ·
διὰ τοῦτο γὰρ καὶ σὰρξ καὶ ὀστοῦν ἔσται καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον καὶ οὐ διὰ τὴν ὕλην ,ἣν ἐκεῖνος λέγει ,πῦρ καὶ γῆν καὶ ὕδωρ καὶ ἀέρα .
ἀλλὰ ταῦτα ἄλλου μὲν λέγοντος συνέφησεν ἂν ἐξ ἀνάγκης ,σαφῶς δὲ οὐκ εἴρηκεν .
περὶ μὲν οὖν τούτων δεδήλωται καὶ πρότερον ·
ὅσα δὲ περὶ τῶν αὐτῶν τούτων ἀπορήσειεν ἄν τις ,ἐπανέλθωμεν πάλιν ·τάχα γὰρ ἂν ἐξ αὐτῶν εὐπορήσαιμέν τι πρὸς τὰς ὕστερον ἀπορίας .
ἡ περὶ τῆς ἀληθείας θεωρία τῇ μὲν χαλεπὴ τῇ δὲ ῥᾳδία .
σημεῖον δὲ τὸ μήτ᾽ ἀξίως μηδένα δύνασθαι θιγεῖν αὐτῆς μήτε πάντας ἀποτυγχάνειν ,
ἀλλ᾽ ἕκαστον λέγειν τι περὶ τῆς φύσεως ,καὶ καθ᾽ ἕνα μὲν ἢ μηθὲν ἢ μικρὸν ἐπιβάλλειν αὐτῇ ,ἐκ πάντων δὲ συναθροιζομένων γίγνεσθαί τι μέγεθος ·
ὥστ᾽ εἴπερ ἔοικεν ἔχειν καθάπερ τυγχάνομεν παροιμιαζόμενοι ,τίς ἂν θύρας ἁμάρτοι ; 
ταύτῃ μὲν ἂν εἴη ῥᾳδία ,τὸ δ᾽ ὅλον τι ἔχειν καὶ μέρος μὴ δύνασθαι δηλοῖ τὸ χαλεπὸν αὐτῆς .
ἴσως δὲ καὶ τῆς χαλεπότητος οὔσης κατὰ δύο τρόπους ,οὐκ ἐν τοῖς πράγμασιν ἀλλ᾽ ἐν ἡμῖν τὸ αἴτιον αὐτῆς ·
ὥσπερ γὰρ τὰ τῶν νυκτερίδων ὄμματα πρὸς τὸ φέγγος ἔχει τὸ μεθ᾽ ἡμέραν ,οὕτω καὶ τῆς ἡμετέρας ψυχῆς ὁ νοῦς πρὸς τὰ τῇ φύσει φανερώτατα πάντων .
οὐ μόνον δὲ χάριν ἔχειν δίκαιον τούτοις ὧν ἄν τις κοινώσαιτο ταῖς δόξαις ,ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐπιπολαιότερον ἀποφηναμένοις ·
καὶ γὰρ οὗτοι συνεβάλοντό τι ·
τὴν γὰρ ἕξιν προήσκησαν ἡμῶν ·
εἰ μὲν γὰρ Τιμόθεος μὴ ἐγένετο ,πολλὴν ἂν μελοποιίαν οὐκ εἴχομεν ·
εἰ δὲ μὴ Φρῦνις ,Τιμόθεος οὐκ ἂν ἐγένετο .
τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν περὶ τῆς ἀληθείας ἀποφηναμένων ·
παρὰ μὲν γὰρ ἐνίων παρειλήφαμέν τινας δόξας ,οἱ δὲ τοῦ γενέσθαι τούτους αἴτιοι γεγόνασιν .
ὀρθῶς δ᾽ ἔχει καὶ τὸ καλεῖσθαι τὴν φιλοσοφίαν ἐπιστήμην τῆς ἀληθείας .
θεωρητικῆς μὲν γὰρ τέλος ἀλήθεια πρακτικῆς δ᾽ ἔργον ·
καὶ γὰρ ἂν τὸ πῶς ἔχει σκοπῶσιν ,οὐ τὸ ἀΐδιον ἀλλ᾽ ὃ πρός τι καὶ νῦν θεωροῦσιν οἱ πρακτικοί .
οὐκ ἴσμεν δὲ τὸ ἀληθὲς ἄνευ τῆς αἰτίας ·
ἕκαστον δὲ μάλιστα αὐτὸ τῶν ἄλλων καθ᾽ ὃ καὶ τοῖς ἄλλοις ὑπάρχει τὸ συνώνυμον [ οἷον τὸ πῦρ θερμότατον ·
καὶ γὰρ τοῖς ἄλλοις τὸ αἴτιον τοῦτο τῆς θερμότητος ] ·
ὥστε καὶ ἀληθέστατον τὸ τοῖς ὑστέροις αἴτιον τοῦ ἀληθέσιν εἶναι .διὸ τὰς τῶν ἀεὶ ὄντων ἀρχὰς ἀναγκαῖον ἀεὶ εἶναι ἀληθεστάτας [ οὐ γάρ ποτε ἀληθεῖς ,οὐδ᾽ ἐκείναις αἴτιόν τί ἐστι τοῦ εἶναι ,ἀλλ᾽ ἐκεῖναι τοῖς ἄλλοις ] ,ὥσθ᾽ ἕκαστον ὡς ἔχει τοῦ εἶναι ,οὕτω καὶ τῆς ἀληθείας .
ἀλλὰ μὴν ὅτι γ᾽ ἔστιν ἀρχή τις καὶ οὐκ ἄπειρα τὰ αἴτια τῶν ὄντων οὔτ᾽ εἰς εὐθυωρίαν οὔτε κατ᾽ εἶδος ,δῆλον .
οὔτε γὰρ ὡς ἐξ ὕλης τόδ᾽ ἐκ τοῦδε δυνατὸν ἰέναι εἰς ἄπειρον [ οἷον σάρκα μὲν ἐκ γῆς ,γῆν δ᾽ ἐξ ἀέρος ,ἀέρα δ᾽ ἐκ πυρός ,καὶ τοῦτο μὴ ἵστασθαι ] ,οὔτε ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως [ οἷον τὸν μὲν ἄνθρωπον ὑπὸ τοῦ ἀέρος κινηθῆναι ,τοῦτον δ᾽ ὑπὸ τοῦ ἡλίου ,τὸν δὲ ἥλιον ὑπὸ τοῦ νείκους ,καὶ τούτου μηδὲν εἶναι πέρας ] ·ὁμοίως δὲ οὐδὲ τὸ οὗ ἕνεκα εἰς ἄπειρον οἷόν τε ἰέναι ,βάδισιν μὲν ὑγιείας ἕνεκα ,ταύτην δ᾽ εὐδαιμονίας ,τὴν δ᾽ εὐδαιμονίαν ἄλλου ,καὶ οὕτως ἀεὶ 
καὶ ἐπὶ τοῦ τί ἦν εἶναι δ᾽ ὡσαύτως .
τῶν γὰρ μέσων ,ὧν ἐστί τι ἔσχατον καὶ πρότερον ,ἀναγκαῖον εἶναι τὸ πρότερον αἴτιον τῶν μετ᾽ αὐτό .
εἰ γὰρ εἰπεῖν ἡμᾶς δέοι τί τῶν τριῶν αἴτιον ,τὸ πρῶτον ἐροῦμεν ·
οὐ γὰρ δὴ τό γ᾽ ἔσχατον ,οὐδενὸς γὰρ τὸ τελευταῖον ·
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὸ μέσον ,ἑνὸς γάρ [ οὐθὲν δὲ διαφέρει ἓν ἢ πλείω εἶναι ,οὐδ᾽ ἄπειρα ἢ πεπερασμένα ] .
τῶν δ᾽ ἀπείρων τοῦτον τὸν τρόπον καὶ ὅλως τοῦ ἀπείρου πάντα τὰ μόρια μέσα ὁμοίως μέχρι τοῦ νῦν ·
ὥστ᾽ εἴπερ μηδέν ἐστι πρῶτον ,ὅλως αἴτιον οὐδέν ἐστιν .
ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ ἐπὶ τὸ κάτω οἷόν τε εἰς ἄπειρον ἰέναι ,τοῦ ἄνω ἔχοντος ἀρχήν ,ὥστ᾽ ἐκ πυρὸς μὲν ὕδωρ ,ἐκ δὲ τούτου γῆν ,καὶ οὕτως ἀεὶ ἄλλο τι γίγνεσθαι γένος .
διχῶς γὰρ γίγνεται τόδε ἐκ τοῦδε - μὴ ὡς τόδε λέγεται μετὰ τόδε ,οἷον ἐξ Ἰσθμίων Ὀλύμπια ,ἀλλ᾽ ἢ ὡς ἐκ παιδὸς ἀνὴρ μεταβάλλοντος ἢ ὡς ἐξ ὕδατος ἀήρ .
ὡς μὲν οὖν ἐκ παιδὸς ἄνδρα γίγνεσθαί φαμεν ,ὡς ἐκ τοῦ γιγνομένου τὸ γεγονὸς ἢ ἐκ τοῦ ἐπιτελουμένου τὸ τετελεσμένον [ ἀεὶ γάρ ἐστι μεταξύ ,ὥσπερ τοῦ εἶναι καὶ μὴ εἶναι γένεσις ,οὕτω καὶ τὸ γιγνόμενον τοῦ ὄντος καὶ μὴ ὄντος ·
ἔστι γὰρ ὁ μανθάνων γιγνόμενος ἐπιστήμων ,καὶ τοῦτ᾽ ἐστὶν ὃ λέγεται ,ὅτι γίγνεται ἐκ μανθάνοντος ἐπιστήμων ] ·
τὸ δ᾽ ὡς ἐξ ἀέρος ὕδωρ ,φθειρομένου θατέρου .διὸ ἐκεῖνα μὲν οὐκ ἀνακάμπτει εἰς ἄλληλα ,
οὐδὲ γίγνεται ἐξ ἀνδρὸς παῖς [ οὐ γὰρ γίγνεται ἐκ τῆς γενέσεως τὸ γιγνόμενον ἀλλ᾽ ὃ ἔστι μετὰ τὴν γένεσιν ·
οὕτω γὰρ καὶ ἡμέρα ἐκ τοῦ πρωΐ ,ὅτι μετὰ τοῦτο ·
διὸ οὐδὲ τὸ πρωῒ ἐξ ἡμέρας ] ·
θάτερα δὲ ἀνακάμπτει .
ἀμφοτέρως δὲ ἀδύνατον εἰς ἄπειρον ἰέναι ·
τῶν μὲν γὰρ ὄντων μεταξὺ ἀνάγκη τέλος εἶναι ,τὰ δ᾽ εἰς ἄλληλα ἀνακάμπτει ·ἡ γὰρ θατέρου φθορὰ θατέρου ἐστὶ γένεσις .
ἅμα δὲ καὶ ἀδύνατον τὸ πρῶτον ἀΐδιον ὂν φθαρῆναι ·
ἐπεὶ γὰρ οὐκ ἄπειρος ἡ γένεσις ἐπὶ τὸ ἄνω ,ἀνάγκη ἐξ οὗ φθαρέντος πρώτου τι ἐγένετο μὴ ἀΐδιον εἶναι .
ἔτι δὲ τὸ οὗ ἕνεκα τέλος ,τοιοῦτον δὲ ὃ μὴ ἄλλου ἕνεκα ἀλλὰ τἆλλα ἐκείνου ,ὥστ᾽ εἰ μὲν ἔσται τοιοῦτόν τι ἔσχατον ,οὐκ ἔσται ἄπειρον ,εἰ δὲ μηθὲν τοιοῦτον ,οὐκ ἔσται τὸ οὗ ἕνεκα ,ἀλλ᾽ οἱ τὸ ἄπειρον ποιοῦντες λανθάνουσιν ἐξαιροῦντες τὴν τοῦ ἀγαθοῦ φύσιν [ καίτοι οὐθεὶς ἂν ἐγχειρήσειεν οὐδὲν πράττειν μὴ μέλλων ἐπὶ πέρας ἥξειν ] ·οὐδ᾽ ἂν εἴη νοῦς ἐν τοῖς οὖσιν ·ἕνεκα γάρ τινος ἀεὶ πράττει ὅ γε νοῦν ἔχων ,τοῦτο δέ ἐστι πέρας ·τὸ γὰρ τέλος πέρας ἐστίν .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὸ τί ἦν εἶναι ἐνδέχεται ἀνάγεσθαι εἰς ἄλλον ὁρισμὸν πλεονάζοντα τῷ λόγῳ ·
ἀεί τε γὰρ ἔστιν ὁ ἔμπροσθεν μᾶλλον ,ὁ δ᾽ ὕστερος οὐκ ἔστιν ,οὗ δὲ τὸ πρῶτον μὴ ἔστιν ,οὐδὲ τὸ ἐχόμενον ·ἔτι τὸ ἐπίστασθαι ἀναιροῦσιν οἱ οὕτως λέγοντες ,οὐ γὰρ οἷόν τε εἰδέναι πρὶν εἰς τὰ ἄτομα ἐλθεῖν ·καὶ τὸ γιγνώσκειν οὐκ ἔστιν ,τὰ γὰρ οὕτως ἄπειρα πῶς ἐνδέχεται νοεῖν ; οὐ γὰρ ὅμοιον ἐπὶ τῆς γραμμῆς ,ἣ κατὰ τὰς διαιρέσεις μὲν οὐχ ἵσταται ,νοῆσαι δ᾽ οὐκ ἔστι μὴ στήσαντα [ διόπερ οὐκ ἀριθμήσει τὰς τομὰς ὁ τὴν ἄπειρον διεξιών ] ,ἀλλὰ καὶ τὴν ὅλην οὐ κινουμένῳ νοεῖν ἀνάγκη .
καὶ ἀπείρῳ οὐδενὶ ἔστιν εἶναι ·
εἰ δὲ μή ,οὐκ ἄπειρόν γ᾽ ἐστὶ τὸ ἀπείρῳ εἶναι .
ἀλλὰ μὴν καὶ εἰ ἄπειρά γ᾽ ἦσαν πλήθει τὰ εἴδη τῶν αἰτίων ,οὐκ ἂν ἦν οὐδ᾽ οὕτω τὸ γιγνώσκειν ·
τότε γὰρ εἰδέναι οἰόμεθα ὅταν τὰ αἴτια γνωρίσωμεν ·
τὸ δ᾽ ἄπειρον κατὰ τὴν πρόσθεσιν οὐκ ἔστιν ἐν πεπερασμένῳ διεξελθεῖν .
αἱ δ᾽ ἀκροάσεις κατὰ τὰ ἔθη συμβαίνουσιν ·
ὡς γὰρ εἰώθαμεν οὕτως ἀξιοῦμεν λέγεσθαι ,
καὶ τὰ παρὰ ταῦτα οὐχ ὅμοια φαίνεται ἀλλὰ διὰ τὴν ἀσυνήθειαν ἀγνωστότερα καὶ ξενικώτερα ·
τὸ γὰρ σύνηθες γνώριμον .
ἡλίκην δὲ ἰσχὺν ἔχει τὸ σύνηθες οἱ νόμοι δηλοῦσιν ,ἐν οἷς τὰ μυθώδη καὶ παιδαριώδη μεῖζον ἰσχύει τοῦ γινώσκειν περὶ αὐτῶν διὰ τὸ ἔθος .
οἱ μὲν οὖν ἐὰν μὴ μαθηματικῶς λέγῃ τις οὐκ ἀποδέχονται τῶν λεγόντων ,οἱ δ᾽ ἂν μὴ παραδειγματικῶς ,οἱ δὲ μάρτυρα ἀξιοῦσιν ἐπάγεσθαι ποιητήν .
καὶ οἱ μὲν πάντα ἀκριβῶς ,τοὺς δὲ λυπεῖ τὸ ἀκριβὲς ἢ διὰ τὸ μὴ δύνασθαι συνείρειν ἢ διὰ τὴν μικρολογίαν ·
ἔχει γάρ τι τὸ ἀκριβὲς τοιοῦτον ,ὥστε ,καθάπερ ἐπὶ τῶν συμβολαίων ,καὶ ἐπὶ τῶν λόγων ἀνελεύθερον εἶναί τισι δοκεῖ .
διὸ δεῖ πεπαιδεῦσθαι πῶς ἕκαστα ἀποδεκτέον ,ὡς ἄτοπον ἅμα ζητεῖν ἐπιστήμην καὶ τρόπον ἐπιστήμης ·
ἔστι δ᾽ οὐδὲ θάτερον ῥᾴδιον λαβεῖν .
τὴν δ᾽ ἀκριβολογίαν τὴν μαθηματικὴν οὐκ ἐν ἅπασιν ἀπαιτητέον ,ἀλλ᾽ ἐν τοῖς μὴ ἔχουσιν ὕλην .
διόπερ οὐ φυσικὸς ὁ τρόπος ·
διὸ σκεπτέον πρῶτον τί ἐστιν ἡ φύσις ·
οὕτω γὰρ καὶ περὶ τίνων ἡ φυσικὴ δῆλον ἔσται [καὶ εἰ μιᾶς ἐπιστήμης ἢ πλειόνων τὰ αἴτια καὶ τὰς ἀρχὰς θεωρῆσαί ἐστιν] .
ἀνάγκη πρὸς τὴν ἐπιζητουμένην ἐπιστήμην ἐπελθεῖν ἡμᾶς πρῶτον περὶ ὧν ἀπορῆσαι δεῖ πρῶτον ·
ταῦτα δ᾽ ἐστὶν ὅσα τε περὶ αὐτῶν ἄλλως ὑπειλήφασί τινες ,κἂν εἴ τι χωρὶς τούτων τυγχάνει παρεωραμένον .
ἔστι δὲ τοῖς εὐπορῆσαι βουλομένοις προὔργου τὸ διαπορῆσαι καλῶς ·
ἡ γὰρ ὕστερον εὐπορία λύσις τῶν πρότερον ἀπορουμένων ἐστί ,λύειν δ᾽ οὐκ ἔστιν ἀγνοοῦντας τὸν δεσμόν ,ἀλλ᾽ ἡ τῆς διανοίας ἀπορία δηλοῖ τοῦτο περὶ τοῦ πράγματος ·
ᾗ γὰρ ἀπορεῖ ,ταύτῃ παραπλήσιον πέπονθε τοῖς δεδεμένοις ·
ἀδύνατον γὰρ ἀμφοτέρως προελθεῖν εἰς τὸ πρόσθεν .
διὸ δεῖ τὰς δυσχερείας τεθεωρηκέναι πάσας πρότερον ,τούτων τε χάριν καὶ διὰ τὸ τοὺς ζητοῦντας ἄνευ τοῦ διαπορῆσαι πρῶτον ὁμοίους εἶναι τοῖς ποῖ δεῖ βαδίζειν ἀγνοοῦσι ,καὶ πρὸς τούτοις οὐδ᾽ εἴ ποτε τὸ ζητούμενον εὕρηκεν ἢ μὴ γιγνώσκειν ·
τὸ γὰρ τέλος τούτῳ μὲν οὐ δῆλον τῷ δὲ προηπορηκότι δῆλον .
ἔτι δὲ βέλτιον ἀνάγκη ἔχειν πρὸς τὸ κρῖναι τὸν ὥσπερ ἀντιδίκων καὶ τῶν ἀμφισβητούντων λόγων ἀκηκοότα πάντων .
ἔστι δ᾽ ἀπορία πρώτη μὲν περὶ ὧν ἐν τοῖς πεφροιμιασμένοις διηπορήσαμεν ,πότερον μιᾶς ἢ πολλῶν ἐπιστημῶν θεωρῆσαι τὰς αἰτίας ·καὶ πότερον τὰς τῆς οὐσίας ἀρχὰς τὰς πρώτας ἐστὶ τῆς ἐπιστήμης ἰδεῖν μόνον ἢ καὶ περὶ τῶν ἀρχῶν ἐξ ὧν δεικνύουσι πάντες ,οἷον πότερον ἐνδέχεται ταὐτὸ καὶ ἓν ἅμα φάναι καὶ ἀποφάναι ἢ οὔ ,καὶ περὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων ·
εἴ τ᾽ ἐστι περὶ τὴν οὐσίαν ,πότερον μία περὶ πάσας ἢ πλείονές εἰσι ,κἂν εἰ πλείονες πότερον ἅπασαι συγγενεῖς ἢ τὰς μὲν σοφίας τὰς δὲ ἄλλο τι λεκτέον αὐτῶν .
καὶ τοῦτο δ᾽ αὐτὸ τῶν ἀναγκαίων ἐστὶ ζητῆσαι ,πότερον τὰς αἰσθητὰς οὐσίας εἶναι μόνον φατέον ἢ καὶ παρὰ ταύτας ἄλλας ,καὶ πότερον μοναχῶς ἢ πλείονα γένη τῶν οὐσιῶν ,οἷον οἱ ποιοῦντες τά τε εἴδη καὶ τὰ μαθηματικὰ μεταξὺ τούτων τε καὶ τῶν αἰσθητῶν .περί τε τούτων οὖν ,καθάπερ φαμέν ,ἐπισκεπτέον ,καὶ πότερον περὶ τὰς οὐσίας ἡ θεωρία μόνον ἐστὶν ἢ καὶ περὶ τὰ συμβεβηκότα καθ᾽ αὑτὰ ταῖς οὐσίαις ,πρὸς δὲ τούτοις περὶ ταὐτοῦ καὶ ἑτέρου καὶ ὁμοίου καὶ ἀνομοίου καὶ ἐναντιότητος ,καὶ περὶ προτέρου καὶ ὑστέρου καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων τῶν 
ἔτι δὲ τούτοις αὐτοῖς ὅσα καθ᾽ αὑτὰ συμβέβηκεν ,καὶ μὴ μόνον τί ἐστι τούτων ἕκαστον ἀλλὰ καὶ ἆρα ἓν ἑνὶ ἐναντίον ·
καὶ πότερον αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ στοιχεῖα τὰ γένη ἐστὶν ἢ εἰς ἃ διαιρεῖται ἐνυπάρχοντα ἕκαστον ·
καὶ εἰ τὰ γένη ,πότερον ὅσα ἐπὶ τοῖς ἀτόμοις λέγεται τελευταῖα ἢ τὰ πρῶτα ,οἷον πότερον ζῷον ἢ ἄνθρωπος ἀρχή τε καὶ μᾶλλον ἔστι παρὰ τὸ καθ᾽ ἕκαστον .μάλιστα δὲ ζητητέον καὶ πραγματευτέον πότερον ἔστι τι παρὰ τὴν ὕλην αἴτιον καθ᾽ αὑτὸ ἢ οὔ ,καὶ τοῦτο χωριστὸν ἢ οὔ ,καὶ πότερον ἓν ἢ πλείω τὸν ἀριθμόν ,καὶ πότερον ἔστι τι παρὰ τὸ σύνολον [ λέγω δὲ τὸ σύνολον ,ὅταν κατηγορηθῇ τι τῆς ὕλης ] ἢ οὐθέν ,ἢ τῶν μὲν τῶν δ᾽ οὔ ,καὶ ποῖα τοιαῦτα τῶν ὄντων .ἔτι αἱ ἀρχαὶ 
καὶ πότερον τῶν φθαρτῶν καὶ ἀφθάρτων αἱ αὐταὶ ἢ ἕτεραι ,καὶ πότερον ἄφθαρτοι πᾶσαι ἢ τῶν φθαρτῶν φθαρταί ; 
ἔτι δὲ τὸ πάντων χαλεπώτατον καὶ πλείστην ἀπορίαν ἔχον ,πότερον τὸ ἓν καὶ τὸ ὄν ,καθάπερ οἱ Πυθαγόρειοι καὶ Πλάτων ἔλεγεν ,οὐχ ἕτερόν τί ἐστιν ἀλλ᾽ οὐσία τῶν ὄντων ; 
ἢ οὔ ,ἀλλ᾽ ἕτερόν τι τὸ ὑποκείμενον ,ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς φησὶ φιλίαν ἄλλος δέ τις πῦρ ὁ δὲ ὕδωρ ἢ ἀέρα ·
καὶ πότερον αἱ ἀρχαὶ καθόλου εἰσὶν ἢ ὡς τὰ καθ᾽ ἕκαστα τῶν πραγμάτων ,καὶ δυνάμει ἢ ἐνεργείᾳ ·
ἔτι πότερον ἄλλως ἢ κατὰ κίνησιν ·
καὶ γὰρ ταῦτα ἀπορίαν ἂν παράσχοι πολλήν .
πρὸς δὲ τούτοις πότερον οἱ ἀριθμοὶ καὶ τὰ μήκη καὶ τὰ σχήματα καὶ αἱ στιγμαὶ οὐσίαι τινές εἰσιν ἢ οὔ ,κἂν εἰ οὐσίαι πότερον κεχωρισμέναι τῶν αἰσθητῶν ἢ ἐνυπάρχουσαι ἐν τούτοις ; 
περὶ γὰρ τούτων ἁπάντων οὐ μόνον χαλεπὸν τὸ εὐπορῆσαι τῆς ἀληθείας ἀλλ᾽ οὐδὲ τὸ διαπορῆσαι τῷ λόγῳ ῥᾴδιον καλῶς .
πρῶτον μὲν οὖν περὶ ὧν πρῶτον εἴπομεν ,πότερον μιᾶς ἢ πλειόνων ἐστὶν ἐπιστημῶν θεωρῆσαι πάντα τὰ γένη τῶν αἰτίων .
μιᾶς μὲν γὰρ ἐπιστήμης πῶς ἂν εἴη μὴ ἐναντίας οὔσας τὰς ἀρχὰς γνωρίζειν ; 
ἔτι δὲ πολλοῖς τῶν ὄντων οὐχ ὑπάρχουσι πᾶσαι ·
τίνα γὰρ τρόπον οἷόν τε κινήσεως ἀρχὴν εἶναι τοῖς ἀκινήτοις ἢ τὴν τἀγαθοῦ φύσιν ,εἴπερ ἅπαν ὃ ἂν ᾖ ἀγαθὸν καθ᾽ αὑτὸ καὶ διὰ τὴν αὑτοῦ φύσιν τέλος ἐστὶν καὶ οὕτως αἴτιον ὅτι ἐκείνου ἕνεκα καὶ γίγνεται καὶ ἔστι τἆλλα ,τὸ δὲ τέλος καὶ τὸ οὗ ἕνεκα πράξεώς τινός ἐστι τέλος ,αἱ δὲ πράξεις πᾶσαι μετὰ κινήσεως ; ὥστ᾽ ἐν τοῖς ἀκινήτοις οὐκ ἂν ἐνδέχοιτο ταύτην εἶναι τὴν ἀρχὴν οὐδ᾽ εἶναί τι αὐτοαγαθόν .διὸ καὶ ἐν τοῖς μαθήμασιν οὐθὲν δείκνυται διὰ ταύτης τῆς αἰτίας ,οὐδ᾽ ἔστιν ἀπόδειξις οὐδεμία διότι βέλτιον ἢ χεῖρον ,ἀλλ᾽ οὐδὲ 
ἐν μὲν γὰρ ταῖς ἄλλαις τέχναις ,καὶ ταῖς βαναύσοις ,οἷον ἐν τεκτονικῇ καὶ σκυτικῇ ,διότι βέλτιον ἢ χεῖρον λέγεσθαι πάντα ,τὰς δὲ μαθηματικὰς οὐθένα ποιεῖσθαι λόγον περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν .
- ἀλλὰ μὴν εἴ γε πλείους ἐπιστῆμαι τῶν αἰτίων εἰσὶ καὶ ἑτέρα ἑτέρας ἀρχῆς ,τίνα τούτων φατέον εἶναι τὴν ζητουμένην ,ἢ τίνα μάλιστα τοῦ πράγματος τοῦ ζητουμένου ἐπιστήμονα τῶν ἐχόντων αὐτάς ; 
ἐνδέχεται γὰρ τῷ αὐτῷ πάντας τοὺς τρόπους τοὺς τῶν αἰτίων ὑπάρχειν ,οἷον οἰκίας ὅθεν μὲν ἡ κίνησις ἡ τέχνη καὶ ὁ οἰκοδόμος ,οὗ δ᾽ ἕνεκα τὸ ἔργον ,ὕλη δὲ γῆ καὶ λίθοι ,τὸ δ᾽ εἶδος ὁ λόγος .
ἐκ μὲν οὖν τῶν πάλαι διωρισμένων τίνα χρὴ καλεῖν τῶν ἐπιστημῶν σοφίαν ἔχει λόγον ἑκάστην προσαγορεύειν ·
ᾗ μὲν γὰρ ἀρχικωτάτη καὶ ἡγεμονικωτάτη καὶ ᾗ ὥσπερ δούλας οὐδ᾽ ἀντειπεῖν τὰς ἄλλας ἐπιστήμας δίκαιον ,ἡ τοῦ τέλους καὶ τἀγαθοῦ τοιαύτη [ τούτου γὰρ ἕνεκα τἆλλα ] ,ᾗ δὲ τῶν πρώτων αἰτίων καὶ τοῦ μάλιστα ἐπιστητοῦ διωρίσθη εἶναι ,ἡ τῆς οὐσίας ἂν εἴη τοιαύτη ·
πολλαχῶς γὰρ ἐπισταμένων τὸ αὐτὸ μᾶλλον μὲν εἰδέναι φαμὲν τὸν τῷ εἶναι γνωρίζοντα τί τὸ πρᾶγμα ἢ τῷ μὴ εἶναι ,αὐτῶν δὲ τούτων ἕτερον ἑτέρου μᾶλλον ,καὶ μάλιστα τὸν τί ἐστιν ἀλλ᾽ οὐ τὸν πόσον ἢ ποῖον ἢ τί ποιεῖν ἢ πάσχειν πέφυκεν .
ἔτι δὲ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις τὸ εἰδέναι ἕκαστον καὶ ὧν ἀποδείξεις εἰσί ,τότ᾽ οἰόμεθα ὑπάρχειν ὅταν εἰδῶμεν τί ἐστιν [ οἷον τί ἐστι τὸ τετραγωνίζειν ,ὅτι μέσης εὕρεσις ·
ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ] ,περὶ δὲ τὰς γενέσεις καὶ τὰς πράξεις καὶ περὶ πᾶσαν μεταβολὴν ὅταν εἰδῶμεν τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως ·τοῦτο δ᾽ ἕτερον καὶ ἀντικείμενον τῷ τέλει ,ὥστ᾽ ἄλλης ἂν δόξειεν ἐπιστήμης εἶναι τὸ θεωρῆσαι τῶν αἰτίων τούτων ἕκαστον .ἀλλὰ μὴν καὶ περὶ τῶν ἀποδεικτικῶν ἀρχῶν ,πότερον μιᾶς ἐστὶν ἐπιστήμης ἢ πλειόνων ,ἀμφισβητήσιμόν ἐστιν [ λέγω δὲ ἀποδεικτικὰς τὰς κοινὰς δόξας ἐξ ὧν ἅπαντες δεικνύουσιν ] οἷον ὅτι πᾶν ἀναγκαῖον ἢ φάναι ἢ ἀποφάναι ,καὶ ἀδύνατον ἅμα εἶναι καὶ μὴ εἶναι ,καὶ ὅσαι ἄλλαι τοιαῦται προτάσεις ,πότερον 
μιᾶς μὲν οὖν οὐκ εὔλογον εἶναι ·
τί γὰρ μᾶλλον γεωμετρίας ἢ ὁποιασοῦν περὶ τούτων ἐστὶν ἴδιον τὸ ἐπαΐειν ; 
εἴπερ οὖν ὁμοίως μὲν ὁποιασοῦν ἐστίν ,ἁπασῶν δὲ μὴ ἐνδέχεται ,
ὥσπερ οὐδὲ τῶν ἄλλων οὕτως οὐδὲ τῆς γνωριζούσης τὰς οὐσίας ἴδιόν ἐστι τὸ γιγνώσκειν περὶ αὐτῶν .
ἅμα δὲ καὶ τίνα τρόπον ἔσται αὐτῶν ἐπιστήμη ; 
τί μὲν γὰρ ἕκαστον τούτων τυγχάνει ὂν καὶ νῦν γνωρίζομεν [ χρῶνται γοῦν ὡς γιγνωσκομένοις αὐτοῖς καὶ ἄλλαι τέχναι ] ·εἰ δὲ ἀποδεικτικὴ περὶ αὐτῶν ἐστί ,δεήσει τι γένος εἶναι ὑποκείμενον καὶ τὰ μὲν πάθη τὰ δ᾽ ἀξιώματ᾽ αὐτῶν [ περὶ πάντων γὰρ ἀδύνατον ἀπόδειξιν εἶναι ] ,ἀνάγκη γὰρ ἔκ τινων εἶναι καὶ περί τι καὶ τινῶν τὴν ἀπόδειξιν ·ὥστε συμβαίνει πάντων εἶναι γένος ἕν τι τῶν δεικνυμένων ,πᾶσαι γὰρ αἱ ἀποδεικτικαὶ χρῶνται τοῖς ἀξιώμασιν .ἀλλὰ μὴν εἰ ἑτέρα ἡ τῆς οὐσίας καὶ ἡ περὶ τούτων ,ποτέρα κυριωτέρα καὶ προτέρα πέφυκεν αὐτῶν ; 
ὅλως τε τῶν οὐσιῶν πότερον μία πασῶν ἐστὶν ἢ πλείους ἐπιστῆμαι ; 
εἰ μὲν οὖν μὴ μία ,ποίας οὐσίας θετέον τὴν ἐπιστήμην ταύτην ; 
τὸ δὲ μίαν πασῶν οὐκ εὔλογον ·
καὶ γὰρ ἂν ἀποδεικτικὴ μία περὶ πάντων εἴη τῶν συμβεβηκότων ,εἴπερ πᾶσα ἀποδεικτικὴ περί τι ὑποκείμενον θεωρεῖ τὰ καθ᾽ αὑτὰ συμβεβηκότα ἐκ τῶν κοινῶν δοξῶν .
περὶ οὖν τὸ αὐτὸ γένος τὰ συμβεβηκότα καθ᾽ αὑτὰ τῆς αὐτῆς ἐστὶ θεωρῆσαι ἐκ τῶν αὐτῶν δοξῶν .
περί τε γὰρ ὃ μιᾶς καὶ ἐξ ὧν μιᾶς ,εἴτε τῆς αὐτῆς εἴτε ἄλλης ,ὥστε καὶ τὰ συμβεβηκότα ,εἴθ᾽ αὗται θεωροῦσιν εἴτ᾽ ἐκ τούτων μία .
ἔτι δὲ πότερον περὶ τὰς οὐσίας μόνον ἡ θεωρία ἐστὶν ἢ καὶ περὶ τὰ συμβεβηκότα ταύταις ; 
λέγω δ᾽ οἷον ,εἰ τὸ στερεὸν οὐσία τίς ἐστι καὶ γραμμαὶ καὶ ἐπίπεδα ,πότερον τῆς αὐτῆς ταῦτα γνωρίζειν ἐστὶν ἐπιστήμης καὶ τὰ συμβεβηκότα περὶ ἕκαστον γένος περὶ ὧν αἱ μαθηματικαὶ δεικνύουσιν ,ἢ ἄλλης .
εἰ μὲν γὰρ τῆς αὐτῆς ,ἀποδεικτική τις ἂν εἴη καὶ ἡ τῆς οὐσίας ,οὐ δοκεῖ δὲ τοῦ τί ἐστιν ἀπόδειξις εἶναι ·
εἰ δ᾽ ἑτέρας ,τίς ἔσται ἡ θεωροῦσα περὶ τὴν οὐσίαν τὰ συμβεβηκότα ; 
τοῦτο γὰρ ἀποδοῦναι παγχάλεπον .
ἔτι δὲ πότερον τὰς αἰσθητὰς οὐσίας μόνας εἶναι φατέον ἢ καὶ παρὰ ταύτας ἄλλας ,καὶ πότερον μοναχῶς ἢ πλείω γένη τετύχηκεν ὄντα τῶν οὐσιῶν ,
οἷον οἱ λέγοντες τά τε εἴδη καὶ τὰ μεταξύ ,περὶ ἃ τὰς μαθηματικὰς εἶναί φασιν ἐπιστήμας ; 
ὡς μὲν οὖν λέγομεν τὰ εἴδη αἴτιά τε καὶ οὐσίας εἶναι καθ᾽ ἑαυτὰς εἴρηται ἐν τοῖς πρώτοις λόγοις περὶ αὐτῶν ·
πολλαχῇ δὲ ἐχόντων δυσκολίαν ,οὐθενὸς ἧττον ἄτοπον τὸ φάναι μὲν εἶναί τινας φύσεις παρὰ τὰς ἐν τῷ οὐρανῷ ,ταύτας δὲ τὰς αὐτὰς φάναι τοῖς αἰσθητοῖς πλὴν ὅτι τὰ μὲν ἀΐδια τὰ δὲ φθαρτά .
αὐτὸ γὰρ ἄνθρωπόν φασιν εἶναι καὶ ἵππον καὶ ὑγίειαν ,ἄλλο δ᾽ οὐδέν ,παραπλήσιον ποιοῦντες τοῖς θεοὺς μὲν εἶναι φάσκουσιν ἀνθρωποειδεῖς δέ ·
οὔτε γὰρ ἐκεῖνοι οὐδὲν ἄλλο ἐποίουν ἢ ἀνθρώπους ἀϊδίους ,οὔθ᾽ οὗτοι τὰ εἴδη ἄλλ᾽ ἢ αἰσθητὰ ἀΐδια .
ἔτι δὲ εἴ τις παρὰ τὰ εἴδη καὶ τὰ αἰσθητὰ τὰ μεταξὺ θήσεται ,πολλὰς ἀπορίας ἕξει ·
δῆλον γὰρ ὡς ὁμοίως γραμμαί τε παρά τ᾽ αὐτὰς καὶ τὰς αἰσθητὰς ἔσονται καὶ ἕκαστον τῶν ἄλλων γενῶν ·
ὥστ᾽ ἐπείπερ ἡ ἀστρολογία μία τούτων ἐστίν ,ἔσται τις καὶ οὐρανὸς παρὰ τὸν αἰσθητὸν οὐρανὸν καὶ ἥλιός τε καὶ σελήνη καὶ τἆλλα ὁμοίως τὰ κατὰ τὸν οὐρανόν .
καίτοι πῶς δεῖ πιστεῦσαι τούτοις ; 
οὐδὲ γὰρ ἀκίνητον εὔλογον εἶναι ,κινούμενον δὲ καὶ παντελῶς ἀδύνατον ·
ὁμοίως δὲ καὶ περὶ ὧν ἡ ὀπτικὴ πραγματεύεται καὶ ἡ ἐν τοῖς μαθήμασιν ἁρμονική ·
καὶ γὰρ ταῦτα ἀδύνατον εἶναι παρὰ τὰ αἰσθητὰ διὰ τὰς αὐτὰς αἰτίας ·
εἰ γὰρ ἔστιν αἰσθητὰ μεταξὺ καὶ αἰσθήσεις ,δῆλον ὅτι καὶ ζῷα ἔσονται μεταξὺ αὐτῶν τε καὶ τῶν φθαρτῶν .
ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις καὶ περὶ ποῖα τῶν ὄντων δεῖ ζητεῖν ταύτας τὰς ἐπιστήμας .
εἰ γὰρ τούτῳ διοίσει τῆς γεωδαισίας ἡ γεωμετρία μόνον ,ὅτι ἡ μὲν τούτων ἐστὶν ὧν αἰσθανόμεθα ἡ δ᾽ οὐκ αἰσθητῶν ,δῆλον ὅτι καὶ παρ᾽ ἰατρικὴν ἔσται τις ἐπιστήμη καὶ παρ᾽ ἑκάστην τῶν ἄλλων μεταξὺ αὐτῆς τε ἰατρικῆς καὶ τῆσδε τῆς ἰατρικῆς ·
καίτοι πῶς τοῦτο δυνατόν ; 
καὶ γὰρ ἂν ὑγιείν᾽ ἄττα εἴη παρὰ τὰ αἰσθητὰ καὶ αὐτὸ τὸ ὑγιεινόν .
ἅμα δὲ οὐδὲ τοῦτο ἀληθές ,ὡς ἡ γεωδαισία τῶν αἰσθητῶν ἐστὶ μεγεθῶν καὶ φθαρτῶν ·
ἐφθείρετο γὰρ ἂν φθειρομένων .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τῶν αἰσθητῶν ἂν εἴη μεγεθῶν οὐδὲ περὶ τὸν οὐρανὸν ἡ ἀστρολογία τόνδε .
οὔτε γὰρ αἱ αἰσθηταὶ γραμμαὶ τοιαῦταί εἰσιν οἵας λέγει ὁ γεωμέτρης [ οὐθὲν γὰρ εὐθὺ τῶν αἰσθητῶν οὕτως οὐδὲ στρογγύλον ·
ἅπτεται γὰρ τοῦ κανόνος οὐ κατὰ στιγμὴν ὁ κύκλος ἀλλ᾽ ὥσπερ Πρωταγόρας ἔλεγεν ἐλέγχων τοὺς γεωμέτρας ] ,οὔθ᾽ αἱ κινήσεις καὶ ἕλικες τοῦ οὐρανοῦ ὅμοιαι περὶ ὧν ἡ ἀστρολογία ποιεῖται τοὺς λόγους ,οὔτε τὰ σημεῖα τοῖς ἄστροις τὴν αὐτὴν ἔχει φύσιν .
εἰσὶ δέ τινες οἵ φασιν εἶναι μὲν τὰ μεταξὺ ταῦτα λεγόμενα τῶν τε εἰδῶν καὶ τῶν αἰσθητῶν ,οὐ μὴν χωρίς γε τῶν αἰσθητῶν ἀλλ᾽ ἐν τούτοις ·
οἷς τὰ συμβαίνοντα ἀδύνατα πάντα μὲν πλείονος λόγου διελθεῖν ,ἱκανὸν δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα θεωρῆσαι .
οὔτε γὰρ ἐπὶ τούτων εὔλογον ἔχειν οὕτω μόνον ,ἀλλὰ δῆλον ὅτι καὶ τὰ εἴδη ἐνδέχοιτ᾽ ἂν ἐν τοῖς αἰσθητοῖς εἶναι [ τοῦ γὰρ αὐτοῦ λόγου ἀμφότερα ταῦτά ἐστιν ] ,ἔτι δὲ δύο στερεὰ ἐν τῷ αὐτῷ ἀναγκαῖον εἶναι τόπῳ ,καὶ μὴ εἶναι ἀκίνητα ἐν κινουμένοις γε ὄντα τοῖς αἰσθητοῖς .
ὅλως δὲ τίνος ἕνεκ᾽ ἄν τις θείη εἶναι μὲν αὐτά ,εἶναι δ᾽ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ; 
ταὐτὰ γὰρ συμβήσεται ἄτοπα τοῖς προειρημένοις ·
ἔσται γὰρ οὐρανός τις παρὰ τὸν οὐρανόν ,πλήν γ᾽ οὐ χωρὶς ἀλλ᾽ ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ ·
ὅπερ ἐστὶν ἀδυνατώτερον .
περί τε τούτων οὖν ἀπορία πολλὴ πῶς δεῖ θέμενον τυχεῖν τῆς ἀληθείας ,καὶ περὶ τῶν ἀρχῶν πότερον δεῖ τὰ γένη στοιχεῖα καὶ ἀρχὰς ὑπολαμβάνειν ἢ μᾶλλον ἐξ ὧν ἐνυπαρχόντων ἐστὶν ἕκαστον πρώτων ,οἷον φωνῆς στοιχεῖα καὶ ἀρχαὶ δοκοῦσιν εἶναι ταῦτ᾽ ἐξ ὧν σύγκεινται αἱ φωναὶ πρώτων ,ἀλλ᾽ οὐ τὸ κοινὸν ἡ φωνή ·καὶ τῶν διαγραμμάτων ταῦτα στοιχεῖα λέγομεν ὧν αἱ ἀποδείξεις ἐνυπάρχουσιν ἐν ταῖς τῶν ἄλλων ἀποδείξεσιν ἢ πάντων ἢ τῶν πλείστων ,ἔτι δὲ τῶν σωμάτων καὶ οἱ πλείω λέγοντες εἶναι στοιχεῖα καὶ οἱ ἕν ,ἐξ ὧν σύγκειται καὶ ἐξ ὧν συνέστηκεν ἀρχὰς λέγουσιν 
πρὸς δὲ τούτοις καὶ τῶν ἄλλων εἴ τις ἐθέλει τὴν φύσιν ἀθρεῖν ,
οἷον κλίνην ἐξ ὧν μορίων συνέστηκε καὶ πῶς συγκειμένων ,τότε γνωρίζει τὴν φύσιν αὐτῆς .
ἐκ μὲν οὖν τούτων τῶν λόγων οὐκ ἂν εἴησαν αἱ ἀρχαὶ τὰ γένη τῶν ὄντων ·
εἰ δ᾽ ἕκαστον μὲν γνωρίζομεν διὰ τῶν ὁρισμῶν ,ἀρχαὶ δὲ τὰ γένη τῶν ὁρισμῶν εἰσίν ,ἀνάγκη καὶ τῶν ὁριστῶν ἀρχὰς εἶναι τὰ γένη .
κἂν εἰ ἔστι τὴν τῶν ὄντων λαβεῖν ἐπιστήμην τὸ τῶν εἰδῶν λαβεῖν καθ᾽ ἃ λέγονται τὰ ὄντα ,τῶν γε εἰδῶν ἀρχαὶ τὰ γένη εἰσίν .
φαίνονται δέ τινες καὶ τῶν λεγόντων στοιχεῖα τῶν ὄντων τὸ ἓν ἢ τὸ ὂν ἢ τὸ μέγα καὶ μικρὸν ὡς γένεσιν αὐτοῖς χρῆσθαι .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἀμφοτέρως γε οἷόν τε λέγειν τὰς ἀρχάς .
ὁ μὲν γὰρ λόγος τῆς οὐσίας εἷς ·
ἕτερος δ᾽ ἔσται ὁ διὰ τῶν γενῶν ὁρισμὸς καὶ ὁ λέγων ἐξ ὧν ἔστιν ἐνυπαρχόντων .
πρὸς δὲ τούτοις εἰ καὶ ὅτι μάλιστα ἀρχαὶ τὰ γένη εἰσί ,πότερον δεῖ νομίζειν τὰ πρῶτα τῶν γενῶν ἀρχὰς ἢ τὰ ἔσχατα κατηγορούμενα ἐπὶ τῶν ἀτόμων ; 
καὶ γὰρ τοῦτο ἔχει ἀμφισβήτησιν .
εἰ μὲν γὰρ ἀεὶ τὰ καθόλου μᾶλλον ἀρχαί ,φανερὸν ὅτι τὰ ἀνωτάτω τῶν γενῶν ·ταῦτα γὰρ λέγεται κατὰ πάντων .τοσαῦται οὖν ἔσονται ἀρχαὶ τῶν ὄντων ὅσαπερ τὰ πρῶτα γένη ,ὥστ᾽ ἔσται τό τε ὂν καὶ τὸ ἓν ἀρχαὶ καὶ οὐσίαι ·ταῦτα γὰρ κατὰ πάντων μάλιστα λέγεται τῶν ὄντων .
οὐχ οἷόν τε δὲ τῶν ὄντων ἓν εἶναι γένος οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ὄν ·
ἀνάγκη μὲν γὰρ τὰς διαφορὰς ἑκάστου γένους καὶ εἶναι καὶ μίαν εἶναι ἑκάστην ,ἀδύνατον δὲ κατηγορεῖσθαι ἢ τὰ εἴδη τοῦ γένους ἐπὶ τῶν οἰκείων διαφορῶν ἢ τὸ γένος ἄνευ τῶν αὐτοῦ εἰδῶν ,ὥστ᾽ εἴπερ τὸ ἓν γένος ἢ τὸ ὄν ,οὐδεμία διαφορὰ οὔτε ὂν οὔτε ἓν ἔσται .ἀλλὰ μὴν εἰ μὴ γένη ,οὐδ᾽ ἀρχαὶ ἔσονται ,εἴπερ ἀρχαὶ τὰ γένη .ἔτι καὶ τὰ μεταξὺ συλλαμβανόμενα μετὰ τῶν διαφορῶν ἔσται γένη μέχρι τῶν ἀτόμων [ νῦν δὲ τὰ μὲν δοκεῖ τὰ δ᾽ οὐ δοκεῖ ] ·
πρὸς δὲ τούτοις ἔτι μᾶλλον αἱ διαφοραὶ ἀρχαὶ ἢ τὰ γένη ·
εἰ δὲ καὶ αὗται ἀρχαί ,ἄπειροι ὡς εἰπεῖν ἀρχαὶ γίγνονται ,ἄλλως τε κἄν τις τὸ πρῶτον γένος ἀρχὴν τιθῇ .
ἀλλὰ μὴν καὶ εἰ μᾶλλόν γε ἀρχοειδὲς τὸ ἕν ἐστιν ,ἓν δὲ τὸ ἀδιαίρετον ,ἀδιαίρετον δὲ ἅπαν ἢ κατὰ τὸ ποσὸν ἢ κατ᾽ εἶδος ,πρότερον δὲ τὸ κατ᾽ εἶδος ,τὰ δὲ γένη διαιρετὰ εἰς εἴδη ,μᾶλλον ἂν ἓν τὸ ἔσχατον εἴη κατηγορούμενον ·οὐ γάρ ἐστι γένος ἅνθρωπος τῶν τινῶν ἀνθρώπων .ἔτι ἐν οἷς τὸ πρότερον καὶ ὕστερόν ἐστιν ,οὐχ οἷόν τε τὸ ἐπὶ τούτων εἶναί τι παρὰ ταῦτα [ οἷον εἰ πρώτη τῶν ἀριθμῶν ἡ δυάς ,οὐκ ἔσται τις ἀριθμὸς παρὰ τὰ εἴδη τῶν ἀριθμῶν ·
ὁμοίως δὲ οὐδὲ σχῆμα παρὰ τὰ εἴδη τῶν σχημάτων ·
εἰ δὲ μὴ τούτων ,σχολῇ τῶν γε ἄλλων ἔσται τὰ γένη παρὰ τὰ εἴδη ·
ἐν δὲ τοῖς ἀτόμοις οὐκ ἔστι τὸ μὲν πρότερον τὸ δ᾽ ὕστερον .
ἔτι ὅπου τὸ μὲν βέλτιον τὸ δὲ χεῖρον ,ἀεὶ τὸ βέλτιον πρότερον ·
ὥστ᾽ οὐδὲ τούτων ἂν εἴη γένος .
ἐκ μὲν οὖν τούτων μᾶλλον φαίνεται τὰ ἐπὶ τῶν ἀτόμων κατηγορούμενα ἀρχαὶ εἶναι τῶν γενῶν ·
πάλιν δὲ πῶς αὖ δεῖ ταύτας ἀρχὰς ὑπολαβεῖν οὐ ῥᾴδιον εἰπεῖν .
τὴν μὲν γὰρ ἀρχὴν δεῖ καὶ τὴν αἰτίαν εἶναι παρὰ τὰ πράγματα ὧν ἀρχή ,καὶ δύνασθαι εἶναι χωριζομένην αὐτῶν ·
τοιοῦτον δέ τι παρὰ τὸ καθ᾽ ἕκαστον εἶναι διὰ τί ἄν τις ὑπολάβοι ,πλὴν ὅτι καθόλου κατηγορεῖται καὶ κατὰ πάντων ; 
ἀλλὰ μὴν εἰ διὰ τοῦτο ,τὰ μᾶλλον καθόλου μᾶλλον θετέον ἀρχάς ·
ὥστε ἀρχαὶ τὰ πρῶτ᾽ ἂν εἴησαν γένη .
ἔστι δ᾽ ἐχομένη τε τούτων ἀπορία καὶ πασῶν χαλεπωτάτη καὶ ἀναγκαιοτάτη θεωρῆσαι ,περὶ ἧς ὁ λόγος ἐφέστηκε νῦν .
εἴτε γὰρ μὴ ἔστι τι παρὰ τὰ καθ᾽ ἕκαστα ,τὰ δὲ καθ᾽ ἕκαστα ἄπειρα ,τῶν δ᾽ ἀπείρων πῶς ἐνδέχεται λαβεῖν ἐπιστήμην ; 
ᾗ γὰρ ἕν τι καὶ ταὐτόν ,καὶ ᾗ καθόλου τι ὑπάρχει ,ταύτῃ πάντα γνωρίζομεν .ἀλλὰ μὴν εἰ τοῦτο ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ δεῖ τι εἶναι παρὰ τὰ καθ᾽ ἕκαστα ,ἀναγκαῖον ἂν εἴη τὰ γένη εἶναι παρὰ τὰ καθ᾽ ἕκαστα ,ἤτοι τὰ ἔσχατα ἢ τὰ πρῶτα ·
τοῦτο δ᾽ ὅτι ἀδύνατον ἄρτι διηπορήσαμεν .
ἔτι εἰ ὅτι μάλιστα ἔστι τι παρὰ τὸ σύνολον ὅταν κατηγορηθῇ τι τῆς ὕλης ,πότερον ,εἰ ἔστι ,παρὰ πάντα δεῖ εἶναί τι ,ἢ παρὰ μὲν ἔνια εἶναι παρὰ δ᾽ ἔνια μὴ εἶναι ,ἢ παρ᾽ οὐδέν ; 
εἰ μὲν οὖν μηδέν ἐστι παρὰ τὰ καθ᾽ ἕκαστα ,οὐθὲν ἂν εἴη νοητὸν ἀλλὰ πάντα αἰσθητὰ καὶ ἐπιστήμη οὐδενός ,εἰ μή τις εἶναι λέγει τὴν αἴσθησιν ἐπιστήμην .ἔτι δ᾽ οὐδ᾽ ἀΐδιον οὐθὲν οὐδ᾽ ἀκίνητον [ τὰ γὰρ αἰσθητὰ πάντα φθείρεται καὶ ἐν κινήσει ἐστίν ] ·
ἀλλὰ μὴν εἴ γε ἀΐδιον μηθέν ἐστιν ,οὐδὲ γένεσιν εἶναι δυνατόν .
ἀνάγκη γὰρ εἶναί τι τὸ γιγνόμενον καὶ ἐξ οὗ γίγνεται καὶ τούτων τὸ ἔσχατον ἀγένητον ,εἴπερ ἵσταταί τε καὶ ἐκ μὴ ὄντος γενέσθαι ἀδύνατον ·ἔτι δὲ γενέσεως οὔσης καὶ κινήσεως ἀνάγκη καὶ πέρας εἶναι [ οὔτε γὰρ ἄπειρός ἐστιν οὐδεμία κίνησις ἀλλὰ πάσης ἔστι τέλος ,γίγνεσθαί τε οὐχ οἷόν τε τὸ ἀδύνατον γενέσθαι ·τὸ δὲ γεγονὸς ἀνάγκη εἶναι ὅτε πρῶτον γέγονεν ] ·ἔτι δ᾽ εἴπερ ἡ ὕλη ἔστι διὰ τὸ ἀγένητος εἶναι ,πολὺ ἔτι μᾶλλον εὔλογον εἶναι τὴν οὐσίαν ,ὅ ποτε ἐκείνη γίγνεται ·εἰ γὰρ μήτε τοῦτο ἔσται μήτε ἐκείνη ,οὐθὲν 
ὅτι μὲν γὰρ ἐπὶ πάντων οὐχ οἷόν τε ,φανερόν ·
οὐ γὰρ ἂν θείημεν εἶναί τινα οἰκίαν παρὰ τὰς τινὰς οἰκίας .
πρὸς δὲ τούτοις πότερον ἡ οὐσία μία πάντων ἔσται ,οἷον τῶν ἀνθρώπων ; 
ἀλλ᾽ ἄτοπον ·
ἓν γὰρ πάντα ὧν ἡ οὐσία μία .
ἀλλὰ πολλὰ καὶ διάφορα ; 
ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἄλογον .
ἅμα δὲ καὶ πῶς γίγνεται ἡ ὕλη τούτων ἕκαστον καὶ ἔστι τὸ σύνολον ἄμφω ταῦτα ; 
ἔτι δὲ περὶ τῶν ἀρχῶν καὶ τόδε ἀπορήσειεν ἄν τις .
εἰ μὲν γὰρ εἴδει εἰσὶν ἕν ,οὐθὲν ἔσται ἀριθμῷ ἕν ,οὐδ᾽ αὐτὸ τὸ ἓν καὶ τὸ ὄν ·
καὶ τὸ ἐπίστασθαι πῶς ἔσται ,εἰ μή τι ἔσται ἓν ἐπὶ πάντων ; 
ἀλλὰ μὴν εἰ ἀριθμῷ ἓν καὶ μία ἑκάστη τῶν ἀρχῶν ,καὶ μὴ ὥσπερ ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν ἄλλαι ἄλλων [ οἷον τῆσδε τῆς συλλαβῆς τῷ εἴδει τῆς αὐτῆς οὔσης καὶ αἱ ἀρχαὶ εἴδει αἱ αὐταί ·καὶ γὰρ αὗται ὑπάρχουσιν ἀριθμῷ ἕτεραι ] ,εἰ δὲ μὴ οὕτως ἀλλ᾽ αἱ τῶν ὄντων ἀρχαὶ ἀριθμῷ ἕν εἰσιν ,οὐκ ἔσται παρὰ τὰ στοιχεῖα οὐθὲν ἕτερον ·
τὸ γὰρ ἀριθμῷ ἓν ἢ τὸ καθ᾽ ἕκαστον λέγειν διαφέρει οὐθέν ·
οὕτω γὰρ λέγομεν τὸ καθ᾽ ἕκαστον ,τὸ ἀριθμῷ ἕν ,καθόλου δὲ τὸ ἐπὶ τούτων .
ὥσπερ οὖν εἰ τὰ τῆς φωνῆς ἀριθμῷ ἦν στοιχεῖα ὡρισμένα ,ἀναγκαῖον ἦν ἂν τοσαῦτα εἶναι τὰ πάντα γράμματα ὅσαπερ τὰ στοιχεῖα ,μὴ ὄντων γε δύο τῶν αὐτῶν μηδὲ πλειόνων .
οὐθενὸς δ᾽ ἐλάττων ἀπορία παραλέλειπται καὶ τοῖς νῦν καὶ τοῖς πρότερον ,πότερον αἱ αὐταὶ τῶν φθαρτῶν καὶ τῶν ἀφθάρτων ἀρχαί εἰσιν ἢ ἕτεραι .
εἰ μὲν γὰρ αἱ αὐταί ,πῶς τὰ μὲν φθαρτὰ τὰ δὲ ἄφθαρτα ,καὶ διὰ τίν᾽ αἰτίαν ; 
οἱ μὲν οὖν περὶ Ἡσίοδον καὶ πάντες ὅσοι θεολόγοι μόνον ἐφρόντισαν τοῦ πιθανοῦ τοῦ πρὸς αὑτούς ,ἡμῶν δ᾽ ὠλιγώρησαν [ θεοὺς γὰρ ποιοῦντες τὰς ἀρχὰς καὶ ἐκ θεῶν γεγονέναι ,τὰ μὴ γευσάμενα τοῦ νέκταρος καὶ τῆς ἀμβροσίας θνητὰ γενέσθαι φασίν ,δῆλον ὡς ταῦτα τὰ ὀνόματα γνώριμα λέγοντες αὑτοῖς ·
καίτοι περὶ αὐτῆς τῆς προσφορᾶς τῶν αἰτίων τούτων ὑπὲρ ἡμᾶς εἰρήκασιν ·
εἰ μὲν γὰρ χάριν ἡδονῆς αὐτῶν θιγγάνουσιν ,οὐθὲν αἴτια τοῦ εἶναι τὸ νέκταρ καὶ ἡ ἀμβροσία ,εἰ δὲ τοῦ εἶναι ,πῶς ἂν εἶεν ἀΐδιοι δεόμενοι τροφῆς ] ·
ἀλλὰ περὶ μὲν τῶν μυθικῶς σοφιζομένων οὐκ ἄξιον μετὰ σπουδῆς σκοπεῖν ·
παρὰ δὲ τῶν δι᾽ ἀποδείξεως λεγόντων δεῖ πυνθάνεσθαι διερωτῶντας τί δή ποτ᾽ ἐκ τῶν αὐτῶν ὄντα τὰ μὲν ἀΐδια τὴν φύσιν ἐστὶ τὰ δὲ φθείρεται τῶν ὄντων .
ἐπεὶ δὲ οὔτε αἰτίαν λέγουσιν οὔτε εὔλογον οὕτως ἔχειν ,δῆλον ὡς οὐχ αἱ αὐταὶ ἀρχαὶ οὐδὲ αἰτίαι αὐτῶν ἂν εἶεν .
καὶ γὰρ ὅνπερ οἰηθείη λέγειν ἄν τις μάλιστα ὁμολογουμένως αὑτῷ ,Ἐμπεδοκλῆς ,καὶ οὗτος ταὐτὸν πέπονθεν ·
τίθησι μὲν γὰρ ἀρχήν τινα αἰτίαν τῆς φθορᾶς τὸ νεῖκος ,δόξειε δ᾽ ἂν οὐθὲν ἧττον καὶ τοῦτο γεννᾶν ἔξω τοῦ ἑνός ·
ἅπαντα γὰρ ἐκ τούτου τἆλλά ἐστι πλὴν ὁ θεός .
λέγει γοῦν ἐξ ὧν πάνθ᾽ ὅσα τ᾽ ἦν ὅσα τ᾽ ἔσθ᾽ ὅσα τ᾽ ἔσται ὀπίσσω ,δένδρεά τ᾽ ἐβλάστησε καὶ ἀνέρες ἠδὲ γυναῖκες ,θῆρές τ᾽ οἰωνοί τε καὶ ὑδατοθρέμμονες ἰχθῦς ,καί τε θεοὶ δολιχαίωνες .εμπεδοξλες φρ .21 .9-12 καὶ χωρὶς δὲ τούτων δῆλον ·
εἰ γὰρ μὴ ἦν ἐν τοῖς πράγμασιν ,ἓν ἂν ἦν ἅπαντα ,ὡς φησίν ·
ὅταν γὰρ συνέλθῃ ,τότε δ᾽ ἔσχατον ἵστατο νεῖκος .εμπεδοξλες φρ .36 .7 διὸ καὶ συμβαίνει αὐτῷ τὸν εὐδαιμονέστατον θεὸν ἧττον φρόνιμον εἶναι τῶν ἄλλων ·οὐ γὰρ γνωρίζει ἅπαντα ·
τὸ γὰρ νεῖκος οὐκ ἔχει ,ἡ δὲ γνῶσις τοῦ ὁμοίου τῷ ὁμοίῳ .
γαίῃ μὲν γάρ ,[ φησί ,] γαῖαν ὀπώπαμεν ,ὕδατι δ᾽ ὕδωρ ,αἰθέρι δ᾽ αἰθέρα δῖον ,ἀτὰρ πυρὶ πῦρ ἀΐδηλον ,στοργὴν δὲ στοργῇ ,νεῖκος δέ τε νείκεϊ λυγρῷ .
εμπεδοξλες φρ .109 ἀλλ᾽ ὅθεν δὴ ὁ λόγος ,τοῦτό γε φανερόν ,ὅτι συμβαίνει αὐτῷ τὸ νεῖκος μηθὲν μᾶλλον φθορᾶς ἢ τοῦ εἶναι αἴτιον ·ὁμοίως δ᾽ οὐδ᾽ ἡ φιλότης τοῦ εἶναι ,συνάγουσα γὰρ εἰς τὸ ἓν φθείρει τὰ ἄλλα .
καὶ ἅμα δὲ αὐτῆς τῆς μεταβολῆς αἴτιον οὐθὲν λέγει ἀλλ᾽ ἢ ὅτι οὕτως πέφυκεν ·
ἀλλ᾽ ὅτε δὴ μέγα νεῖκος ἐνὶ μελέεσσιν ἐθρέφθη ,εἰς τιμάς τ᾽ ἀνόρουσε τελειομένοιο χρόνοιο ὅς σφιν ἀμοιβαῖος πλατέος παρ᾽ ἐλήλαται ὅρκου ·
αἰτίαν δὲ τῆς ἀνάγκης οὐδεμίαν δηλοῖ .
ἀλλ᾽ ὅμως τοσοῦτόν γε μόνος λέγει ὁμολογουμένως ·
οὐ γὰρ τὰ μὲν φθαρτὰ τὰ δὲ ἄφθαρτα ποιεῖ τῶν ὄντων ἀλλὰ πάντα φθαρτὰ πλὴν τῶν στοιχείων .
ἡ δὲ νῦν λεγομένη ἀπορία ἐστὶ διὰ τί τὰ μὲν τὰ δ᾽ οὔ ,εἴπερ ἐκ τῶν αὐτῶν ἐστίν .
ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἂν εἴησαν αἱ αὐταὶ ἀρχαί ,τοσαῦτα εἰρήσθω ·
εἰ δὲ ἕτεραι ἀρχαί ,μία μὲν ἀπορία πότερον ἄφθαρτοι καὶ αὗται ἔσονται ἢ φθαρταί ·εἰ μὲν γὰρ φθαρταί ,δῆλον ὡς ἀναγκαῖον καὶ ταύτας ἔκ τινων εἶναι [ πάντα γὰρ φθείρεται εἰς ταῦτ᾽ ἐξ ὧν ἔστιν ] ,ὥστε συμβαίνει τῶν ἀρχῶν ἑτέρας ἀρχὰς εἶναι προτέρας ,τοῦτο δ᾽ ἀδύνατον ,καὶ εἰ ἵσταται καὶ εἰ βαδίζει εἰς ἄπειρον ·
ἔτι δὲ πῶς ἔσται τὰ φθαρτά ,εἰ αἱ ἀρχαὶ ἀναιρεθήσονται ; 
εἰ δὲ ἄφθαρτοι ,διὰ τί ἐκ μὲν τούτων ἀφθάρτων οὐσῶν φθαρτὰ ἔσται ,ἐκ δὲ τῶν ἑτέρων ἄφθαρτα ; 
τοῦτο γὰρ οὐκ εὔλογον ,ἀλλ᾽ ἢ ἀδύνατον ἢ πολλοῦ λόγου δεῖται .
ἔτι δὲ οὐδ᾽ ἐγκεχείρηκεν οὐδεὶς ἑτέρας ,ἀλλὰ τὰς αὐτὰς ἁπάντων λέγουσιν ἀρχάς .ἀλλὰ τὸ πρῶτον ἀπορηθὲν ἀποτρώγουσιν ὥσπερ τοῦτο μικρόν τι λαμβάνοντες .
πάντων δὲ καὶ θεωρῆσαι χαλεπώτατον καὶ πρὸς τὸ γνῶναι τἀληθὲς ἀναγκαιότατον πότερόν ποτε τὸ ὂν καὶ τὸ ἓν οὐσίαι τῶν ὄντων εἰσί ,καὶ ἑκάτερον αὐτῶν οὐχ ἕτερόν τι ὂν τὸ μὲν ἓν τὸ δὲ ὄν ἐστιν ,ἢ δεῖ ζητεῖν τί ποτ᾽ ἐστὶ τὸ ὂν καὶ τὸ ἓν ὡς ὑποκειμένης ἄλλης φύσεως .
οἱ μὲν γὰρ ἐκείνως οἱ δ᾽ οὕτως οἴονται τὴν φύσιν ἔχειν .
Πλάτων μὲν γὰρ καὶ οἱ Πυθαγόρειοι οὐχ ἕτερόν τι τὸ ὂν οὐδὲ τὸ ἓν ἀλλὰ τοῦτο αὐτῶν τὴν φύσιν εἶναι ,ὡς οὔσης τῆς οὐσίας αὐτοῦ τοῦ ἑνὶ εἶναι καὶ ὄντι ·
οἱ δὲ περὶ φύσεως ,οἷον Ἐμπεδοκλῆς ὡς εἰς γνωριμώτερον ἀνάγων λέγει ὅ τι τὸ ἕν ἐστιν ·
δόξειε γὰρ ἂν λέγειν τοῦτο τὴν φιλίαν εἶναι [ αἰτία γοῦν ἐστὶν αὕτη τοῦ ἓν εἶναι πᾶσιν ] ,ἕτεροι δὲ πῦρ ,οἱ δ᾽ ἀέρα φασὶν εἶναι τὸ ἓν τοῦτο καὶ τὸ ὄν ,ἐξ οὗ τὰ ὄντα εἶναί τε καὶ γεγονέναι .
ὣς δ᾽ αὔτως καὶ οἱ πλείω τὰ στοιχεῖα τιθέμενοι ·
ἀνάγκη γὰρ καὶ τούτοις τοσαῦτα λέγειν τὸ ἓν καὶ τὸ ὂν ὅσας περ ἀρχὰς εἶναί φασιν .
συμβαίνει δέ ,εἰ μέν τις μὴ θήσεται εἶναί τινα οὐσίαν τὸ ἓν καὶ τὸ ὄν ,μηδὲ τῶν ἄλλων εἶναι τῶν καθόλου μηθέν [ ταῦτα γάρ ἐστι καθόλου μάλιστα πάντων ,εἰ δὲ μὴ ἔστι τι ἓν αὐτὸ μηδ᾽ αὐτὸ ὄν ,σχολῇ τῶν γε ἄλλων τι ἂν εἴη παρὰ τὰ λεγόμενα καθ᾽ ἕκαστα ] ,ἔτι δὲ μὴ ὄντος τοῦ ἑνὸς οὐσίας ,δῆλον ὅτι οὐδ᾽ ἂν ἀριθμὸς εἴη ὡς κεχωρισμένη τις φύσις τῶν ὄντων [ ὁ μὲν γὰρ ἀριθμὸς μονάδες ,ἡ δὲ μονὰς ὅπερ ἕν τί ἐστιν ] ·
εἰ δ᾽ ἔστι τι αὐτὸ ἓν καὶ ὄν ,ἀναγκαῖον οὐσίαν αὐτῶν εἶναι τὸ ἓν καὶ τὸ ὄν ·
οὐ γὰρ ἕτερόν τι καθόλου κατηγορεῖται ἀλλὰ ταῦτα αὐτά .
ἀλλὰ μὴν εἴ γ᾽ ἔσται τι αὐτὸ ὂν καὶ αὐτὸ ἕν ,πολλὴ ἀπορία πῶς ἔσται τι παρὰ ταῦτα ἕτερον ,λέγω δὲ πῶς ἔσται πλείω ἑνὸς τὰ ὄντα .τὸ γὰρ ἕτερον τοῦ ὄντος οὐκ ἔστιν ,ὥστε κατὰ τὸν Παρμενίδου συμβαίνειν ἀνάγκη λόγον ἓν ἅπαντα εἶναι τὰ ὄντα καὶ τοῦτο εἶναι τὸ ὄν .
ἀμφοτέρως δὲ δύσκολον ·
ἄν τε γὰρ μὴ ᾖ τὸ ἓν οὐσία ἄν τε ᾖ τὸ αὐτὸ ἕν ,ἀδύνατον τὸν ἀριθμὸν οὐσίαν εἶναι .
ἐὰν μὲν οὖν μὴ ᾖ ,εἴρηται πρότερον δι᾽ ὅ ·
ἐὰν δὲ ᾖ ,ἡ αὐτὴ ἀπορία καὶ περὶ τοῦ ὄντος .
ἐκ τίνος γὰρ παρὰ τὸ ἓν ἔσται αὐτὸ ἄλλο ἕν ; 
ἀνάγκη γὰρ μὴ ἓν εἶναι ·
ἅπαντα δὲ τὰ ὄντα ἢ ἓν ἢ πολλὰ ὧν ἓν ἕκαστον .
ἔτι εἰ ἀδιαίρετον αὐτὸ τὸ ἕν ,κατὰ μὲν τὸ Ζήνωνος ἀξίωμα οὐθὲν ἂν εἴη [ ὃ γὰρ μήτε προστιθέμενον μήτε ἀφαιρούμενον ποιεῖ μεῖζον μηδὲ ἔλαττον ,οὔ φησιν εἶναι τοῦτο τῶν ὄντων ,ὡς δηλονότι ὄντος μεγέθους τοῦ ὄντος ·
καὶ εἰ μέγεθος ,σωματικόν ·
τοῦτο γὰρ πάντῃ ὄν ·τὰ δὲ ἄλλα πὼς μὲν προστιθέμενα ποιήσει μεῖζον ,πὼς δ᾽ οὐθέν ,οἷον ἐπίπεδον καὶ γραμμή ,στιγμὴ δὲ καὶ μονὰς οὐδαμῶς ] ·ἀλλ᾽ ἐπειδὴ οὗτος θεωρεῖ φορτικῶς ,καὶ ἐνδέχεται εἶναι ἀδιαίρετόν τι ὥστε [καὶ οὕτως] καὶ πρὸς ἐκεῖνόν τιν᾽ ἀπολογίαν ἔχειν [ μεῖζον μὲν γὰρ οὐ ποιήσει πλεῖον δὲ προστιθέμενον τὸ τοιοῦτον ] ·ἀλλὰ πῶς δὴ ἐξ ἑνὸς τοιούτου ἢ πλειόνων τοιούτων ἔσται μέγεθος ; 
ὅμοιον γὰρ καὶ τὴν γραμμὴν ἐκ στιγμῶν εἶναι φάσκειν .
ἀλλὰ μὴν καὶ εἴ τις οὕτως ὑπολαμβάνει ὥστε γενέσθαι ,καθάπερ λέγουσί τινες ,ἐκ τοῦ ἑνὸς αὐτοῦ καὶ ἄλλου μὴ ἑνός τινος τὸν ἀριθμόν ,οὐθὲν ἧττον ζητητέον διὰ τί καὶ πῶς ὁτὲ μὲν ἀριθμὸς ὁτὲ δὲ μέγεθος ἔσται τὸ γενόμενον ,εἴπερ τὸ μὴ ἓν ἡ ἀνισότης καὶ ἡ αὐτὴ φύσις ἦν .
οὔτε γὰρ ὅπως ἐξ ἑνὸς καὶ ταύτης οὔτε ὅπως ἐξ ἀριθμοῦ τινὸς καὶ ταύτης γένοιτ᾽ ἂν τὰ μεγέθη ,δῆλον .
τούτων δ᾽ ἐχομένη ἀπορία πότερον οἱ ἀριθμοὶ καὶ τὰ σώματα καὶ τὰ ἐπίπεδα καὶ αἱ στιγμαὶ οὐσίαι τινές εἰσιν ἢ οὔ .
εἰ μὲν γὰρ μή εἰσιν ,διαφεύγει τί τὸ ὂν καὶ τίνες αἱ οὐσίαι τῶν ὄντων ·
τὰ μὲν γὰρ πάθη καὶ αἱ κινήσεις καὶ τὰ πρός τι καὶ αἱ διαθέσεις καὶ οἱ λόγοι οὐθενὸς δοκοῦσιν οὐσίαν σημαίνειν [ λέγονται γὰρ πάντα καθ᾽ ὑποκειμένου τινός ,καὶ οὐθὲν τόδε τι ] ·
ἃ δὲ μάλιστ᾽ ἂν δόξειε σημαίνειν οὐσίαν ,ὕδωρ καὶ γῆ καὶ πῦρ καὶ ἀήρ ,ἐξ ὧν τὰ σύνθετα σώματα συνέστηκε ,
τούτων θερμότητες μὲν καὶ ψυχρότητες καὶ τὰ τοιαῦτα πάθη ,οὐκ οὐσίαι ,τὸ δὲ σῶμα τὸ ταῦτα πεπονθὸς μόνον ὑπομένει ὡς ὄν τι καὶ οὐσία τις οὖσα .
ἀλλὰ μὴν τό γε σῶμα ἧττον οὐσία τῆς ἐπιφανείας ,καὶ αὕτη τῆς γραμμῆς ,καὶ αὕτη τῆς μονάδος καὶ τῆς στιγμῆς ·
τούτοις γὰρ ὥρισται τὸ σῶμα ,καὶ τὰ μὲν ἄνευ σώματος ἐνδέχεσθαι δοκεῖ εἶναι τὸ δὲ σῶμα ἄνευ τούτων ἀδύνατον .
διόπερ οἱ μὲν πολλοὶ καὶ οἱ πρότερον τὴν οὐσίαν καὶ τὸ ὂν ᾤοντο τὸ σῶμα εἶναι τὰ δὲ ἄλλα τούτου πάθη ,ὥστε καὶ τὰς ἀρχὰς τὰς τῶν σωμάτων τῶν ὄντων εἶναι ἀρχάς ·
οἱ δ᾽ ὕστεροι καὶ σοφώτεροι τούτων εἶναι δόξαντες ἀριθμούς .
καθάπερ οὖν εἴπομεν ,εἰ μὴ ἔστιν οὐσία ταῦτα ,ὅλως οὐδὲν ἐστὶν οὐσία οὐδὲ ὂν οὐθέν ·
οὐ γὰρ δὴ τά γε συμβεβηκότα τούτοις ἄξιον ὄντα καλεῖν .
- ἀλλὰ μὴν εἰ τοῦτο μὲν ὁμολογεῖται ,ὅτι μᾶλλον οὐσία τὰ μήκη τῶν σωμάτων καὶ αἱ στιγμαί ,ταῦτα δὲ μὴ ὁρῶμεν ποίων ἂν εἶεν σωμάτων [ ἐν γὰρ τοῖς αἰσθητοῖς ἀδύνατον εἶναι ] ,οὐκ ἂν εἴη οὐσία οὐδεμία .
ἔτι δὲ φαίνεται ταῦτα πάντα διαιρέσεις ὄντα τοῦ σώματος ,τὸ μὲν εἰς πλάτος τὸ δ᾽ εἰς βάθος τὸ δ᾽ εἰς μῆκος .
πρὸς δὲ τούτοις ὁμοίως ἔνεστιν ἐν τῷ στερεῷ ὁποιονοῦν σχῆμα ·ὥστ᾽ εἰ μηδ᾽ ἐν τῷ λίθῳ Ἑρμῆς ,οὐδὲ τὸ ἥμισυ τοῦ κύβου ἐν τῷ κύβῳ οὕτως ὡς ἀφωρισμένον ·οὐκ ἄρα οὐδ᾽ ἐπιφάνεια [ εἰ γὰρ ὁποιαοῦν ,κἂν αὕτη ἂν ἦν ἡ ἀφορίζουσα τὸ ἥμισυ ] ,ὁ δ᾽ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ γραμμῆς καὶ στιγμῆς καὶ μονάδος ,ὥστ᾽ εἰ μάλιστα μὲν οὐσία τὸ σῶμα ,τούτου δὲ μᾶλλον ταῦτα ,μὴ ἔστι δὲ ταῦτα μηδὲ οὐσίαι τινές ,διαφεύγει τί τὸ ὂν καὶ τίς ἡ οὐσία τῶν ὄντων .
πρὸς γὰρ τοῖς εἰρημένοις καὶ τὰ περὶ τὴν γένεσιν καὶ τὴν φθορὰν συμβαίνει ἄλογα .
δοκεῖ μὲν γὰρ ἡ οὐσία ,ἐὰν μὴ οὖσα πρότερον νῦν ᾖ ἢ πρότερον οὖσα ὕστερον μὴ ᾖ ,μετὰ τοῦ γίγνεσθαι καὶ φθείρεσθαι ταῦτα πάσχειν ·
τὰς δὲ στιγμὰς καὶ τὰς γραμμὰς καὶ τὰς ἐπιφανείας οὐκ ἐνδέχεται οὔτε γίγνεσθαι οὔτε φθείρεσθαι ,ὁτὲ μὲν οὔσας ὁτὲ δὲ οὐκ οὔσας .
ὅταν γὰρ ἅπτηται ἢ διαιρῆται τὰ σώματα ,
ἅμα ὁτὲ μὲν μία ἁπτομένων ὁτὲ δὲ δύο διαιρουμένων γίγνονται ·
ὥστ᾽ οὔτε συγκειμένων ἔστιν ἀλλ᾽ ἔφθαρται ,διῃρημένων τε εἰσὶν αἱ πρότερον οὐκ οὖσαι [ οὐ γὰρ δὴ ἥ γ᾽ ἀδιαίρετος στιγμὴ διῃρέθη εἰς δύο ] ,εἴ τε γίγνονται καὶ φθείρονται ,ἐκ τίνος γίγνονται ; 
παραπλησίως δ᾽ ἔχει καὶ περὶ τὸ νῦν τὸ ἐν τῷ χρόνῳ ·
οὐδὲ γὰρ τοῦτο ἐνδέχεται γίγνεσθαι καὶ φθείρεσθαι ,ἀλλ᾽ ὅμως ἕτερον ἀεὶ δοκεῖ εἶναι ,οὐκ οὐσία τις οὖσα .ὁμοίως δὲ δῆλον ὅτι ἔχει καὶ περὶ τὰς στιγμὰς καὶ τὰς γραμμὰς καὶ τὰ ἐπίπεδα ·ὁ γὰρ αὐτὸς λόγος ·
ἅπαντα γὰρ ὁμοίως ἢ πέρατα ἢ διαιρέσεις εἰσίν .
ὅλως δ᾽ ἀπορήσειεν ἄν τις διὰ τί καὶ δεῖ ζητεῖν ἄλλ᾽ ἄττα παρά τε τὰ αἰσθητὰ καὶ τὰ μεταξύ ,οἷον ἃ τίθεμεν εἴδη .εἰ γὰρ διὰ τοῦτο ,ὅτι τὰ μὲν μαθηματικὰ τῶν δεῦρο ἄλλῳ μέν τινι διαφέρει ,τῷ δὲ πόλλ᾽ ἄττα ὁμοειδῆ εἶναι οὐθὲν διαφέρει ,ὥστ᾽ οὐκ ἔσονται αὐτῶν αἱ ἀρχαὶ ἀριθμῷ ἀφωρισμέναι [ ὥσπερ οὐδὲ τῶν ἐνταῦθα γραμμάτων ἀριθμῷ μὲν πάντων οὐκ εἰσὶν αἱ ἀρχαὶ ὡρισμέναι ,εἴδει δέ ,ἐὰν μὴ λαμβάνῃ τις τησδὶ τῆς συλλαβῆς ἢ τησδὶ τῆς φωνῆς ·τούτων δ᾽ ἔσονται καὶ ἀριθμῷ ὡρισμέναι - ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν 
εἰ οὖν τοῦτο ἀναγκαῖον ,καὶ τὰ εἴδη ἀναγκαῖον διὰ τοῦτο εἶναι τιθέναι .
καὶ γὰρ εἰ μὴ καλῶς διαρθροῦσιν οἱ λέγοντες ,ἀλλ᾽ ἔστι γε τοῦθ᾽ ὃ βούλονται ,καὶ ἀνάγκη ταῦτα λέγειν αὐτοῖς ,ὅτι τῶν εἰδῶν οὐσία τις ἕκαστόν ἐστι καὶ οὐθὲν κατὰ συμβεβηκός .
ἀλλὰ μὴν εἴ γε θήσομεν τά τε εἴδη εἶναι καὶ ἓν ἀριθμῷ τὰς ἀρχὰς ἀλλὰ μὴ εἴδει ,εἰρήκαμεν ἃ συμβαίνειν ἀναγκαῖον ἀδύνατα .
σύνεγγυς δὲ τούτων ἐστὶ τὸ διαπορῆσαι πότερον δυνάμει ἔστι τὰ στοιχεῖα ἤ τιν᾽ ἕτερον τρόπον .
εἰ μὲν γὰρ ἄλλως πως ,πρότερόν τι ἔσται τῶν ἀρχῶν ἄλλο [ πρότερον γὰρ ἡ δύναμις ἐκείνης τῆς αἰτίας ,τὸ δὲ δυνατὸν οὐκ ἀναγκαῖον ἐκείνως πᾶν ἔχειν ] ·
εἰ δ᾽ ἔστι δυνάμει τὰ στοιχεῖα ,ἐνδέχεται μηθὲν εἶναι τῶν ὄντων ·
δυνατὸν γὰρ εἶναι καὶ τὸ μήπω ὄν ·
γίγνεται μὲν γὰρ τὸ μὴ ὄν ,οὐθὲν δὲ γίγνεται τῶν εἶναι ἀδυνάτων .ταύτας τε οὖν τὰς ἀπορίας ἀναγκαῖον ἀπορῆσαι περὶ τῶν ἀρχῶν ,καὶ πότερον καθόλου εἰσὶν ἢ ὡς λέγομεν τὰ καθ᾽ ἕκαστα .εἰ μὲν γὰρ καθόλου ,οὐκ ἔσονται οὐσίαι [ οὐθὲν γὰρ τῶν κοινῶν τόδε τι σημαίνει ἀλλὰ τοιόνδε ,ἡ δ᾽ οὐσία τόδε τι ·εἰ δ᾽ ἔσται τόδε τι καὶ ἓν θέσθαι τὸ κοινῇ κατηγορούμενον ,πολλὰ ἔσται ζῷα ὁ Σωκράτης ,αὐτός τε καὶ ὁ ἄνθρωπος καὶ τὸ ζῷον ,εἴπερ σημαίνει ἕκαστον τόδε τι καὶ ἕν ] ·
εἰ μὲν οὖν καθόλου αἱ ἀρχαί ,ταῦτα συμβαίνει ·
εἰ δὲ μὴ καθόλου ἀλλ᾽ ὡς τὰ καθ᾽ ἕκαστα ,οὐκ ἔσονται ἐπιστηταί [ καθόλου γὰρ ἡ ἐπιστήμη πάντων ] ,ὥστ᾽ ἔσονται ἀρχαὶ ἕτεραι πρότεραι τῶν ἀρχῶν αἱ καθόλου κατηγορούμεναι ,ἄνπερ μέλλῃ ἔσεσθαι αὐτῶν ἐπιστήμη .
ἔστιν ἐπιστήμη τις ἣ θεωρεῖ τὸ ὂν ᾗ ὂν καὶ τὰ τούτῳ ὑπάρχοντα καθ᾽ αὑτό .
οὐδεμία γὰρ τῶν ἄλλων ἐπισκοπεῖ καθόλου περὶ τοῦ ὄντος ᾗ ὄν ,ἀλλὰ μέρος αὐτοῦ τι ἀποτεμόμεναι περὶ τούτου θεωροῦσι τὸ συμβεβηκός ,οἷον αἱ μαθηματικαὶ τῶν ἐπιστημῶν .
ἐπεὶ δὲ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἀκροτάτας αἰτίας ζητοῦμεν ,δῆλον ὡς φύσεώς τινος αὐτὰς ἀναγκαῖον εἶναι καθ᾽ αὑτήν .
εἰ οὖν καὶ οἱ τὰ στοιχεῖα τῶν ὄντων ζητοῦντες ταύτας τὰς ἀρχὰς ἐζήτουν ,ἀνάγκη καὶ τὰ στοιχεῖα τοῦ ὄντος εἶναι μὴ κατὰ συμβεβηκὸς ἀλλ᾽ ᾗ ὄν ·
διὸ καὶ ἡμῖν τοῦ ὄντος ᾗ ὂν τὰς πρώτας αἰτίας ληπτέον .
τὸ δὲ ὂν λέγεται μὲν πολλαχῶς ,ἀλλὰ πρὸς ἓν καὶ μίαν τινὰ φύσιν καὶ οὐχ ὁμωνύμως ἀλλ᾽ ὥσπερ καὶ τὸ ὑγιεινὸν ἅπαν πρὸς ὑγίειαν ,τὸ μὲν τῷ φυλάττειν τὸ δὲ τῷ ποιεῖν τὸ δὲ τῷ σημεῖον εἶναι τῆς ὑγιείας τὸ δ᾽ ὅτι δεκτικὸν αὐτῆς ,καὶ τὸ ἰατρικὸν πρὸς ἰατρικήν [ τὸ μὲν γὰρ τῷ ἔχειν ἰατρικὴν λέγεται ἰατρικὸν τὸ δὲ τῷ εὐφυὲς εἶναι πρὸς αὐτὴν τὸ δὲ τῷ ἔργον εἶναι τῆς ἰατρικῆς ] ,ὁμοιοτρόπως δὲ καὶ ἄλλα ληψόμεθα λεγόμενα τούτοις ,οὕτω δὲ καὶ τὸ ὂν λέγεται πολλαχῶς μὲν ἀλλ᾽ ἅπαν πρὸς μίαν ἀρχήν ·τὰ 
διὸ καὶ τὸ μὴ ὂν εἶναι μὴ ὄν φαμεν .
καθάπερ οὖν καὶ τῶν ὑγιεινῶν ἁπάντων μία ἐπιστήμη ἔστιν ,ὁμοίως τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων .
οὐ γὰρ μόνον τῶν καθ᾽ ἓν λεγομένων ἐπιστήμης ἐστὶ θεωρῆσαι μιᾶς ἀλλὰ καὶ τῶν πρὸς μίαν λεγομένων φύσιν ·
καὶ γὰρ ταῦτα τρόπον τινὰ λέγονται καθ᾽ ἕν .
δῆλον οὖν ὅτι καὶ τὰ ὄντα μιᾶς θεωρῆσαι ᾗ ὄντα .
πανταχοῦ δὲ κυρίως τοῦ πρώτου ἡ ἐπιστήμη ,καὶ ἐξ οὗ τὰ ἄλλα ἤρτηται ,καὶ δι᾽ ὃ λέγονται .
εἰ οὖν τοῦτ᾽ ἐστὶν ἡ οὐσία ,τῶν οὐσιῶν ἂν δέοι τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς αἰτίας ἔχειν τὸν φιλόσοφον .
ἅπαντος δὲ γένους καὶ αἴσθησις μία ἑνὸς καὶ ἐπιστήμη ,οἷον γραμματικὴ μία οὖσα πάσας θεωρεῖ τὰς φωνάς ·
διὸ καὶ τοῦ ὄντος ᾗ ὂν ὅσα εἴδη θεωρῆσαι μιᾶς ἐστὶν ἐπιστήμης τῷ γένει ,τά τε εἴδη τῶν εἰδῶν .
εἰ δὴ τὸ ὂν καὶ τὸ ἓν ταὐτὸν καὶ μία φύσις τῷ ἀκολουθεῖν ἀλλήλοις ὥσπερ ἀρχὴ καὶ αἴτιον ,ἀλλ᾽ οὐχ ὡς ἑνὶ λόγῳ δηλούμενα [ διαφέρει δὲ οὐθὲν οὐδ᾽ ἂν ὁμοίως ὑπολάβωμεν ,ἀλλὰ καὶ πρὸ ἔργου μᾶλλον ] ·ταὐτὸ γὰρ εἷς ἄνθρωπος καὶ ἄνθρωπος ,καὶ ὢν ἄνθρωπος καὶ ἄνθρωπος ,καὶ οὐχ ἕτερόν τι δηλοῖ κατὰ τὴν λέξιν ἐπαναδιπλούμενον τὸ εἷς ἄνθρωπος καὶ εἷς ὢν ἄνθρωπος [ δῆλον δ᾽ ὅτι οὐ χωρίζεται οὔτ᾽ ἐπὶ γενέσεως οὔτ᾽ ἐπὶ φθορᾶς ] ,ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ ἑνός ,ὥστε φανερὸν ὅτι ἡ πρόσθεσις ἐν τούτοις ταὐτὸ δηλοῖ 
καὶ τοσαῦτα μέρη φιλοσοφίας ἔστιν ὅσαι περ αἱ οὐσίαι ·
ὥστε ἀναγκαῖον εἶναί τινα πρώτην καὶ ἐχομένην αὐτῶν .
ὑπάρχει γὰρ εὐθὺς γένη ἔχον τὸ ὂν [καὶ τὸ ἕν] ·διὸ καὶ αἱ ἐπιστῆμαι ἀκολουθήσουσι τούτοις .
ἔστι γὰρ ὁ φιλόσοφος ὥσπερ ὁ μαθηματικὸς λεγόμενος ·
καὶ γὰρ αὕτη ἔχει μέρη ,καὶ πρώτη τις καὶ δευτέρα ἔστιν ἐπιστήμη καὶ ἄλλαι ἐφεξῆς ἐν τοῖς μαθήμασιν .ἐπεὶ δὲ μιᾶς τἀντικείμενα θεωρῆσαι ,τῷ δὲ ἑνὶ ἀντίκειται πλῆθος - ἀπόφασιν δὲ καὶ στέρησιν μιᾶς ἐστὶ θεωρῆσαι διὰ τὸ ἀμφοτέρως θεωρεῖσθαι τὸ ἓν οὗ ἡ ἀπόφασις ἢ ἡ στέρησις [ ἢ γὰρ ἁπλῶς λέγομεν ὅτι οὐχ ὑπάρχει ἐκεῖνο ,ἤ τινι γένει ·ἔνθα μὲν οὖν ̣ τῷ ἑνὶ ἡ διαφορὰ πρόσεστι παρὰ τὸ ἐν τῇ ἀποφάσει ̣ ,ἀπουσία γὰρ ἡ ἀπόφασις ἐκείνου ἐστίν ,ἐν δὲ τῇ στερήσει καὶ ὑποκειμένη τις φύσις γίγνεται καθ᾽ ἧς λέγεται 
ὧν ἐστὶ καὶ ἡ ἐναντιότης ·
διαφορὰ γάρ τις ἡ ἐναντιότης ,ἡ δὲ διαφορὰ ἑτερότης .
ὥστ᾽ ἐπειδὴ πολλαχῶς τὸ ἓν λέγεται ,καὶ ταῦτα πολλαχῶς μὲν λεχθήσεται ,ὅμως δὲ μιᾶς ἅπαντά ἐστι γνωρίζειν ·
οὐ γὰρ εἰ πολλαχῶς ,ἑτέρας ,ἀλλ᾽ εἰ μήτε καθ᾽ ἓν μήτε πρὸς ἓν οἱ λόγοι ἀναφέρονται .
ἐπεὶ δὲ πάντα πρὸς τὸ πρῶτον ἀναφέρεται ,οἷον ὅσα ἓν λέγεται πρὸς τὸ πρῶτον ἕν ,ὡσαύτως φατέον καὶ περὶ ταὐτοῦ καὶ ἑτέρου καὶ τῶν ἐναντίων ἔχειν ·
ὥστε διελόμενον ποσαχῶς λέγεται ἕκαστον ,οὕτως ἀποδοτέον πρὸς τὸ πρῶτον ἐν ἑκάστῃ κατηγορίᾳ πῶς πρὸς ἐκεῖνο λέγεται ·
τὰ μὲν γὰρ τῷ ἔχειν ἐκεῖνο τὰ δὲ τῷ ποιεῖν τὰ δὲ κατ᾽ ἄλλους λεχθήσεται τοιούτους τρόπους .
φανερὸν οὖν [ὅπερ ἐν ταῖς ἀπορίαις ἐλέχθη] ὅτι μιᾶς περὶ τούτων καὶ τῆς οὐσίας ἐστὶ λόγον ἔχειν [ τοῦτο δ᾽ ἦν ἓν τῶν ἐν τοῖς ἀπορήμασιν ] ,καὶ ἔστι τοῦ φιλοσόφου περὶ πάντων δύνασθαι θεωρεῖν .
εἰ γὰρ μὴ τοῦ φιλοσόφου ,τίς ἔσται ὁ ἐπισκεψόμενος εἰ ταὐτὸ Σωκράτης καὶ Σωκράτης καθήμενος ,ἢ εἰ ἓν ἑνὶ ἐναντίον ,ἢ τί ἐστι τὸ ἐναντίον ἢ ποσαχῶς λέγεται ; 
ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων .
ἐπεὶ οὖν τοῦ ἑνὸς ᾗ ἓν καὶ τοῦ ὄντος ᾗ ὂν ταῦτα καθ᾽ αὑτά ἐστι πάθη ,ἀλλ᾽ οὐχ ᾗ ἀριθμοὶ ἢ γραμμαὶ ἢ πῦρ ,δῆλον ὡς ἐκείνης τῆς ἐπιστήμης καὶ τί ἐστι γνωρίσαι καὶ τὰ συμβεβηκότ᾽ αὐτοῖς .καὶ οὐ ταύτῃ ἁμαρτάνουσιν οἱ περὶ αὐτῶν σκοπούμενοι ὡς οὐ φιλοσοφοῦντες ,ἀλλ᾽ ὅτι πρότερον ἡ οὐσία ,περὶ ἧς οὐθὲν ἐπαΐουσιν ,ἐπεὶ ὥσπερ ἔστι καὶ ἀριθμοῦ ᾗ ἀριθμὸς ἴδια πάθη ,οἷον περιττότης ἀρτιότης ,συμμετρία ἰσότης ,ὑπεροχὴ ἔλλειψις ,καὶ ταῦτα καὶ καθ᾽ αὑτοὺς καὶ πρὸς ἀλλήλους ὑπάρχει τοῖς ἀριθμοῖς [ ὁμοίως δὲ καὶ στερεῷ καὶ 
σημεῖον δέ ·
οἱ γὰρ διαλεκτικοὶ καὶ σοφισταὶ τὸ αὐτὸ μὲν ὑποδύονται σχῆμα τῷ φιλοσόφῳ ·ἡ γὰρ σοφιστικὴ φαινομένη μόνον σοφία ἐστί ,καὶ οἱ διαλεκτικοὶ διαλέγονται περὶ ἁπάντων ,κοινὸν δὲ πᾶσι τὸ ὄν ἐστιν ,διαλέγονται δὲ περὶ τούτων δῆλον ὅτι διὰ τὸ τῆς φιλοσοφίας ταῦτα εἶναι οἰκεῖα .
περὶ μὲν γὰρ τὸ αὐτὸ γένος στρέφεται ἡ σοφιστικὴ καὶ ἡ διαλεκτικὴ τῇ φιλοσοφίᾳ ,ἀλλὰ διαφέρει τῆς μὲν τῷ τρόπῳ τῆς δυνάμεως ,τῆς δὲ τοῦ βίου τῇ προαιρέσει ·
ἔστι δὲ ἡ διαλεκτικὴ πειραστικὴ περὶ ὧν ἡ φιλοσοφία γνωριστική ,ἡ δὲ σοφιστικὴ φαινομένη ,οὖσα δ᾽ οὔ .ἔτι τῶν ἐναντίων ἡ ἑτέρα συστοιχία στέρησις ,καὶ πάντα ἀνάγεται εἰς τὸ ὂν καὶ τὸ μὴ ὄν ,καὶ εἰς ἓν καὶ πλῆθος ,οἷον στάσις τοῦ ἑνὸς κίνησις δὲ τοῦ πλήθους ·
τὰ δ᾽ ὄντα καὶ τὴν οὐσίαν ὁμολογοῦσιν ἐξ ἐναντίων σχεδὸν ἅπαντες συγκεῖσθαι ·
οἱ μὲν γὰρ περιττὸν καὶ ἄρτιον ,οἱ δὲ θερμὸν καὶ ψυχρόν ,οἱ δὲ πέρας καὶ ἄπειρον ,οἱ δὲ φιλίαν καὶ νεῖκος .
πάντα δὲ καὶ τἆλλα ἀναγόμενα φαίνεται εἰς τὸ ἓν καὶ πλῆθος [ εἰλήφθω γὰρ ἡ ἀναγωγὴ ἡμῖν ] ,
αἱ δ᾽ ἀρχαὶ καὶ παντελῶς αἱ παρὰ τῶν ἄλλων ὡς εἰς γένη ταῦτα πίπτουσιν .
φανερὸν οὖν καὶ ἐκ τούτων ὅτι μιᾶς ἐπιστήμης τὸ ὂν ᾗ ὂν θεωρῆσαι .
πάντα γὰρ ἢ ἐναντία ἢ ἐξ ἐναντίων ,ἀρχαὶ δὲ τῶν ἐναντίων τὸ ἓν καὶ πλῆθος .ταῦτα δὲ μιᾶς ἐπιστήμης ,εἴτε καθ᾽ ἓν λέγεται εἴτε μή ,ὥσπερ ἴσως ἔχει καὶ τἀληθές .ἀλλ᾽ ὅμως εἰ καὶ πολλαχῶς λέγεται τὸ ἕν ,πρὸς τὸ πρῶτον τἆλλα λεχθήσεται καὶ τὰ ἐναντία ὁμοίως ,[καὶ διὰ τοῦτο] καὶ εἰ μὴ ἔστι τὸ ὂν ἢ τὸ ἓν καθόλου καὶ ταὐτὸ ἐπὶ πάντων ἢ χωριστόν ,ὥσπερ ἴσως οὐκ ἔστιν ἀλλὰ τὰ μὲν πρὸς ἓν τὰ δὲ τῷ ἐφεξῆς .
καὶ διὰ τοῦτο οὐ τοῦ γεωμέτρου θεωρῆσαι τί τὸ ἐναντίον ἢ τέλειον ἢ ἓν ἢ ὂν ἢ ταὐτὸν ἢ ἕτερον ,ἀλλ᾽ ἢ ἐξ ὑποθέσεως .
ὅτι μὲν οὖν μιᾶς ἐπιστήμης τὸ ὂν ᾗ ὂν θεωρῆσαι καὶ τὰ ὑπάρχοντα αὐτῷ ᾗ ὄν ,δῆλον ,καὶ ὅτι οὐ μόνον τῶν οὐσιῶν ἀλλὰ καὶ τῶν ὑπαρχόντων ἡ αὐτὴ θεωρητική ,τῶν τε εἰρημένων καὶ περὶ προτέρου καὶ ὑστέρου ,καὶ γένους καὶ εἴδους ,καὶ ὅλου καὶ μέρους καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων .
λεκτέον δὲ πότερον μιᾶς ἢ ἑτέρας ἐπιστήμης περί τε τῶν ἐν τοῖς μαθήμασι καλουμένων ἀξιωμάτων καὶ περὶ τῆς οὐσίας .
φανερὸν δὴ ὅτι μιᾶς τε καὶ τῆς τοῦ φιλοσόφου καὶ ἡ περὶ τούτων ἐστὶ σκέψις ·
ἅπασι γὰρ ὑπάρχει τοῖς οὖσιν ἀλλ᾽ οὐ γένει τινὶ χωρὶς ἰδίᾳ τῶν ἄλλων .
καὶ χρῶνται μὲν πάντες ,ὅτι τοῦ ὄντος ἐστὶν ᾗ ὄν ,ἕκαστον δὲ τὸ γένος ὄν ·ἐπὶ τοσοῦτον δὲ χρῶνται ἐφ᾽ ὅσον αὐτοῖς ἱκανόν ,τοῦτο δ᾽ ἔστιν ὅσον ἐπέχει τὸ γένος περὶ οὗ φέρουσι τὰς ἀποδείξεις ·
ὥστ᾽ ἐπεὶ δῆλον ὅτι ᾗ ὄντα ὑπάρχει πᾶσι [ τοῦτο γὰρ αὐτοῖς τὸ κοινόν ] ,τοῦ περὶ τὸ ὂν ᾗ ὂν γνωρίζοντος καὶ περὶ τούτων ἐστὶν ἡ θεωρία .
διόπερ οὐθεὶς τῶν κατὰ μέρος ἐπισκοπούντων ἐγχειρεῖ λέγειν τι περὶ αὐτῶν ,εἰ ἀληθῆ ἢ μή ,οὔτε γεωμέτρης οὔτ᾽ ἀριθμητικός ,ἀλλὰ τῶν φυσικῶν ἔνιοι ,εἰκότως τοῦτο δρῶντες ·
μόνοι γὰρ ᾤοντο περί τε τῆς ὅλης φύσεως σκοπεῖν καὶ περὶ τοῦ ὄντος .
ἐπεὶ δ᾽ ἔστιν ἔτι τοῦ φυσικοῦ τις ἀνωτέρω [ ἓν γάρ τι γένος τοῦ ὄντος ἡ φύσις ] ,τοῦ καθόλου καὶ τοῦ περὶ τὴν πρώτην οὐσίαν θεωρητικοῦ καὶ ἡ περὶ τούτων ἂν εἴη σκέψις ·
ἔστι δὲ σοφία τις καὶ ἡ φυσική ,ἀλλ᾽ οὐ πρώτη .
ὅσα δ᾽ ἐγχειροῦσι τῶν λεγόντων τινὲς περὶ τῆς ἀληθείας ὃν τρόπον δεῖ ἀποδέχεσθαι ,δι᾽ ἀπαιδευσίαν τῶν ἀναλυτικῶν τοῦτο δρῶσιν ·
δεῖ γὰρ περὶ τούτων ἥκειν προεπισταμένους ἀλλὰ μὴ ἀκούοντας ζητεῖν .ὅτι μὲν οὖν τοῦ φιλοσόφου ,καὶ τοῦ περὶ πάσης τῆς οὐσίας θεωροῦντος ᾗ πέφυκεν ,καὶ περὶ τῶν συλλογιστικῶν ἀρχῶν ἐστὶν ἐπισκέψασθαι ,δῆλον ·
προσήκει δὲ τὸν μάλιστα γνωρίζοντα περὶ ἕκαστον γένος ἔχειν λέγειν τὰς βεβαιοτάτας ἀρχὰς τοῦ πράγματος ,ὥστε καὶ τὸν περὶ τῶν ὄντων ᾗ ὄντα τὰς πάντων βεβαιοτάτας .
ἔστι δ᾽ οὗτος ὁ φιλόσοφος .βεβαιοτάτη δ᾽ ἀρχὴ πασῶν περὶ ἣν διαψευσθῆναι ἀδύνατον ·
γνωριμωτάτην τε γὰρ ἀναγκαῖον εἶναι τὴν τοιαύτην [ περὶ γὰρ ἃ μὴ γνωρίζουσιν ἀπατῶνται πάντες ] καὶ ἀνυπόθετον .
ἣν γὰρ ἀναγκαῖον ἔχειν τὸν ὁτιοῦν ξυνιέντα τῶν ὄντων ,τοῦτο οὐχ ὑπόθεσις ·
ὃ δὲ γνωρίζειν ἀναγκαῖον τῷ ὁτιοῦν γνωρίζοντι ,καὶ ἥκειν ἔχοντα ἀναγκαῖον .
ὅτι μὲν οὖν βεβαιοτάτη ἡ τοιαύτη πασῶν ἀρχή ,δῆλον ·
τίς δ᾽ ἔστιν αὕτη ,μετὰ ταῦτα λέγωμεν .
τὸ γὰρ αὐτὸ ἅμα ὑπάρχειν τε καὶ μὴ ὑπάρχειν ἀδύνατον τῷ αὐτῷ καὶ κατὰ τὸ αὐτό [ καὶ ὅσα ἄλλα προσδιορισαίμεθ᾽ ἄν ,ἔστω προσδιωρισμένα πρὸς τὰς λογικὰς δυσχερείας ] ·
αὕτη δὴ πασῶν ἐστὶ βεβαιοτάτη τῶν ἀρχῶν ·ἔχει γὰρ τὸν εἰρημένον διορισμόν .ἀδύνατον γὰρ ὁντινοῦν ταὐτὸν ὑπολαμβάνειν εἶναι καὶ μὴ εἶναι ,καθάπερ τινὲς οἴονται λέγειν Ἡράκλειτον .οὐκ ἔστι γὰρ ἀναγκαῖον ,ἅ τις λέγει ,ταῦτα καὶ ὑπολαμβάνειν ·εἰ δὲ μὴ ἐνδέχεται ἅμα ὑπάρχειν τῷ αὐτῷ τἀναντία [ προσδιωρίσθω δ᾽ ἡμῖν καὶ ταύτῃ τῇ προτάσει τὰ εἰωθότα ] ,ἐναντία δ᾽ ἐστὶ δόξα δόξῃ ἡ τῆς ἀντιφάσεως ,φανερὸν ὅτι ἀδύνατον ἅμα ὑπολαμβάνειν τὸν αὐτὸν εἶναι καὶ μὴ εἶναι τὸ αὐτό ·
ἅμα γὰρ ἂν ἔχοι τὰς ἐναντίας δόξας ὁ διεψευσμένος περὶ τούτου .
διὸ πάντες οἱ ἀποδεικνύντες εἰς ταύτην ἀνάγουσιν ἐσχάτην δόξαν ·
φύσει γὰρ ἀρχὴ καὶ τῶν ἄλλων ἀξιωμάτων αὕτη πάντων .
εἰσὶ δέ τινες οἵ ,καθάπερ εἴπομεν ,αὐτοί τε ἐνδέχεσθαί φασι τὸ αὐτὸ εἶναι καὶ μὴ εἶναι ,
καὶ ὑπολαμβάνειν οὕτως .
χρῶνται δὲ τῷ λόγῳ τούτῳ πολλοὶ καὶ τῶν περὶ φύσεως .
ἡμεῖς δὲ νῦν εἰλήφαμεν ὡς ἀδυνάτου ὄντος ἅμα εἶναι καὶ μὴ εἶναι ,καὶ διὰ τούτου ἐδείξαμεν ὅτι βεβαιοτάτη αὕτη τῶν ἀρχῶν πασῶν .
ἀξιοῦσι δὴ καὶ τοῦτο ἀποδεικνύναι τινὲς δι᾽ ἀπαιδευσίαν ·
ἔστι γὰρ ἀπαιδευσία τὸ μὴ γιγνώσκειν τίνων δεῖ ζητεῖν ἀπόδειξιν καὶ τίνων οὐ δεῖ ·
ὅλως μὲν γὰρ ἁπάντων ἀδύνατον ἀπόδειξιν εἶναι [ εἰς ἄπειρον γὰρ ἂν βαδίζοι ,ὥστε μηδ᾽ οὕτως εἶναι ἀπόδειξιν ] ,εἰ δέ τινων μὴ δεῖ ζητεῖν ἀπόδειξιν ,τίνα ἀξιοῦσιν εἶναι μᾶλλον τοιαύτην ἀρχὴν οὐκ ἂν ἔχοιεν εἰπεῖν .
ἔστι δ᾽ ἀποδεῖξαι ἐλεγκτικῶς καὶ περὶ τούτου ὅτι ἀδύνατον ,ἂν μόνον τι λέγῃ ὁ ἀμφισβητῶν ·
ἂν δὲ μηθέν ,γελοῖον τὸ ζητεῖν λόγον πρὸς τὸν μηθενὸς ἔχοντα λόγον ,ᾗ μὴ ἔχει ·
ὅμοιος γὰρ φυτῷ ὁ τοιοῦτος ᾗ τοιοῦτος ἤδη .
τὸ δ᾽ ἐλεγκτικῶς ἀποδεῖξαι λέγω διαφέρειν καὶ τὸ ἀποδεῖξαι ,ὅτι ἀποδεικνύων μὲν ἂν δόξειεν αἰτεῖσθαι τὸ ἐν ἀρχῇ ,ἄλλου δὲ τοῦ τοιούτου αἰτίου ὄντος ἔλεγχος ἂν εἴη καὶ οὐκ ἀπόδειξις .ἀρχὴ δὲ πρὸς ἅπαντα τὰ τοιαῦτα οὐ τὸ ἀξιοῦν ἢ εἶναί τι λέγειν ἢ μὴ εἶναι [ τοῦτο μὲν γὰρ τάχ᾽ ἄν τις ὑπολάβοι τὸ ἐξ ἀρχῆς αἰτεῖν ] ,ἀλλὰ σημαίνειν γέ τι καὶ αὑτῷ καὶ ἄλλῳ ·τοῦτο γὰρ ἀνάγκη ,εἴπερ λέγοι τι .
εἰ γὰρ μή ,οὐκ ἂν εἴη τῷ τοιούτῳ λόγος ,οὔτ᾽ αὐτῷ πρὸς αὑτὸν οὔτε πρὸς ἄλλον .
ἂν δέ τις τοῦτο διδῷ ,ἔσται ἀπόδειξις ·ἤδη γάρ τι ἔσται ὡρισμένον .
ἀλλ᾽ αἴτιος οὐχ ὁ ἀποδεικνὺς ἀλλ᾽ ὁ ὑπομένων ·
ἀναιρῶν γὰρ λόγον ὑπομένει λόγον .
ἔτι δὲ ὁ τοῦτο συγχωρήσας συγκεχώρηκέ τι ἀληθὲς εἶναι χωρὶς ἀποδείξεως [ὥστε οὐκ ἂν πᾶν οὕτως καὶ οὐχ οὕτως ἔχοι] .
πρῶτον μὲν οὖν δῆλον ὡς τοῦτό γ᾽ αὐτὸ ἀληθές ,ὅτι σημαίνει τὸ ὄνομα τὸ εἶναι ἢ μὴ εἶναι τοδί ,ὥστ᾽ οὐκ ἂν πᾶν οὕτως καὶ οὐχ οὕτως ἔχοι ·
ἔτι εἰ τὸ ἄνθρωπος σημαίνει ἕν ,ἔστω τοῦτο τὸ ζῷον δίπουν .
λέγω δὲ τὸ ἓν σημαίνειν τοῦτο ·
εἰ τοῦτ᾽ ἔστιν ἄνθρωπος ,ἂν ᾖ τι ἄνθρωπος ,τοῦτ᾽ ἔσται τὸ ἀνθρώπῳ εἶναι [ διαφέρει δ᾽ οὐθὲν οὐδ᾽ εἰ πλείω τις φαίη σημαίνειν μόνον δὲ ὡρισμένα ,
τεθείη γὰρ ἂν ἐφ᾽ ἑκάστῳ λόγῳ ἕτερον ὄνομα ·
λέγω δ᾽ οἷον ,εἰ μὴ φαίη τὸ ἄνθρωπος ἓν σημαίνειν ,πολλὰ δέ ,ὧν ἑνὸς μὲν εἷς λόγος τὸ ζῷον δίπουν ,εἶεν δὲ καὶ ἕτεροι πλείους ,ὡρισμένοι δὲ τὸν ἀριθμόν ·
τεθείη γὰρ ἂν ἴδιον ὄνομα καθ᾽ ἕκαστον τὸν λόγον ·
εἰ δὲ μή [τεθείη] ,ἀλλ᾽ ἄπειρα σημαίνειν φαίη ,φανερὸν ὅτι οὐκ ἂν εἴη λόγος ·τὸ γὰρ μὴ ἓν σημαίνειν οὐθὲν σημαίνειν ἐστίν ,μὴ σημαινόντων δὲ τῶν ὀνομάτων ἀνῄρηται τὸ διαλέγεσθαι πρὸς ἀλλήλους ,κατὰ δὲ τὴν ἀλήθειαν καὶ πρὸς αὑτόν ·
οὐθὲν γὰρ ἐνδέχεται νοεῖν μὴ νοοῦντα ἕν ,εἰ δ᾽ ἐνδέχεται ,τεθείη ἂν ὄνομα τούτῳ τῷ πράγματι ἕν ] .
ἔστω δή ,ὥσπερ ἐλέχθη κατ᾽ ἀρχάς ,σημαῖνόν τι τὸ ὄνομα καὶ σημαῖνον ἕν ·οὐ δὴ ἐνδέχεται τὸ ἀνθρώπῳ εἶναι σημαίνειν ὅπερ ἀνθρώπῳ μὴ εἶναι ,εἰ τὸ ἄνθρωπος σημαίνει μὴ μόνον καθ᾽ ἑνὸς ἀλλὰ καὶ ἕν [ οὐ γὰρ τοῦτο ἀξιοῦμεν τὸ ἓν σημαίνειν ,τὸ καθ᾽ ἑνός ,ἐπεὶ οὕτω γε κἂν τὸ μουσικὸν καὶ τὸ λευκὸν καὶ τὸ ἄνθρωπος ἓν ἐσήμαινεν ,ὥστε ἓν ἅπαντα ἔσται ·
συνώνυμα γάρ ] .
καὶ οὐκ ἔσται εἶναι καὶ μὴ εἶναι τὸ αὐτὸ ἀλλ᾽ ἢ καθ᾽ ὁμωνυμίαν ,ὥσπερ ἂν εἰ ὃν ἡμεῖς ἄνθρωπον καλοῦμεν ,ἄλλοι μὴ ἄνθρωπον καλοῖεν ·
τὸ δ᾽ ἀπορούμενον οὐ τοῦτό ἐστιν ,εἰ ἐνδέχεται τὸ αὐτὸ ἅμα εἶναι καὶ μὴ εἶναι ἄνθρωπον τὸ ὄνομα ,ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα .
εἰ δὲ μὴ σημαίνει ἕτερον τὸ ἄνθρωπος καὶ τὸ μὴ ἄνθρωπος ,δῆλον ὅτι καὶ τὸ μὴ εἶναι ἀνθρώπῳ τοῦ εἶναι ἀνθρώπῳ ,ὥστ᾽ ἔσται τὸ ἀνθρώπω ι εἶναι μὴ ἀνθρώπῳ εἶναι ·
ἓν γὰρ ἔσται .
τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ εἶναι ἕν ,τὸ ὡς λώπιον καὶ ἱμάτιον ,εἰ ὁ λόγος εἷς ·εἰ δὲ ἔσται ἕν ,ἓν σημανεῖ τὸ ἀνθρώπῳ εἶναι καὶ μὴ ἀνθρώπῳ .
ἀλλ᾽ ἐδέδεικτο ὅτι ἕτερον σημαίνει .
ἀνάγκη τοίνυν ,εἴ τί ἐστιν ἀληθὲς εἰπεῖν ὅτι ἄνθρωπος ,ζῷον εἶναι δίπουν [ τοῦτο γὰρ ἦν ὃ ἐσήμαινε τὸ ἄνθρωπος ] ·εἰ δ᾽ ἀνάγκη τοῦτο ,οὐκ ἐνδέχεται μὴ εἶναι τότε τὸ αὐτὸ ζῷον δίπουν [ τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ ἀνάγκη εἶναι ,τὸ ἀδύνατον εἶναι μὴ εἶναι [ἄνθρωπον] ] ·
οὐκ ἄρα ἐνδέχεται ἅμα ἀληθὲς εἶναι εἰπεῖν τὸ αὐτὸ ἄνθρωπον εἶναι καὶ μὴ εἶναι ἄνθρωπον .
ὁ δ᾽ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τοῦ μὴ εἶναι ἄνθρωπον ·
τὸ γὰρ ἀνθρώπῳ εἶναι καὶ τὸ μὴ ἀνθρώπῳ εἶναι ἕτερον σημαίνει ,εἴπερ καὶ τὸ λευκὸν εἶναι καὶ τὸ ἄνθρωπον εἶναι ἕτερον ·πολὺ γὰρ ἀντίκειται ἐκεῖνο μᾶλλον ,ὥστε σημαίνειν ἕτερον .
εἰ δὲ καὶ τὸ λευκὸν φήσει τὸ αὐτὸ καὶ ἓν σημαίνειν ,πάλιν τὸ αὐτὸ ἐροῦμεν ὅπερ καὶ πρότερον ἐλέχθη ,ὅτι ἓν πάντα ἔσται καὶ οὐ μόνον τὰ ἀντικείμενα .
εἰ δὲ μὴ ἐνδέχεται τοῦτο ,συμβαίνει τὸ λεχθέν ,ἂν ἀποκρίνηται τὸ ἐρωτώμενον .ἐὰν δὲ προστιθῇ ἐρωτῶντος ἁπλῶς καὶ τὰς ἀποφάσεις ,οὐκ ἀποκρίνεται τὸ ἐρωτώμενον .οὐθὲν γὰρ κωλύει εἶναι τὸ αὐτὸ καὶ ἄνθρωπον καὶ λευκὸν καὶ ἄλλα μυρία τὸ πλῆθος ·ἀλλ᾽ ὅμως ἐρομένου εἰ ἀληθὲς εἰπεῖν ἄνθρωπον τοῦτο εἶναι ἢ οὔ ,ἀποκριτέον τὸ ἓν σημαῖνον καὶ οὐ προσθετέον ὅτι καὶ λευκὸν καὶ μέγα .καὶ γὰρ ἀδύνατον ἄπειρά γ᾽ ὄντα τὰ συμβεβηκότα διελθεῖν ·ἢ οὖν ἅπαντα διελθέτω ἢ μηθέν .
ὁμοίως τοίνυν εἰ καὶ μυριάκις ἐστὶ τὸ αὐτὸ ἄνθρωπος καὶ οὐκ ἄνθρωπος ,οὐ προσαποκριτέον τῷ ἐρομένῳ εἰ ἔστιν ἄνθρωπος ,ὅτι ἐστὶν ἅμα καὶ οὐκ ἄνθρωπος ,εἰ μὴ καὶ τἆλλα ὅσα συμβέβηκε προσαποκριτέον ,ὅσα ἐστὶν ἢ μὴ ἔστιν ·
ἐὰν δὲ τοῦτο ποιῇ ,οὐ διαλέγεται .
ὅλως δ᾽ ἀναιροῦσιν οἱ τοῦτο λέγοντες οὐσίαν καὶ τὸ τί ἦν εἶναι .πάντα γὰρ ἀνάγκη συμβεβηκέναι φάσκειν αὐτοῖς ,καὶ τὸ ὅπερ ἀνθρώπῳ εἶναι ἢ ζῴῳ εἶναι μὴ εἶναι .εἰ γὰρ ἔσται τι ὅπερ ἀνθρώπῳ εἶναι ,τοῦτο οὐκ ἔσται μὴ ἀνθρώπῳ εἶναι ἢ μὴ εἶναι ἀνθρώπῳ [ καίτοι αὗται ἀποφάσεις τούτου ] ·
ἓν γὰρ ἦν ὃ ἐσήμαινε ,καὶ ἦν τοῦτό τινος οὐσία .
τὸ δ᾽ οὐσίαν σημαίνειν ἐστὶν ὅτι οὐκ ἄλλο τι τὸ εἶναι αὐτῷ .εἰ δ᾽ ἔσται αὐτῷ τὸ ὅπερ ἀνθρώπῳ εἶναι ἢ ὅπερ μὴ ἀνθρώπῳ εἶναι ἢ ὅπερ μὴ εἶναι ἀνθρώπῳ ,ἄλλο ἔσται ,ὥστ᾽ ἀναγκαῖον αὐτοῖς λέγειν ὅτι οὐθενὸς ἔσται τοιοῦτος λόγος ,ἀλλὰ πάντα κατὰ συμβεβηκός ·τούτῳ γὰρ διώρισται οὐσία καὶ τὸ συμβεβηκός ·τὸ γὰρ λευκὸν τῷ ἀνθρώπῳ συμβέβηκεν ὅτι ἔστι μὲν λευκὸς ἀλλ᾽ οὐχ ὅπερ λευκόν .εἰ δὲ πάντα κατὰ συμβεβηκὸς λέγεται ,οὐθὲν ἔσται πρῶτον τὸ καθ᾽ οὗ ,εἰ ἀεὶ τὸ συμβεβηκὸς καθ᾽ ὑποκειμένου τινὸς σημαίνει τὴν κατηγορίαν .ἀνάγκη ἄρα 
οὐ γὰρ γίγνεταί τι ἓν ἐξ ἁπάντων .
οὐδὲ δὴ τῷ λευκῷ ἕτερόν τι ἔσται συμβεβηκός ,οἷον τὸ μουσικόν ·οὐθέν τε γὰρ μᾶλλον τοῦτο ἐκείνῳ ἢ ἐκεῖνο τούτῳ συμβέβηκεν ,καὶ ἅμα διώρισται ὅτι τὰ μὲν οὕτω συμβέβηκε τὰ δ᾽ ὡς τὸ μουσικὸν Σωκράτει ·ὅσα δ᾽ οὕτως ,οὐ συμβεβηκότι συμβέβηκε συμβεβηκός ,ἀλλ᾽ ὅσα ἐκείνως ,ὥστ᾽ οὐ πάντα κατὰ συμβεβηκὸς λεχθήσεται .
ἔσται ἄρα τι καὶ ὣς οὐσίαν σημαῖνον .
εἰ δὲ τοῦτο ,δέδεικται ὅτι ἀδύνατον ἅμα κατηγορεῖσθαι τὰς ἀντιφάσεις .ἔτι εἰ ἀληθεῖς αἱ ἀντιφάσεις ἅμα κατὰ τοῦ αὐτοῦ πᾶσαι ,δῆλον ὡς ἅπαντα ἔσται ἕν .ἔσται γὰρ τὸ αὐτὸ καὶ τριήρης καὶ τοῖχος καὶ ἄνθρωπος ,εἰ κατὰ παντός τι ἢ καταφῆσαι ἢ ἀποφῆσαι ἐνδέχεται ,καθάπερ ἀνάγκη τοῖς τὸν Πρωταγόρου λέγουσι λόγον .εἰ γάρ τῳ δοκεῖ μὴ εἶναι τριήρης ὁ ἄνθρωπος ,δῆλον ὡς οὐκ ἔστι τριήρης ·ὥστε καὶ ἔστιν ,εἴπερ ἡ ἀντίφασις ἀληθής .καὶ γίγνεται δὴ τὸ τοῦ Ἀναξαγόρου ,ὁμοῦ πάντα χρήματα ·ὥστε μηθὲν ἀληθῶς ὑπάρχειν .τὸ 
εἰ δὲ μὴ ὑπάρχει ἡ κατάφασις ,ἥ γε ἀπόφασις ὑπάρξει μᾶλλον ἢ ἡ αὐτοῦ .
εἰ οὖν κἀκείνη ὑπάρχει ,ὑπάρξει καὶ ἡ τῆς τριήρους ·
εἰ δ᾽ αὕτη ,καὶ ἡ κατάφασις .
ταῦτά τε οὖν συμβαίνει τοῖς λέγουσι τὸν λόγον τοῦτον ,καὶ ὅτι οὐκ ἀνάγκη ἢ φάναι ἢ ἀποφάναι .
εἰ γὰρ ἀληθὲς ὅτι ἄνθρωπος καὶ οὐκ ἄνθρωπος ,δῆλον ὅτι καὶ οὔτ᾽ ἄνθρωπος οὔτ᾽ οὐκ ἄνθρωπος ἔσται ·τοῖν γὰρ δυοῖν δύο ἀποφάσεις ,εἰ δὲ μία ἐξ ἀμφοῖν ἐκείνη ,καὶ αὕτη μία ἂν εἴη ἀντικειμένη .ἔτι ἤτοι περὶ ἅπαντα οὕτως ἔχει ,καὶ ἔστι καὶ λευκὸν καὶ οὐ λευκὸν καὶ ὂν καὶ οὐκ ὄν ,καὶ περὶ τὰς ἄλλας φάσεις καὶ ἀποφάσεις ὁμοιοτρόπως ,ἢ οὒ ἀλλὰ περὶ μέν τινας ,περί τινας δ᾽ οὔ .
καὶ εἰ μὲν μὴ περὶ πάσας ,αὗται ἂν εἶεν ὁμολογούμεναι ·
εἰ δὲ περὶ πάσας ,πάλιν ἤτοι καθ᾽ ὅσων τὸ φῆσαι καὶ ἀποφῆσαι καὶ καθ᾽ ὅσων ἀποφῆσαι καὶ φῆσαι ,ἢ κατὰ μὲν ὧν φῆσαι καὶ ἀποφῆσαι ,καθ᾽ ὅσων δὲ ἀποφῆσαι οὐ πάντων φῆσαι .
καὶ εἰ μὲν οὕτως ,εἴη ἄν τι παγίως οὐκ ὄν ,καὶ αὕτη βεβαία δόξα ,καὶ εἰ τὸ μὴ εἶναι βέβαιόν τι καὶ γνώριμον ,γνωριμωτέρα ἂν εἴη ἡ φάσις ἡ ἀντικειμένη ·
καὶ εἰ μὲν μὴ ἀληθὲς διαιροῦντα λέγειν ,οὐ λέγει τε ταῦτα καὶ οὐκ ἔστιν οὐθέν [ τὰ δὲ μὴ ὄντα πῶς ἂν φθέγξαιτο ἢ βαδίσειεν ;] 
,καὶ πάντα δ᾽ ἂν εἴη ἕν ,ὥσπερ καὶ πρότερον εἴρηται ,καὶ ταὐτὸν ἔσται καὶ ἄνθρωπος καὶ θεὸς καὶ τριήρης καὶ αἱ ἀντιφάσεις αὐτῶν [ εἰ γὰρ ὁμοίως καθ᾽ ἑκάστου ,οὐδὲν διοίσει ἕτερον ἑτέρου ·εἰ γὰρ διοίσει ,τοῦτ᾽ ἔσται ἀληθὲς καὶ ἴδιον ] ·ὁμοίως δὲ καὶ εἰ διαιροῦντα ἐνδέχεται ἀληθεύειν ,συμβαίνει τὸ λεχθέν ,πρὸς δὲ τούτῳ ὅτι πάντες ἂν ἀληθεύοιεν καὶ πάντες ἂν ψεύδοιντο ,καὶ αὐτὸς αὑτὸν ὁμολογεῖ ψεύδεσθαι .ἅμα δὲ φανερὸν ὅτι περὶ οὐθενός ἐστι πρὸς τοῦτον ἡ σκέψις ·οὐθὲν γὰρ λέγει .
οὔτε γὰρ οὕτως οὔτ᾽ οὐχ οὕτως λέγει ,ἀλλ᾽ οὕτως τε καὶ οὐχ οὕτως ·
καὶ πάλιν γε ταῦτα ἀπόφησιν ἄμφω ,ὅτι οὔθ᾽ οὕτως οὔτε οὐχ οὕτως ·
εἰ γὰρ μή ,ἤδη ἄν τι εἴη ὡρισμένον .
ἔτι εἰ ὅταν ἡ φάσις ἀληθὴς ᾖ ,ἡ ἀπόφασις ψευδής ,κἂν αὕτη ἀληθὴς ᾖ ,ἡ κατάφασις ψευδής ,οὐκ ἂν εἴη τὸ αὐτὸ ἅμα φάναι καὶ ἀποφάναι ἀληθῶς .ἀλλ᾽ ἴσως φαῖεν ἂν τοῦτ᾽ εἶναι τὸ ἐξ ἀρχῆς κείμενον .ἔτι ἆρα ὁ μὲν ἢ ἔχειν πως ὑπολαμβάνων ἢ μὴ ἔχειν διέψευσται ,ὁ δὲ ἄμφω ἀληθεύει ; 
εἰ γὰρ ἀληθεύει ,τί ἂν εἴη τὸ λεγόμενον ὅτι τοιαύτη τῶν ὄντων ἡ φύσις ; 
εἰ δὲ μὴ ἀληθεύει ,ἀλλὰ μᾶλλον ἀληθεύει ἢ ὁ ἐκείνως ὑπολαμβάνων ,ἤδη πως ἔχοι ἂν τὰ ὄντα ,καὶ τοῦτ᾽ ἀληθὲς ἂν εἴη ,καὶ οὐχ ἅμα καὶ οὐκ ἀληθές .
εἰ δὲ ὁμοίως ἅπαντες καὶ ψεύδονται καὶ ἀληθῆ λέγουσιν ,οὔτε φθέγξασθαι οὔτ᾽ εἰπεῖν τῷ τοιούτῳ ἔσται ·
ἅμα γὰρ ταῦτά τε καὶ οὐ ταῦτα λέγει .
εἰ δὲ μηθὲν ὑπολαμβάνει ἀλλ᾽ ὁμοίως οἴεται καὶ οὐκ οἴεται ,τί ἂν διαφερόντως ἔχοι τῶν γε φυτῶν ; ὅθεν καὶ μάλιστα φανερόν ἐστιν ὅτι οὐδεὶς οὕτω διάκειται οὔτε τῶν ἄλλων οὔτε τῶν λεγόντων τὸν λόγον τοῦτον .διὰ τί γὰρ βαδίζει Μέγαράδε ἀλλ᾽ οὐχ ἡσυχάζει ,οἰόμενος βαδίζειν δεῖν ; οὐδ᾽ εὐθέως ἕωθεν πορεύεται εἰς φρέαρ ἢ εἰς φάραγγα ,ἐὰν τύχῃ ,ἀλλὰ φαίνεται εὐλαβούμενος ,ὡς οὐχ ὁμοίως οἰόμενος μὴ ἀγαθὸν εἶναι τὸ ἐμπεσεῖν καὶ ἀγαθόν ; δῆλον ἄρα ὅτι τὸ μὲν βέλτιον ὑπολαμβάνει τὸ δ᾽ οὐ βέλτιον .εἰ δὲ τοῦτο ,καὶ τὸ μὲν ἄνθρωπον 
καὶ γὰρ ὁ δοξάζων πρὸς τὸν ἐπιστάμενον οὐχ ὑγιεινῶς διάκειται πρὸς τὴν ἀλήθειαν .
ἔτι εἰ ὅτι μάλιστα πάντα οὕτως ἔχει καὶ οὐχ οὕτως ,ἀλλὰ τό γε μᾶλλον καὶ ἧττον ἔνεστιν ἐν τῇ φύσει τῶν ὄντων ·οὐ γὰρ ἂν ὁμοίως φήσαιμεν εἶναι τὰ δύο ἄρτια καὶ τὰ τρία ,οὐδ᾽ ὁμοίως διέψευσται ὁ τὰ τέτταρα πέντε οἰόμενος καὶ ὁ χίλια .
εἰ οὖν μὴ ὁμοίως ,δῆλον ὅτι ἅτερος ἧττον ,ὥστε μᾶλλον ἀληθεύει .
εἰ οὖν τὸ μᾶλλον ἐγγύτερον ,
εἴη γε ἄν τι ἀληθὲς οὗ ἐγγύτερον τὸ μᾶλλον ἀληθές .
κἂν εἰ μὴ ἔστιν ,ἀλλ᾽ ἤδη γέ τι ἔστι βεβαιότερον καὶ ἀληθινώτερον ,καὶ τοῦ λόγου ἀπηλλαγμένοι ἂν εἴημεν τοῦ ἀκράτου καὶ κωλύοντός τι τῇ διανοίᾳ ὁρίσαι .
ἔστι δ᾽ ἀπὸ τῆς αὐτῆς δόξης καὶ ὁ Πρωταγόρου λόγος ,καὶ ἀνάγκη ὁμοίως αὐτοὺς ἄμφω ἢ εἶναι ἢ μὴ εἶναι ·εἴτε γὰρ τὰ δοκοῦντα πάντα ἐστὶν ἀληθῆ καὶ τὰ φαινόμενα ,ἀνάγκη εἶναι πάντα ἅμα ἀληθῆ καὶ ψευδῆ [ πολλοὶ γὰρ τἀναντία ὑπολαμβάνουσιν ἀλλήλοις ,καὶ τοὺς μὴ ταὐτὰ δοξάζοντας ἑαυτοῖς διεψεῦσθαι νομίζουσιν ·ὥστ᾽ ἀνάγκη τὸ αὐτὸ εἶναί τε καὶ μὴ εἶναι ] ,καὶ εἰ τοῦτ᾽ ἔστιν ,ἀνάγκη τὰ δοκοῦντα εἶναι πάντ᾽ ἀληθῆ [ τὰ ἀντικείμενα γὰρ δοξάζουσιν ἀλλήλοις οἱ διεψευσμένοι καὶ ἀληθεύοντες ·εἰ οὖν ἔχει τὰ ὄντα οὕτως ,ἀληθεύσουσι πάντες ] .
ὅσοι μὲν γὰρ ἐκ τοῦ ἀπορῆσαι ὑπέλαβον οὕτως ,τούτων εὐΐατος ἡ ἄγνοια [ οὐ γὰρ πρὸς τὸν λόγον ἀλλὰ πρὸς τὴν διάνοιαν ἡ ἀπάντησις αὐτῶν ] ·
ὅσοι δὲ λόγου χάριν λέγουσι ,τούτων δ᾽ ἔλεγχος ἴασις τοῦ ἐν τῇ φωνῇ λόγου καὶ τοῦ ἐν τοῖς ὀνόμασιν .
πρὸς μὲν οὖν τοὺς ἐκ τούτων ὑπολαμβάνοντας ἐροῦμεν ὅτι τρόπον μέν τινα ὀρθῶς λέγουσι τρόπον δέ τινα ἀγνοοῦσιν ·
τὸ γὰρ ὂν λέγεται διχῶς ,ὥστ᾽ ἔστιν ὃν τρόπον ἐνδέχεται γίγνεσθαί τι ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ,ἔστι δ᾽ ὃν οὔ ,καὶ ἅμα τὸ αὐτὸ εἶναι καὶ ὂν καὶ μὴ ὄν ,ἀλλ᾽ οὐ κατὰ ταὐτὸ [ὄν] ·δυνάμει μὲν γὰρ ἐνδέχεται ἅμα ταὐτὸ εἶναι τὰ ἐναντία ,ἐντελεχείᾳ δ᾽ οὔ .ἔτι δ᾽ ἀξιώσομεν αὐτοὺς ὑπολαμβάνειν καὶ ἄλλην τινὰ οὐσίαν εἶναι τῶν ὄντων ᾗ οὔτε κίνησις ὑπάρχει οὔτε φθορὰ οὔτε γένεσις τὸ παράπαν .- ὅμοιως δὲ καὶ ἡ περὶ τὰ φαινόμενα ἀλήθεια ἐνίοις ἐκ τῶν αἰσθητῶν ἐλήλυθεν .τὸ μὲν γὰρ ἀληθὲς οὐ πλήθει κρίνεσθαι οἴονται 
πρὸς παρεὸν γὰρ μῆτις ἐναύξεται ἀνθρώποισιν .
εμπεδοξλες φρ .106 καὶ ἐν ἑτέροις δὲ λέγει ὅτι ὅσσον δ᾽ ἀλλοῖοι μετέφυν ,τόσον ἄρ σφισιν αἰεὶ καὶ τὸ φρονεῖν ἀλλοῖα παρίστατο .
εμπεδοξλες φρ .108 καὶ Παρμενίδης δὲ ἀποφαίνεται τὸν αὐτὸν τρόπον ·
ὡς γὰρ ἑκάστοτ᾽ ἔχει κρᾶσιν μελέων πολυκάμπτων ,τὼς νόος ἀνθρώποισι παρίσταται ·τὸ γὰρ αὐτὸ ἔστιν ὅπερ φρονέει ,μελέων φύσις ἀνθρώποισιν καὶ πᾶσιν καὶ παντί ·
τὸ γὰρ πλέον ἐστὶ νόημα .
παρμενιδες φρ .16 Ἀναξαγόρου δὲ καὶ ἀπόφθεγμα μνημονεύεται πρὸς τῶν ἑταίρων τινάς ,ὅτι τοιαῦτ᾽ αὐτοῖς ἔσται τὰ ὄντα οἷα ἂν ὑπολάβωσιν .φασὶ δὲ καὶ τὸν Ὅμηρον ταύτην ἔχοντα φαίνεσθαι τὴν δόξαν ,ὅτι ἐποίησε τὸν Ἕκτορα ,ὡς ἐξέστη ὑπὸ τῆς πληγῆς ,κεῖσθαι ἀλλοφρονέοντα ,ὡς φρονοῦντας μὲν καὶ τοὺς παραφρονοῦντας ἀλλ᾽ οὐ ταὐτά .δῆλον οὖν ὅτι ,εἰ ἀμφότεραι φρονήσεις ,καὶ τὰ ὄντα ἅμα οὕτω τε καὶ οὐχ οὕτως ἔχει .ᾗ καὶ χαλεπώτατον τὸ συμβαῖνόν ἐστιν ·εἰ γὰρ οἱ μάλιστα τὸ ἐνδεχόμενον ἀληθὲς ἑωρακότες - οὗτοι δ᾽ εἰσὶν οἱ μάλιστα ζητοῦντες 
ἔτι δὲ δῆλον ὅτι καὶ πρὸς τούτους ταὐτὰ τοῖς πάλαι λεχθεῖσιν ἐροῦμεν ·
ὅτι γὰρ ἔστιν ἀκίνητός τις φύσις δεικτέον αὐτοῖς καὶ πειστέον αὐτούς .καίτοι γε συμβαίνει τοῖς ἅμα φάσκουσιν εἶναι καὶ μὴ εἶναι ἠρεμεῖν μᾶλλον φάναι πάντα ἢ κινεῖσθαι ·οὐ γὰρ ἔστιν εἰς ὅ τι μεταβαλεῖ ·ἅπαντα γὰρ ὑπάρχει πᾶσιν .- περὶ δὲ τῆς ἀληθείας ,ὡς οὐ πᾶν τὸ φαινόμενον ἀληθές ,πρῶτον μὲν ὅτι οὐδ᾽ εἰ ἡ αἴσθησις μὴ ψευδὴς τοῦ γε ἰδίου ἐστίν ,ἀλλ᾽ ἡ φαντασία οὐ ταὐτὸν τῇ αἰσθήσει .εἶτ᾽ ἄξιον θαυμάσαι εἰ τοῦτ᾽ ἀποροῦσι ,πότερον τηλικαῦτά ἐστι τὰ μεγέθη καὶ τὰ χρώματα τοιαῦτα οἷα τοῖς ἄπωθεν φαίνεται ἢ οἷα τοῖς 
οὐθεὶς γοῦν ,ἐὰν ὑπολάβῃ νύκτωρ Ἀθήνῃσιν εἶναι ὢν ἐν Λιβύῃ ,πορεύεται εἰς τὸ ᾠδεῖον .
ἔτι δὲ περὶ τοῦ μέλλοντος ,ὥσπερ καὶ Πλάτων λέγει ,οὐ δήπου ὁμοίως κυρία ἡ τοῦ ἰατροῦ δόξα καὶ ἡ τοῦ ἀγνοοῦντος ,οἷον περὶ τοῦ μέλλοντος ἔσεσθαι ὑγιοῦς ἢ μὴ μέλλοντος .ἔτι δὲ ἐπ᾽ αὐτῶν τῶν αἰσθήσεων οὐχ ὁμοίως κυρία ἡ τοῦ ἀλλοτρίου καὶ ἰδίου ἢ τοῦ πλησίον καὶ τοῦ αὑτῆς ,ἀλλὰ περὶ μὲν χρώματος ὄψις ,οὐ γεῦσις ,περὶ δὲ χυμοῦ γεῦσις ,οὐκ ὄψις ·ὧν ἑκάστη ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ περὶ τὸ αὐτὸ οὐδέποτε φησιν ἅμα οὕτω καὶ οὐχ οὕτως ἔχειν .ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐν ἑτέρῳ χρόνῳ περί γε τὸ πάθος ἠμφισβήτησεν 
εἰσὶ δέ τινες οἳ ἀποροῦσι καὶ τῶν ταῦτα πεπεισμένων καὶ τῶν τοὺς λόγους τούτους μόνον λεγόντων ·
ζητοῦσι γὰρ τίς ὁ κρινῶν τὸν ὑγιαίνοντα καὶ ὅλως τὸν περὶ ἕκαστα κρινοῦντα ὀρθῶς .τὰ δὲ τοιαῦτα ἀπορήματα ὅμοιά ἐστι τῷ ἀπορεῖν πότερον καθεύδομεν νῦν ἢ ἐγρηγόραμεν ,δύνανται δ᾽ αἱ ἀπορίαι αἱ τοιαῦται πᾶσαι τὸ αὐτό ·
πάντων γὰρ λόγον ἀξιοῦσιν εἶναι οὗτοι ·
ἀρχὴν γὰρ ζητοῦσι ,καὶ ταύτην δι᾽ ἀποδείξεως λαμβάνειν ,ἐπεὶ ὅτι γε πεπεισμένοι οὐκ εἰσί ,φανεροί εἰσιν ἐν ταῖς πράξεσιν .
λόγον γὰρ ζητοῦσιν ὧν οὐκ ἔστι λόγος ·
ἀποδείξεως γὰρ ἀρχὴ οὐκ ἀπόδειξίς ἐστιν .οὗτοι μὲν οὖν ῥᾳδίως ἂν τοῦτο πεισθεῖεν [ ἔστι γὰρ οὐ χαλεπὸν λαβεῖν ] ·οἱ δ᾽ ἐν τῷ λόγῳ τὴν βίαν μόνον ζητοῦντες ἀδύνατον ζητοῦσιν ·ἐναντία γὰρ εἰπεῖν ἀξιοῦσιν ,εὐθὺς ἐναντία λέγοντες .εἰ δὲ μὴ ἔστι πάντα πρός τι ,ἀλλ᾽ ἔνιά ἐστι καὶ αὐτὰ καθ᾽ αὑτά ,οὐκ ἂν εἴη πᾶν τὸ φαινόμενον ἀληθές ·
τὸ γὰρ φαινόμενον τινί ἐστι φαινόμενον ·
ὥστε ὁ λέγων ἅπαντα τὰ φαινόμενα εἶναι ἀληθῆ ἅπαντα ποιεῖ τὰ ὄντα πρός τι .
διὸ καὶ φυλακτέον τοῖς τὴν βίαν ἐν τῷ λόγῳ ζητοῦσιν ,ἅμα δὲ καὶ ὑπέχειν λόγον ἀξιοῦσιν ,ὅτι οὐ τὸ φαινόμενον ἔστιν ἀλλὰ τὸ φαινόμενον ᾧ φαίνεται καὶ ὅτε φαίνεται καὶ ᾗ καὶ ὥς .
ἂν δ᾽ ὑπέχωσι μὲν λόγον ,μὴ οὕτω δ᾽ ὑπέχωσι ,συμβήσεται αὑτοῖς τἀναντία ταχὺ λέγειν .
ἐνδέχεται γὰρ τὸ αὐτὸ κατὰ μὲν τὴν ὄψιν μέλι φαίνεσθαι τῇ δὲ γεύσει μή ,καὶ τῶν ὀφθαλμῶν δυοῖν ὄντοιν μὴ ταὐτὰ ἑκατέρᾳ τῇ ὄψει ,ἂν ὦσιν ἀνόμοιαι ·ἐπεὶ πρός γε τοὺς διὰ τὰς πάλαι εἰρημένας αἰτίας τὸ φαινόμενον φάσκοντας ἀληθὲς εἶναι ,καὶ διὰ τοῦτο πάνθ᾽ ὁμοίως εἶναι ψευδῆ καὶ ἀληθῆ ·οὔτε γὰρ ἅπασι ταὐτὰ φαίνεσθαι οὔτε ταὐτῷ ἀεὶ ταὐτά ,ἀλλὰ πολλάκις τἀναντία κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον [ ἡ μὲν γὰρ ἁφὴ δύο λέγει ἐν τῇ ἐπαλλάξει τῶν δακτύλων ἡ δ᾽ ὄψις ἕν ] ·ἀλλ᾽ οὔ τι τῇ αὐτῇ γε καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ 
εἰ δὲ γέγονεν ἢ ἔσται ,δῆλον ὅτι οὐκ ἂν εἴη ἅπαντα πρὸς δόξαν .
ἔτι εἰ ἕν ,πρὸς ἓν ἢ πρὸς ὡρισμένον ·καὶ εἰ τὸ αὐτὸ καὶ ἥμισυ καὶ ἴσον ,ἀλλ᾽ οὐ πρὸς τὸ διπλάσιόν γε τὸ ἴσον .πρὸς δὴ τὸ δοξάζον εἰ ταὐτὸ ἄνθρωπος καὶ τὸ δοξαζόμενον ,οὐκ ἔσται ἄνθρωπος τὸ δοξάζον ἀλλὰ τὸ δοξαζόμενον .εἰ δ᾽ ἕκαστον ἔσται πρὸς τὸ δοξάζον ,πρὸς ἄπειρα ἔσται τῷ εἴδει τὸ δοξάζον .ὅτι μὲν οὖν βεβαιοτάτη δόξα πασῶν τὸ μὴ εἶναι ἀληθεῖς ἅμα τὰς ἀντικειμένας φάσεις ,καὶ τί συμβαίνει τοῖς οὕτω λέγουσι ,καὶ διὰ τί οὕτω λέγουσι ,τοσαῦτα εἰρήσθω ·ἐπεὶ δ᾽ ἀδύνατον τὴν ἀντίφασιν 
ἡ δὲ στέρησις ἀπόφασίς ἐστιν ἀπό τινος ὡρισμένου γένους ·
ἀλλ᾽ ἀδύνατον ·
ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ δὲ δῆλον .
πάλιν γὰρ ἔσται ἀποφῆσαι τοῦτο πρὸς τὴν φάσιν καὶ τὴν ἀπόφασιν ,καὶ τοῦτ᾽ ἔσται τι ·
ἡ γὰρ οὐσία ἐστί τις αὐτοῦ ἄλλη .ἔτι ὅταν ἐρομένου εἰ λευκόν ἐστιν εἴπῃ ὅτι οὔ ,οὐθὲν ἄλλο ἀποπέφηκεν ἢ τὸ εἶναι ·
ἀπόφασις δὲ τὸ μὴ εἶναι .
ἐλήλυθε δ᾽ ἐνίοις αὕτη ἡ δόξα ὥσπερ καὶ ἄλλαι τῶν παραδόξων ·
ὅταν γὰρ λύειν μὴ δύνωνται λόγους ἐριστικούς ,ἐνδόντες τῷ λόγῳ σύμφασιν ἀληθὲς εἶναι τὸ συλλογισθέν .
οἱ μὲν οὖν διὰ τοιαύτην αἰτίαν λέγουσιν ,οἱ δὲ διὰ τὸ πάντων ζητεῖν λόγον .
ἀρχὴ δὲ πρὸς ἅπαντας τούτους ἐξ ὁρισμοῦ .
ὁρισμὸς δὲ γίγνεται ἐκ τοῦ σημαίνειν τι ἀναγκαῖον εἶναι αὐτούς ·ὁ γὰρ λόγος οὗ τὸ ὄνομα σημεῖον ὁρισμὸς ἔσται .ἔοικε δ᾽ ὁ μὲν Ἡρακλείτου λόγος ,λέγων πάντα εἶναι καὶ μὴ εἶναι ,ἅπαντα ἀληθῆ ποιεῖν ,ὁ δ᾽ Ἀναξαγόρου ,εἶναί τι μεταξὺ τῆς ἀντιφάσεως ,πάντα ψευδῆ ·ὅταν γὰρ μιχθῇ ,οὔτε ἀγαθὸν οὔτε οὐκ ἀγαθὸν τὸ μῖγμα ,ὥστ᾽ οὐδὲν εἰπεῖν ἀληθές .διωρισμένων δὲ τούτων φανερὸν ὅτι καὶ τὰ μοναχῶς λεγόμενα καὶ κατὰ πάντων ἀδύνατον ὑπάρχειν ὥσπερ τινὲς λέγουσιν ,οἱ μὲν οὐθὲν φάσκοντες ἀληθὲς εἶναι [ οὐθὲν γὰρ κωλύειν φασὶν οὕτως ἅπαντα 
θάτερον γὰρ μόριον τῆς ἀντιφάσεως ψεῦδός ἐστιν .
συμβαίνει δὴ καὶ τὸ θρυλούμενον πᾶσι τοῖς τοιούτοις λόγοις ,αὐτοὺς ἑαυτοὺς ἀναιρεῖν .ὁ μὲν γὰρ πάντα ἀληθῆ λέγων καὶ τὸν ἐναντίον αὑτοῦ λόγον ἀληθῆ ποιεῖ ,ὥστε τὸν ἑαυτοῦ οὐκ ἀληθῆ [ ὁ γὰρ ἐναντίος οὔ φησιν αὐτὸν ἀληθῆ ] ,ὁ δὲ πάντα ψευδῆ καὶ αὐτὸς αὑτόν .ἐὰν δ᾽ ἐξαιρῶνται ὁ μὲν τὸν ἐναντίον ὡς οὐκ ἀληθὴς μόνος ἐστίν ,ὁ δὲ τὸν αὑτοῦ ὡς οὐ ψευδής ,οὐδὲν ἧττον ἀπείρους συμβαίνει αὐτοῖς αἰτεῖσθαι λόγους ἀληθεῖς καὶ ψευδεῖς ·ὁ γὰρ λέγων τὸν ἀληθῆ λόγον ἀληθῆ ἀληθής ,τοῦτο δ᾽ εἰς ἄπειρον βαδιεῖται .φανερὸν δ᾽ 
πάντα ἄρα ψευδῆ ·
ἀλλὰ δέδεικται ὅτι ἀδύνατον .ἔτι ἀνάγκη τὸ ὂν μεταβάλλειν ·
ἔκ τινος γὰρ εἴς τι ἡ μεταβολή .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ πάντα ἠρεμεῖ ἢ κινεῖται ποτέ ,ἀεὶ δ᾽ οὐθέν ·
ἔστι γάρ τι ὃ ἀεὶ κινεῖ τὰ κινούμενα ,καὶ τὸ πρῶτον κινοῦν ἀκίνητον αὐτό .
ἀρχὴ λέγεται ἡ μὲν ὅθεν ἄν τις τοῦ πράγματος κινηθείη πρῶτον ,οἷον τοῦ μήκους καὶ ὁδοῦ ἐντεῦθεν μὲν αὕτη ἀρχή ,ἐξ ἐναντίας δὲ ἑτέρα ·ἡ δὲ ὅθεν ἂν κάλλιστα ἕκαστον γένοιτο ,οἷον καὶ μαθήσεως οὐκ ἀπὸ τοῦ πρώτου καὶ τῆς τοῦ πράγματος ἀρχῆς ἐνίοτε ἀρκτέον ἀλλ᾽ ὅθεν ῥᾷστ᾽ ἂν μάθοι ·ἡ δὲ ὅθεν πρῶτον γίγνεται ἐνυπάρχοντος ,οἷον ὡς πλοίου τρόπις καὶ οἰκίας θεμέλιος ,καὶ τῶν ζῴων οἱ μὲν καρδίαν οἱ δὲ ἐγκέφαλον οἱ δ᾽ ὅ τι ἂν τύχωσι τοιοῦτον ὑπολαμβάνουσιν ·ἡ δὲ ὅθεν γίγνεται πρῶτον μὴ ἐνυπάρχοντος καὶ ὅθεν πρῶτον ἡ κίνησις 
τούτων δὲ αἱ μὲν ἐνυπάρχουσαί εἰσιν αἱ δὲ ἐκτός .
διὸ ἥ τε φύσις ἀρχὴ καὶ τὸ στοιχεῖον καὶ ἡ διάνοια καὶ ἡ προαίρεσις καὶ οὐσία καὶ τὸ οὗ ἕνεκα ·πολλῶν γὰρ καὶ τοῦ γνῶναι καὶ τῆς κινήσεως ἀρχὴ τἀγαθὸν καὶ τὸ καλόν .αἴτιον λέγεται ἕνα μὲν τρόπον ἐξ οὗ γίγνεταί τι ἐνυπάρχοντος ,οἷον ὁ χαλκὸς τοῦ ἀνδριάντος καὶ ὁ ἄργυρος τῆς φιάλης καὶ τὰ τούτων γένη ·ἄλλον δὲ τὸ εἶδος καὶ τὸ παράδειγμα ,τοῦτο δ᾽ ἐστὶν ὁ λόγος τοῦ τί ἦν εἶναι καὶ τὰ τούτου γένη [ οἷον τοῦ διὰ πασῶν τὸ δύο πρὸς ἓν καὶ ὅλως ὁ ἀριθμός ] καὶ τὰ μέρη τὰ 
τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ οὗ ἕνεκα ,οἷον τοῦ περιπατεῖν ἡ ὑγίεια .
φαμέν .
καὶ ὅσα δὴ κινήσαντος ἄλλου μεταξὺ γίγνεται τοῦ τέλους ,
οἷον τῆς ὑγιείας ἡ ἰσχνασία ἢ ἡ κάθαρσις ἢ τὰ φάρμακα ἢ τὰ ὄργανα ·πάντα γὰρ ταῦτα τοῦ τέλους ἕνεκά ἐστι ,διαφέρει δὲ ἀλλήλων ὡς ὄντα τὰ μὲν ὄργανα τὰ δ᾽ ἔργα .τὰ μὲν οὖν αἴτια σχεδὸν τοσαυταχῶς λέγεται ,συμβαίνει δὲ πολλαχῶς λεγομένων τῶν αἰτίων καὶ πολλὰ τοῦ αὐτοῦ αἴτια εἶναι οὐ κατὰ συμβεβηκός [ οἷον τοῦ ἀνδριάντος καὶ ἡ ἀνδριαντοποιητικὴ καὶ ὁ χαλκὸς οὐ καθ᾽ ἕτερόν τι ἀλλ᾽ ᾗ ἀνδριάς ·ἀλλ᾽ οὐ τὸν αὐτὸν τρόπον ἀλλὰ τὸ μὲν ὡς ὕλη τὸ δ᾽ ὡς ὅθεν ἡ κίνησις ] ,καὶ ἀλλήλων αἴτια [ οἷον τὸ 
διαφερέτω δὲ μηδὲν αὐτὸ εἰπεῖν ἀγαθὸν ἢ φαινόμενον ἀγαθόν .
τὰ μὲν οὖν αἴτια ταῦτα καὶ τοσαῦτά ἐστι τῷ εἴδει ,τρόποι δὲ τῶν αἰτίων ἀριθμῷ μέν εἰσι πολλοί ,κεφαλαιούμενοι δὲ καὶ οὗτοι ἐλάττους .λέγονται γὰρ αἴτια πολλαχῶς ,καὶ αὐτῶν τῶν ὁμοειδῶν προτέρως καὶ ὑστέρως ἄλλο ἄλλου ,οἷον ὑγιείας ὁ ἰατρὸς καὶ ὁ τεχνίτης ,καὶ τοῦ διὰ πασῶν τὸ διπλάσιον καὶ ἀριθμός ,καὶ ἀεὶ τὰ περιέχοντα ὁτιοῦν τῶν καθ᾽ ἕκαστα .ἔτι δ᾽ ὡς τὸ συμβεβηκὸς καὶ τὰ τούτων γένη ,οἷον ἀνδριάντος ἄλλως Πολύκλειτος καὶ ἄλλως ἀνδριαντοποιός ,ὅτι συμβέβηκε τῷ ἀνδριαντοποιῷ Πολυκλείτῳ εἶναι ·καὶ τὰ περιέχοντα δὲ τὸ συμβεβηκός ,οἷον 
παραπλησίως δὲ καὶ τὰ τῶν διαγραμμάτων στοιχεῖα λέγεται ,καὶ ὅλως τὰ τῶν ἀποδείξεων ·
αἱ γὰρ πρῶται ἀποδείξεις καὶ ἐν πλείοσιν ἀποδείξεσιν ἐνυπάρχουσαι ,αὗται στοιχεῖα τῶν ἀποδείξεων λέγονται ·εἰσὶ δὲ τοιοῦτοι συλλογισμοὶ οἱ πρῶτοι ἐκ τῶν τριῶν δι᾽ ἑνὸς μέσου .καὶ μεταφέροντες δὲ στοιχεῖον καλοῦσιν ἐντεῦθεν ὃ ἂν ἓν ὂν καὶ μικρὸν ἐπὶ πολλὰ ᾖ χρήσιμον ,διὸ καὶ τὸ μικρὸν καὶ ἁπλοῦν καὶ ἀδιαίρετον στοιχεῖον λέγεται .ὅθεν ἐλήλυθε τὰ μάλιστα καθόλου στοιχεῖα εἶναι ,ὅτι ἕκαστον αὐτῶν ἓν ὂν καὶ ἁπλοῦν ἐν πολλοῖς ὑπάρχει ἢ πᾶσιν ἢ ὅτι πλείστοις ,καὶ τὸ ἓν καὶ τὴν στιγμὴν ἀρχάς τισι δοκεῖν εἶναι .ἐπεὶ οὖν τὰ καλούμενα γένη καθόλου καὶ ἀδιαίρετα 
ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ·
ἐκ τούτων γάρ ἐστιν ἕκαστον διασωζομένης τῆς πρώτης ὕλης ·τοῦτον γὰρ τὸν τρόπον καὶ τῶν φύσει ὄντων τὰ στοιχεῖά φασιν εἶναι φύσιν ,οἱ μὲν πῦρ οἱ δὲ γῆν οἱ δ᾽ ἀέρα οἱ δ᾽ ὕδωρ οἱ δ᾽ ἄλλο τι τοιοῦτον λέγοντες ,οἱ δ᾽ ἔνια τούτων οἱ δὲ πάντα ταῦτα .ἔτι δ᾽ ἄλλον τρόπον λέγεται ἡ φύσις ἡ τῶν φύσει ὄντων οὐσία ,οἷον οἱ λέγοντες τὴν φύσιν εἶναι τὴν πρώτην σύνθεσιν ,ἢ ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς λέγει ὅτι φύσις οὐδενὸς ἔστιν ἐόντων ,ἀλλὰ μόνον μῖξίς τε διάλλαξίς τε μιγέντων ἔστι ,φύσις δ᾽ ἐπὶ τοῖς ὀνομάζεται ἀνθρώποισιν 
τοῦτο γὰρ οὐκ ἐνδέχεται πλεοναχῶς ἔχειν ,ὥστ᾽ οὐδὲ ἄλλως καὶ ἄλλως ·
ἤδη γὰρ πλεοναχῶς ἂν ἔχοι .
εἰ ἄρα ἔστιν ἄττα ἀΐδια καὶ ἀκίνητα ,οὐδὲν ἐκείνοις ἐστὶ βίαιον οὐδὲ παρὰ φύσιν .ἓν λέγεται τὸ μὲν κατὰ συμβεβηκὸς τὸ δὲ καθ᾽ αὑτό ,κατὰ συμβεβηκὸς μὲν οἷον Κορίσκος καὶ τὸ μουσικόν ,καὶ Κορίσκος μουσικός [ ταὐτὸ γὰρ εἰπεῖν Κορίσκος καὶ τὸ μουσικόν ,καὶ Κορίσκος μουσικός ] ,καὶ τὸ μουσικὸν καὶ τὸ δίκαιον ,καὶ μουσικὸς Κορίσκος καὶ δίκαιος Κορίσκος ·πάντα γὰρ ταῦτα ἓν λέγεται κατὰ συμβεβηκός ,τὸ μὲν δίκαιον καὶ τὸ μουσικὸν ὅτι μιᾷ οὐσίᾳ συμβέβηκεν ,τὸ δὲ μουσικὸν καὶ Κορίσκος ὅτι θάτερον θατέρῳ συμβέβηκεν ·ὁμοίως δὲ τρόπον τινὰ 
μία δ᾽ οὗ ἀδιαίρετος ,ἀδιαίρετος δὲ κατὰ χρόνον .
καθ᾽ αὑτὰ δὲ συνεχῆ ὅσα μὴ ἁφῇ ἕν ·εἰ γὰρ θείης ἁπτόμενα ἀλλήλων ξύλα ,οὐ φήσεις ταῦτα εἶναι ἓν οὔτε ξύλον οὔτε σῶμα οὔτ᾽ ἄλλο συνεχὲς οὐδέν .τά τε δὴ ὅλως συνεχῆ ἓν λέγεται κἂν ἔχῃ κάμψιν ,καὶ ἔτι μᾶλλον τὰ μὴ ἔχοντα κάμψιν ,οἷον κνήμη ἢ μηρὸς σκέλους ,ὅτι ἐνδέχεται μὴ μίαν εἶναι τὴν κίνησιν τοῦ σκέλους .
καὶ ἡ εὐθεῖα τῆς κεκαμμένης μᾶλλον ἕν ·
τὴν δὲ κεκαμμένην καὶ ἔχουσαν γωνίαν καὶ μίαν καὶ οὐ μίαν λέγομεν ,ὅτι ἐνδέχεται καὶ μὴ ἅμα τὴν κίνησιν αὐτῆς εἶναι καὶ ἅμα ·
ἀδιάφορον δ᾽ ὧν ἀδιαίρετον τὸ εἶδος κατὰ τὴν αἴσθησιν ·
τὸ δ᾽ ὑποκείμενον ἢ τὸ πρῶτον ἢ τὸ τελευταῖον πρὸς τὸ τέλος ·καὶ γὰρ οἶνος εἷς λέγεται καὶ ὕδωρ ἕν ,ᾗ ἀδιαίρετον κατὰ τὸ εἶδος ,καὶ οἱ χυμοὶ πάντες λέγονται ἕν [ οἷον ἔλαιον οἶνος ] καὶ τὰ τηκτά ,ὅτι πάντων τὸ ἔσχατον ὑποκείμενον τὸ αὐτό ·ὕδωρ γὰρ ἢ ἀὴρ πάντα ταῦτα .λέγεται δ᾽ ἓν καὶ ὧν τὸ γένος ἓν διαφέρον ταῖς ἀντικειμέναις διαφοραῖς - καὶ ταῦτα λέγεται πάντα ἓν ὅτι τὸ γένος ἓν τὸ ὑποκείμενον ταῖς διαφοραῖς [ οἷον ἵππος ἄνθρωπος κύων ἕν τι ὅτι πάντα ζῷα ] ,καὶ τρόπον δὴ παραπλήσιον 
καὶ γὰρ ἀριθμοῦμεν ὡς πλείω ἢ τὰ μὴ συνεχῆ ἢ ὧν μὴ ἓν τὸ εἶδος ἢ ὧν ὁ λόγος μὴ εἷς .
ἔτι δ᾽ ἔστι μὲν ὡς ὁτιοῦν ἕν φαμεν εἶναι ἂν ᾖ ποσὸν καὶ συνεχές ,ἔστι δ᾽ ὡς οὔ ,ἂν μή τι ὅλον ᾖ ,τοῦτο δὲ ἂν μὴ τὸ εἶδος ἔχῃ ἕν ·οἷον οὐκ ἂν φαῖμεν ὁμοίως ἓν ἰδόντες ὁπωσοῦν τὰ μέρη συγκείμενα τοῦ ὑποδήματος ,ἐὰν μὴ διὰ τὴν συνέχειαν ,ἀλλ᾽ ἐὰν οὕτως ὥστε ὑπόδημα εἶναι καὶ εἶδός τι ἔχειν ἤδη ἕν ·
διὸ καὶ ἡ τοῦ κύκλου μάλιστα μία τῶν γραμμῶν ,ὅτι ὅλη καὶ τέλειός ἐστιν .
τὸ δὲ ἑνὶ εἶναι ἀρχῇ τινί ἐστιν ἀριθμοῦ εἶναι ·
τὸ γὰρ πρῶτον μέτρον ἀρχή ,ᾧ γὰρ πρώτῳ γνωρίζομεν ,τοῦτο πρῶτον μέτρον ἑκάστου γένους ·
ἀρχὴ οὖν τοῦ γνωστοῦ περὶ ἕκαστον τὸ ἕν .
οὐ ταὐτὸ δὲ ἐν πᾶσι τοῖς γένεσι τὸ ἕν .ἔνθα μὲν γὰρ δίεσις ἔνθα δὲ τὸ φωνῆεν ἢ ἄφωνον ·
βάρους δὲ ἕτερον καὶ κινήσεως ἄλλο .
πανταχοῦ δὲ τὸ ἓν ἢ τῷ ποσῷ ἢ τῷ εἴδει ἀδιαίρετον .τὸ μὲν οὖν κατὰ τὸ ποσὸν ἀδιαίρετον ,τὸ μὲν πάντῃ καὶ ἄθετον λέγεται μονάς ,τὸ δὲ πάντῃ καὶ θέσιν ἔχον στιγμή ,τὸ δὲ μοναχῇ γραμμή ,τὸ δὲ διχῇ ἐπίπεδον ,τὸ δὲ πάντῃ καὶ τριχῇ διαιρετὸν κατὰ τὸ ποσὸν σῶμα ·
καὶ ἀντιστρέψαντι δὴ τὸ μὲν διχῇ διαιρετὸν ἐπίπεδον ,τὸ δὲ μοναχῇ γραμμή ,τὸ δὲ μηδαμῇ διαιρετὸν κατὰ τὸ ποσὸν στιγμὴ καὶ μονάς ,ἡ μὲν ἄθετος μονὰς ἡ δὲ θετὸς στιγμή .
ἔτι δὲ τὰ μὲν κατ᾽ ἀριθμόν ἐστιν ἕν ,τὰ δὲ κατ᾽ εἶδος ,τὰ δὲ κατὰ γένος ,τὰ δὲ κατ᾽ ἀναλογίαν ,ἀριθμῷ μὲν ὧν ἡ ὕλη μία ,εἴδει δ᾽ ὧν ὁ λόγος εἷς ,γένει δ᾽ ὧν τὸ αὐτὸ σχῆμα τῆς κατηγορίας ,κατ᾽ ἀναλογίαν δὲ ὅσα ἔχει ὡς ἄλλο πρὸς ἄλλο .ἀεὶ δὲ τὰ ὕστερα τοῖς ἔμπροσθεν ἀκολουθεῖ ,οἷον ὅσα ἀριθμῷ καὶ εἴδει ἕν ,ὅσα δ᾽ εἴδει οὐ πάντα ἀριθμῷ ·ἀλλὰ γένει πάντα ἓν ὅσαπερ καὶ εἴδει ,ὅσα δὲ γένει οὐ πάντα εἴδει ἀλλ᾽ ἀναλογίᾳ ·ὅσα δὲ ἀνολογίᾳ οὐ 
καὶ ὅλως ὁ ἀριθμὸς δοκεῖ εἶναί τισι τοιοῦτος [ ἀναιρουμένου τε γὰρ οὐδὲν εἶναι ,καὶ ὁρίζειν πάντα ] ·
ἔτι τὸ τί ἦν εἶναι ,οὗ ὁ λόγος ὁρισμός ,καὶ τοῦτο οὐσία λέγεται ἑκάστου .συμβαίνει δὴ κατὰ δύο τρόπους τὴν οὐσίαν λέγεσθαι ,τό θ᾽ ὑποκείμενον ἔσχατον ,ὃ μηκέτι κατ᾽ ἄλλου λέγεται ,καὶ ὃ ἂν τόδε τι ὂν καὶ χωριστὸν ᾖ ·
τοιοῦτον δὲ ἑκάστου ἡ μορφὴ καὶ τὸ εἶδος .
ταὐτὰ λέγεται τὰ μὲν κατὰ συμβεβηκός ,οἷον τὸ λευκὸν καὶ τὸ μουσικὸν τὸ αὐτὸ ὅτι τῷ αὐτῷ συμβέβηκε ,καὶ ἄνθρωπος καὶ μουσικὸν ὅτι θάτερον θατέρῳ συμβέβηκεν ,τὸ δὲ μουσικὸν ἄνθρωπος ὅτι τῷ ἀνθρώπῳ συμβέβηκεν ·ἑκατέρῳ δὲ τοῦτο καὶ τούτῳ ἑκάτερον ἐκείνων ,καὶ γὰρ τῷ ἀνθρώπῳ τῷ μουσικῷ καὶ ὁ ἄνθρωπος καὶ τὸ μουσικὸν ταὐτὸ λέγεται ,καὶ τούτοις ἐκεῖνο [ διὸ καὶ πάντα ταῦτα καθόλου οὐ λέγεται ·
οὐ γὰρ ἀληθὲς εἰπεῖν ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ταὐτὸ καὶ τὸ μουσικόν ·
τὰ γὰρ καθόλου καθ᾽ αὑτὰ ὑπάρχει ,τὰ δὲ συμβεβηκότα οὐ καθ᾽ αὑτά ·ἀλλ᾽ ἐπὶ τῶν καθ᾽ ἕκαστα ἁπλῶς λέγεται ·
ταὐτὸ γὰρ δοκεῖ Σωκράτης καὶ Σωκράτης εἶναι μουσικός ·
τὸ δὲ Σωκράτης οὐκ ἐπὶ πολλῶν ,διὸ οὐ πᾶς Σωκράτης λέγεται ὥσπερ πᾶς ἄνθρωπος ] ·
καὶ τὰ μὲν οὕτως λέγεται ταὐτά ,τὰ δὲ καθ᾽ αὑτὰ ὁσαχῶσπερ καὶ τὸ ἕν ·
καὶ γὰρ ὧν ἡ ὕλη μία ἢ εἴδει ἢ ἀριθμῷ ταὐτὰ λέγεται καὶ ὧν ἡ οὐσία μία ,ὥστε φανερὸν ὅτι ἡ ταυτότης ἑνότης τίς ἐστιν ἢ πλειόνων τοῦ εἶναι ἢ ὅταν χρῆται ὡς πλείοσιν ,οἷον ὅταν λέγῃ αὐτὸ αὑτῷ ταὐτόν ·
ὡς δυσὶ γὰρ χρῆται αὐτῷ .
ἕτερα δὲ λέγεται ὧν ἢ τὰ εἴδη πλείω ἢ ἡ ὕλη ἢ ὁ λόγος τῆς οὐσίας ·
καὶ ὅλως ἀντικειμένως τῷ ταὐτῷ λέγεται τὸ ἕτερον .
διάφορα δὲ λέγεται ὅσ᾽ ἕτερά ἐστι τὸ αὐτό τι ὄντα ,μὴ μόνον ἀριθμῷ ἀλλ᾽ ἢ εἴδει ἢ γένει ἢ ἀναλογίᾳ ·ἔτι ὧν ἕτερον τὸ γένος ,καὶ τὰ ἐναντία ,καὶ ὅσα ἔχει ἐν τῇ οὐσίᾳ τὴν ἑτερότητα .ὅμοια λέγεται τά τε πάντῃ ταὐτὸ πεπονθότα ,καὶ τὰ πλείω ταὐτὰ πεπονθότα ἢ ἕτερα ,καὶ ὧν ἡ ποιότης μία ·καὶ καθ᾽ ὅσα ἀλλοιοῦσθαι ἐνδέχεται τῶν ἐναντίων ,τούτων τὸ πλείω ἔχον ἢ κυριώτερα ὅμοιον τούτῳ .ἀντικειμένως δὲ τοῖς ὁμοίοις τὰ ἀνόμοια .ἀντικείμενα λέγεται ἀντίφασις καὶ τἀναντία καὶ τὰ πρός τι καὶ στέρησις καὶ ἕξις 
καὶ ὅσα μὴ ἐνδέχεται ἅμα παρεῖναι τῷ ἀμφοῖν δεκτικῷ ,ταῦτα ἀντικεῖσθαι λέγεται ἢ αὐτὰ ἢ ἐξ ὧν ἐστίν .
φαιὸν γὰρ καὶ λευκὸν ἅμα τῷ αὐτῷ οὐχ ὑπάρχει ·διὸ ἐξ ὧν ἐστὶν ἀντίκειται .ἐναντία λέγεται τά τε μὴ δυνατὰ ἅμα τῷ αὐτῷ παρεῖναι τῶν διαφερόντων κατὰ γένος ,καὶ τὰ πλεῖστον διαφέροντα τῶν ἐν τῷ αὐτῷ γένει ,καὶ τὰ πλεῖστον διαφέροντα τῶν ἐν ταὐτῷ δεκτικῷ ,καὶ τὰ πλεῖστον διαφέροντα τῶν ὑπὸ τὴν αὐτὴν δύναμιν ,καὶ ὧν ἡ διαφορὰ μεγίστη ἢ ἁπλῶς ἢ κατὰ γένος ἢ κατ᾽ εἶδος .
τὰ δ᾽ ἄλλα ἐναντία λέγεται τὰ μὲν τῷ τὰ τοιαῦτα ἔχειν ,τὰ δὲ τῷ δεκτικὰ εἶναι τῶν τοιούτων ,τὰ δὲ τῷ ποιητικὰ ἢ παθητικὰ εἶναι τῶν τοιούτων ,ἢ ποιοῦντα ἢ πάσχοντα ,ἢ ἀποβολαὶ ἢ λήψεις ,ἢ ἕξεις ἢ στερήσεις εἶναι τῶν τοιούτων .
ἐπεὶ δὲ τὸ ἓν καὶ τὸ ὂν πολλαχῶς λέγεται ,ἀκολουθεῖν ἀνάγκη καὶ τἆλλα ὅσα κατὰ ταῦτα λέγεται ,ὥστε καὶ τὸ ταὐτὸν καὶ τὸ ἕτερον καὶ τὸ ἐναντίον ,ὥστ᾽ εἶναι ἕτερον καθ᾽ ἑκάστην κατηγορίαν .
ἕτερα δὲ τῷ εἴδει λέγεται ὅσα τε ταὐτοῦ γένους ὄντα μὴ ὑπάλληλά ἐστι ,
καὶ ὅσα ἐν τῷ αὐτῷ γένει ὄντα διαφορὰν ἔχει ,καὶ ὅσα ἐν τῇ οὐσίᾳ ἐναντίωσιν ἔχει ·καὶ τὰ ἐναντία ἕτερα τῷ εἴδει ἀλλήλων ἢ πάντα ἢ τὰ λεγόμενα πρώτως ,καὶ ὅσων ἐν τῷ τελευταίῳ τοῦ γένους εἴδει οἱ λόγοι ἕτεροι [ οἷον ἄνθρωπος καὶ ἵππος ἄτομα τῷ γένει οἱ δὲ λόγοι ἕτεροι αὐτῶν ] ,καὶ ὅσα ἐν τῇ αὐτῇ οὐσίᾳ ὄντα ἔχει διαφοράν .
ταὐτὰ δὲ τῷ εἴδει τὰ ἀντικειμένως λεγόμενα τούτοις .
πρότερα καὶ ὕστερα λέγεται ἔνια μέν ,ὡς ὄντος τινὸς πρώτου καὶ ἀρχῆς ἐν ἑκάστῳ γένει ,τῷ ἐγγύτερον εἶναι ἀρχῆς τινὸς ὡρισμένης ἢ ἁπλῶς καὶ τῇ φύσει ἢ πρός τι ἢ ποὺ ἢ ὑπό τινων ,οἷον τὰ μὲν κατὰ τόπον τῷ εἶναι ἐγγύτερον ἢ φύσει τινὸς τόπου ὡρισμένου [ οἷον τοῦ μέσου ἢ τοῦ ἐσχάτου ] ἢ πρὸς τὸ τυχόν ,τὸ δὲ πορρώτερον ὕστερον ·
τὰ δὲ κατὰ χρόνον [ τὰ μὲν γὰρ τῷ πορρώτερον τοῦ νῦν ,οἷον ἐπὶ τῶν γενομένων ,πρότερον γὰρ τὰ Τρωϊκὰ τῶν Μηδικῶν ὅτι πορρώτερον ἀπέχει τοῦ νῦν ·
τὰ δὲ τῷ ἐγγύτερον τοῦ νῦν ,οἷον ἐπὶ τῶν μελλόντων ,πρότερον γὰρ Νέμεα Πυθίων ὅτι ἐγγύτερον τοῦ νῦν τῷ νῦν ὡς ἀρχῇ καὶ πρώτῳ χρησαμένων ] ·
τὰ δὲ κατὰ κίνησιν [ τὸ γὰρ ἐγγύτερον τοῦ πρώτου κινήσαντος πρότερον ,οἷον παῖς ἀνδρός ·
ἀρχὴ δὲ καὶ αὕτη τις ἁπλῶς ] ·
τὰ δὲ κατὰ δύναμιν [ τὸ γὰρ ὑπερέχον τῇ δυνάμει πρότερον ,καὶ τὸ δυνατώτερον ·
τοιοῦτον δ᾽ ἐστὶν οὗ κατὰ τὴν προαίρεσιν ἀνάγκη ἀκολουθεῖν θάτερον καὶ τὸ ὕστερον ,ὥστε μὴ κινοῦντός τε ἐκείνου μὴ κινεῖσθαι καὶ κινοῦντος κινεῖσθαι ·
ἡ δὲ προαίρεσις ἀρχή ] ·
τὰ δὲ κατὰ τάξιν [ ταῦτα δ᾽ ἐστὶν ὅσα πρός τι ἓν ὡρισμένον διέστηκε κατά τινα λόγον ,οἷον παραστάτης τριτοστάτου πρότερον καὶ παρανήτη νήτης ·ἔνθα μὲν γὰρ ὁ κορυφαῖος ἔνθα δὲ ἡ μέση ἀρχή ] ·ταῦτα μὲν οὖν πρότερα τοῦτον λέγεται τὸν τρόπον ,ἄλλον δὲ τρόπον τὸ τῇ γνώσει πρότερον ὡς καὶ ἁπλῶς πρότερον .
τούτων δὲ ἄλλως τὰ κατὰ τὸν λόγον καὶ τὰ κατὰ τὴν αἴσθησιν .
κατὰ μὲν γὰρ τὸν λόγον τὰ καθόλου πρότερα κατὰ δὲ τὴν αἴσθησιν τὰ καθ᾽ ἕκαστα ·καὶ κατὰ τὸν λόγον δὲ τὸ συμβεβηκὸς τοῦ ὅλου πρότερον ,οἷον τὸ μουσικὸν τοῦ μουσικοῦ ἀνθρώπου ·
οὐ γὰρ ἔσται ὁ λόγος ὅλος ἄνευ τοῦ μέρους ·
καίτοι οὐκ ἐνδέχεται μουσικὸν εἶναι μὴ ὄντος μουσικοῦ τινός .
ἔτι πρότερα λέγεται τὰ τῶν προτέρων πάθη ,οἷον εὐθύτης λειότητος ·
τὸ μὲν γὰρ γραμμῆς καθ᾽ αὑτὴν πάθος τὸ δὲ ἐπιφανείας .
τὰ μὲν δὴ οὕτω λέγεται πρότερα καὶ ὕστερα ,τὰ δὲ κατὰ φύσιν καὶ οὐσίαν ,ὅσα ἐνδέχεται εἶναι ἄνευ ἄλλων ,ἐκεῖνα δὲ ἄνευ ἐκείνων μή ·
ᾗ διαιρέσει ἐχρήσατο Πλάτων .
[ ἐπεὶ δὲ τὸ εἶναι πολλαχῶς ,πρῶτον μὲν τὸ ὑποκείμενον πρότερον ,διὸ ἡ οὐσία πρότερον ,ἔπειτα ἄλλως τὰ κατὰ δύναμιν καὶ κατ᾽ ἐντελέχειαν ·τὰ μὲν γὰρ κατὰ δύναμιν πρότερά ἐστι τὰ δὲ κατὰ ἐντελέχειαν ,οἷον κατὰ δύναμιν μὲν ἡ ἡμίσεια τῆς ὅλης καὶ τὸ μόριον τοῦ ὅλου καὶ ἡ ὕλη τῆς οὐσίας ,κατ᾽ ἐντελέχειαν δ᾽ ὕστερον ·διαλυθέντος γὰρ κατ᾽ ἐντελέχειαν ἔσται .] τρόπον δή τινα πάντα τὰ πρότερον καὶ ὕστερον λεγόμενα κατὰ ταῦτα λέγεται ·τὰ μὲν γὰρ κατὰ γένεσιν ἐνδέχεται ἄνευ τῶν ἑτέρων εἶναι ,οἷον τὸ ὅλον τῶν μορίων ,
ὁμοίως δὲ καὶ τἆλλα .
δύναμις λέγεται ἡ μὲν ἀρχὴ κινήσεως ἢ μεταβολῆς ἡ ἐν ἑτέρῳ ἢ ᾗ ἕτερον ,οἷον ἡ οἰκοδομικὴ δύναμίς ἐστιν ἣ οὐχ ὑπάρχει ἐν τῷ οἰκοδομουμένῳ ,ἀλλ᾽ ἡ ἰατρικὴ δύναμις οὖσα ὑπάρχοι ἂν ἐν τῷ ἰατρευομένῳ ,ἀλλ᾽ οὐχ ᾗ ἰατρευόμενος .ἡ μὲν οὖν ὅλως ἀρχὴ μεταβολῆς ἢ κινήσεως λέγεται δύναμις ἐν ἑτέρῳ ἢ ᾗ ἕτερον ,ἡ δ᾽ ὑφ᾽ ἑτέρου ἢ ᾗ ἕτερον [ καθ᾽ ἣν γὰρ τὸ πάσχον πάσχει τι ,ὁτὲ μὲν ἐὰν ὁτιοῦν ,δυνατὸν αὐτό φαμεν εἶναι παθεῖν ,ὁτὲ δ᾽ οὐ κατὰ πᾶν πάθος ἀλλ᾽ ἂν ἐπὶ τὸ βέλτιον ] ·
ἔτι ἡ τοῦ καλῶς τοῦτ᾽ ἐπιτελεῖν ἢ κατὰ προαίρεσιν ·
ἐνίοτε γὰρ τοὺς μόνον ἂν πορευθέντας ἢ εἰπόντας ,μὴ καλῶς δὲ ἢ μὴ ὡς προείλοντο ,οὔ φαμεν δύνασθαι λέγειν ἢ βαδίζειν ·
ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ πάσχειν .
ἔτι ὅσαι ἕξεις καθ᾽ ἃς ἀπαθῆ ὅλως ἢ ἀμετάβλητα ἢ μὴ ῥᾳδίως ἐπὶ τὸ χεῖρον εὐμετακίνητα ,δυνάμεις λέγονται ·
κλᾶται μὲν γὰρ καὶ συντρίβεται καὶ κάμπτεται καὶ ὅλως φθείρεται οὐ τῷ δύνασθαι ἀλλὰ τῷ μὴ δύνασθαι καὶ ἐλλείπειν τινός ·
ἀπαθῆ δὲ τῶν τοιούτων ἃ μόλις καὶ ἠρέμα πάσχει διὰ δύναμιν καὶ τῷ δύνασθαι καὶ τῷ ἔχειν πώς .
λεγομένης δὲ τῆς δυνάμεως τοσαυταχῶς ,καὶ τὸ δυνατὸν ἕνα μὲν τρόπον λεχθήσεται τὸ ἔχον κινήσεως ἀρχὴν ἢ μεταβολῆς [ καὶ γὰρ τὸ στατικὸν δυνατόν τι ] ἐν ἑτέρῳ ἢ ᾗ ἕτερον ,ἕνα δ᾽ ἐὰν ἔχῃ τι αὐτοῦ ἄλλο δύναμιν τοιαύτην ,ἕνα δ᾽ ἐὰν ἔχῃ μεταβάλλειν ἐφ᾽ ὁτιοῦν δύναμιν ,εἴτ᾽ ἐπὶ τὸ χεῖρον εἴτ᾽ ἐπὶ τὸ βέλτιον [ καὶ γὰρ τὸ φθειρόμενον δοκεῖ δυνατὸν εἶναι φθείρεσθαι ,ἢ οὐκ ἂν φθαρῆναι εἰ ἦν ἀδύνατον ·
νῦν δὲ ἔχει τινὰ διάθεσιν καὶ αἰτίαν καὶ ἀρχὴν τοῦ τοιούτου πάθους ·
ὁτὲ μὲν δὴ τῷ ἔχειν τι δοκεῖ ,ὁτὲ δὲ τῷ ἐστερῆσθαι τοιοῦτον εἶναι ·
εἰ δ᾽ ἡ στέρησίς ἐστιν ἕξις πως ,πάντα τῷ ἔχειν ἂν εἴη τι ,[εἰ δὲ μὴ] ὥστε τῷ τε ἔχειν ἕξιν τινὰ καὶ ἀρχήν ἐστι δυνατὸν [ὁμωνύμως] καὶ τῷ ἔχειν τὴν τούτου στέρησιν ,εἰ ἐνδέχεται ἔχειν στέρησιν ·
εἰ δὲ μή ,ὁμωνύμως ] ·
ἕνα δὲ τῷ μὴ ἔχειν αὐτοῦ δύναμιν ἢ ἀρχὴν ἄλλο ἢ ᾗ ἄλλο φθαρτικήν .
ἔτι δὲ ταῦτα πάντα ἢ τῷ μόνον ἂν συμβῆναι γενέσθαι ἢ μὴ γενέσθαι ,ἢ τῷ καλῶς .
καὶ γὰρ ἐν τοῖς ἀψύχοις ἔνεστιν ἡ τοιαύτη δύναμις ,οἷον ἐν τοῖς ὀργάνοις ·
τὴν μὲν γὰρ δύνασθαί φασι φθέγγεσθαι λύραν ,τὴν δ᾽ οὐδέν ,ἂν ᾖ μὴ εὔφωνος .
ἀδυναμία δὲ ἐστὶ στέρησις δυνάμεως καὶ τῆς τοιαύτης ἀρχῆς οἵα εἴρηται ,ἢ ὅλως ἢ τῷ πεφυκότι ἔχειν ,ἢ καὶ ὅτε πέφυκεν ἤδη ἔχειν ·οὐ γὰρ ὁμοίως ἂν φαῖεν ἀδύνατον εἶναι γεννᾶν παῖδα καὶ ἄνδρα καὶ εὐνοῦχον .ἔτι δὲ καθ᾽ ἑκατέραν δύναμιν ἔστιν ἀδυναμία ἀντικειμένη ,τῇ τε μόνον κινητικῇ καὶ τῇ καλῶς κινητικῇ .καὶ ἀδύνατα δὴ τὰ μὲν κατὰ τὴν ἀδυναμίαν ταύτην λέγεται ,τὰ δὲ ἄλλον τρόπον ,οἷον δυνατόν τε καὶ ἀδύνατον ,ἀδύνατον μὲν οὗ τὸ ἐναντίον ἐξ ἀνάγκης ἀληθές [ οἷον τὸ τὴν διάμετρον σύμμετρον εἶναι ἀδύνατον ὅτι ψεῦδος τὸ τοιοῦτον 
τὸ ἄρα σύμμετρον οὐ μόνον ψεῦδος ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀνάγκης ψεῦδος ] ·
τὸ δ᾽ ἐναντίον τούτῳ ,τὸ δυνατόν ,ὅταν μὴ ἀναγκαῖον ᾖ τὸ ἐναντίον ψεῦδος εἶναι ,οἷον τὸ καθῆσθαι ἄνθρωπον δυνατόν ·
οὐ γὰρ ἐξ ἀνάγκης τὸ μὴ καθῆσθαι ψεῦδος .
τὸ μὲν οὖν δυνατὸν ἕνα μὲν τρόπον ,ὥσπερ εἴρηται ,τὸ μὴ ἐξ ἀνάγκης ψεῦδος σημαίνει ,ἕνα δὲ τὸ ἀληθές [εἶναι] ,ἕνα δὲ τὸ ἐνδεχόμενον ἀληθὲς εἶναι .
κατὰ μεταφορὰν δὲ ἡ ἐν γεωμετρίᾳ λέγεται δύναμις .
ταῦτα μὲν οὖν τὰ δυνατὰ οὐ κατὰ δύναμιν ·τὰ δὲ λεγόμενα κατὰ δύναμιν πάντα λέγεται πρὸς τὴν πρώτην [μίαν] ·
αὕτη δ᾽ ἐστὶν ἀρχὴ μεταβολῆς ἐν ἄλλῳ ἢ ᾗ ἄλλο .
τὰ γὰρ ἄλλα λέγεται δυνατὰ τῷ τὰ μὲν ἔχειν αὐτῶν ἄλλο τι τοιαύτην δύναμιν τὰ δὲ μὴ ἔχειν τὰ δὲ ὡδὶ ἔχειν .
ὁμοίως δὲ καὶ τὰ ἀδύνατα .
ὥστε ὁ κύριος ὅρος τῆς πρώτης δυνάμεως ἂν εἴη ἀρχὴ μεταβλητικὴ ἐν ἄλλῳ ἢ ᾗ ἄλλο .
ποσὸν λέγεται τὸ διαιρετὸν εἰς ἐνυπάρχοντα ὧν ἑκάτερον ἢ ἕκαστον ἕν τι καὶ τόδε τι πέφυκεν εἶναι .
πλῆθος μὲν οὖν ποσόν τι ἐὰν ἀριθμητὸν ᾖ ,μέγεθος δὲ ἂν μετρητὸν ᾖ .
λέγεται δὲ πλῆθος μὲν τὸ διαιρετὸν δυνάμει εἰς μὴ συνεχῆ ,μέγεθος δὲ τὸ εἰς συνεχῆ ·μεγέθους δὲ τὸ μὲν ἐφ᾽ ἓν συνεχὲς μῆκος τὸ δ᾽ ἐπὶ δύο πλάτος τὸ δ᾽ ἐπὶ τρία βάθος .τούτων δὲ πλῆθος μὲν τὸ πεπερασμένον ἀριθμὸς μῆκος δὲ γραμμὴ πλάτος δὲ ἐπιφάνεια βάθος δὲ σῶμα .ἔτι τὰ μὲν λέγεται καθ᾽ αὑτὰ ποσά ,τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκός ,οἷον ἡ μὲν γραμμὴ ποσόν τι καθ᾽ ἑαυτό ,τὸ δὲ μουσικὸν κατὰ συμβεβηκός .τῶν δὲ καθ᾽ αὑτὰ τὰ μὲν κατ᾽ οὐσίαν ἐστίν ,οἷον ἡ γραμμὴ ποσόν τι [ ἐν γὰρ τῷ 
μεταφέρονται μέντοι καὶ ἐπ᾽ ἄλλα ταῦτα τὰ ὀνόματα .
τῶν δὲ κατὰ συμβεβηκὸς λεγομένων ποσῶν τὰ μὲν οὕτως λέγεται ὥσπερ ἐλέχθη ὅτι τὸ μουσικὸν ποσὸν καὶ τὸ λευκὸν τῷ εἶναι ποσόν τι ᾧ ὑπάρχουσι ,τὰ δὲ ὡς κίνησις καὶ χρόνος ·καὶ γὰρ ταῦτα πόσ᾽ ἄττα λέγεται καὶ συνεχῆ τῷ ἐκεῖνα διαιρετὰ εἶναι ὧν ἐστὶ ταῦτα πάθη .
λέγω δὲ οὐ τὸ κινούμενον ἀλλ᾽ ὃ ἐκινήθη ·
τῷ γὰρ ποσὸν εἶναι ἐκεῖνο καὶ ἡ κίνησις ποσή ,ὁ δὲ χρόνος τῷ ταύτην .
[τὸ] ποιὸν λέγεται ἕνα μὲν τρόπον ἡ διαφορὰ τῆς οὐσίας ,οἷον ποιόν τι ἄνθρωπος ζῷον ὅτι δίπουν ,ἵππος δὲ τετράπουν ,καὶ κύκλος ποιόν τι σχῆμα ὅτι ἀγώνιον ,ὡς τῆς διαφορᾶς τῆς κατὰ τὴν οὐσίαν ποιότητος οὔσης ·- ἕνα μὲν δὴ τρόπον τοῦτον λέγεται ἡ ποιότης διαφορὰ οὐσίας ,ἕνα δὲ ὡς τὰ ἀκίνητα καὶ τὰ μαθηματικά ,ὥσπερ οἱ ἀριθμοὶ ποιοί τινες ,οἷον οἱ σύνθετοι καὶ μὴ μόνον ἐφ᾽ ἓν ὄντες ἀλλ᾽ ὧν μίμημα τὸ ἐπίπεδον καὶ τὸ στερεόν [ οὗτοι δ᾽ εἰσὶν οἱ ποσάκις ποσοὶ ἢ ποσάκις ποσάκις ποσοί ] ,καὶ ὅλως 
οὐσία γὰρ ἑκάστου ὃ ἅπαξ ,οἷον τῶν ἓξ οὐχ ὃ δὶς ἢ τρὶς εἰσὶν ἀλλ᾽ ὃ ἅπαξ ·
ἓξ γὰρ ἅπαξ ἕξ .
ἔτι ὅσα πάθη τῶν κινουμένων οὐσιῶν ,οἷον θερμότης καὶ ψυχρότης ,καὶ λευκότης καὶ μελανία ,καὶ βαρύτης καὶ κουφότης ,καὶ ὅσα τοιαῦτα ,καθ᾽ ἃ λέγονται καὶ ἀλλοιοῦσθαι τὰ σώματα μεταβαλλόντων .
ἔτι κατ᾽ ἀρετὴν καὶ κακίαν καὶ ὅλως τὸ κακὸν καὶ ἀγαθόν .
σχεδὸν δὴ κατὰ δύο τρόπους λέγοιτ᾽ ἂν τὸ ποιόν ,καὶ τούτων ἕνα τὸν κυριώτατον ·
πρώτη μὲν γὰρ ποιότης ἡ τῆς οὐσίας διαφορά [ ταύτης δέ τι καὶ ἡ ἐν τοῖς ἀριθμοῖς ποιότης μέρος ·
διαφορὰ γάρ τις οὐσιῶν ,ἀλλ᾽ ἢ οὐ κινουμένων ἢ οὐχ ᾗ κινούμενα ] ,τὰ δὲ πάθη τῶν κινουμένων ᾗ κινούμενα ,καὶ αἱ τῶν κινήσεων διαφοραί .
ἀρετὴ δὲ καὶ κακία τῶν παθημάτων μέρος τι ·διαφορὰς γὰρ δηλοῦσι τῆς κινήσεως καὶ τῆς ἐνεργείας ,καθ᾽ ἃς ποιοῦσιν ἢ πάσχουσι καλῶς ἢ φαύλως τὰ ἐν κινήσει ὄντα ·τὸ μὲν γὰρ ὡδὶ δυνάμενον κινεῖσθαι ἢ ἐνεργεῖν ἀγαθὸν τὸ δ᾽ ὡδὶ καὶ ἐναντίως μοχθηρόν .
μάλιστα δὲ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακὸν σημαίνει τὸ ποιὸν ἐπὶ τῶν ἐμψύχων ,καὶ τούτων μάλιστα ἐπὶ τοῖς ἔχουσι προαίρεσιν .
πρός τι λέγεται τὰ μὲν ὡς διπλάσιον πρὸς ἥμισυ καὶ τριπλάσιον πρὸς τριτημόριον ,καὶ ὅλως πολλαπλάσιον πρὸς πολλοστημόριον καὶ ὑπερέχον πρὸς ὑπερεχόμενον ·
τὰ δ᾽ ὡς τὸ θερμαντικὸν πρὸς τὸ θερμαντὸν καὶ τὸ τμητικὸν πρὸς τὸ τμητόν ,καὶ ὅλως τὸ ποιητικὸν πρὸς τὸ παθητικόν ·
τὰ δ᾽ ὡς τὸ μετρητὸν πρὸς τὸ μέτρον καὶ ἐπιστητὸν πρὸς ἐπιστήμην καὶ αἰσθητὸν πρὸς αἴσθησιν .
λέγεται δὲ τὰ μὲν πρῶτα κατ᾽ ἀριθμὸν ἢ ἁπλῶς ἢ ὡρισμένως ,πρὸς αὐτοὺς ἢ πρὸς ἕν [ οἷον τὸ μὲν διπλάσιον πρὸς ἓν ἀριθμὸς ὡρισμένος ,τὸ δὲ πολλαπλάσιον κατ᾽ ἀριθμὸν πρὸς ἕν ,οὐχ ὡρισμένον δέ ,οἷον τόνδε ἢ τόνδε ·
τὸ δὲ ἡμιόλιον πρὸς τὸ ὑφημιόλιον κατ᾽ ἀριθμὸν πρὸς ἀριθμὸν ὡρισμένον ·
τὸ δ᾽ ἐπιμόριον πρὸς τὸ ὑπεπιμόριον κατὰ ἀόριστον ,ὥσπερ τὸ πολλαπλάσιον πρὸς τὸ ἕν ·
τὸ δ᾽ ὑπερέχον πρὸς τὸ ὑπερεχόμενον ὅλως ἀόριστον κατ᾽ ἀριθμόν ·
ὁ γὰρ ἀριθμὸς σύμμετρος ,κατὰ μὴ συμμέτρου δὲ ἀριθμὸς οὐ λέγεται ,τὸ δὲ ὑπερέχον πρὸς τὸ ὑπερεχόμενον τοσοῦτόν τέ ἐστι καὶ ἔτι ,τοῦτο δ᾽ ἀόριστον ·
ὁπότερον γὰρ ἔτυχέν ἐστιν ,ἢ ἴσον ἢ οὐκ ἴσον ] ·
ταῦτά τε οὖν τὰ πρός τι πάντα κατ᾽ ἀριθμὸν λέγεται καὶ ἀριθμοῦ πάθη ,καὶ ἔτι τὸ ἴσον καὶ ὅμοιον καὶ ταὐτὸ κατ᾽ ἄλλον τρόπον [ κατὰ γὰρ τὸ ἓν λέγεται πάντα ,ταὐτὰ μὲν γὰρ ὧν μία ἡ οὐσία ,ὅμοια δ᾽ ὧν ἡ ποιότης μία ,ἴσα δὲ ὧν τὸ ποσὸν ἕν ·τὸ δ᾽ ἓν τοῦ ἀριθμοῦ ἀρχὴ καὶ μέτρον ,ὥστε ταῦτα πάντα πρός τι λέγεται κατ᾽ ἀριθμὸν μέν ,οὐ τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ] ·τὰ δὲ ποιητικὰ καὶ παθητικὰ κατὰ δύναμιν ποιητικὴν καὶ παθητικὴν καὶ ἐνεργείας τὰς τῶν δυνάμεων ,οἷον τὸ θερμαντικὸν 
τῶν δὲ κατ᾽ ἀριθμὸν οὐκ εἰσὶν ἐνέργειαι ἀλλ᾽ ἢ ὃν τρόπον ἐν ἑτέροις εἴρηται ·
αἱ δὲ κατὰ κίνησιν ἐνέργειαι οὐχ ὑπάρχουσιν .
τῶν δὲ κατὰ δύναμιν καὶ κατὰ χρόνους ἤδη λέγονται πρός τι οἷον τὸ πεποιηκὸς πρὸς τὸ πεποιημένον καὶ τὸ ποιῆσον πρὸς τὸ ποιησόμενον .
οὕτω γὰρ καὶ πατὴρ υἱοῦ λέγεται πατήρ ·
τὸ μὲν γὰρ πεποιηκὸς τὸ δὲ πεπονθός τί ἐστιν .ἔτι ἔνια κατὰ στέρησιν δυνάμεως ,ὥσπερ τὸ ἀδύνατον καὶ ὅσα οὕτω λέγεται ,οἷον τὸ ἀόρατον .τὰ μὲν οὖν κατ᾽ ἀριθμὸν καὶ δύναμιν λεγόμενα πρός τι πάντα ἐστὶ πρός τι τῷ ὅπερ ἐστὶν ἄλλου λέγεσθαι αὐτὸ ὅ ἐστιν ,ἀλλὰ μὴ τῷ ἄλλο πρὸς ἐκεῖνο ·τὸ δὲ μετρητὸν καὶ τὸ ἐπιστητὸν καὶ τὸ διανοητὸν τῷ ἄλλο πρὸς αὐτὸ λέγεσθαι πρός τι λέγονται .τό τε γὰρ διανοητὸν σημαίνει ὅτι ἔστιν αὐτοῦ διάνοια ,οὐκ ἔστι δ᾽ ἡ διάνοια πρὸς τοῦτο οὗ ἐστὶ διάνοια [ δὶς γὰρ ταὐτὸν 
ἐκείνως δὲ δὶς τὸ αὐτὸ λεχθήσεται ,ὅτι ἐστὶν οὗ ἐστὶν ἡ ὄψις .
τὰ μὲν οὖν καθ᾽ ἑαυτὰ λεγόμενα πρός τι τὰ μὲν οὕτω λέγεται ,τὰ δὲ ἂν τὰ γένη αὐτῶν ᾖ τοιαῦτα ,οἷον ἡ ἰατρικὴ τῶν πρός τι ὅτι τὸ γένος αὐτῆς ἡ ἐπιστήμη δοκεῖ εἶναι πρός τι ·ἔτι καθ᾽ ὅσα τὰ ἔχοντα λέγεται πρός τι ,οἷον ἰσότης ὅτι τὸ ἴσον καὶ ὁμοιότης ὅτι τὸ ὅμοιον ·
τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκός ,οἷον ἅνθρωπος πρός τι ὅτι συμβέβηκεν αὐτῷ διπλασίῳ εἶναι ,τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τῶν πρός τι ·
ἢ τὸ λευκόν ,εἰ τῷ αὐτῷ συμβέβηκε διπλασίῳ καὶ λευκῷ εἶναι .
τέλειον λέγεται ἓν μὲν οὗ μὴ ἔστιν ἔξω τι λαβεῖν μηδὲ ἓν μόριον [ οἷον χρόνος τέλειος ἑκάστου οὗτος οὗ μὴ ἔστιν ἔξω λαβεῖν χρόνον τινὰ ὃς τούτου μέρος ἐστὶ τοῦ χρόνου ] ,καὶ τὸ κατ᾽ ἀρετὴν καὶ τὸ εὖ μὴ ἔχον ὑπερβολὴν πρὸς τὸ γένος ,οἷον τέλειος ἰατρὸς καὶ τέλειος αὐλητὴς ὅταν κατὰ τὸ εἶδος τῆς οἰκείας ἀρετῆς μηθὲν ἐλλείπωσιν [ οὕτω δὲ μεταφέροντες καὶ ἐπὶ τῶν κακῶν λέγομεν συκοφάντην τέλειον καὶ κλέπτην τέλειον ,ἐπειδὴ καὶ ἀγαθοὺς λέγομεν αὐτούς ,οἷον κλέπτην ἀγαθὸν καὶ συκοφάντην ἀγαθόν ·
καὶ ἡ ἀρετὴ τελείωσίς τις ·
ἕκαστον γὰρ τότε τέλειον καὶ οὐσία πᾶσα τότε τελεία ,ὅταν κατὰ τὸ εἶδος τῆς οἰκείας ἀρετῆς μηδὲν ἐλλείπῃ μόριον τοῦ κατὰ φύσιν μεγέθους ] ·
ἔτι οἷς ὑπάρχει τὸ τέλος ,σπουδαῖον ὄν ,ταῦτα λέγεται τέλεια ·
κατὰ γὰρ τὸ ἔχειν τὸ τέλος τέλεια ,ὥστ᾽ ἐπεὶ τὸ τέλος τῶν ἐσχάτων τί ἐστι ,καὶ ἐπὶ τὰ φαῦλα μεταφέροντες λέγομεν τελείως ἀπολωλέναι καὶ τελείως ἐφθάρθαι ,ὅταν μηδὲν ἐλλείπῃ τῆς φθορᾶς καὶ τοῦ κακοῦ ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ ἐσχάτῳ ᾖ ·
διὸ καὶ ἡ τελευτὴ κατὰ μεταφορὰν λέγεται τέλος ,ὅτι ἄμφω ἔσχατα ·
τέλος δὲ καὶ τὸ οὗ ἕνεκα ἔσχατον .
τὰ μὲν οὖν καθ᾽ αὑτὰ λεγόμενα τέλεια τοσαυταχῶς λέγεται ,τὰ μὲν τῷ κατὰ τὸ εὖ μηδὲν ἐλλείπειν μηδ᾽ ἔχειν ὑπερβολὴν μηδὲ ἔξω τι λαβεῖν ,τὰ δ᾽ ὅλως κατὰ τὸ μὴ ἔχειν ὑπερβολὴν ἐν ἑκάστῳ γένει μηδ᾽ εἶναί τι ἔξω ·
τὰ δὲ ἄλλα ἤδη κατὰ ταῦτα τῷ ἢ ποιεῖν τι τοιοῦτον ἢ ἔχειν ἢ ἁρμόττειν τούτῳ ἢ ἁμῶς γέ πως λέγεσθαι πρὸς τὰ πρώτως λεγόμενα τέλεια .
τῆς γνώσεως γὰρ τοῦτο πέρας ·
εἰ δὲ τῆς γνώσεως ,καὶ τοῦ πράγματος .
ὥστε φανερὸν ὅτι ὁσαχῶς τε ἡ ἀρχὴ λέγεται ,τοσαυταχῶς καὶ τὸ πέρας ,καὶ ἔτι πλεοναχῶς ·
ἡ μὲν γὰρ ἀρχὴ πέρας τι ,τὸ δὲ πέρας οὐ πᾶν ἀρχή .
τὸ καθ᾽ ὃ λέγεται πολλαχῶς ,ἕνα μὲν τρόπον τὸ εἶδος καὶ ἡ οὐσία ἑκάστου πράγματος ,οἷον καθ᾽ ὃ ἀγαθός ,αὐτὸ ἀγαθόν ,ἕνα δὲ ἐν ᾧ πρώτῳ πέφυκε γίγνεσθαι ,οἷον τὸ χρῶμα ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ .τὸ μὲν οὖν πρώτως λεγόμενον καθ᾽ ὃ τὸ εἶδός ἐστι ,δευτέρως δὲ ὡς ἡ ὕλη ἑκάστου καὶ τὸ ὑποκείμενον ἑκάστῳ πρῶτον .
ὅλως δὲ τὸ καθ᾽ ὃ ἰσαχῶς καὶ τὸ αἴτιον ὑπάρξει ·
κατὰ τί γὰρ ἐλήλυθεν ἢ οὗ ἕνεκα ἐλήλυθε λέγεται ,καὶ κατὰ τί παραλελόγισται ἢ συλλελόγισται ,ἢ τί τὸ αἴτιον τοῦ συλλογισμοῦ ἢ παραλογισμοῦ .
ἔτι δὲ τὸ καθ᾽ ὃ τὸ κατὰ θέσιν λέγεται ,καθ᾽ ὃ ἕστηκεν ἢ καθ᾽ ὃ βαδίζει ·
πάντα γὰρ ταῦτα τόπον σημαίνει καὶ θέσιν .
ὥστε καὶ τὸ καθ᾽ αὑτὸ πολλαχῶς ἀνάγκη λέγεσθαι .
ἓν μὲν γὰρ καθ᾽ αὑτὸ τὸ τί ἦν εἶναι ἑκάστῳ ,οἷον ὁ Καλλίας καθ᾽ αὑτὸν Καλλίας καὶ τὸ τί ἦν εἶναι Καλλίᾳ ·ἓν δὲ ὅσα ἐν τῷ τί ἐστιν ὑπάρχει ,οἷον ζῷον ὁ Καλλίας καθ᾽ αὑτόν ·ἐν γὰρ τῷ λόγῳ ἐνυπάρχει τὸ ζῷον ·ζῷον γάρ τι ὁ Καλλίας .ἔτι δὲ εἰ ἐν αὑτῷ δέδεκται πρώτῳ ἢ τῶν αὑτοῦ τινί ,οἷον ἡ ἐπιφάνεια λευκὴ καθ᾽ ἑαυτήν ,καὶ ζῇ ὁ ἄνθρωπος καθ᾽ αὑτόν ·
ἡ γὰρ ψυχὴ μέρος τι τοῦ ἀνθρώπου ,ἐν ᾗ πρώτῃ τὸ ζῆν .
ἔτι οὗ μὴ ἔστιν ἄλλο αἴτιον ·
τοῦ γὰρ ἀνθρώπου πολλὰ αἴτια ,τὸ ζῷον ,τὸ δίπουν ,ἀλλ᾽ ὅμως καθ᾽ αὑτὸν ἄνθρωπος ὁ ἄνθρωπός ἐστιν .
ἔτι ὅσα μόνῳ ὑπάρχει καὶ ᾗ μόνον δι᾽ αὐτὸ κεχωρισμένον καθ᾽ αὑτό .
διάθεσις λέγεται τοῦ ἔχοντος μέρη τάξις ἢ κατὰ τόπον ἢ κατὰ δύναμιν ἢ κατ᾽ εἶδος ·
θέσιν γὰρ δεῖ τινὰ εἶναι ,ὥσπερ καὶ τοὔνομα δηλοῖ ἡ διάθεσις .
ἕξις δὲ λέγεται ἕνα μὲν τρόπον οἷον ἐνέργειά τις τοῦ ἔχοντος καὶ ἐχομένου ,ὥσπερ πρᾶξίς τις ἢ κίνησις [ ὅταν γὰρ τὸ μὲν ποιῇ τὸ δὲ ποιῆται ,ἔστι ποίησις μεταξύ ·οὕτω καὶ τοῦ ἔχοντος ἐσθῆτα καὶ τῆς ἐχομένης ἐσθῆτος ἔστι μεταξὺ ἕξις ] ·ταύτην μὲν οὖν φανερὸν ὅτι οὐκ ἐνδέχεται ἔχειν ἕξιν [ εἰς ἄπειρον γὰρ βαδιεῖται ,εἰ τοῦ ἐχομένου ἔσται ἔχειν τὴν ἕξιν ] ,ἄλλον δὲ τρόπον ἕξις λέγεται διάθεσις καθ᾽ ἣν ἢ εὖ ἢ κακῶς διάκειται τὸ διακείμενον ,καὶ ἢ καθ᾽ αὑτὸ ἢ πρὸς ἄλλο ,οἷον ἡ ὑγίεια ἕξις τις 
διάθεσις γάρ ἐστι τοιαύτη .
ἔτι ἕξις λέγεται ἂν ᾖ μόριον διαθέσεως τοιαύτης ·
διὸ καὶ ἡ τῶν μερῶν ἀρετὴ ἕξις τίς ἐστιν .
πάθος λέγεται ἕνα μὲν τρόπον ποιότης καθ᾽ ἣν ἀλλοιοῦσθαι ἐνδέχεται ,οἷον τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν ,καὶ γλυκὺ καὶ πικρόν ,καὶ βαρύτης καὶ κουφότης ,καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα ·ἕνα δὲ αἱ τούτων ἐνέργειαι καὶ ἀλλοιώσεις ἤδη .
ἔτι τούτων μᾶλλον αἱ βλαβεραὶ ἀλλοιώσεις καὶ κινήσεις ,καὶ μάλιστα αἱ λυπηραὶ βλάβαι .
ἔτι τὰ μεγέθη τῶν συμφορῶν καὶ λυπηρῶν πάθη λέγεται .
στέρησις λέγεται ἕνα μὲν τρόπον ἂν μὴ ἔχῃ τι τῶν πεφυκότων ἔχεσθαι ,κἂν μὴ αὐτὸ ᾖ πεφυκὸς ἔχειν ,οἷον φυτὸν ὀμμάτων ἐστερῆσθαι λέγεται ·
ἕνα δὲ ἂν πεφυκὸς ἔχειν ,ἢ αὐτὸ ἢ τὸ γένος ,μὴ ἔχῃ ,οἷον ἄλλως ἄνθρωπος ὁ τυφλὸς ὄψεως ἐστέρηται καὶ ἀσπάλαξ ,τὸ μὲν κατὰ τὸ γένος τὸ δὲ καθ᾽ αὑτό .
ἔτι ἂν πεφυκὸς καὶ ὅτε πέφυκεν ἔχειν μὴ ἔχῃ ·
ἡ γὰρ τυφλότης στέρησίς τις ,τυφλὸς δ᾽ οὐ κατὰ πᾶσαν ἡλικίαν ,ἀλλ᾽ ἐν ᾗ πέφυκεν ἔχειν ,ἂν μὴ ἔχῃ .ὁμοίως δὲ καὶ ἐν ᾧ ἂν ᾖ πεφυκὸς καὶ καθ᾽ ὃ καὶ πρὸς ὃ καὶ ὥς ,ἂν μὴ ἔχῃ [πεφυκός] .
ἔτι ἡ βιαία ἑκάστου ἀφαίρεσις στέρησις λέγεται .
καὶ ὁσαχῶς δὲ αἱ ἀπὸ τοῦ α ἀποφάσεις λέγονται ,τοσαυταχῶς καὶ αἱ στερήσεις λέγονται ·
ἄνισον μὲν γὰρ τῷ μὴ ἔχειν ἰσότητα πεφυκὸς λέγεται ,ἀόρατον δὲ καὶ τῷ ὅλως μὴ ἔχειν χρῶμα καὶ τῷ φαύλως ,καὶ ἄπουν καὶ τῷ μὴ ἔχειν ὅλως πόδας καὶ τῷ φαύλους .
ἔτι καὶ τῷ μικρὸν ἔχειν ,οἷον τὸ ἀπύρηνον ·
τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ φαύλως πως ἔχειν .
ἔτι τῷ μὴ ῥᾳδίως ἢ τῷ μὴ καλῶς ,οἷον τὸ ἄτμητον οὐ μόνον τῷ μὴ τέμνεσθαι ἀλλὰ καὶ τῷ μὴ ῥᾳδίως ἢ μὴ καλῶς .
ἔτι τῷ πάντῃ μὴ ἔχειν ·
τυφλὸς γὰρ οὐ λέγεται ὁ ἑτερόφθαλμος ἀλλ᾽ ὁ ἐν ἀμφοῖν μὴ ἔχων ὄψιν ·
διὸ οὐ πᾶς ἀγαθὸς ἢ κακός ,ἢ δίκαιος ἢ ἄδικος ,ἀλλὰ καὶ τὸ μεταξύ .
τὸ ἔχειν λέγεται πολλαχῶς ,ἕνα μὲν τρόπον τὸ ἄγειν κατὰ τὴν αὑτοῦ φύσιν ἢ κατὰ τὴν αὑτοῦ ὁρμήν ,διὸ λέγεται πυρετός τε ἔχειν τὸν ἄνθρωπον καὶ οἱ τύραννοι τὰς πόλεις καὶ τὴν ἐσθῆτα οἱ ἀμπεχόμενοι ·
ἕνα δ᾽ ἐν ᾧ ἄν τι ὑπάρχῃ ὡς δεκτικῷ ,οἷον ὁ χαλκὸς ἔχει τὸ εἶδος τοῦ ἀνδριάντος καὶ τὴν νόσον τὸ σῶμα ·
ἕνα δὲ ὡς τὸ περιέχον τὰ περιεχόμενα ·
ἐν ᾧ γάρ ἐστι περιέχοντι ,ἔχεσθαι ὑπὸ τούτου λέγεται ,οἷον τὸ ἀγγεῖον ἔχειν τὸ ὑγρόν φαμεν καὶ τὴν πόλιν ἀνθρώπους καὶ τὴν ναῦν ναύτας ,οὕτω δὲ καὶ τὸ ὅλον ἔχειν τὰ μέρη .ἔτι τὸ κωλῦον κατὰ τὴν αὑτοῦ ὁρμήν τι κινεῖσθαι ἢ πράττειν ἔχειν λέγεται τοῦτο αὐτό ,οἷον καὶ οἱ κίονες τὰ ἐπικείμενα βάρη ,καὶ ὡς οἱ ποιηταὶ τὸν Ἄτλαντα ποιοῦσι τὸν οὐρανὸν ἔχειν ὡς συμπεσόντ᾽ ἂν ἐπὶ τὴν γῆν ,ὥσπερ καὶ τῶν φυσιολόγων τινές φασιν ·τοῦτον δὲ τὸν τρόπον καὶ τὸ συνέχον λέγεται ἃ συνέχει ἔχειν ,ὡς διαχωρισθέντα ἂν κατὰ 
καὶ τὸ ἔν τινι δὲ εἶναι ὁμοτρόπως λέγεται καὶ ἑπομένως τῷ ἔχειν .
τὸ ἔκ τινος εἶναι λέγεται ἕνα μὲν τρόπον ἐξ οὗ ἐστὶν ὡς ὕλης ,καὶ τοῦτο διχῶς ,ἢ κατὰ τὸ πρῶτον γένος ἢ κατὰ τὸ ὕστατον εἶδος ,οἷον ἔστι μὲν ὡς ἅπαντα τὰ τηκτὰ ἐξ ὕδατος ,ἔστι δ᾽ ὡς ἐκ χαλκοῦ ὁ ἀνδριάς ·ἕνα δ᾽ ὡς ἐκ τῆς πρώτης κινησάσης ἀρχῆς [ οἷον ἐκ τίνος ἡ μάχη ; ἐκ λοιδορίας ,ὅτι αὕτη ἀρχὴ τῆς μάχης ] ·
ἕνα δ᾽ ἐκ τοῦ συνθέτου ἐκ τῆς ὕλης καὶ τῆς μορφῆς ,ὥσπερ ἐκ τοῦ ὅλου τὰ μέρη καὶ ἐκ τῆς Ἰλιάδος τὸ ἔπος καὶ ἐκ τῆς οἰκίας οἱ λίθοι ·
τέλος μὲν γάρ ἐστιν ἡ μορφή ,τέλειον δὲ τὸ ἔχον τέλος .
τὰ δὲ ὡς ἐκ τοῦ μέρους τὸ εἶδος ,οἷον ἅνθρωπος ἐκ τοῦ δίποδος καὶ ἡ συλλαβὴ ἐκ τοῦ στοιχείου ·ἄλλως γὰρ τοῦτο καὶ ὁ ἀνδριὰς ἐκ χαλκοῦ ·
ἐκ τῆς αἰσθητῆς γὰρ ὕλης ἡ συνθετὴ οὐσία ,ἀλλὰ καὶ τὸ εἶδος ἐκ τῆς τοῦ εἴδους ὕλης .
τὰ μὲν οὖν οὕτω λέγεται ,τὰ δ᾽ ἐὰν κατὰ μέρος τι τούτων τις ὑπάρχῃ τῶν τρόπων ,οἷον ἐκ πατρὸς καὶ μητρὸς τὸ τέκνον καὶ ἐκ γῆς τὰ φυτά ,ὅτι ἔκ τινος μέρους αὐτῶν .
ἕνα δὲ μεθ᾽ ὃ τῷ χρόνῳ ,οἷον ἐξ ἡμέρας νὺξ καὶ ἐξ εὐδίας χειμών ,ὅτι τοῦτο μετὰ τοῦτο ·
τούτων δὲ τὰ μὲν τῷ ἔχειν μεταβολὴν εἰς ἄλληλα οὕτω λέγεται ,ὥσπερ καὶ τὰ νῦν εἰρημένα ,τὰ δὲ τῷ κατὰ τὸν χρόνον ἐφεξῆς μόνον ,οἷον ἐξ ἰσημερίας ἐγένετο ὁ πλοῦς ὅτι μετ᾽ ἰσημερίαν ἐγένετο ,καὶ ἐκ Διονυσίων Θαργήλια ὅτι μετὰ τὰ Διονύσια .μέρος λέγεται ἕνα μὲν τρόπον εἰς ὃ διαιρεθείη ἂν τὸ ποσὸν ὁπωσοῦν [ ἀεὶ γὰρ τὸ ἀφαιρούμενον τοῦ ποσοῦ ᾗ ποσὸν μέρος λέγεται ἐκείνου ,οἷον τῶν τριῶν τὰ δύο μέρος λέγεταί πως ] ,ἄλλον δὲ τρόπον τὰ καταμετροῦντα τῶν τοιούτων μόνον ·διὸ τὰ δύο τῶν τριῶν ἔστι μὲν ὡς λέγεται 
ἔτι εἰς ἃ τὸ εἶδος διαιρεθείη ἂν ἄνευ τοῦ ποσοῦ ,καὶ ταῦτα μόρια λέγεται τούτου ·
διὸ τὰ εἴδη τοῦ γένους φασὶν εἶναι μόρια .
ἔτι εἰς ἃ διαιρεῖται ἢ ἐξ ὧν σύγκειται τὸ ὅλον ,ἢ τὸ εἶδος ἢ τὸ ἔχον τὸ εἶδος ,οἷον τῆς σφαίρας τῆς χαλκῆς ἢ τοῦ κύβου τοῦ χαλκοῦ καὶ ὁ χαλκὸς μέρος [ τοῦτο δ᾽ ἐστὶν ἡ ὕλη ἐν ᾗ τὸ εἶδος ] καὶ ἡ γωνία μέρος .
ἔτι τὰ ἐν τῷ λόγῳ τῷ δηλοῦντι ἕκαστον ,καὶ ταῦτα μόρια τοῦ ὅλου ·
διὸ τὸ γένος τοῦ εἴδους καὶ μέρος λέγεται ,ἄλλως δὲ τὸ εἶδος τοῦ γένους μέρος .
ὅλον λέγεται οὗ τε μηθὲν ἄπεστι μέρος ἐξ ὧν λέγεται ὅλον φύσει ,καὶ τὸ περιέχον τὰ περιεχόμενα ὥστε ἕν τι εἶναι ἐκεῖνα ·
τοῦτο δὲ διχῶς ·
ἢ γὰρ ὡς ἕκαστον ἓν ἢ ὡς ἐκ τούτων τὸ ἕν .τὸ μὲν γὰρ καθόλου ,καὶ τὸ ὅλως λεγόμενον ὡς ὅλον τι ὄν ,οὕτως ἐστὶ καθόλου ὡς πολλὰ περιέχον τῷ κατηγορεῖσθαι καθ᾽ ἑκάστου καὶ ἓν ἅπαντα εἶναι ὡς ἕκαστον ,οἷον ἄνθρωπον ἵππον θεόν ,διότι ἅπαντα ζῷα ·τὸ δὲ συνεχὲς καὶ πεπερασμένον ,ὅταν ἕν τι ἐκ πλειόνων ᾖ ,ἐνυπαρχόντων μάλιστα μὲν δυνάμει ,εἰ δὲ μή ,ἐνεργείᾳ .τούτων δ᾽ αὐτῶν μᾶλλον τὰ φύσει ἢ τέχνῃ τοιαῦτα ,ὥσπερ καὶ ἐπὶ τοῦ ἑνὸς ἐλέγομεν ,ὡς οὔσης τῆς ὁλότητος ἑνότητός τινος .
ἔστι δὲ ταῦτα ὅσων ἡ μὲν φύσις ἡ αὐτὴ μένει τῇ μεταθέσει ,ἡ δὲ μορφὴ οὔ ,οἷον κηρὸς καὶ ἱμάτιον ·
καὶ γὰρ ὅλον καὶ πᾶν λέγεται ·
ἔχει γὰρ ἄμφω .
ὕδωρ δὲ καὶ ὅσα ὑγρὰ καὶ ἀριθμὸς πᾶν μὲν λέγεται ,ὅλος δ᾽ ἀριθμὸς καὶ ὅλον ὕδωρ οὐ λέγεται ,ἂν μὴ μεταφορᾷ .
πάντα δὲ λέγεται ἐφ᾽ οἷς τὸ πᾶν ὡς ἐφ᾽ ἑνί ,ἐπὶ τούτοις τὸ πάντα ὡς ἐπὶ διῃρημένοις ·
πᾶς οὗτος ὁ ἀριθμός ,πᾶσαι αὗται αἱ μονάδες .
κολοβὸν δὲ λέγεται τῶν ποσῶν οὐ τὸ τυχόν ,ἀλλὰ μεριστόν τε δεῖ αὐτὸ εἶναι καὶ ὅλον .
τά τε γὰρ δύο οὐ κολοβὰ θατέρου ἀφαιρουμένου ἑνός [ οὐ γὰρ ἴσον τὸ καλόβωμα καὶ τὸ λοιπὸν οὐδέποτ᾽ ἐστίν ] οὐδ᾽ ὅλως ἀριθμὸς οὐδείς ·
καὶ γὰρ τὴν οὐσίαν δεῖ μένειν ·
εἰ κύλιξ κολοβός ,ἔτι εἶναι κύλικα ·
ὁ δὲ ἀριθμὸς οὐκέτι ὁ αὐτός .
πρὸς δὲ τούτοις κἂν ἀνομοιομερῆ ᾖ ,οὐδὲ ταῦτα πάντα [ ὁ γὰρ ἀριθμὸς ἔστιν ὡς καὶ ἀνόμοια ἔχει μέρη ,οἷον δυάδα τριάδα ] ,ἀλλ᾽ ὅλως ὧν μὴ ποιεῖ ἡ θέσις διαφορὰν οὐδὲν κολοβόν ,οἷον ὕδωρ ἢ πῦρ ,ἀλλὰ δεῖ τοιαῦτα εἶναι ἃ κατὰ τὴν οὐσίαν θέσιν ἔχει .
ἔτι συνεχῆ ·
ἡ γὰρ ἁρμονία ἐξ ἀνομοίων μὲν καὶ θέσιν ἔχει ,κολοβὸς δὲ οὐ γίγνεται .
πρὸς δὲ τούτοις οὐδ᾽ ὅσα ὅλα ,οὐδὲ ταῦτα ὁτουοῦν μορίου στερήσει κολοβά .
οὐ γὰρ δεῖ οὔτε τὰ κύρια τῆς οὐσίας οὔτε τὰ ὁπουοῦν ὄντα ·οἷον ἂν τρυπηθῇ ἡ κύλιξ ,οὐ κολοβός ,ἀλλ᾽ ἂν τὸ οὖς ἢ ἀκρωτήριόν τι ,καὶ ὁ ἄνθρωπος οὐκ ἐὰν σάρκα ἢ τὸν σπλῆνα ,ἀλλ᾽ ἐὰν ἀκρωτήριόν τι ,καὶ τοῦτο οὐ πᾶν ἀλλ᾽ ὃ μὴ ἔχει γένεσιν ἀφαιρεθὲν ὅλον .
διὰ τοῦτο οἱ φαλακροὶ οὐ κολοβοί .
γένος λέγεται τὸ μὲν ἐὰν ᾖ ἡ γένεσις συνεχὴς τῶν τὸ εἶδος ἐχόντων τὸ αὐτό ,οἷον λέγεται ἕως ἂν ἀνθρώπων γένος ᾖ ,ὅτι ἕως ἂν ᾖ ἡ γένεσις συνεχὴς αὐτῶν ·τὸ δὲ ἀφ᾽ οὗ ἂν ὦσι πρώτου κινήσαντος εἰς τὸ εἶναι ·
οὕτω γὰρ λέγονται Ἕλληνες τὸ γένος οἱ δὲ Ἴωνες ,τῷ οἱ μὲν ἀπὸ Ἕλληνος οἱ δὲ ἀπὸ Ἴωνος εἶναι πρώτου γεννήσαντος ·
καὶ μᾶλλον οἱ ἀπὸ τοῦ γεννήσαντος ἢ τῆς ὕλης [ λέγονται γὰρ καὶ ἀπὸ τοῦ θήλεος τὸ γένος ,οἷον οἱ ἀπὸ Πύρρας ] .
ἔτι δὲ ὡς τὸ ἐπίπεδον τῶν σχημάτων γένος τῶν ἐπιπέδων καὶ τὸ στερεὸν τῶν στερεῶν ·
ἕκαστον γὰρ τῶν σχημάτων τὸ μὲν ἐπίπεδον τοιονδὶ τὸ δὲ στερεόν ἐστι τοιονδί ·
τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ ὑποκείμενον ταῖς διαφοραῖς .
ἔτι ὡς ἐν τοῖς λόγοις τὸ πρῶτον ἐνυπάρχον ,ὃ λέγεται ἐν τῷ τί ἐστι ,τοῦτο γένος ,οὗ διαφοραὶ λέγονται αἱ ποιότητες .τὸ μὲν οὖν γένος τοσαυταχῶς λέγεται ,τὸ μὲν κατὰ γένεσιν συνεχῆ τοῦ αὐτοῦ εἴδους ,τὸ δὲ κατὰ τὸ πρῶτον κινῆσαν ὁμοειδές ,τὸ δ᾽ ὡς ὕλη ·
οὗ γὰρ ἡ διαφορὰ καὶ ἡ ποιότης ἐστί ,τοῦτ᾽ ἔστι τὸ ὑποκείμενον ,ὃ λέγομεν ὕλην .
ἕτερα δὲ τῷ γένει λέγεται ὧν ἕτερον τὸ πρῶτον ὑποκείμενον καὶ μὴ ἀναλύεται θάτερον εἰς θάτερον μηδ᾽ ἄμφω εἰς ταὐτόν ,οἷον τὸ εἶδος καὶ ἡ ὕλη ἕτερον τῷ γένει ,καὶ ὅσα καθ᾽ ἕτερον σχῆμα κατηγορίας τοῦ ὄντος λέγεται [ τὰ μὲν γὰρ τί ἐστι σημαίνει τῶν ὄντων τὰ δὲ ποιόν τι τὰ δ᾽ ὡς διῄρηται πρότερον ] ·
οὐδὲ γὰρ ταῦτα ἀναλύεται οὔτ᾽ εἰς ἄλληλα οὔτ᾽ εἰς ἕν τι .
τὸ ψεῦδος λέγεται ἄλλον μὲν τρόπον ὡς πρᾶγμα ψεῦδος ,καὶ τούτου τὸ μὲν τῷ μὴ συγκεῖσθαι ἢ ἀδύνατον εἶναι συντεθῆναι [ ὥσπερ λέγεται τὸ τὴν διάμετρον εἶναι σύμμετρον ἢ τὸ σὲ καθῆσθαι ·
τούτων γὰρ ψεῦδος τὸ μὲν ἀεὶ τὸ δὲ ποτέ ·
οὕτω γὰρ οὐκ ὄντα ταῦτα ] ,τὰ δὲ ὅσα ἔστι μὲν ὄντα ,πέφυκε μέντοι φαίνεσθαι ἢ μὴ οἷά ἐστιν ἢ ἃ μὴ ἔστιν [ οἷον ἡ σκιαγραφία καὶ τὰ ἐνύπνια ·
ταῦτα γὰρ ἔστι μέν τι ,ἀλλ᾽ οὐχ ὧν ἐμποιεῖ τὴν φαντασίαν ] ·
πράγματα μὲν οὖν ψευδῆ οὕτω λέγεται ,ἢ τῷ μὴ εἶναι αὐτὰ ἢ τῷ τὴν ἀπ᾽ αὐτῶν φαντασίαν μὴ ὄντος εἶναι ·λόγος δὲ ψευδὴς ὁ τῶν μὴ ὄντων ,ᾗ ψευδής ,διὸ πᾶς λόγος ψευδὴς ἑτέρου ἢ οὗ ἐστὶν ἀληθής ,οἷον ὁ τοῦ κύκλου ψευδὴς τριγώνου .ἑκάστου δὲ λόγος ἔστι μὲν ὡς εἷς ,ὁ τοῦ τί ἦν εἶναι ,ἔστι δ᾽ ὡς πολλοί ,ἐπεὶ ταὐτό πως αὐτὸ καὶ αὐτὸ πεπονθός ,οἷον Σωκράτης καὶ Σωκράτης μουσικός [ ὁ δὲ ψευδὴς λόγος οὐθενός ἐστιν ἁπλῶς λόγος ] ·διὸ Ἀντισθένης ᾤετο εὐήθως μηθὲν ἀξιῶν λέγεσθαι 
ἐξ ὧν συνέβαινε μὴ εἶναι ἀντιλέγειν ,σχεδὸν δὲ μηδὲ ψεύδεσθαι .
ἔστι δ᾽ ἕκαστον λέγειν οὐ μόνον τῷ αὐτοῦ λόγῳ ἀλλὰ καὶ τῷ ἑτέρου ,ψευδῶς μὲν καὶ παντελῶς ,ἔστι δ᾽ ὡς καὶ ἀληθῶς ,ὥσπερ τὰ ὀκτὼ διπλάσια τῷ τῆς δυάδος λόγῳ .τὰ μὲν οὖν οὕτω λέγεται ψευδῆ ,ἄνθρωπος δὲ ψευδὴς ὁ εὐχερὴς καὶ προαιρετικὸς τῶν τοιούτων λόγων ,μὴ δι᾽ ἕτερόν τι ἀλλὰ δι᾽ αὐτό ,καὶ ὁ ἄλλοις ἐμποιητικὸς τῶν τοιούτων λόγων ,ὥσπερ καὶ τὰ πράγματά φαμεν ψευδῆ εἶναι ὅσα ἐμποιεῖ φαντασίαν ψευδῆ .
διὸ ὁ ἐν τῷ Ἱππίᾳ λόγος παρακρούεται ὡς ὁ αὐτὸς ψευδὴς καὶ ἀληθής .
τὸν δυνάμενον γὰρ ψεύσασθαι λαμβάνει ψευδῆ [ οὗτος δ᾽ ὁ εἰδὼς καὶ ὁ φρόνιμος ] ·
ἔτι τὸν ἑκόντα φαῦλον βελτίω .
τοῦτο δὲ ψεῦδος λαμβάνει διὰ τῆς ἐπαγωγῆς - ὁ γὰρ ἑκὼν χωλαίνων τοῦ ἄκοντος κρείττων - τὸ χωλαίνειν τὸ μιμεῖσθαι λέγων ,ἐπεὶ εἴ γε χωλὸς ἑκών ,χείρων ἴσως ,ὥσπερ ἐπὶ τοῦ ἤθους ,καὶ οὗτος .συμβεβηκὸς λέγεται ὃ ὑπάρχει μέν τινι καὶ ἀληθὲς εἰπεῖν ,οὐ μέντοι οὔτ᾽ ἐξ ἀνάγκης οὔτε ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ,οἷον εἴ τις ὀρύττων φυτῷ βόθρον εὗρε θησαυρόν .
τοῦτο τοίνυν συμβεβηκὸς τῷ ὀρύττοντι τὸν βόθρον ,τὸ εὑρεῖν θησαυρόν ·
οὔτε γὰρ ἐξ ἀνάγκης τοῦτο ἐκ τούτου ἢ μετὰ τοῦτο ,οὔθ᾽ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἄν τις φυτεύῃ θησαυρὸν εὑρίσκει .
καὶ μουσικός γ᾽ ἄν τις εἴη λευκός ·
ἀλλ᾽ ἐπεὶ οὔτε ἐξ ἀνάγκης οὔθ᾽ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τοῦτο γίγνεται ,συμβεβηκὸς αὐτὸ λέγομεν .
ὥστ᾽ ἐπεὶ ἔστιν ὑπάρχον τι καὶ τινί ,καὶ ἔνια τούτων καὶ ποὺ καὶ ποτέ ,ὅ τι ἂν ὑπάρχῃ μέν ,ἀλλὰ μὴ διότι τοδὶ ἦν ἢ νῦν ἢ ἐνταῦθα ,συμβεβηκὸς ἔσται .
οὐδὲ δὴ αἴτιον ὡρισμένον οὐδὲν τοῦ συμβεβηκότος ἀλλὰ τὸ τυχόν ·
τοῦτο δ᾽ ἀόριστον .
συνέβη τῳ εἰς Αἴγιναν ἐλθεῖν ,εἰ μὴ διὰ τοῦτο ἀφίκετο ὅπως ἐκεῖ ἔλθῃ ,ἀλλ᾽ ὑπὸ χειμῶνος ἐξωσθεὶς ἢ ὑπὸ λῃστῶν ληφθείς .
γέγονε μὲν δὴ ἢ ἔστι τὸ συμβεβηκός ,ἀλλ᾽ οὐχ ᾗ αὐτὸ ἀλλ᾽ ᾗ ἕτερον ·
ὁ γὰρ χειμὼν αἴτιος τοῦ μὴ ὅπου ἔπλει ἐλθεῖν ,τοῦτο δ᾽ ἦν Αἴγινα .
λέγεται δὲ καὶ ἄλλως συμβεβηκός ,οἷον ὅσα ὑπάρχει ἑκάστῳ καθ᾽ αὑτὸ μὴ ἐν τῇ οὐσίᾳ ὄντα ,οἷον τῷ τριγώνῳ τὸ δύο ὀρθὰς ἔχειν .
καὶ ταῦτα μὲν ἐνδέχεται ἀΐδια εἶναι ,ἐκείνων δὲ οὐδέν .
λόγος δὲ τούτου ἐν ἑτέροις .
αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ αἴτια ζητεῖται τῶν ὄντων ,δῆλον δὲ ὅτι ᾗ ὄντα .ἔστι γάρ τι αἴτιον ὑγιείας καὶ εὐεξίας ,καὶ τῶν μαθηματικῶν εἰσὶν ἀρχαὶ καὶ στοιχεῖα καὶ αἴτια ,καὶ ὅλως δὲ πᾶσα ἐπιστήμη διανοητικὴ ἢ μετέχουσά τι διανοίας περὶ αἰτίας καὶ ἀρχάς ἐστιν ἢ ἀκριβεστέρας ἢ ἁπλουστέρας .ἀλλὰ πᾶσαι αὗται περὶ ὄν τι καὶ γένος τι περιγραψάμεναι περὶ τούτου πραγματεύονται ,ἀλλ᾽ οὐχὶ περὶ ὄντος ἁπλῶς οὐδὲ ᾗ ὄν ,οὐδὲ τοῦ τί ἐστιν οὐθένα λόγον ποιοῦνται ,ἀλλ᾽ ἐκ τούτου ,αἱ μὲν αἰσθήσει ποιήσασαι αὐτὸ δῆλον αἱ δ᾽ ὑπόθεσιν λαβοῦσαι τὸ τί 
διόπερ φανερὸν ὅτι οὐκ ἔστιν ἀπόδειξις οὐσίας οὐδὲ τοῦ τί ἐστιν ἐκ τῆς τοιαύτης ἐπαγωγῆς ,ἀλλά τις ἄλλος τρόπος τῆς δηλώσεως .
ὁμοίως δὲ οὐδ᾽ εἰ ἔστιν ἢ μὴ ἔστι τὸ γένος περὶ ὃ πραγματεύονται οὐδὲν λέγουσι ,διὰ τὸ τῆς αὐτῆς εἶναι διανοίας τό τε τί ἐστι δῆλον ποιεῖν καὶ εἰ ἔστιν .ἐπεὶ δὲ καὶ ἡ φυσικὴ ἐπιστήμη τυγχάνει οὖσα περὶ γένος τι τοῦ ὄντος [ περὶ γὰρ τὴν τοιαύτην ἐστὶν οὐσίαν ἐν ᾗ ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως καὶ στάσεως ἐν αὐτῇ ] ,δῆλον ὅτι οὔτε πρακτική ἐστιν οὔτε ποιητική [ τῶν μὲν γὰρ ποιητῶν ἐν τῷ ποιοῦντι ἡ ἀρχή ,ἢ νοῦς ἢ τέχνη ἢ δύναμίς τις ,τῶν δὲ πρακτῶν ἐν τῷ πράττοντι ,ἡ προαίρεσις ·
δεῖ δὲ τὸ τί ἦν εἶναι καὶ τὸν λόγον πῶς ἐστὶ μὴ λανθάνειν ,ὡς ἄνευ γε τούτου τὸ ζητεῖν μηδέν ἐστι ποιεῖν .
ἔστι δὲ τῶν ὁριζομένων καὶ τῶν τί ἐστι τὰ μὲν ὡς τὸ σιμὸν τὰ δ᾽ ὡς τὸ κοῖλον .διαφέρει δὲ ταῦτα ὅτι τὸ μὲν σιμὸν συνειλημμένον ἐστὶ μετὰ τῆς ὕλης [ ἔστι γὰρ τὸ σιμὸν κοίλη ῥίς ] ,ἡ δὲ κοιλότης ἄνευ ὕλης αἰσθητῆς .εἰ δὴ πάντα τὰ φυσικὰ ὁμοίως τῷ σιμῷ λέγονται ,οἷον ῥὶς ὀφθαλμὸς πρόσωπον σὰρξ ὀστοῦν ,ὅλως ζῷον ,φύλλον ῥίζα φλοιός ,ὅλως φυτόν [ οὐθενὸς γὰρ ἄνευ κινήσεως ὁ λόγος αὐτῶν ,ἀλλ᾽ ἀεὶ ἔχει ὕλην ] ,δῆλον πῶς δεῖ ἐν τοῖς φυσικοῖς τὸ τί ἐστι ζητεῖν καὶ ὁρίζεσθαι 
ὅτι μὲν οὖν ἡ φυσικὴ θεωρητική ἐστι ,φανερὸν ἐκ τούτων ·
ἀλλ᾽ ἔστι καὶ ἡ μαθηματικὴ θεωρητική ·
ἀλλ᾽ εἰ ἀκινήτων καὶ χωριστῶν ἐστί ,νῦν ἄδηλον ,ὅτι μέντοι ἔνια μαθήματα ᾗ ἀκίνητα καὶ ᾗ χωριστὰ θεωρεῖ ,δῆλον .εἰ δέ τί ἐστιν ἀΐδιον καὶ ἀκίνητον καὶ χωριστόν ,φανερὸν ὅτι θεωρητικῆς τὸ γνῶναι ,οὐ μέντοι φυσικῆς γε [ περὶ κινητῶν γάρ τινων ἡ φυσική ] οὐδὲ μαθηματικῆς ,ἀλλὰ προτέρας ἀμφοῖν .ἡ μὲν γὰρ φυσικὴ περὶ χωριστὰ μὲν ἀλλ᾽ οὐκ ἀκίνητα ,τῆς δὲ μαθηματικῆς ἔνια περὶ ἀκίνητα μὲν οὐ χωριστὰ δὲ ἴσως ἀλλ᾽ ὡς ἐν ὕλῃ ·
ἡ δὲ πρώτη καὶ περὶ χωριστὰ καὶ ἀκίνητα .
ἀνάγκη δὲ πάντα μὲν τὰ αἴτια ἀΐδια εἶναι ,μάλιστα δὲ ταῦτα ·ταῦτα γὰρ αἴτια τοῖς φανεροῖς τῶν θείων .ὥστε τρεῖς ἂν εἶεν φιλοσοφίαι θεωρητικαί ,μαθηματική ,φυσική ,θεολογική [ οὐ γὰρ ἄδηλον ὅτι εἴ που τὸ θεῖον ὑπάρχει ,ἐν τῇ τοιαύτῃ φύσει ὑπάρχει ] ,καὶ τὴν τιμιωτάτην δεῖ περὶ τὸ τιμιώτατον γένος εἶναι .
αἱ μὲν οὖν θεωρητικαὶ τῶν ἄλλων ἐπιστημῶν αἱρετώταται ,αὕτη δὲ τῶν θεωρητικῶν .
ἀπορήσειε γὰρ ἄν τις πότερόν ποθ᾽ ἡ πρώτη φιλοσοφία καθόλου ἐστὶν ἢ περί τι γένος καὶ φύσιν τινὰ μίαν [ οὐ γὰρ ὁ αὐτὸς τρόπος οὐδ᾽ ἐν ταῖς μαθηματικαῖς ,ἀλλ᾽ ἡ μὲν γεωμετρία καὶ ἀστρολογία περί τινα φύσιν εἰσίν ,ἡ δὲ καθόλου πασῶν κοινή ] ·εἰ μὲν οὖν μὴ ἔστι τις ἑτέρα οὐσία παρὰ τὰς φύσει συνεστηκυίας ,ἡ φυσικὴ ἂν εἴη πρώτη ἐπιστήμη ·εἰ δ᾽ ἔστι τις οὐσία ἀκίνητος ,αὕτη προτέρα καὶ φιλοσοφία πρώτη ,καὶ καθόλου οὕτως ὅτι πρώτη ·καὶ περὶ τοῦ ὄντος ᾗ ὂν ταύτης ἂν εἴη θεωρῆσαι ,καὶ τί 
σημεῖον δέ ·
οὐδεμιᾷ γὰρ ἐπιστήμῃ ἐπιμελὲς περὶ αὐτοῦ οὔτε πρακτικῇ οὔτε ποιητικῇ οὔτε θεωρητικῇ .οὔτε γὰρ ὁ ποιῶν οἰκίαν ποιεῖ ὅσα συμβαίνει ἅμα τῇ οἰκίᾳ γιγνομένῃ [ ἄπειρα γάρ ἐστιν ·τοῖς μὲν γὰρ ἡδεῖαν τοῖς δὲ βλαβερὰν τοῖς δ᾽ ὠφέλιμον οὐθὲν εἶναι κωλύει τὴν ποιηθεῖσαν ,καὶ ἑτέραν ὡς εἰπεῖν πάντων τῶν ὄντων ·ὧν οὐθενός ἐστιν ἡ οἰκοδομικὴ ποιητική ] ,τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον οὐδ᾽ ὁ γεωμέτρης θεωρεῖ τὰ οὕτω συμβεβηκότα τοῖς σχήμασιν ,οὐδ᾽ εἰ ἕτερόν ἐστι τρίγωνον καὶ τρίγωνον δύο ὀρθὰς ἔχον .
καὶ τοῦτ᾽ εὐλόγως συμπίπτει ·
ὥσπερ γὰρ ὄνομά τι μόνον τὸ συμβεβηκός ἐστιν .
διὸ Πλάτων τρόπον τινὰ οὐ κακῶς τὴν σοφιστικὴν περὶ τὸ μὴ ὂν ἔταξεν .
εἰσὶ γὰρ οἱ τῶν σοφιστῶν λόγοι περὶ τὸ συμβεβηκὸς ὡς εἰπεῖν μάλιστα πάντων ,πότερον ἕτερον ἢ ταὐτὸν μουσικὸν καὶ γραμματικόν ,καὶ μουσικὸς Κορίσκος καὶ Κορίσκος ,καὶ εἰ πᾶν ὃ ἂν ᾖ ,μὴ ἀεὶ δέ ,γέγονεν ,ὥστ᾽ εἰ μουσικὸς ὢν γραμματικὸς γέγονε ,καὶ γραμματικὸς ὢν μουσικός ,καὶ ὅσοι δὴ ἄλλοι τοιοῦτοι τῶν λόγων εἰσίν ·φαίνεται γὰρ τὸ συμβεβηκὸς ἐγγύς τι τοῦ μὴ ὄντος .
δῆλον δὲ καὶ ἐκ τῶν τοιούτων λόγων ·
τῶν μὲν γὰρ ἄλλον τρόπον ὄντων ἔστι γένεσις καὶ φθορά ,τῶν δὲ κατὰ συμβεβηκὸς οὐκ ἔστιν .
ἀλλ᾽ ὅμως λεκτέον ἔτι περὶ τοῦ συμβεβηκότος ἐφ᾽ ὅσον ἐνδέχεται ,τίς ἡ φύσις αὐτοῦ καὶ διὰ τίν᾽ αἰτίαν ἔστιν ·
ἅμα γὰρ δῆλον ἴσως ἔσται καὶ διὰ τί ἐπιστήμη οὐκ ἔστιν αὐτοῦ .
ἐπεὶ οὖν ἐστὶν ἐν τοῖς οὖσι τὰ μὲν ἀεὶ ὡσαύτως ἔχοντα καὶ ἐξ ἀνάγκης ,οὐ τῆς κατὰ τὸ βίαιον λεγομένης ἀλλ᾽ ἣν λέγομεν τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι ἄλλως ,τὰ δ᾽ ἐξ ἀνάγκης μὲν οὐκ ἔστιν οὐδ᾽ ἀεί ,ὡς δ᾽ ἐπὶ τὸ πολύ ,αὕτη ἀρχὴ καὶ αὕτη αἰτία ἐστὶ τοῦ εἶναι τὸ συμβεβηκός ·
ὃ γὰρ ἂν ᾖ μήτ᾽ ἀεὶ μήθ᾽ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ,τοῦτό φαμεν συμβεβηκὸς εἶναι .
οἷον ἐπὶ κυνὶ ἂν χειμὼν γένηται καὶ ψῦχος ,τοῦτο συμβῆναί φαμεν ,ἀλλ᾽ οὐκ ἂν πνῖγος καὶ ἀλέα ,ὅτι τὸ μὲν ἀεὶ ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὸ δ᾽ οὔ .
καὶ τὸν ἄνθρωπον λευκὸν εἶναι συμβέβηκεν [ οὔτε γὰρ ἀεὶ οὔθ᾽ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ] ,ζῷον δ᾽ οὐ κατὰ συμβεβηκός .
καὶ τὸ ὑγιάζειν δὲ τὸν οἰκοδόμον συμβεβηκός ,
ὅτι οὐ πέφυκε τοῦτο ποιεῖν οἰκοδόμος ἀλλὰ ἰατρός ,ἀλλὰ συνέβη ἰατρὸν εἶναι τὸν οἰκοδόμον .
καὶ ὀψοποιὸς ἡδονῆς στοχαζόμενος ποιήσειεν ἄν τι ὑγιεινόν ,ἀλλ᾽ οὐ κατὰ τὴν ὀψοποιητικήν ·διὸ συνέβη ,φαμέν ,καὶ ἔστιν ὡς ποιεῖ ,ἁπλῶς δ᾽ οὔ .τῶν μὲν γὰρ ἄλλων [ἐνίοτε] δυνάμεις εἰσὶν αἱ ποιητικαί ,τῶν δ᾽ οὐδεμία τέχνη οὐδὲ δύναμις ὡρισμένη ·τῶν γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς ὄντων ἢ γιγνομένων καὶ τὸ αἴτιόν ἐστι κατὰ συμβεβηκός .
ὥστ᾽ ἐπεὶ οὐ πάντα ἐστὶν ἐξ ἀνάγκης καὶ ἀεὶ ἢ ὄντα ἢ γιγνόμενα ,ἀλλὰ τὰ πλεῖστα ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ,ἀνάγκη εἶναι τὸ κατὰ συμβεβηκὸς ὄν ·
οἷον οὔτ᾽ ἀεὶ οὔθ᾽ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὁ λευκὸς μουσικός ἐστιν ,ἐπεὶ δὲ γίγνεταί ποτε ,κατὰ συμβεβηκὸς ἔσται [ εἰ δὲ μή ,πάντ᾽ ἔσται ἐξ ἀνάγκης ] ·ὥστε ἡ ὕλη ἔσται αἰτία ἡ ἐνδεχομένη παρὰ τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἄλλως τοῦ συμβεβηκότος .ἀρχὴν δὲ τηνδὶ ληπτέον ,πότερον οὐδέν ἐστιν οὔτ᾽ αἰεὶ οὔθ᾽ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ .
ἢ τοῦτο ἀδύνατον ; 
ἔστιν ἄρα τι παρὰ ταῦτα τὸ ὁπότερ᾽ ἔτυχε καὶ κατὰ συμβεβηκός .
ἀλλὰ πότερον τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ,τὸ δ᾽ ἀεὶ οὐθενὶ ὑπάρχει ,ἢ ἔστιν ἄττα ἀΐδια ; 
περὶ μὲν οὖν τούτων ὕστερον σκεπτέον ,ὅτι δ᾽ ἐπιστήμη οὐκ ἔστι τοῦ συμβεβηκότος φανερόν ·ἐπιστήμη μὲν γὰρ πᾶσα ἢ τοῦ ἀεὶ ἢ τοῦ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ - πῶς γὰρ ἢ μαθήσεται ἢ διδάξει ἄλλον ; δεῖ γὰρ ὡρίσθαι ἢ τῷ ἀεὶ ἢ τῷ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ,οἷον ὅτι ὠφέλιμον τὸ μελίκρατον τῷ πυρέττοντι ὡς ἐπὶ τὸ πολύ - τὸ δὲ παρὰ τοῦτο οὐχ ἕξει λέγειν ,πότε οὔ ,οἷον νουμηνίᾳ ·
ἢ γὰρ ἀεὶ ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καὶ τὸ τῇ νουμηνίᾳ ·
τὸ δὲ συμβεβηκός ἐστι παρὰ ταῦτα .τί μὲν οὖν ἐστὶ τὸ συμβεβηκὸς καὶ διὰ τίν᾽ αἰτίαν καὶ ὅτι ἐπιστήμη οὐκ ἔστιν αὐτοῦ ,εἴρηται .ὅτι δ᾽ εἰσὶν ἀρχαὶ καὶ αἴτια γενητὰ καὶ φθαρτὰ ἄνευ τοῦ γίγνεσθαι καὶ φθείρεσθαι ,φανερόν .
εἰ γὰρ μὴ τοῦτ᾽ ,ἐξ ἀνάγκης πάντ᾽ ἔσται ,εἰ τοῦ γιγνομένου καὶ φθειρομένου μὴ κατὰ συμβεβηκὸς αἴτιόν τι ἀνάγκη εἶναι .
πότερον γὰρ ἔσται τοδὶ ἢ οὔ ; 
ἐάν γε τοδὶ γένηται ·
εἰ δὲ μή ,οὔ .
τοῦτο δὲ ἐὰν ἄλλο .
καὶ οὕτω δῆλον ὅτι ἀεὶ χρόνου ἀφαιρουμένου ἀπὸ πεπερασμένου χρόνου ἥξει ἐπὶ τὸ νῦν ,
ὥστε ὁδὶ ἀποθανεῖται [νόσῳ ἢ] βίᾳ ,ἐάν γε ἐξέλθῃ ·
τοῦτο δὲ ἐὰν διψήσῃ ·
τοῦτο δὲ ἐὰν ἄλλο ·
καὶ οὕτως ἥξει εἰς ὃ νῦν ὑπάρχει ,ἢ εἰς τῶν γεγονότων τι .
οἷον ἐὰν διψήσῃ ·
τοῦτο δὲ εἰ ἐσθίει δριμέα ·τοῦτο δ᾽ ἤτοι ὑπάρχει ἢ οὔ ·
ὥστ᾽ ἐξ ἀνάγκης ἀποθανεῖται ἢ οὐκ ἀποθανεῖται .
ὁμοίως δὲ κἂν ὑπερπηδήσῃ τις εἰς τὰ γενόμενα ,ὁ αὐτὸς λόγος ·
ἤδη γὰρ ὑπάρχει τοῦτο ἔν τινι ,λέγω δὲ τὸ γεγονός ·
ἐξ ἀνάγκης ἄρα πάντα ἔσται τὰ ἐσόμενα ,οἷον τὸ ἀποθανεῖν τὸν ζῶντα ·
ἤδη γάρ τι γέγονεν ,οἷον τὰ ἐναντία ἐν τῷ αὐτῷ .
ἀλλ᾽ εἰ νόσῳ ἢ βίᾳ ,οὔπω ,ἀλλ᾽ ἐὰν τοδὶ γένηται .
δῆλον ἄρα ὅτι μέχρι τινὸς βαδίζει ἀρχῆς ,αὕτη δ᾽ οὐκέτι εἰς ἄλλο .
ἔσται οὖν ἡ τοῦ ὁπότερ᾽ ἔτυχεν αὕτη ,καὶ αἴτιον τῆς γενέσεως αὐτῆς ἄλλο οὐθέν .
ἀλλ᾽ εἰς ἀρχὴν ποίαν καὶ αἴτιον ποῖον ἡ ἀναγωγὴ ἡ τοιαύτη ,πότερον ὡς εἰς ὕλην ἢ ὡς εἰς τὸ οὗ ἕνεκα ἢ ὡς εἰς τὸ κινῆσαν ,μάλιστα σκεπτέον .
περὶ μὲν οὖν τοῦ κατὰ συμβεβηκὸς ὄντος ἀφείσθω [ διώρισται γὰρ ἱκανῶς ] ·τὸ δὲ ὡς ἀληθὲς ὄν ,καὶ μὴ ὂν ὡς ψεῦδος ,ἐπειδὴ παρὰ σύνθεσίν ἐστι καὶ διαίρεσιν ,τὸ δὲ σύνολον περὶ μερισμὸν ἀντιφάσεως [ τὸ μὲν γὰρ ἀληθὲς τὴν κατάφασιν ἐπὶ τῷ συγκειμένῳ ἔχει τὴν δ᾽ ἀπόφασιν ἐπὶ τῷ διῃρημένῳ ,τὸ δὲ ψεῦδος τούτου τοῦ μερισμοῦ τὴν ἀντίφασιν ·πῶς δὲ τὸ ἅμα ἢ τὸ χωρὶς νοεῖν συμβαίνει ,ἄλλος λόγος ,λέγω δὲ τὸ ἅμα καὶ τὸ χωρὶς ὥστε μὴ τὸ ἐφεξῆς ἀλλ᾽ ἕν τι γίγνεσθαι ] ·οὐ γάρ ἐστι τὸ 
ὅσα μὲν οὖν δεῖ θεωρῆσαι περὶ τὸ οὕτως ὂν καὶ μὴ ὄν ,ὕστερον ἐπισκεπτέον ·
ἐπεὶ δὲ ἡ συμπλοκή ἐστιν καὶ ἡ διαίρεσις ἐν διανοίᾳ ἀλλ᾽ οὐκ ἐν τοῖς πράγμασι ,τὸ δ᾽ οὕτως ὂν ἕτερον ὂν τῶν κυρίως [ ἢ γὰρ τὸ τί ἐστιν ἢ ὅτι ποιὸν ἢ ὅτι ποσὸν ἤ τι ἄλλο συνάπτει ἢ ἀφαιρεῖ ἡ διάνοια ] ,τὸ μὲν ὡς συμβεβηκὸς καὶ τὸ ὡς ἀληθὲς ὂν ἀφετέον - τὸ γὰρ αἴτιον τοῦ μὲν ἀόριστον τοῦ δὲ τῆς διανοίας τι πάθος ,καὶ ἀμφότερα περὶ τὸ λοιπὸν γένος τοῦ ὄντος ,καὶ οὐκ ἔξω δηλοῦσιν οὖσάν τινα φύσιν τοῦ ὄντος - διὸ ταῦτα μὲν ἀφείσθω ,σκεπτέον δὲ τοῦ ὄντος αὐτοῦ τὰ 
[φανερὸν δ᾽ ἐν οἷς διωρισάμεθα περὶ τοῦ ποσαχῶς λέγεται ἕκαστον ,ὅτι πολλαχῶς λέγεται τὸ ὄν .
] 
τὸ ὂν λέγεται πολλαχῶς ,καθάπερ διειλόμεθα πρότερον ἐν τοῖς περὶ τοῦ ποσαχῶς ·σημαίνει γὰρ τὸ μὲν τί ἐστι καὶ τόδε τι ,τὸ δὲ ποιὸν ἢ ποσὸν ἢ τῶν ἄλλων ἕκαστον τῶν οὕτω κατηγορουμένων .τοσαυταχῶς δὲ λεγομένου τοῦ ὄντος φανερὸν ὅτι τούτων πρῶτον ὂν τὸ τί ἐστιν ,ὅπερ σημαίνει τὴν οὐσίαν [ ὅταν μὲν γὰρ εἴπωμεν ποῖόν τι τόδε ,ἢ ἀγαθὸν λέγομεν ἢ κακόν ,ἀλλ᾽ οὐ τρίπηχυ ἢ ἄνθρωπον ·
ὅταν δὲ τί ἐστιν ,οὐ λευκὸν οὐδὲ θερμὸν οὐδὲ τρίπηχυ ,ἀλλὰ ἄνθρωπον ἢ θεόν ] ,τὰ δ᾽ ἄλλα λέγεται ὄντα τῷ τοῦ οὕτως ὄντος τὰ μὲν ποσότητες εἶναι ,τὰ δὲ ποιότητες ,τὰ δὲ πάθη ,τὰ δὲ ἄλλο τι .
διὸ κἂν ἀπορήσειέ τις πότερον τὸ βαδίζειν καὶ τὸ ὑγιαίνειν καὶ τὸ καθῆσθαι ἕκαστον αὐτῶν ὂν σημαίνει ,ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁτουοῦν τῶν τοιούτων ·οὐδὲν γὰρ αὐτῶν ἐστὶν οὔτε καθ᾽ αὑτὸ πεφυκὸς οὔτε χωρίζεσθαι δυνατὸν τῆς οὐσίας ,ἀλλὰ μᾶλλον ,εἴπερ ,τὸ βαδίζον τῶν ὄντων καὶ τὸ καθήμενον καὶ τὸ ὑγιαῖνον .ταῦτα δὲ μᾶλλον φαίνεται ὄντα ,διότι ἔστι τι τὸ ὑποκείμενον αὐτοῖς ὡρισμένον [ τοῦτο δ᾽ ἐστὶν ἡ οὐσία καὶ τὸ καθ᾽ ἕκαστον ] ,ὅπερ ἐμφαίνεται ἐν τῇ κατηγορίᾳ τῇ τοιαύτῃ ·τὸ ἀγαθὸν γὰρ ἢ τὸ καθήμενον οὐκ ἄνευ τούτου 
πολλαχῶς μὲν οὖν λέγεται τὸ πρῶτον ·
ὅμως δὲ πάντως ἡ οὐσία πρῶτον ,καὶ λόγῳ καὶ γνώσει καὶ χρόνῳ .
τῶν μὲν γὰρ ἄλλων κατηγορημάτων οὐθὲν χωριστόν ,αὕτη δὲ μόνη ·
καὶ τῷ λόγῳ δὲ τοῦτο πρῶτον [ ἀνάγκη γὰρ ἐν τῷ ἑκάστου λόγῳ τὸν τῆς οὐσίας ἐνυπάρχειν ] ·
καὶ εἰδέναι δὲ τότ᾽ οἰόμεθα ἕκαστον μάλιστα ,ὅταν τί ἐστιν ὁ ἄνθρωπος γνῶμεν ἢ τὸ πῦρ ,
μᾶλλον ἢ τὸ ποιὸν ἢ τὸ ποσὸν ἢ τὸ πού ,ἐπεὶ καὶ αὐτῶν τούτων τότε ἕκαστον ἴσμεν ,ὅταν τί ἐστι τὸ ποσὸν ἢ τὸ ποιὸν γνῶμεν .καὶ δὴ καὶ τὸ πάλαι τε καὶ νῦν καὶ ἀεὶ ζητούμενον καὶ ἀεὶ ἀπορούμενον ,τί τὸ ὄν ,τοῦτό ἐστι τίς ἡ οὐσία [ τοῦτο γὰρ οἱ μὲν ἓν εἶναί φασιν οἱ δὲ πλείω ἢ ἕν ,καὶ οἱ μὲν πεπερασμένα οἱ δὲ ἄπειρα ] ,διὸ καὶ ἡμῖν καὶ μάλιστα καὶ πρῶτον καὶ μόνον ὡς εἰπεῖν περὶ τοῦ οὕτως ὄντος θεωρητέον τί ἐστιν .δοκεῖ δ᾽ ἡ οὐσία ὑπάρχειν 
καὶ τοῦτον δὴ τὸν τρόπον ἐπεκτείνει τὰς οὐσίας .
ἔνιοι δὲ τὰ μὲν εἴδη καὶ τοὺς ἀριθμοὺς τὴν αὐτὴν ἔχειν φασὶ φύσιν ,τὰ δὲ ἄλλα ἐχόμενα ,γραμμὰς καὶ ἐπίπεδα ,μέχρι πρὸς τὴν τοῦ οὐρανοῦ οὐσίαν καὶ τὰ αἰσθητά .περὶ δὴ τούτων τί λέγεται καλῶς ἢ μὴ καλῶς ,καὶ τίνες εἰσὶν οὐσίαι ,καὶ πότερον εἰσί τινες παρὰ τὰς αἰσθητὰς ἢ οὐκ εἰσί ,καὶ αὗται πῶς εἰσί ,καὶ πότερον ἔστι τις χωριστὴ οὐσία ,καὶ διὰ τί καὶ πῶς ,ἢ οὐδεμία ,παρὰ τὰς αἰσθητάς ,σκεπτέον ,ὑποτυπωσαμένοις τὴν οὐσίαν πρῶτον τί ἐστιν .λέγεται δ᾽ ἡ οὐσία ,εἰ μὴ 
μάλιστα γὰρ δοκεῖ εἶναι οὐσία τὸ ὑποκείμενον πρῶτον .
τοιοῦτον δὲ τρόπον μέν τινα ἡ ὕλη λέγεται ,ἄλλον δὲ τρόπον ἡ μορφή ,τρίτον δὲ τὸ ἐκ τούτων [ λέγω δὲ τὴν μὲν ὕλην οἷον τὸν χαλκόν ,τὴν δὲ μορφὴν τὸ σχῆμα τῆς ἰδέας ,τὸ δ᾽ ἐκ τούτων τὸν ἀνδριάντα τὸ σύνολον ] ,ὥστε εἰ τὸ εἶδος τῆς ὕλης πρότερον καὶ μᾶλλον ὄν ,καὶ τοῦ ἐξ ἀμφοῖν πρότερον ἔσται διὰ τὸν αὐτὸν λόγον .νῦν μὲν οὖν τύπῳ εἴρηται τί ποτ᾽ ἐστὶν ἡ οὐσία ,ὅτι τὸ μὴ καθ᾽ ὑποκειμένου ἀλλὰ καθ᾽ οὗ τὰ ἄλλα ·δεῖ δὲ μὴ μόνον οὕτως ·
οὐ γὰρ ἱκανόν ·
αὐτὸ γὰρ τοῦτο ἄδηλον ,καὶ ἔτι ἡ ὕλη οὐσία γίγνεται .εἰ γὰρ μὴ αὕτη οὐσία ,τίς ἐστιν ἄλλη διαφεύγει ·
περιαιρουμένων γὰρ τῶν ἄλλων οὐ φαίνεται οὐδὲν ὑπομένον ·
τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τῶν σωμάτων πάθη καὶ ποιήματα καὶ δυνάμεις ,τὸ δὲ μῆκος καὶ πλάτος καὶ βάθος ποσότητές τινες ἀλλ᾽ οὐκ οὐσίαι [ τὸ γὰρ ποσὸν οὐκ οὐσία ] ,ἀλλὰ μᾶλλον ᾧ ὑπάρχει ταῦτα πρώτῳ ,ἐκεῖνό ἐστιν οὐσία .ἀλλὰ μὴν ἀφαιρουμένου μήκους καὶ πλάτους καὶ βάθους οὐδὲν ὁρῶμεν ὑπολειπόμενον ,πλὴν εἴ τί ἐστι τὸ ὁριζόμενον ὑπὸ τούτων ,ὥστε τὴν ὕλην ἀνάγκη φαίνεσθαι μόνην οὐσίαν οὕτω σκοπουμένοις .λέγω δ᾽ ὕλην ἣ καθ᾽ αὑτὴν μήτε τὶ μήτε ποσὸν μήτε ἄλλο μηδὲν λέγεται οἷς ὥρισται τὸ ὄν .ἔστι γάρ τι καθ᾽ οὗ κατηγορεῖται τούτων 
ἀδύνατον δέ ·
καὶ γὰρ τὸ χωριστὸν καὶ τὸ τόδε τι ὑπάρχειν δοκεῖ μάλιστα τῇ οὐσίᾳ ,διὸ τὸ εἶδος καὶ τὸ ἐξ ἀμφοῖν οὐσία δόξειεν ἂν εἶναι μᾶλλον τῆς ὕλης .
τὴν μὲν τοίνυν ἐξ ἀμφοῖν οὐσίαν ,λέγω δὲ τὴν ἔκ τε τῆς ὕλης καὶ τῆς μορφῆς ,ἀφετέον ,ὑστέρα γὰρ καὶ δήλη ·
φανερὰ δέ πως καὶ ἡ ὕλη ·
περὶ δὲ τῆς τρίτης σκεπτέον ,αὕτη γὰρ ἀπορωτάτη .
ὁμολογοῦνται δ᾽ οὐσίαι εἶναι τῶν αἰσθητῶν τινές ,ὥστε ἐν ταύταις ζητητέον πρῶτον .
πρὸ ἔργου γὰρ τὸ μεταβαίνειν εἰς τὸ γνωριμώτερον .
ἡ γὰρ μάθησις οὕτω γίγνεται πᾶσι διὰ τῶν ἧττον γνωρίμων φύσει εἰς τὰ γνώριμα μᾶλλον ·καὶ τοῦτο ἔργον ἐστίν ,ὥσπερ ἐν ταῖς πράξεσι τὸ ποιῆσαι ἐκ τῶν ἑκάστῳ ἀγαθῶν τὰ ὅλως ἀγαθὰ ἑκάστῳ ἀγαθά ,οὕτως ἐκ τῶν αὐτῷ γνωριμωτέρων τὰ τῇ φύσει γνώριμα αὐτῷ γνώριμα .τὰ δ᾽ ἑκάστοις γνώριμα καὶ πρῶτα πολλάκις ἠρέμα ἐστὶ γνώριμα ,καὶ μικρὸν ἢ οὐθὲν ἔχει τοῦ ὄντος ·ἀλλ᾽ ὅμως ἐκ τῶν φαύλως μὲν γνωστῶν αὐτῷ δὲ γνωστῶν τὰ ὅλως γνωστὰ γνῶναι πειρατέον ,μεταβαίνοντας ,ὥσπερ εἴρηται ,διὰ τούτων αὐτῶν .ἐπεὶ δ᾽ ἐν ἀρχῇ διειλόμεθα πόσοις ὁρίζομεν 
οὐ γάρ ἐστι τὸ σοὶ εἶναι τὸ μουσικῷ εἶναι ·
οὐ γὰρ κατὰ σαυτὸν εἶ μουσικός .ὃ ἄρα κατὰ σαυτόν .οὐδὲ δὴ τοῦτο πᾶν ·
οὐ γὰρ τὸ οὕτως καθ᾽ αὑτὸ ὡς ἐπιφανείᾳ λευκόν ,ὅτι οὐκ ἔστι τὸ ἐπιφανείᾳ εἶναι τὸ λευκῷ εἶναι .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὸ ἐξ ἀμφοῖν ,τὸ ἐπιφανείᾳ λευκῇ ,ὅτι πρόσεστιν αὐτό .ἐν ᾧ ἄρα μὴ ἐνέσται λόγῳ αὐτό ,λέγοντι αὐτό ,οὗτος ὁ λόγος τοῦ τί ἦν εἶναι ἑκάστῳ ,ὥστ᾽ εἰ τὸ ἐπιφανείᾳ λευκῇ εἶναί ἐστι τὸ ἐπιφανείᾳ εἶναι λείᾳ ,τὸ λευκῷ καὶ λείῳ εἶναι τὸ αὐτὸ καὶ ἕν .ἐπεὶ δ᾽ ἔστι καὶ κατὰ τὰς ἄλλας κατηγορίας σύνθετα [ ἔστι γάρ τι ὑποκείμενον ἑκάστῳ ,οἷον τῷ ποιῷ καὶ τῷ ποσῷ καὶ τῷ ποτὲ καὶ τῷ ποὺ καὶ τῇ κινήσει ] ,σκεπτέον ἆρ᾽ ἔστι λόγος τοῦ τί ἦν εἶναι ἑκάστῳ αὐτῶν 
ἢ τὸ οὐ καθ᾽ αὑτὸ λέγεται διχῶς ,καὶ τούτου ἐστὶ τὸ μὲν ἐκ προσθέσεως τὸ δὲ οὔ .
τὸ μὲν γὰρ τῷ αὐτὸ ἄλλῳ προσκεῖσθαι λέγεται ὃ ὁρίζεται ,οἷον εἰ τὸ λευκῷ εἶναι ὁριζόμενος λέγοι λευκοῦ ἀνθρώπου λόγον ·τὸ δὲ τῷ ἄλλο αὐτῷ ,οἷον εἰ σημαίνοι τὸ ἱμάτιον λευκὸν ἄνθρωπον ,ὁ δὲ ὁρίζοιτο ἱμάτιον ὡς λευκόν .
τὸ δὴ λευκὸς ἄνθρωπος ἔστι μὲν λευκόν ,
οὐ μέντοι τὸ τί ἦν εἶναι λευκῷ εἶναι .
ἀλλὰ τὸ ἱματίῳ εἶναι ἆρά ἐστι τί ἦν εἶναί τι [ἢ] ὅλως ; 
ἢ οὔ ; 
ὅπερ γάρ τί ἐστι τὸ τί ἦν εἶναι ·
ὅταν δ᾽ ἄλλο κατ᾽ ἄλλου λέγηται ,οὐκ ἔστιν ὅπερ τόδε τι ,οἷον ὁ λευκὸς ἄνθρωπος οὐκ ἔστιν ὅπερ τόδε τι ,εἴπερ τὸ τόδε ταῖς οὐσίαις ὑπάρχει μόνον ·ὥστε τὸ τί ἦν εἶναί ἐστιν ὅσων ὁ λόγος ἐστὶν ὁρισμός .ὁρισμὸς δ᾽ ἐστὶν οὐκ ἂν ὄνομα λόγῳ ταὐτὸ σημαίνῃ [ πάντες γὰρ ἂν εἶεν οἱ λόγοι ὅροι ·ἔσται γὰρ ὄνομα ὁτῳοῦν λόγῳ ,ὥστε καὶ ἡ Ἰλιὰς ὁρισμὸς ἔσται ] ,ἀλλ᾽ ἐὰν πρώτου τινὸς ᾖ ·τοιαῦτα δ᾽ ἐστὶν ὅσα λέγεται μὴ τῷ ἄλλο κατ᾽ ἄλλου λέγεσθαι .οὐκ ἔσται ἄρα οὐδενὶ τῶν μὴ γένους 
ἢ καὶ ὁ ὁρισμὸς ὥσπερ καὶ τὸ τί ἐστι πλεοναχῶς λέγεται ; 
καὶ γὰρ τὸ τί ἐστιν ἕνα μὲν τρόπον σημαίνει τὴν οὐσίαν καὶ τὸ τόδε τι ,ἄλλον δὲ ἕκαστον τῶν κατηγορουμένων ,ποσὸν ποιὸν καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα .ὥσπερ γὰρ καὶ τὸ ἔστιν ὑπάρχει πᾶσιν ,ἀλλ᾽ οὐχ ὁμοίως ἀλλὰ τῷ μὲν πρώτως τοῖς δ᾽ ἑπομένως ,οὕτω καὶ τὸ τί ἐστιν ἁπλῶς μὲν τῇ οὐσίᾳ πὼς δὲ τοῖς ἄλλοις ·καὶ γὰρ τὸ ποιὸν ἐροίμεθ᾽ ἂν τί ἐστιν ,ὥστε καὶ τὸ ποιὸν τῶν τί ἐστιν ,ἀλλ᾽ οὐχ ἁπλῶς ,ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ μὴ ὄντος λογικῶς φασί τινες εἶναι τὸ μὴ ὄν ,οὐχ ἁπλῶς ἀλλὰ 
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως ἐστί ,πλὴν οὐ πρώτως .
οὐ γὰρ ἀνάγκη ,ἂν τοῦτο τιθῶμεν ,τούτου ὁρισμὸν εἶναι ὃ ἂν λόγῳ τὸ αὐτὸ σημαίνῃ ,ἀλλὰ τινὶ λόγῳ ·τοῦτο δὲ ἐὰν ἑνὸς ᾖ ,μὴ τῷ συνεχεῖ ὥσπερ ἡ Ἰλιὰς ἢ ὅσα συνδέσμω ι ,ἀλλ᾽ ἐὰν ὁσαχῶς λέγεται τὸ ἕν ·τὸ δ᾽ ἓν λέγεται ὥσπερ τὸ ὄν ·
τὸ δὲ ὂν τὸ μὲν τόδε τι τὸ δὲ ποσὸν τὸ δὲ ποιόν τι σημαίνει .
διὸ καὶ λευκοῦ ἀνθρώπου ἔσται λόγος καὶ ὁρισμός ,ἄλλον δὲ τρόπον καὶ τοῦ λευκοῦ καὶ οὐσίας .ἔχει δ᾽ ἀπορίαν ,ἐάν τις μὴ φῇ ὁρισμὸν εἶναι τὸν ἐκ προσθέσεως λόγον ,τίνος ἔσται ὁρισμὸς τῶν οὐχ ἁπλῶν ἀλλὰ συνδεδυασμένων ·ἐκ προσθέσεως γὰρ ἀνάγκη δηλοῦν .λέγω δὲ οἷον ἔστι ῥὶς καὶ κοιλότης ,καὶ σιμότης τὸ ἐκ τῶν δυοῖν λεγόμενον τῷ τόδε ἐν τῷδε ,καὶ οὐ κατὰ συμβεβηκός γε οὔθ᾽ ἡ κοιλότης οὔθ᾽ ἡ σιμότης πάθος τῆς ῥινός ,ἀλλὰ καθ᾽ αὑτήν ·οὐδ᾽ ὡς τὸ λευκὸν Καλλίᾳ ,ἢ ἀνθρώπῳ ,ὅτι Καλλίας λευκὸς ᾧ 
εἰ μὲν γὰρ τὸ αὐτό ἐστι σιμὴ ῥὶς καὶ κοίλη ῥίς ,τὸ αὐτὸ ἔσται τὸ σιμὸν καὶ τὸ κοῖλον ·
εἰ δὲ μή ,διὰ τὸ ἀδύνατον εἶναι εἰπεῖν τὸ σιμὸν ἄνευ τοῦ πράγματος οὗ ἐστὶ πάθος καθ᾽ αὑτό [ ἔστι γὰρ τὸ σιμὸν κοιλότης ἐν ῥινί ] ,τὸ ῥῖνα σιμὴν εἰπεῖν ἢ οὐκ ἔστιν ἢ δὶς τὸ αὐτὸ ἔσται εἰρημένον ,ῥὶς ῥὶς κοίλη [ ἡ γὰρ ῥὶς ἡ σιμὴ ῥὶς ῥὶς κοίλη ἔσται ] ,διὸ ἄτοπον τὸ ὑπάρχειν τοῖς τοιούτοις τὸ τί ἦν εἶναι ·εἰ δὲ μή ,εἰς ἄπειρον εἶσιν ·
ῥινὶ γὰρ ῥινὶ σιμῇ ἔτι ἄλλο ἐνέσται .
δῆλον τοίνυν ὅτι μόνης τῆς οὐσίας ἐστὶν ὁ ὁρισμός .εἰ γὰρ καὶ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν ,ἀνάγκη ἐκ προσθέσεως εἶναι ,οἷον τοῦ ̣ ποιοῦ ̣ καὶ περιττοῦ ·οὐ γὰρ ἄνευ ἀριθμοῦ ,οὐδὲ τὸ θῆλυ ἄνευ ζῴου [ τὸ δὲ ἐκ προσθέσεως λέγω ἐν οἷς συμβαίνει δὶς τὸ αὐτὸ λέγειν ὥσπερ ἐν τούτοις ] .εἰ δὲ τοῦτο ἀληθές ,οὐδὲ συνδυαζομένων ἔσται ,οἷον ἀριθμοῦ περιττοῦ ·ἀλλὰ λανθάνει ὅτι οὐκ ἀκριβῶς λέγονται οἱ λόγοι .εἰ δ᾽ εἰσὶ καὶ τούτων ὅροι ,ἤτοι ἄλλον τρόπον εἰσὶν ἢ καθάπερ ἐλέχθη πολλαχῶς λεκτέον εἶναι τὸν ὁρισμὸν καὶ 
ὅτι μὲν οὖν ἐστὶν ὁ ὁρισμὸς ὁ τοῦ τί ἦν εἶναι λόγος ,καὶ τὸ τί ἦν εἶναι ἢ μόνων τῶν οὐσιῶν ἐστὶν ἢ μάλιστα καὶ πρώτως καὶ ἁπλῶς ,δῆλον .
πότερον δὲ ταὐτόν ἐστιν ἢ ἕτερον τὸ τί ἦν εἶναι καὶ ἕκαστον ,σκεπτέον .ἔστι γάρ τι πρὸ ἔργου πρὸς τὴν περὶ τῆς οὐσίας σκέψιν ·ἕκαστόν τε γὰρ οὐκ ἄλλο δοκεῖ εἶναι τῆς ἑαυτοῦ οὐσίας ,καὶ τὸ τί ἦν εἶναι λέγεται εἶναι ἡ ἑκάστου οὐσία .ἐπὶ μὲν δὴ τῶν λεγομένων κατὰ συμβεβηκὸς δόξειεν ἂν ἕτερον εἶναι ,οἷον λευκὸς ἄνθρωπος ἕτερον καὶ τὸ λευκῷ ἀνθρώπῳ εἶναι [ εἰ γὰρ τὸ αὐτό ,καὶ τὸ ἀνθρώπῳ εἶναι καὶ τὸ λευκῷ ἀνθρώπῳ τὸ αὐτό ·τὸ αὐτὸ γὰρ ἄνθρωπος καὶ λευκὸς ἄνθρωπος ,ὡς φασίν ,ὥστε καὶ 
δοκεῖ δὲ οὔ ] ·
ἐπὶ δὲ τῶν καθ᾽ αὑτὰ λεγομένων ἆρ᾽ ἀνάγκη ταὐτὸ εἶναι ,οἷον εἴ τινες εἰσὶν οὐσίαι ὧν ἕτεραι μὴ εἰσὶν οὐσίαι μηδὲ φύσεις ἕτεραι πρότεραι ,οἵας φασὶ τὰς ἰδέας εἶναί τινες ; εἰ γὰρ ἔσται ἕτερον αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ ἀγαθῷ εἶναι ,καὶ ζῷον καὶ τὸ ζῴῳ ,καὶ τὸ ὄντι καὶ τὸ ὄν ,ἔσονται ἄλλαι τε οὐσίαι καὶ φύσεις καὶ ἰδέαι παρὰ τὰς λεγομένας ,καὶ πρότεραι οὐσίαι ἐκεῖναι ,εἰ τὸ τί ἦν εἶναι οὐσία ἐστίν .καὶ εἰ μὲν ἀπολελυμέναι ἀλλήλων ,τῶν μὲν οὐκ ἔσται ἐπιστήμη τὰ δ᾽ οὐκ ἔσται ὄντα [ 
ἔτι ᾧ μὴ ὑπάρχει ἀγαθῷ εἶναι ,οὐκ ἀγαθόν .
ἀνάγκη ἄρα ἓν εἶναι τὸ ἀγαθὸν καὶ ἀγαθῷ εἶναι καὶ καλὸν καὶ καλῷ εἶναι ,καὶ ὅσα μὴ κατ᾽ ἄλλο λέγεται ,ἀλλὰ καθ᾽ αὑτὰ καὶ πρῶτα ·καὶ γὰρ τοῦτο ἱκανὸν ἂν ὑπάρχῃ ,κἂν μὴ ᾖ εἴδη ,μᾶλλον δ᾽ ἴσως κἂν ᾖ εἴδη [ ἅμα δὲ δῆλον καὶ ὅτι εἴπερ εἰσὶν αἱ ἰδέαι οἵας τινές φασιν ,οὐκ ἔσται τὸ ὑποκείμενον οὐσία ·ταύτας γὰρ οὐσίας μὲν ἀναγκαῖον εἶναι ,μὴ καθ᾽ ὑποκειμένου δέ ·
ἔσονται γὰρ κατὰ μέθεξιν ] .
ἔκ τε δὴ τούτων τῶν λόγων ἓν καὶ ταὐτὸ οὐ κατὰ συμβεβηκὸς αὐτὸ ἕκαστον καὶ τὸ τί ἦν εἶναι ,καὶ ὅτι γε τὸ ἐπίστασθαι ἕκαστον τοῦτό ἐστι ,τὸ τί ἦν εἶναι ἐπίστασθαι ,ὥστε καὶ κατὰ τὴν ἔκθεσιν ἀνάγκη ἕν τι εἶναι ἄμφω [ τὸ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς λεγόμενον ,οἷον τὸ μουσικὸν ἢ λευκόν ,διὰ τὸ διττὸν σημαίνειν οὐκ ἀληθὲς εἰπεῖν ὡς ταὐτὸ τὸ τί ἦν εἶναι καὶ αὐτό ·καὶ γὰρ ᾧ συμβέβηκε λευκὸν καὶ τὸ συμβεβηκός ,ὥστ᾽ ἔστι μὲν ὡς ταὐτόν ,ἔστι δὲ ὡς οὐ ταὐτὸ τὸ τί ἦν εἶναι καὶ αὐτό 
ἔτι εἰ ἄλλο ἔσται ,εἰς ἄπειρον εἶσιν ·
τὸ μὲν γὰρ ἔσται τί ἦν εἶναι τοῦ ἑνὸς τὸ δὲ τὸ ἕν ,ὥστε καὶ ἐπ᾽ ἐκείνων ὁ αὐτὸς ἔσται λόγος .ὅτι μὲν οὖν ἐπὶ τῶν πρώτων καὶ καθ᾽ αὑτὰ λεγομένων τὸ ἑκάστῳ εἶναι καὶ ἕκαστον τὸ αὐτὸ καὶ ἕν ἐστι ,δῆλον ·οἱ δὲ σοφιστικοὶ ἔλεγχοι πρὸς τὴν θέσιν ταύτην φανερὸν ὅτι τῇ αὐτῇ λύονται λύσει καὶ εἰ ταὐτὸ Σωκράτης καὶ Σωκράτει εἶναι ·οὐδὲν γὰρ διαφέρει οὔτε ἐξ ὧν ἐρωτήσειεν ἄν τις οὔτε ἐξ ὧν λύων ἐπιτύχοι .πῶς μὲν οὖν τὸ τί ἦν εἶναι ταὐτὸν καὶ πῶς οὐ ταὐτὸν ἑκάστῳ ,εἴρηται .τῶν 
ἢ γὰρ τόδε ἢ ποσὸν ἢ ποιὸν ἢ πού .
αἱ δὲ γενέσεις αἱ μὲν φυσικαὶ αὗταί εἰσιν ὧν ἡ γένεσις ἐκ φύσεώς ἐστιν ,τὸ δ᾽ ἐξ οὗ γίγνεται ,ἣν λέγομεν ὕλην ,τὸ δὲ ὑφ᾽ οὗ τῶν φύσει τι ὄντων ,τὸ δὲ τὶ ἄνθρωπος ἢ φυτὸν ἢ ἄλλο τι τῶν τοιούτων ,ἃ δὴ μάλιστα λέγομεν οὐσίας εἶναι - ἅπαντα δὲ τὰ γιγνόμενα ἢ φύσει ἢ τέχνῃ ἔχει ὕλην ·δυνατὸν γὰρ καὶ εἶναι καὶ μὴ εἶναι ἕκαστον αὐτῶν ,τοῦτο δ᾽ ἐστὶν ἡ ἐν ἑκάστῳ ὕλη - καθόλου δὲ καὶ ἐξ οὗ φύσις καὶ καθ᾽ ὃ φύσις [ τὸ γὰρ γιγνόμενον ἔχει φύσιν ,οἷον 
εἶτα ἤδη ἡ ἀπὸ τούτου κίνησις ποίησις καλεῖται ,ἡ ἐπὶ τὸ ὑγιαίνειν .
ὥστε συμβαίνει τρόπον τινὰ τὴν ὑγίειαν ἐξ ὑγιείας γίγνεσθαι καὶ τὴν οἰκίαν ἐξ οἰκίας ,τῆς ἄνευ ὕλης τὴν ἔχουσαν ὕλην ·ἡ γὰρ ἰατρική ἐστι καὶ ἡ οἰκοδομικὴ τὸ εἶδος τῆς ὑγιείας καὶ τῆς οἰκίας ,λέγω δὲ οὐσίαν ἄνευ ὕλης τὸ τί ἦν εἶναι .
τῶν δὴ γενέσεων καὶ κινήσεων ἡ μὲν νόησις καλεῖται ἡ δὲ ποίησις ,ἡ μὲν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ εἴδους νόησις ἡ δ᾽ ἀπὸ τοῦ τελευταίου τῆς νοήσεως ποίησις .
ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἄλλων τῶν μεταξὺ ἕκαστον γίγνεται .λέγω δ᾽ οἷον εἰ ὑγιανεῖ ,δέοι ἂν ὁμαλυνθῆναι .τί οὖν ἐστὶ τὸ ὁμαλυνθῆναι ; τοδί ,τοῦτο δ᾽ ἔσται εἰ θερμανθήσεται .
τοῦτο δὲ τί ἐστι ; 
τοδί .
ὑπάρχει δὲ τοδὶ δυνάμει ·τοῦτο δὲ ἤδη ἐπ᾽ αὐτῷ .τὸ δὴ ποιοῦν καὶ ὅθεν ἄρχεται ἡ κίνησις τοῦ ὑγιαίνειν ,ἂν μὲν ἀπὸ τέχνης ,τὸ εἶδός ἐστι τὸ ἐν τῇ ψυχῇ ,ἐὰν δ᾽ ἀπὸ ταὐτομάτου ,ἀπὸ τούτου ὅ ποτε τοῦ ποιεῖν ἄρχει τῷ ποιοῦντι ἀπὸ τέχνης ,ὥσπερ καὶ ἐν τῷ ἰατρεύειν ἴσως ἀπὸ τοῦ θερμαίνειν ἡ ἀρχή [ τοῦτο δὲ ποιεῖ τῇ τρίψει ] ·ἡ θερμότης τοίνυν ἡ ἐν τῷ σώματι ἢ μέρος τῆς ὑγιείας ἢ ἕπεταί τι αὐτῇ τοιοῦτον ὅ ἐστι μέρος τῆς ὑγιείας ,ἢ διὰ πλειόνων ·τοῦτο δ᾽ ἔσχατόν 
ὅτι μὲν οὖν τι μέρος ἐξ ἀνάγκης ὑπάρξει φανερόν ·
ἡ γὰρ ὕλη μέρος [ ἐνυπάρχει γὰρ καὶ γίγνεται αὕτη ] .ἀλλ᾽ ἆρα καὶ τῶν ἐν τῷ λόγῳ ; ἀμφοτέρως δὴ λέγομεν τοὺς χαλκοῦς κύκλους τί εἰσι ,καὶ τὴν ὕλην λέγοντες ὅτι χαλκός ,καὶ τὸ εἶδος ὅτι σχῆμα τοιόνδε ,καὶ τοῦτό ἐστι τὸ γένος εἰς ὃ πρῶτον τίθεται .ὁ δὴ χαλκοῦς κύκλος ἔχει ἐν τῷ λόγῳ τὴν ὕλην .ἐξ οὗ δὲ ὡς ὕλης γίγνεται ἔνια λέγεται ,ὅταν γένηται ,οὐκ ἐκεῖνο ἀλλ᾽ ἐκείνινον ,οἷον ὁ ἀνδριὰς οὐ λίθος ἀλλὰ λίθινος ,ὁ δὲ ἄνθρωπος ὁ ὑγιαίνων οὐ λέγεται ἐκεῖνο ἐξ οὗ ·
διὰ μὲν οὖν τοῦτο οὕτως λέγεται .
ἐπεὶ δὲ ὑπό τινός τε γίγνεται τὸ γιγνόμενον [ τοῦτο δὲ λέγω ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς γενέσεώς ἐστι ] καὶ ἔκ τινος [ ἔστω δὲ μὴ ἡ στέρησις τοῦτο ἀλλ᾽ ἡ ὕλη ·ἤδη γὰρ διώρισται ὃν τρόπον τοῦτο λέγομεν ] καὶ τὶ γίγνεται [ τοῦτο δ᾽ ἐστὶν ἢ σφαῖρα ἢ κύκλος ἢ ὅ τι ἔτυχε τῶν ἄλλων ] ,ὥσπερ οὐδὲ τὸ ὑποκείμενον ποιεῖ ,τὸν χαλκόν ,οὕτως οὐδὲ τὴν σφαῖραν ,εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς ὅτι ἡ χαλκῆ σφαῖρα σφαῖρά ἐστιν ἐκείνην δὲ ποιεῖ .τὸ γὰρ τόδε τι ποιεῖν ἐκ τοῦ ὅλως ὑποκειμένου τόδε τι ποιεῖν 
εἰ γὰρ ποιεῖ ,ἔκ τινος ἂν ποιοίη ἄλλου ,τοῦτο γὰρ ὑπέκειτο ·
οἷον ποιεῖ χαλκῆν σφαῖραν ,τοῦτο δὲ οὕτως ὅτι ἐκ τουδί ,ὅ ἐστι χαλκός ,τοδὶ ποιεῖ ,ὅ ἐστι σφαῖρα ] ·
τὸ δὲ χαλκῆν σφαῖραν εἶναι ποιεῖ ·
εἰς τοδὶ γὰρ τὸ εἶδος ποιεῖ ,καὶ ἔστι τοῦτο σφαῖρα χαλκῆ .
τοῦ δὲ σφαίρᾳ εἶναι ὅλως εἰ ἔσται γένεσις ,ἔκ τινος τὶ ἔσται .δεήσει γὰρ διαιρετὸν εἶναι ἀεὶ τὸ γιγνόμενον ,καὶ εἶναι τὸ μὲν τόδε τὸ δὲ τόδε ,λέγω δ᾽ ὅτι τὸ μὲν ὕλην τὸ δὲ εἶδος .εἰ δή ἐστι σφαῖρα τὸ ἐκ τοῦ μέσου σχῆμα ἴσον ,τούτου τὸ μὲν ἐν ᾧ ἔσται ὃ ποιεῖ ,τὸ δ᾽ ἐν ἐκείνῳ ,τὸ δὲ ἅπαν τὸ γεγονός ,οἷον ἡ χαλκῆ σφαῖρα .φανερὸν δὴ ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι τὸ μὲν ὡς εἶδος ἢ οὐσία λεγόμενον οὐ γίγνεται ,ἡ δὲ σύνολος ἡ κατὰ ταύτην λεγομένη 
ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις διὰ τί τὰ μὲν γίγνεται καὶ τέχνῃ καὶ ἀπὸ ταὐτομάτου ,οἷον ὑγίεια ,τὰ δ᾽ οὔ ,οἷον οἰκία .
αἴτιον δὲ ὅτι τῶν μὲν ἡ ὕλη ἡ ἄρχουσα τῆς γενέσεως ἐν τῷ ποιεῖν καὶ γίγνεσθαί τι τῶν ἀπὸ τέχνης ,ἐν ᾗ ὑπάρχει τι μέρος τοῦ πράγματος ,ἡ μὲν τοιαύτη ἐστὶν οἵα κινεῖσθαι ὑφ᾽ αὑτῆς ἡ δ᾽ οὔ ,καὶ ταύτης ἡ μὲν ὡδὶ οἵα τε ἡ δὲ ἀδύνατος ·πολλὰ γὰρ δυνατὰ μὲν ὑφ᾽ αὑτῶν κινεῖσθαι ἀλλ᾽ οὐχ ὡδί ,οἷον ὀρχήσασθαι .ὅσων οὖν τοιαύτη ἡ ὕλη ,οἷον οἱ λίθοι ,ἀδύνατον ὡδὶ κινηθῆναι εἰ μὴ ὑπ᾽ ἄλλου ,ὡδὶ μέντοι ναί - καὶ τὸ πῦρ .διὰ τοῦτο τὰ μὲν οὐκ ἔσται ἄνευ τοῦ 
διὸ καὶ λέγεται ποιεῖν ,ὅτι ἐκεῖνο ποιεῖ [τὴν ὑγίειαν] ᾧ ἀκολουθεῖ καὶ συμβέβηκε [θερμότης] .
ὥστε ,ὥσπερ ἐν τοῖς συλλογισμοῖς ,πάντων ἀρχὴ ἡ οὐσία ·
ἐκ γὰρ τοῦ τί ἐστιν οἱ συλλογισμοί εἰσιν ,ἐνταῦθα δὲ αἱ γενέσεις .
ὁμοίως δὲ καὶ τὰ φύσει συνιστάμενα τούτοις ἔχει .τὸ μὲν γὰρ σπέρμα ποιεῖ ὥσπερ τὰ ἀπὸ τέχνης [ ἔχει γὰρ δυνάμει τὸ εἶδος ,καὶ ἀφ᾽ οὗ τὸ σπέρμα ,ἐστί πως ὁμώνυμον - οὐ γὰρ πάντα οὕτω δεῖ ζητεῖν ὡς ἐξ ἀνθρώπου ἄνθρωπος ·καὶ γὰρ γυνὴ ἐξ ἀνδρός - ἐὰν μὴ πήρωμα ᾖ ·διὸ ἡμίονος οὐκ ἐξ ἡμιόνου ] ·ὅσα δὲ ἀπὸ ταὐτομάτου ὥσπερ ἐκεῖ γίγνεται ,ὅσων ἡ ὕλη δύναται καὶ ὑφ᾽ αὑτῆς κινεῖσθαι ταύτην τὴν κίνησιν ἣν τὸ σπέρμα κινεῖ ·ὅσων δὲ μή ,ταῦτα ἀδύνατα γίγνεσθαι ἄλλως πως ἢ ἐξ αὐτῶν 
οὐ γὰρ γίγνεται τὸ ποιὸν ἀλλὰ τὸ ποιὸν ξύλον ,οὐδὲ τὸ ποσὸν ἀλλὰ τὸ ποσὸν ξύλον ἢ ζῷον .
ἀλλ᾽ ἴδιον τῆς οὐσίας ἐκ τούτων λαβεῖν ἔστιν ὅτι ἀναγκαῖον προϋπάρχειν ἑτέραν οὐσίαν ἐντελεχείᾳ οὖσαν ἣ ποιεῖ ,οἷον ζῷον εἰ γίγνεται ζῷον ·ποιὸν δ᾽ ἢ ποσὸν οὐκ ἀνάγκη ἀλλ᾽ ἢ δυνάμει μόνον .ἐπεὶ δὲ ὁ ὁρισμὸς λόγος ἐστί ,πᾶς δὲ λόγος μέρη ἔχει ,ὡς δὲ ὁ λόγος πρὸς τὸ πρᾶγμα ,καὶ τὸ μέρος τοῦ λόγου πρὸς τὸ μέρος τοῦ πράγματος ὁμοίως ἔχει ,ἀπορεῖται ἤδη πότερον δεῖ τὸν τῶν μερῶν λόγον ἐνυπάρχειν ἐν τῷ τοῦ ὅλου λόγῳ ἢ οὔ .
ἐπ᾽ ἐνίων μὲν γὰρ φαίνονται ἐνόντες ἐνίων δ᾽ οὔ .
τοῦ μὲν γὰρ κύκλου ὁ λόγος οὐκ ἔχει τὸν τῶν τμημάτων ,ὁ δὲ τῆς συλλαβῆς ἔχει τὸν τῶν στοιχείων ·
καίτοι διαιρεῖται καὶ ὁ κύκλος εἰς τὰ τμήματα ὥσπερ καὶ ἡ συλλαβὴ εἰς τὰ στοιχεῖα .
ἔτι δὲ εἰ πρότερα τὰ μέρη τοῦ ὅλου ,τῆς δὲ ὀρθῆς ἡ ὀξεῖα μέρος καὶ ὁ δάκτυλος τοῦ ζῴου ,πρότερον ἂν εἴη ἡ ὀξεῖα τῆς ὀρθῆς καὶ ὁ δάκτυλος τοῦ ἀνθρώπου .δοκεῖ δ᾽ ἐκεῖνα εἶναι πρότερα ·τῷ λόγῳ γὰρ λέγονται ἐξ ἐκείνων ,καὶ τῷ εἶναι δὲ ἄνευ ἀλλήλων πρότερα .ἢ πολλαχῶς λέγεται τὸ μέρος ,ὧν εἷς μὲν τρόπος τὸ μετροῦν κατὰ τὸ ποσόν - ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἀφείσθω ·ἐξ ὧν δὲ ἡ οὐσία ὡς μερῶν ,τοῦτο σκεπτέον .εἰ οὖν ἐστὶ τὸ μὲν ὕλη τὸ δὲ εἶδος τὸ δ᾽ ἐκ τούτων 
διὸ ὁ μὲν τοῦ κύκλου λόγος οὐκ ἔχει τὸν τῶν τμημάτων ,ὁ δὲ τῆς συλλαβῆς ἔχει τὸν τῶν στοιχείων ·
τὰ μὲν γὰρ στοιχεῖα τοῦ λόγου μέρη τοῦ εἴδους καὶ οὐχ ὕλη ,τὰ δὲ τμήματα οὕτως μέρη ὡς ὕλη ἐφ᾽ ἧς ἐπιγίγνεται ·
ἐγγυτέρω μέντοι τοῦ εἴδους ἢ ὁ χαλκὸς ὅταν ἐν χαλκῷ ἡ στρογγυλότης ἐγγένηται .
ἔστι δ᾽ ὡς οὐδὲ τὰ στοιχεῖα πάντα τῆς συλλαβῆς ἐν τῷ λόγῳ ἐνέσται ,οἷον ταδὶ τὰ κήρινα ἢ τὰ ἐν τῷ ἀέρι ·ἤδη γὰρ καὶ ταῦτα μέρος τῆς συλλαβῆς ὡς ὕλη αἰσθητή .καὶ γὰρ ἡ γραμμὴ οὐκ εἰ διαιρουμένη εἰς τὰ ἡμίση φθείρεται ,ἢ ὁ ἄνθρωπος εἰς τὰ ὀστᾶ καὶ νεῦρα καὶ σάρκας ,διὰ τοῦτο καὶ εἰσὶν ἐκ τούτων οὕτως ὡς ὄντων τῆς οὐσίας μερῶν ,ἀλλ᾽ ὡς ἐξ ὕλης ,καὶ τοῦ μὲν συνόλου μέρη ,τοῦ εἴδους δὲ καὶ οὗ ὁ λόγος οὐκέτι ·
διόπερ οὐδ᾽ ἐν τοῖς λόγοις .
τῷ μὲν οὖν ἐνέσται ὁ τῶν τοιούτων μερῶν λόγος ,τῷ δ᾽ οὐ δεῖ ἐνεῖναι ,ἂν μὴ ᾖ τοῦ συνειλημμένου ·
διὰ γὰρ τοῦτο ἔνια μὲν ἐκ τούτων ὡς ἀρχῶν ἐστὶν εἰς ἃ φθείρονται ,ἔνια δὲ οὐκ ἔστιν .ὅσα μὲν οὖν συνειλημμένα τὸ εἶδος καὶ ἡ ὕλη ἐστίν ,οἷον τὸ σιμὸν ἢ ὁ χαλκοῦς κύκλος ,ταῦτα μὲν φθείρεται εἰς ταῦτα καὶ μέρος αὐτῶν ἡ ὕλη ·ὅσα δὲ μὴ συνείληπται τῇ ὕλῃ ἀλλὰ ἄνευ ὕλης ,ὧν οἱ λόγοι τοῦ εἴδους μόνον ,ταῦτα δ᾽ οὐ φθείρεται ,ἢ ὅλως ἢ οὔτοι οὕτω γε ·ὥστ᾽ ἐκείνων μὲν ἀρχαὶ καὶ μέρη ταῦτα τοῦ δὲ εἴδους οὔτε μέρη οὔτε ἀρχαί .
καὶ διὰ τοῦτο φθείρεται ὁ πήλινος ἀνδριὰς εἰς πηλὸν καὶ ἡ σφαῖρα εἰς χαλκὸν καὶ ὁ Καλλίας εἰς σάρκα καὶ ὀστᾶ ,ἔτι δὲ ὁ κύκλος εἰς τὰ τμήματα ·
ἔστι γάρ τις ὃς συνείληπται τῇ ὕλῃ ·ὁμωνύμως γὰρ λέγεται κύκλος ὅ τε ἁπλῶς λεγόμενος καὶ ὁ καθ᾽ ἕκαστα διὰ τὸ μὴ εἶναι ἴδιον ὄνομα τοῖς καθ᾽ ἕκαστον .εἴρηται μὲν οὖν καὶ νῦν τὸ ἀληθές ,ὅμως δ᾽ ἔτι σαφέστερον εἴπωμεν ἐπαναλαβόντες .ὅσα μὲν γὰρ τοῦ λόγου μέρη καὶ εἰς ἃ διαιρεῖται ὁ λόγος ,ταῦτα πρότερα ἢ πάντα ἢ ἔνια ·
ὁ δὲ τῆς ὀρθῆς λόγος οὐ διαιρεῖται εἰς ὀξείας λόγον ,ἀλλ᾽ ὁ τῆς ὀξείας εἰς ὀρθήν ·
χρῆται γὰρ ὁ ὁριζόμενος τὴν ὀξεῖαν τῇ ὀρθῇ " ἐλάττων " γὰρ " ὀρθῆς " ἡ ὀξεῖα .ὁμοίως δὲ καὶ ὁ κύκλος καὶ τὸ ἡμικύκλιον ἔχουσιν ·
τὸ γὰρ ἡμικύκλιον τῷ κύκλῳ ὁρίζεται καὶ ὁ δάκτυλος τῷ ὅλῳ " 
τὸ " γὰρ " τοιόνδε μέρος ἀνθρώπου " δάκτυλος .ὥσθ᾽ ὅσα μὲν μέρη ὡς ὕλη καὶ εἰς ἃ διαιρεῖται ὡς ὕλην ,ὕστερα ·ὅσα δὲ ὡς τοῦ λόγου καὶ τῆς οὐσίας τῆς κατὰ τὸν λόγον ,πρότερα ἢ πάντα ἢ ἔνια .ἐπεὶ δὲ ἡ τῶν ζῴων ψυχή [ τοῦτο γὰρ οὐσία τοῦ ἐμψύχου ] ἡ κατὰ τὸν λόγον οὐσία καὶ τὸ εἶδος καὶ τὸ τί ἦν εἶναι τῷ τοιῷδε σώματι [ ἕκαστον γοῦν τὸ μέρος ἐὰν ὁρίζηται καλῶς ,οὐκ ἄνευ τοῦ ἔργου ὁριεῖται ,ὃ οὐχ ὑπάρξει ἄνευ αἰσθήσεως ] ,ὥστε τὰ ταύτης μέρη πρότερα 
τὸ γὰρ κύκλῳ εἶναι καὶ κύκλος καὶ ψυχῇ εἶναι καὶ ψυχὴ ταὐτό .
τοῦ δὲ συνόλου ἤδη ,οἷον κύκλου τουδὶ καὶ τῶν καθ᾽ ἕκαστά τινος ἢ αἰσθητοῦ ἢ νοητοῦ - λέγω δὲ νοητοὺς μὲν οἷον τοὺς μαθηματικούς ,αἰσθητοὺς δὲ οἷον τοὺς χαλκοῦς καὶ τοὺς ξυλίνους - τούτων δὲ οὐκ ἔστιν ὁρισμός ,ἀλλὰ μετὰ νοήσεως ἢ αἰσθήσεως γνωρίζονται ,ἀπελθόντες δὲ ἐκ τῆς ἐντελεχείας οὐ δῆλον πότερον εἰσὶν ἢ οὐκ εἰσίν ·ἀλλ᾽ ἀεὶ λέγονται καὶ γνωρίζονται τῷ καθόλου λόγῳ .ἡ δ᾽ ὕλη ἄγνωστος καθ᾽ αὑτήν .ὕλη δὲ ἡ μὲν αἰσθητή ἐστιν ἡ δὲ νοητή ,αἰσθητὴ μὲν οἷον χαλκὸς καὶ ξύλον καὶ ὅση κινητὴ ὕλη ,νοητὴ δὲ 
τὸ δ᾽ οὐχ ὅμοιον ·
αἰσθητὸν γάρ τι τὸ ζῷον ,καὶ ἄνευ κινήσεως οὐκ ἔστιν ὁρίσασθαι ,διὸ οὐδ᾽ ἄνευ τῶν μερῶν ἐχόντων πώς .
οὐ γὰρ πάντως τοῦ ἀνθρώπου μέρος ἡ χείρ ,ἀλλ᾽ ἢ δυναμένη τὸ ἔργον ἀποτελεῖν ,ὥστε ἔμψυχος οὖσα ·
μὴ ἔμψυχος δὲ οὐ μέρος .
περὶ δὲ τὰ μαθηματικὰ διὰ τί οὐκ εἰσὶ μέρη οἱ λόγοι τῶν λόγων ,οἷον τοῦ κύκλου τὰ ἡμικύκλια ; 
οὐ γάρ ἐστιν αἰσθητὰ ταῦτα .
ἢ οὐθὲν διαφέρει ; ἔσται γὰρ ὕλη ἐνίων καὶ μὴ αἰσθητῶν ·καὶ παντὸς γὰρ ὕλη τις ἔστιν ὃ μὴ ἔστι τί ἦν εἶναι καὶ εἶδος αὐτὸ καθ᾽ αὑτὸ ἀλλὰ τόδε τι .κύκλου μὲν οὖν οὐκ ἔσται τοῦ καθόλου ,τῶν δὲ καθ᾽ ἕκαστα ἔσται μέρη ταῦτα ,ὥσπερ εἴρηται πρότερον ·ἔστι γὰρ ὕλη ἡ μὲν αἰσθητὴ ἡ δὲ νοητή .δῆλον δὲ καὶ ὅτι ἡ μὲν ψυχὴ οὐσία ἡ πρώτη ,τὸ δὲ σῶμα ὕλη ,ὁ δ᾽ ἄνθρωπος ἢ τὸ ζῷον τὸ ἐξ ἀμφοῖν ὡς καθόλου ·Σωκράτης δὲ καὶ Κορίσκος ,εἰ μὲν καὶ ἡ 
,σκεπτέον ὕστερον .
τί μὲν οὖν ἐστὶ τὸ τί ἦν εἶναι καὶ πῶς αὐτὸ καθ᾽ αὑτό ,καθόλου περὶ παντὸς εἴρηται ,καὶ διὰ τί τῶν μὲν ὁ λόγος ὁ τοῦ τί ἦν εἶναι ἔχει τὰ μόρια τοῦ ὁριζομένου τῶν δ᾽ οὔ ,καὶ ὅτι ἐν μὲν τῷ τῆς οὐσίας λόγῳ τὰ οὕτω μόρια ὡς ὕλη οὐκ ἐνέσται - οὐδὲ γὰρ ἔστιν ἐκείνης μόρια τῆς οὐσίας ἀλλὰ τῆς συνόλου ,ταύτης δέ γ᾽ ἔστι πως λόγος καὶ οὐκ ἔστιν ·μετὰ μὲν γὰρ τῆς ὕλης οὐκ ἔστιν [ ἀόριστον γάρ ] ,κατὰ τὴν πρώτην δ᾽ οὐσίαν ἔστιν ,οἷον ἀνθρώπου ὁ τῆς 
δεῖ δὲ ἐπισκοπεῖν πρῶτον περὶ τῶν κατὰ τὰς διαιρέσεις ὁρισμῶν .
οὐδὲν γὰρ ἕτερόν ἐστιν ἐν τῷ ὁρισμῷ πλὴν τὸ πρῶτον λεγόμενον γένος καὶ αἱ διαφοραί ·τὰ δ᾽ ἄλλα γένη ἐστὶ τό τε πρῶτον καὶ μετὰ τούτου αἱ συλλαμβανόμεναι διαφοραί ,οἷον τὸ πρῶτον ζῷον ,τὸ δὲ ἐχόμενον ζῷον δίπουν ,καὶ πάλιν ζῷον δίπουν ἄπτερον ·
ὁμοίως δὲ κἂν διὰ πλειόνων λέγηται .
ὅλως δ᾽ οὐδὲν διαφέρει διὰ πολλῶν ἢ δι᾽ ὀλίγων λέγεσθαι ,ὥστ᾽ οὐδὲ δι᾽ ὀλίγων ἢ διὰ δυοῖν ·τοῖν δυοῖν δὲ τὸ μὲν διαφορὰ τὸ δὲ γένος ,οἷον τοῦ ζῷον δίπουν τὸ μὲν ζῷον γένος διαφορὰ δὲ θάτερον .εἰ οὖν τὸ γένος ἁπλῶς μὴ ἔστι παρὰ τὰ ὡς γένους εἴδη ,ἢ εἰ ἔστι μὲν ὡς ὕλη δ᾽ ἐστίν [ ἡ μὲν γὰρ φωνὴ γένος καὶ ὕλη ,αἱ δὲ διαφοραὶ τὰ εἴδη καὶ τὰ στοιχεῖα ἐκ ταύτης ποιοῦσιν ] ,φανερὸν ὅτι ὁ ὁρισμός ἐστιν ὁ ἐκ τῶν διαφορῶν λόγος .ἀλλὰ μὴν καὶ δεῖ γε 
συμβαίνει δέ γε τοῦτο ·
ὅταν γὰρ εἴπῃ ζῷον ὑπόπουν δίπουν ,οὐδὲν ἄλλο εἴρηκεν ἢ ζῷον πόδας ἔχον ,δύο πόδας ἔχον ·κἂν τοῦτο διαιρῇ τῇ οἰκείᾳ διαιρέσει ,πλεονάκις ἐρεῖ καὶ ἰσάκις ταῖς διαφοραῖς .ἐὰν μὲν δὴ διαφορᾶς διαφορὰ γίγνηται ,μία ἔσται ἡ τελευταία τὸ εἶδος καὶ ἡ οὐσία ·ἐὰν δὲ κατὰ συμβεβηκός ,οἷον εἰ διαιροῖ τοῦ ὑπόποδος τὸ μὲν λευκὸν τὸ δὲ μέλαν ,τοσαῦται ὅσαι ἂν αἱ τομαὶ ὦσιν .ὥστε φανερὸν ὅτι ὁ ὁρισμὸς λόγος ἐστὶν ὁ ἐκ τῶν διαφορῶν ,καὶ τούτων τῆς τελευταίας κατά γε τὸ ὀρθόν .δῆλον δ᾽ ἂν εἴη ,
οὐκοῦν δῆλον ὅτι ἔστι τις αὐτοῦ λόγος .
διαφέρει δ᾽ οὐθὲν οὐδ᾽ εἰ μὴ πάντων λόγος ἔστι τῶν ἐν τῇ οὐσίᾳ ·οὐδὲν γὰρ ἧττον οὐσία τοῦτ᾽ ἔσται τινός ,ὡς ὁ ἄνθρωπος τοῦ ἀνθρώπου ἐν ᾧ ὑπάρχει ,ὥστε τὸ αὐτὸ συμβήσεται πάλιν ·ἔσται γὰρ ἐκείνου οὐσία ,οἷον τὸ ζῷον ,ἐν ᾧ ὡς ἴδιον ὑπάρχει .ἔτι δὲ καὶ ἀδύνατον καὶ ἄτοπον τὸ τόδε καὶ οὐσίαν ,εἰ ἔστιν ἔκ τινων ,μὴ ἐξ οὐσιῶν εἶναι μηδ᾽ ἐκ τοῦ τόδε τι ἀλλ᾽ ἐκ ποιοῦ ·πρότερον γὰρ ἔσται μὴ οὐσία τε καὶ τὸ ποιὸν οὐσίας τε καὶ τοῦ τόδε .ὅπερ ἀδύνατον ·οὔτε 
ἀλλὰ τοιόνδε .
εἰ δὲ μή ,ἄλλα τε πολλὰ συμβαίνει καὶ ὁ τρίτος ἄνθρωπος .
ἔτι δὲ καὶ ὧδε δῆλον .
ἀδύνατον γὰρ οὐσίαν ἐξ οὐσιῶν εἶναι ἐνυπαρχουσῶν ὡς ἐντελεχείᾳ ·τὰ γὰρ δύο οὕτως ἐντελεχείᾳ οὐδέποτε ἓν ἐντελεχείᾳ ,ἀλλ᾽ ἐὰν δυνάμει δύο ᾖ ,ἔσται ἕν [ οἷον ἡ διπλασία ἐκ δύο ἡμίσεων δυνάμει γε ·ἡ γὰρ ἐντελέχεια χωρίζει ] ,ὥστ᾽ εἰ ἡ οὐσία ἕν ,οὐκ ἔσται ἐξ οὐσιῶν ἐνυπαρχουσῶν καὶ κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον ,ὃν λέγει Δημόκριτος ὀρθῶς ·ἀδύνατον γὰρ εἶναί φησιν ἐκ δύο ἓν ἢ ἐξ ἑνὸς δύο γενέσθαι ·τὰ γὰρ μεγέθη τὰ ἄτομα τὰς οὐσίας ποιεῖ .ὁμοίως τοίνυν δῆλον ὅτι καὶ ἐπ᾽ ἀριθμοῦ ἕξει ,εἴπερ ἐστὶν ὁ ἀριθμὸς 
ἢ γὰρ οὐχ ἓν ἡ δυὰς ἢ οὐκ ἔστι μονὰς ἐν αὐτῇ ἐντελεχείᾳ .
ἔχει δὲ τὸ συμβαῖνον ἀπορίαν .εἰ γὰρ μήτε ἐκ τῶν καθόλου οἷόν τ᾽ εἶναι μηδεμίαν οὐσίαν διὰ τὸ τοιόνδε ἀλλὰ μὴ τόδε τι σημαίνειν ,μήτ᾽ ἐξ οὐσιῶν ἐνδέχεται ἐντελεχείᾳ εἶναι μηδεμίαν οὐσίαν σύνθετον ,ἀσύνθετον ἂν εἴη οὐσία πᾶσα ,ὥστ᾽ οὐδὲ λόγος ἂν εἴη οὐδεμιᾶς οὐσίας .ἀλλὰ μὴν δοκεῖ γε πᾶσι καὶ ἐλέχθη πάλαι ἢ μόνον οὐσίας εἶναι ὅρον ἢ μάλιστα ·
νῦν δ᾽ οὐδὲ ταύτης .
οὐδενὸς ἄρ᾽ ἔσται ὁρισμός ·
ἢ τρόπον μέν τινα ἔσται τρόπον δέ τινα οὔ .
δῆλον δ᾽ ἔσται τὸ λεγόμενον ἐκ τῶν ὕστερον μᾶλλον .φανερὸν δ᾽ ἐξ αὐτῶν τούτων τὸ συμβαῖνον καὶ τοῖς τὰς ἰδέας λέγουσιν οὐσίας τε χωριστὰς εἶναι καὶ ἅμα τὸ εἶδος ἐκ τοῦ γένους ποιοῦσι καὶ τῶν διαφορῶν .εἰ γὰρ ἔστι τὰ εἴδη ,καὶ τὸ ζῷον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ καὶ ἵππῳ ,ἤτοι ἓν καὶ ταὐτὸν τῷ ἀριθμῷ ἐστὶν ἢ ἕτερον ·
τῷ μὲν γὰρ λόγῳ δῆλον ὅτι ἕν ·
τὸν γὰρ αὐτὸν διέξεισι λόγον ὁ λέγων ἐν ἑκατέρῳ .εἰ οὖν ἐστί τις ἄνθρωπος αὐτὸς καθ᾽ αὑτὸν τόδε τι καὶ κεχωρισμένον ,ἀνάγκη καὶ ἐξ ὧν ,οἷον τὸ ζῷον καὶ τὸ δίπουν ,τόδε τι σημαίνειν καὶ εἶναι χωριστὰ καὶ οὐσίας ·
ὥστε καὶ τὸ ζῷον .
εἰ μὲν οὖν τὸ αὐτὸ καὶ ἓν τὸ ἐν τῷ ἵππῳ καὶ τῷ ἀνθρώπῳ ,ὥσπερ σὺ σαυτῷ ,πῶς τὸ ἓν ἐν τοῖς οὖσι χωρὶς ἓν ἔσται ,καὶ διὰ τί οὐ καὶ χωρὶς αὑτοῦ ἔσται τὸ ζῷον τοῦτο ; ἔπειτα εἰ μὲν μεθέξει τοῦ δίποδος καὶ τοῦ πολύποδος ,ἀδύνατόν τι συμβαίνει ,τἀναντία γὰρ ἅμα ὑπάρξει αὐτῷ ἑνὶ καὶ τῷδέ τινι ὄντι ·εἰ δὲ μή ,τίς ὁ τρόπος ὅταν εἴπῃ τις τὸ ζῷον εἶναι δίπουν ἢ πεζόν ; 
ἀλλ᾽ ἴσως σύγκειται καὶ ἅπτεται ἢ μέμικται ·
ἀλλὰ πάντα ἄτοπα .
ἀλλ᾽ ἕτερον ἐν ἑκάστῳ ·οὐκοῦν ἄπειρα ὡς ἔπος εἰπεῖν ἔσται ὧν ἡ οὐσία ζῷον ·
οὐ γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς ἐκ ζῴου ἅνθρωπος .
ἔτι πολλὰ ἔσται αὐτὸ τὸ ζῷον ·οὐσία τε γὰρ τὸ ἐν ἑκάστῳ ζῷον [ οὐ γὰρ κατ᾽ ἄλλο λέγεται ·εἰ δὲ μή ,ἐξ ἐκείνου ἔσται ὁ ἄνθρωπος καὶ γένος αὐτοῦ ἐκεῖνο ] ,καὶ ἔτι ἰδέαι ἅπαντα ἐξ ὧν ὁ ἄνθρωπος ·οὐκοῦν οὐκ ἄλλου μὲν ἰδέα ἔσται ἄλλου δ᾽ οὐσία [ ἀδύνατον γάρ ] ·αὐτὸ ἄρα ζῷον ἓν ἕκαστον ἔσται τῶν ἐν τοῖς ζῴοις .
ἔτι ἐκ τίνος τοῦτο ,καὶ πῶς ἐξ αὐτοῦ ζῴου ; 
ἢ πῶς οἷόν τε εἶναι τὸ ζῷον ,ᾧ οὐσία τοῦτο αὐτό ,παρ᾽ αὐτὸ τὸ ζῷον ; ἔτι δ᾽ ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν ταῦτά τε συμβαίνει καὶ τούτων ἀτοπώτερα .εἰ δὴ ἀδύνατον οὕτως ἔχειν ,δῆλον ὅτι οὐκ ἔστιν εἴδη αὐτῶν οὕτως ὥς τινές φασιν .ἐπεὶ δ᾽ ἡ οὐσία ἑτέρα ,τό τε σύνολον καὶ ὁ λόγος [ λέγω δ᾽ ὅτι ἡ μὲν οὕτως ἐστὶν οὐσία ,σὺν τῇ ὕλῃ συνειλημμένος ὁ λόγος ,ἡ δ᾽ ὁ λόγος ὅλως ] ,ὅσαι μὲν οὖν οὕτω λέγονται ,τούτων μὲν ἔστι φθορά [ καὶ γὰρ γένεσις ] ,τοῦ 
δέδεικται γὰρ ὅτι οὐδεὶς ταῦτα γεννᾷ οὐδὲ ποιεῖ .
διὰ τοῦτο δὲ καὶ τῶν οὐσιῶν τῶν αἰσθητῶν τῶν καθ᾽ ἕκαστα οὔτε ὁρισμὸς οὔτε ἀπόδειξις ἔστιν ,ὅτι ἔχουσιν ὕλην ἧς ἡ φύσις τοιαύτη ὥστ᾽ ἐνδέχεσθαι καὶ εἶναι καὶ μή ·διὸ φθαρτὰ πάντα τὰ καθ᾽ ἕκαστα αὐτῶν .εἰ οὖν ἥ τ᾽ ἀπόδειξις τῶν ἀναγκαίων καὶ ὁ ὁρισμὸς ἐπιστημονικόν ,καὶ οὐκ ἐνδέχεται ,ὥσπερ οὐδ᾽ ἐπιστήμην ὁτὲ μὲν ἐπιστήμην ὁτὲ δ᾽ ἄγνοιαν εἶναι ,ἀλλὰ δόξα τὸ τοιοῦτόν ἐστιν ,οὕτως οὐδ᾽ ἀπόδειξιν οὐδ᾽ ὁρισμόν ,ἀλλὰ δόξα ἐστὶ τοῦ ἐνδεχομένου ἄλλως ἔχειν ,δῆλον ὅτι οὐκ ἂν εἴη αὐτῶν οὔτε ὁρισμὸς οὔτε ἀπόδειξις .ἄδηλά τε γὰρ 
τῶν γὰρ καθ᾽ ἕκαστον ἡ ἰδέα ,ὡς φασί ,καὶ χωριστή ·
ἀναγκαῖον δὲ ἐξ ὀνομάτων εἶναι τὸν λόγον ,ὄνομα δ᾽ οὐ ποιήσει ὁ ὁριζόμενος [ ἄγνωστον γὰρ ἔσται ] ,τὰ δὲ κείμενα κοινὰ πᾶσιν ·ἀνάγκη ἄρα ὑπάρχειν καὶ ἄλλῳ ταῦτα ·οἷον εἴ τις σὲ ὁρίσαιτο ,ζῷον ἐρεῖ ἰσχνὸν ἢ λευκὸν ἢ ἕτερόν τι ὃ καὶ ἄλλῳ ὑπάρξει .εἰ δέ τις φαίη μηδὲν κωλύειν χωρὶς μὲν πάντα πολλοῖς ἅμα δὲ μόνῳ τούτῳ ὑπάρχειν ,λεκτέον πρῶτον μὲν ὅτι καὶ ἀμφοῖν ,οἷον τὸ ζῷον δίπουν τῷ ζῴῳ καὶ τῷ δίποδι [ καὶ τοῦτο ἐπὶ μὲν τῶν ἀϊδίων καὶ ἀνάγκη εἶναι ,πρότερά γ᾽ ὄντα καὶ μέρη 
ἀλλὰ μὴν καὶ χωριστά ,εἴπερ τὸ ἄνθρωπος χωριστόν ·
ἢ γὰρ οὐθὲν ἢ ἄμφω ·εἰ μὲν οὖν μηθέν ,οὐκ ἔσται τὸ γένος παρὰ τὰ εἴδη ,εἰ δ᾽ ἔσται ,καὶ ἡ διαφορά ] ·εἶθ᾽ ὅτι πρότερα τῷ εἶναι ·ταῦτα δὲ οὐκ ἀνταναιρεῖται .ἔπειτα εἰ ἐξ ἰδεῶν αἱ ἰδέαι [ ἀσυνθετώτερα γὰρ τὰ ἐξ ὧν ] ,ἔτι ἐπὶ πολλῶν δεήσει κἀκεῖνα κατηγορεῖσθαι ἐξ ὧν ἡ ἰδέα ,οἷον τὸ ζῷον καὶ τὸ δίπουν .
εἰ δὲ μή ,πῶς γνωρισθήσεται ; 
ἔσται γὰρ ἰδέα τις ἣν ἀδύνατον ἐπὶ πλειόνων κατηγορῆσαι ἢ ἑνός .
οὐ δοκεῖ δέ ,ἀλλὰ πᾶσα ἰδέα εἶναι μεθεκτή .
ὥσπερ οὖν εἴρηται ,λανθάνει ὅτι ἀδύνατον ὁρίσασθαι ἐν τοῖς ἀϊδίοις ,μάλιστα δὲ ὅσα μοναχά ,οἷον ἥλιος ἢ σελήνη .οὐ μόνον γὰρ διαμαρτάνουσι τῷ προστιθέναι τοιαῦτα ὧν ἀφαιρουμένων ἔτι ἔσται ἥλιος ,ὥσπερ τὸ περὶ γῆν ἰὸν ἢ νυκτικρυφές [ ἂν γὰρ στῇ ἢ φανῇ ,οὐκέτι ἔσται ἥλιος ·ἀλλ᾽ ἄτοπον εἰ μή ·ὁ γὰρ ἥλιος οὐσίαν τινὰ σημαίνει ] ·ἔτι ὅσα ἐπ᾽ ἄλλου ἐνδέχεται ,οἷον ἐὰν ἕτερος γένηται τοιοῦτος ,δῆλον ὅτι ἥλιος ἔσται ·κοινὸς ἄρα ὁ λόγος ·ἀλλ᾽ ἦν τῶν καθ᾽ ἕκαστα ὁ ἥλιος ,ὥσπερ Κλέων ἢ Σωκράτης 
ἐπεὶ διὰ τί οὐδεὶς ὅρον ἐκφέρει αὐτῶν ἰδέας ; 
γένοιτο γὰρ ἂν δῆλον πειρωμένων ὅτι ἀληθὲς τὸ νῦν εἰρημένον .φανερὸν δὲ ὅτι καὶ τῶν δοκουσῶν εἶναι οὐσιῶν αἱ πλεῖσται δυνάμεις εἰσί ,τά τε μόρια τῶν ζῴων [ οὐθὲν γὰρ κεχωρισμένον αὐτῶν ἐστίν ·ὅταν δὲ χωρισθῇ ,καὶ τότε ὄντα ὡς ὕλη πάντα ] καὶ γῆ καὶ πῦρ καὶ ἀήρ ·
οὐδὲν γὰρ αὐτῶν ἕν ἐστιν ,ἀλλ᾽ οἷον σωρός ,πρὶν ἢ πεφθῇ καὶ γένηταί τι ἐξ αὐτῶν ἕν .
μάλιστα δ᾽ ἄν τις τὰ τῶν ἐμψύχων ὑπολάβοι μόρια καὶ τὰ τῆς ψυχῆς πάρεγγυς ἄμφω γίγνεσθαι ,ὄντα καὶ ἐντελεχείᾳ καὶ δυνάμει ,τῷ ἀρχὰς ἔχειν κινήσεως ἀπό τινος ἐν ταῖς καμπαῖς ·διὸ ἔνια ζῷα διαιρούμενα ζῇ .ἀλλ᾽ ὅμως δυνάμει πάντ᾽ ἔσται ,ὅταν ᾖ ἓν καὶ συνεχὲς φύσει ,ἀλλὰ μὴ βίᾳ ἢ συμφύσει ·τὸ γὰρ τοιοῦτον πήρωσις .ἐπεὶ δὲ τὸ ἓν λέγεται ὥσπερ καὶ τὸ ὄν ,καὶ ἡ οὐσία ἡ τοῦ ἑνὸς μία ,καὶ ὧν μία ἀριθμῷ ἓν ἀριθμῷ ,φανερὸν ὅτι οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ὂν ἐνδέχεται οὐσίαν εἶναι τῶν 
οὐδενὶ γὰρ ὑπάρχει ἡ οὐσία ἀλλ᾽ ἢ αὑτῇ τε καὶ τῷ ἔχοντι αὐτήν ,οὗ ἐστὶν οὐσία .
ἔτι τὸ ἓν πολλαχῇ οὐκ ἂν εἴη ἅμα ,τὸ δὲ κοινὸν ἅμα πολλαχῇ ὑπάρχει ·ὥστε δῆλον ὅτι οὐδὲν τῶν καθόλου ὑπάρχει παρὰ τὰ καθ᾽ ἕκαστα χωρίς .ἀλλ᾽ οἱ τὰ εἴδη λέγοντες τῇ μὲν ὀρθῶς λέγουσι χωρίζοντες αὐτά ,εἴπερ οὐσίαι εἰσί ,τῇ δ᾽ οὐκ ὀρθῶς ,ὅτι τὸ ἓν ἐπὶ πολλῶν εἶδος λέγουσιν .
αἴτιον δ᾽ ὅτι οὐκ ἔχουσιν ἀποδοῦναι τίνες αἱ τοιαῦται οὐσίαι αἱ ἄφθαρτοι παρὰ τὰς καθ᾽ ἕκαστα καὶ αἰσθητάς ·
ποιοῦσιν οὖν τὰς αὐτὰς τῷ εἴδει τοῖς φθαρτοῖς [ ταύτας γὰρ ἴσμεν ] ,αὐτοάνθρωπον καὶ αὐτόϊππον ,προστιθέντες τοῖς αἰσθητοῖς τὸ ῥῆμα τὸ " αὐτό ". 
καίτοι κἂν εἰ μὴ ἑωράκειμεν τὰ ἄστρα ,
οὐδὲν ἂν ἧττον ,οἶμαι ,ἦσαν οὐσίαι ἀΐδιοι παρ᾽ ἃς ἡμεῖς ᾔδειμεν ·
ὥστε καὶ νῦν εἰ μὴ ἔχομεν τίνες εἰσίν ,ἀλλ᾽ εἶναί γέ τινας ἴσως ἀναγκαῖον .
ὅτι μὲν οὖν οὔτε τῶν καθόλου λεγομένων οὐδὲν οὐσία οὔτ᾽ ἐστὶν οὐσία οὐδεμία ἐξ οὐσιῶν ,δῆλον .τί δὲ χρὴ λέγειν καὶ ὁποῖόν τι τὴν οὐσίαν ,πάλιν ἄλλην οἷον ἀρχὴν ποιησάμενοι λέγωμεν ·ἴσως γὰρ ἐκ τούτων ἔσται δῆλον καὶ περὶ ἐκείνης τῆς οὐσίας ἥτις ἐστὶ κεχωρισμένη τῶν αἰσθητῶν οὐσιῶν .ἐπεὶ οὖν ἡ οὐσία ἀρχὴ καὶ αἰτία τις ἐστίν ,ἐντεῦθεν μετιτέον .
ζητεῖται δὲ τὸ διὰ τί ἀεὶ οὕτως ,διὰ τί ἄλλο ἄλλῳ τινὶ ὑπάρχει .
τὸ γὰρ ζητεῖν διὰ τί ὁ μουσικὸς ἄνθρωπος μουσικὸς ἄνθρωπός ἐστιν ,ἤτοι ἐστὶ τὸ εἰρημένον ζητεῖν ,διὰ τί ὁ ἄνθρωπος μουσικός ἐστιν ,ἢ ἄλλο .τὸ μὲν οὖν διὰ τί αὐτό ἐστιν αὐτό ,οὐδέν ἐστι ζητεῖν [ δεῖ γὰρ τὸ ὅτι καὶ τὸ εἶναι ὑπάρχειν δῆλα ὄντα - λέγω δ᾽ οἷον ὅτι ἡ σελήνη ἐκλείπει - ,αὐτὸ δὲ ὅτι αὐτό ,εἷς λόγος καὶ μία αἰτία ἐπὶ πάντων ,διὰ τί ὁ ἄνθρωπος ἄνθρωπος ἢ ὁ μουσικὸς μουσικός ,πλὴν εἴ τις λέγοι ὅτι ἀδιαίρετον πρὸς αὑτὸ ἕκαστον ,τοῦτο δ᾽ ἦν τὸ ἑνὶ εἶναι 
διὰ τί ψόφος γίγνεται ἐν τοῖς νέφεσιν ; 
ἄλλο γὰρ οὕτω κατ᾽ ἄλλου ἐστὶ τὸ ζητούμενον .καὶ διὰ τί ταδί ,οἷον πλίνθοι καὶ λίθοι ,οἰκία ἐστίν ; φανερὸν τοίνυν ὅτι ζητεῖ τὸ αἴτιον ·τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ τί ἦν εἶναι ,ὡς εἰπεῖν λογικῶς ,ὃ ἐπ᾽ ἐνίων μέν ἐστι τίνος ἕνεκα ,οἷον ἴσως ἐπ᾽ οἰκίας ἢ κλίνης ,ἐπ᾽ ἐνίων δὲ τί ἐκίνησε πρῶτον ·
αἴτιον γὰρ καὶ τοῦτο .
ἀλλὰ τὸ μὲν τοιοῦτον αἴτιον ἐπὶ τοῦ γίγνεσθαι ζητεῖται καὶ φθείρεσθαι ,θάτερον δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ εἶναι .
ἀλλὰ δεῖ διαρθρώσαντας ζητεῖν ·
εἰ δὲ μή ,κοινὸν τοῦ μηθὲν ζητεῖν καὶ τοῦ ζητεῖν τι γίγνεται .ἐπεὶ δὲ δεῖ ἔχειν τε καὶ ὑπάρχειν τὸ εἶναι ,δῆλον δὴ ὅτι τὴν ὕλην ζητεῖ διὰ τί τί ἐστιν ·οἷον οἰκία ταδὶ διὰ τί ; 
ὅτι ὑπάρχει ὃ ἦν οἰκίᾳ εἶναι .
καὶ ἄνθρωπος τοδί ,ἢ τὸ σῶμα τοῦτο τοδὶ ἔχον .ὥστε τὸ αἴτιον ζητεῖται τῆς ὕλης [ τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ εἶδος ] ᾧ τί ἐστιν ·
τοῦτο δ᾽ ἡ οὐσία .
φανερὸν τοίνυν ὅτι ἐπὶ τῶν ἁπλῶν οὐκ ἔστι ζήτησις οὐδὲ δίδαξις ,ἀλλ᾽ ἕτερος τρόπος τῆς ζητήσεως τῶν τοιούτων .ἐπεὶ δὲ τὸ ἔκ τινος σύνθετον οὕτως ὥστε ἓν εἶναι τὸ πᾶν ,[ἂν] μὴ ὡς σωρὸς ἀλλ᾽ ὡς ἡ συλλαβή - ἡ δὲ συλλαβὴ οὐκ ἔστι τὰ στοιχεῖα ,οὐδὲ τῷ βα ταὐτὸ τὸ β καὶ α ,οὐδ᾽ ἡ σὰρξ πῦρ καὶ γῆ [ διαλυθέντων γὰρ τὰ μὲν οὐκέτι ἔστιν ,οἷον ἡ σὰρξ καὶ ἡ συλλαβή ,τὰ δὲ στοιχεῖα ἔστι ,καὶ τὸ πῦρ καὶ ἡ γῆ ] ·ἔστιν ἄρα τι ἡ συλλαβή ,οὐ 
ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων .
οὐσία δὲ ἑκάστου μὲν τοῦτο [ τοῦτο γὰρ αἴτιον πρῶτον τοῦ εἶναι ]- ἐπεὶ δ᾽ ἔνια οὐκ οὐσίαι τῶν πραγμάτων ,ἀλλ᾽ ὅσαι οὐσίαι ,κατὰ φύσιν καὶ φύσει συνεστήκασι ,φανείη ἂν [καὶ] αὕτη ἡ φύσις οὐσία ,ἥ ἐστιν οὐ στοιχεῖον ἀλλ᾽ ἀρχή - ·στοιχεῖον δ᾽ ἐστὶν εἰς ὃ διαιρεῖται ἐνυπάρχον ὡς ὕλην ,οἷον τῆς συλλαβῆς τὸ α καὶ τὸ β .ἐκ δὴ τῶν εἰρημένων συλλογίσασθαι δεῖ καὶ συναγαγόντας τὸ κεφάλαιον τέλος ἐπιθεῖναι .εἴρηται δὴ ὅτι τῶν οὐσιῶν ζητεῖται τὰ αἴτια καὶ αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ στοιχεῖα .
οὐσίαι δὲ αἱ μὲν ὁμολογούμεναί εἰσιν ὑπὸ πάντων ,περὶ δὲ ἐνίων ἰδίᾳ τινὲς ἀπεφήναντο ·
ὁμολογούμεναι μὲν αἱ φυσικαί ,οἷον πῦρ γῆ ὕδωρ ἀὴρ καὶ τἆλλα τὰ ἁπλᾶ σώματα ,ἔπειτα τὰ φυτὰ καὶ τὰ μόρια αὐτῶν ,καὶ τὰ ζῷα καὶ τὰ μόρια τῶν ζῴων ,καὶ τέλος ὁ οὐρανὸς καὶ τὰ μόρια τοῦ οὐρανοῦ ·ἰδίᾳ δέ τινες οὐσίας λέγουσιν εἶναι τά τ᾽ εἴδη καὶ τὰ μαθηματικά .ἄλλας δὲ δὴ συμβαίνει ἐκ τῶν λόγων οὐσίας εἶναι ,τὸ τί ἦν εἶναι καὶ τὸ ὑποκείμενον ·ἔτι ἄλλως τὸ γένος μᾶλλον τῶν εἰδῶν καὶ τὸ καθόλου τῶν καθ᾽ ἕκαστα ·τῷ δὲ καθόλου καὶ τῷ γένει καὶ αἱ ἰδέαι συνάπτουσιν [ κατὰ 
νῦν δὲ περὶ τῶν ὁμολογουμένων οὐσιῶν ἐπέλθωμεν .
αὗται δ᾽ εἰσὶν αἱ αἰσθηταί ·αἱ δ᾽ αἰσθηταὶ οὐσίαι πᾶσαι ὕλην ἔχουσιν .ἔστι δ᾽ οὐσία τὸ ὑποκείμενον ,ἄλλως μὲν ἡ ὕλη [ ὕλην δὲ λέγω ἣ μὴ τόδε τι οὖσα ἐνεργείᾳ δυνάμει ἐστὶ τόδε τι ] ,ἄλλως δ᾽ ὁ λόγος καὶ ἡ μορφή ,ὃ τόδε τι ὂν τῷ λόγῳ χωριστόν ἐστιν ·τρίτον δὲ τὸ ἐκ τούτων ,οὗ γένεσις μόνου καὶ φθορά ἐστι ,καὶ χωριστὸν ἁπλῶς ·
τῶν γὰρ κατὰ τὸν λόγον οὐσιῶν αἱ μὲν αἱ δ᾽ οὔ .
ὅτι δ᾽ ἐστὶν οὐσία καὶ ἡ ὕλη ,δῆλον ·ἐν πάσαις γὰρ ταῖς ἀντικειμέναις μεταβολαῖς ἐστί τι τὸ ὑποκείμενον ταῖς μεταβολαῖς ,οἷον κατὰ τόπον τὸ νῦν μὲν ἐνταῦθα πάλιν δ᾽ ἄλλοθι ,καὶ κατ᾽ αὔξησιν ὃ νῦν μὲν τηλικόνδε πάλιν δ᾽ ἔλαττον ἢ μεῖζον ,καὶ κατ᾽ ἀλλοίωσιν ὃ νῦν μὲν ὑγιὲς πάλιν δὲ κάμνον ·ὁμοίως δὲ καὶ κατ᾽ οὐσίαν ὃ νῦν μὲν ἐν γενέσει πάλιν δ᾽ ἐν φθορᾷ ,καὶ νῦν μὲν ὑποκείμενον ὡς τόδε τι πάλιν δ᾽ ὑποκείμενον ὡς κατὰ στέρησιν .καὶ ἀκολουθοῦσι δὴ ταύτῃ αἱ ἄλλαι μεταβολαί ,τῶν δ᾽ ἄλλων ἢ μιᾷ 
οὐ γὰρ ἀνάγκη ,εἴ τι ὕλην ἔχει τοπικήν ,τοῦτο καὶ γεννητὴν καὶ φθαρτὴν ἔχειν .
τίς μὲν οὖν διαφορὰ τοῦ ἁπλῶς γίγνεσθαι καὶ μὴ ἁπλῶς ,ἐν τοῖς φυσικοῖς εἴρηται .ἐπεὶ δ᾽ ἡ μὲν ὡς ὑποκειμένη καὶ ὡς ὕλη οὐσία ὁμολογεῖται ,αὕτη δ᾽ ἐστὶν ἡ δυνάμει ,λοιπὸν τὴν ὡς ἐνέργειαν οὐσίαν τῶν αἰσθητῶν εἰπεῖν τίς ἐστιν .Δημόκριτος μὲν οὖν τρεῖς διαφορὰς ἔοικεν οἰομένῳ εἶναι [ τὸ μὲν γὰρ ὑποκείμενον σῶμα ,τὴν ὕλην ,ἓν καὶ ταὐτόν ,διαφέρειν δὲ ἢ ῥυσμῷ ,ὅ ἐστι σχῆμα ,ἢ τροπῇ ,ὅ ἐστι θέσις ,ἢ διαθιγῇ ,ὅ ἐστι τάξις ] ·φαίνονται δὲ πολλαὶ διαφοραὶ οὖσαι ,οἷον τὰ μὲν 
πάντα γὰρ ταῦτα ὑπεροχὴ καὶ ἔλλειψίς ἐστιν .
εἰ δέ τι σχήματι ἢ λειότητι καὶ τραχύτητι ,πάντα εὐθεῖ καὶ καμπύλῳ .
τοῖς δὲ τὸ εἶναι τὸ μεμῖχθαι ἔσται ,ἀντικειμένως δὲ τὸ μὴ εἶναι .
φανερὸν δὴ ἐκ τούτων ὅτι εἴπερ ἡ οὐσία αἰτία τοῦ εἶναι ἕκαστον ,ὅτι ἐν τούτοις ζητητέον τί τὸ αἴτιον τοῦ εἶναι τούτων ἕκαστον .
οὐσία μὲν οὖν οὐδὲν τούτων οὐδὲ συνδυαζόμενον ,ὅμως δὲ τὸ ἀνάλογον ἐν ἑκάστῳ ·
καὶ ὡς ἐν ταῖς οὐσίαις τὸ τῆς ὕλης κατηγορούμενον αὐτὴ ἡ ἐνέργεια ,καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ὁρισμοῖς μάλιστα .
οἷον εἰ οὐδὸν δέοι ὁρίσασθαι ,ξύλον ἢ λίθον ὡδὶ κείμενον ἐροῦμεν ,καὶ οἰκίαν πλίνθους καὶ ξύλα ὡδὶ κείμενα [ ἢ ἔτι καὶ τὸ οὗ ἕνεκα ἐπ᾽ ἐνίων ἔστιν ] ,εἰ δὲ κρύσταλλον ,ὕδωρ πεπηγὸς ἢ πεπυκνωμένον ὡδί ·συμφωνία δὲ ὀξέος καὶ βαρέος μῖξις τοιαδί ·τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων .φανερὸν δὴ ἐκ τούτων ὅτι ἡ ἐνέργεια ἄλλη ἄλλης ὕλης καὶ ὁ λόγος ·
τῶν μὲν γὰρ ἡ σύνθεσις τῶν δ᾽ ἡ μῖξις τῶν δὲ ἄλλο τι τῶν εἰρημένων .
ὁμοίως δὲ καὶ οἵους Ἀρχύτας ἀπεδέχετο ὅρους ·
οἷον τί ἐστι νηνεμία ; 
ἠρεμία ἐν πλήθει ἀέρος ·ὕλη μὲν γὰρ ὁ ἀήρ ,ἐνέργεια δὲ καὶ οὐσία ἡ ἠρεμία .τί ἐστι γαλήνη ; ὁμαλότης θαλάττης ·
τὸ μὲν ὑποκείμενον ὡς ὕλη ἡ θάλαττα ,ἡ δὲ ἐνέργεια καὶ ἡ μορφὴ ἡ ὁμαλότης .
φανερὸν δὴ ἐκ τῶν εἰρημένων τίς ἡ αἰσθητὴ οὐσία ἐστὶ καὶ πῶς ·ἡ μὲν γὰρ ὡς ὕλη ,ἡ δ᾽ ὡς μορφὴ καὶ ἐνέργεια ,ἡ δὲ τρίτη ἡ ἐκ τούτων .δεῖ δὲ μὴ ἀγνοεῖν ὅτι ἐνίοτε λανθάνει πότερον σημαίνει τὸ ὄνομα τὴν σύνθετον οὐσίαν ἢ τὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν μορφήν ,οἷον ἡ οἰκία πότερον σημεῖον τοῦ κοινοῦ ὅτι σκέπασμα ἐκ πλίνθων καὶ λίθων ὡδὶ κειμένων ,ἢ τῆς ἐνεργείας καὶ τοῦ εἴδους ὅτι σκέπασμα ,καὶ γραμμὴ πότερον δυὰς ἐν μήκει ἢ [ὅτι] δυάς ,καὶ ζῷον πότερον ψυχὴ ἐν σώματι ἢ ψυχή ·αὕτη γὰρ 
ἀλλὰ ταῦτα πρὸς μέν τι ἄλλο διαφέρει ,πρὸς δὲ τὴν ζήτησιν τῆς οὐσίας τῆς αἰσθητῆς οὐδέν ·
τὸ γὰρ τί ἦν εἶναι τῷ εἴδει καὶ τῇ ἐνεργείᾳ ὑπάρχει .ψυχὴ μὲν γὰρ καὶ ψυχῇ εἶναι ταὐτόν ,ἀνθρώπῳ δὲ καὶ ἄνθρωπος οὐ ταὐτόν ,εἰ μὴ καὶ ἡ ψυχὴ ἄνθρωπος λεχθήσεται ·
οὕτω δὲ τινὶ μὲν τινὶ δ᾽ οὔ .
οὐ φαίνεται δὴ ζητοῦσιν ἡ συλλαβὴ ἐκ τῶν στοιχείων οὖσα καὶ συνθέσεως ,οὐδ᾽ ἡ οἰκία πλίνθοι τε καὶ σύνθεσις .
οὐ γάρ ἐστιν ἡ σύνθεσις οὐδ᾽ ἡ μῖξις ἐκ τούτων ὧν ἐστὶ σύνθεσις ἢ μῖξις .
ὁμοίως δὲ οὐδὲ τῶν ἄλλων οὐθέν ,οἷον εἰ ὁ οὐδὸς θέσει ,οὐκ ἐκ τοῦ οὐδοῦ ἡ θέσις ἀλλὰ μᾶλλον οὗτος ἐξ ἐκείνης .οὐδὲ δὴ ὁ ἄνθρωπός ἐστι τὸ ζῷον καὶ δίπουν ,ἀλλά τι δεῖ εἶναι ὃ παρὰ ταῦτά ἐστιν ,εἰ ταῦθ᾽ ὕλη ,οὔτε δὲ στοιχεῖον οὔτ᾽ ἐκ στοιχείου ,ἀλλ᾽ ἡ οὐσία ·ὃ ἐξαιροῦντες τὴν ὕλην λέγουσιν .εἰ οὖν τοῦτ᾽ αἴτιον τοῦ εἶναι ,καὶ οὐσία τοῦτο ,αὐτὴν ἂν τὴν οὐσίαν οὐ λέγοιεν .[ ἀνάγκη δὴ ταύτην ἢ ἀΐδιον εἶναι ἢ φθαρτὴν ἄνευ τοῦ φθείρεσθαι καὶ γεγονέναι ἄνευ τοῦ γίγνεσθαι 
εἰ δ᾽ εἰσὶ τῶν φθαρτῶν αἱ οὐσίαι χωρισταί ,οὐδέν πω δῆλον ·
πλὴν ὅτι γ᾽ ἐνίων οὐκ ἐνδέχεται δῆλον ,ὅσα μὴ οἷόν τε παρὰ τὰ τινὰ εἶναι ,οἷον οἰκίαν ἢ σκεῦος .ἴσως μὲν οὖν οὐδ᾽ οὐσίαι εἰσὶν οὔτ᾽ αὐτὰ ταῦτα οὔτε τι τῶν ἄλλων ὅσα μὴ φύσει συνέστηκεν ·τὴν γὰρ φύσιν μόνην ἄν τις θείη τὴν ἐν τοῖς φθαρτοῖς οὐσίαν .] ὥστε ἡ ἀπορία ἣν οἱ Ἀντισθένειοι καὶ οἱ οὕτως ἀπαίδευτοι ἠπόρουν ἔχει τινὰ καιρόν ,ὅτι οὐκ ἔστι τὸ τί ἔστιν ὁρίσασθαι [ τὸν γὰρ ὅρον λόγον εἶναι μακρόν ] ,ἀλλὰ ποῖον μέν τί ἐστιν ἐνδέχεται καὶ διδάξαι ,ὥσπερ ἄργυρον ,τί μέν ἐστιν 
ὅ τε γὰρ ὁρισμὸς ἀριθμός τις ·
διαιρετός τε γὰρ καὶ εἰς ἀδιαίρετα [ οὐ γὰρ ἄπειροι οἱ λόγοι ] ,καὶ ὁ ἀριθμὸς δὲ τοιοῦτον .καὶ ὥσπερ οὐδ᾽ ἀπ᾽ ἀριθμοῦ ἀφαιρεθέντος τινὸς ἢ προστεθέντος ἐξ ὧν ὁ ἀριθμός ἐστιν ,οὐκέτι ὁ αὐτὸς ἀριθμός ἐστιν ἀλλ᾽ ἕτερος ,κἂν τοὐλάχιστον ἀφαιρεθῇ ἢ προστεθῇ ,
οὕτως οὐδὲ ὁ ὁρισμὸς οὐδὲ τὸ τί ἦν εἶναι οὐκέτι ἔσται ἀφαιρεθέντος τινὸς ἢ προστεθέντος .
καὶ τὸν ἀριθμὸν δεῖ εἶναί τι ᾧ εἷς ,ὃ νῦν οὐκ ἔχουσι λέγειν τίνι εἷς ,εἴπερ ἐστὶν εἷς [ ἢ γὰρ οὐκ ἔστιν ἀλλ᾽ οἷον σωρός ,ἢ εἴπερ ἐστί ,λεκτέον τί τὸ ποιοῦν ἓν ἐκ πολλῶν ] ·
καὶ ὁ ὁρισμὸς εἷς ἐστίν ,ὁμοίως δὲ οὐδὲ τοῦτον ἔχουσι λέγειν .
καὶ τοῦτο εἰκότως συμβαίνει ·
τοῦ αὐτοῦ γὰρ λόγου ,καὶ ἡ οὐσία ἓν οὕτως ,ἀλλ᾽ οὐχ ὡς λέγουσί τινες οἷον μονάς τις οὖσα ἢ στιγμή ,ἀλλ᾽ ἐντελέχεια καὶ φύσις τις ἑκάστη .
καὶ ὥσπερ οὐδὲ ὁ ἀριθμὸς ἔχει τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ,οὐδ᾽ ἡ κατὰ τὸ εἶδος οὐσία ,ἀλλ᾽ εἴπερ ,ἡ μετὰ τῆς ὕλης .
περὶ μὲν οὖν γενέσεως καὶ φθορᾶς τῶν λεγομένων οὐσιῶν ,πῶς τ᾽ ἐνδέχεται καὶ πῶς ἀδύνατον ,καὶ περὶ τῆς εἰς τὸν ἀριθμὸν ἀναγωγῆς ,ἔστω μέχρι τούτων διωρισμένον .
περὶ δὲ τῆς ὑλικῆς οὐσίας δεῖ μὴ λανθάνειν ὅτι εἰ καὶ ἐκ τοῦ αὐτοῦ πάντα πρώτου ἢ τῶν αὐτῶν ὡς πρώτων καὶ ἡ αὐτὴ ὕλη ὡς ἀρχὴ τοῖς γιγνομένοις ,ὅμως ἔστι τις οἰκεία ἑκάστου ,οἷον φλέγματος [ἐστι πρώτη ὕλη] τὰ γλυκέα ἢ λιπαρά ,χολῆς δὲ τὰ πικρὰ ἢ ἄλλ᾽ ἄττα ·ἴσως δὲ ταῦτα ἐκ τοῦ αὐτοῦ .γίγνονται δὲ πλείους ὗλαι τοῦ αὐτοῦ ὅταν θατέρου ἡ ἑτέρα ᾖ ,οἷον φλέγμα ἐκ λιπαροῦ καὶ γλυκέος εἰ τὸ λιπαρὸν ἐκ τοῦ γλυκέος ,ἐκ δὲ χολῆς τῷ ἀναλύεσθαι εἰς τὴν πρώτην ὕλην τὴν χολήν .διχῶς γὰρ 
εἰ γὰρ καὶ ἡ ὕλη ἑτέρα καὶ τὸ κινοῦν ,καὶ τὸ γεγονός .
ὅταν δή τις ζητῇ τὸ αἴτιον ,ἐπεὶ πλεοναχῶς τὰ αἴτια λέγεται ,πάσας δεῖ λέγειν τὰς ἐνδεχομένας αἰτίας .οἷον ἀνθρώπου τίς αἰτία ὡς ὕλη ; ἆρα τὰ καταμήνια ; 
τί δ᾽ ὡς κινοῦν ; 
ἆρα τὸ σπέρμα ; 
τί δ᾽ ὡς τὸ εἶδος ; τὸ τί ἦν εἶναι .τί δ᾽ ὡς οὗ ἕνεκα ; τὸ τέλος .ἴσως δὲ ταῦτα ἄμφω τὸ αὐτό .
δεῖ δὲ τὰ ἐγγύτατα αἴτια λέγειν .
τίς ἡ ὕλη ; μὴ πῦρ ἢ γῆν ἀλλὰ τὴν ἴδιον .περὶ μὲν οὖν τὰς φυσικὰς οὐσίας καὶ γενητὰς ἀνάγκη οὕτω μετιέναι εἴ τις μέτεισιν ὀρθῶς ,εἴπερ ἄρα αἴτιά τε ταῦτα καὶ τοσαῦτα καὶ δεῖ τὰ αἴτια γνωρίζειν ·
ἐπὶ δὲ τῶν φυσικῶν μὲν ἀϊδίων δὲ οὐσιῶν ἄλλος λόγος .
οὐ γὰρ ἔστιν ,ἀλλ᾽ ἡ σελήνη τὸ πάσχον .
τί δ᾽ αἴτιον ὡς κινῆσαν καὶ φθεῖραν τὸ φῶς ; 
ἡ γῆ .
τὸ δ᾽ οὗ ἕνεκα ἴσως οὐκ ἔστιν .τὸ δ᾽ ὡς εἶδος ὁ λόγος ,ἀλλὰ ἄδηλος ἐὰν μὴ μετὰ τῆς αἰτίας ᾖ ὁ λόγος .
οἷον τί ἔκλειψις ; 
στέρησις φωτός .
ἐὰν δὲ προστεθῇ τὸ ὑπὸ γῆς ἐν μέσῳ γιγνομένης ,ὁ σὺν τῷ αἰτίῳ λόγος οὗτος .ὕπνου δ᾽ ἄδηλον τί τὸ πρῶτον πάσχον .ἀλλ᾽ ὅτι τὸ ζῷον ; ναί ,ἀλλὰ τοῦτο κατὰ τί ,καὶ τί πρῶτον ; 
καρδία ἢ ἄλλο τι .
εἶτα ὑπὸ τίνος ; 
εἶτα τί τὸ πάθος ,τὸ ἐκείνου καὶ μὴ τοῦ ὅλου ; 
ὅτι ἀκινησία τοιαδί ; 
ναί ,ἀλλ᾽ αὕτη τῷ τί πάσχειν τὸ πρῶτον ; ἐπεὶ δ᾽ ἔνια ἄνευ γενέσεως καὶ φθορᾶς ἔστι καὶ οὐκ ἔστιν ,οἷον αἱ στιγμαί ,εἴπερ εἰσί ,καὶ ὅλως τὰ εἴδη [ οὐ γὰρ τὸ λευκὸν γίγνεται ἀλλὰ τὸ ξύλον λευκόν ,εἰ ἔκ τινος καὶ τὶ πᾶν τὸ γιγνόμενον γίγνεται ] ,οὐ πάντα ἂν τἀναντία γίγνοιτο ἐξ ἀλλήλων ,ἀλλ᾽ ἑτέρως λευκὸς ἄνθρωπος ἐκ μέλανος ἀνθρώπου καὶ λευκὸν ἐκ μέλανος ·οὐδὲ παντὸς ὕλη ἔστιν ἀλλ᾽ ὅσων γένεσις ἔστι καὶ μεταβολὴ εἰς ἄλληλα ·ὅσα δ᾽ ἄνευ τοῦ μεταβάλλειν ἔστιν ἢ μή ,οὐκ ἔστι τούτων 
ἢ οὔ ,ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς αἱ φθοραί ,
ἡ δὲ τοῦ ζῴου ὕλη αὐτὴ κατὰ φθορὰν νεκροῦ δύναμις καὶ ὕλη ,καὶ τὸ ὕδωρ ὄξους ·
γίγνεται γὰρ ἐκ τούτων ὥσπερ ἐξ ἡμέρας νύξ .
καὶ ὅσα δὴ οὕτω μεταβάλλει εἰς ἄλληλα ,εἰς τὴν ὕλην δεῖ ἐπανελθεῖν ,οἷον εἰ ἐκ νεκροῦ ζῷον ,εἰς τὴν ὕλην πρῶτον ,εἶθ᾽ οὕτω ζῷον ·καὶ τὸ ὄξος εἰς ὕδωρ ,εἶθ᾽ οὕτως οἶνος .
περὶ δὲ τῆς ἀπορίας τῆς εἰρημένης περί τε τοὺς ὁρισμοὺς καὶ περὶ τοὺς ἀριθμούς ,τί αἴτιον τοῦ ἓν εἶναι ; 
πάντων γὰρ ὅσα πλείω μέρη ἔχει καὶ μὴ ἔστιν οἷον σωρὸς τὸ πᾶν ἀλλ᾽ ἔστι τι τὸ ὅλον παρὰ τὰ μόρια ,ἔστι τι αἴτιον ,ἐπεὶ καὶ ἐν τοῖς σώμασι τοῖς μὲν ἁφὴ αἰτία τοῦ ἓν εἶναι τοῖς δὲ γλισχρότης ἤ τι πάθος ἕτερον τοιοῦτον .ὁ δ᾽ ὁρισμὸς λόγος ἐστὶν εἷς οὐ συνδέσμῳ καθάπερ ἡ Ἰλιὰς ἀλλὰ τῷ ἑνὸς εἶναι .τί οὖν ἐστὶν ὃ ποιεῖ ἓν τὸν ἄνθρωπον ,καὶ διὰ τί ἓν ἀλλ᾽ οὐ πολλά ,οἷον τό τε ζῷον καὶ τὸ δίπουν ,ἄλλως τε δὴ καὶ εἰ ἔστιν ,ὥσπερ φασί τινες ,αὐτό 
ἔστι δὲ τῆς ὕλης ἡ μὲν νοητὴ ἡ δ᾽ αἰσθητή ,καὶ ἀεὶ τοῦ λόγου τὸ μὲν ὕλη τὸ δὲ ἐνέργειά ἐστιν ,οἷον ὁ κύκλος σχῆμα ἐπίπεδον .
ὅσα δὲ μὴ ἔχει ὕλην μήτε νοητὴν μήτε αἰσθητήν ,εὐθὺς ὅπερ ἕν τί [εἶναί] ἐστιν ἕκαστον ,ὥσπερ καὶ ὅπερ ὄν τι ,τὸ τόδε ,τὸ ποιόν ,τὸ ποσόν - διὸ καὶ οὐκ ἔνεστιν ἐν τοῖς ὁρισμοῖς οὔτε τὸ ὂν οὔτε τὸ ἕν - ,καὶ τὸ τί ἦν εἶναι εὐθὺς ἕν τί ἐστιν ὥσπερ καὶ ὄν τι - διὸ καὶ οὐκ ἔστιν ἕτερόν τι αἴτιον τοῦ ἓν εἶναι οὐθενὶ τούτων οὐδὲ τοῦ ὄν τι εἶναι ·εὐθὺς γὰρ ἕκαστόν ἐστιν ὄν τι καὶ ἕν τι ,οὐχ ὡς ἐν γένει τῷ ὄντι καὶ τῷ ἑνί ,
οἱ δὲ σύνθεσιν ἢ σύνδεσμον ψυχῆς σώματι τὸ ζῆν .
καίτοι ὁ αὐτὸς λόγος ἐπὶ πάντων ·καὶ γὰρ τὸ ὑγιαίνειν ἔσται ἢ συνουσία ἢ σύνδεσμος ἢ σύνθεσις ψυχῆς καὶ ὑγιείας ,καὶ τὸ τὸν χαλκὸν εἶναι τρίγωνον σύνθεσις χαλκοῦ καὶ τριγώνου ,καὶ τὸ λευκὸν εἶναι σύνθεσις ἐπιφανείας καὶ λευκότητος .
αἴτιον δ᾽ ὅτι δυνάμεως καὶ ἐντελεχείας ζητοῦσι λόγον ἑνοποιὸν καὶ διαφοράν .
ἔστι δ᾽ ,ὥσπερ εἴρηται ,ἡ ἐσχάτη ὕλη καὶ ἡ μορφὴ ταὐτὸ καὶ ἕν ,δυνάμει ,τὸ δὲ ἐνεργείᾳ ,ὥστε ὅμοιον τὸ ζητεῖν τοῦ ἑνὸς τί αἴτιον καὶ τοῦ ἓν εἶναι ·ἓν γάρ τι ἕκαστον ,καὶ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ ἕν πώς ἐστιν ,ὥστε αἴτιον οὐθὲν ἄλλο πλὴν εἴ τι ὡς κινῆσαν ἐκ δυνάμεως εἰς ἐνέργειαν .ὅσα δὲ μὴ ἔχει ὕλην ,πάντα ἁπλῶς ὅπερ ἕν τι .περὶ μὲν οὖν τοῦ πρώτως ὄντος καὶ πρὸς ὃ πᾶσαι αἱ ἄλλαι κατηγορίαι τοῦ ὄντος ἀναφέρονται εἴρηται ,περὶ τῆς οὐσίας [ κατὰ γὰρ 
ἀλλ᾽ εἰπόντες περὶ ταύτης ,ἐν τοῖς περὶ τῆς ἐνεργείας διορισμοῖς δηλώσομεν καὶ περὶ τῶν ἄλλων .
ὅτι μὲν οὖν λέγεται πολλαχῶς ἡ δύναμις καὶ τὸ δύνασθαι ,διώρισται ἡμῖν ἐν ἄλλοις ·
τούτων δ᾽ ὅσαι μὲν ὁμωνύμως λέγονται δυνάμεις ἀφείσθωσαν [ ἔνιαι γὰρ ὁμοιότητί τινι λέγονται ,καθάπερ ἐν γεωμετρίᾳ καὶ δυνατὰ καὶ ἀδύνατα λέγομεν τῷ εἶναί πως ἢ μὴ εἶναι ] ,ὅσαι δὲ πρὸς τὸ αὐτὸ εἶδος ,πᾶσαι ἀρχαί τινές εἰσι ,καὶ πρὸς πρώτην μίαν λέγονται ,ἥ ἐστιν ἀρχὴ μεταβολῆς ἐν ἄλλῳ ἢ ᾗ ἄλλο .ἡ μὲν γὰρ τοῦ παθεῖν ἐστὶ δύναμις ,ἡ ἐν αὐτῷ τῷ πάσχοντι ἀρχὴ μεταβολῆς παθητικῆς ὑπ᾽ ἄλλου ἢ ᾗ ἄλλο ·ἡ δ᾽ ἕξις ἀπαθείας τῆς ἐπὶ τὸ χεῖρον καὶ φθορᾶς τῆς ὑπ᾽ ἄλλου ἢ ᾗ ἄλλο ὑπ᾽ ἀρχῆς μεταβλητικῆς 
τὸ λιπαρὸν μὲν γὰρ καυστὸν τὸ δ᾽ ὑπεῖκον ὡδὶ θλαστόν ,ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ] ,ἡ δ᾽ ἐν τῷ ποιοῦντι ,οἷον τὸ θερμὸν καὶ ἡ οἰκοδομική ,ἡ μὲν ἐν τῷ θερμαντικῷ ἡ δ᾽ ἐν τῷ οἰκοδομικῷ ·
διὸ ᾗ συμπέφυκεν ,οὐθὲν πάσχει αὐτὸ ὑφ᾽ ἑαυτοῦ ·
ἓν γὰρ καὶ οὐκ ἄλλο .
καὶ ἡ ἀδυναμία καὶ τὸ ἀδύνατον ἡ τῇ τοιαύτῃ δυνάμει ἐναντία στέρησίς ἐστιν ,ὥστε τοῦ αὐτοῦ καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ πᾶσα δύναμις ἀδυναμίᾳ .
ἡ δὲ στέρησις λέγεται πολλαχῶς ·
ἐπ᾽ ἐνίων δέ ,ἂν πεφυκότα ἔχειν μὴ ἔχῃ βίᾳ ,ἐστερῆσθαι ταῦτα λέγομεν .
ἐπεὶ δ᾽ αἱ μὲν ἐν τοῖς ἀψύχοις ἐνυπάρχουσιν ἀρχαὶ τοιαῦται ,αἱ δ᾽ ἐν τοῖς ἐμψύχοις καὶ ἐν ψυχῇ καὶ τῆς ψυχῆς ἐν τῷ λόγον ἔχοντι ,δῆλον ὅτι καὶ τῶν δυνάμεων αἱ μὲν ἔσονται ἄλογοι αἱ δὲ μετὰ λόγου ·διὸ πᾶσαι αἱ τέχναι καὶ αἱ ποιητικαὶ ἐπιστῆμαι δυνάμεις εἰσίν ·ἀρχαὶ γὰρ μεταβλητικαί εἰσιν ἐν ἄλλῳ ἢ ᾗ ἄλλο .καὶ αἱ μὲν μετὰ λόγου πᾶσαι τῶν ἐναντίων αἱ αὐταί ,αἱ δὲ ἄλογοι μία ἑνός ,οἷον τὸ θερμὸν τοῦ θερμαίνειν μόνον᾽ ἡ δὲ ἰατρικὴ νόσου καὶ ὑγιείας .αἴτιον δὲ ὅτι λόγος ἐστὶν ἡ ἐπιστήμη ,
ἀνάγκη γὰρ τὸν εὖ ποιοῦντα καὶ ποιεῖν ,τὸν δὲ μόνον ποιοῦντα οὐκ ἀνάγκη καὶ εὖ ποιεῖν .
εἰσὶ δέ τινες οἵ φασιν ,οἷον οἱ Μεγαρικοί ,ὅταν ἐνεργῇ μόνον δύνασθαι ,ὅταν δὲ μὴ ἐνεργῇ οὐ δύνασθαι ,οἷον τὸν μὴ οἰκοδομοῦντα οὐ δύνασθαι οἰκοδομεῖν ,ἀλλὰ τὸν οἰκοδομοῦντα ὅταν οἰκοδομῇ ·ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων .οἷς τὰ συμβαίνοντα ἄτοπα οὐ χαλεπὸν ἰδεῖν .δῆλον γὰρ ὅτι οὔτ᾽ οἰκοδόμος ἔσται ἐὰν μὴ οἰκοδομῇ [ τὸ γὰρ οἰκοδόμῳ εἶναι τὸ δυνατῷ εἶναί ἐστιν οἰκοδομεῖν ] ,ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν .εἰ οὖν ἀδύνατον τὰς τοιαύτας ἔχειν τέχνας μὴ μαθόντα ποτὲ καὶ λαβόντα ,
καὶ μὴ ἔχειν μὴ ἀποβαλόντα ποτέ [ ἢ γὰρ λήθῃ ἢ πάθει τινὶ ἢ χρόνῳ ·
καὶ τὰ ἄψυχα δὴ ὁμοίως ·
οὔτε γὰρ ψυχρὸν οὔτε θερμὸν οὔτε γλυκὺ οὔτε ὅλως αἰσθητὸν οὐθὲν ἔσται μὴ αἰσθανομένων ·
ὥστε τὸν Πρωταγόρου λόγον συμβήσεται λέγειν αὐτοῖς .
ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ αἴσθησιν ἕξει οὐδὲν ἂν μὴ αἰσθάνηται μηδ᾽ ἐνεργῇ .εἰ οὖν τυφλὸν τὸ μὴ ἔχον ὄψιν ,πεφυκὸς δὲ καὶ ὅτε πέφυκε καὶ ἔτι ὄν ,οἱ αὐτοὶ τυφλοὶ ἔσονται πολλάκις τῆς ἡμέρας ,καὶ κωφοί .ἔτι εἰ ἀδύνατον τὸ ἐστερημένον δυνάμεως ,τὸ μὴ γιγνόμενον ἀδύνατον ἔσται γενέσθαι ·τὸ δ᾽ ἀδύνατον γενέσθαι ὁ λέγων ἢ εἶναι ἢ ἔσεσθαι ψεύσεται [ τὸ γὰρ ἀδύνατον τοῦτο ἐσήμαινεν ] ,ὥστε οὗτοι οἱ λόγοι ἐξαιροῦσι καὶ κίνησιν καὶ γένεσιν .ἀεὶ γὰρ τό τε ἑστηκὸς ἑστήξεται καὶ τὸ καθήμενον καθεδεῖται ·
οὐ γὰρ ἀναστήσεται ἂν καθέζηται ·
ἀδύνατον γὰρ ἔσται ἀναστῆναι ὅ γε μὴ δύναται ἀναστῆναι .εἰ οὖν μὴ ἐνδέχεται ταῦτα λέγειν ,φανερὸν ὅτι δύναμις καὶ ἐνέργεια ἕτερόν ἐστιν [ ἐκεῖνοι δ᾽ οἱ λόγοι δύναμιν καὶ ἐνέργειαν ταὐτὸ ποιοῦσιν ,διὸ καὶ οὐ μικρόν τι ζητοῦσιν ἀναιρεῖν ] ,ὥστε ἐνδέχεται δυνατὸν μέν τι εἶναι μὴ εἶναι δέ ,καὶ δυνατὸν μὴ εἶναι εἶναι δέ ,ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν δυνατὸν βαδίζειν ὂν μὴ βαδίζειν ,καὶ μὴ βαδίζειν δυνατὸν ὂν βαδίζειν .ἔστι δὲ δυνατὸν τοῦτο ᾧ ἐὰν ὑπάρξῃ ἡ ἐνέργεια οὗ λέγεται ἔχειν τὴν δύναμιν ,οὐθὲν ἔσται ἀδύνατον .
ἐλήλυθε δ᾽ ἡ ἐνέργεια τοὔνομα ,ἡ πρὸς τὴν ἐντελέχειαν συντιθεμένη ,καὶ ἐπὶ τὰ ἄλλα ἐκ τῶν κινήσεων μάλιστα ·
οὐκ ἔστι δέ ,ὅτι οὐκ ἐντελεχείᾳ ἐστίν .
εἰ δέ ἐστι τὸ εἰρημένον τὸ δυνατὸν ἢ ἀκολουθεῖ ,φανερὸν ὅτι οὐκ ἐνδέχεται ἀληθὲς εἶναι τὸ εἰπεῖν ὅτι δυνατὸν μὲν τοδί ,οὐκ ἔσται δέ ,ὥστε τὰ ἀδύνατα εἶναι ταύτῃ διαφεύγειν ·λέγω δὲ οἷον εἴ τις φαίη δυνατὸν τὴν διάμετρον μετρηθῆναι οὐ μέντοι μετρηθήσεσθαι - ὁ μὴ λογιζόμενος τὸ ἀδύνατον εἶναι - ὅτι οὐθὲν κωλύει δυνατόν τι ὂν εἶναι ἢ γενέσθαι μὴ εἶναι μηδ᾽ ἔσεσθαι .ἀλλ᾽ ἐκεῖνο ἀνάγκη ἐκ τῶν κειμένων ,εἰ καὶ ὑποθοίμεθα εἶναι ἢ γεγονέναι ὃ οὐκ ἔστι μὲν δυνατὸν δέ ,ὅτι οὐθὲν ἔσται ἀδύνατον ·συμβήσεται δέ γε ,τὸ γὰρ 
τὸ δέ γε Β ἀνάγκη εἶναι .
ἀλλ᾽ ἦν ἀδύνατον .
ἔστω δὴ ἀδύνατον .
εἰ δὴ ἀδύνατον [ἀνάγκη] εἶναι τὸ Β ,ἀνάγκη καὶ τὸ Α εἶναι .
ἀλλ᾽ ἦν ἄρα τὸ πρῶτον ἀδύνατον ·καὶ τὸ δεύτερον ἄρα .ἂν ἄρα ᾖ τὸ Α δυνατόν ,καὶ τὸ Β ἔσται δυνατόν ,εἴπερ οὕτως εἶχον ὥστε τοῦ Α ὄντος ἀνάγκη εἶναι τὸ Β .ἐὰν δὴ οὕτως ἐχόντων τῶν Α Β μὴ ᾖ δυνατὸν τὸ Β οὕτως ,οὐδὲ τὰ Α Β ἕξει ὡς ἐτέθη ·καὶ εἰ τοῦ Α δυνατοῦ ὄντος ἀνάγκη τὸ Β δυνατὸν εἶναι ,εἰ ἔστι τὸ Α ἀνάγκη εἶναι καὶ τὸ Β .τὸ γὰρ δυνατὸν εἶναι ἐξ ἀνάγκης τὸ Β εἶναι ,εἰ τὸ Α δυνατόν ,τοῦτο σημαίνει ,ἐὰν 
ἐπεὶ δὲ περὶ τῆς κατὰ κίνησιν λεγομένης δυνάμεως εἴρηται ,περὶ ἐνεργείας διορίσωμεν τί τέ ἐστιν ἡ ἐνέργεια καὶ ποῖόν τι .
καὶ γὰρ τὸ δυνατὸν ἅμα δῆλον ἔσται διαιροῦσιν ,ὅτι οὐ μόνον τοῦτο λέγομεν δυνατὸν ὃ πέφυκε κινεῖν ἄλλο ἢ κινεῖσθαι ὑπ᾽ ἄλλου ἢ ἁπλῶς ἢ τρόπον τινά ,ἀλλὰ καὶ ἑτέρως ,διὸ ζητοῦντες καὶ περὶ τούτων διήλθομεν .ἔστι δὴ ἐνέργεια τὸ ὑπάρχειν τὸ πρᾶγμα μὴ οὕτως ὥσπερ λέγομεν δυνάμει ·λέγομεν δὲ δυνάμει οἷον ἐν τῷ ξύλῳ Ἑρμῆν καὶ ἐν τῇ ὅλῃ τὴν ἡμίσειαν ,ὅτι ἀφαιρεθείη ἄν ,καὶ ἐπιστήμονα καὶ τὸν μὴ θεωροῦντα ,ἂν δυνατὸς ᾖ θεωρῆσαι ·
τὸ δὲ ἐνεργείᾳ .
δῆλον δ᾽ ἐπὶ τῶν καθ᾽ ἕκαστα τῇ ἐπαγωγῇ ὃ βουλόμεθα λέγειν ,καὶ οὐ δεῖ παντὸς ὅρον ζητεῖν ἀλλὰ καὶ τὸ ἀνάλογον συνορᾶν ,ὅτι ὡς τὸ οἰκοδομοῦν πρὸς τὸ οἰκοδομικόν ,καὶ τὸ ἐγρηγορὸς πρὸς τὸ καθεῦδον ,καὶ τὸ ὁρῶν πρὸς τὸ μῦον μὲν ὄψιν δὲ ἔχον ,καὶ τὸ ἀποκεκριμένον ἐκ τῆς ὕλης πρὸς τὴν ὕλην ,καὶ τὸ ἀπειργασμένον πρὸς τὸ ἀνέργαστον .ταύτης δὲ τῆς διαφορᾶς θατέρῳ μορίῳ ἔστω ἡ ἐνέργεια ἀφωρισμένη θατέρῳ δὲ τὸ δυνατόν .
λέγεται δὲ ἐνεργείᾳ οὐ πάντα ὁμοίως ἀλλ᾽ ἢ τῷ ἀνάλογον ,ὡς τοῦτο ἐν τούτῳ ἢ πρὸς τοῦτο ,τόδ᾽ ἐν τῷδε ἢ πρὸς τόδε ·
τὰ μὲν γὰρ ὡς κίνησις πρὸς δύναμιν τὰ δ᾽ ὡς οὐσία πρός τινα ὕλην .ἄλλως δὲ καὶ τὸ ἄπειρον καὶ τὸ κενόν ,καὶ ὅσα τοιαῦτα ,λέγεται δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ ἢ πολλοῖς τῶν ὄντων ,οἷον τῷ ὁρῶντι καὶ βαδίζοντι καὶ ὁρωμένῳ .ταῦτα μὲν γὰρ ἐνδέχεται καὶ ἁπλῶς ἀληθεύεσθαί ποτε [ τὸ μὲν γὰρ ὁρώμενον ὅτι ὁρᾶται ,τὸ δὲ ὅτι ὁρᾶσθαι δυνατόν ] ·τὸ δ᾽ ἄπειρον οὐχ οὕτω δυνάμει ἔστιν ὡς ἐνεργείᾳ ἐσόμενον χωριστόν ,ἀλλὰ γνώσει .τὸ γὰρ μὴ ὑπολείπειν τὴν διαίρεσιν ἀποδίδωσι τὸ εἶναι δυνάμει ταύτην τὴν ἐνέργειαν ,τὸ δὲ χωρίζεσθαι 
οἷον ὁρᾷ ἅμα καὶ ἑώρακε ,καὶ φρονεῖ καὶ πεφρόνηκε ,καὶ νοεῖ καὶ νενόηκεν ,ἀλλ᾽ οὐ μανθάνει καὶ μεμάθηκεν οὐδ᾽ ὑγιάζεται καὶ ὑγίασται ·
εὖ ζῇ καὶ εὖ ἔζηκεν ἅμα ,καὶ εὐδαιμονεῖ καὶ εὐδαιμόνηκεν .
εἰ δὲ μή ,ἔδει ἄν ποτε παύεσθαι ὥσπερ ὅταν ἰσχναίνῃ ,νῦν δ᾽ οὔ ,ἀλλὰ ζῇ καὶ ἔζηκεν .τούτων δὴ δεῖ τὰς μὲν κινήσεις λέγειν ,τὰς δ᾽ ἐνεργείας .πᾶσα γὰρ κίνησις ἀτελής ,ἰσχνασία μάθησις βάδισις οἰκοδόμησις ·αὗται δὴ κινήσεις ,καὶ ἀτελεῖς γε .οὐ γὰρ ἅμα βαδίζει καὶ βεβάδικεν ,οὐδ᾽ οἰκοδομεῖ καὶ ᾠκοδόμηκεν ,οὐδὲ γίγνεται καὶ γέγονεν ἢ κινεῖται καὶ κεκίνηται ,ἀλλ᾽ ἕτερον ,καὶ κινεῖ καὶ κεκίνηκεν ·
ἑώρακε δὲ καὶ ὁρᾷ ἅμα τὸ αὐτό ,καὶ νοεῖ καὶ νενόηκεν .
τὴν μὲν οὖν τοιαύτην ἐνέργειαν λέγω ,ἐκείνην δὲ κίνησιν .
τὸ μὲν οὖν ἐνεργείᾳ τί τέ ἐστι καὶ ποῖον ,ἐκ τούτων καὶ τῶν τοιούτων δῆλον ἡμῖν ἔστω .
πότε δὲ δυνάμει ἔστιν ἕκαστον καὶ πότε οὔ ,διοριστέον ·
οὐ γὰρ ὁποτεοῦν .οἷον ἡ γῆ ἆρ᾽ ἐστὶ δυνάμει ἄνθρωπος ; ἢ οὔ ,ἀλλὰ μᾶλλον ὅταν ἤδη γένηται σπέρμα ,καὶ οὐδὲ τότε ἴσως ; ὥσπερ οὖν οὐδ᾽ ὑπὸ ἰατρικῆς ἅπαν ἂν ὑγιασθείη οὐδ᾽ ἀπὸ τύχης ,ἀλλ᾽ ἔστι τι ὃ δυνατόν ἐστι ,καὶ τοῦτ᾽ ἔστιν ὑγιαῖνον δυνάμει .ὅρος δὲ τοῦ μὲν ἀπὸ διανοίας ἐντελεχείᾳ γιγνομένου ἐκ τοῦ δυνάμει ὄντος ,ὅταν βουληθέντος γίγνηται μηθενὸς κωλύοντος τῶν ἐκτός ,ἐκεῖ δ᾽ ἐν τῷ ὑγιαζομένῳ ,ὅταν μηθὲν κωλύῃ τῶν ἐν αὐτῷ ·ὁμοίως δὲ δυνάμει καὶ οἰκία ·εἰ μηθὲν κωλύει τῶν ἐν τούτῳ καὶ τῇ 
καὶ ὅσων δὴ ἐν αὐτῷ τῷ ἔχοντι ,ὅσα μηθενὸς τῶν ἔξωθεν ἐμποδίζοντος ἔσται δι᾽ αὐτοῦ ·
οἷον τὸ σπέρμα οὔπω [ δεῖ γὰρ ἐν ἄλλῳ πεσεῖν καὶ μεταβάλλειν ] ,ὅταν δ᾽ ἤδη διὰ τῆς αὑτοῦ ἀρχῆς ᾖ τοιοῦτον ,ἤδη τοῦτο δυνάμει ·ἐκεῖνο δὲ ἑτέρας ἀρχῆς δεῖται ,ὥσπερ ἡ γῆ οὔπω ἀνδριὰς δυνάμει [ μεταβαλοῦσα γὰρ ἔσται χαλκός ] .ἔοικε δὲ ὃ λέγομεν εἶναι οὐ τόδε ἀλλ᾽ ἐκείνινον - οἷον τὸ κιβώτιον οὐ ξύλον ἀλλὰ ξύλινον ,οὐδὲ τὸ ξύλον γῆ ἀλλὰ γήϊνον ,πάλιν ἡ γῆ εἰ οὕτως μὴ ἄλλο ἀλλὰ ἐκείνινον - ἀεὶ ἐκεῖνο δυνάμει ἁπλῶς τὸ ὕστερόν ἐστιν .οἷον τὸ κιβώτιον οὐ γήϊνον οὐδὲ γῆ ἀλλὰ ξύλινον ·
τοῦτο γὰρ δυνάμει κιβώτιον καὶ ὕλη κιβωτίου αὕτη ,ἁπλῶς μὲν τοῦ ἁπλῶς τουδὶ δὲ τοδὶ τὸ ξύλον .
εἰ δέ τί ἐστι πρῶτον ὃ μηκέτι κατ᾽ ἄλλο λέγεται ἐκείνινον ,τοῦτο πρώτη ὕλη ·οἷον εἰ ἡ γῆ ἀερίνη ,ὁ δ᾽ ἀὴρ μὴ πῦρ ἀλλὰ πύρινος ,τὸ πῦρ ὕλη πρώτη οὐ τόδε τι οὖσα .τούτῳ γὰρ διαφέρει τὸ καθ᾽ οὗ καὶ τὸ ὑποκείμενον ,τῷ εἶναι τόδε τι ἢ μὴ εἶναι ·οἷον τοῖς πάθεσι τὸ ὑποκείμενον ἄνθρωπος καὶ σῶμα καὶ ψυχή ,πάθος δὲ τὸ μουσικὸν καὶ λευκόν [ λέγεται δὲ τῆς μουσικῆς ἐγγενομένης ἐκεῖνο οὐ μουσικὴ ἀλλὰ μουσικόν ,καὶ οὐ λευκότης ὁ ἄνθρωπος ἀλλὰ λευκόν ,οὐδὲ βάδισις ἢ κίνησις ἀλλὰ βαδίζον 
χρόνῳ δ᾽ ἔστι μὲν ὥς ,ἔστι δὲ ὡς οὔ .
τῷ λόγῳ μὲν οὖν ὅτι προτέρα ,δῆλον [ τῷ γὰρ ἐνδέχεσθαι ἐνεργῆσαι δυνατόν ἐστι τὸ πρώτως δυνατόν ,οἷον λέγω οἰκοδομικὸν τὸ δυνάμενον οἰκοδομεῖν ,καὶ ὁρατικὸν τὸ ὁρᾶν ,καὶ ὁρατὸν τὸ δυνατὸν ὁρᾶσθαι ·ὁ δ᾽ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ,ὥστ᾽ ἀνάγκη τὸν λόγον προϋπάρχειν καὶ τὴν γνῶσιν τῆς γνώσεως ] ·
τῷ δὲ χρόνῳ πρότερον ὧδε ·
τὸ τῷ εἴδει τὸ αὐτὸ ἐνεργοῦν πρότερον ,ἀριθμῷ δ᾽ οὔ .λέγω δὲ τοῦτο ὅτι τοῦδε μὲν τοῦ ἀνθρώπου τοῦ ἤδη ὄντος κατ᾽ ἐνέργειαν καὶ τοῦ σίτου καὶ τοῦ ὁρῶντος πρότερον τῷ χρόνῳ ἡ ὕλη καὶ τὸ σπέρμα καὶ τὸ ὁρατικόν ,ἃ δυνάμει μέν ἐστιν ἄνθρωπος καὶ σῖτος καὶ ὁρῶν ,ἐνεργείᾳ δ᾽ οὔπω ·ἀλλὰ τούτων πρότερα τῷ χρόνῳ ἕτερα ὄντα ἐνεργείᾳ ἐξ ὧν ταῦτα ἐγένετο ·ἀεὶ γὰρ ἐκ τοῦ δυνάμει ὄντος γίγνεται τὸ ἐνεργείᾳ ὂν ὑπὸ ἐνεργείᾳ ὄντος ,οἷον ἄνθρωπος ἐξ ἀνθρώπου ,μουσικὸς ὑπὸ μουσικοῦ ,ἀεὶ κινοῦντός τινος πρώτου ·τὸ δὲ 
ὁ γὰρ μανθάνων κιθαρίζειν κιθαρίζων μανθάνει κιθαρίζειν ,ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἄλλοι .
ὁ γὰρ μανθάνων οὐκ ἔχει .
ἀλλὰ διὰ τὸ τοῦ γιγνομένου γεγενῆσθαί τι καὶ τοῦ ὅλως κινουμένου κεκινῆσθαί τι [ δῆλον δ᾽ ἐν τοῖς περὶ κινήσεως τοῦτο ] καὶ τὸν μανθάνοντα ἀνάγκη ἔχειν τι τῆς ἐπιστήμης ἴσως .ἀλλ᾽ οὖν καὶ ταύτῃ γε δῆλον ὅτι ἡ ἐνέργεια καὶ οὕτω προτέρα τῆς δυνάμεως κατὰ γένεσιν καὶ χρόνον .ἀλλὰ μὴν καὶ οὐσίᾳ γε ,πρῶτον μὲν ὅτι τὰ τῇ γενέσει ὕστερα τῷ εἴδει καὶ τῇ οὐσίᾳ πρότερα [ οἷον ἀνὴρ παιδὸς καὶ ἄνθρωπος σπέρματος ·τὸ μὲν γὰρ ἤδη ἔχει τὸ εἶδος τὸ δ᾽ οὔ ] ,καὶ ὅτι ἅπαν ἐπ᾽ ἀρχὴν βαδίζει τὸ γιγνόμενον καὶ τέλος 
εἰ γὰρ μὴ οὕτω γίγνεται ,ὁ Παύσωνος ἔσται Ἑρμῆς ·
ἄδηλος γὰρ καὶ ἡ ἐπιστήμη εἰ ἔσω ἢ ἔξω ,ὥσπερ κἀκεῖνος .τὸ γὰρ ἔργον τέλος ,ἡ δὲ ἐνέργεια τὸ ἔργον ,διὸ καὶ τοὔνομα ἐνέργεια λέγεται κατὰ τὸ ἔργον καὶ συντείνει πρὸς τὴν ἐντελέχειαν .ἐπεὶ δ᾽ ἐστὶ τῶν μὲν ἔσχατον ἡ χρῆσις [ οἷον ὄψεως ἡ ὅρασις ,καὶ οὐθὲν γίγνεται παρὰ ταύτην ἕτερον ἀπὸ τῆς ὄψεως ] ,ἀπ᾽ ἐνίων δὲ γίγνεταί τι [ οἷον ἀπὸ τῆς οἰκοδομικῆς οἰκία παρὰ τὴν οἰκοδόμησιν ] ,ὅμως οὐθὲν ἧττον ἔνθα μὲν τέλος ,ἔνθα δὲ μᾶλλον τέλος τῆς δυνάμεώς ἐστιν ·ἡ γὰρ οἰκοδόμησις ἐν τῷ οἰκοδομουμένῳ 
ζωὴ γὰρ ποιά τίς ἐστιν ] .
ὥστε φανερὸν ὅτι ἡ οὐσία καὶ τὸ εἶδος ἐνέργειά ἐστιν .κατά τε δὴ τοῦτον τὸν λόγον φανερὸν ὅτι πρότερον τῇ οὐσίᾳ ἐνέργεια δυνάμεως ,καὶ ὥσπερ εἴπομεν ,τοῦ χρόνου ἀεὶ προλαμβάνει ἐνέργεια ἑτέρα πρὸ ἑτέρας ἕως τῆς τοῦ ἀεὶ κινοῦντος πρώτως .
ἀλλὰ μὴν καὶ κυριωτέρως ·
τὰ μὲν γὰρ ἀΐδια πρότερα τῇ οὐσίᾳ τῶν φθαρτῶν ,ἔστι δ᾽ οὐθὲν δυνάμει ἀΐδιον .
λόγος δὲ ὅδε ·
πᾶσα δύναμις ἅμα τῆς ἀντιφάσεώς ἐστιν ·
τὸ μὲν γὰρ μὴ δυνατὸν ὑπάρχειν οὐκ ἂν ὑπάρξειεν οὐθενί ,τὸ δυνατὸν δὲ πᾶν ἐνδέχεται μὴ ἐνεργεῖν .
τὸ ἄρα δυνατὸν εἶναι ἐνδέχεται καὶ εἶναι καὶ μὴ εἶναι ·
τὸ αὐτὸ ἄρα δυνατὸν καὶ εἶναι καὶ μὴ εἶναι .
τὸ δὲ δυνατὸν μὴ εἶναι ἐνδέχεται μὴ εἶναι ·
τὸ δὲ ἐνδεχόμενον μὴ εἶναι φθαρτόν ,ἢ ἁπλῶς ἢ τοῦτο αὐτὸ ὃ λέγεται ἐνδέχεσθαι μὴ εἶναι ,ἢ κατὰ τόπον ἢ κατὰ τὸ ποσὸν ἢ ποιόν ·ἁπλῶς δὲ τὸ κατ᾽ οὐσίαν .οὐθὲν ἄρα τῶν ἀφθάρτων ἁπλῶς δυνάμει ἔστιν ἁπλῶς [ κατά τι δὲ οὐδὲν κωλύει ,οἷον ποιὸν ἢ πού ] ·
ἐνεργείᾳ ἄρα πάντα ·
οὐδὲ τῶν ἐξ ἀνάγκης ὄντων [ καίτοι ταῦτα πρῶτα ·εἰ γὰρ ταῦτα μὴ ἦν ,οὐθὲν ἂν ἦν ] ·οὐδὲ δὴ κίνησις ,εἴ τίς ἐστιν ἀΐδιος ·οὐδ᾽ εἴ τι κινούμενον ἀΐδιον ,οὐκ ἔστι κατὰ δύναμιν κινούμενον ἀλλ᾽ ἢ ποθὲν ποί [ τούτου δ᾽ ὕλην οὐδὲν κωλύει ὑπάρχειν ] ,διὸ ἀεὶ ἐνεργεῖ ἥλιος καὶ ἄστρα καὶ ὅλος ὁ οὐρανός ,καὶ οὐ φοβερὸν μή ποτε στῇ ,ὃ φοβοῦνται οἱ περὶ φύσεως .οὐδὲ κάμνει τοῦτο δρῶντα ·
οὐ γὰρ περὶ τὴν δύναμιν τῆς ἀντιφάσεως αὐτοῖς ,οἷον τοῖς φθαρτοῖς ,ἡ κίνησις ,ὥστε ἐπίπονον εἶναι τὴν συνέχειαν τῆς κινήσεως ·
ἡ γὰρ οὐσία ὕλη καὶ δύναμις οὖσα ,οὐκ ἐνέργεια ,αἰτία τούτου .
μιμεῖται δὲ τὰ ἄφθαρτα καὶ τὰ ἐν μεταβολῇ ὄντα ,οἷον γῆ καὶ πῦρ .
καὶ γὰρ ταῦτα ἀεὶ ἐνεργεῖ ·
καθ᾽ αὑτὰ γὰρ καὶ ἐν αὑτοῖς ἔχει τὴν κίνησιν .
αἱ δὲ ἄλλαι δυνάμεις ,ἐξ ὧν διώρισται ,πᾶσαι τῆς ἀντιφάσεώς εἰσιν ·
τὸ γὰρ δυνάμενον ὡδὶ κινεῖν δύναται καὶ μὴ ὡδί ,ὅσα γε κατὰ λόγον ·
αἱ δ᾽ ἄλογοι τῷ παρεῖναι καὶ μὴ τῆς ἀντιφάσεως ἔσονται αἱ αὐταί .
εἰ ἄρα τινὲς εἰσὶ φύσεις τοιαῦται ἢ οὐσίαι οἵας λέγουσιν οἱ ἐν τοῖς λόγοις τὰς ἰδέας ,πολὺ μᾶλλον ἐπιστῆμον ἄν τι εἴη ἢ αὐτὸ ἐπιστήμη καὶ κινούμενον ἢ κίνησις ·ταῦτα γὰρ ἐνέργειαι μᾶλλον ,ἐκεῖναι δὲ δυνάμεις τούτων .ὅτι μὲν οὖν πρότερον ἡ ἐνέργεια καὶ δυνάμεως καὶ πάσης ἀρχῆς μεταβλητικῆς ,φανερόν .
ὅτι δὲ καὶ βελτίων καὶ τιμιωτέρα τῆς σπουδαίας δυνάμεως ἡ ἐνέργεια ,ἐκ τῶνδε δῆλον .
ὅσα γὰρ κατὰ τὸ δύνασθαι λέγεται ,ταὐτόν ἐστι δυνατὸν τἀναντία ,οἷον τὸ δύνασθαι λεγόμενον ὑγιαίνειν ταὐτόν ἐστι καὶ τὸ νοσεῖν ,καὶ ἅμα ·ἡ αὐτὴ γὰρ δύναμις τοῦ ὑγιαίνειν καὶ κάμνειν ,καὶ ἠρεμεῖν καὶ κινεῖσθαι ,καὶ οἰκοδομεῖν καὶ καταβάλλειν ,καὶ οἰκοδομεῖσθαι καὶ καταπίπτειν .τὸ μὲν οὖν δύνασθαι τἀναντία ἅμα ὑπάρχει ·τὰ δ᾽ ἐναντία ἅμα ἀδύνατον ,καὶ τὰς ἐνεργείας δὲ ἅμα ἀδύνατον ὑπάρχειν [ οἷον ὑγιαίνειν καὶ κάμνειν ] ,ὥστ᾽ ἀνάγκη τούτων θάτερον εἶναι τἀγαθόν ,τὸ δὲ δύνασθαι ὁμοίως ἀμφότερον ἢ οὐδέτερον ·
ἡ ἄρα ἐνέργεια βελτίων .
ἀνάγκη δὲ καὶ ἐπὶ τῶν κακῶν τὸ τέλος καὶ τὴν ἐνέργειαν εἶναι χεῖρον τῆς δυνάμεως ·τὸ γὰρ δυνάμενον ταὐτὸ ἄμφω τἀναντία .δῆλον ἄρα ὅτι οὐκ ἔστι τὸ κακὸν παρὰ τὰ πράγματα ·ὕστερον γὰρ τῇ φύσει τὸ κακὸν τῆς δυνάμεως .οὐκ ἄρα οὐδ᾽ ἐν τοῖς ἐξ ἀρχῆς καὶ τοῖς ἀϊδίοις οὐθὲν ἔστιν οὔτε κακὸν οὔτε ἁμάρτημα οὔτε διεφθαρμένον [ καὶ γὰρ ἡ διαφθορὰ τῶν κακῶν ἐστίν ] .εὑρίσκεται δὲ καὶ τὰ διαγράμματα ἐνεργείᾳ ·
διαιροῦντες γὰρ εὑρίσκουσιν .
εἰ δ᾽ ἦν διῃρημένα ,φανερὰ ἂν ἦν ·
νῦν δ᾽ ἐνυπάρχει δυνάμει .
διὰ τί δύο ὀρθαὶ τὸ τρίγωνον ; 
ὅτι αἱ περὶ μίαν στιγμὴν γωνίαι ἴσαι δύο ὀρθαῖς .
εἰ οὖν ἀνῆκτο ἡ παρὰ τὴν πλευράν ,ἰδόντι ἂν ἦν εὐθὺς δῆλον διὰ τί .ἐν ἡμικυκλίῳ ὀρθὴ καθόλου διὰ τί ; ἐὰν ἴσαι τρεῖς ,ἥ τε βάσις δύο καὶ ἡ ἐκ μέσου ἐπισταθεῖσα ὀρθή ,ἰδόντι δῆλον τῷ ἐκεῖνο εἰδότι .ὥστε φανερὸν ὅτι τὰ δυνάμει ὄντα εἰς ἐνέργειαν ἀγόμενα εὑρίσκεται ·αἴτιον δὲ ὅτι ἡ νόησις ἐνέργεια ·ὥστ᾽ ἐξ ἐνεργείας ἡ δύναμις ,καὶ διὰ τοῦτο ποιοῦντες γιγνώσκουσιν [ ὕστερον γὰρ γενέσει ἡ ἐνέργεια ἡ κατ᾽ ἀριθμόν ] .ἐπεὶ δὲ τὸ ὂν λέγεται καὶ τὸ μὴ ὂν τὸ μὲν κατὰ τὰ σχήματα τῶν κατηγοριῶν 
ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τὰς μὴ συνθετὰς οὐσίας ,οὐ γὰρ ἔστιν ἀπατηθῆναι ·
καὶ πᾶσαι εἰσὶν ἐνεργείᾳ ,οὐ δυνάμει ,ἐγίγνοντο γὰρ ἂν καὶ ἐφθείροντο ,νῦν δὲ τὸ ὂν αὐτὸ οὐ γίγνεται οὐδὲ φθείρεται ,ἔκ τινος γὰρ ἂν ἐγίγνετο ·
ὅσα δή ἐστιν ὅπερ εἶναί τι καὶ ἐνέργειαι ,περὶ ταῦτα οὐκ ἔστιν ἀπατηθῆναι ἀλλ᾽ ἢ νοεῖν ἢ μή ·
ἀλλὰ τὸ τί ἐστι ζητεῖται περὶ αὐτῶν ,εἰ τοιαῦτά ἐστιν ἢ μή ] ·τὸ δὲ εἶναι ὡς τὸ ἀληθές ,καὶ τὸ μὴ εἶναι τὸ ὡς τὸ ψεῦδος ,ἓν μέν ἐστιν ,εἰ σύγκειται ,ἀληθές ,τὸ δ᾽ εἰ μὴ σύγκειται ,ψεῦδος ·
τὸ δὲ ἕν ,εἴπερ ὄν ,οὕτως ἐστίν ,εἰ δὲ μὴ οὕτως ,οὐκ ἔστιν ·
τὸ δὲ ἀληθὲς τὸ νοεῖν ταῦτα ·
τὸ δὲ ψεῦδος οὐκ ἔστιν ,οὐδὲ ἀπάτη ,ἀλλὰ ἄγνοια ,οὐχ οἵα ἡ τυφλότης ·
ἡ μὲν γὰρ τυφλότης ἐστὶν ὡς ἂν εἰ τὸ νοητικὸν ὅλως μὴ ἔχοι τις .φανερὸν δὲ καὶ ὅτι περὶ τῶν ἀκινήτων οὐκ ἔστιν ἀπάτη κατὰ τὸ ποτέ ,εἴ τις ὑπολαμβάνει ἀκίνητα .οἷον τὸ τρίγωνον εἰ μὴ μεταβάλλειν οἴεται ,οὐκ οἰήσεται ποτὲ μὲν δύο ὀρθὰς ἔχειν ποτὲ δὲ οὔ [ μεταβάλλοι γὰρ ἄν ] ,ἀλλὰ τὶ μὲν τὶ δ᾽ οὔ ,οἷον ἄρτιον ἀριθμὸν πρῶτον εἶναι μηθένα ,ἢ τινὰς μὲν τινὰς δ᾽ οὔ ·
ἀριθμῷ δὲ περὶ ἕνα οὐδὲ τοῦτο ·
οὐ γὰρ ἔτι τινὰ μὲν τινὰ δὲ οὒ οἰήσεται ,ἀλλ᾽ ἀληθεύσει ἢ ψεύσεται ὡς ἀεὶ οὕτως ἔχοντος .
τὸ ἓν ὅτι μὲν λέγεται πολλαχῶς ,ἐν τοῖς περὶ τοῦ ποσαχῶς διῃρημένοις εἴρηται πρότερον ·
πλεοναχῶς δὲ λεγομένου οἱ συγκεφαλαιούμενοι τρόποι εἰσὶ τέτταρες τῶν πρώτων καὶ καθ᾽ αὑτὰ λεγομένων ἓν ἀλλὰ μὴ κατὰ συμβεβηκός .τό τε γὰρ συνεχὲς ἢ ἁπλῶς ἢ μάλιστά γε τὸ φύσει καὶ μὴ ἁφῇ μηδὲ δεσμῷ [ καὶ τούτων μᾶλλον ἓν καὶ πρότερον οὗ ἀδιαιρετωτέρα ἡ κίνησις καὶ μᾶλλον ἁπλῆ ] ·ἔτι τοιοῦτον καὶ μᾶλλον τὸ ὅλον καὶ ἔχον τινὰ μορφὴν καὶ εἶδος ,μάλιστα δ᾽ εἴ τι φύσει τοιοῦτον καὶ μὴ βίᾳ ,ὥσπερ ὅσα κόλλῃ ἢ γόμφῳ ἢ συνδέσμῳ ,ἀλλὰ ἔχει ἐν αὑτῷ τὸ αἴτιον αὐτῷ τοῦ συνεχὲς εἶναι .τοιοῦτον δὲ τῷ μίαν τὴν κίνησιν 
τὰ μὲν δὴ οὕτως ἓν ᾗ συνεχὲς ἢ ὅλον ,τὰ δὲ ὧν ἂν ὁ λόγος εἷς ᾖ ,τοιαῦτα δὲ ὧν ἡ νόησις μία ,τοιαῦτα δὲ ὧν ἀδιαίρετος ,ἀδιαίρετος δὲ τοῦ ἀδιαιρέτου εἴδει ἢ ἀριθμῷ ·
ἀριθμῷ μὲν οὖν τὸ καθ᾽ ἕκαστον ἀδιαίρετον ,εἴδει δὲ τὸ τῷ γνωστῷ καὶ τῇ ἐπιστήμῃ ,ὥσθ᾽ ἓν ἂν εἴη πρῶτον τὸ ταῖς οὐσίαις αἴτιον τοῦ ἑνός .λέγεται μὲν οὖν τὸ ἓν τοσαυταχῶς ,τό τε συνεχὲς φύσει καὶ τὸ ὅλον ,καὶ τὸ καθ᾽ ἕκαστον καὶ τὸ καθόλου ,πάντα δὲ ταῦτα ἓν τῷ ἀδιαίρετον εἶναι τῶν μὲν τὴν κίνησιν τῶν δὲ τὴν νόησιν ἢ τὸν λόγον .- δεῖ δὲ κατανοεῖν ὅτι οὐχ ὡσαύτως ληπτέον λέγεσθαι ποῖά τε ἓν λέγεται ,καὶ τί ἐστι τὸ ἑνὶ εἶναι καὶ τίς αὐτοῦ λόγος .λέγεται μὲν γὰρ τὸ 
μέτρον γάρ ἐστιν ᾧ τὸ ποσὸν γιγνώσκεται ·
γιγνώσκεται δὲ ἢ ἑνὶ ἢ ἀριθμῷ τὸ ποσὸν ᾗ ποσόν ,ὁ δὲ ἀριθμὸς ἅπας ἑνί ,ὥστε πᾶν τὸ ποσὸν γιγνώσκεται ᾗ ποσὸν τῷ ἑνί ,καὶ ᾧ πρώτῳ ποσὰ γιγνώσκεται ,τοῦτο αὐτὸ ἕν ·διὸ τὸ ἓν ἀριθμοῦ ἀρχὴ ᾗ ἀριθμός .ἐντεῦθεν δὲ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις λέγεται μέτρον τε ᾧ ἕκαστον πρώτῳ γιγνώσκεται ,καὶ τὸ μέτρον ἑκάστου ἕν ,ἐν μήκει ,ἐν πλάτει ,ἐν βάθει ,ἐν βάρει ,ἐν τάχει [ τὸ γὰρ βάρος καὶ τάχος κοινὸν ἐν τοῖς ἐναντίοις ·διττὸν γὰρ ἑκάτερον αὐτῶν ,οἷον βάρος τό τε ὁποσηνοῦν 
τοῦτο δὲ τὸ ἁπλοῦν ἢ τῷ ποιῷ ἢ τῷ ποσῷ .
τὴν γὰρ μονάδα τιθέασι πάντῃ ἀδιαίρετον ] ·
ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις μιμοῦνται τὸ τοιοῦτον ·
ἀπὸ γὰρ σταδίου καὶ ταλάντου καὶ ἀεὶ τοῦ μείζονος λάθοι ἂν καὶ προστεθέν τι καὶ ἀφαιρεθὲν μᾶλλον ἢ ἀπὸ ἐλάττονος ·
καὶ τότ᾽ οἴονται εἰδέναι τὸ ποσόν ,ὅταν εἰδῶσι διὰ τούτου τοῦ μέτρου .
καὶ δὴ καὶ κίνησιν τῇ ἁπλῇ κινήσει καὶ τῇ ταχίστῃ [ ὀλίγιστον γὰρ αὕτη ἔχει χρόνον ] ·
διὸ ἐν τῇ ἀστρολογίᾳ τὸ τοιοῦτον ἓν ἀρχὴ καὶ μέτρον [ τὴν κίνησιν γὰρ ὁμαλὴν ὑποτίθενται καὶ ταχίστην τὴν τοῦ οὐρανοῦ ,πρὸς ἣν κρίνουσι τὰς ἄλλας ] ,καὶ ἐν μουσικῇ δίεσις ,ὅτι ἐλάχιστον ,καὶ ἐν φωνῇ στοιχεῖον .καὶ ταῦτα πάντα ἕν τι οὕτως ,οὐχ ὡς κοινόν τι τὸ ἓν ἀλλ᾽ ὥσπερ εἴρηται .οὐκ ἀεὶ δὲ τῷ ἀριθμῷ ἓν τὸ μέτρον ἀλλ᾽ ἐνίοτε πλείω ,οἷον αἱ διέσεις δύο ,αἱ μὴ κατὰ τὴν ἀκοὴν ἀλλ᾽ ἐν τοῖς λόγοις ,καὶ αἱ φωναὶ πλείους αἷς μετροῦμεν ,καὶ ἡ διάμετρος δυσὶ μετρεῖται καὶ ἡ 
ἀλλὰ συμβαίνει ἡμῖν ὥσπερ ἂν εἰ ἄλλου ἡμᾶς μετροῦντος ἐγνωρίσαμεν πηλίκοι ἐσμὲν τῷ τὸν πῆχυν ἐπὶ τοσοῦτον ἡμῶν ἐπιβάλλειν .
Πρωταγόρας δ᾽ ἄνθρωπόν φησι πάντων εἶναι μέτρον ,ὥσπερ ἂν εἰ τὸν ἐπιστήμονα εἰπὼν ἢ τὸν αἰσθανόμενον ·τούτους δ᾽ ὅτι ἔχουσιν ὁ μὲν αἴσθησιν ὁ δὲ ἐπιστήμην ,ἅ φαμεν εἶναι μέτρα τῶν ὑποκειμένων .οὐθὲν δὴ λέγοντες περιττὸν φαίνονταί τι λέγειν .ὅτι μὲν οὖν τὸ ἑνὶ εἶναι μάλιστά ἐστι κατὰ τὸ ὄνομα ἀφορίζοντι μέτρον τι ,καὶ κυριώτατα τοῦ ποσοῦ ,εἶτα τοῦ ποιοῦ ,φανερόν ·ἔσται δὲ τοιοῦτον τὸ μὲν ἂν ᾖ ἀδιαίρετον κατὰ τὸ ποσόν ,τὸ δὲ ἂν κατὰ τὸ ποιόν ·διόπερ ἀδιαίρετον τὸ ἓν ἢ ἁπλῶς ἢ ᾗ ἕν .κατὰ 
ἔτι δ᾽ ὁμοίως ἐπὶ πάντων ἀναγκαῖον ἔχειν ·
λέγεται δ᾽ ἰσαχῶς τὸ ὂν καὶ τὸ ἕν ·
ὥστ᾽ ἐπείπερ ἐν τοῖς ποιοῖς ἐστί τι τὸ ἓν καί τις φύσις ,ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τοῖς ποσοῖς ,δῆλον ὅτι καὶ ὅλως ζητητέον τί τὸ ἕν ,ὥσπερ καὶ τί τὸ ὄν ,ὡς οὐχ ἱκανὸν ὅτι τοῦτο αὐτὸ ἡ φύσις αὐτοῦ .ἀλλὰ μὴν ἔν γε χρώμασίν ἐστι τὸ ἓν χρῶμα ,οἷον τὸ λευκόν ,εἶτα τὰ ἄλλα ἐκ τούτου καὶ τοῦ μέλανος φαίνεται γιγνόμενα ,τὸ δὲ μέλαν στέρησις λευκοῦ ὥσπερ καὶ φωτὸς σκότος [τοῦτο δ᾽ ἐστὶ στέρησις φωτός] ·ὥστε εἰ τὰ ὄντα ἦν χρώματα ,ἦν ἂν ἀριθμός τις τὰ ὄντα ,ἀλλὰ 
δῆλον δὴ ὅτι χρωμάτων ,καὶ τὸ ἓν ἦν ἄν τι ἕν ,οἷον τὸ λευκόν .
ὁμοίως δὲ καὶ εἰ μέλη τὰ ὄντα ἦν ,ἀριθμὸς ἂν ἦν ,διέσεων μέντοι ,ἀλλ᾽ οὐκ ἀριθμὸς ἡ οὐσία αὐτῶν ·καὶ τὸ ἓν ἦν ἄν τι οὗ ἡ οὐσία οὐ τὸ ἓν ἀλλὰ δίεσις .ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν φθόγγων στοιχείων ἂν ἦν τὰ ὄντα ἀριθμός ,καὶ τὸ ἓν στοιχεῖον φωνῆεν .καὶ εἰ σχήματα εὐθύγραμμα ,σχημάτων ἂν ἦν ἀριθμός ,καὶ τὸ ἓν τὸ τρίγωνον .ὁ δ᾽ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων γενῶν ,ὥστ᾽ εἴπερ καὶ ἐν τοῖς πάθεσι καὶ ἐν τοῖς ποιοῖς καὶ ἐν τοῖς ποσοῖς καὶ ἐν κινήσει 
ὁμοίως γὰρ ἔχει ἐπὶ πάντων .
ὅτι μὲν οὖν τὸ ἓν ἐν ἅπαντι γένει ἐστί τις φύσις ,καὶ οὐδενὸς τοῦτό γ᾽ αὐτὸ ἡ φύσις τὸ ἕν ,φανερόν ,ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐν χρώμασι χρῶμα ἓν ζητητέον αὐτὸ τὸ ἕν ,οὕτω καὶ ἐν οὐσίᾳ οὐσίαν μίαν αὐτὸ τὸ ἕν ·ὅτι δὲ ταὐτὸ σημαίνει πως τὸ ἓν καὶ τὸ ὄν ,δῆλον τῷ τε παρακολουθεῖν ἰσαχῶς ταῖς κατηγορίαις καὶ μὴ εἶναι ἐν μηδεμιᾷ [ οἷον οὔτ᾽ ἐν τῇ τί ἐστιν οὔτ᾽ ἐν τῇ ποῖον ,ἀλλ᾽ ὁμοίως ἔχει ὥσπερ τὸ ὄν ] καὶ τῷ μὴ προσκατηγορεῖσθαι ἕτερόν τι τὸ εἷς ἄνθρωπος τοῦ ἄνθρωπος [ ὥσπερ 
τὸ μὲν γὰρ ἢ διῃρημένον ἢ διαιρετὸν πλῆθός τι λέγεται ,τὸ δὲ ἀδιαίρετον ἢ μὴ διῃρημένον ἕν .
ἐπεὶ οὖν αἱ ἀντιθέσεις τετραχῶς ,καὶ τούτων κατὰ στέρησιν λέγεται θάτερον ,ἐναντία ἂν εἴη καὶ οὔτε ὡς ἀντίφασις οὔτε ὡς τὰ πρός τι λεγόμενα .λέγεται δὲ ἐκ τοῦ ἐναντίου καὶ δηλοῦται τὸ ἕν ,ἐκ τοῦ διαιρετοῦ τὸ ἀδιαίρετον ,διὰ τὸ μᾶλλον αἰσθητὸν τὸ πλῆθος εἶναι καὶ τὸ διαιρετὸν ἢ τὸ ἀδιαίρετον ,ὥστε τῷ λόγῳ πρότερον τὸ πλῆθος τοῦ ἀδιαιρέτου διὰ τὴν αἴσθησιν .ἔστι δὲ τοῦ μὲν ἑνός ,ὥσπερ καὶ ἐν τῇ διαιρέσει τῶν ἐναντίων διεγράψαμεν ,τὸ ταὐτὸ καὶ ὅμοιον καὶ ἴσον ,τοῦ δὲ πλήθους τὸ ἕτερον καὶ ἀνόμοιον καὶ ἄνισον 
αὗται γὰρ ὅμοιαι μέν ,αἱ αὐταὶ δὲ ἁπλῶς οὔ .
τὰ δὲ ἐὰν τὸ αὐτὸ εἶδος ἔχοντα ,ἐν οἷς τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐγγίγνεται ,μήτε μᾶλλον ᾖ μήτε ἧττον .τὰ δὲ ἐὰν ᾖ τὸ αὐτὸ πάθος καὶ ἓν τῷ εἴδει ,οἷον τὸ λευκόν ,σφόδρα καὶ ἧττον ,ὅμοιά φασιν εἶναι ὅτι ἓν τὸ εἶδος αὐτῶν .τὰ δὲ ἐὰν πλείω ἔχῃ ταὐτὰ ἢ ἕτερα ,ἢ ἁπλῶς ἢ τὰ πρόχειρα ,οἷον καττίτερος ἀργύρῳ ᾗ λευκόν ,χρυσὸς δὲ πυρὶ ᾗ ξανθὸν καὶ πυρρόν .ὥστε δῆλον ὅτι καὶ τὸ ἕτερον καὶ τὸ ἀνόμοιον πολλαχῶς λέγεται .καὶ τὸ μὲν ἄλλο ἀντικειμένως καὶ τὸ ταὐτό 
τὸ μὲν γὰρ ἕτερον καὶ οὗ ἕτερον οὐκ ἀνάγκη εἶναι τινὶ ἕτερον ·
πᾶν γὰρ ἢ ἕτερον ἢ ταὐτὸ ὅ τι ἂν ᾖ ὄν ·τὸ δὲ διάφορον τινὸς τινὶ διάφορον ,ὥστε ἀνάγκη ταὐτό τι εἶναι ᾧ διαφέρουσιν .τοῦτο δὲ τὸ ταὐτὸ γένος ἢ εἶδος ·πᾶν γὰρ τὸ διαφέρον διαφέρει ἢ γένει ἢ εἴδει ,γένει μὲν ὧν μὴ ἔστι κοινὴ ἡ ὕλη μηδὲ γένεσις εἰς ἄλληλα ,οἷον ὅσων ἄλλο σχῆμα τῆς κατηγορίας ,εἴδει δὲ ὧν τὸ αὐτὸ γένος [ λέγεται δὲ γένος ὃ ἄμφω τὸ αὐτὸ λέγονται κατὰ τὴν οὐσίαν τὰ διάφορα ] .τὰ δ᾽ ἐναντία διάφορα ,καὶ ἡ ἐναντίωσις διαφορά τις .
ὅτι δὲ καλῶς τοῦτο ὑποτιθέμεθα ,δῆλον ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς ·
πάντα γὰρ διαφέροντα φαίνεται καὶ ταῦτα ,οὐ μόνον ἕτερα ὄντα ἀλλὰ τὰ μὲν τὸ γένος ἕτερα τὰ δ᾽ ἐν τῇ αὐτῇ συστοιχίᾳ τῆς κατηγορίας ,ὥστ᾽ ἐν ταὐτῷ γένει καὶ ταὐτὰ τῷ γένει .διώρισται δ᾽ ἐν ἄλλοις ποῖα τῷ γένει ταὐτὰ ἢ ἕτερα .ἐπεὶ δὲ διαφέρειν ἐνδέχεται ἀλλήλων τὰ διαφέροντα πλεῖον καὶ ἔλαττον ,ἔστι τις καὶ μεγίστη διαφορά ,καὶ ταύτην λέγω ἐναντίωσιν .ὅτι δ᾽ ἡ μεγίστη ἐστὶ διαφορά ,δῆλον ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς .τὰ μὲν γὰρ γένει διαφέροντα οὐκ ἔχει ὁδὸν εἰς ἄλληλα ,ἀλλ᾽ ἀπέχει πλέον καὶ ἀσύμβλητα ·τοῖς δ᾽ εἴδει 
πρώτη δὲ ἐναντίωσις ἕξις καὶ στέρησίς ἐστιν ·
οὐ πᾶσα δὲ στέρησις [ πολλαχῶς γὰρ λέγεται ἡ στέρησις ] ἀλλ᾽ ἥτις ἂν τελεία ᾖ .τὰ δ᾽ ἄλλα ἐναντία κατὰ ταῦτα λεχθήσεται ,τὰ μὲν τῷ ἔχειν τὰ δὲ τῷ ποιεῖν ἢ ποιητικὰ εἶναι τὰ δὲ τῷ λήψεις εἶναι καὶ ἀποβολαὶ τούτων ἢ ἄλλων ἐναντίων .
εἰ δὴ ἀντίκειται μὲν ἀντίφασις καὶ στέρησις καὶ ἐναντιότης καὶ τὰ πρός τι ,
τούτων δὲ πρῶτον ἀντίφασις ,ἀντιφάσεως δὲ μηδέν ἐστι μεταξύ ,τῶν δὲ ἐναντίων ἐνδέχεται ,ὅτι μὲν οὐ ταὐτὸν ἀντίφασις καὶ τἀναντία δῆλον ·
ἡ δὲ στέρησις ἀντίφασίς τίς ἐστιν ·
ἢ γὰρ τὸ ἀδύνατον ὅλως ἔχειν ,ἢ ὃ ἂν πεφυκὸς ἔχειν μὴ ἔχῃ ,ἐστέρηται ἢ ὅλως ἢ πὼς ἀφορισθέν [ πολλαχῶς γὰρ ἤδη τοῦτο λέγομεν ,ὥσπερ διῄρηται ἡμῖν ἐν ἄλλοις ] ,ὥστ᾽ ἐστὶν ἡ στέρησις ἀντίφασίς τις ἢ ἀδυναμία διορισθεῖσα ἢ συνειλημμένη τῷ δεκτικῷ ·διὸ ἀντιφάσεως μὲν οὐκ ἔστι μεταξύ ,στερήσεως δέ τινος ἔστιν ·ἴσον μὲν γὰρ ἢ οὐκ ἴσον πᾶν ,ἴσον δ᾽ ἢ ἄνισον οὐ πᾶν ,ἀλλ᾽ εἴπερ ,μόνον ἐν τῷ δεκτικῷ τοῦ ἴσου .εἰ δὴ αἱ γενέσεις τῇ ὕλῃ ἐκ τῶν ἐναντίων ,γίγνονται δὲ ἢ ἐκ 
τὰ γὰρ ἄλλα εἰς ταῦτα ἀνάγεται .
ἐπεὶ δὲ ἓν ἑνὶ ἐναντίον ,ἀπορήσειεν ἄν τις πῶς ἀντίκειται τὸ ἓν καὶ τὰ πολλά ,καὶ τὸ ἴσον τῷ μεγάλῳ καὶ τῷ μικρῷ .εἰ γὰρ τὸ πότερον ἀεὶ ἐν ἀντιθέσει λέγομεν ,οἷον πότερον λευκὸν ἢ μέλαν ,καὶ πότερον λευκὸν ἢ οὐ λευκόν [ πότερον δὲ ἄνθρωπος ἢ λευκὸν οὐ λέγομεν ,ἐὰν μὴ ἐξ ὑποθέσεως καὶ ζητοῦντες οἷον πότερον ἦλθε Κλέων ἢ Σωκράτης - ἀλλ᾽ οὐκ ἀνάγκη ἐν οὐδενὶ γένει τοῦτο ·ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐκεῖθεν ἐλήλυθεν ·τὰ γὰρ ἀντικείμενα μόνα οὐκ ἐνδέχεται ἅμα ὑπάρχειν ,ᾧ καὶ ἐνταῦθα χρῆται ἐν τῷ πότερος ἦλθεν 
ὅπερ ἀδύνατον .
ἔτι τὸ μὲν ἴσον μεταξὺ φαίνεται μεγάλου καὶ μικροῦ ,ἐναντίωσις δὲ μεταξὺ οὐδεμία οὔτε φαίνεται οὔτε ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ δυνατόν ·οὐ γὰρ ἂν εἴη τελεία μεταξύ τινος οὖσα ,ἀλλὰ μᾶλλον ἔχει ἀεὶ ἑαυτῆς τι μεταξύ .
λείπεται δὴ ἢ ὡς ἀπόφασιν ἀντικεῖσθαι ἢ ὡς στέρησιν .
θατέρου μὲν δὴ οὐκ ἐνδέχεται [ τί γὰρ μᾶλλον τοῦ μεγάλου ἢ μικροῦ ;] ·ἀμφοῖν ἄρα ἀπόφασις στερητική ,διὸ καὶ πρὸς ἀμφότερα τὸ πότερον λέγεται ,πρὸς δὲ θάτερον οὔ [ οἷον πότερον μεῖζον ἢ ἴσον ,ἢ πότερον ἴσον ἢ ἔλαττον ] ,ἀλλ᾽ ἀεὶ τρία .οὐ στέρησις δὲ ἐξ ἀνάγκης ·οὐ γὰρ πᾶν ἴσον ὃ μὴ μεῖζον ἢ ἔλαττον ,ἀλλ᾽ ἐν οἷς πέφυκεν ἐκεῖνα .ἔστι δὴ τὸ ἴσον τὸ μήτε μέγα μήτε μικρόν ,πεφυκὸς δὲ ἢ μέγα ἢ μικρὸν εἶναι ·καὶ ἀντίκειται ἀμφοῖν ὡς ἀπόφασις στερητική ,διὸ καὶ μεταξύ 
οὐκ ἀνάγκη δὲ τοῦτο συμβαίνειν .
ἡ μὲν γὰρ ἀντικειμένων συναπόφασίς ἐστιν ὧν ἔστι μεταξύ τι καὶ διάστημά τι πέφυκεν εἶναι ·
τῶν δ᾽ οὐκ ἔστι διαφορά ·ἐν ἄλλῳ γὰρ γένει ὧν αἱ συναποφάσεις ,ὥστ᾽ οὐχ ἓν τὸ ὑποκείμενον .ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τῶν πολλῶν ἀπορήσειεν ἄν τις .εἰ γὰρ τὰ πολλὰ τῷ ἑνὶ ἁπλῶς ἀντίκειται ,συμβαίνει ἔνια ἀδύνατα .τὸ γὰρ ἓν ὀλίγον ἢ ὀλίγα ἔσται ·
τὰ γὰρ πολλὰ καὶ τοῖς ὀλίγοις ἀντίκειται .
ἔτι τὰ δύο πολλά ,εἴπερ τὸ διπλάσιον πολλαπλάσιον λέγεται δὲ κατὰ τὰ δύο ·ὥστε τὸ ἓν ὀλίγον ·πρὸς τί γὰρ πολλὰ τὰ δύο εἰ μὴ πρὸς ἕν τε καὶ τὸ ὀλίγον ; οὐθὲν γάρ ἐστιν ἔλαττον .ἔτι εἰ ὡς ἐν μήκει τὸ μακρὸν καὶ βραχύ ,οὕτως ἐν πλήθει τὸ πολὺ καὶ ὀλίγον ,καὶ ὃ ἂν ᾖ πολὺ καὶ πολλά ,καὶ τὰ πολλὰ πολύ [ εἰ μή τι ἄρα διαφέρει ἐν συνεχεῖ εὐορίστῳ ] ,τὸ ὀλίγον πλῆθός τι ἔσται .ὥστε τὸ ἓν πλῆθός τι ,εἴπερ καὶ ὀλίγον ·
τοῦτο δ᾽ ἀνάγκη ,εἰ τὰ δύο πολλά .
ἀλλ᾽ ἴσως τὰ πολλὰ λέγεται μέν πως καὶ [τὸ] πολύ ,ἀλλ᾽ ὡς διαφέρον ,οἷον ὕδωρ πολύ ,πολλὰ δ᾽ οὔ .ἀλλ᾽ ὅσα διαιρετά ,ἐν τούτοις λέγεται ,ἕνα μὲν τρόπον ἐὰν ᾖ πλῆθος ἔχον ὑπεροχὴν ἢ ἁπλῶς ἢ πρός τι [ καὶ τὸ ὀλίγον ὡσαύτως πλῆθος ἔχον ἔλλειψιν ] ,τὸ δὲ ὡς ἀριθμός ,ὃ καὶ ἀντίκειται τῷ ἑνὶ μόνον .οὕτως γὰρ λέγομεν ἓν ἢ πολλά ,ὥσπερ εἴ τις εἴποι ἓν καὶ ἕνα ἢ λευκὸν καὶ λευκά ,καὶ τὰ μεμετρημένα πρὸς τὸ μέτρον [καὶ τὸ μετρητόν] ·
οὕτως καὶ τὰ πολλαπλάσια λέγεται ·
πολλὰ γὰρ ἕκαστος ὁ ἀριθμὸς ὅτι ἕνα καὶ ὅτι μετρητὸς ἑνὶ ἕκαστος ,καὶ ὡς τὸ ἀντικείμενον τῷ ἑνί ,οὐ τῷ ὀλίγῳ .οὕτω μὲν οὖν ἐστὶ πολλὰ καὶ τὰ δύο ,ὡς δὲ πλῆθος ἔχον ὑπεροχὴν ἢ πρός τι ἢ ἁπλῶς οὐκ ἔστιν ,ἀλλὰ πρῶτον .ὀλίγα δ᾽ ἁπλῶς τὰ δύο ·πλῆθος γάρ ἐστιν ἔλλειψιν ἔχον πρῶτον [ διὸ καὶ οὐκ ὀρθῶς ἀπέστη Ἀναξαγόρας εἰπὼν ὅτι ὁμοῦ πάντα χρήματα ἦν ἄπειρα καὶ πλήθει καὶ μικρότητι ,ἔδει δ᾽ εἰπεῖν ἀντὶ τοῦ " καὶ μικρότητι " καὶ ὀλιγότητι "· οὐ γὰρ ἄπειρα ] ,ἐπεὶ τὸ ὀλίγον 
ἢ γὰρ ἔσται τι γένος αὐτῶν ἢ οὐθέν .
καὶ εἰ μὲν γένος ἔσται οὕτως ὥστ᾽ εἶναι πρότερόν τι τῶν ἐναντίων ,αἱ διαφοραὶ πρότεραι ἐναντίαι ἔσονται αἱ ποιήσουσαι τὰ ἐναντία εἴδη ὡς γένους ·ἐκ γὰρ τοῦ γένους καὶ τῶν διαφορῶν τὰ εἴδη [ οἷον εἰ τὸ λευκὸν καὶ μέλαν ἐναντία ,ἔστι δὲ τὸ μὲν διακριτικὸν χρῶμα τὸ δὲ συγκριτικὸν χρῶμα ,αὗται αἱ διαφοραί ,τὸ διακριτικὸν καὶ συγκριτικόν ,πρότεραι ·ὥστε ταῦτα ἐναντία ἀλλήλοις πρότερα ] .ἀλλὰ μὴν τά γε ἐναντίως διαφέροντα μᾶλλον ἐναντία ] ·καὶ τὰ λοιπὰ καὶ τὰ μεταξὺ ἐκ τοῦ γένους ἔσται καὶ τῶν διαφορῶν [ οἷον ὅσα χρώματα 
τὰ δὲ μεταξὺ ἢ πάντα ἢ οὐθέν .
ἐκ δὲ τῶν ἐναντίων γίγνεταί τι ,ὥστ᾽ ἔσται μεταβολὴ εἰς τοῦτο πρὶν ἢ εἰς αὐτά ·ἑκατέρου γὰρ καὶ ἧττον ἔσται καὶ μᾶλλον .μεταξὺ ἄρα ἔσται καὶ τοῦτο τῶν ἐναντίων .
καὶ τἆλλα ἄρα πάντα σύνθετα τὰ μεταξύ ·
τὸ γὰρ τοῦ μὲν μᾶλλον τοῦ δ᾽ ἧττον σύνθετόν πως ἐξ ἐκείνων ὧν λέγεται εἶναι τοῦ μὲν μᾶλλον τοῦ δ᾽ ἧττον .
ἐπεὶ δ᾽ οὐκ ἔστιν ἕτερα πρότερα ὁμογενῆ τῶν ἐναντίων ,ἅπαντ᾽ ἂν ἐκ τῶν ἐναντίων εἴη τὰ μεταξύ ,ὥστε καὶ τὰ κάτω πάντα ,καὶ τἀναντία καὶ τὰ μεταξύ ,ἐκ τῶν πρώτων ἐναντίων ἔσονται .ὅτι μὲν οὖν τὰ μεταξὺ ἔν τε ταὐτῷ γένει πάντα καὶ μεταξὺ ἐναντίων καὶ σύγκειται ἐκ τῶν ἐναντίων πάντα ,δῆλον .τὸ δ᾽ ἕτερον τῷ εἴδει τινὸς τὶ ἕτερόν ἐστι ,καὶ δεῖ τοῦτο ἀμφοῖν ὑπάρχειν ·οἷον εἰ ζῷον ἕτερον τῷ εἴδει ,ἄμφω ζῷα .ἀνάγκη ἄρα ἐν γένει τῷ αὐτῷ εἶναι τὰ ἕτερα τῷ εἴδει ·τὸ γὰρ τοιοῦτο 
ἀνάγκη ἄρα τὴν διαφορὰν ταύτην ἑτερότητα τοῦ γένους εἶναι .
λέγω γὰρ γένους διαφορὰν ἑτερότητα ἣ ἕτερον ποιεῖ τοῦτο αὐτό .
ἐναντίωσις τοίνυν ἔσται αὕτη [ δῆλον δὲ καὶ ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς ] ·
πάντα γὰρ διαιρεῖται τοῖς ἀντικειμένοις ,καὶ ὅτι τὰ ἐναντία ἐν ταὐτῷ γένει ,δέδεικται ·ἡ γὰρ ἐναντιότης ἦν διαφορὰ τελεία ,ἡ δὲ διαφορὰ ἡ εἴδει πᾶσα τινὸς τί ,ὥστε τοῦτο τὸ αὐτό τε καὶ γένος ἐπ᾽ ἀμφοῖν [ διὸ καὶ ἐν τῇ αὐτῇ συστοιχίᾳ πάντα τὰ ἐναντία τῆς κατηγορίας ὅσα εἴδει διάφορα καὶ μὴ γένει ,ἕτερά τε ἀλλήλων μάλιστα - τελεία γὰρ ἡ διαφορά - καὶ ἅμα ἀλλήλοις οὐ γίγνεται ] .
ἡ ἄρα διαφορὰ ἐναντίωσίς ἐστιν .
τοῦτο ἄρα ἐστὶ τὸ ἑτέροις εἶναι τῷ εἴδει ,τὸ ἐν ταὐτῷ γένει ὄντα ἐναντίωσιν ἔχειν ἄτομα ὄντα [ ταὐτὰ δὲ τῷ εἴδει ὅσα μὴ ἔχει ἐναντίωσιν ἄτομα ὄντα ] ·
ἐν γὰρ τῇ διαιρέσει καὶ ἐν τοῖς μεταξὺ γίγνονται ἐναντιώσεις πρὶν εἰς τὰ ἄτομα ἐλθεῖν ·ὥστε φανερὸν ὅτι πρὸς τὸ καλούμενον γένος οὔτε ταὐτὸν οὔτε ἕτερον τῷ εἴδει οὐθέν ἐστι τῶν ὡς γένους εἰδῶν [ προσηκόντως ·ἡ γὰρ ὕλη ἀποφάσει δηλοῦται ,τὸ δὲ γένος ὕλη οὗ λέγεται γένος - μὴ ὡς τὸ τῶν Ἡρακλειδῶν ἀλλ᾽ ὡς τὸ ἐν τῇ φύσει ] ,οὐδὲ πρὸς τὰ μὴ ἐν ταὐτῷ γένει ,ἀλλὰ διοίσει τῷ γένει ἐκείνων ,εἴδει δὲ τῶν ἐν ταὐτῷ γένει .
ἐναντίωσιν γὰρ ἀνάγκη εἶναι τὴν διαφορὰν οὗ διαφέρει εἴδει ·
αὕτη δὲ ὑπάρχει τοῖς ἐν ταὐτῷ γένει οὖσι μόνοις .ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις διὰ τί γυνὴ ἀνδρὸς οὐκ εἴδει διαφέρει ,ἐναντίου τοῦ θήλεος καὶ τοῦ ἄρρενος ὄντος τῆς δὲ διαφορᾶς ἐναντιώσεως ,οὐδὲ ζῷον θῆλυ καὶ ἄρρεν ἕτερον τῷ εἴδει ·καίτοι καθ᾽ αὑτὸ τοῦ ζῴου αὕτη ἡ διαφορὰ καὶ οὐχ ὡς λευκότης ἢ μελανία ἀλλ᾽ ᾗ ζῷον καὶ τὸ θῆλυ καὶ τὸ ἄρρεν ὑπάρχει .ἔστι δ᾽ ἡ ἀπορία αὕτη σχεδὸν ἡ αὐτὴ καὶ διὰ τί ἡ μὲν ποιεῖ τῷ εἴδει ἕτερα ἐναντίωσις ἡ δ᾽ οὔ ,οἷον τὸ πεζὸν καὶ τὸ πτερωτόν ,λευκότης δὲ καὶ 
ὡς ὕλη γὰρ ὁ ἄνθρωπος ,οὐ ποιεῖ δὲ διαφορὰν ἡ ὕλη ·
οὐδ᾽ ἀνθρώπου γὰρ εἴδη εἰσὶν οἱ ἄνθρωποι διὰ τοῦτο ,καίτοι ἕτεραι αἱ σάρκες καὶ τὰ ὀστᾶ ἐξ ὧν ὅδε καὶ ὅδε ·ἀλλὰ τὸ σύνολον ἕτερον μέν ,εἴδει δ᾽ οὐχ ἕτερον ,ὅτι ἐν τῷ λόγῳ οὐκ ἔστιν ἐναντίωσις .
τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ ἔσχατον ἄτομον ·
ὁ δὲ Καλλίας ἐστὶν ὁ λόγος μετὰ τῆς ὕλης ·καὶ ὁ λευκὸς δὴ ἄνθρωπος ,ὅτι Καλλίας λευκός ·
κατὰ συμβεβηκὸς οὖν ὁ ἄνθρωπος .
οὐδὲ χαλκοῦς δὴ κύκλος καὶ ξύλινος ·
οὐδὲ τρίγωνον χαλκοῦν καὶ κύκλος ξύλινος ,οὐ διὰ τὴν ὕλην εἴδει διαφέρουσιν ἀλλ᾽ ὅτι ἐν τῷ λόγῳ ἔνεστιν ἐναντίωσις .πότερον δ᾽ ἡ ὕλη οὐ ποιεῖ ἕτερα τῷ εἴδει ,οὖσά πως ἑτέρα ,ἢ ἔστιν ὡς ποιεῖ ; διὰ τί γὰρ ὁδὶ ὁ ἵππος τουδὶ τοῦ ἀνθρώπου ἕτερος τῷ εἴδει ; καίτοι σὺν τῇ ὕλῃ οἱ λόγοι αὐτῶν .
ἢ ὅτι ἔνεστιν ἐν τῷ λόγῳ ἐναντίωσις ; 
καὶ γὰρ τοῦ λευκοῦ ἀνθρώπου καὶ μέλανος ἵππου ,καὶ ἔστι γε εἴδει ,ἀλλ᾽ οὐχ ᾗ ὁ μὲν λευκὸς ὁ δὲ μέλας ,ἐπεὶ καὶ εἰ ἄμφω λευκὰ ἦν ,ὅμως ἂν ἦν εἴδει ἕτερα .τὸ δὲ ἄρρεν καὶ θῆλυ τοῦ ζῴου οἰκεῖα μὲν πάθη ,ἀλλ᾽ οὐ κατὰ τὴν οὐσίαν ἀλλ᾽ ἐν τῇ ὕλῃ καὶ τῷ σώματι ,διὸ τὸ αὐτὸ σπέρμα θῆλυ ἢ ἄρρεν γίγνεται παθόν τι πάθος .τί μὲν οὖν ἐστὶ τὸ τῷ εἴδει ἕτερον εἶναι ,καὶ διὰ τί τὰ μὲν διαφέρει εἴδει τὰ δ᾽ οὔ ,εἴρηται .ἐπειδὴ δὲ τὰ ἐναντία 
εἴη γὰρ ἄν ,μὴ ἅμα ,ὁ αὐτὸς λευκὸς καὶ μέλας ·
καίτοι ἐναντίον τὸ λευκὸν τῷ μέλανι ] ·ἀλλὰ τῶν ἐναντίων τὰ μὲν κατὰ συμβεβηκὸς ὑπάρχει ἐνίοις ,οἷον καὶ τὰ νῦν εἰρημένα καὶ ἄλλα πολλά ,τὰ δὲ ἀδύνατον ,ὧν ἐστὶ καὶ τὸ φθαρτὸν καὶ τὸ ἄφθαρτον ·οὐδὲν γάρ ἐστι φθαρτὸν κατὰ συμβεβηκός ·τὸ μὲν γὰρ συμβεβηκὸς ἐνδέχεται μὴ ὑπάρχειν ,τὸ δὲ φθαρτὸν τῶν ἐξ ἀνάγκης ὑπαρχόντων ἐστὶν οἷς ὑπάρχει ·ἢ ἔσται τὸ αὐτὸ καὶ ἓν φθαρτὸν καὶ ἄφθαρτον ,εἰ ἐνδέχεται μὴ ὑπάρχειν αὐτῷ τὸ φθαρτόν .ἢ τὴν οὐσίαν ἄρα ἢ ἐν τῇ οὐσίᾳ ἀνάγκη ὑπάρχειν τὸ φθαρτὸν ἑκάστῳ τῶν φθαρτῶν .
εἰ μὲν γὰρ μιᾶς ,τί μᾶλλον ταύτης ἢ ὁποιασοῦν ; 
εἰ γὰρ περί γε τὰ συμβεβηκότα ἀπόδειξίς ἐστιν ,περὶ τὰς οὐσίας οὐκ ἔστιν ·
εἰ δ᾽ ἑτέρα ,τίς ἑκατέρα καὶ ποτέρα σοφία ; 
ᾗ μὲν γὰρ ἀποδεικτική ,σοφία ἡ περὶ τὰ συμβεβηκότα ·
ᾗ δὲ περὶ τὰ πρῶτα ,ἡ τῶν οὐσιῶν .
ἀλλ᾽ οὐδὲ περὶ τὰς ἐν τοῖς φυσικοῖς εἰρημένας αἰτίας τὴν ἐπιζητουμένην ἐπιστήμην θετέον ·οὔτε γὰρ περὶ τὸ οὗ ἕνεκεν [ τοιοῦτον γὰρ τὸ ἀγαθόν ,τοῦτο δ᾽ ἐν τοῖς πρακτοῖς ὑπάρχει καὶ ταῖς οὖσιν ἐν κινήσει ·καὶ τοῦτο πρῶτον κινεῖ - τοιοῦτον γὰρ τὸ τέλος - τὸ δὲ πρῶτον κινῆσαν οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς ἀκινήτοις ] ·ὅλως δ᾽ ἀπορίαν ἔχει πότερόν ποτε περὶ τὰς αἰσθητὰς οὐσίας ἐστὶν ἡ ζητουμένη νῦν ἐπιστήμη ἢ οὔ ,περὶ δέ τινας ἑτέρας .εἰ γὰρ περὶ ἄλλας ,ἢ περὶ τὰ εἴδη εἴη ἂν ἢ περὶ τὰ μαθηματικά .τὰ μὲν 
οὐ γὰρ δὴ περὶ τὰ δεῦρο ·
ἀλλ᾽ οὐδὲ τῶν αἰσθητῶν οὐσιῶν ·
φθαρταὶ γάρ .
ὅλως δ᾽ ἀπορήσειέ τις ἂν ποίας ἐστὶν ἐπιστήμης τὸ διαπορῆσαι περὶ τῆς τῶν μαθηματικῶν ὕλης .οὔτε γὰρ τῆς φυσικῆς ,διὰ τὸ περὶ τὰ ἔχοντα ἐν αὑτοῖς ἀρχὴν κινήσεως καὶ στάσεως τὴν τοῦ φυσικοῦ πᾶσαν εἶναι πραγματείαν ,οὐδὲ μὴν τῆς σκοπούσης περὶ ἀποδείξεώς τε καὶ ἐπιστήμης ·περὶ γὰρ αὐτὸ τοῦτο τὸ γένος τὴν ζήτησιν ποιεῖται .λείπεται τοίνυν τὴν προκειμένην φιλοσοφίαν περὶ αὐτῶν τὴν σκέψιν ποιεῖσθαι .διαπορήσειε δ᾽ ἄν τις εἰ δεῖ θεῖναι τὴν ζητουμένην ἐπιστήμην περὶ τὰς ἀρχάς ,τὰ καλούμενα ὑπό τινων στοιχεῖα ·ταῦτα δὲ πάντες ἐνυπάρχοντα τοῖς συνθέτοις τιθέασιν .μᾶλλον δ᾽ 
ταῦτα δὲ γίγνοιτ᾽ ἂν τό τε ὂν καὶ τὸ ἕν ·
ταῦτα γὰρ μάλιστ᾽ ἂν ὑποληφθείη περιέχειν τὰ ὄντα πάντα καὶ μάλιστα ἀρχαῖς ἐοικέναι διὰ τὸ εἶναι πρῶτα τῇ φύσει ·
φθαρέντων γὰρ αὐτῶν συναναιρεῖται καὶ τὰ λοιπά ·
πᾶν γὰρ ὂν καὶ ἕν .
ᾗ δὲ τὰς διαφορὰς αὐτῶν ἀνάγκη μετέχειν εἰ θήσει τις αὐτὰ γένη ,διαφορὰ δ᾽ οὐδεμία τοῦ γένους μετέχει ,ταύτῃ δ᾽ οὐκ ἂν δόξειε δεῖν αὐτὰ τιθέναι γένη οὐδ᾽ ἀρχάς .ἔτι δ᾽ εἰ μᾶλλον ἀρχὴ τὸ ἁπλούστερον τοῦ ἧττον τοιούτου ,τὰ δ᾽ ἔσχατα τῶν ἐκ τοῦ γένους ἁπλούστερα τῶν γενῶν [ ἄτομα γάρ ,τὰ γένη δ᾽ εἰς εἴδη πλείω καὶ διαφέροντα διαιρεῖται ] ,μᾶλλον ἂν ἀρχὴ δόξειεν εἶναι τὰ εἴδη τῶν γενῶν .
ᾗ δὲ συναναιρεῖται τοῖς γένεσι τὰ εἴδη ,τὰ γένη ταῖς ἀρχαῖς ἔοικε μᾶλλον ·
ἀρχὴ γὰρ τὸ συναναιροῦν .τὰ μὲν οὖν τὴν ἀπορίαν ἔχοντα ταῦτα καὶ τοιαῦτ᾽ ἐστὶν ἕτερα .ἔτι πότερον δεῖ τιθέναι τι παρὰ τὰ καθ᾽ ἕκαστα ἢ οὔ ,ἀλλὰ τούτων ἡ ζητουμένη ἐπιστήμη ; 
ἀλλὰ ταῦτα ἄπειρα ·
τά γε μὴν παρὰ τὰ καθ᾽ ἕκαστα γένη ἢ εἴδη ἐστίν ,ἀλλ᾽ οὐδετέρου τούτων ἡ ζητουμένη νῦν ἐπιστήμη .διότι γὰρ ἀδύνατον τοῦτο ,εἴρηται .καὶ γὰρ ὅλως ἀπορίαν ἔχει πότερον δεῖ τινὰ ὑπολαβεῖν οὐσίαν εἶναι χωριστὴν παρὰ τὰς αἰσθητὰς οὐσίας καὶ τὰς δεῦρο ,ἢ οὔ ,ἀλλὰ ταῦτ᾽ εἶναι τὰ ὄντα καὶ περὶ ταῦτα τὴν σοφίαν ὑπάρχειν .ζητεῖν μὲν γὰρ ἐοίκαμεν ἄλλην τινά ,καὶ τὸ προκείμενον τοῦτ᾽ ἔστιν ἡμῖν ,λέγω δὲ τὸ ἰδεῖν εἴ τι χωριστὸν καθ᾽ αὑτὸ καὶ μηδενὶ τῶν αἰσθητῶν ὑπάρχον .ἔτι δ᾽ εἰ παρὰ τὰς αἰσθητὰς οὐσίας ἔστι τις 
τί γὰρ μᾶλλον παρὰ τοὺς ἀνθρώπους ἢ τοὺς ἵππους ἢ τῶν ἄλλων ζῴων θήσει τις αὐτὴν ἢ καὶ τῶν ἀψύχων ὅλως ; 
τό γε μὴν ἴσας ταῖς αἰσθηταῖς καὶ φθαρταῖς οὐσίαις ἀϊδίους ἑτέρας κατασκευάζειν ἐκτὸς τῶν εὐλόγων δόξειεν ἂν πίπτειν .εἰ δὲ μὴ χωριστὴ τῶν σωμάτων ἡ ζητουμένη νῦν ἀρχή ,τίνα ἄν τις ἄλλην θείη μᾶλλον τῆς ὕλης ; αὕτη γε μὴν ἐνεργείᾳ μὲν οὐκ ἔστι ,δυνάμει δ᾽ ἔστιν .μᾶλλόν τ᾽ ἂν ἀρχὴ κυριωτέρα ταύτης δόξειεν εἶναι τὸ εἶδος καὶ ἡ μορφή ·τοῦτο δὲ φθαρτόν ,ὥσθ᾽ ὅλως οὐκ ἔστιν ἀΐδιος οὐσία χωριστὴ καὶ καθ᾽ αὑτήν .ἀλλ᾽ ἄτοπον ·ἔοικε γὰρ καὶ ζητεῖται σχεδὸν ὑπὸ τῶν χαριεστάτων ὡς οὖσά τις ἀρχὴ καὶ οὐσία τοιαύτη ·πῶς 
οὐσίας μὲν γὰρ πάσης γένεσις ἔστι ,στιγμῆς δ᾽ οὐκ ἔστιν ·
διαίρεσις γὰρ ἡ στιγμή .
παρέχει δ᾽ ἀπορίαν καὶ τὸ πᾶσαν μὲν ἐπιστήμην εἶναι τῶν καθόλου καὶ τοῦ τοιουδί ,τὴν δ᾽ οὐσίαν μὴ τῶν καθόλου εἶναι ,μᾶλλον δὲ τόδε τι καὶ χωριστόν ,ὥστ᾽ εἰ περὶ τὰς ἀρχάς ἐστιν ἐπιστήμη ,πῶς δεῖ τὴν ἀρχὴν ὑπολαβεῖν οὐσίαν εἶναι ; ἔτι πότερον ἔστι τι παρὰ τὸ σύνολον ἢ οὔ [ λέγω δὲ τὴν ὕλην καὶ τὸ μετὰ ταύτης ]; εἰ μὲν γὰρ μή ,τά γε ἐν ὕλῃ φθαρτὰ πάντα ·
εἰ δ᾽ ἔστι τι ,τὸ εἶδος ἂν εἴη καὶ ἡ μορφή ·
τοῦτ᾽ οὖν ἐπὶ τίνων ἔστι καὶ ἐπὶ τίνων οὔ ,χαλεπὸν ἀφορίσαι ·ἐπ᾽ ἐνίων γὰρ δῆλον οὐκ ὂν χωριστὸν τὸ εἶδος ,οἷον οἰκίας .ἔτι πότερον αἱ ἀρχαὶ εἴδει ἢ ἀριθμῷ αἱ αὐταί ; 
εἰ γὰρ ἀριθμῷ ἕν ,πάντ᾽ ἔσται ταὐτά .
ἐπεὶ δ᾽ ἐστὶν ἡ τοῦ φιλοσόφου ἐπιστήμη τοῦ ὄντος ᾗ ὂν καθόλου καὶ οὐ κατὰ μέρος ,τὸ δ᾽ ὂν πολλαχῶς καὶ οὐ καθ᾽ ἕνα λέγεται τρόπον ·εἰ μὲν οὖν ὁμωνύμως κατὰ δὲ κοινὸν μηδέν ,οὐκ ἔστιν ὑπὸ μίαν ἐπιστήμην [ οὐ γὰρ ἓν γένος τῶν τοιούτων ] ,εἰ δὲ κατά τι κοινόν ,εἴη ἂν ὑπὸ μίαν ἐπιστήμην .ἔοικε δὴ τὸν εἰρημένον λέγεσθαι τρόπον καθάπερ τό τε ἰατρικὸν καὶ ὑγιεινόν ·
καὶ γὰρ τούτων ἑκάτερον πολλαχῶς λέγομεν .
λέγεται δὲ τοῦτον τὸν τρόπον ἕκαστον τῷ τὸ μὲν πρὸς τὴν ἰατρικὴν ἐπιστήμην ἀνάγεσθαί πως τὸ δὲ πρὸς ὑγίειαν τὸ δ᾽ ἄλλως ,πρὸς ταὐτὸ δ᾽ ἕκαστον .ἰατρικὸς γὰρ λόγος καὶ μαχαίριον λέγεται τῷ τὸ μὲν ἀπὸ τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης εἶναι τὸ δὲ ταύτῃ χρήσιμον .
ὁμοίως δὲ καὶ ὑγιεινόν ·
τὸ μὲν γὰρ ὅτι σημαντικὸν ὑγιείας τὸ δ᾽ ὅτι ποιητικόν .ὁ δ᾽ αὐτὸς τρόπος καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν .τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ τὸ ὂν ἅπαν λέγεται ·τῷ γὰρ τοῦ ὄντος ᾗ ὂν πάθος ἢ ἕξις ἢ διάθεσις ἢ κίνησις ἢ τῶν ἄλλων τι τῶν τοιούτων εἶναι λέγεται ἕκαστον αὐτῶν ὄν .ἐπεὶ δὲ παντὸς τοῦ ὄντος πρὸς ἕν τι καὶ κοινὸν ἡ ἀναγωγὴ γίγνεται ,καὶ τῶν ἐναντιώσεων ἑκάστη πρὸς τὰς πρώτας διαφορὰς καὶ ἐναντιώσεις ἀναχθήσεται τοῦ ὄντος ,εἴτε πλῆθος καὶ ἓν εἴθ᾽ ὁμοιότης καὶ ἀνομοιότης αἱ πρῶται τοῦ ὄντος εἰσὶ διαφοραί ,εἴτ᾽ ἄλλαι 
ἔστωσαν γὰρ αὗται τεθεωρημέναι .
διαφέρει δ᾽ οὐδὲν τὴν τοῦ ὄντος ἀναγωγὴν πρὸς τὸ ὂν ἢ πρὸς τὸ ἓν γίγνεσθαι .καὶ γὰρ εἰ μὴ ταὐτὸν ἄλλο δ᾽ ἐστίν ,ἀντιστρέφει γε ·τό τε γὰρ ἓν καὶ ὄν πως ,τό τε ὂν ἕν .ἐπεὶ δ᾽ ἐστὶ τὰ ἐναντία πάντα τῆς αὐτῆς καὶ μιᾶς ἐπιστήμης θεωρῆσαι ,λέγεται δ᾽ ἕκαστον αὐτῶν κατὰ στέρησιν - καίτοι γ᾽ ἔνια ἀπορήσειέ τις ἂν πῶς λέγεται κατὰ στέρησιν ,ὧν ἔστιν ἀνὰ μέσον τι ,καθάπερ ἀδίκου καὶ δικαίου - περὶ πάντα δὴ τὰ τοιαῦτα τὴν στέρησιν δεῖ τιθέναι μὴ τοῦ ὅλου λόγου ,τοῦ τελευταίου δὲ 
τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων .
καθάπερ δ᾽ ὁ μαθηματικὸς περὶ τὰ ἐξ ἀφαιρέσεως τὴν θεωρίαν ποιεῖται [ περιελὼν γὰρ πάντα τὰ αἰσθητὰ θεωρεῖ ,οἷον βάρος καὶ κουφότητα καὶ σκληρότητα καὶ τοὐναντίον ,ἔτι δὲ καὶ θερμότητα καὶ ψυχρότητα καὶ τὰς ἄλλας αἰσθητὰς ἐναντιώσεις ,μόνον δὲ καταλείπει τὸ ποσὸν καὶ συνεχές ,τῶν μὲν ἐφ᾽ ἓν τῶν δ᾽ ἐπὶ δύο τῶν δ᾽ ἐπὶ τρία ,καὶ τὰ πάθη τὰ τούτων ᾗ ποσά ἐστι καὶ συνεχῆ ,καὶ οὐ καθ᾽ ἕτερόν τι θεωρεῖ ,καὶ τῶν μὲν τὰς πρὸς ἄλληλα θέσεις σκοπεῖ καὶ τὰ ταύταις ὑπάρχοντα ,
τῶν δὲ τὰς συμμετρίας καὶ ἀσυμμετρίας ,τῶν δὲ τοὺς λόγους ,ἀλλ᾽ ὅμως μίαν πάντων καὶ τὴν αὐτὴν τίθεμεν ἐπιστήμην τὴν γεωμετρικήν ] ,τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ἔχει καὶ περὶ τὸ ὄν .
τὰ γὰρ τούτῳ συμβεβηκότα καθ᾽ ὅσον ἐστὶν ὄν ,καὶ τὰς ἐναντιώσεις αὐτοῦ ᾗ ὄν ,οὐκ ἄλλης ἐπιστήμης ἢ φιλοσοφίας θεωρῆσαι .τῇ φυσικῇ μὲν γὰρ οὐχ ᾗ ὄντα ,μᾶλλον δ᾽ ᾗ κινήσεως μετέχει ,τὴν θεωρίαν τις ἀπονείμειεν ἄν ·ἥ γε μὴν διαλεκτικὴ καὶ ἡ σοφιστικὴ τῶν συμβεβηκότων μέν εἰσι τοῖς οὖσιν ,οὐχ ᾗ δ᾽ ὄντα οὐδὲ περὶ τὸ ὂν αὐτὸ καθ᾽ ὅσον ὄν ἐστιν ·ὥστε λείπεται τὸν φιλοσόφον ,καθ᾽ ὅσον ὄντ᾽ ἐστίν ,εἶναι περὶ τὰ λεχθέντα θεωρητικόν .ἐπεὶ δὲ τό τε ὂν ἅπαν καθ᾽ ἕν τι καὶ κοινὸν λέγεται πολλαχῶς 
τὸν αὐτὸν δ᾽ ἔχει τρόπον καὶ περὶ τὴν φυσικὴν ἐπιστήμην τῇ μαθηματικῇ ·
τὰ συμβεβηκότα γὰρ ἡ φυσικὴ καὶ τὰς ἀρχὰς θεωρεῖ τὰς τῶν ὄντων ᾗ κινούμενα καὶ οὐχ ᾗ ὄντα [ τὴν δὲ πρώτην εἰρήκαμεν ἐπιστήμην τούτων εἶναι καθ᾽ ὅσον ὄντα τὰ ὑποκείμενά ἐστιν ,ἀλλ᾽ οὐχ ᾗ ἕτερόν τι ] ·διὸ καὶ ταύτην καὶ τὴν μαθηματικὴν ἐπιστήμην μέρη τῆς σοφίας εἶναι θετέον .ἔστι δέ τις ἐν τοῖς οὖσιν ἀρχὴ περὶ ἣν οὐκ ἔστι διεψεῦσθαι ,τοὐναντίον δὲ ἀναγκαῖον ἀεὶ ποιεῖν ,λέγω δὲ ἀληθεύειν ,οἷον ὅτι οὐκ ἐνδέχεται τὸ αὐτὸ καθ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν χρόνον εἶναι καὶ μὴ εἶναι ,
καὶ τἆλλα τὰ τοῦτον αὑτοῖς ἀντικείμενα τὸν τρόπον .
καὶ περὶ τῶν τοιούτων ἁπλῶς μὲν οὐκ ἔστιν ἀπόδειξις ,πρὸς τόνδε δὲ ἔστιν ·οὐ γὰρ ἔστιν ἐκ πιστοτέρας ἀρχῆς αὐτοῦ τούτου ποιήσασθαι συλλογισμόν ,δεῖ δέ γ᾽ εἴπερ ἔσται τὸ ἁπλῶς ἀποδεδεῖχθαι .πρὸς δὲ τὸν λέγοντα τὰς ἀντικειμένας φάσεις τῷ δεικνύντι διότι ψεῦδος ληπτέον τι τοιοῦτον ὃ ταὐτὸ μὲν ἔσται τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι ταὐτὸ εἶναι καὶ μὴ εἶναι καθ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν χρόνον ,μὴ δόξει δ᾽ εἶναι ταὐτόν ·
οὕτω γὰρ μόνως ἂν ἀποδειχθείη πρὸς τὸν φάσκοντα ἐνδέχεσθαι τὰς ἀντικειμένας φάσεις ἀληθεύεσθαι κατὰ τοῦ αὐτοῦ .
τοὺς δὴ μέλλοντας ἀλλήλοις λόγου κοινωνήσειν δεῖ τι συνιέναι αὑτῶν ·
μὴ γιγνομένου γὰρ τούτου πῶς ἔσται κοινωνία τούτοις πρὸς ἀλλήλους λόγου ; δεῖ τοίνυν τῶν ὀνομάτων ἕκαστον εἶναι γνώριμον καὶ δηλοῦν τι ,καὶ μὴ πολλά ,μόνον δὲ ἕν ·ἂν δὲ πλείονα σημαίνῃ ,φανερὸν ποιεῖν ἐφ᾽ ὃ φέρει τοὔνομα τούτων .ὁ δὴ λέγων εἶναι τοῦτο καὶ μὴ εἶναι ,τοῦτο ὅ φησιν οὔ φησιν ,ὥσθ᾽ ὃ σημαίνει τοὔνομα τοῦτ᾽ οὔ φησι σημαίνειν ·
τοῦτο δ᾽ ἀδύνατον .
ὥστ᾽ εἴπερ σημαίνει τι τὸ εἶναι τόδε ,τὴν ἀντίφασιν ἀδύνατον ἀληθεύειν .ἔτι δ᾽ εἴ τι σημαίνει τοὔνομα καὶ τοῦτ᾽ ἀληθεύεται ,δεῖ τοῦτ᾽ ἐξ ἀνάγκης εἶναι ·τὸ δ᾽ ἐξ ἀνάγκης ὂν οὐκ ἐνδέχεταί ποτε μὴ εἶναι ·
τὰς ἀντικειμένας ἄρα οὐκ ἐνδέχεται φάσεις καὶ ἀποφάσεις ἀληθεύειν κατὰ τοῦ αὐτοῦ .
ἔτι δ᾽ εἰ μηθὲν μᾶλλον ἡ φάσις ἢ ἡ ἀπόφασις ἀληθεύεται ,ὁ λέγων ἄνθρωπον ἢ οὐκ ἄνθρωπον οὐθὲν μᾶλλον ἀληθεύσει ·δόξειε δὲ κἂν οὐχ ἵππον εἶναι φάσκων τὸν ἄνθρωπον ἢ μᾶλλον ἢ οὐχ ἧττον ἀληθεύειν ἢ οὐκ ἄνθρωπον ,ὥστε καὶ ἵππον φάσκων εἶναι τὸν αὐτὸν ἀληθεύσει [ τὰς γὰρ ἀντικειμένας ὁμοίως ἦν ἀληθεύειν ] ·συμβαίνει τοίνυν τὸν αὐτὸν ἄνθρωπον εἶναι καὶ ἵππον ἢ τῶν ἄλλων τι ζῴων .ἀπόδειξις μὲν οὖν οὐδεμία τούτων ἐστὶν ἁπλῶς ,πρὸς μέντοι τὸν ταῦτα τιθέμενον ἀπόδειξις .ταχέως δ᾽ ἄν τις καὶ αὐτὸν τὸν Ἡράκλειτον τοῦτον ἐρωτῶν τὸν τρόπον ἠνάγκασεν 
παραπλήσιον δὲ τοῖς εἰρημένοις ἐστὶ καὶ τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ Πρωταγόρου ·
καὶ γὰρ ἐκεῖνος ἔφη πάντων εἶναι χρημάτων μέτρον ἄνθρωπον ,οὐδὲν ἕτερον λέγων ἢ τὸ δοκοῦν ἑκάστῳ τοῦτο καὶ εἶναι παγίως ·τούτου δὲ γιγνομένου τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἶναι καὶ μὴ εἶναι ,καὶ κακὸν καὶ ἀγαθὸν εἶναι ,καὶ τἆλλα τὰ κατὰ τὰς ἀντικειμένας λεγόμενα φάσεις ,διὰ τὸ πολλάκις τοισδὶ μὲν φαίνεσθαι τόδε εἶναι καλὸν τοισδὶ δὲ τοὐναντίον ,μέτρον δ᾽ εἶναι τὸ φαινόμενον ἑκάστῳ .λύοιτο δ᾽ ἂν αὕτη ἡ ἀπορία θεωρήσασι πόθεν ἐλήλυθεν ἡ ἀρχὴ τῆς ὑπολήψεως ταύτης ·ἔοικε γὰρ ἐνίοις μὲν ἐκ τῆς τῶν φυσιολόγων δόξης γεγενῆσθαι ,τοῖς δ᾽ ἐκ τοῦ μὴ 
οὐ χαλεπὸν δὲ διαλύειν τὴν ἀπορίαν ταύτην ·
εἴρηται γὰρ ἐν τοῖς φυσικοῖς πῶς ἐκ τοῦ μὴ ὄντος γίγνεται τὰ γιγνόμενα καὶ πῶς ἐξ ὄντος .
τό γε μὴν ὁμοίως προσέχειν ταῖς δόξαις καὶ ταῖς φαντασίαις τῶν πρὸς αὑτοὺς διαμφισβητούντων εὔηθες ·
δῆλον γὰρ ὅτι τοὺς ἑτέρους αὐτῶν ἀνάγκη διεψεῦσθαι .
φανερὸν δὲ τοῦτ᾽ ἐκ τῶν γιγνομένων κατὰ τὴν αἴσθησιν ·οὐδέποτε γὰρ τὸ αὐτὸ φαίνεται τοῖς μὲν γλυκὺ τοῖς δὲ τοὐναντίον ,μὴ διεφθαρμένων καὶ λελωβημένων τῶν ἑτέρων τὸ αἰσθητήριον καὶ κριτήριον τῶν λεχθέντων χυμῶν .τούτου δ᾽ ὄντος τοιούτου τοὺς ἑτέρους μὲν ὑποληπτέον μέτρον εἶναι τοὺς δ᾽ ἄλλους οὐχ ὑποληπτέον .
ὁμοίως δὲ τοῦτο λέγω καὶ ἐπὶ ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ ,καὶ καλοῦ καὶ αἰσχροῦ ,καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων .
οὐδὲν γὰρ διαφέρει τοῦτ᾽ ἀξιοῦν ἢ τὰ φαινόμενα τοῖς ὑπὸ τὴν ὄψιν ὑποβάλλουσι τὸν δάκτυλον καὶ ποιοῦσιν ἐκ τοῦ ἑνὸς φαίνεσθαι δύο ,δύο δεῖν εἶναι διὰ τὸ φαίνεσθαι τοσαῦτα ,καὶ πάλιν ἕν ·τοῖς γὰρ μὴ κινοῦσι τὴν ὄψιν ἓν φαίνεται τὸ ἕν .ὅλως δὲ ἄτοπον ἐκ τοῦ φαίνεσθαι τὰ δεῦρο μεταβάλλοντα καὶ μηδέποτε διαμένοντα ἐν τοῖς αὐτοῖς ,ἐκ τούτου περὶ τῆς ἀληθείας τὴν κρίσιν ποιεῖσθαι ·δεῖ γὰρ ἐκ τῶν ἀεὶ κατὰ ταὐτὰ ἐχόντων καὶ μηδεμίαν μεταβολὴν ποιουμένων τἀληθὲς θηρεύειν ,τοιαῦτα δ᾽ ἐστὶ τὰ κατὰ τὸν κόσμον ·ταῦτα γὰρ οὐχ ὁτὲ μὲν τοιαδὶ 
ἔτι διὰ τί προστάττοντος τοῦ ἰατροῦ τοδὶ τὸ σιτίον προσενέγκασθαι προσφέρονται ; 
τί γὰρ μᾶλλον τοῦτο ἄρτος ἐστὶν ἢ οὐκ ἔστιν ; ὥστ᾽ οὐθὲν ἂν διέχοι φαγεῖν ἢ μὴ φαγεῖν ·
νῦν δ᾽ ὡς ἀληθεύοντες περὶ αὐτὸ καὶ ὄντος τοῦ προσταχθέντος σιτίου τούτου προσφέρονται τοῦτο ·
καίτοι γ᾽ οὐκ ἔδει μὴ διαμενούσης παγίως μηδεμιᾶς φύσεως ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ἀλλ᾽ ἀεὶ πασῶν κινουμένων καὶ ῥεουσῶν .ἔτι δ᾽ εἰ μὲν ἀλλοιούμεθα ἀεὶ καὶ μηδέποτε διαμένομεν οἱ αὐτοί ,τί καὶ θαυμαστὸν εἰ μηδέποθ᾽ ἡμῖν ταὐτὰ φαίνεται καθάπερ τοῖς κάμνουσιν [ καὶ γὰρ τούτοις διὰ τὸ μὴ ὁμοίως διακεῖσθαι τὴν ἕξιν καὶ ὅθ᾽ ὑγίαινον ,οὐχ ὅμοια φαίνεται τὰ κατὰ τὰς αἰσθήσεις ,αὐτὰ μὲν οὐδεμιᾶς διά γε τοῦτο μεταβολῆς κοινωνοῦντα τὰ αἰσθητά ,αἰσθήματα δ᾽ ἕτερα ποιοῦντα τοῖς κάμνουσι καὶ μὴ τὰ αὐτά ·τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ἔχειν καὶ τῆς εἰρημένης μεταβολῆς γιγνομένης ἴσως ἀναγκαῖόν ἐστιν 
πρὸς μὲν οὖν τοὺς ἐκ λόγου τὰς εἰρημένας ἀπορίας ἔχοντας οὐ ῥᾴδιον διαλῦσαι μὴ τιθέντων τι καὶ τούτου μηκέτι λόγον ἀπαιτούντων ·
οὕτω γὰρ πᾶς λόγος καὶ πᾶσα ἀπόδειξις γίγνεται ·μηθὲν γὰρ τιθέντες ἀναιροῦσι τὸ διαλέγεσθαι καὶ ὅλως λόγον ,ὥστε πρὸς μὲν τοὺς τοιούτους οὐκ ἔστι λόγος ,πρὸς δὲ τοὺς διαποροῦντας ἐκ τῶν παραδεδομένων ἀποριῶν ῥᾴδιον ἀπαντᾶν καὶ διαλύειν τὰ ποιοῦντα τὴν ἀπορίαν ἐν αὐτοῖς ·δῆλον δ᾽ ἐκ τῶν εἰρημένων .ὥστε φανερὸν ἐκ τούτων .ὅτι οὐκ ἐνδέχεται τὰς ἀντικειμένας φάσεις περὶ τοῦ αὐτοῦ καθ᾽ ἕνα χρόνον ἀληθεύειν ,οὐδὲ τὰ ἐναντία ,διὰ τὸ λέγεσθαι κατὰ στέρησιν πᾶσαν ἐναντιότητα ·δῆλον δὲ τοῦτ᾽ ἐπ᾽ ἀρχὴν τοὺς λόγους ἀναλύουσι τοὺς τῶν ἐναντίων .ὁμοίως δ᾽ οὐδὲ τῶν 
λαμβάνουσι δὲ τὸ τί ἐστιν αἱ μὲν δι᾽ αἰσθήσεως αἱ δ᾽ ὑποτιθέμεναι ·
διὸ καὶ δῆλον ἐκ τῆς τοιαύτης ἐπαγωγῆς ὅτι τῆς οὐσίας καὶ τοῦ τί ἐστιν οὐκ ἔστιν ἀπόδειξις .ἐπεὶ δ᾽ ἔστι τις ἡ περὶ φύσεως ἐπιστήμη ,δῆλον ὅτι καὶ πρακτικῆς ἑτέρα καὶ ποιητικῆς ἔσται .ποιητικῆς μὲν γὰρ ἐν τῷ ποιοῦντι καὶ οὐ τῷ ποιουμένῳ τῆς κινήσεως ἡ ἀρχή ,καὶ τοῦτ᾽ ἔστιν εἴτε τέχνη τις εἴτ᾽ ἄλλη τις δύναμις ·
ὁμοίως δὲ καὶ τῆς πρακτικῆς οὐκ ἐν τῷ πρακτῷ μᾶλλον δ᾽ ἐν τοῖς πράττουσιν ἡ κίνησις .
ἡ δὲ τοῦ φυσικοῦ περὶ τὰ ἔχοντ᾽ ἐν ἑαυτοῖς κινήσεως ἀρχήν ἐστιν .ὅτι μὲν τοίνυν οὔτε πρακτικὴν οὔτε ποιητικὴν ἀλλὰ θεωρητικὴν ἀναγκαῖον εἶναι τὴν φυσικὴν ἐπιστήμην ,δῆλον ἐκ τούτων [ εἰς ἓν γάρ τι τούτων τῶν γενῶν ἀνάγκη πίπτειν ] ·ἐπεὶ δὲ τὸ τί ἐστιν ἀναγκαῖον ἑκάστῃ πως τῶν ἐπιστημῶν εἰδέναι καὶ τούτῳ χρῆσθαι ἀρχῇ ,δεῖ μὴ λανθάνειν πῶς ὁριστέον τῷ φυσικῷ καὶ πῶς ὁ τῆς οὐσίας λόγος ληπτέος ,πότερον ὡς τὸ σιμὸν ἢ μᾶλλον ὡς τὸ κοῖλον .τούτων γὰρ ὁ μὲν τοῦ σιμοῦ λόγος μετὰ τῆς ὕλης λέγεται τῆς τοῦ πράγματος ,ὁ 
ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις πότερόν ποτε τὴν τοῦ ὄντος ᾗ ὂν ἐπιστήμην καθόλου δεῖ θεῖναι ἢ οὔ .
τῶν μὲν γὰρ μαθηματικῶν ἑκάστη περὶ ἕν τι γένος ἀφωρισμένον ἐστίν ,ἡ δὲ καθόλου κοινὴ περὶ πάντων .εἰ μὲν οὖν αἱ φυσικαὶ οὐσίαι πρῶται τῶν ὄντων εἰσί ,κἂν ἡ φυσικὴ πρώτη τῶν ἐπιστημῶν εἴη ·εἰ δ᾽ ἔστιν ἑτέρα φύσις καὶ οὐσία χωριστὴ καὶ ἀκίνητος ,ἑτέραν ἀνάγκη καὶ τὴν ἐπιστήμην αὐτῆς εἶναι καὶ προτέραν τῆς φυσικῆς καὶ καθόλου τῷ προτέραν .ἐπεὶ δὲ τὸ ἁπλῶς ὂν κατὰ πλείους λέγεται τρόπους ,ὧν εἷς ἐστὶν ὁ κατὰ συμβεβηκὸς εἶναι λεγόμενος ,σκεπτέον πρῶτον περὶ τοῦ οὕτως ὄντος .ὅτι μὲν οὖν οὐδεμία τῶν παραδεδομένων ἐπιστημῶν πραγματεύεται περὶ 
ὅτι δ᾽ οὐδ᾽ ἐνδεχόμενόν ἐστιν εἶναι τοῦ συμβεβηκότος ἐπιστήμην ,φανερὸν ἔσται πειραθεῖσιν ἰδεῖν τί ποτ᾽ ἐστὶ τὸ συμβεβηκός .
πᾶν δή φαμεν εἶναι τὸ μὲν ἀεὶ καὶ ἐξ ἀνάγκης [ ἀνάγκης δ᾽ οὐ τῆς κατὰ τὸ βίαιον λεγομένης ἀλλ᾽ ᾗ χρώμεθα ἐν τοῖς κατὰ τὰς ἀποδείξεις ] ,τὸ δ᾽ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ,τὸ δ᾽ οὔθ᾽ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ οὔτ᾽ ἀεὶ καὶ ἐξ ἀνάγκης ἀλλ᾽ ὅπως ἔτυχεν ·οἷον ἐπὶ κυνὶ γένοιτ᾽ ἂν ψῦχος ,ἀλλὰ τοῦτ᾽ οὔτ᾽ [ὡς] ἀεὶ καὶ ἐξ ἀνάγκης οὔθ᾽ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ γίγνεται ,συμβαίη δέ ποτ᾽ ἄν .ἔστι δὴ τὸ συμβεβηκὸς ὃ γίγνεται μέν ,οὐκ ἀεὶ δ᾽ οὐδ᾽ ἐξ ἀνάγκης οὐδ᾽ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ .
τί μὲν οὖν ἐστὶ τὸ συμβεβηκός ,εἴρηται ,διότι δ᾽ οὐκ ἔστιν ἐπιστήμη τοῦ τοιούτου ,δῆλον ·
ἐπιστήμη μὲν γὰρ πᾶσα τοῦ ἀεὶ ὄντος ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ,τὸ δὲ συμβεβηκὸς ἐν οὐδετέρῳ τούτων ἐστίν .
ὅτι δὲ τοῦ κατὰ συμβεβηκὸς ὄντος οὐκ εἰσὶν αἰτίαι καὶ ἀρχαὶ τοιαῦται οἷαίπερ τοῦ καθ᾽ αὑτὸ ὄντος ,δῆλον ·
ἔσται γὰρ ἅπαντ᾽ ἐξ ἀνάγκης .εἰ γὰρ τόδε μὲν ἔστι τοῦδε ὄντος τόδε δὲ τοῦδε ,τοῦτο δὲ μὴ ὅπως ἔτυχεν ἀλλ᾽ ἐξ ἀνάγκης ,ἐξ ἀνάγκης ἔσται καὶ οὗ τοῦτ᾽ ἦν αἴτιον ἕως τοῦ τελευταίου λεγομένου αἰτιατοῦ [ τοῦτο δ᾽ ἦν κατὰ συμβεβηκός ] ,ὥστ᾽ ἐξ ἀνάγκης ἅπαντ᾽ ἔσται ,καὶ τὸ ὁποτέρως ἔτυχε καὶ τὸ ἐνδέχεσθαι καὶ γενέσθαι καὶ μὴ παντελῶς ἐκ τῶν γιγνομένων ἀναιρεῖται .κἂν μὴ ὂν δὲ ἀλλὰ γιγνόμενον τὸ αἴτιον ὑποτεθῇ ,ταὐτὰ συμβήσεται ·πᾶν γὰρ ἐξ ἀνάγκης γενήσεται .ἡ γὰρ αὔριον ἔκλειψις γενήσεται ἂν τόδε γένηται ,τοῦτο δ᾽ 
τοῦ τοιούτου δ᾽ ἄτακτα καὶ ἄπειρα τὰ αἴτια .
τὸ δὲ ἕνεκά του ἐν τοῖς φύσει γιγνομένοις ἢ ἀπὸ διανοίας ἐστίν ,τύχη δέ ἐστιν ὅταν τι τούτων γένηται κατὰ συμβεβηκός ·ὥσπερ γὰρ καὶ ὄν ἐστι τὸ μὲν καθ᾽ αὑτὸ τὸ δὲ κατὰ συμβεβηκός ,οὕτω καὶ αἴτιον .ἡ τύχη δ᾽ αἰτία κατὰ συμβεβηκὸς ἐν τοῖς κατὰ προαίρεσιν τῶν ἕνεκά του γιγνομένοις ,διὸ περὶ ταὐτὰ τύχη καὶ διάνοια ·προαίρεσις γὰρ οὐ χωρὶς διανοίας .τὰ δ᾽ αἴτια ἀόριστα ἀφ᾽ ὧν ἂν γένοιτο τὰ ἀπὸ τύχης ,διὸ ἄδηλος ἀνθρωπίνῳ λογισμῷ καὶ αἴτιον κατὰ συμβεβηκός ,ἁπλῶς δ᾽ οὐδενός .ἀγαθὴ δὲ τύχη καὶ κακὴ ὅταν 
εὐτυχία δὲ καὶ δυστυχία περὶ μέγεθος τούτων .
ἐπεὶ δ᾽ οὐθὲν κατὰ συμβεβηκὸς πρότερον τῶν καθ᾽ αὑτό ,οὐδ᾽ ἄρ᾽ αἴτια ·εἰ ἄρα τύχη ἢ τὸ αὐτόματον αἴτιον τοῦ οὐρανοῦ ,πρότερον νοῦς αἴτιος καὶ φύσις .ἔστι δὲ τὸ μὲν ἐνεργείᾳ μόνον τὸ δὲ δυνάμει τὸ δὲ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ ,τὸ μὲν ὂν τὸ δὲ ποσὸν τὸ δὲ τῶν λοιπῶν .
οὐκ ἔστι δέ τις κίνησις παρὰ τὰ πράγματα ·
μεταβάλλει γὰρ ἀεὶ κατὰ τὰς τοῦ ὄντος κατηγορίας ,κοινὸν δ᾽ ἐπὶ τούτων οὐδέν ἐστιν ὃ οὐδ᾽ ἐν μιᾷ κατηγορίᾳ .ἕκαστον δὲ διχῶς ὑπάρχει πᾶσιν [ οἷον τὸ τόδε - τὸ μὲν γὰρ μορφὴ αὐτοῦ τὸ δὲ στέρησις - καὶ κατὰ τὸ ποιὸν τὸ μὲν λευκὸν τὸ δὲ μέλαν ,καὶ κατὰ τὸ ποσὸν τὸ μὲν τέλειον τὸ δὲ ἀτελές ,καὶ κατὰ φορὰν τὸ μὲν ἄνω τὸ δὲ κάτω ,ἢ κοῦφον καὶ βαρύ ] ·ὥστε κινήσεως καὶ μεταβολῆς τοσαῦτ᾽ εἴδη ὅσα τοῦ ὄντος .διῃρημένου δὲ καθ᾽ ἕκαστον γένος τοῦ μὲν δυνάμει τοῦ δ᾽ ἐντελεχείᾳ ,
ὅτι δ᾽ ἀληθῆ λέγομεν ,ἐνθένδε δῆλον ·
ὅταν γὰρ τὸ οἰκοδομητόν ,ᾗ τοιοῦτον αὐτὸ λέγομεν εἶναι ,ἐνεργείᾳ ᾖ ,οἰκοδομεῖται ,καὶ ἔστι τοῦτο οἰκοδόμησις ·
ὁμοίως μάθησις ,ἰάτρευσις ,βάδισις ,ἅλσις ,γήρανσις ,ἅδρυνσις .
συμβαίνει δὲ κινεῖσθαι ὅταν ἡ ἐντελέχεια ᾖ αὐτή ,καὶ οὔτε πρότερον οὔθ᾽ ὕστερον .
ἡ δὴ τοῦ δυνάμει ὄντος ,ὅταν ἐντελεχείᾳ ὂν ἐνεργῇ ,οὐχ ᾗ αὐτὸ ἀλλ᾽ ᾗ κινητόν ,κίνησίς ἐστιν .
λέγω δὲ τὸ ᾗ ὧδε .
ἔστι γὰρ ὁ χαλκὸς δυνάμει ἀνδριάς ·
ἐπεὶ δὲ οὐ τὸ αὐτό ,ὥσπερ οὐδὲ χρῶμα ταὐτὸν καὶ ὁρατόν ,ἡ τοῦ δυνατοῦ καὶ ᾗ δυνατὸν ἐντελέχεια κίνησίς ἐστιν .
ὅτι μὲν οὖν ἐστιν αὕτη ,καὶ ὅτι συμβαίνει τότε κινεῖσθαι ὅταν ἡ ἐντελέχεια ᾖ αὐτή ,καὶ οὔτε πρότερον οὔθ᾽ ὕστερον ,δῆλον [ ἐνδέχεται γὰρ ἕκαστον ὁτὲ μὲν ἐνεργεῖν ὁτὲ δὲ μή ,
οἷον τὸ οἰκοδομητὸν ᾗ οἰκοδομητόν ,καὶ ἡ τοῦ οἰκοδομητοῦ ἐνέργεια ᾗ οἰκοδομητὸν οἰκοδόμησίς ἐστιν ·
ἢ γὰρ τοῦτό ἐστιν ,ἡ οἰκοδόμησις ,ἡ ἐνέργεια ,ἢ οἰκία ·
ἀλλ᾽ ὅταν οἰκία ᾖ ,οὐκέτι οἰκοδομητόν ,οἰκοδομεῖται δὲ τὸ οἰκοδομητόν ·ἀνάγκη ἄρα οἰκοδόμησιν τὴν ἐνέργειαν εἶναι ,ἡ δ᾽ οἰκοδόμησις κίνησίς τις ,ὁ δ᾽ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων κινήσεων ] ·ὅτι δὲ καλῶς εἴρηται ,δῆλον ἐξ ὧν οἱ ἄλλοι λέγουσι περὶ αὐτῆς ,καὶ ἐκ τοῦ μὴ ῥᾴδιον εἶναι διορίσαι ἄλλως αὐτήν .οὔτε γὰρ ἐν ἄλλῳ τις γένει δύναιτ᾽ ἂν θεῖναι αὐτήν ·
δῆλον δ᾽ ἐξ ὧν λέγουσιν ·
οἱ μὲν γὰρ ἑτερότητα καὶ ἀνισότητα καὶ τὸ μὴ ὄν ,ὧν οὐδὲν ἀνάγκη κινεῖσθαι ,ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἡ μεταβολὴ οὔτ᾽ εἰς ταῦτα οὔτ᾽ ἐκ τούτων μᾶλλον ἢ τῶν ἀντικειμένων .αἴτιον δὲ τοῦ εἰς ταῦτα τιθέναι ὅτι ἀόριστόν τι δοκεῖ εἶναι ἡ κίνησις ,τῆς δ᾽ ἑτέρας συστοιχίας αἱ ἀρχαὶ διὰ τὸ στερητικαὶ εἶναι ἀόριστοι ·
οὔτε γὰρ τόδε οὔτε τοιόνδε οὐδεμία αὐτῶν οὔτε τῶν λοιπῶν κατηγοριῶν .
τοῦ δὲ δοκεῖν ἀόριστον εἶναι τὴν κίνησιν αἴτιον ὅτι οὔτ᾽ εἰς δύναμιν τῶν ὄντων οὔτ᾽ εἰς ἐνέργειαν ἔστι θεῖναι αὐτήν ·οὔτε γὰρ τὸ δυνατὸν ποσὸν εἶναι κινεῖται ἐξ ἀνάγκης ,οὔτε τὸ ἐνεργείᾳ ποσόν ,ἥ τε κίνησις ἐνέργεια μὲν εἶναι δοκεῖ τις ,ἀτελὴς δέ ·αἴτιον δ᾽ ὅτι ἀτελὲς τὸ δυνατὸν οὗ ἐστὶν ἐνέργεια .
καὶ διὰ τοῦτο χαλεπὸν αὐτὴν λαβεῖν τί ἐστιν ·
καὶ ὅτι ἐστὶν ἡ κίνησις ἐν τῷ κινητῷ ,δῆλον ·
ἐντελέχεια γάρ ἐστι τούτου ὑπὸ τοῦ κινητικοῦ .
καὶ ἡ τοῦ κινητικοῦ ἐνέργεια οὐκ ἄλλη ἐστίν .
δεῖ μὲν γὰρ εἶναι ἐντελέχειαν ἀμφοῖν ·κινητικὸν μὲν γάρ ἐστι τῷ δύνασθαι ,κινοῦν δὲ τῷ ἐνεργεῖν ,ἀλλ᾽ ἔστιν ἐνεργητικὸν τοῦ κινητοῦ ,ὥσθ᾽ ὁμοίως μία ἡ ἀμφοῖν ἐνέργεια ὥσπερ τὸ αὐτὸ διάστημα ἓν πρὸς δύο καὶ δύο πρὸς ἕν ,καὶ τὸ ἄναντες καὶ τὸ κάταντες ,ἀλλὰ τὸ εἶναι οὐχ ἕν ·
ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ κινοῦντος καὶ κινουμένου .
τὸ δ᾽ ἄπειρον ἢ τὸ ἀδύνατον διελθεῖν τῷ μὴ πεφυκέναι διιέναι ,καθάπερ ἡ φωνὴ ἀόρατος ,ἢ τὸ διέξοδον ἔχον ἀτελεύτητον ,ἢ ὃ μόλις ,ἢ ὃ πεφυκὸς ἔχειν μὴ ἔχει διέξοδον ἢ πέρας ·ἔτι προσθέσει ἢ ἀφαιρέσει ἢ ἄμφω .
χωριστὸν μὲν δὴ αὐτό τι ὂν οὐχ οἷόν τ᾽ εἶναι ·
εἰ γὰρ μήτε μέγεθος μήτε πλῆθος ,οὐσία δ᾽ αὐτὸ τὸ ἄπειρον καὶ μὴ συμβεβηκός ,ἀδιαίρετον ἔσται [ τὸ γὰρ διαιρετὸν ἢ μέγεθος ἢ πλῆθος ] ,εἰ δὲ ἀδιαίρετον ,οὐκ ἄπειρον ,εἰ μὴ καθάπερ ἡ φωνὴ ἀόρατος ·ἀλλ᾽ οὐχ οὕτω λέγουσιν οὐδ᾽ ἡμεῖς ζητοῦμεν ,ἀλλ᾽ ὡς ἀδιέξοδον .ἔτι πῶς ἐνδέχεται καθ᾽ αὑτὸ εἶναι ἄπειρον ,εἰ μὴ καὶ ἀριθμὸς καὶ μέγεθος ,ὧν πάθος τὸ ἄπειρον ; ἔτι εἰ κατὰ συμβεβηκός ,οὐκ ἂν εἴη στοιχεῖον τῶν ὄντων ᾗ ἄπειρον ,ὥσπερ οὐδὲ τὸ ἀόρατον τῆς διαλέκτου ,καίτοι ἡ φωνὴ ἀόρατος .
ἀμέριστον ἄρα καὶ ἀδιαίρετον .
ἀλλὰ ἀδύνατον τὸ ἐντελεχείᾳ ὂν ἄπειρον [ ποσὸν γὰρ εἶναι ἀνάγκη ] ·κατὰ συμβεβηκὸς ἄρα ὑπάρχει .ἀλλ᾽ εἰ οὕτως ,εἴρηται ὅτι οὐκ ἐνδέχεται εἶναι ἀρχήν ,ἀλλ᾽ ἐκεῖνο ᾧ συμβέβηκε ,τὸν ἀέρα ἢ τὸ ἄρτιον .αὕτη μὲν οὖν ἡ ζήτησις καθόλου ,ὅτι δ᾽ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς οὐκ ἔστιν ,ἐνθένδε δῆλον ·εἰ γὰρ σώματος λόγος τὸ ἐπιπέδοις ὡρισμένον ,οὐκ εἴη ἂν ἄπειρον σῶμα οὔτ᾽ αἰσθητὸν οὔτε νοητόν ,οὐδ᾽ ἀριθμὸς ὡς κεχωρισμένος καὶ ἄπειρος ·ἀριθμητὸν γὰρ ὁ ἀριθμὸς ἢ τὸ ἔχον ἀριθμόν .
φυσικῶς δὲ ἐκ τῶνδε δῆλον ·
οὔτε γὰρ σύνθετον οἷόν τ᾽ εἶναι οὔθ᾽ ἁπλοῦν .
σύνθετον μὲν γὰρ οὐκ ἔσται σῶμα ,εἰ πεπέρανται τῷ πλήθει τὰ στοιχεῖα [ δεῖ γὰρ ἰσάζειν τὰ ἐναντία καὶ μὴ εἶναι ἓν αὐτῶν ἄπειρον ·εἰ γὰρ ὁτῳοῦν λείπεται ἡ θατέρου σώματος δύναμις ,φθαρήσεται ὑπὸ τοῦ ἀπείρου τὸ πεπερασμένον ·ἕκαστον δ᾽ ἄπειρον εἶναι ἀδύνατον ,σῶμα γάρ ἐστι τὸ πάντῃ ἔχον διάστασιν ,ἄπειρον δὲ τὸ ἀπεράντως διεστηκός ,ὥστ᾽ εἰ τὸ ἄπειρον σῶμα ,πάντῃ ἔσται ἄπειρον ] ·οὐδὲ ἓν δὲ καὶ ἁπλοῦν ἐνδέχεται τὸ ἄπειρον εἶναι σῶμα ,οὔθ᾽ ὡς λέγουσί τινες ,παρὰ τὰ στοιχεῖα ἐξ οὗ γεννῶσι ταῦτα [ οὐκ ἔστι γὰρ 
οὐδὲ πῦρ οὐδ᾽ ἄλλο τῶν στοιχείων οὐθέν ·
χωρὶς γὰρ τοῦ ἄπειρον εἶναί τι αὐτῶν ,ἀδύνατον τὸ ἅπαν ,κἂν ᾖ πεπερασμένον ,ἢ εἶναι ἢ γίγνεσθαι ἕν τι αὐτῶν ,ὥσπερ Ἡράκλειτός φησιν ἅπαντα γίγνεσθαί ποτε πῦρ .ὁ δ᾽ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τοῦ ἑνὸς ὃ ποιοῦσι παρὰ τὰ στοιχεῖα οἱ φυσικοί ·πᾶν γὰρ μεταβάλλει ἐξ ἐναντίου ,οἷον ἐκ θερμοῦ εἰς ψυχρόν .ἔτι τὸ αἰσθητὸν σῶμα πού ,καὶ ὁ αὐτὸς τόπος ὅλου καὶ μορίου ,οἷον τῆς γῆς ,ὥστ᾽ εἰ μὲν ὁμοειδές ,ἀκίνητον ἔσται ἢ ἀεὶ οἰσθήσεται ,τοῦτο δὲ ἀδύνατον [ τί γὰρ μᾶλλον κάτω ἢ ἄνω ἢ 
καὶ πῶς ; 
τίς οὖν ἡ μονὴ καὶ ἡ κίνησις ; 
ἢ πανταχοῦ μενεῖ - οὐ κινηθήσεται ἄρα ,ἢ πανταχοῦ κινηθήσεται - οὐκ ἄρα στήσεται ] ·
εἰ δ᾽ ἀνόμοιον τὸ πᾶν ,ἀνόμοιοι καὶ οἱ τόποι ,καὶ πρῶτον μὲν οὐχ ἓν τὸ σῶμα τοῦ παντὸς ἀλλ᾽ ἢ τῷ ἅπτεσθαι ,εἶτα ἢ πεπερασμένα ταῦτ᾽ ἔσται ἢ ἄπειρα εἴδει .πεπερασμένα μὲν οὖν οὐχ οἷόν τε [ ἔσται γὰρ τὰ μὲν ἄπειρα τὰ δ᾽ οὔ ,εἰ τὸ πᾶν ἄπειρον ,οἷον πῦρ ἢ ὕδωρ ·φθορὰ δὲ τὸ τοιοῦτον τοῖς ἐναντίοις ] ·
εἰ δ᾽ ἄπειρα καὶ ἁπλᾶ ,καὶ οἱ τόποι ἄπειροι καὶ ἔσται ἄπειρα στοιχεῖα ·
εἰ δὲ τοῦτ᾽ ἀδύνατον καὶ οἱ τόποι πεπερασμένοι ,καὶ τὸ πᾶν ἀνάγκη πεπεράνθαι .ὅλως δ᾽ ἀδύνατον ἄπειρον εἶναι σῶμα καὶ τόπον τοῖς σώμασιν ,εἰ πᾶν σῶμα αἰσθητὸν ἢ βάρος ἔχει ἢ κουφότητα ·ἢ γὰρ ἐπὶ τὸ μέσον ἢ ἄνω οἰσθήσεται ,ἀδύνατον δὲ τὸ ἄπειρον ἢ πᾶν ἢ τὸ ἥμισυ ὁποτερονοῦν πεπονθέναι ·
πῶς γὰρ διελεῖς ; 
ἢ πῶς τοῦ ἀπείρου ἔσται τὸ μὲν κάτω τὸ δ᾽ ἄνω ,ἢ ἔσχατον καὶ μέσον ; ἔτι πᾶν σῶμα αἰσθητὸν ἐν τόπῳ ,τόπου δὲ εἴδη ἕξ ,ἀδύνατον δ᾽ ἐν τῷ ἀπείρῳ σώματι ταῦτ᾽ εἶναι .ὅλως δ᾽ εἰ ἀδύνατον τόπον ἄπειρον εἶναι ,καὶ σῶμα ἀδύνατον ·τὸ γὰρ ἐν τόπῳ πού ,τοῦτο δὲ σημαίνει ἢ ἄνω ἢ κάτω ἢ τῶν λοιπῶν τι ,τούτων δ᾽ ἕκαστον πέρας τι .τὸ δ᾽ ἄπειρον οὐ ταὐτὸν ἐν μεγέθει καὶ κινήσει καὶ χρόνῳ ὡς μία τις φύσις ,ἀλλὰ τὸ ὕστερον λέγεται κατὰ τὸ πρότερον ,οἷον κίνησις 
κινεῖ γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς τὸ δὲ κατὰ μέρος τὸ δὲ καθ᾽ αὑτό ·
ἔστι δέ τι τὸ κινοῦν πρῶτον ·ἔστι δέ τι τὸ κινούμενον ,ἔτι ἐν ᾧ χρόνῳ καὶ ἐξ οὗ καὶ εἰς ὅ .τὰ δ᾽ εἴδη καὶ τὰ πάθη καὶ ὁ τόπος ,εἰς ἃ κινοῦνται τὰ κινούμενα ,ἀκίνητά ἐστιν ,οἷον ἐπιστήμη καὶ θερμότης ·
ἔστι δ᾽ οὐχ ἡ θερμότης κίνησις ἀλλ᾽ ἡ θέρμανσις .
ἡ δὲ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς μεταβολὴ οὐκ ἐν ἅπασιν ὑπάρχει ἀλλ᾽ ἐν τοῖς ἐναντίοις καὶ μεταξὺ καὶ ἐν ἀντιφάσει ·
τούτου δὲ πίστις ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς .
μεταβάλλει δὲ τὸ μεταβάλλον ἢ ἐξ ὑποκειμένου εἰς ὑποκείμενον ,ἢ οὐκ ἐξ ὑποκειμένου εἰς οὐχ ὑποκείμενον ,ἢ ἐξ ὑποκειμένου εἰς οὐχ ὑποκείμενον ,ἢ οὐκ ἐξ ὑποκειμένου εἰς ὑποκείμενον [ λέγω δὲ ὑποκείμενον τὸ καταφάσει δηλούμενον ] ,ὥστ᾽ ἀνάγκη τρεῖς εἶναι μεταβολάς ·
ἡ γὰρ ἐξ οὐχ ὑποκειμένου εἰς μὴ ὑποκείμενον οὐκ ἔστι μεταβολή ·
οὔτε γὰρ ἐναντία οὔτε ἀντίφασίς ἐστιν ,ὅτι οὐκ ἀντίθεσις .
ἡ μὲν οὖν οὐκ ἐξ ὑποκειμένου εἰς ὑποκείμενον κατ᾽ ἀντίφασιν γένεσίς ἐστιν ,ἡ μὲν ἁπλῶς ἁπλῆ ,ἡ δὲ τινὸς τίς ·
ἡ δ᾽ ἐξ ὑποκειμένου εἰς μὴ ὑποκείμενον φθορά ,ἡ μὲν ἁπλῶς ἁπλῆ ,ἡ δὲ τινὸς τίς .
εἰ δὴ τὸ μὴ ὂν λέγεται πλεοναχῶς ,καὶ μήτε τὸ κατὰ σύνθεσιν ἢ διαίρεσιν ἐνδέχεται κινεῖσθαι μήτε τὸ κατὰ δύναμιν τὸ τῷ ἁπλῶς ὄντι ἀντικείμενον [ τὸ γὰρ μὴ λευκὸν ἢ μὴ ἀγαθὸν ὅμως ἐνδέχεται κινεῖσθαι κατὰ συμβεβηκός ,εἴη γὰρ ἂν ἄνθρωπος τὸ μὴ λευκόν ·τὸ δ᾽ ἁπλῶς μὴ τόδε οὐδαμῶς ] ,ἀδύνατον τὸ μὴ ὂν κινεῖσθαι [ εἰ δὲ τοῦτο ,καὶ τὴν γένεσιν κίνησιν εἶναι ·γίγνεται γὰρ τὸ μὴ ὄν ·εἰ γὰρ καὶ ὅτι μάλιστα κατὰ συμβεβηκὸς γίγνεται ,ἀλλ᾽ ὅμως ἀληθὲς εἰπεῖν ὅτι ὑπάρχει τὸ μὴ ὂν κατὰ τοῦ γιγνομένου ἁπλῶς 
εἴη γὰρ ἂν πού .
οὐδὲ δὴ ἡ φθορὰ κίνησις ·ἐναντίον γὰρ κινήσει κίνησις ἢ ἠρεμία ,φθορὰ δὲ γενέσει .ἐπεὶ δὲ πᾶσα κίνησις μεταβολή τις ,μεταβολαὶ δὲ τρεῖς αἱ εἰρημέναι ,τούτων δ᾽ αἱ κατὰ γένεσιν καὶ φθορὰν οὐ κινήσεις ,αὗται δ᾽ εἰσὶν αἱ κατ᾽ ἀντίφασιν ,ἀνάγκη τὴν ἐξ ὑποκειμένου εἰς ὑποκείμενον κίνησιν εἶναι μόνην .τὰ δ᾽ ὑποκείμενα ἢ ἐναντία ἢ μεταξύ [ καὶ γὰρ ἡ στέρησις κείσθω ἐναντίον ] ,καὶ δηλοῦται καταφάσει ,οἷον τὸ γυμνὸν καὶ νωδὸν καὶ μέλαν .εἰ οὖν αἱ κατηγορίαι διῄρηνται οὐσίᾳ ,ποιότητι ,τόπῳ ,τῷ ποιεῖν ἢ πάσχειν 
τοῦτο δὲ ἀδύνατον ·
οὐ γὰρ τῶν ὑποκειμένων τι ἡ μεταβολή ] ,ἢ τῷ ἕτερόν τι ὑποκείμενον ἐκ μεταβολῆς μεταβάλλειν εἰς ἄλλο εἶδος ,οἷον ἄνθρωπον ἐκ νόσου εἰς ὑγίειαν .
ἀλλ᾽ οὐδὲ τοῦτο δυνατὸν πλὴν κατὰ συμβεβηκός .
πᾶσα γὰρ κίνησις ἐξ ἄλλου εἰς ἄλλο ἐστὶ μεταβολή ,καὶ γένεσις καὶ φθορὰ ὡσαύτως ·πλὴν αἱ μὲν εἰς ἀντικείμενα ὡδί ,ἡ δ᾽ ὡδί ,ἡ κίνησις .ἅμα οὖν μεταβάλλει ἐξ ὑγιείας εἰς νόσον ,καὶ ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς μεταβολῆς εἰς ἄλλην .δῆλον δὴ ὅτι ἂν νοσήσῃ ,μεταβεβληκὸς ἔσται εἰς ὁποιανοῦν [ ἐνδέχεται γὰρ ἠρεμεῖν ] καὶ ἔτι εἰς μὴ τὴν τυχοῦσαν ἀεί ·
κἀκείνη ἔκ τινος εἴς τι ἄλλο ἔσται ·
ὥσθ᾽ ἡ ἀντικειμένη ἔσται ,ὑγίανσις ,ἀλλὰ τῷ συμβεβηκέναι ,οἷον ἐξ ἀναμνήσεως εἰς λήθην μεταβάλλει ὅτι ᾧ ὑπάρχει ἐκεῖνο μεταβάλλει ,ὁτὲ μὲν εἰς ἐπιστήμην ὁτὲ δὲ εἰς ἄγνοιαν .ἔτι εἰς ἄπειρον βαδιεῖται ,εἰ ἔσται μεταβολῆς μεταβολὴ καὶ γενέσεως γένεσις .ἀνάγκη δὴ καὶ τὴν προτέραν ,εἰ ἡ ὑστέρα ·οἷον εἰ ἡ ἁπλῆ γένεσις ἐγίγνετό ποτε ,καὶ τὸ γιγνόμενον ἐγίγνετο ·ὥστε οὔπω ἦν τὸ γιγνόμενον ἁπλῶς ,ἀλλά τι γιγνόμενον [ἢ] γιγνόμενον ἤδη .
καὶ τοῦτ᾽ ἐγίγνετό ποτε ,ὥστ᾽ οὐκ ἦν πω τότε γιγνόμενον .
οὔτε γίγνεσθαι οὖν οὔτε κινεῖσθαι οἷόν τε οὔτε μεταβάλλειν οὐδέν .
ἔτι τοῦ αὐτοῦ κίνησις ἡ ἐναντία καὶ ἠρέμησις ,καὶ γένεσις καὶ φθορά ,ὥστε τὸ γιγνόμενον ,ὅταν γένηται γιγνόμενον ,τότε φθείρεται ·
οὔτε γὰρ εὐθὺς γιγνόμενον οὔθ᾽ ὕστερον ·
εἶναι γὰρ δεῖ τὸ φθειρόμενον .
ἔτι δεῖ ὕλην ὑπεῖναι τῷ γιγνομένῳ καὶ μεταβάλλοντι .τίς οὖν ἔσται ὥσπερ τὸ ἀλλοιωτὸν σῶμα ἢ ψυχή - οὕτω τί τὸ γιγνόμενον κίνησις ἢ γένεσις ; 
καὶ ἔτι τί εἰς ὃ κινοῦνται ; 
δεῖ γὰρ εἶναι τὴν τοῦδε ἐκ τοῦδε εἰς τόδε κίνησιν ἢ γένεσιν .
πῶς οὖν ; 
οὐ γὰρ ἔσται μάθησις τῆς μαθήσεως ,ὥστ᾽ οὐδὲ γένεσις γενέσεως .ἐπεὶ δ᾽ οὔτ᾽ οὐσίας οὔτε τοῦ πρός τι οὔτε τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν ,λείπεται κατὰ τὸ ποιὸν καὶ ποσὸν καὶ τόπον κίνησιν εἶναι [ τούτων γὰρ ἑκάστῳ ἐναντίωσις ἔστιν ] ,λέγω δὲ τὸ ποιὸν οὐ τὸ ἐν τῇ οὐσίᾳ [ καὶ γὰρ ἡ διαφορὰ ποιόν ] ἀλλὰ τὸ παθητικόν ,καθ᾽ ὃ λέγεται πάσχειν ἢ ἀπαθὲς εἶναι .τὸ δὲ ἀκίνητον τό τε ὅλως ἀδύνατον κινηθῆναι καὶ τὸ μόλις ἐν χρόνῳ πολλῷ ἢ βραδέως ἀρχόμενον ,καὶ τὸ πεφυκὸς μὲν κινεῖσθαι καὶ δυνάμενον μὴ κινούμενον δὲ 
ἐπεὶ δὲ πᾶσα μεταβολὴ ἐν τοῖς ἀντικειμένοις ,ταῦτα δὲ τὰ ἐναντία καὶ ἀντίφασις ,ἀντιφάσεως δ᾽ οὐδὲν ἀνὰ μέσον ,δῆλον ὡς ἐν τοῖς ἐναντίοις τὸ μεταξύ .
τὸ δὲ συνεχὲς ὅπερ ἐχόμενόν τι .λέγω δὲ συνεχὲς ὅταν ταὐτὸ γένηται καὶ ἓν τὸ ἑκατέρου πέρας οἷς ἅπτονται καὶ συνέχονται ,ὥστε δῆλον ὅτι τὸ συνεχὲς ἐν τούτοις ἐξ ὧν ἕν τι πέφυκε γίγνεσθαι κατὰ τὴν σύναψιν .καὶ ὅτι πρῶτον τὸ ἐφεξῆς ,δῆλον [ τὸ γὰρ ἐφεξῆς οὐχ ἅπτεται ,τοῦτο δ᾽ ἐφεξῆς ·
καὶ εἰ συνεχές ,ἅπτεται ,εἰ δ᾽ ἅπτεται ,οὔπω συνεχές ·
ἐν οἷς δὲ μὴ ἔστιν ἁφή ,οὐκ ἔστι σύμφυσις ἐν τούτοις ] ·ὥστ᾽ οὐκ ἔστι στιγμὴ μονάδι ταὐτόν ·ταῖς μὲν γὰρ ὑπάρχει τὸ ἅπτεσθαι ,ταῖς δ᾽ οὔ ,ἀλλὰ τὸ ἐφεξῆς ·
καὶ τῶν μὲν μεταξύ τι τῶν δ᾽ οὔ .
περὶ τῆς οὐσίας ἡ θεωρία ·
τῶν γὰρ οὐσιῶν αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ αἴτια ζητοῦνται .
καὶ γὰρ εἰ ὡς ὅλον τι τὸ πᾶν ,ἡ οὐσία πρῶτον μέρος ·
καὶ εἰ τῷ ἐφεξῆς ,κἂν οὕτως πρῶτον ἡ οὐσία ,εἶτα τὸ ποιόν ,εἶτα τὸ ποσόν .
ἅμα δὲ οὐδ᾽ ὄντα ὡς εἰπεῖν ἁπλῶς ταῦτα ,ἀλλὰ ποιότητες καὶ κινήσεις ,ἢ καὶ τὸ οὐ λευκὸν καὶ τὸ οὐκ εὐθύ ·
λέγομεν γοῦν εἶναι καὶ ταῦτα ,οἷον ἔστιν οὐ λευκόν .
ἔτι οὐδὲν τῶν ἄλλων χωριστόν .μαρτυροῦσι δὲ καὶ οἱ ἀρχαῖοι ἔργῳ ·
τῆς γὰρ οὐσίας ἐζήτουν ἀρχὰς καὶ στοιχεῖα καὶ αἴτια .
οἱ μὲν οὖν νῦν τὰ καθόλου οὐσίας μᾶλλον τιθέασιν [ τὰ γὰρ γένη καθόλου ,ἅ φασιν ἀρχὰς καὶ οὐσίας εἶναι μᾶλλον διὰ τὸ λογικῶς ζητεῖν ] ·οἱ δὲ πάλαι τὰ καθ᾽ ἕκαστα ,οἷον πῦρ καὶ γῆν ,ἀλλ᾽ οὐ τὸ κοινόν ,σῶμα .οὐσίαι δὲ τρεῖς ,μία μὲν αἰσθητή - ἧς ἡ μὲν ἀΐδιος ἡ δὲ φθαρτή ,ἣν πάντες ὁμολογοῦσιν ,οἷον τὰ φυτὰ καὶ τὰ ζῷα [ἡ δ᾽ ἀΐδιος] - ἧς ἀνάγκη τὰ στοιχεῖα λαβεῖν ,εἴτε ἓν εἴτε πολλά ·ἄλλη δὲ ἀκίνητος ,καὶ ταύτην φασί τινες εἶναι χωριστήν ,οἱ 
ἡ δ᾽ αἰσθητὴ οὐσία μεταβλητή .
εἰ δ᾽ ἡ μεταβολὴ ἐκ τῶν ἀντικειμένων ἢ τῶν μεταξύ ,ἀντικειμένων δὲ μὴ πάντων [ οὐ λευκὸν γὰρ ἡ φωνή ] ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ ἐναντίου ,ἀνάγκη ὑπεῖναί τι τὸ μεταβάλλον εἰς τὴν ἐναντίωσιν ·οὐ γὰρ τὰ ἐναντία μεταβάλλει .ἔτι τὸ μὲν ὑπομένει ,τὸ δ᾽ ἐναντίον οὐχ ὑπομένει ·ἔστιν ἄρα τι τρίτον παρὰ τὰ ἐναντία ,ἡ ὕλη .εἰ δὴ αἱ μεταβολαὶ τέτταρες ,ἢ κατὰ τὸ τί ἢ κατὰ τὸ ποῖον ἢ πόσον ἢ ποῦ ,καὶ γένεσις μὲν ἡ ἁπλῆ καὶ φθορὰ ἡ κατὰ τὸ τόδε ,αὔξησις δὲ καὶ φθίσις ἡ 
καὶ τοῦτ᾽ ἔστι τὸ Ἀναξαγόρου ἕν ·
βέλτιον γὰρ ἢ " ὁμοῦ πάντα " - καὶ Ἐμπεδοκλέους τὸ μῖγμα καὶ Ἀναξιμάνδρου ,καὶ ὡς Δημόκριτός φησιν - " ἦν ὁμοῦ πάντα δυνάμει ,ἐνεργείᾳ δ᾽ οὔ "· ὥστε τῆς ὕλης ἂν εἶεν ἡμμένοι ·πάντα δ᾽ ὕλην ἔχει ὅσα μεταβάλλει ,ἀλλ᾽ ἑτέραν ·
καὶ τῶν ἀϊδίων ὅσα μὴ γενητὰ κινητὰ δὲ φορᾷ ,ἀλλ᾽ οὐ γενητὴν ἀλλὰ ποθὲν ποί .
ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις ἐκ ποίου μὴ ὄντος ἡ γένεσις ·
τριχῶς γὰρ τὸ μὴ ὄν .
οὐδ᾽ ἱκανὸν ὅτι ὁμοῦ πάντα χρήματα ·
διαφέρει γὰρ τῇ ὕλῃ ,ἐπεὶ διὰ τί ἄπειρα ἐγένετο ἀλλ᾽ οὐχ ἕν ; ὁ γὰρ νοῦς εἷς ,ὥστ᾽ εἰ καὶ ἡ ὕλη μία ,ἐκεῖνο ἐγένετο ἐνεργείᾳ οὗ ἡ ὕλη ἦν δυνάμει .τρία δὴ τὰ αἴτια καὶ τρεῖς αἱ ἀρχαί ,δύο μὲν ἡ ἐναντίωσις ,ἧς τὸ μὲν λόγος καὶ εἶδος τὸ δὲ στέρησις ,τὸ δὲ τρίτον ἡ ὕλη .μετὰ ταῦτα ὅτι οὐ γίγνεται οὔτε ἡ ὕλη οὔτε τὸ εἶδος ,λέγω δὲ τὰ ἔσχατα .πᾶν γὰρ μεταβάλλει τὶ καὶ ὑπό τινος καὶ εἴς τι ·ὑφ᾽ οὗ μέν ,τοῦ πρώτου κινοῦντος 
τὰ μὲν οὖν κινοῦντα αἴτια ὡς προγεγενημένα ὄντα ,τὰ δ᾽ ὡς ὁ λόγος ἅμα .
ὅτε γὰρ ὑγιαίνει ὁ ἄνθρωπος ,τότε καὶ ἡ ὑγίεια ἔστιν ,καὶ τὸ σχῆμα τῆς χαλκῆς σφαίρας ἅμα καὶ ἡ χαλκῆ σφαῖρα [ εἰ δὲ καὶ ὕστερόν τι ὑπομένει ,σκεπτέον ·ἐπ᾽ ἐνίων γὰρ οὐδὲν κωλύει ,οἷον εἰ ἡ ψυχὴ τοιοῦτον ,μὴ πᾶσα ἀλλ᾽ ὁ νοῦς ·πᾶσαν γὰρ ἀδύνατον ἴσως ] .φανερὸν δὴ ὅτι οὐδὲν δεῖ διά γε ταῦτ᾽ εἶναι τὰς ἰδέας ·ἄνθρωπος γὰρ ἄνθρωπον γεννᾷ ,ὁ καθ᾽ ἕκαστον τὸν τινά ·ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν τεχνῶν ·ἡ γὰρ ἰατρικὴ τέχνη ὁ λόγος τῆς ὑγιείας ἐστίν .τὰ δ᾽ αἴτια 
ἀλλ᾽ ἀναγκαῖον .
οὐκ ἔστιν ἄρα πάντων ταὐτὰ στοιχεῖα .
ἢ ὥσπερ λέγομεν ,ἔστι μὲν ὥς ,ἔστι δ᾽ ὡς οὔ ,οἷον ἴσως τῶν αἰσθητῶν σωμάτων ὡς μὲν εἶδος τὸ θερμὸν καὶ ἄλλον τρόπον τὸ ψυχρὸν ἡ στέρησις ,ὕλη δὲ τὸ δυνάμει ταῦτα πρῶτον καθ᾽ αὑτό ,οὐσίαι δὲ ταῦτά τε καὶ τὰ ἐκ τούτων ,ὧν ἀρχαὶ ταῦτα ,ἢ εἴ τι ἐκ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ γίγνεται ἕν ,οἷον σὰρξ ἢ ὀστοῦν ·ἕτερον γὰρ ἀνάγκη ἐκείνων εἶναι τὸ γενόμενον .τούτων μὲν οὖν ταὐτὰ στοιχεῖα καὶ ἀρχαί [ ἄλλων δ᾽ ἄλλα ] ,πάντων δὲ οὕτω μὲν εἰπεῖν οὐκ ἔστιν ,τῷ ἀνάλογον δέ 
ἀϊδίους γὰρ δεῖ ,εἴπερ γε καὶ ἄλλο τι ἀΐδιον .
ἐνέργεια ἄρα .καίτοι ἀπορία ·δοκεῖ γὰρ τὸ μὲν ἐνεργοῦν πᾶν δύνασθαι τὸ δὲ δυνάμενον οὐ πᾶν ἐνεργεῖν ,ὥστε πρότερον εἶναι τὴν δύναμιν .ἀλλὰ μὴν εἰ τοῦτο ,οὐθὲν ἔσται τῶν ὄντων ·ἐνδέχεται γὰρ δύνασθαι μὲν εἶναι μήπω δ᾽ εἶναι .καίτοι εἰ ὡς λέγουσιν οἱ θεολόγοι οἱ ἐκ νυκτὸς γεννῶντες ,ἢ ὡς οἱ φυσικοὶ ὁμοῦ πάντα χρήματά φασι ,τὸ αὐτὸ ἀδύνατον .πῶς γὰρ κινηθήσεται ,εἰ μὴ ἔσται ἐνεργείᾳ τι αἴτιον ; 
οὐ γὰρ ἥ γε ὕλη κινήσει αὐτὴ ἑαυτήν ,ἀλλὰ τεκτονική ,οὐδὲ τὰ ἐπιμήνια οὐδ᾽ ἡ γῆ ,ἀλλὰ τὰ σπέρματα καὶ ἡ γονή .
ἀεὶ γὰρ εἶναί φασι κίνησιν .
ἀλλὰ διὰ τί καὶ τίνα οὐ λέγουσιν ,οὐδ᾽ ,εἰ ὡδὶ ἢ ὡδί ,τὴν αἰτίαν .οὐδὲν γὰρ ὡς ἔτυχε κινεῖται ,ἀλλὰ δεῖ τι ἀεὶ ὑπάρχειν ,ἕσπερ νῦν φύσει μὲν ὡδί ,βίᾳ δὲ ἢ ὑπὸ νοῦ ἢ ἄλλου ὡδί .[ εἶτα ποία πρώτη ; διαφέρει γὰρ ἀμήχανον ὅσον ] .ἀλλὰ μὴν οὐδὲ Πλάτωνί γε οἷόν τε λέγειν ἣν οἴεται ἐνίοτε ἀρχὴν εἶναι ,τὸ αὐτὸ ἑαυτὸ κινοῦν ·ὕστερον γὰρ καὶ ἅμα τῷ οὐρανῷ ἡ ψυχή ,ὡς φησίν .τὸ μὲν δὴ δύναμιν οἴεσθαι ἐνεργείας πρότερον ἔστι μὲν ὡς καλῶς ἔστι δ᾽ 
οὐκοῦν οὕτως καὶ ἔχουσιν αἱ κινήσεις .
τί οὖν ἄλλας δεῖ ζητεῖν ἀρχάς ; ἐπεὶ δ᾽ οὕτω τ᾽ ἐνδέχεται ,καὶ εἰ μὴ οὕτως ,ἐκ νυκτὸς ἔσται καὶ ὁμοῦ πάντων καὶ ἐκ μὴ ὄντος ,λύοιτ᾽ ἂν ταῦτα ,καὶ ἔστι τι ἀεὶ κινούμενον κίνησιν ἄπαυστον ,αὕτη δ᾽ ἡ κύκλῳ [ καὶ τοῦτο οὐ λόγῳ μόνον ἀλλ᾽ ἔργῳ δῆλον ] ,ὥστ᾽ ἀΐδιος ἂν εἴη ὁ πρῶτος οὐρανός .
ἔστι τοίνυν τι καὶ ὃ κινεῖ .
ἐπεὶ δὲ τὸ κινούμενον καὶ κινοῦν [καὶ] μέσον ,̣ τοίνυν ̣ ἔστι τι ὃ οὐ κινούμενον κινεῖ ,ἀΐδιον καὶ οὐσία καὶ ἐνέργεια οὖσα .κινεῖ δὲ ὧδε τὸ ὀρεκτὸν καὶ τὸ νοητόν ·κινεῖ οὐ κινούμενα .
τούτων τὰ πρῶτα τὰ αὐτά .
ἐπιθυμητὸν μὲν γὰρ τὸ φαινόμενον καλόν ,βουλητὸν δὲ πρῶτον τὸ ὂν καλόν ·
ὀρεγόμεθα δὲ διότι δοκεῖ μᾶλλον ἢ δοκεῖ διότι ὀρεγόμεθα ·
ἀρχὴ γὰρ ἡ νόησις .
νοῦς δὲ ὑπὸ τοῦ νοητοῦ κινεῖται ,νοητὴ δὲ ἡ ἑτέρα συστοιχία καθ᾽ αὑτήν ·
καὶ ταύτης ἡ οὐσία πρώτη ,καὶ ταύτης ἡ ἁπλῆ καὶ κατ᾽ ἐνέργειαν [ ἔστι δὲ τὸ ἓν καὶ τὸ ἁπλοῦν οὐ τὸ αὐτό ·
τὸ μὲν γὰρ ἓν μέτρον σημαίνει ,τὸ δὲ ἁπλοῦν πὼς ἔχον αὐτό ] .
ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ καλὸν καὶ τὸ δι᾽ αὑτὸ αἱρετὸν ἐν τῇ αὐτῇ συστοιχίᾳ ·
καὶ ἔστιν ἄριστον ἀεὶ ἢ ἀνάλογον τὸ πρῶτον .
ὅτι δ᾽ ἔστι τὸ οὗ ἕνεκα ἐν τοῖς ἀκινήτοις ,ἡ διαίρεσις δηλοῖ ·
ἔστι γὰρ τινὶ τὸ οὗ ἕνεκα καὶ τινός ,ὧν τὸ μὲν ἔστι τὸ δ᾽ οὐκ ἔστι .
κινεῖ δὴ ὡς ἐρώμενον ,κινούμενα δὲ τἆλλα κινεῖ .
εἰ μὲν οὖν τι κινεῖται ,ἐνδέχεται καὶ ἄλλως ἔχειν ,ὥστ᾽ εἰ [ἡ] φορὰ πρώτη ἡ ἐνέργειά ἐστιν ,ᾗ κινεῖται ταύτῃ γε ἐνδέχεται ἄλλως ἔχειν ,κατὰ τόπον ,καὶ εἰ μὴ κατ᾽ οὐσίαν ·ἐπεὶ δὲ ἔστι τι κινοῦν αὐτὸ ἀκίνητον ὄν ,ἐνεργείᾳ ὄν ,τοῦτο οὐκ ἐνδέχεται ἄλλως ἔχειν οὐδαμῶς .φορὰ γὰρ ἡ πρώτη τῶν μεταβολῶν ,ταύτης δὲ ἡ κύκλῳ ·
ταύτην δὲ τοῦτο κινεῖ .
ἐξ ἀνάγκης ἄρα ἐστὶν ὄν ·
καὶ ᾗ ἀνάγκῃ ,καλῶς ,καὶ οὕτως ἀρχή .
τὸ γὰρ ἀναγκαῖον τοσαυταχῶς ,τὸ μὲν βίᾳ ὅτι παρὰ τὴν ὁρμήν ,τὸ δὲ οὗ οὐκ ἄνευ τὸ εὖ ,τὸ δὲ μὴ ἐνδεχόμενον ἄλλως ἀλλ᾽ ἁπλῶς .ἐκ τοιαύτης ἄρα ἀρχῆς ἤρτηται ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ φύσις .
διαγωγὴ δ᾽ ἐστὶν οἵα ἡ ἀρίστη μικρὸν χρόνον ἡμῖν [ οὕτω γὰρ ἀεὶ ἐκεῖνο ·
ἡμῖν μὲν γὰρ ἀδύνατον ] ,ἐπεὶ καὶ ἡδονὴ ἡ ἐνέργεια τούτου [ καὶ διὰ τοῦτο ἐγρήγορσις αἴσθησις νόησις ἥδιστον ,ἐλπίδες δὲ καὶ μνῆμαι διὰ ταῦτα ] .
ἡ δὲ νόησις ἡ καθ᾽ αὑτὴν τοῦ καθ᾽ αὑτὸ ἀρίστου ,καὶ ἡ μάλιστα τοῦ μάλιστα .
αὑτὸν δὲ νοεῖ ὁ νοῦς κατὰ μετάληψιν τοῦ νοητοῦ ·
νοητὸς γὰρ γίγνεται θιγγάνων καὶ νοῶν ,ὥστε ταὐτὸν νοῦς καὶ νοητόν .
τὸ γὰρ δεκτικὸν τοῦ νοητοῦ καὶ τῆς οὐσίας νοῦς ,ἐνεργεῖ δὲ ἔχων ,ὥστ᾽ ἐκείνου μᾶλλον τοῦτο ὃ δοκεῖ ὁ νοῦς θεῖον ἔχειν ,καὶ ἡ θεωρία τὸ ἥδιστον καὶ ἄριστον .
εἰ οὖν οὕτως εὖ ἔχει ,ὡς ἡμεῖς ποτέ ,ὁ θεὸς ἀεί ,θαυμαστόν ·
εἰ δὲ μᾶλλον ,ἔτι θαυμασιώτερον .
ἔχει δὲ ὧδε .
καὶ ζωὴ δέ γε ὑπάρχει ·ἡ γὰρ νοῦ ἐνέργεια ζωή ,ἐκεῖνος δὲ ἡ ἐνέργεια ·
ἐνέργεια δὲ ἡ καθ᾽ αὑτὴν ἐκείνου ζωὴ ἀρίστη καὶ ἀΐδιος .
φαμὲν δὴ τὸν θεὸν εἶναι ζῷον ἀΐδιον ἄριστον ,ὥστε ζωὴ καὶ αἰὼν συνεχὴς καὶ ἀΐδιος ὑπάρχει τῷ θεῷ ·
τοῦτο γὰρ ὁ θεός .
ὅσοι δὲ ὑπολαμβάνουσιν ,ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοι καὶ Σπεύσιππος τὸ κάλλιστον καὶ ἄριστον μὴ ἐν ἀρχῇ εἶναι ,διὰ τὸ καὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ζῴων τὰς ἀρχὰς αἴτια μὲν εἶναι τὸ δὲ καλὸν καὶ τέλειον ἐν τοῖς ἐκ τούτων ,οὐκ ὀρθῶς οἴονται .
τὸ γὰρ σπέρμα ἐξ ἑτέρων ἐστὶ προτέρων τελείων ,καὶ τὸ πρῶτον οὐ σπέρμα ἐστὶν ἀλλὰ τὸ τέλειον ·
οἷον πρότερον ἄνθρωπον ἂν φαίη τις εἶναι τοῦ σπέρματος ,οὐ τὸν ἐκ τούτου γενόμενον ἀλλ᾽ ἕτερον ἐξ οὗ τὸ σπέρμα .
ὅτι μὲν οὖν ἔστιν οὐσία τις ἀΐδιος καὶ ἀκίνητος καὶ κεχωρισμένη τῶν αἰσθητῶν ,φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων ·
δέδεικται δὲ καὶ ὅτι μέγεθος οὐδὲν ἔχειν ἐνδέχεται ταύτην τὴν οὐσίαν ἀλλ᾽ ἀμερὴς καὶ ἀδιαίρετός ἐστιν [ κινεῖ γὰρ τὸν ἄπειρον χρόνον ,οὐδὲν δ᾽ ἔχει δύναμιν ἄπειρον πεπερασμένον ·
ἐπεὶ δὲ πᾶν μέγεθος ἢ ἄπειρον ἢ πεπερασμένον ,πεπερασμένον μὲν διὰ τοῦτο οὐκ ἂν ἔχοι μέγεθος ,ἄπειρον δ᾽ ὅτι ὅλως οὐκ ἔστιν οὐδὲν ἄπειρον μέγεθος ] ·
ἀλλὰ μὴν καὶ ὅτι ἀπαθὲς καὶ ἀναλλοίωτον ·
πᾶσαι γὰρ αἱ ἄλλαι κινήσεις ὕστεραι τῆς κατὰ τόπον .
ταῦτα μὲν οὖν δῆλα διότι τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον .
πότερον δὲ μίαν θετέον τὴν τοιαύτην οὐσίαν ἢ πλείους ,καὶ πόσας ,δεῖ μὴ λανθάνειν ,ἀλλὰ μεμνῆσθαι καὶ τὰς τῶν ἄλλων ἀποφάσεις ,ὅτι περὶ πλήθους οὐθὲν εἰρήκασιν ὅ τι καὶ σαφὲς εἰπεῖν .ἡ μὲν γὰρ περὶ τὰς ἰδέας ὑπόληψις οὐδεμίαν ἔχει σκέψιν ἰδίαν [ ἀριθμοὺς γὰρ λέγουσι τὰς ἰδέας οἱ λέγοντες ἰδέας ,περὶ δὲ τῶν ἀριθμῶν ὁτὲ μὲν ὡς περὶ ἀπείρων λέγουσιν ὁτὲ δὲ ὡς μέχρι τῆς δεκάδος ὡρισμένων ·δι᾽ ἣν δ᾽ αἰτίαν τοσοῦτον τὸ πλῆθος τῶν ἀριθμῶν ,οὐδὲν λέγεται μετὰ σπουδῆς ἀποδεικτικῆς ] ·
ἡμῖν δ᾽ ἐκ τῶν ὑποκειμένων καὶ διωρισμένων λεκτέον .
ἡ μὲν γὰρ ἀρχὴ καὶ τὸ πρῶτον τῶν ὄντων ἀκίνητον καὶ καθ᾽ αὑτὸ καὶ κατὰ συμβεβηκός ,κινοῦν δὲ τὴν πρώτην ἀΐδιον καὶ μίαν κίνησιν ·
ἐπεὶ δὲ τὸ κινούμενον ἀνάγκη ὑπό τινος κινεῖσθαι ,καὶ τὸ πρῶτον κινοῦν ἀκίνητον εἶναι καθ᾽ αὑτό ,καὶ τὴν ἀΐδιον κίνησιν ὑπὸ ἀϊδίου κινεῖσθαι καὶ τὴν μίαν ὑφ᾽ ἑνός ,ὁρῶμεν δὲ παρὰ τὴν τοῦ παντὸς τὴν ἁπλῆν φοράν ,ἣν κινεῖν φαμὲν τὴν πρώτην οὐσίαν καὶ ἀκίνητον ,ἄλλας φορὰς οὔσας τὰς τῶν πλανήτων ἀϊδίους [ ἀΐδιον γὰρ καὶ ἄστατον τὸ κύκλῳ σῶμα ·
δέδεικται δ᾽ ἐν τοῖς φυσικοῖς περὶ τούτων ] ,ἀνάγκη καὶ τούτων ἑκάστην τῶν φορῶν ὑπ᾽ ἀκινήτου τε κινεῖσθαι καθ᾽ αὑτὴν καὶ ἀϊδίου οὐσίας .
ἥ τε γὰρ τῶν ἄστρων φύσις ἀΐδιος οὐσία τις οὖσα ,καὶ τὸ κινοῦν ἀΐδιον καὶ πρότερον τοῦ κινουμένου ,καὶ τὸ πρότερον οὐσίας οὐσίαν ἀναγκαῖον εἶναι .φανερὸν τοίνυν ὅτι τοσαύτας τε οὐσίας ἀναγκαῖον εἶναι τήν τε φύσιν ἀϊδίους καὶ ἀκινήτους καθ᾽ αὑτάς ,καὶ ἄνευ μεγέθους διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν πρότερον .
- ὅτι μὲν οὖν εἰσὶν οὐσίαι ,καὶ τούτων τις πρώτη καὶ δευτέρα κατὰ τὴν αὐτὴν τάξιν ταῖς φοραῖς τῶν ἄστρων ,φανερόν ·
τὸ δὲ πλῆθος ἤδη τῶν φορῶν ἐκ τῆς οἰκειοτάτης φιλοσοφίᾳ τῶν μαθηματικῶν ἐπιστημῶν δεῖ σκοπεῖν ,ἐκ τῆς ἀστρολογίας ·
αὕτη γὰρ περὶ οὐσίας αἰσθητῆς μὲν ἀϊδίου δὲ ποιεῖται τὴν θεωρίαν ,αἱ δ᾽ ἄλλαι περὶ οὐδεμιᾶς οὐσίας ,οἷον ἥ τε περὶ τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὴν γεωμετρίαν .ὅτι μὲν οὖν πλείους τῶν φερομένων αἱ φοραί ,φανερὸν τοῖς καὶ μετρίως ἡμμένοις [ πλείους γὰρ ἕκαστον φέρεται μιᾶς τῶν πλανωμένων ἄστρων ] ·
πόσαι δ᾽ αὗται τυγχάνουσιν οὖσαι ,νῦν μὲν ἡμεῖς ἃ λέγουσι τῶν μαθηματικῶν τινὲς ἐννοίας χάριν λέγομεν ,ὅπως ᾖ τι τῇ διανοίᾳ πλῆθος ὡρισμένον ὑπολαβεῖν ·
τὸ δὲ λοιπὸν τὰ μὲν ζητοῦντας αὐτοὺς δεῖ τὰ δὲ πυνθανομένους παρὰ τῶν ζητούντων ,ἄν τι φαίνηται παρὰ τὰ νῦν εἰρημένα τοῖς ταῦτα πραγματευομένοις ,φιλεῖν μὲν ἀμφοτέρους ,πείθεσθαι δὲ τοῖς ἀκριβεστέροις .
Εὔδοξος μὲν οὖν ἡλίου καὶ σελήνης ἑκατέρου τὴν φορὰν ἐν τρισὶν ἐτίθετ᾽ εἶναι σφαίραις ,ὧν τὴν μὲν πρώτην τὴν τῶν ἀπλανῶν ἄστρων εἶναι ,τὴν δὲ δευτέραν κατὰ τὸν διὰ μέσων τῶν ζῳδίων ,τὴν δὲ τρίτην κατὰ τὸν λελοξωμένον ἐν τῷ πλάτει τῶν ζῳδίων [ ἐν μείζονι δὲ πλάτει λελοξῶσθαι καθ᾽ ὃν ἡ σελήνη φέρεται ἢ καθ᾽ ὃν ὁ ἥλιος ] ,τῶν δὲ πλανωμένων ἄστρων ἐν τέτταρσιν ἑκάστου σφαίραις ,καὶ τούτων δὲ τὴν μὲν πρώτην καὶ δευτέραν τὴν αὐτὴν εἶναι ἐκείναις [ τήν τε γὰρ τῶν ἀπλανῶν τὴν ἁπάσας φέρουσαν εἶναι ,καὶ τὴν ὑπὸ ταύτῃ 
εἶναι δὲ τῆς τρίτης σφαίρας τοὺς πόλους τῶν μὲν ἄλλων ἰδίους ,τοὺς δὲ τῆς Ἀφροδίτης καὶ τοῦ Ἑρμοῦ τοὺς αὐτούς ·
Κάλλιππος δὲ τὴν μὲν θέσιν τῶν σφαιρῶν τὴν αὐτὴν ἐτίθετο Εὐδόξῳ [τοῦτ᾽ ἔστι τῶν ἀποστημάτων τὴν τάξιν] ,τὸ δὲ πλῆθος τῷ μὲν τοῦ Διὸς καὶ τῷ τοῦ Κρόνου τὸ αὐτὸ ἐκείνῳ ἀπεδίδου ,τῷ δ᾽ ἡλίῳ καὶ τῇ σελήνῃ δύο ᾤετο ἔτι προσθετέας εἶναι σφαίρας ,τὰ φαινόμενα εἰ μέλλει τις ἀποδώσειν ,τοῖς δὲ λοιποῖς τῶν πλανήτων ἑκάστῳ μίαν .
ἀναγκαῖον δέ ,εἰ μέλλουσι συντεθεῖσαι πᾶσαι τὰ φαινόμενα ἀποδώσειν ,καθ᾽ ἕκαστον τῶν πλανωμένων ἑτέρας σφαίρας μιᾷ ἐλάττονας εἶναι τὰς ἀνελιττούσας καὶ εἰς τὸ αὐτὸ ἀποκαθιστάσας τῇ θέσει τὴν πρώτην σφαῖραν ἀεὶ τοῦ ὑποκάτω τεταγμένου ἄστρου ·
οὕτω γὰρ μόνως ἐνδέχεται τὴν τῶν πλανήτων φορὰν ἅπαντα ποιεῖσθαι .
ἐπεὶ οὖν ἐν αἷς μὲν αὐτὰ φέρεται σφαίραις αἱ μὲν ὀκτὼ αἱ δὲ πέντε καὶ εἴκοσίν εἰσιν ,τούτων δὲ μόνας οὐ δεῖ ἀνελιχθῆναι ἐν αἷς τὸ κατωτάτω τεταγμένον φέρεται ,αἱ μὲν τὰς τῶν πρώτων δύο ἀνελίττουσαι ἓξ ἔσονται ,αἱ δὲ τὰς τῶν ὕστερον τεττάρων ἑκκαίδεκα ·
ὁ δὴ ἁπασῶν ἀριθμὸς τῶν τε φερουσῶν καὶ τῶν ἀνελιττουσῶν ταύτας πεντήκοντά τε καὶ πέντε .
εἰ δὲ τῇ σελήνῃ τε καὶ τῷ ἡλίῳ μὴ προστιθείη τις ἃς εἴπομεν κινήσεις ,αἱ πᾶσαι σφαῖραι ἔσονται ἑπτά τε καὶ τεσσαράκοντα .τὸ μὲν οὖν πλῆθος τῶν σφαιρῶν ἔστω τοσοῦτον ,ὥστε καὶ τὰς οὐσίας καὶ τὰς ἀρχὰς τὰς ἀκινήτους [καὶ τὰς αἰσθητὰς] τοσαύτας εὔλογον ὑπολαβεῖν [ τὸ γὰρ ἀναγκαῖον ἀφείσθω τοῖς ἰσχυροτέροις λέγειν ] ·
εἰ δὲ μηδεμίαν οἷόν τ᾽ εἶναι φορὰν μὴ συντείνουσαν πρὸς ἄστρου φοράν ,ἔτι δὲ πᾶσαν φύσιν καὶ πᾶσαν οὐσίαν ἀπαθῆ καὶ καθ᾽ αὑτὴν τοῦ ἀρίστου τετυχηκυῖαν τέλος εἶναι δεῖ νομίζειν ,οὐδεμία ἂν εἴη παρὰ ταύτας ἑτέρα φύσις ,ἀλλὰ τοῦτον ἀνάγκη τὸν ἀριθμὸν εἶναι τῶν οὐσιῶν .
εἴτε γὰρ εἰσὶν ἕτεραι ,κινοῖεν ἂν ὡς τέλος οὖσαι φορᾶς ·
ἀλλὰ εἶναί γε ἄλλας φορὰς ἀδύνατον παρὰ τὰς εἰρημένας .
τοῦτο δὲ εὔλογον ἐκ τῶν φερομένων ὑπολαβεῖν .
εἰ γὰρ πᾶν τὸ φέρον τοῦ φερομένου χάριν πέφυκε καὶ φορὰ πᾶσα φερομένου τινός ἐστιν ,οὐδεμία φορὰ αὑτῆς ἂν ἕνεκα εἴη οὐδ᾽ ἄλλης φορᾶς ,ἀλλὰ τῶν ἄστρων ἕνεκα .
εἰ γὰρ ἔσται φορὰ φορᾶς ἕνεκα ,καὶ ἐκείνην ἑτέρου δεήσει χάριν εἶναι ·
ὥστ᾽ ἐπειδὴ οὐχ οἷόν τε εἰς ἄπειρον ,τέλος ἔσται πάσης φορᾶς τῶν φερομένων τι θείων σωμάτων κατὰ τὸν οὐρανόν .
ὅτι δὲ εἷς οὐρανός ,φανερόν .
εἰ γὰρ πλείους οὐρανοὶ ὥσπερ ἄνθρωποι ,ἔσται εἴδει μία ἡ περὶ ἕκαστον ἀρχή ,ἀριθμῷ δέ γε πολλαί .
ἀλλ᾽ ὅσα ἀριθμῷ πολλά ,ὕλην ἔχει [ εἷς γὰρ λόγος καὶ ὁ αὐτὸς πολλῶν ,οἷον ἀνθρώπου ,Σωκράτης δὲ εἷς ] ·
ἐντελέχεια γάρ .
ἓν ἄρα καὶ λόγῳ καὶ ἀριθμῷ τὸ πρῶτον κινοῦν ἀκίνητον ὄν ·
καὶ τὸ κινούμενον ἄρα ἀεὶ καὶ συνεχῶς ·
εἷς ἄρα οὐρανὸς μόνος .
παραδέδοται δὲ παρὰ τῶν ἀρχαίων καὶ παμπαλαίων ἐν μύθου σχήματι καταλελειμμένα τοῖς ὕστερον ὅτι θεοί τέ εἰσιν οὗτοι καὶ περιέχει τὸ θεῖον τὴν ὅλην φύσιν .
τὰ δὲ λοιπὰ μυθικῶς ἤδη προσῆκται πρὸς τὴν πειθὼ τῶν πολλῶν καὶ πρὸς τὴν εἰς τοὺς νόμους καὶ τὸ συμφέρον χρῆσιν ·
ἀνθρωποειδεῖς τε γὰρ τούτους καὶ τῶν ἄλλων ζῴων ὁμοίους τισὶ λέγουσι ,καὶ τούτοις ἕτερα ἀκόλουθα καὶ παραπλήσια τοῖς εἰρημένοις ,ὧν εἴ τις χωρίσας αὐτὸ λάβοι μόνον τὸ πρῶτον ,ὅτι θεοὺς ᾤοντο τὰς πρώτας οὐσίας εἶναι ,θείως ἂν εἰρῆσθαι νομίσειεν ,καὶ κατὰ τὸ εἰκὸς πολλάκις εὑρημένης εἰς τὸ δυνατὸν ἑκάστης καὶ τέχνης καὶ φιλοσοφίας καὶ πάλιν φθειρομένων καὶ ταύτας τὰς δόξας ἐκείνων οἷον λείψανα περισεσῶσθαι μέχρι τοῦ νῦν .
ἡ μὲν οὖν πάτριος δόξα καὶ ἡ παρὰ τῶν πρώτων ἐπὶ τοσοῦτον ἡμῖν φανερὰ μόνον .
τὰ δὲ περὶ τὸν νοῦν ἔχει τινὰς ἀπορίας ·
δοκεῖ μὲν γὰρ εἶναι τῶν φαινομένων θειότατον ,πῶς δ᾽ ἔχων τοιοῦτος ἂν εἴη ,ἔχει τινὰς δυσκολίας .
εἴτε γὰρ μηδὲν νοεῖ ,τί ἂν εἴη τὸ σεμνόν ,ἀλλ᾽ ἔχει ὥσπερ ἂν εἰ ὁ καθεύδων ·
εἴτε νοεῖ ,τούτου δ᾽ ἄλλο κύριον ,οὐ γάρ ἐστι τοῦτο ὅ ἐστιν αὐτοῦ ἡ οὐσία νόησις ,ἀλλὰ δύναμις ,οὐκ ἂν ἡ ἀρίστη οὐσία εἴη ·
διὰ γὰρ τοῦ νοεῖν τὸ τίμιον αὐτῷ ὑπάρχει .
ἔτι δὲ εἴτε νοῦς ἡ οὐσία αὐτοῦ εἴτε νόησίς ἐστι ,τί νοεῖ ; 
ἢ γὰρ αὐτὸς αὑτὸν ἢ ἕτερόν τι ·
καὶ εἰ ἕτερόν τι ,ἢ τὸ αὐτὸ ἀεὶ ἢ ἄλλο .
πότερον οὖν διαφέρει τι ἢ οὐδὲν τὸ νοεῖν τὸ καλὸν ἢ τὸ τυχόν ; 
ἢ καὶ ἄτοπον τὸ διανοεῖσθαι περὶ ἐνίων ; 
δῆλον τοίνυν ὅτι τὸ θειότατον καὶ τιμιώτατον νοεῖ ,καὶ οὐ μεταβάλλει ·
εἰς χεῖρον γὰρ ἡ μεταβολή ,καὶ κίνησίς τις ἤδη τὸ τοιοῦτον .
πρῶτον μὲν οὖν εἰ μὴ νόησίς ἐστιν ἀλλὰ δύναμις ,εὔλογον ἐπίπονον εἶναι τὸ συνεχὲς αὐτῷ τῆς νοήσεως ·
ἔπειτα δῆλον ὅτι ἄλλο τι ἂν εἴη τὸ τιμιώτερον ἢ ὁ νοῦς ,τὸ νοούμενον .
καὶ γὰρ τὸ νοεῖν καὶ ἡ νόησις ὑπάρξει καὶ τὸ χείριστον νοοῦντι ,ὥστ᾽ εἰ φευκτὸν τοῦτο [ καὶ γὰρ μὴ ὁρᾶν ἔνια κρεῖττον ἢ ὁρᾶν ] ,οὐκ ἂν εἴη τὸ ἄριστον ἡ νόησις .
αὑτὸν ἄρα νοεῖ ,εἴπερ ἐστὶ τὸ κράτιστον ,καὶ ἔστιν ἡ νόησις νοήσεως νόησις .
φαίνεται δ᾽ ἀεὶ ἄλλου ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ αἴσθησις καὶ ἡ δόξα καὶ ἡ διάνοια ,αὑτῆς δ᾽ ἐν παρέργῳ .
ἔτι εἰ ἄλλο τὸ νοεῖν καὶ τὸ νοεῖσθαι ,κατὰ πότερον αὐτῷ τὸ εὖ ὑπάρχει ; 
οὐδὲ γὰρ ταὐτὸ τὸ εἶναι νοήσει καὶ νοουμένῳ .
ἢ ἐπ᾽ ἐνίων ἡ ἐπιστήμη τὸ πρᾶγμα ,
ἐπὶ μὲν τῶν ποιητικῶν ἄνευ ὕλης ἡ οὐσία καὶ τὸ τί ἦν εἶναι ,ἐπὶ δὲ τῶν θεωρητικῶν ὁ λόγος τὸ πρᾶγμα καὶ ἡ νόησις ; 
οὐχ ἑτέρου οὖν ὄντος τοῦ νοουμένου καὶ τοῦ νοῦ ,ὅσα μὴ ὕλην ἔχει ,τὸ αὐτὸ ἔσται ,καὶ ἡ νόησις τῷ νοουμένῳ μία .
ἔτι δὴ λείπεται ἀπορία ,εἰ σύνθετον τὸ νοούμενον ·
μεταβάλλοι γὰρ ἂν ἐν τοῖς μέρεσι τοῦ ὅλου .
ἢ ἀδιαίρετον πᾶν τὸ μὴ ἔχον ὕλην - ὥσπερ ὁ ἀνθρώπινος νοῦς ἢ ὅ γε τῶν συνθέτων ἔχει ἔν τινι χρόνῳ [ οὐ γὰρ ἔχει τὸ εὖ ἐν τῳδὶ ἢ ἐν τῳδί ,ἀλλ᾽ ἐν ὅλῳ τινὶ τὸ ἄριστον ,ὂν ἄλλο τι ]- οὕτως δ᾽ ἔχει αὐτὴ αὑτῆς ἡ νόησις τὸν ἅπαντα αἰῶνα ; ἐπισκεπτέον δὲ καὶ ποτέρως ἔχει ἡ τοῦ ὅλου φύσις τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ ἄριστον ,πότερον κεχωρισμένον τι καὶ αὐτὸ καθ᾽ αὑτό ,ἢ τὴν τάξιν .
ἢ ἀμφοτέρως ὥσπερ στράτευμα ; 
καὶ γὰρ ἐν τῇ τάξει τὸ εὖ καὶ ὁ στρατηγός ,καὶ μᾶλλον οὗτος ·
οὐ γὰρ οὗτος διὰ τὴν τάξιν ἀλλ᾽ ἐκείνη διὰ τοῦτόν ἐστιν .
πάντα δὲ συντέτακταί πως ,ἀλλ᾽ οὐχ ὁμοίως ,καὶ πλωτὰ καὶ πτηνὰ καὶ φυτά ·
καὶ οὐχ οὕτως ἔχει ὥστε μὴ εἶναι θατέρῳ πρὸς θάτερον μηδέν ,ἀλλ᾽ ἔστι τι .
πρὸς μὲν γὰρ ἓν ἅπαντα συντέτακται ,ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐν οἰκίᾳ τοῖς ἐλευθέροις ἥκιστα ἔξεστιν ὅ τι ἔτυχε ποιεῖν ,ἀλλὰ πάντα ἢ τὰ πλεῖστα τέτακται ,τοῖς δὲ ἀνδραπόδοις καὶ τοῖς θηρίοις μικρὸν τὸ εἰς τὸ κοινόν ,τὸ δὲ πολὺ ὅ τι ἔτυχεν ·
τοιαύτη γὰρ ἑκάστου ἀρχὴ αὐτῶν ἡ φύσις ἐστίν .
λέγω δ᾽ οἷον εἴς γε τὸ διακριθῆναι ἀνάγκη ἅπασιν ἐλθεῖν ,καὶ ἄλλα οὕτως ἔστιν ὧν κοινωνεῖ ἅπαντα εἰς τὸ ὅλον .ὅσα δὲ ἀδύνατα συμβαίνει ἢ ἄτοπα τοῖς ἄλλως λέγουσι ,καὶ ποῖα οἱ χαριεστέρως λέγοντες ,καὶ ἐπὶ ποίων ἐλάχισται ἀπορίαι ,δεῖ μὴ λανθάνειν .
πάντες γὰρ ἐξ ἐναντίων ποιοῦσι πάντα .
οὔτε δὲ τὸ πάντα οὔτε τὸ ἐξ ἐναντίων ὀρθῶς ,οὔτ᾽ ἐν ὅσοις τὰ ἐναντία ὑπάρχει ,πῶς ἐκ τῶν ἐναντίων ἔσται ,οὐ λέγουσιν ·
ἀπαθῆ γὰρ τὰ ἐναντία ὑπ᾽ ἀλλήλων .
ἡμῖν δὲ λύεται τοῦτο εὐλόγως τῷ τρίτον τι εἶναι .
λύεται δὲ καὶ τοῦτο τὸν αὐτὸν τρόπον ·
ἡ γὰρ ὕλη ἡ μία οὐδενὶ ἐναντίον .
ἔτι ἅπαντα τοῦ φαύλου μεθέξει ἔξω τοῦ ἑνός ·
τὸ γὰρ κακὸν αὐτὸ θάτερον τῶν στοιχείων .
οἱ δ᾽ ἄλλοι οὐδ᾽ ἀρχὰς τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακόν ·
καίτοι ἐν ἅπασι μάλιστα τὸ ἀγαθὸν ἀρχή .
οἱ δὲ τοῦτο μὲν ὀρθῶς ὅτι ἀρχήν ,ἀλλὰ πῶς τὸ ἀγαθὸν ἀρχὴ οὐ λέγουσιν ,πότερον ὡς τέλος ἢ ὡς κινῆσαν ἢ ὡς εἶδος .ἀτόπως δὲ καὶ Ἐμπεδοκλῆς ·τὴν γὰρ φιλίαν ποιεῖ τὸ ἀγαθόν ,αὕτη δ᾽ ἀρχὴ καὶ ὡς κινοῦσα [ συνάγει γάρ ] καὶ ὡς ὕλη ·μόριον γὰρ τοῦ μίγματος .
εἰ δὴ καὶ τῷ αὐτῷ συμβέβηκεν καὶ ὡς ὕλῃ ἀρχῇ εἶναι καὶ ὡς κινοῦντι ,ἀλλὰ τό γ᾽ εἶναι οὐ ταὐτό .
κατὰ πότερον οὖν φιλία ; 
ἄτοπον δὲ καὶ τὸ ἄφθαρτον εἶναι τὸ νεῖκος ·
τοῦτο δ᾽ ἐστὶν αὐτῷ ἡ τοῦ κακοῦ φύσις .
Ἀναξαγόρας δὲ ὡς κινοῦν τὸ ἀγαθὸν ἀρχήν ·
ὁ γὰρ νοῦς κινεῖ .ἀλλὰ κινεῖ ἕνεκά τινος ,ὥστε ἕτερον ,πλὴν ὡς ἡμεῖς λέγομεν ·
ἡ γὰρ ἰατρική ἐστί πως ἡ ὑγίεια .
ἄτοπον δὲ καὶ τὸ ἐναντίον μὴ ποιῆσαι τῷ ἀγαθῷ καὶ τῷ νῷ .
πάντες δ᾽ οἱ τἀναντία λέγοντες οὐ χρῶνται τοῖς ἐναντίοις ,ἐὰν μὴ ῥυθμίσῃ τις .
καὶ διὰ τί τὰ μὲν φθαρτὰ τὰ δ᾽ ἄφθαρτα ,οὐδεὶς λέγει ·
πάντα γὰρ τὰ ὄντα ποιοῦσιν ἐκ τῶν αὐτῶν ἀρχῶν .
ἔτι οἱ μὲν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ποιοῦσι τὰ ὄντα ·οἱ δ᾽ ἵνα μὴ τοῦτο ἀναγκασθῶσιν ,ἓν πάντα ποιοῦσιν .
ἔτι διὰ τί ἀεὶ ἔσται γένεσις καὶ τί αἴτιον γενέσεως ,οὐδεὶς λέγει .
καὶ τοῖς δύο ἀρχὰς ποιοῦσιν ἄλλην ἀνάγκη ἀρχὴν κυριωτέραν εἶναι ,καὶ τοῖς τὰ εἴδη ἔτι ἄλλη ἀρχὴ κυριωτέρα ·
διὰ τί γὰρ μετέσχεν ἢ μετέχει ; 
καὶ τοῖς μὲν ἄλλοις ἀνάγκη τῇ σοφίᾳ καὶ τῇ τιμιωτάτῃ ἐπιστήμῃ εἶναί τι ἐναντίον ,ἡμῖν δ᾽ οὔ .
οὐ γάρ ἐστιν ἐναντίον τῷ πρώτῳ οὐδέν ·πάντα γὰρ τὰ ἐναντία ὕλην ἔχει ,καὶ δυνάμει ταῦτα ἔστιν ·
ἡ δὲ ἐναντία ἄγνοια εἰς τὸ ἐναντίον ,τῷ δὲ πρώτῳ ἐναντίον οὐδέν .
εἴ τε μὴ ἔσται παρὰ τὰ αἰσθητὰ ἄλλα ,οὐκ ἔσται ἀρχὴ καὶ τάξις καὶ γένεσις καὶ τὰ οὐράνια ,ἀλλ᾽ ἀεὶ τῆς ἀρχῆς ἀρχή ,ὥσπερ τοῖς θεολόγοις καὶ τοῖς φυσικοῖς πᾶσιν .
εἰ δ᾽ ἔσται τὰ εἴδη ·ἢ οἱ ἀριθμοί ,οὐδενὸς αἴτια ·
εἰ δὲ μή ,οὔτι κινήσεώς γε .
ἔτι πῶς ἔσται ἐξ ἀμεγεθῶν μέγεθος καὶ συνεχές ; 
ὁ γὰρ ἀριθμὸς οὐ ποιήσει συνεχές ,οὔτε ὡς κινοῦν οὔτε ὡς εἶδος .
ἀλλὰ μὴν οὐδέν γ᾽ ἔσται τῶν ἐναντίων ὅπερ καὶ ποιητικὸν καὶ κινητικόν ; ἐνδέχοιτο γὰρ ἂν μὴ εἶναι .
ἀλλὰ μὴν ὕστερόν γε τὸ ποιεῖν δυνάμεως .
οὐκ ἄρα ἀΐδια τὰ ὄντα .
ἀλλ᾽ ἔστιν ·
ἀναιρετέον ἄρα τούτων τι .
τοῦτο δ᾽ εἴρηται πῶς .
ἔτι τίνι οἱ ἀριθμοὶ ἓν ἢ ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα καὶ ὅλως τὸ εἶδος καὶ τὸ πρᾶγμα ,οὐδὲν λέγει οὐδείς ·
οὐδ᾽ ἐνδέχεται εἰπεῖν ,ἐὰν μὴ ὡς ἡμεῖς εἴπῃ ,ὡς τὸ κινοῦν ποιεῖ .
οἱ δὲ λέγοντες τὸν ἀριθμὸν πρῶτον τὸν μαθηματικὸν καὶ οὕτως ἀεὶ ἄλλην ἐχομένην οὐσίαν καὶ ἀρχὰς ἑκάστης ἄλλας ,ἐπεισοδιώδη τὴν τοῦ παντὸς οὐσίαν ποιοῦσιν [ οὐδὲν γὰρ ἡ ἑτέρα τῇ ἑτέρᾳ συμβάλλεται οὖσα ἢ μὴ οὖσα ] καὶ ἀρχὰς πολλάς ·
τὰ δὲ ὄντα οὐ βούλεται πολιτεύεσθαι κακῶς " 
οὐκ ἀγαθὸν πολυκοιρανίη ·
εἷς κοίρανος ἔστω ." 
περὶ μὲν οὖν τῆς τῶν αἰσθητῶν οὐσίας εἴρηται τίς ἐστιν ,ἐν μὲν τῇ μεθόδῳ τῇ τῶν φυσικῶν περὶ τῆς ὕλης ,ὕστερον δὲ περὶ τῆς κατ᾽ ἐνέργειαν ·
ἐπεὶ δ᾽ ἡ σκέψις ἐστὶ πότερον ἔστι τις παρὰ τὰς αἰσθητὰς οὐσίας ἀκίνητος καὶ ἀΐδιος ἢ οὐκ ἔστι ,καὶ εἰ ἔστι τίς ἐστι ,πρῶτον τὰ παρὰ τῶν ἄλλων λεγόμενα θεωρητέον ,ὅπως εἴτε τι μὴ καλῶς λέγουσι ,μὴ τοῖς αὐτοῖς ἔνοχοι ὦμεν ,καὶ εἴ τι δόγμα κοινὸν ἡμῖν κἀκείνοις ,τοῦτ᾽ ἰδίᾳ μὴ καθ᾽ ἡμῶν δυσχεραίνωμεν ·
ἀγαπητὸν γὰρ εἴ τις τὰ μὲν κάλλιον λέγοι τὰ δὲ μὴ χεῖρον .
δύο δ᾽ εἰσὶ δόξαι περὶ τούτων ·
τά τε γὰρ μαθηματικά φασιν οὐσίας εἶναί τινες ,οἷον ἀριθμοὺς καὶ γραμμὰς καὶ τὰ συγγενῆ τούτοις ,καὶ πάλιν τὰς ἰδέας .ἐπεὶ δὲ οἱ μὲν δύο ταῦτα γένη ποιοῦσι ,τάς τε ἰδέας καὶ τοὺς μαθηματικοὺς ἀριθμούς ,οἱ δὲ μίαν φύσιν ἀμφοτέρων ,ἕτεροι δέ τινες τὰς μαθηματικὰς μόνον οὐσίας εἶναί φασι ,σκεπτέον πρῶτον μὲν περὶ τῶν μαθηματικῶν ,μηδεμίαν προστιθέντας φύσιν ἄλλην αὐτοῖς ,οἷον πότερον ἰδέαι τυγχάνουσιν οὖσαι ἢ οὔ ,καὶ πότερον ἀρχαὶ καὶ οὐσίαι τῶν ὄντων ἢ οὔ ,ἀλλ᾽ ὡς περὶ μαθηματικῶν μόνον εἴτ᾽ εἰσὶν εἴτε μὴ εἰσί ,καὶ εἰ 
ἔπειτα μετὰ ταῦτα χωρὶς περὶ τῶν ἰδεῶν αὐτῶν ἁπλῶς καὶ ὅσον νόμου χάριν ·
τεθρύληται γὰρ τὰ πολλὰ καὶ ὑπὸ τῶν ἐξωτερικῶν λόγων ,ἔτι δὲ πρὸς ἐκείνην δεῖ τὴν σκέψιν ἀπαντᾶν τὸν πλείω λόγον ,ὅταν ἐπισκοπῶμεν εἰ αἱ οὐσίαι καὶ αἱ ἀρχαὶ τῶν ὄντων ἀριθμοὶ καὶ ἰδέαι εἰσίν ·
μετὰ γὰρ τὰς ἰδέας αὕτη λείπεται τρίτη σκέψις .
ἀνάγκη δ᾽ ,εἴπερ ἔστι τὰ μαθηματικά ,ἢ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς εἶναι αὐτὰ καθάπερ λέγουσί τινες ,ἢ κεχωρισμένα τῶν αἰσθητῶν [ λέγουσι δὲ καὶ οὕτω τινές ] ·
ἢ εἰ μηδετέρως ,ἢ οὐκ εἰσὶν ἢ ἄλλον τρόπον εἰσίν ·
ὥσθ᾽ ἡ ἀμφισβήτησις ἡμῖν ἔσται οὐ περὶ τοῦ εἶναι ἀλλὰ περὶ τοῦ τρόπου .
ὅτι μὲν τοίνυν ἔν γε τοῖς αἰσθητοῖς ἀδύνατον εἶναι καὶ ἅμα πλασματίας ὁ λόγος ,εἴρηται μὲν καὶ ἐν τοῖς διαπορήμασιν ὅτι δύο ἅμα στερεὰ εἶναι ἀδύνατον ,
ἔτι δὲ καὶ ὅτι τοῦ αὐτοῦ λόγου καὶ τὰς ἄλλας δυνάμεις καὶ φύσεις ἐν τοῖς αἰσθητοῖς εἶναι καὶ μηδεμίαν κεχωρισμένην ·ταῦτα μὲν οὖν εἴρηται πρότερον ,ἀλλὰ πρὸς τούτοις φανερὸν ὅτι ἀδύνατον διαιρεθῆναι ὁτιοῦν σῶμα ·κατ᾽ ἐπίπεδον γὰρ διαιρεθήσεται ,καὶ τοῦτο κατὰ γραμμὴν καὶ αὕτη κατὰ στιγμήν ,ὥστ᾽ εἰ τὴν στιγμὴν διελεῖν ἀδύνατον ,καὶ τὴν γραμμήν ,εἰ δὲ ταύτην ,καὶ τἆλλα .τί οὖν διαφέρει ἢ ταύτας εἶναι τοιαύτας φύσεις ,ἢ αὐτὰς μὲν μή ,εἶναι δ᾽ ἐν αὐταῖς τοιαύτας φύσεις ; τὸ αὐτὸ γὰρ συμβήσεται ·
διαιρουμένων γὰρ τῶν αἰσθητῶν διαιρεθήσονται ,ἢ οὐδὲ αἱ αἰσθηταί .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ κεχωρισμένας γ᾽ εἶναι φύσεις τοιαύτας δυνατόν .εἰ γὰρ ἔσται στερεὰ παρὰ τὰ αἰσθητὰ κεχωρισμένα τούτων ἕτερα καὶ πρότερα τῶν αἰσθητῶν ,δῆλον ὅτι καὶ παρὰ τὰ ἐπίπεδα ἕτερα ἀναγκαῖον εἶναι ἐπίπεδα κεχωρισμένα καὶ στιγμὰς καὶ γραμμάς [ τοῦ γὰρ αὐτοῦ λόγου ] ·
εἰ δὲ ταῦτα ,πάλιν παρὰ τὰ τοῦ στερεοῦ τοῦ μαθηματικοῦ ἐπίπεδα καὶ γραμμὰς καὶ στιγμὰς ἕτερα κεχωρισμένα [ πρότερα γὰρ τῶν συγκειμένων ἐστὶ τὰ ἀσύνθετα ·
καὶ εἴπερ τῶν αἰσθητῶν πρότερα σώματα μὴ αἰσθητά ,τῷ αὐτῷ λόγῳ καὶ τῶν ἐπιπέδων τῶν ἐν τοῖς ἀκινήτοις στερεοῖς τὰ αὐτὰ καθ᾽ αὑτά ,ὥστε ἕτερα ταῦτα ἐπίπεδα καὶ γραμμαὶ τῶν ἅμα τοῖς στερεοῖς τοῖς κεχωρισμένοις ·
τὰ μὲν γὰρ ἅμα τοῖς μαθηματικοῖς στερεοῖς τὰ δὲ πρότερα τῶν μαθηματικῶν στερεῶν ] .
πάλιν τοίνυν τούτων τῶν ἐπιπέδων ἔσονται γραμμαί ,ὧν πρότερον δεήσει ἑτέρας γραμμὰς καὶ στιγμὰς εἶναι διὰ τὸν αὐτὸν λόγον ·
καὶ τούτων τῶν ἐκ ταῖς προτέραις γραμμαῖς ἑτέρας προτέρας στιγμάς ,ὧν οὐκέτι πρότεραι ἕτεραι .ἄτοπός τε δὴ γίγνεται ἡ σώρευσις [ συμβαίνει γὰρ στερεὰ μὲν μοναχὰ παρὰ τὰ αἰσθητά ,ἐπίπεδα δὲ τριττὰ παρὰ τὰ αἰσθητά - τά τε παρὰ τὰ αἰσθητὰ καὶ τὰ ἐν τοῖς μαθηματικοῖς στερεοῖς καὶ τὰ παρὰ τὰ ἐν τούτοις - γραμμαὶ δὲ τετραξαί ,στιγμαὶ δὲ πενταξαί ·
ὥστε περὶ ποῖα αἱ ἐπιστῆμαι ἔσονται αἱ μαθηματικαὶ τούτων ; 
οὐ γὰρ δὴ περὶ τὰ ἐν τῷ στερεῷ τῷ ἀκινήτῳ ἐπίπεδα καὶ γραμμὰς καὶ στιγμάς ·
ἀεὶ γὰρ περὶ τὰ πρότερα ἡ ἐπιστήμη ] ·
ὁ δ᾽ αὐτὸς λόγος καὶ περὶ τῶν ἀριθμῶν ·
παρ᾽ ἑκάστας γὰρ τὰς στιγμὰς ἕτεραι ἔσονται μονάδες ,καὶ παρ᾽ ἕκαστα τὰ ὄντα ,τὰ αἰσθητά ,εἶτα τὰ νοητά ,ὥστ᾽ ἔσται γένη τῶν μαθηματικῶν ἀριθμῶν .
ἔτι ἅπερ καὶ ἐν τοῖς ἀπορήμασιν ἐπήλθομεν πῶς ἐνδέχεται λύειν ; 
περὶ ἃ γὰρ ἡ ἀστρολογία ἐστίν ,ὁμοίως ἔσται παρὰ τὰ αἰσθητὰ καὶ περὶ ἃ ἡ γεωμετρία ·
εἶναι δ᾽ οὐρανὸν καὶ τὰ μόρια αὐτοῦ πῶς δυνατόν ,ἢ ἄλλο ὁτιοῦν ἔχον κίνησιν ; 
ὁμοίως δὲ καὶ τὰ ὀπτικὰ καὶ τὰ ἁρμονικά ·ἔσται γὰρ φωνή τε καὶ ὄψις παρὰ τὰ αἰσθητὰ καὶ τὰ καθ᾽ ἕκαστα ,ὥστε δῆλον ὅτι καὶ αἱ ἄλλαι αἰσθήσεις καὶ τὰ ἄλλα αἰσθητά ·
τί γὰρ μᾶλλον τάδε ἢ τάδε ; 
εἰ δὲ ταῦτα ,καὶ ζῷα ἔσονται ,εἴπερ καὶ αἰσθήσεις .
ἔτι γράφεται ἔνια καθόλου ὑπὸ τῶν μαθηματικῶν παρὰ ταύτας τὰς οὐσίας .
ἔσται οὖν καὶ αὕτη τις ἄλλη οὐσία μεταξὺ κεχωρισμένη τῶν τ᾽ ἰδεῶν καὶ τῶν μεταξύ ,ἣ οὔτε ἀριθμός ἐστιν οὔτε στιγμαὶ οὔτε μέγεθος οὔτε χρόνος .
εἰ δὲ τοῦτο ἀδύνατον ,δῆλον ὅτι κἀκεῖνα ἀδύνατον εἶναι κεχωρισμένα τῶν αἰσθητῶν .
ὅλως δὲ τοὐναντίον συμβαίνει καὶ τοῦ ἀληθοῦς καὶ τοῦ εἰωθότος ὑπολαμβάνεσθαι ,εἴ τις θήσει οὕτως εἶναι τὰ μαθηματικὰ ὡς κεχωρισμένας τινὰς φύσεις .
ἀνάγκη γὰρ διὰ τὸ μὲν οὕτως εἶναι αὐτὰς προτέρας εἶναι τῶν αἰσθητῶν μεγεθῶν ,κατὰ τὸ ἀληθὲς δὲ ὑστέρας ·τὸ γὰρ ἀτελὲς μέγεθος γενέσει μὲν πρότερόν ἐστι ,τῇ οὐσίᾳ δ᾽ ὕστερον ,οἷον ἄψυχον ἐμψύχου .
ἔτι τίνι καὶ πότ᾽ ἔσται ἓν τὰ μαθηματικὰ μεγέθη ; 
τὰ μὲν γὰρ ἐνταῦθα ψυχῇ ἢ μέρει ψυχῆς ἢ ἄλλῳ τινί ,εὐλόγως [ εἰ δὲ μή ,πολλά ,καὶ διαλύεται ] ,ἐκείνοις δὲ διαιρετοῖς καὶ ποσοῖς οὖσι τί αἴτιον τοῦ ἓν εἶναι καὶ συμμένειν ; 
ἔτι αἱ γενέσεις δηλοῦσιν .
πρῶτον μὲν γὰρ ἐπὶ μῆκος γίγνεται ,εἶτα ἐπὶ πλάτος ,τελευταῖον δ᾽ εἰς βάθος ,καὶ τέλος ἔσχεν .
εἰ οὖν τὸ τῇ γενέσει ὕστερον τῇ οὐσίᾳ πρότερον ,τὸ σῶμα πρότερον ἂν εἴη ἐπιπέδου καὶ μήκους ·καὶ ταύτῃ καὶ τέλειον καὶ ὅλον μᾶλλον ,ὅτι ἔμψυχον γίγνεται ·
γραμμὴ δὲ ἔμψυχος ἢ ἐπίπεδον πῶς ἂν εἴη ; 
ὑπὲρ γὰρ τὰς αἰσθήσεις τὰς ἡμετέρας ἂν εἴη τὸ ἀξίωμα .
ἔτι τὸ μὲν σῶμα οὐσία τις [ ἤδη γὰρ ἔχει πως τὸ τέλειον ] ,αἱ δὲ γραμμαὶ πῶς οὐσίαι ; 
οὔτε γὰρ ὡς εἶδος καὶ μορφή τις ,οἷον εἰ ἄρα ἡ ψυχὴ τοιοῦτον ,οὔτε ὡς ἡ ὕλη ,οἷον τὸ σῶμα ·
οὐθὲν γὰρ ἐκ γραμμῶν οὐδ᾽ ἐπιπέδων οὐδὲ στιγμῶν φαίνεται συνίστασθαι δυνάμενον ,εἰ δ᾽ ἦν οὐσία τις ὑλική ,τοῦτ᾽ ἂν ἐφαίνετο δυνάμενα πάσχειν .τῷ μὲν οὖν λόγῳ ἔστω πρότερα ,ἀλλ᾽ οὐ πάντα ὅσα τῷ λόγῳ πρότερα καὶ τῇ οὐσίᾳ πρότερα .τῇ μὲν γὰρ οὐσίᾳ πρότερα ὅσα χωριζόμενα τῷ εἶναι ὑπερβάλλει ,τῷ λόγῳ δὲ ὅσων οἱ λόγοι ἐκ τῶν λόγων ·
ταῦτα δὲ οὐχ ἅμα ὑπάρχει .
εἰ γὰρ μὴ ἔστι τὰ πάθη παρὰ τὰς οὐσίας ,οἷον κινούμενόν τι ἢ λευκόν ,τοῦ λευκοῦ ἀνθρώπου τὸ λευκὸν πρότερον κατὰ τὸν λόγον ἀλλ᾽ οὐ κατὰ τὴν οὐσίαν ·οὐ γὰρ ἐνδέχεται εἶναι κεχωρισμένον ἀλλ᾽ ἀεὶ ἅμα τῷ συνόλῳ ἐστίν [ σύνολον δὲ λέγω τὸν ἄνθρωπον τὸν λευκόν ] ,ὥστε φανερὸν ὅτι οὔτε τὸ ἐξ ἀφαιρέσεως πρότερον οὔτε τὸ ἐκ προσθέσεως ὕστερον ·ἐκ προσθέσεως γὰρ τῷ λευκῷ ὁ λευκὸς ἄνθρωπος λέγεται .ὅτι μὲν οὖν οὔτε οὐσίαι μᾶλλον τῶν σωμάτων εἰσὶν οὔτε πρότερα τῷ εἶναι τῶν αἰσθητῶν ἀλλὰ τῷ λόγῳ μόνον ,οὔτε κεχωρισμένα που εἶναι 
ἐπεὶ δ᾽ οὐδ᾽ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ἐνεδέχετο αὐτὰ εἶναι ,φανερὸν ὅτι ἢ ὅλως οὐκ ἔστιν ἢ τρόπον τινὰ ἔστι καὶ διὰ τοῦτο οὐχ ἁπλῶς ἔστιν ·
πολλαχῶς γὰρ τὸ εἶναι λέγομεν .
ὥσπερ γὰρ καὶ τὰ καθόλου ἐν τοῖς μαθήμασιν οὐ περὶ κεχωρισμένων ἐστὶ παρὰ τὰ μεγέθη καὶ τοὺς ἀριθμοὺς ἀλλὰ περὶ τούτων μέν ,οὐχ ᾗ δὲ τοιαῦτα οἷα ἔχειν μέγεθος ἢ εἶναι διαιρετά ,δῆλον ὅτι ἐνδέχεται καὶ περὶ τῶν αἰσθητῶν μεγεθῶν εἶναι καὶ λόγους καὶ ἀποδείξεις ,μὴ ᾗ δὲ αἰσθητὰ ἀλλ᾽ ᾗ τοιαδί .ὥσπερ γὰρ καὶ ᾗ κινούμενα μόνον πολλοὶ λόγοι εἰσί ,χωρὶς τοῦ τί ἕκαστόν ἐστι τῶν τοιούτων καὶ τῶν συμβεβηκότων αὐτοῖς ,καὶ οὐκ ἀνάγκη διὰ ταῦτα ἢ κεχωρισμένον τι εἶναι κινούμενον τῶν αἰσθητῶν ἢ ἐν τούτοις τινὰ φύσιν εἶναι ἀφωρισμένην ,οὕτω καὶ 
εἰ ᾗ ὑγιεινὸν ὑγιεινοῦ ,εἰ δ᾽ ᾗ ἄνθρωπος ἀνθρώπου ,οὕτω καὶ τὴν γεωμετρίαν ·
οὐκ εἰ συμβέβηκεν αἰσθητὰ εἶναι ὧν ἐστί ,μὴ ἔστι δὲ ᾗ αἰσθητά ,οὐ τῶν αἰσθητῶν ἔσονται αἱ μαθηματικαὶ ἐπιστῆμαι ,οὐ μέντοι οὐσὲ παρὰ ταῦτα ἄλλων κεχωρισμένων .πολλὰ δὲ συμβέβηκε καθ᾽ αὑτὰ τοῖς πράγμασιν ᾗ ἕκαστον ὑπάρχει τῶν τοιούτων ,ἐπεὶ καὶ ᾗ θῆλυ τὸ ζῷον καὶ ᾗ ἄρρεν ,ἴδια πάθη ἔστιν [ καίτοι οὐκ ἔστι τι θῆλυ οὐδ᾽ ἄρρεν κεχωρισμένον τῶν ζῴων ] ·
ὥστε καὶ ᾗ μήκη μόνον καὶ ᾗ ἐπίπεδα .
καὶ ὅσῳ δὴ ἂν περὶ προτέρων τῷ λόγῳ καὶ ἁπλουστέρων ,τοσούτῳ μᾶλλον ἔχει τὸ ἀκριβές [ τοῦτο δὲ τὸ ἁπλοῦν ἐστίν ] ,ὥστε ἄνευ τε μεγέθους μᾶλλον ἢ μετὰ μεγέθους ,καὶ μάλιστα ἄνευ κινήσεως ,ἐὰν δὲ κίνησιν ,μάλιστα τὴν πρώτην ·
ἁπλουστάτη γάρ ,καὶ ταύτης ἡ ὁμαλή .
ὁ δ᾽ αὐτὸς λόγος καὶ περὶ ἁρμονικῆς καὶ ὀπτικῆς ·
οὐδετέρα γὰρ ᾗ ὄψις ἢ ᾗ φωνὴ θεωρεῖ ,ἀλλ᾽ ᾗ γραμμαὶ καὶ ἀριθμοί [ οἰκεῖα μέντοι ταῦτα πάθη ἐκείνων ] ,καὶ ἡ μηχανικὴ δὲ ὡσαύτως ,ὥστ᾽ εἴ τις θέμενος κεχωρισμένα τῶν συμβεβηκότων σκοπεῖ τι περὶ τούτων ᾗ τοιαῦτα ,οὐθὲν διὰ τοῦτο ψεῦδος ψεύσεται ,ὥσπερ οὐδ᾽ ὅταν ἐν τῇ γῇ γράφῃ καὶ ποδιαίαν φῇ τὴν μὴ ποδιαίαν ·
οὐ γὰρ ἐν ταῖς προτάσεσι τὸ ψεῦδος .
ἄριστα δ᾽ ἂν οὕτω θεωρηθείη ἕκαστον ,εἴ τις τὸ μὴ κεχωρισμένον θείη χωρίσας ,ὅπερ ὁ ἀριθμητικὸς ποιεῖ καὶ ὁ γεωμέτρης .
ἓν μὲν γὰρ καὶ ἀδιαίρετον ὁ ἄνθρωπος ᾗ ἄνθρωπος ·
ὁ δ᾽ ἔθετο ἓν ἀδιαίρετον ,εἶτ᾽ ἐθεώρησεν εἴ τι τῷ ἀνθρώπῳ συμβέβηκεν ᾗ ἀδιαίρετος .
ὁ δὲ γεωμέτρης οὔθ᾽ ᾗ ἄνθρωπος οὔθ᾽ ᾗ ἀδιαίρετος ἀλλ᾽ ᾗ στερεόν .
ἃ γὰρ κἂν εἰ μή που ἦν ἀδιαίρετος ὑπῆρχεν αὐτῷ ,δῆλον ὅτι καὶ ἄνευ τούτων ἐνδέχεται αὐτῷ ὑπάρχειν [τὸ δυνατόν] ,ὥστε διὰ τοῦτο ὀρθῶς οἱ γεωμέτραι λέγουσι ,καὶ περὶ ὄντων διαλέγονται ,καὶ ὄντα ἐστίν ·
διττὸν γὰρ τὸ ὄν ,τὸ μὲν ἐντελεχείᾳ τὸ δ᾽ ὑλικῶς .
ἐπεὶ δὲ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ καλὸν ἕτερον [ τὸ μὲν γὰρ ἀεὶ ἐν πράξει ,τὸ δὲ καλὸν καὶ ἐν τοῖς ἀκινήτοις ] ,οἱ φάσκοντες οὐδὲν λέγειν τὰς μαθηματικὰς ἐπιστήμας περὶ καλοῦ ἢ ἀγαθοῦ ψεύδονται .λέγουσι γὰρ καὶ δεικνύουσι μάλιστα ·οὐ γὰρ εἰ μὴ ὀνομάζουσι τὰ δ᾽ ἔργα καὶ τοὺς λόγους δεικνύουσιν ,οὐ λέγουσι περὶ αὐτῶν .
τοῦ δὲ καλοῦ μέγιστα εἴδη τάξις καὶ συμμετρία καὶ τὸ ὡρισμένον ,
ἃ μάλιστα δεικνύουσιν αἱ μαθηματικαὶ ἐπιστῆμαι .
καὶ ἐπεί γε πολλῶν αἴτια φαίνεται ταῦτα [ λέγω δ᾽ οἷον ἡ τάξις καὶ τὸ ὡρισμένον ] ,δῆλον ὅτι λέγοιεν ἂν καὶ τὴν τοιαύτην αἰτίαν τὴν ὡς τὸ καλὸν αἴτιον τρόπον τινά .
μᾶλλον δὲ γνωρίμως ἐν ἄλλοις περὶ αὐτῶν ἐροῦμεν .
περὶ μὲν οὖν τῶν μαθηματικῶν ,ὅτι τε ὄντα ἐστὶ καὶ πῶς ὄντα ,καὶ πῶς πρότερα καὶ πῶς οὐ πρότερα ,τοσαῦτα εἰρήσθω ·
περὶ δὲ τῶν ἰδεῶν πρῶτον αὐτὴν τὴν κατὰ τὴν ἰδέαν δόξαν ἐπισκεπτέον ,μηθὲν συνάπτοντας πρὸς τὴν τῶν ἀριθμῶν φύσιν ,ἀλλ᾽ ὡς ὑπέλαβον ἐξ ἀρχῆς οἱ πρῶτοι τὰς ἰδέας φήσαντες εἶναι .
συνέβη δ᾽ ἡ περὶ τῶν εἰδῶν δόξα τοῖς εἰποῦσι διὰ τὸ πεισθῆναι περὶ τῆς ἀληθείας τοῖς Ἡρακλειτείοις λόγοις ὡς πάντων τῶν αἰσθητῶν ἀεὶ ῥεόντων ,ὥστ᾽ εἴπερ ἐπιστήμη τινὸς ἔσται καὶ φρόνησις ,ἑτέρας δεῖν τινὰς φύσεις εἶναι παρὰ τὰς αἰσθητὰς μενούσας ·
οὐ γὰρ εἶναι τῶν ῥεόντων ἐπιστήμην .
Σωκράτους δὲ περὶ τὰς ἠθικὰς ἀρετὰς πραγματευομένου καὶ περὶ τούτων ὁρίζεσθαι καθόλου ζητοῦντος πρώτου [ τῶν μὲν γὰρ φυσικῶν ἐπὶ μικρὸν Δημόκριτος ἥψατο μόνον καὶ ὡρίσατό πως τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρόν ·
οἱ δὲ Πυθαγόρειοι πρότερον περί τινων ὀλίγων ,ὧν τοὺς λόγους εἰς τοὺς ἀριθμοὺς ἀνῆπτον ,οἷον τί ἐστι καιρὸς ἢ τὸ δίκαιον ἢ γάμος ·
ἐκεῖνος δ᾽ εὐλόγως ἐζήτει τὸ τί ἐστιν ·
συλλογίζεσθαι γὰρ ἐζήτει ,ἀρχὴ δὲ τῶν συλλογισμῶν τὸ τί ἐστιν ·
διαλεκτικὴ γὰρ ἰσχὺς οὔπω τότ᾽ ἦν ὥστε δύνασθαι καὶ χωρὶς τοῦ τί ἐστι τἀναντία ἐπισκοπεῖν ,καὶ τῶν ἐναντίων εἰ ἡ αὐτὴ ἐπιστήμη ·δύο γάρ ἐστιν ἅ τις ἂν ἀποδοίη Σωκράτει δικαίως ,τούς τ᾽ ἐπακτικοὺς λόγους καὶ τὸ ὁρίζεσθαι καθόλου ·
ταῦτα γάρ ἐστιν ἄμφω περὶ ἀρχὴν ἐπιστήμης ] ·
ἀλλ᾽ ὁ μὲν Σωκράτης τὰ καθόλου οὐ χωριστὰ ἐποίει οὐδὲ τοὺς ὁρισμούς ·οἱ δ᾽ ἐχώρισαν ,καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν ὄντων ἰδέας προσηγόρευσαν ,ὥστε συνέβαινεν αὐτοῖς σχεδὸν τῷ αὐτῷ λόγῳ πάντων ἰδέας εἶναι τῶν καθόλου λεγομένων ,καὶ παραπλήσιον ὥσπερ ἂν εἴ τις ἀριθμῆσαι βουλόμενος ἐλαττόνων μὲν ὄντων οἴοιτο μὴ δυνήσεσθαι ,πλείω δὲ ποιήσας ἀριθμοίη ·
πλείω γάρ ἐστι τῶν καθ᾽ ἕκαστα αἰσθητῶν ὡς εἰπεῖν τὰ εἴδη ,
περὶ ὧν ζητοῦντες τὰς αἰτίας ἐκ τούτων ἐκεῖ προῆλθον ·
καθ᾽ ἕκαστόν τε γὰρ ὁμώνυμόν τι ἔστι καὶ παρὰ τὰς οὐσίας ,τῶν τε ἄλλων ἓν ἔστιν ἐπὶ πολλῶν ,καὶ ἐπὶ τοῖσδε καὶ ἐπὶ τοῖς ἀϊδίοις .
ἔτι καθ᾽ οὓς τρόπους δείκνυται ὅτι ἔστι τὰ εἴδη ,κατ᾽ οὐθένα φαίνεται τούτων ·
ἐξ ἐνίων μὲν γὰρ οὐκ ἀνάγκη γίγνεσθαι συλλογισμόν ,ἐξ ἐνίων δὲ καὶ οὐχ ὧν οἴονται τούτων εἴδη γίγνεται .
κατά τε γὰρ τοὺς λόγους τοὺς ἐκ τῶν ἐπιστημῶν ἔσται εἴδη πάντων ὅσων ἐπιστῆμαι εἰσίν ,καὶ κατὰ τὸ ἓν ἐπὶ πολλῶν καὶ τῶν ἀποφάσεων ,κατὰ δὲ τὸ νοεῖν τι φθαρέντος τῶν φθαρτῶν ·φάντασμα γάρ τι τούτων ἔστιν .
ἔτι δὲ οἱ ἀκριβέστατοι τῶν λόγων οἱ μὲν τῶν πρός τι ποιοῦσιν ἰδέας ,ὧν οὔ φασιν εἶναι καθ᾽ αὑτὸ γένος ,οἱ δὲ τὸν τρίτον ἄνθρωπον λέγουσιν .
ὅλως τε ἀναιροῦσιν οἱ περὶ τῶν εἰδῶν λόγοι ἃ μᾶλλον βούλονται εἶναι οἱ λέγοντες εἴδη τοῦ τὰς ἰδέας εἶναι ·
συμβαίνει γὰρ μὴ εἶναι πρῶτον τὴν δυάδα ἀλλὰ τὸν ἀριθμόν ,καὶ τούτου τὸ πρός τι καὶ τοῦτο τοῦ καθ᾽ αὑτό ,καὶ πάνθ᾽ ὅσα τινὲς ἀκολουθήσαντες ταῖς περὶ τῶν εἰδῶν δόξαις ἠναντιώθησαν ταῖς ἀρχαῖς .
ἔτι κατὰ μὲν τὴν ὑπόληψιν καθ᾽ ἥν φασιν εἶναι τὰς ἰδέας οὐ μόνον τῶν οὐσιῶν ἔσονται εἴδη ἀλλὰ καὶ ἄλλων πολλῶν [ τὸ γὰρ νόημα ἓν οὐ μόνον περὶ τὰς οὐσίας ἀλλὰ καὶ κατὰ μὴ οὐσιῶν ἐστί ,καὶ ἐπιστῆμαι οὐ μόνον τῆς οὐσίας εἰσί ·
συμβαίνει δὲ καὶ ἄλλα μυρία τοιαῦτα ] ·
κατὰ δὲ τὸ ἀναγκαῖον καὶ τὰς δόξας τὰς περὶ αὐτῶν ,εἰ ἔστι μεθεκτὰ τὰ εἴδη ,τῶν οὐσιῶν ἀναγκαῖον ἰδέας εἶναι μόνον ·
οὐ γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς μετέχονται ἀλλὰ δεῖ ταύτῃ ἑκάστου μετέχειν ᾗ μὴ καθ᾽ ὑποκειμένου λέγονται [ λέγω δ᾽ οἷον ,εἴ τι αὐτοῦ διπλασίου μετέχει ,τοῦτο καὶ ἀϊδίου μετέχει ,ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός ·συμβέβηκε γὰρ τῷ διπλασίῳ ἀϊδίῳ εἶναι ] ,ὥστε ἔσται οὐσία τὰ εἴδη ·
ταὐτὰ δ᾽ ἐνταῦθα οὐσίαν σημαίνει κἀκεῖ ·
ἢ τί ἔσται τὸ εἶναι φάναι τι παρὰ ταῦτα ,τὸ ἓν ἐπὶ πολλῶν ; 
καὶ εἰ μὲν ταὐτὸ εἶδος τῶν ἰδεῶν καὶ τῶν μετεχόντων ,ἔσται τι κοινόν [ τί γὰρ μᾶλλον ἐπὶ τῶν φθαρτῶν δυάδων ,καὶ τῶν δυάδων τῶν πολλῶν μὲν ἀϊδίων δέ ,τὸ δυὰς ἓν καὶ ταὐτόν ,ἢ ἐπ᾽ αὐτῆς καὶ τῆς τινός ;] 
·
εἰ δὲ μὴ τὸ αὐτὸ εἶδος ,
ὁμώνυμα ἂν εἴη ,καὶ ὅμοιον ὥσπερ ἂν εἴ τις καλοῖ ἄνθρωπον τόν τε Καλλίαν καὶ τὸ ξύλον ,μηδεμίαν κοινωνίαν ἐπιβλέψας αὐτῶν .
εἰ δὲ τὰ μὲν ἄλλα τοὺς κοινοὺς λόγους ἐφαρμόττειν θήσομεν τοῖς εἴδεσιν ,οἷον ἐπ᾽ αὐτὸν τὸν κύκλον σχῆμα ἐπίπεδον καὶ τὰ λοιπὰ μέρη τοῦ λόγου ,τὸ δ᾽ ὃ ἔστι προστεθήσεται ,σκοπεῖν δεῖ μὴ κενὸν ᾖ τοῦτο παντελῶς .
τίνι τε γὰρ προστεθήσεται ; 
τῷ μέσῳ ἢ τῷ ἐπιπέδῳ ἢ πᾶσιν ; 
πάντα γὰρ τὰ ἐν τῇ οὐσίᾳ ἰδέαι ,οἷον τὸ ζῷον καὶ τὸ δίπουν .
ἔτι δῆλον ὅτι ἀνάγκη αὐτὸ εἶναί τι ,ὥσπερ τὸ ἐπίπεδον ,φύσιν τινὰ ἣ πᾶσιν ἐνυπάρξει τοῖς εἴδεσιν ὡς γένος .
πάντων δὲ μάλιστα διαπορήσειεν ἄν τις τί ποτε συμβάλλονται τὰ εἴδη ἢ τοῖς ἀϊδίοις τῶν αἰσθητῶν ἢ τοῖς γιγνομένοις καὶ [τοῖς] φθειρομένοις ·
οὔτε γὰρ κινήσεώς ἐστιν οὔτε μεταβολῆς οὐδεμιᾶς αἴτια αὐτοῖς .
ἀλλὰ μὴν οὔτε πρὸς τὴν ἐπιστήμην οὐθὲν βοηθεῖ τὴν τῶν ἄλλων [ οὐδὲ γὰρ οὐσία ἐκεῖνα τούτων ·ἐν τούτοις γὰρ ἂν ἦν ] ,οὔτ᾽ εἰς τὸ εἶναι ,μὴ ἐνυπάρχοντά γε τοῖς μετέχουσιν ·οὕτω μὲν γὰρ ἴσως αἴτια δόξειεν ἂν εἶναι ὡς τὸ λευκὸν μεμιγμένον τῷ λευκῷ ,ἀλλ᾽ οὗτος μὲν ὁ λόγος λίαν εὐκίνητος ,ὃν Ἀναξαγόρας μὲν πρότερος Εὔδοξος δὲ ὕστερος ἔλεγε διαπορῶν καὶ ἕτεροί τινες [ ῥᾴδιον γὰρ πολλὰ συναγαγεῖν καὶ ἀδύνατα πρὸς τὴν τοιαύτην δόξαν ] ·
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἐκ τῶν εἰδῶν ἐστὶ τἆλλα κατ᾽ οὐθένα τρόπον τῶν εἰωθότων λέγεσθαι .
τὸ δὲ λέγειν παραδείγματα εἶναι καὶ μετέχειν αὐτῶν τὰ ἄλλα κενολογεῖν ἐστὶ καὶ μεταφορὰς λέγειν ποιητικάς .
τί γάρ ἐστι τὸ ἐργαζόμενον πρὸς τὰς ἰδέας ἀποβλέπον ; 
ἐνδέχεταί τε καὶ εἶναι καὶ γίγνεσθαι ὁτιοῦν καὶ μὴ εἰκαζόμενον ,ὥστε καὶ ὄντος Σωκράτους καὶ μὴ ὄντος γένοιτ᾽ ἂν οἷος Σωκράτης ·ὁμοίως δὲ δῆλον ὅτι κἂν εἰ ἦν ὁ Σωκράτης ἀΐδιος .
ἔσται τε πλείω παραδείγματα τοῦ αὐτοῦ ,ὥστε καὶ εἴδη ,οἷον τοῦ ἀνθρώπου τὸ ζῷον καὶ τὸ δίπουν ,ἅμα δὲ καὶ αὐτοάνθρωπος .
ἔτι οὐ μόνον τῶν αἰσθητῶν παραδείγματα τὰ εἴδη ἀλλὰ καὶ αὐτῶν ,οἷον τὸ γένος τῶν ὡς γένους εἰδῶν ·
ὥστε τὸ αὐτὸ ἔσται παράδειγμα καὶ εἰκών .
ἔτι δόξειεν ἂν ἀδύνατον χωρὶς εἶναι τὴν οὐσίαν καὶ οὗ ἡ οὐσία ·
ὥστε πῶς ἂν αἱ ἰδέαι οὐσίαι τῶν πραγμάτων οὖσαι χωρὶς εἶεν ; 
ἐν δὲ τῷ Φαίδωνι τοῦτον λέγεται τὸν τρόπον ,ὡς καὶ τοῦ εἶναι καὶ τοῦ γίγνεσθαι αἴτια τὰ εἴδη ἐστίν ·καίτοι τῶν εἰδῶν ὄντων ὅμως οὐ γίγνεται ἂν μὴ ᾖ τὸ κινῆσον ,καὶ πολλὰ γίγνεται ἕτερα ,οἷον οἰκία καὶ δακτύλιος ,ὧν οὔ φασιν εἶναι εἴδη ·
ὥστε δῆλον ὅτι ἐνδέχεται κἀκεῖνα ,ὧν φασὶν ἰδέας εἶναι ,καὶ εἶναι καὶ γίγνεσθαι διὰ τοιαύτας αἰτίας οἵας καὶ τὰ ῥηθέντα νῦν ,ἀλλ᾽ οὐ διὰ τὰ εἴδη .
ἀλλὰ περὶ μὲν τῶν ἰδεῶν καὶ τοῦτον τὸν τρόπον καὶ διὰ λογικωτέρων καὶ ἀκριβεστέρων λόγων ἔστι πολλὰ συναγαγεῖν ὅμοια τοῖς τεθεωρημένοις .
ἐπεὶ δὲ διώρισται περὶ τούτων ,καλῶς ἔχει πάλιν θεωρῆσαι τὰ περὶ τοὺς ἀριθμοὺς συμβαίνοντα τοῖς λέγουσιν οὐσίας αὐτοὺς εἶναι χωριστὰς καὶ τῶν ὄντων αἰτίας πρώτας .
ἀνάγκη δ᾽ ,εἴπερ ἐστὶν ὁ ἀριθμὸς φύσις τις καὶ μὴ ἄλλη τίς ἐστιν αὐτοῦ ἡ οὐσία ἀλλὰ τοῦτ᾽ αὐτό ,ὥσπερ φασί τινες ,ἤτοι εἶναι τὸ μὲν πρῶτόν τι αὐτοῦ τὸ δ᾽ ἐχόμενον ,ἕτερον ὂν τῷ εἴδει ἕκαστον ,καὶ τοῦτο ἢ ἐπὶ τῶν μονάδων εὐθὺς ὑπάρχει καὶ ἔστιν ἀσύμβλητος ὁποιαοῦν μονὰς ὁποιᾳοῦν μονάδι ,ἢ εὐθὺς ἐφεξῆς πᾶσαι καὶ συμβληταὶ ὁποιαιοῦν ὁποιαισοῦν ,οἷον λέγουσιν εἶναι τὸν μαθηματικὸν ἀριθμόν [ ἐν γὰρ τῷ μαθηματικῷ οὐδὲν διαφέρει οὐδεμία μονὰς ἑτέρα ἑτέρας ] ·ἢ τὰς μὲν συμβλητὰς τὰς δὲ μή [ οἷον εἰ ἔστι μετὰ τὸ ἓν 
ἢ τὸν μὲν εἶναι τῶν ἀριθμῶν οἷος ὁ πρῶτος ἐλέχθη ,τὸν δ᾽ οἷον οἱ μαθηματικοὶ λέγουσι ,τρίτον δὲ τὸν ῥηθέντα τελευταῖον ·
ἔτι τούτους ἢ χωριστοὺς εἶναι τοὺς ἀριθμοὺς τῶν πραγμάτων ,
ἢ οὐ χωριστοὺς ἀλλ᾽ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς [ οὐχ οὕτως δ᾽ ὡς τὸ πρῶτον ἐπεσκοποῦμεν ,ἀλλ᾽ ὡς ἐκ τῶν ἀριθμῶν ἐνυπαρχόντων ὄντα τὰ αἰσθητά ] ἢ τὸν μὲν αὐτῶν εἶναι τὸν δὲ μή ,ἢ πάντας εἶναι .
οἱ μὲν οὖν τρόποι καθ᾽ οὓς ἐνδέχεται αὐτοὺς εἶναι οὗτοί εἰσιν ἐξ ἀνάγκης μόνοι ,σχεδὸν δὲ καὶ οἱ λέγοντες τὸ ἓν ἀρχὴν εἶναι καὶ οὐσίαν καὶ στοιχεῖον πάντων ,καὶ ἐκ τούτου καὶ ἄλλου τινὸς εἶναι τὸν ἀριθμόν ,ἕκαστος τούτων τινὰ τῶν τρόπων εἴρηκε ,πλὴν τοῦ πάσας τὰς μονάδας εἶναι ἀσυμβλήτους .καὶ τοῦτο συμβέβηκεν εὐλόγως ·
οὐ γὰρ ἐνδέχεται ἔτι ἄλλον τρόπον εἶναι παρὰ τοὺς εἰρημένους .
οἱ μὲν οὖν ἀμφοτέρους φασὶν εἶναι τοὺς ἀριθμούς ,τὸν μὲν ἔχοντα τὸ πρότερον καὶ ὕστερον τὰς ἰδέας ,τὸν δὲ μαθηματικὸν παρὰ τὰς ἰδέας καὶ τὰ αἰσθητά ,καὶ χωριστοὺς ἀμφοτέρους τῶν αἰσθητῶν ·
οἱ δὲ τὸν μαθηματικὸν μόνον ἀριθμὸν εἶναι ,τὸν πρῶτον τῶν ὄντων ,κεχωρισμένον τῶν αἰσθητῶν .
καὶ οἱ Πυθαγόρειοι δ᾽ ἕνα ,τὸν μαθηματικόν ,πλὴν οὐ κεχωρισμένον ἀλλ᾽ ἐκ τούτου τὰς αἰσθητὰς οὐσίας συνεστάναι φασίν ·τὸν γὰρ ὅλον οὐρανὸν κατασκευάζουσιν ἐξ ἀριθμῶν ,πλὴν οὐ μοναδικῶν ,ἀλλὰ τὰς μονάδας ὑπολαμβάνουσιν ἔχειν μέγεθος ·ὅπως δὲ τὸ πρῶτον ἓν συνέστη ἔχον μέγεθος ,ἀπορεῖν ἐοίκασιν .ἄλλος δέ τις τὸν πρῶτον ἀριθμὸν τὸν τῶν εἰδῶν ἕνα εἶναι ,ἔνιοι δὲ καὶ τὸν μαθηματικὸν τὸν αὐτὸν τοῦτον εἶναι .
ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τὰ μήκη καὶ περὶ τὰ ἐπίπεδα καὶ περὶ τὰ στερεά .
οἱ μὲν γὰρ ἕτερα τὰ μαθηματικὰ καὶ τὰ μετὰ τὰς ἰδέας ·
τῶν δὲ ἄλλως λεγόντων οἱ μὲν τὰ μαθηματικὰ καὶ μαθηματικῶς λέγουσιν ,ὅσοι μὴ ποιοῦσι τὰς ἰδέας ἀριθμοὺς μηδὲ εἶναί φασιν ἰδέας ,οἱ δὲ τὰ μαθηματικά ,οὐ μαθηματικῶς δέ ·
οὐ γὰρ τέμνεσθαι οὔτε μέγεθος πᾶν εἰς μεγέθη ,οὔθ᾽ ὁποιασοῦν μονάδας δυάδα εἶναι .
μοναδικοὺς δὲ τοὺς ἀριθμοὺς εἶναι πάντες τιθέασι ,πλὴν τῶν Πυθαγορείων ,ὅσοι τὸ ἓν στοιχεῖον καὶ ἀρχήν φασιν εἶναι τῶν ὄντων ·
ἐκεῖνοι δ᾽ ἔχοντας μέγεθος ,καθάπερ εἴηρται πρότερον .
ὁσαχῶς μὲν οὖν ἐνδέχεται λεχθῆναι περὶ αὐτῶν ,καὶ ὅτι πάντες εἰσὶν εἰρημένοι οἱ τρόποι ,φανερὸν ἐκ τούτων ·
ἔστι δὲ πάντα μὲν ἀδύνατα ,μᾶλλον δ᾽ ἴσως θάτερα τῶν ἑτέρων .
πρῶτον μὲν οὖν σκεπτέον εἰ συμβληταὶ αἱ μονάδες ἢ ἀσύμβλητοι ,καὶ εἰ ἀσύμβλητοι ,ποτέρως ὧνπερ διείλομεν .
ἔστι μὲν γὰρ ὁποιανοῦν εἶναι ὁποιᾳοῦν μονάδι ἀσύμβλητον ,ἔστι δὲ τὰς ἐν αὐτῇ τῇ δυάδι πρὸς τὰς ἐν αὐτῇ τῇ τριάδι ,καὶ οὕτως δὴ ἀσυμβλήτους εἶναι τὰς ἐν ἑκάστῳ τῷ πρώτῳ ἀριθμῷ πρὸς ἀλλήλας .
εἰ μὲν οὖν πᾶσαι συμβληταὶ καὶ ἀδιάφοροι αἱ μονάδες ,ὁ μαθηματικὸς γίγνεται ἀριθμὸς καὶ εἷς μόνος ,καὶ τὰς ἰδέας οὐκ ἐνδέχεται εἶναι τοὺς ἀριθμούς [ ποῖος γὰρ ἔσται ἀριθμὸς αὐτὸ ἄνθρωπος ἢ ζῷον ἢ ἄλλο ὁτιοῦν τῶν εἰδῶν ; 
ἰδέα μὲν γὰρ μία ἑκάστου ,οἷον αὐτοῦ ἀνθρώπου μία καὶ αὐτοῦ ζῴου ἄλλη μία ·
οἱ δ᾽ ὅμοιοι καὶ ἀδιάφοροι ἄπειροι ,ὥστ᾽ οὐθὲν μᾶλλον ἥδε ἡ τριὰς αὐτοάνθρωπος ἢ ὁποιαοῦν ] ,εἰ δὲ μὴ εἰσὶν ἀριθμοὶ αἱ ἰδέαι ,οὐδ᾽ ὅλως οἷόν τε αὐτὰς εἶναι [ ἐκ τίνων γὰρ ἔσονται ἀρχῶν αἱ ἰδέαι ; 
ὁ γὰρ ἀριθμός ἐστιν ἐκ τοῦ ἑνὸς καὶ τῆς δυάδος τῆς ἀορίστου ,καὶ αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ στοιχεῖα λέγονται τοῦ ἀριθμοῦ εἶναι ,τάξαι τε οὔτε προτέρας ἐνδέχεται τῶν ἀριθμῶν αὐτὰς οὔθ᾽ ὑστέρας ] ·
εἰ δ᾽ ἀσύμβλητοι αἱ μονάδες ,καὶ οὕτως ἀσύμβλητοι ὥστε ἡτισοῦν ᾑτινιοῦν ,οὔτε τὸν μαθηματικὸν ἐνδέχεται εἶναι τοῦτον τὸν ἀριθμόν [ ὁ μὲν γὰρ μαθηματικὸς ἐξ ἀδιαφόρων ,καὶ τὰ δεικνύμενα κατ᾽ αὐτοῦ ὡς ἐπὶ τοιούτου ἁρμόττει ] οὔτε τὸν τῶν εἰδῶν .
οὐ γὰρ ἔσται ἡ δυὰς πρώτη ἐκ τοῦ ἑνὸς καὶ τῆς ἀορίστου δυάδος ,ἔπειτα οἱ ἑξῆς ἀριθμοί ,ὡς λέγεται δυάς ,τριάς ,τετράς - ἅμα γὰρ αἱ ἐν τῇ δυάδι τῇ πρώτῃ μονάδες γεννῶνται ,εἴτε ὥσπερ ὁ πρῶτος εἰπὼν ἐξ ἀνίσων [ ἰσασθέντων γὰρ ἐγένοντο ] εἴτε ἄλλως - ,ἐπεὶ εἰ ἔσται ἡ ἑτέρα μονὰς τῆς ἑτέρας προτέρα ,καὶ τῆς δυάδος τῆς ἐκ τούτων ἔσται προτέρα ·
ὅταν γὰρ ᾖ τι τὸ μὲν πρότερον τὸ δὲ ὕστερον ,καὶ τὸ ἐκ τούτων τοῦ μὲν ἔσται πρότερον τοῦ δ᾽ ὕστερον .
ἔτι ἐπειδὴ ἔστι πρῶτον μὲν αὐτὸ τὸ ἕν ,ἔπειτα τῶν ἄλλων ἔστι τι πρῶτον ἓν δεύτερον δὲ μετ᾽ ἐκεῖνο ,καὶ πάλιν τρίτον τὸ δεύτερον μὲν μετὰ τὸ δεύτερον τρίτον δὲ μετὰ τὸ πρῶτον ἕν ,ὥστε πρότεραι ἂν εἶεν αἱ μονάδες ἢ οἱ ἀριθμοὶ ἐξ ὧν λέγονται ,οἷον ἐν τῇ δυάδι τρίτη μονὰς ἔσται πρὶν τὰ τρία εἶναι ,καὶ ἐν τῇ τριάδι τετάρτη καὶ [ἡ] πέμπτη πρὶν τοὺς ἀριθμοὺς τούτους .
οὐδεὶς μὲν οὖν τὸν τρόπον τοῦτον εἴρηκεν αὐτῶν τὰς μονάδας ἀσυμβλήτους ,ἔστι δὲ κατὰ μὲν τὰς ἐκείνων ἀρχὰς εὔλογον καὶ οὕτως ,κατὰ μέντοι τὴν ἀλήθειαν ἀδύνατον .τάς τε γὰρ μονάδας προτέρας καὶ ὑστέρας εἶναι εὔλογον ,εἴπερ καὶ πρώτη τις ἔστι μονὰς καὶ ἓν πρῶτον ,ὁμοίως δὲ καὶ δυάδας ,εἴπερ καὶ δυὰς πρώτη ἔστιν ·μετὰ γὰρ τὸ πρῶτον εὔλογον καὶ ἀναγκαῖον δεύτερόν τι εἶναι ,καὶ εἰ δεύτερον ,τρίτον ,καὶ οὕτω δὴ τὰ ἄλλα ἐφεξῆς [ ἅμα δ᾽ ἀμφότερα λέγειν ,μονάδα τε μετὰ τὸ ἓν πρώτην εἶναι καὶ δευτέραν ,καὶ 
οἱ δὲ ποιοῦσι μονάδα μὲν καὶ ἓν πρῶτον ,δεύτερον δὲ καὶ τρίτον οὐκέτι ,καὶ δυάδα πρώτην ,δευτέραν δὲ καὶ τρίτην οὐκέτι .
φανερὸν δὲ καὶ ὅτι οὐκ ἐνδέχεται ,εἰ ἀσύμβλητοι πᾶσαι αἱ μονάδες ,δυάδα εἶναι αὐτὴν καὶ τριάδα καὶ οὕτω τοὺς ἄλλους ἀριθμούς .
ἄν τε γὰρ ὦσιν ἀδιάφοροι αἱ μονάδες ἄν τε διαφέρουσαι ἑκάστη ἑκάστης ,ἀνάγκη ἀριθμεῖσθαι τὸν ἀριθμὸν κατὰ πρόσθεσιν ,οἷον τὴν δυάδα πρὸς τῷ ἑνὶ ἄλλου ἑνὸς προστεθέντος ,καὶ τὴν τριάδα ἄλλου ἑνὸς πρὸς τοῖς δυσὶ προστεθέντος ,καὶ τὴν τετράδα ὡσαύτως ·
τούτων δὲ ὄντων ἀδύνατον τὴν γένεσιν εἶναι τῶν ἀριθμῶν ὡς γεννῶσιν ἐκ τῆς δυάδος καὶ τοῦ ἑνός .
μόριον γὰρ γίγνεται ἡ δυὰς τῆς τριάδος καὶ αὕτη τῆς τετράδος ,τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῶν ἐχομένων .
ἀλλ᾽ ἐκ τῆς δυάδος τῆς πρώτης καὶ τῆς ἀορίστου δυάδος ἐγίγνετο ἡ τετράς ,δύο δυάδες παρ᾽ αὐτὴν τὴν δυάδα ·
εἰ δὲ μή ,μόριον ἔσται αὐτὴ ἡ δυάς ,ἑτέρα δὲ προσέσται μία δυάς .καὶ ἡ δυὰς ἔσται ἐκ τοῦ ἑνὸς αὐτοῦ καὶ ἄλλου ἑνός ·εἰ δὲ τοῦτο ,οὐχ οἷόν τ᾽ εἶναι τὸ ἕτερον στοιχεῖον δυάδα ἀόριστον ·μονάδα γὰρ μίαν γεννᾷ ἀλλ᾽ οὐ δυάδα ὡρισμένην .ἔτι παρ᾽ αὐτὴν τὴν τριάδα καὶ αὐτὴν τὴν δυάδα πῶς ἔσονται ἄλλαι τριάδες καὶ δυάδες ; καὶ τίνα τρόπον ἐκ προτέρων μονάδων καὶ ὑστέρων σύγκεινται ; πάντα γὰρ ταῦτ᾽ ἄτοπά ἐστι καὶ πλασματώδη ,καὶ ἀδύνατον εἶναι πρώτην δυάδα ,εἶτ᾽ αὐτὴν τριάδα .
ἀνάγκη δ᾽ ,ἐπείπερ ἔσται τὸ ἓν καὶ ἡ ἀόριστος δυὰς στοιχεῖα .
εἰ δ᾽ ἀδύνατα τὰ συμβαίνοντα ,καὶ τὰς ἀρχὰς εἶναι ταύτας ἀδύνατον .
εἰ μὲν οὖν διάφοροι αἱ μονάδες ὁποιαιοῦν ὁποιαισοῦν ,ταῦτα καὶ τοιαῦθ᾽ ἕτερα συμβαίνει ἐξ ἀνάγκης ·
εἰ δ᾽ αἱ μὲν ἐν ἄλλῳ διάφοροι αἱ δ᾽ ἐν τῷ αὐτῷ ἀριθμῷ ἀδιάφοροι ἀλλήλαις μόναι ,καὶ οὕτως οὐθὲν ἐλάττω συμβαίνει τὰ δυσχερῆ .
οἷον γὰρ ἐν τῇ δεκάδι αὐτῇ ἔνεισι δέκα μονάδες ,σύγκειται δὲ καὶ ἐκ τούτων καὶ ἐκ δύο πεντάδων ἡ δεκάς .
ἐπεὶ δ᾽ οὐχ ὁ τυχὼν ἀριθμὸς αὐτὴ ἡ δεκὰς οὐδὲ σύγκειται ἐκ τῶν τυχουσῶν πεντάδων ,ὥσπερ οὐδὲ μονάδων ,ἀνάγκη διαφέρειν τὰς μονάδας τὰς ἐν τῇ δεκάδι ταύτῃ .
ἂν γὰρ μὴ διαφέρωσιν ,οὐδ᾽ αἱ πεντάδες διοίσουσιν ἐξ ὧν ἐστὶν ἡ δεκάς ·
ἐπεὶ δὲ διαφέρουσι ,καὶ αἱ μονάδες διοίσουσιν .
εἰ δὲ διαφέρουσι ,πότερον οὐκ ἐνέσονται πεντάδες ἄλλαι ἀλλὰ μόνον αὗται αἱ δύο ,ἢ ἔσονται ; 
εἴτε δὲ μὴ ἐνέσονται ,ἄτοπον ·
εἴτ᾽ ἐνέσονται ,ποία ἔσται δεκὰς ἐξ ἐκείνων ; 
οὐ γὰρ ἔστιν ἑτέρα δεκὰς ἐν τῇ δεκάδι παρ᾽ αὐτήν .
ἀλλὰ μὴν καὶ ἀνάγκη γε μὴ ἐκ τῶν τυχουσῶν δυάδων τὴν τετράδα συγκεῖσθαι ·
ἡ γὰρ ἀόριστος δυάς ,ὥς φασι ,λαβοῦσα τὴν ὡρισμένην δυάδα δύο δυάδας ἐποίησεν ·
τοῦ γὰρ ληφθέντος ἦν δυοποιός .
ἔτι τὸ εἶναι παρὰ τὰς δύο μονάδας τὴν δυάδα φύσιν τινά ,καὶ τὴν τριάδα παρὰ τὰς τρεῖς μονάδας ,πῶς ἐνδέχεται ; 
ἢ γὰρ μεθέξει θατέρου θατέρου ,ὥσπερ λευκὸς ἄνθρωπος παρὰ λευκὸν καὶ ἄνθρωπον [ μετέχει γὰρ τούτων ] ,ἢ ὅταν ᾖ θατέρου θάτερον διαφορά τις ,ὥσπερ ὁ ἄνθρωπος παρὰ ζῷον καὶ δίπουν .
ἔτι τὰ μὲν ἁφῇ ἐστὶν ἓν τὰ δὲ μίξει τὰ δὲ θέσει ·
ὧν οὐδὲν ἐνδέχεται ὑπάρχειν ταῖς μονάσιν ἐξ ὧν ἡ δυὰς καὶ ἡ τριάς ·
ἀλλ᾽ ὥσπερ οἱ δύο ἄνθρωποι οὐχ ἕν τι παρ᾽ ἀμφοτέρους ,οὕτως ἀνάγκη καὶ τὰς μονάδας .
καὶ οὐχ ὅτι ἀδιαίρετοι ,διοίσουσι διὰ τοῦτο ·
καὶ γὰρ αἱ στιγμαὶ ἀδιαίρετοι ,ἀλλ᾽ ὅμως παρὰ τὰς δύο οὐθὲν ἕτερον ἡ δυὰς αὐτῶν .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τοῦτο δεῖ λανθάνειν ,ὅτι συμβαίνει προτέρας καὶ ὑστέρας εἶναι δυάδας ,ὁμοίως δὲ καὶ τοὺς ἄλλους ἀριθμούς .
αἱ μὲν γὰρ ἐν τῇ τετράδι δυάδες ἔστωσαν ἀλλήλαις ἅμα ·
ἀλλ᾽ αὗται τῶν ἐν τῇ ὀκτάδι πρότεραί εἰσι ,καὶ ἐγέννησαν ,ὥσπερ ἡ δυὰς ταύτας ,αὗται τὰς τετράδας τὰς ἐν τῇ ὀκτάδι αὐτῇ ,ὥστε εἰ καὶ ἡ πρώτη δυὰς ἰδέα ,καὶ αὗται ἰδέαι τινὲς ἔσονται .
ὁ δ᾽ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν μονάδων ·
αἱ γὰρ ἐν τῇ δυάδι τῇ πρώτῃ μονάδες γεννῶσι τὰς τέτταρας τὰς ἐν τῇ τετράδι ,ὥστε πᾶσαι αἱ μονάδες ἰδέαι γίγνονται καὶ συγκείσεται ἰδέα ἐξ ἰδεῶν ·ὥστε δῆλον ὅτι κἀκεῖνα ὧν ἰδέαι αὗται τυγχάνουσιν οὖσαι συγκείμενα ἔσται ,οἷον εἰ τὰ ζῷα φαίη τις συγκεῖσθαι ἐκ ζῴων ,εἰ τούτων ἰδέαι εἰσίν .
- ὅλως δὲ τὸ ποιεῖν τὰς μονάδας διαφόρους ὁπωσοῦν ἄτοπον καὶ πλασματῶδες [ λέγω δὲ πλασματῶδες τὸ πρὸς ὑπόθεσιν βεβιασμένον ] ·
οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ποσὸν οὔτε κατὰ τὸ ποιὸν ὁρῶμεν διαφέρουσαν μονάδα μονάδος ,ἀνάγκη τε ἢ ἴσον ἢ ἄνισον εἶναι ἀριθμόν ,πάντα μὲν ἀλλὰ μάλιστα τὸν μοναδικόν ,ὥστ᾽ εἰ μήτε πλείων μήτ᾽ ἐλάττων ,ἴσος ·
τὰ δὲ ἴσα καὶ ὅλως ἀδιάφορα ταὐτὰ ὑπολαμβάνομεν ἐν τοῖς ἀριθμοῖς .
εἰ δὲ μή ,οὐδ᾽ αἱ ἐν αὐτῇ τῇ δεκάδι δυάδες ἀδιάφοροι ἔσονται ἴσαι οὖσαι ·
τίνα γὰρ αἰτίαν ἕξει λέγειν ὁ φάσκων ἀδιαφόρους εἶναι ; 
ἔτι εἰ ἅπασα μονὰς καὶ μονὰς ἄλλη δύο ,ἡ ἐκ τῆς δυάδος αὐτῆς μονὰς καὶ ἡ ἐκ τῆς τριάδος αὐτῆς δυὰς ἔσται ἐκ διαφερουσῶν τε ,καὶ πότερον προτέρα τῆς τριάδος ἢ ὑστέρα ; μᾶλλον γὰρ ἔοικε προτέραν ἀναγκαῖον εἶναι ·ἡ μὲν γὰρ ἅμα τῇ τριάδι ἡ δ᾽ ἅμα τῇ δυάδι τῶν μονάδων .καὶ ἡμεῖς μὲν ὑπολαμβάνομεν ὅλως ἓν καὶ ἕν ,καὶ ἐὰν ᾖ ἴσα ἢ ἄνισα ,δύο εἶναι ,οἷον τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακόν ,καὶ ἄνθρωπον καὶ ἵππον ·
οἱ δ᾽ οὕτως λέγοντες οὐδὲ τὰς μονάδας .
εἴτε δὲ μὴ ἔστι πλείων ἀριθμὸς ὁ τῆς τριάδος αὐτῆς ἢ ὁ τῆς δυάδος ,θαυμαστόν ·
εἴτε ἐστὶ πλείων ,δῆλον ὅτι καὶ ἴσος ἔνεστι τῇ δυάδι ,ὥστε οὗτος ἀδιάφορος αὐτῇ τῇ δυάδι .
ἀλλ᾽ οὐκ ἐνδέχεται ,εἰ πρῶτός τις ἔστιν ἀριθμὸς καὶ δεύτερος .
οὐδὲ ἔσονται αἱ ἰδέαι ἀριθμοί .
τοῦτο μὲν γὰρ αὐτὸ ὀρθῶς λέγουσιν οἱ διαφόρους τὰς μονάδας ἀξιοῦντες εἶναι ,εἴπερ ἰδέαι ἔσονται ,ὥσπερ εἴρηται πρότερον ·
ἓν γὰρ τὸ εἶδος ,αἱ δὲ μονάδες εἰ ἀδιάφοροι ,καὶ αἱ δυάδες καὶ αἱ τριάδες ἔσονται ἀδιάφοροι .διὸ καὶ τὸ ἀριθμεῖσθαι οὕτως ,ἓν δύο ,μὴ προσλαμβανομένου πρὸς τῷ ὑπάρχοντι ἀναγκαῖον αὐτοῖς λέγειν [ οὔτε γὰρ ἡ γένεσις ἔσται ἐκ τῆς ἀορίστου δυάδος ,οὔτ᾽ ἰδέαν ἐνδέχεται εἶναι ·ἐνυπάρξει γὰρ ἑτέρα ἰδέα ἐν ἑτέρᾳ ,καὶ πάντα τὰ εἴδη ἑνὸς μέρη ] ·διὸ πρὸς μὲν τὴν ὑπόθεσιν ὀρθῶς λέγουσιν ,ὅλως δ᾽ οὐκ ὀρθῶς ·πολλὰ γὰρ ἀναιροῦσιν ,ἐπεὶ τοῦτό γ᾽ αὐτὸ ἔχειν τινὰ φήσουσιν ἀπορίαν ,πότερον ,ὅταν ἀριθμῶμεν καὶ εἴπωμεν 
ποιοῦμεν δὲ ἀμφοτέρως ·
διὸ γελοῖον ταύτην εἰς τηλικαύτην τῆς οὐσίας ἀνάγειν διαφοράν .
πάντων δὲ πρῶτον καλῶς ἔχει διορίσασθαι τίς ἀριθμοῦ διαφορά ,καὶ μονάδος ,εἰ ἔστιν .
ἀνάγκη δ᾽ ἢ κατὰ τὸ ποσὸν ἢ κατὰ τὸ ποιὸν διαφέρειν ·
τούτων δ᾽ οὐδέτερον φαίνεται ἐνδέχεσθαι ὑπάρχειν .
ἀλλ᾽ ᾗ ἀριθμός ,κατὰ τὸ ποσόν .
εἰ δὲ δὴ καὶ αἱ μονάδες τῷ ποσῷ διέφερον ,κἂν ἀριθμὸς ἀριθμοῦ διέφερεν ὁ ἴσος τῷ πλήθει τῶν μονάδων .
ἔτι πότερον αἱ πρῶται μείζους ἢ ἐλάττους ,καὶ αἱ ὕστερον ἐπιδιδόασιν ἢ τοὐναντίον ; 
πάντα γὰρ ταῦτα ἄλογα .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ κατὰ τὸ ποιὸν διαφέρειν ἐνδέχεται .
ὕστερον γὰρ καὶ τοῖς ἀριθμοῖς φασὶν ὑπάρχειν τὸ ποιὸν τοῦ ποσοῦ .
ἔτι οὔτ᾽ ἂν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς τοῦτ᾽ αὐταῖς γένοιτο οὔτ᾽ ἂν ἀπὸ τῆς δυάδος ·
τὸ μὲν γὰρ οὐ ποιὸν ἡ δὲ ποσοποιόν ·τοῦ γὰρ πολλὰ τὰ ὄντα εἶναι αἰτία αὕτη ἡ φύσις .εἰ δ᾽ ἄρα ἔχει πως ἄλλως ,λεκτέον ἐν ἀρχῇ μάλιστα τοῦτο καὶ διοριστέον περὶ μονάδος διαφορᾶς ,μάλιστα μὲν καὶ διότι ἀνάγκη ὑπάρχειν ·
εἰ δὲ μή ,τίνα λέγουσιν ; 
ὅτι μὲν οὖν ,εἴπερ εἰσὶν ἀριθμοὶ αἱ ἰδέαι ,οὔτε συμβλητὰς τὰς μονάδας ἁπάσας ἐνδέχεται εἶναι ,φανερόν ,οὔτε ἀσυμβλήτους ἀλλήλαις οὐδέτερον τῶν τρόπων ·
ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ ὡς ἕτεροί τινες λέγουσι περὶ τῶν ἀριθμῶν λέγεται καλῶς .
εἰσὶ δ᾽ οὗτοι ὅσοι ἰδέας μὲν οὐκ οἴονται εἶναι οὔτε ἁπλῶς οὔτε ὡς ἀριθμούς τινας οὔσας ,τὰ δὲ μαθηματικὰ εἶναι καὶ τοὺς ἀριθμοὺς πρώτους τῶν ὄντων ,καὶ ἀρχὴν αὐτῶν εἶναι αὐτὸ τὸ ἕν .
ἄτοπον γὰρ τὸ ἓν μὲν εἶναί τι πρῶτον τῶν ἑνῶν ,ὥσπερ ἐκεῖνοί φασι ,δυάδα δὲ τῶν δυάδων μή ,μηδὲ τριάδα τῶν τριάδων ·
τοῦ γὰρ αὐτοῦ λόγου πάντα ἐστίν .
εἰ μὲν οὖν οὕτως ἔχει τὰ περὶ τὸν ἀριθμὸν καὶ θήσει τις εἶναι τὸν μαθηματικὸν μόνον ,οὐκ ἔστι τὸ ἓν ἀρχή [ ἀνάγκη γὰρ διαφέρειν τὸ ἓν τὸ τοιοῦτο τῶν ἄλλων μονάδων ·εἰ δὲ τοῦτο ,καὶ δυάδα τινὰ πρώτην τῶν δυάδων ,ὁμοίως δὲ καὶ τοὺς ἄλλους ἀριθμοὺς τοὺς ἐφεξῆς ] ·εἰ δέ ἐστι τὸ ἓν ἀρχή ,ἀνάγκη μᾶλλον ὥσπερ Πλάτων ἔλεγεν ἔχειν τὰ περὶ τοὺς ἀριθμούς ,καὶ εἶναι δυάδα πρώτην καὶ τριάδα ,καὶ οὐ συμβλητοὺς εἶναι τοὺς ἀριθμοὺς πρὸς ἀλλήλους .
ἂν δ᾽ αὖ πάλιν τις τιθῇ ταῦτα ,εἴρηται ὅτι ἀδύνατα πολλὰ συμβαίνει .
ἀλλὰ μὴν ἀνάγκη γε ἢ οὕτως ἢ ἐκείνως ἔχειν ,ὥστ᾽ εἰ μηδετέρως ,οὐκ ἂν ἐνδέχοιτο εἶναι τὸν ἀριθμὸν χωριστόν .
- φανερὸν δ᾽ ἐκ τούτων καὶ ὅτι χείριστα λέγεται ὁ τρίτος τρόπος ,τὸ εἶναι τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν τὸν τῶν εἰδῶν καὶ τὸν μαθηματικόν .
ἀνάγκη γὰρ εἰς μίαν δόξαν συμβαίνειν δύο ἁμαρτίας ·
οὔτε γὰρ μαθηματικὸν ἀριθμὸν ἐνδέχεται τοῦτον εἶναι τὸν τρόπον ,ἀλλ᾽ ἰδίας ὑποθέσεις ὑποθέμενον ἀνάγκη μηκύνειν ,ὅσα τε τοῖς ὡς εἴδη τὸν ἀριθμὸν λέγουσι συμβαίνει ,καὶ ταῦτα ἀναγκαῖον λέγειν .
ὁ δὲ τῶν Πυθαγορείων τρόπος τῇ μὲν ἐλάττους ἔχει δυσχερείας τῶν πρότερον εἰρημένων ,τῇ δὲ ἰδίας ἑτέρας .
τὸ μὲν γὰρ μὴ χωριστὸν ποιεῖν τὸν ἀριθμὸν ἀφαιρεῖται πολλὰ τῶν ἀδυνάτων ·
τὸ δὲ τὰ σώματα ἐξ ἀριθμῶν εἶναι συγκείμενα ,καὶ τὸν ἀριθμὸν τοῦτον εἶναι μαθηματικόν ,ἀδύνατόν ἐστιν .
οὔτε γὰρ ἄτομα μεγέθη λέγειν ἀληθές ,εἴ θ᾽ ὅτι μάλιστα τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον ,οὐχ αἵ γε μονάδες μέγεθος ἔχουσιν ·
μέγεθος δὲ ἐξ ἀδιαιρέτων συγκεῖσθαι πῶς δυνατόν ; 
ἀλλὰ μὴν ὅ γ᾽ ἀριθμητικὸς ἀριθμὸς μοναδικός ἐστιν .
ἐκεῖνοι δὲ τὸν ἀριθμὸν τὰ ὄντα λέγουσιν ·
τὰ γοῦν θεωρήματα προσάπτουσι τοῖς σώμασιν ὡς ἐξ ἐκείνων ὄντων τῶν ἀριθμῶν .
εἰ τοίνυν ἀνάγκη μέν ,εἴπερ ἐστὶν ἀριθμὸς τῶν ὄντων τι καθ᾽ αὑτό ,τούτων εἶναί τινα τῶν εἰρημένων τρόπων ,οὐθένα δὲ τούτων ἐνδέχεται ,φανερὸν ὡς οὐκ ἔστιν ἀριθμοῦ τις τοιαύτη φύσις οἵαν κατασκευάζουσιν οἱ χωριστὸν ποιοῦντες αὐτόν .
ἔτι πότερον ἑκάστη μονὰς ἐκ τοῦ μεγάλου καὶ μικροῦ ἰσασθέντων ἐστίν ,ἢ ἡ μὲν ἐκ τοῦ μικροῦ ἡ δ᾽ ἐκ τοῦ μεγάλου ; εἰ μὲν δὴ οὕτως ,οὔτε ἐκ πάντων τῶν στοιχείων ἕκαστον οὔτε ἀδιάφοροι αἱ μονάδες [ ἐν τῇ μὲν γὰρ τὸ μέγα ἐν τῇ δὲ τὸ μικρὸν ὑπάρχει ,ἐναντίον τῇ φύσει ὄν ] ·
ἔτι αἱ ἐν τῇ τριάδι αὐτῇ πῶς ; 
μία γὰρ περιττή ·
ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἴσως αὐτὸ τὸ ἓν ποιοῦσιν ἐν τῷ περιττῷ μέσον .
εἰ δ᾽ ἑκατέρα τῶν μονάδων ἐξ ἀμφοτέρων ἐστὶν ἰσασθέντων ,ἡ δυὰς πῶς ἔσται μία τις οὖσα φύσις ἐκ τοῦ μεγάλου καὶ μικροῦ ; 
ἢ τί διοίσει τῆς μονάδος ; 
ἔτι προτέρα ἡ μονὰς τῆς δυάδος [ ἀναιρουμένης γὰρ ἀναιρεῖται ἡ δυάς ] ·ἰδέαν οὖν ἰδέας ἀναγκαῖον αὐτὴν εἶναι ,προτέραν γ᾽ οὖσαν ἰδέας ,καὶ γεγονέναι προτέραν .
ἐκ τίνος οὖν ; 
ἡ γὰρ ἀόριστος δυὰς δυοποιὸς ἦν .
ἔτι ἀνάγκη ἤτοι ἄπειρον τὸν ἀριθμὸν εἶναι ἢ πεπερασμένον ·
χωριστὸν γὰρ ποιοῦσι τὸν ἀριθμόν ,ὥστε οὐχ οἷόν τε μὴ οὐχὶ τούτων θάτερον ὑπάρχειν .
ὅτι μὲν τοίνυν ἄπειρον οὐκ ἐνδέχεται ,δῆλον [ οὔτε γὰρ περιττὸς ὁ ἄπειρός ἐστιν οὔτ᾽ ἄρτιος ,ἡ δὲ γένεσις τῶν ἀριθμῶν ἢ περιττοῦ ἀριθμοῦ ἢ ἀρτίου ἀεί ἐστιν ·
ὡδὶ μὲν τοῦ ἑνὸς εἰς τὸν ἄρτιον πίπτοντος περιττός ,ὡδὶ δὲ τῆς μὲν δυάδος ἐμπιπτούσης ὁ ἀφ᾽ ἑνὸς διπλασιαζόμενος ,ὡδὶ δὲ τῶν περιττῶν ὁ ἄλλος ἄρτιος ·
ἔτι εἰ πᾶσα ἰδέα τινὸς οἱ δὲ ἀριθμοὶ ἰδέαι ,καὶ ὁ ἄπειρος ἔσται ἰδέα τινός ,ἢ τῶν αἰσθητῶν ἢ ἄλλου τινός ·
καίτοι οὔτε κατὰ τὴν θέσιν ἐνδέχεται οὔτε κατὰ λόγον ,τάττουσί γ᾽ οὕτω τὰς ἰδέας ] ·
εἰ δὲ πεπερασμένος ,μέχρι πόσου ; 
τοῦτο γὰρ δεῖ λέγεσθαι οὐ μόνον ὅτι ἀλλὰ καὶ διότι .
ἀλλὰ μὴν εἰ μέχρι τῆς δεκάδος ὁ ἀριθμός ,ὥσπερ τινές φασιν ,πρῶτον μὲν ταχὺ ἐπιλείψει τὰ εἴδη - οἷον εἰ ἔστιν ἡ τριὰς αὐτοάνθρωπος ,τίς ἔσται ἀριθμὸς αὐτόιππος ; 
αὐτὸ γὰρ ἕκαστος ἀριθμὸς μέχρι δεκάδος ·
ἀνάγκη δὴ τῶν ἐν τούτοις ἀριθμῶν τινὰ εἶναι [ οὐσίαι γὰρ καὶ ἰδέαι οὗτοι ] ·
ἀλλ᾽ ὅμως ἐπιλείψει [ τὰ τοῦ ζῴου γὰρ εἴδη ὑπερέξει ]- .ἅμα δὲ δῆλον ὅτι εἰ οὕτως ἡ τριὰς αὐτοάνθρωπος ,καὶ αἱ ἄλλαι τριάδες [ ὅμοιαι γὰρ αἱ ἐν τοῖς αὐτοῖς ἀριθμοῖς ] ,ὥστ᾽ ἄπειροι ἔσονται ἄνθρωποι ,εἰ μὲν ἰδέα ἑκάστη τριάς ,αὐτὸ ἕκαστος ἄνθρωπος ,εἰ δὲ μή ,ἀλλ᾽ ἄνθρωποί γε .καὶ εἰ μέρος ὁ ἐλάττων τοῦ μείζονος ,ὁ ἐκ τῶν συμβλητῶν μονάδων τῶν ἐν τῷ αὐτῷ ἀριθμῷ ,εἰ δὴ ἡ τετρὰς αὐτὴ ἰδέα τινός ἐστιν ,οἷον ἵππου ἢ λευκοῦ ,ὁ ἄνθρωπος ἔσται μέρος ἵππου ,εἰ δυὰς 
ἄτοπον δὲ καὶ τὸ τῆς μὲν δεκάδος εἶναι ἰδέαν ἑνδεκάδος δὲ μή ,μηδὲ τῶν ἐχομένων ἀριθμῶν .
ἔτι δὲ καὶ ἔστι καὶ γίγνεται ἔνια καὶ ὧν εἴδη οὐκ ἔστιν ,ὥστε διὰ τί οὐ κἀκείνων εἴδη ἔστιν ; 
οὐκ ἄρα αἴτια τὰ εἴδη ἐστίν .
ἔτι ἄτοπον εἰ ὁ ἀριθμὸς ὁ μέχρι τῆς δεκάδος μᾶλλόν τι ὂν καὶ εἶδος αὐτῆς τῆς δεκάδος ,καίτοι τοῦ μὲν οὐκ ἔστι γένεσις ὡς ἑνός ,τῆς δ᾽ ἔστιν .
πειρῶνται δ᾽ ὡς τοῦ μέχρι τῆς δεκάδος τελείου ὄντος ἀριθμοῦ .
γεννῶσι γοῦν τὰ ἑπόμενα ,οἷον τὸ κενόν ,ἀναλογίαν ,τὸ περιττόν ,τὰ ἄλλα τὰ τοιαῦτα ,ἐντὸς τῆς δεκάδος ·
τὰ μὲν γὰρ ταῖς ἀρχαῖς ἀποδιδόασιν ,οἷον κίνησιν στάσιν ,ἀγαθὸν κακόν ,τὰ δ᾽ ἄλλα τοῖς ἀριθμοῖς ·
διὸ τὸ ἓν τὸ περιττόν ·
εἰ γὰρ ἐν τῇ τριάδι ,πῶς ἡ πεντὰς περιττόν ; 
ἔτι τὰ μεγέθη καὶ ὅσα τοιαῦτα μέχρι ποσοῦ ,
οἷον ἡ πρώτη γραμμή ,ἡ ἄτομος ,εἶτα δυάς ,εἶτα καὶ ταῦτα μέχρι δεκάδος .
ἔτι εἰ ἔστι χωριστὸς ὁ ἀριθμός ,ἀπορήσειεν ἄν τις πότερον πρότερον τὸ ἓν ἢ ἡ τριὰς καὶ ἡ δυάς .
ᾗ μὲν δὴ σύνθετος ὁ ἀριθμός ,τὸ ἕν ,ᾗ δὲ τὸ καθόλου πρότερον καὶ τὸ εἶδος ,ὁ ἀριθμός ·ἑκάστη γὰρ τῶν μονάδων μόριον τοῦ ἀριθμοῦ ὡς ὕλη ,ὁ δ᾽ ὡς εἶδος .καὶ ἔστι μὲν ὡς ἡ ὀρθὴ προτέρα τῆς ὀξείας ,ὅτι ὥρισται καὶ τῷ λόγῳ ·
ἔστι δ᾽ ὡς ἡ ὀξεῖα ,ὅτι μέρος καὶ εἰς ταύτην διαιρεῖται .
ὡς μὲν δὴ ὕλη ἡ ὀξεῖα καὶ τὸ στοιχεῖον καὶ ἡ μονὰς πρότερον ,ὡς δὲ κατὰ τὸ εἶδος καὶ τὴν οὐσίαν τὴν κατὰ τὸν λόγον ἡ ὀρθὴ καὶ τὸ ὅλον τὸ ἐκ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους ·ἐγγύτερον γὰρ τοῦ εἴδους καὶ οὗ ὁ λόγος τὸ ἄμφω ,γενέσει δ᾽ ὕστερον .
πῶς οὖν ἀρχὴ τὸ ἕν ; 
ὅτι οὐ διαιρετόν ,φασίν ·
ἀλλ᾽ ἀδιαίρετον καὶ τὸ καθόλου καὶ τὸ ἐπὶ μέρους καὶ τὸ στοιχεῖον .
ἀλλὰ τρόπον ἄλλον ,τὸ μὲν κατὰ λόγον τὸ δὲ κατὰ χρόνον .
ποτέρως οὖν τὸ ἓν ἀρχή ; 
ὥσπερ γὰρ εἴρηται ,καὶ ἡ ὀρθὴ τῆς ὀξείας καὶ αὕτη ἐκείνης δοκεῖ προτέρα εἶναι ,καὶ ἑκατέρα μία .
ἀμφοτέρως δὴ ποιοῦσι τὸ ἓν ἀρχήν .
ἔστι δὲ ἀδύνατον ·
τὸ μὲν γὰρ ὡς εἶδος καὶ ἡ οὐσία τὸ δ᾽ ὡς μέρος καὶ ὡς ὕλη .
ἔστι γάρ πως ἓν ἑκάτερον - τῇ μὲν ἀληθείᾳ δυνάμει [ εἴ γε ὁ ἀριθμὸς ἕν τι καὶ μὴ ὡς σωρὸς ἀλλ᾽ ἕτερος ἐξ ἑτέρων μονάδων ,ὥσπερ φασίν ] ,ἐντελεχείᾳ δ᾽ οὔ ,ἔστι μονὰς ἑκατέρα ·
αἴτιον δὲ τῆς συμβαινούσης ἁμαρτίας ὅτι ἅμα ἐκ τῶν μαθημάτων ἐθήρευον καὶ ἐκ τῶν λόγων τῶν καθόλου ,ὥστ᾽ ἐξ ἐκείνων μὲν ὡς στιγμὴν τὸ ἓν καὶ τὴν ἀρχὴν ἔθηκαν [ ἡ γὰρ μονὰς στιγμὴ ἄθετός ἐστιν ·
καθάπερ οὖν καὶ ἕτεροί τινες ἐκ τοῦ ἐλαχίστου τὰ ὄντα συνετίθεσαν ,καὶ οὗτοι ,ὥστε γίγνεται ἡ μονὰς ὕλη τῶν ἀριθμῶν ,καὶ ἅμα προτέρα τῆς δυάδος ,πάλιν δ᾽ ὑστέρα ὡς ὅλου τινὸς καὶ ἑνὸς καὶ εἴδους τῆς δυάδος οὔσης ] ·διὰ δὲ τὸ καθόλου ζητεῖν τὸ κατηγορούμενον ἓν καὶ οὕτως ὡς μέρος ἔλεγον .
ταῦτα δ᾽ ἅμα τῷ αὐτῷ ἀδύνατον ὑπάρχειν .
εἰ δὲ τὸ ἓν αὐτὸ δεῖ ̣ μόνον ἄθετον ̣ εἶναι [ οὐθενὶ γὰρ διαφέρει ἢ ὅτι ἀρχή ] ,καὶ ἡ μὲν δυὰς διαιρετὴ ἡ δὲ μονὰς οὔ ,ὁμοιοτέρα ἂν εἴη τῷ ἑνὶ αὐτῷ ἡ μονάς .
εἰ δ᾽ ἡ μονάς ,κἀκεῖνο τῇ μονάδι ἢ τῇ δυάδι ·
ὥστε προτέρα ἂν εἴη ἑκατέρα ἡ μονὰς τῆς δυάδος .
οὔ φασι δέ ·
γεννῶσι γοῦν τὴν δυάδα πρῶτον .
ἔτι εἰ ἔστιν ἡ δυὰς ἕν τι αὐτὴ καὶ ἡ τριὰς αὐτή ,ἄμφω δυάς .
ἐκ τίνος οὖν αὕτη ἡ δυάς ; 
ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις καὶ ἐπεὶ ἁφὴ μὲν οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς ἀριθμοῖς ,τὸ δ᾽ ἐφεξῆς ,ὅσων μὴ ἔστι μεταξὺ μονάδων [ οἷον τῶν ἐν τῇ δυάδι ἢ τῇ τριάδι ] ,πότερον ἐφεξῆς τῷ ἑνὶ αὐτῷ ἢ οὔ ,καὶ πότερον ἡ δυὰς προτέρα τῶν ἐφεξῆς ἢ τῶν μονάδων ὁποτεραοῦν .ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τῶν ὕστερον γενῶν τοῦ ἀριθμοῦ συμβαίνει τὰ δυσχερῆ ,γραμμῆς τε καὶ ἐπιπέδου καὶ σώματος .οἱ μὲν γὰρ ἐκ τῶν εἰδῶν τοῦ μεγάλου καὶ τοῦ μικροῦ ποιοῦσιν ,οἷον ἐκ μακροῦ μὲν καὶ βραχέος τὰ μήκη ,πλατέος δὲ καὶ στενοῦ 
ταῦτα δέ ἐστιν εἴδη τοῦ μεγάλου καὶ μικροῦ .
τὴν δὲ κατὰ τὸ ἓν ἀρχὴν ἄλλοι ἄλλως τιθέασι τῶν τοιούτων .
καὶ ἐν τούτοις δὲ μυρία φαίνεται τά τε ἀδύνατα καὶ τὰ πλασματώδη καὶ τὰ ὑπεναντία πᾶσι τοῖς εὐλόγοις .
ἀπολελυμένα τε γὰρ ἀλλήλων συμβαίνει ,εἰ μὴ συνακολουθοῦσι καὶ αἱ ἀρχαὶ ὥστ᾽ εἶναι τὸ πλατὺ καὶ στενὸν καὶ μακρὸν καὶ βραχύ [ εἰ δὲ τοῦτο ,ἔσται τὸ ἐπίπεδον γραμμὴ καὶ τὸ στερεὸν ἐπίπεδον ·
ἔτι δὲ γωνίαι καὶ σχήματα καὶ τὰ τοιαῦτα πῶς ἀποδοθήσεται ;] 
,ταὐτό τε συμβαίνει τοῖς περὶ τὸν ἀριθμόν ·
ταῦτα γὰρ πάθη μεγέθους ἐστίν ,ἀλλ᾽ οὐκ ἐκ τούτων τὸ μέγεθος ,ὥσπερ οὐδ᾽ ἐξ εὐθέος καὶ καμπύλου τὸ μῆκος οὐδ᾽ ἐκ λείου καὶ τραχέος τὰ στερεά .πάντων δὲ κοινὸν τούτων ὅπερ ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῶν ὡς γένους συμβαίνει διαπορεῖν ,ὅταν τις θῇ τὰ καθόλου ,πότερον τὸ ζῷον αὐτὸ ἐν τῷ ζῴῳ ἢ ἕτερον αὐτοῦ ζῴου .
τοῦτο γὰρ μὴ χωριστοῦ μὲν ὄντος οὐδεμίαν ποιήσει ἀπορίαν ·
χωριστοῦ δέ ,ὥσπερ οἱ ταῦτα λέγοντές φασι ,τοῦ ἑνὸς καὶ τῶν ἀριθμῶν οὐ ῥᾴδιον λῦσαι ,εἰ μὴ ῥᾴδιον δεῖ λέγειν τὸ ἀδύνατον .
ὅταν γὰρ νοῇ τις ἐν τῇ δυάδι τὸ ἓν καὶ ὅλως ἐν ἀριθμῷ ,πότερον αὐτὸ νοεῖ τι ἢ ἕτερον ; 
οἱ μὲν οὖν τὰ μεγέθη γεννῶσιν ἐκ τοιαύτης ὕλης ,ἕτεροι δὲ ἐκ τῆς στιγμῆς [ ἡ δὲ στιγμὴ αὐτοῖς δοκεῖ εἶναι οὐχ ἓν ἀλλ᾽ οἷον τὸ ἕν ] καὶ ἄλλης ὕλης οἵας τὸ πλῆθος ,ἀλλ᾽ οὐ πλήθους ·
περὶ ὧν οὐδὲν ἧττον συμβαίνει τὰ αὐτὰ ἀπορεῖν .
εἰ μὲν γὰρ μία ἡ ὕλη ,ταὐτὸ γραμμὴ καὶ ἐπίπεδον καὶ στερεόν [ ἐκ γὰρ τῶν αὐτῶν τὸ αὐτὸ καὶ ἓν ἔσται ] ·εἰ δὲ πλείους αἱ ὗλαι καὶ ἑτέρα μὲν γραμμῆς ἑτέρα δὲ τοῦ ἐπιπέδου καὶ ἄλλη τοῦ στερεοῦ ,ἤτοι ἀκολουθοῦσιν ἀλλήλαις ἢ οὔ ,ὥστε ταὐτὰ συμβήσεται καὶ οὕτως ·
ἢ γὰρ οὐχ ἕξει τὸ ἐπίπεδον γραμμὴν ἢ ἔσται γραμμή .
ἔτι πῶς μὲν ἐνδέχεται εἶναι ἐκ τοῦ ἑνὸς καὶ πλήθους τὸν ἀριθμὸν οὐθὲν ἐπιχειρεῖται ·
ὅπως δ᾽ οὖν λέγουσι ταὐτὰ συμβαίνει δυσχερῆ ἅπερ καὶ τοῖς ἐκ τοῦ ἑνὸς καὶ ἐκ τῆς δυάδος τῆς ἀορίστου .
ὁ μὲν γὰρ ἐκ τοῦ κατηγορουμένου καθόλου γεννᾷ τὸν ἀριθμὸν καὶ οὐ τινὸς πλήθους ,ὁ δ᾽ ἐκ τινὸς πλήθους ,τοῦ πρώτου δέ [ τὴν γὰρ δυάδα πρῶτόν τι εἶναι πλῆθος ] ,ὥστε διαφέρει οὐθὲν ὡς εἰπεῖν ,ἀλλ᾽ αἱ ἀπορίαι αἱ αὐταὶ ἀκολουθήσουσι ,μῖξις ἢ θέσις ἢ κρᾶσις ἢ γένεσις καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα .
μάλιστα δ᾽ ἄν τις ἐπιζητήσειεν ,εἰ μία ἑκάστη μονάς ,ἐκ τίνος ἐστίν ·
οὐ γὰρ δὴ αὐτό γε τὸ ἓν ἑκάστη .
ἀνάγκη δὴ ἐκ τοῦ ἑνὸς αὐτοῦ εἶναι καὶ πλήθους ἢ μορίου τοῦ πλήθους .
τὸ μὲν οὖν πλῆθός τι εἶναι φάναι τὴν μονάδα ἀδύνατον ,ἀδιαίρετόν γ᾽ οὖσαν ·
τὸ δ᾽ ἐκ μορίου ἄλλας ἔχει πολλὰς δυσχερείας ·ἀδιαίρετόν τε γὰρ ἕκαστον ἀναγκαῖον εἶναι τῶν μορίων [ ἢ πλῆθος εἶναι καὶ τὴν μονάδα διαιρετήν ] καὶ μὴ στοιχεῖον εἶναι τὸ ἓν καὶ τὸ πλῆθος [ ἡ γὰρ μονὰς ἑκάστη οὐκ ἐκ πλήθους καὶ ἑνός ] ·ἔτι οὐθὲν ἄλλο ποιεῖ ὁ τοῦτο λέγων ἀλλ᾽ ἢ ἀριθμὸν ἕτερον ·
τὸ γὰρ πλῆθος ἀδιαιρέτων ἐστὶν ἀριθμός .
ἔτι ζητητέον καὶ περὶ τοὺς οὕτω λέγοντας πότερον ἄπειρος ὁ ἀριθμὸς ἢ πεπερασμένος .
ὑπῆρχε γάρ ,ὡς ἔοικε ,καὶ πεπερασμένον πλῆθος ,ἐξ οὗ αἱ πεπερασμέναι μονάδες καὶ τοῦ ἑνός ·
ἔστι τε ἕτερον αὐτὸ πλῆθος καὶ πλῆθος ἄπειρον ·ποῖον οὖν πλῆθος στοιχεῖόν ἐστι καὶ τὸ ἕν ; 
ὁμοίως δὲ καὶ περὶ στιγμῆς ἄν τις ζητήσειε καὶ τοῦ στοιχείου ἐξ οὗ ποιοῦσι τὰ μεγέθη .
οὐ γὰρ μία γε μόνον στιγμή ἐστιν αὕτη ·
τῶν γοῦν ἄλλων στιγμῶν ἑκάστη ἐκ τίνος ; 
οὐ γὰρ δὴ ἔκ γε διαστήματός τινος καὶ αὐτῆς στιγμῆς .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ μόρια ἀδιαίρετα ἐνδέχεται τοῦ διαστήματος εἶναι [μόρια] ,ὥσπερ τοῦ πλήθους ἐξ ὧν αἱ μονάδες ·
ὁ μὲν γὰρ ἀριθμὸς ἐξ ἀδιαιρέτων σύγκειται τὰ δὲ μεγέθη οὔ .
πάντα δὴ ταῦτα καὶ ἄλλα τοιαῦτα φανερὸν ποιεῖ ὅτι ἀδύνατον εἶναι τὸν ἀριθμὸν καὶ τὰ μεγέθη χωριστά ,
ἔτι δὲ τὸ διαφωνεῖν τοὺς τρόπους περὶ τῶν ἀριθμῶν σημεῖον ὅτι τὰ πράγματα αὐτὰ οὐκ ὄντα ἀληθῆ παρέχει τὴν ταραχὴν αὐτοῖς .
οἱ μὲν γὰρ τὰ μαθηματικὰ μόνον ποιοῦντες παρὰ τὰ αἰσθητά ,ὁρῶντες τὴν περὶ τὰ εἴδη δυσχέρειαν καὶ πλάσιν ,ἀπέστησαν ἀπὸ τοῦ εἰδητικοῦ ἀριθμοῦ καὶ τὸν μαθηματικὸν ἐποίησαν ·
οἱ δὲ τὰ εἴδη βουλόμενοι ἅμα καὶ ἀριθμοὺς ποιεῖν ,οὐχ ὁρῶντες δέ ,εἰ τὰς ἀρχάς τις ταύτας θήσεται ,πῶς ἔσται ὁ μαθηματικὸς ἀριθμὸς παρὰ τὸν εἰδητικόν ,τὸν αὐτὸν εἰδητικὸν καὶ μαθηματικὸν ἐποίησαν ἀριθμὸν τῷ λόγῳ ,ἐπεὶ ἔργῳ γε ἀνῄρηται ὁ μαθηματικός [ ἰδίας γὰρ καὶ οὐ μαθηματικὰς ὑποθέσεις λέγουσιν ] ·
ὁ δὲ πρῶτος θέμενος τὰ εἴδη εἶναι καὶ ἀριθμοὺς τὰ εἴδη καὶ τὰ μαθηματικὰ εἶναι εὐλόγως ἐχώρισεν ·
ὥστε πάντας συμβαίνει κατὰ μέν τι λέγειν ὀρθῶς ,ὅλως δ᾽ οὐκ ὀρθῶς .
καὶ αὐτοὶ δὲ ὁμολογοῦσιν οὐ ταὐτὰ λέγοντες ἀλλὰ τὰ ἐναντία .
αἴτιον δ᾽ ὅτι αἱ ὑποθέσεις καὶ αἱ ἀρχαὶ ψευδεῖς .
χαλεπὸν δ᾽ ἐκ μὴ καλῶς ἐχόντων λέγειν καλῶς ,κατ᾽ Ἐπίχαρμον ·
ἀρτίως τε γὰρ λέλεκται ,καὶ εὐθέως φαίνεται οὐ καλῶς ἔχον .ἀλλὰ περὶ μὲν τῶν ἀριθμῶν ἱκανὰ τὰ διηπορημένα καὶ διωρισμένα [ μᾶλλον γὰρ ἐκ πλειόνων ἂν ἔτι πεισθείη τις πεπεισμένος ,πρὸς δὲ τὸ πεισθῆναι μὴ πεπεισμένος οὐθὲν μᾶλλον ] ·περὶ δὲ τῶν πρώτων ἀρχῶν καὶ τῶν πρώτων αἰτίων καὶ στοιχείων ὅσα μὲν λέγουσιν οἱ περὶ μόνης τῆς αἰσθητῆς οὐσίας διορίζοντες ,τὰ μὲν ἐν τοῖς περὶ φύσεως εἴρηται ,τὰ δ᾽ οὐκ ἔστι τῆς μεθόδου τῆς νῦν ·ὅσα δὲ οἱ φάσκοντες εἶναι παρὰ τὰς αἰσθητὰς ἑτέρας οὐσίας ,ἐχόμενόν ἐστι θεωρῆσαι τῶν εἰρημένων .ἐπεὶ 
οἱ μὲν οὖν ἀριθμοὺς ποιοῦντες μόνον καὶ τούτους μαθηματικοὺς ὕστερον ἐπισκεπτέοι ·
τῶν δὲ τὰς ἰδέας λεγόντων ἅμα τόν τε τρόπον θεάσαιτ᾽ ἄν τις καὶ τὴν ἀπορίαν τὴν περὶ αὐτῶν .
ἅμα γὰρ καθόλου τε [ὡς οὐσίας] ποιοῦσι τὰς ἰδέας καὶ πάλιν ὡς χωριστὰς καὶ τῶν καθ᾽ ἕκαστον .
ταῦτα δ᾽ ὅτι οὐκ ἐνδέχεται διηπόρηται πρότερον .
αἴτιον δὲ τοῦ συνάψαι ταῦτα εἰς ταὐτὸν τοῖς λέγουσι τὰς οὐσίας καθόλου ,ὅτι τοῖς αἰσθητοῖς οὐ τὰς αὐτὰς [οὐσίας] ἐποίουν ·τὰ μὲν οὖν ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καθ᾽ ἕκαστα ῥεῖν ἐνόμιζον καὶ μένειν οὐθὲν αὐτῶν ,τὸ δὲ καθόλου παρὰ ταῦτα εἶναί τε καὶ ἕτερόν τι εἶναι .
τοῦτο δ᾽ ,ὥσπερ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἐλέγομεν ,ἐκίνησε μὲν Σωκράτης διὰ τοὺς ὁρισμούς ,οὐ μὴν ἐχώρισέ γε τῶν καθ᾽ ἕκαστον ·
καὶ τοῦτο ὀρθῶς ἐνόησεν οὐ χωρίσας .
δηλοῖ δὲ ἐκ τῶν ἔργων ·
ἄνευ μὲν γὰρ τοῦ καθόλου οὐκ ἔστιν ἐπιστήμην λαβεῖν ,τὸ δὲ χωρίζειν αἴτιον τῶν συμβαινόντων δυσχερῶν περὶ τὰς ἰδέας ἐστίν .
οἱ δ᾽ ὡς ἀναγκαῖον ,εἴπερ ἔσονταί τινες οὐσίαι παρὰ τὰς αἰσθητὰς καὶ ῥεούσας ,χωριστὰς εἶναι ,ἄλλας μὲν οὐκ εἶχον ταύτας δὲ τὰς καθόλου λεγομένας ἐξέθεσαν ,ὥστε συμβαίνειν σχεδὸν τὰς αὐτὰς φύσεις εἶναι τὰς καθόλου καὶ τὰς καθ᾽ ἕκαστον .
αὕτη μὲν οὖν αὐτὴ καθ᾽ αὑτὴν εἴη τις ἂν δυσχέρεια τῶν εἰρημένων .
ὃ δὲ καὶ τοῖς λέγουσι τὰς ἰδέας ἔχει τινὰ ἀπορίαν καὶ τοῖς μὴ λέγουσιν ,καὶ κατ᾽ ἀρχὰς ἐν τοῖς διαπορήμασιν ἐλέχθη πρότερον ,λέγωμεν νῦν .
εἰ μὲν γάρ τις μὴ θήσει τὰς οὐσίας εἶναι κεχωρισμένας ,καὶ τὸν τρόπον τοῦτον ὡς λέγεται τὰ καθ᾽ ἕκαστα τῶν ὄντων ,ἀναιρήσει τὴν οὐσίαν ὡς βουλόμεθα λέγειν ·
ἂν δέ τις θῇ τὰς οὐσίας χωριστάς ,πῶς θήσει τὰ στοιχεῖα καὶ τὰς ἀρχὰς αὐτῶν ; 
εἰ μὲν γὰρ καθ᾽ ἕκαστον καὶ μὴ καθόλου ,τοσαῦτ᾽ ἔσται τὰ ὄντα ὅσαπερ τὰ στοιχεῖα ,καὶ οὐκ ἐπιστητὰ τὰ στοιχεῖα [ ἔστωσαν γὰρ αἱ μὲν ἐν τῇ φωνῇ συλλαβαὶ οὐσίαι τὰ δὲ στοιχεῖα αὐτῶν στοιχεῖα τῶν οὐσιῶν ·ἀνάγκη δὴ τὸ ΒΑ ἓν εἶναι καὶ ἑκάστην τῶν συλλαβῶν μίαν ,εἴπερ μὴ καθόλου καὶ τῷ εἴδει αἱ αὐταὶ ἀλλὰ μία ἑκάστη τῷ ἀριθμῷ καὶ τόδε τι καὶ μὴ ὁμώνυμον ·
ἔτι δ᾽ αὐτὸ ὃ ἔστιν ἓν ἕκαστον τιθέασιν ·
εἰ δ᾽ αἱ συλλαβαί ,οὕτω καὶ ἐξ ὧν εἰσίν ·
οὐκ ἔσται ἄρα πλείω ἄλφα ἑνός ,οὐδὲ τῶν ἄλλων στοιχείων οὐθὲν κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ὅνπερ οὐδὲ τῶν [ἄλλων] συλλαβῶν ἡ αὐτὴ ἄλλη καὶ ἄλλη ·
ἀλλὰ μὴν εἰ τοῦτο ,οὐκ ἔσται παρὰ τὰ στοιχεῖα ἕτερα ὄντα ,ἀλλὰ μόνον τὰ στοιχεῖα ·
ἔτι δὲ οὐδ᾽ ἐπιστητὰ τὰ στοιχεῖα ·
οὐ γὰρ καθόλου ,ἡ δ᾽ ἐπιστήμη τῶν καθόλου ·
δῆλον δ᾽ ἐκ τῶν ἀποδείξεων καὶ τῶν ὁρισμῶν ,οὐ γὰρ γίγνεται συλλογισμὸς ὅτι τόδε τὸ τρίγωνον δύο ὀρθαῖς ,εἰ μὴ πᾶν τρίγωνον δύο ὀρθαί ,οὐδ᾽ ὅτι ὁδὶ ὁ ἄνθρωπος ζῷον ,εἰ μὴ πᾶς ἄνθρωπος ζῷον ] ·
ἀλλὰ μὴν εἴγε καθόλου αἱ ἀρχαί ,ἢ καὶ αἱ ἐκ τούτων οὐσίαι καθόλου ἢ ἔσται μὴ οὐσία πρότερον οὐσίας ·
τὸ μὲν γὰρ καθόλου οὐκ οὐσία ,τὸ δὲ στοιχεῖον καὶ ἡ ἀρχὴ καθόλου ,πρότερον δὲ τὸ στοιχεῖον καὶ ἡ ἀρχὴ ὧν ἀρχὴ καὶ στοιχεῖόν ἐστιν .
ταῦτά τε δὴ πάντα συμβαίνει εὐλόγως ,ὅταν ἐκ στοιχείων τε ποιῶσι τὰς ἰδέας καὶ παρὰ τὰς τὸ αὐτὸ εἶδος ἐχούσας οὐσίας [καὶ ἰδέας] ἕν τι ἀξιῶσιν εἶναι καχωρισμένον ·
εἰ δὲ μηθὲν κωλύει ὥσπερ ἐπὶ τῶν τῆς φωνῆς στοιχείων πολλὰ εἶναι τὰ ἄλφα καὶ τὰ βῆτα καὶ μηθὲν εἶναι παρὰ τὰ πολλὰ αὐτὸ ἄλφα καὶ αὐτὸ βῆτα ,ἔσονται ἕνεκά γε τούτου ἄπειροι αἱ ὅμοιαι συλλαβαί .τὸ δὲ τὴν ἐπιστήμην εἶναι καθόλου πᾶσαν ,ὥστε ἀναγκαῖον εἶναι καὶ τὰς τῶν ὄντων ἀρχὰς καθόλου εἶναι καὶ μὴ οὐσίας κεχωρισμένας ,ἔχει μὲν μάλιστ᾽ ἀπορίαν τῶν λεχθέντων ,οὐ μὴν ἀλλὰ ἔστι μὲν ὡς ἀληθὲς τὸ λεγόμενον ,ἔστι δ᾽ ὡς οὐκ ἀληθές .
ἡ γὰρ ἐπιστήμη ,ὥσπερ καὶ τὸ ἐπίστασθαι ,διττόν ,ὧν τὸ μὲν δυνάμει τὸ δὲ ἐνεργείᾳ .
ἡ μὲν οὖν δύναμις ὡς ὕλη [τοῦ] καθόλου οὖσα καὶ ἀόριστος τοῦ καθόλου καὶ ἀορίστου ἐστίν ,ἡ δ᾽ ἐνέργεια ὡρισμένη καὶ ὡρισμένου ,τόδε τι οὖσα τοῦδέ τινος ,ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς ἡ ὄψις τὸ καθόλου χρῶμα ὁρᾷ ὅτι τόδε τὸ χρῶμα ὃ ὁρᾷ χρῶμά ἐστιν ,καὶ ὃ θεωρεῖ ὁ γραμματικός ,τόδε τὸ ἄλφα ἄλφα ·
ἐπεὶ εἰ ἀνάγκη τὰς ἀρχὰς καθόλου εἶναι ,ἀνάγκη καὶ τὰ ἐκ τούτων καθόλου ,ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἀποδείξεων ·
εἰ δὲ τοῦτο ,οὐκ ἔσται χωριστὸν οὐθὲν οὐδ᾽ οὐσία .
ἀλλὰ δῆλον ὅτι ἔστι μὲν ὡς ἡ ἐπιστήμη καθόλου ,ἔστι δ᾽ ὡς οὔ .
ἀεὶ ἄρα πάντα τὰ ἐναντία καθ᾽ ὑποκειμένου καὶ οὐθὲν χωριστόν ,ἀλλ᾽ ὥσπερ καὶ φαίνεται οὐθὲν οὐσίᾳ ἐναντίον ,καὶ ὁ λόγος μαρτυρεῖ .οὐθὲν ἄρα τῶν ἐναντίων κυρίως ἀρχὴ πάντων ἀλλ᾽ ἑτέρα .οἱ δὲ τὸ ἕτερον τῶν ἐναντίων ὕλην ποιοῦσιν ,οἱ μὲν τῷ ἑνὶ [τῷ ἴσῳ] τὸ ἄνισον ,ὡς τοῦτο τὴν τοῦ πλήθους οὖσαν φύσιν ,οἱ δὲ τῷ ἑνὶ τὸ πλῆθος [ γεννῶνται γὰρ οἱ ἀριθμοὶ τοῖς μὲν ἐκ τῆς τοῦ ἀνίσου δυάδος ,τοῦ μεγάλου καὶ μικροῦ ,τῷ δ᾽ ἐκ τοῦ πλήθους ,ὑπὸ τῆς τοῦ ἑνὸς δὲ οὐσίας ἀμφοῖν ] ·καὶ 
νῦν δὲ τὸ μὲν λέγουσι τὸ δ᾽ οὐ λέγουσιν .
οἱ δὲ τὸ ἕτερον καὶ τὸ ἄλλο πρὸς τὸ ἓν ἀντιτιθέασιν ,οἱ δὲ πλῆθος καὶ τὸ ἕν .εἰ δέ ἐστιν ,ὥσπερ βούλονται ,τὰ ὄντα ἐξ ἐναντίων ,τῷ δὲ ἑνὶ ἢ οὐθὲν ἐναντίον ἢ εἴπερ ἄρα μέλλει ,τὸ πλῆθος ,τὸ δ᾽ ἄνισον τῷ ἴσῳ καὶ τὸ ἕτερον τῷ ταὐτῷ καὶ τὸ ἄλλο αὐτῷ ,μάλιστα μὲν οἱ τὸ ἓν τῷ πλήθει ἀντιτιθέντες ἔχονταί τινος δόξης ,οὐ μὴν οὐδ᾽ οὗτοι ἱκανῶς ·ἔσται γὰρ τὸ ἓν ὀλίγον ·
πλῆθος μὲν γὰρ ὀλιγότητι τὸ δὲ πολὺ τῷ ὀλίγῳ ἀντίκειται .
τὸ δ᾽ ἓν ὅτι μέτρον σημαίνει ,φανερόν .
καὶ ἐν παντὶ ἔστι τι ἕτερον ὑποκείμενον ,οἷον ἐν ἁρμονίᾳ δίεσις ,ἐν δὲ μεγέθει δάκτυλος ἢ ποὺς ἤ τι τοιοῦτον ,ἐν δὲ ῥυθμοῖς βάσις ἢ συλλαβή ·
ὁμοίως δὲ καὶ ἐν βάρει σταθμός τις ὡρισμένος ἐστίν ·
καὶ κατὰ πάντων δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον ,
ἐν μὲν τοῖς ποιοῖς ποιόν τι ,ἐν δὲ τοῖς ποσοῖς ποσόν τι ,καὶ ἀδιαίρετον τὸ μέτρον ,τὸ μὲν κατὰ τὸ εἶδος τὸ δὲ πρὸς τὴν αἴσθησιν ,ὡς οὐκ ὄντος τινὸς τοῦ ἑνὸς καθ᾽ αὑτὸ οὐσίας .
καὶ τοῦτο κατὰ λόγον ·
σημαίνει γὰρ τὸ ἓν ὅτι μέτρον πλήθους τινός ,καὶ ὁ ἀριθμὸς ὅτι πλῆθος μεμετρημένον καὶ πλῆθος μέτρων [ διὸ καὶ εὐλόγως οὐκ ἔστι τὸ ἓν ἀριθμός ·
οὐδὲ γὰρ τὸ μέτρον μέτρα ,ἀλλ᾽ ἀρχὴ καὶ τὸ μέτρον καὶ τὸ ἕν ] .
δεῖ δὲ ἀεὶ τὸ αὐτό τι ὑπάρχειν πᾶσι τὸ μέτρον ,οἷον εἰ ἵπποι ,τὸ μέτρον ἵππος ,καὶ εἰ ἄνθρωποι ,ἄνθρωπος .
εἰ δ᾽ ἄνθρωπος καὶ ἵππος καὶ θεός ,ζῷον ἴσως ,καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἔσται ζῷα .
εἰ δ᾽ ἄνθρωπος καὶ λευκὸν καὶ βαδίζον ,ἥκιστα μὲν ἀριθμὸς τούτων διὰ τὸ ταὐτῷ πάντα ὑπάρχειν καὶ ἑνὶ κατὰ ἀριθμόν ,ὅμως δὲ γενῶν ἔσται ὁ ἀριθμὸς ὁ τούτων ,ἤ τινος ἄλλης τοιαύτης προσηγορίας .οἱ δὲ τὸ ἄνισον ὡς ἕν τι ,τὴν δυάδα δὲ ἀόριστον ποιοῦντες μεγάλου καὶ μικροῦ ,πόρρω λίαν τῶν δοκούντων καὶ δυνατῶν λέγουσιν ·
πάθη τε γὰρ ταῦτα καὶ συμβεβηκότα μᾶλλον ἢ ὑποκείμενα τοῖς ἀριθμοῖς καὶ τοῖς μεγέθεσίν ἐστι ,τὸ πολὺ καὶ ὀλίγον ἀριθμοῦ ,καὶ μέγα καὶ μικρὸν μεγέθους ,ὥσπερ ἄρτιον καὶ περιττόν ,καὶ λεῖον καὶ τραχύ ,καὶ εὐθὺ καὶ καμπύλον ·
ἔτι δὲ πρὸς ταύτῃ τῇ ἁμαρτίᾳ καὶ πρός τι ἀνάγκη εἶναι τὸ μέγα καὶ τὸ μικρὸν καὶ ὅσα τοιαῦτα ·
τὸ δὲ πρός τι πάντων ἥκιστα φύσις τις ἢ οὐσία [τῶν κατηγοριῶν] ἐστι ,καὶ ὑστέρα τοῦ ποιοῦ καὶ ποσοῦ ·
καὶ πάθος τι τοῦ ποσοῦ τὸ πρός τι ,ὥσπερ ἐλέχθη ,ἀλλ᾽ οὐχ ὕλη ,εἴ τι ἕτερον καὶ τῷ ὅλως κοινῷ πρός τι καὶ τοῖς μέρεσιν αὐτοῦ καὶ εἴδεσιν .
οὐθὲν γάρ ἐστιν οὔτε μέγα οὔτε μικρόν ,οὔτε πολὺ οὔτε ὀλίγον ,οὔτε ὅλως πρός τι ,ὃ οὐχ ἕτερόν τι ὂν πολὺ ἢ ὀλίγον ἢ μέγα ἢ μικρὸν ἢ πρός τί ἐστιν .
σημεῖον δ᾽ ὅτι ἥκιστα οὐσί τις καὶ ὄν τι τὸ πρός τι τὸ μόνου μὴ εἶναι γένεσιν αὐτοῦ μηδὲ φθορὰν μηδὲ κίνησιν ὥσπερ κατὰ τὸ ποσὸν αὔξησις καὶ φθίσις ,κατὰ τὸ ποιὸν ἀλλοίωσις ,κατὰ τόπον φορά ,κατὰ τὴν οὐσίαν ἡ ἁπλῆ γένεσις καὶ φθορά ,ἀλλ᾽ οὐ κατὰ τὸ πρός τι ·
ἄνευ γὰρ τοῦ κινηθῆναι ὁτὲ μὲν μεῖζον ὁτὲ δὲ ἔλαττον ἢ ἴσον ἔσται θατέρου κινηθέντος κατὰ τὸ ποσόν .
ἀνάγκη τε ἑκάστου ὕλην εἶναι τὸ δυνάμει τοιοῦτον ,ὥστε καὶ οὐσίας ·
τὸ δὲ πρός τι οὔτε δυνάμει οὐσία οὔτε ἐνεργείᾳ .
ἄτοπον οὖν ,μᾶλλον δὲ ἀδύνατον ,τὸ οὐσίας μὴ οὐσίαν ποιεῖν στοιχεῖον καὶ πρότερον ·
ὕστερον γὰρ πᾶσαι αἱ κατηγορίαι .
ἔτι δὲ τὰ στοιχεῖα οὐ κατηγορεῖται καθ᾽ ὧν στοιχεῖα ,τὸ δὲ πολὺ καὶ ὀλίγον καὶ χωρὶς καὶ ἅμα κατηγορεῖται ἀριθμοῦ ,καὶ τὸ μακρὸν καὶ τὸ βραχὺ γραμμῆς ,καὶ ἐπίπεδόν ἐστι καὶ πλατὺ καὶ στενόν .εἰ δὲ δὴ καὶ ἔστι τι πλῆθος οὗ τὸ μὲν ἀεί ,τὸ ὀλίγον ,οἷον ἡ δυάς [ εἰ γὰρ πολύ ,τὸ ἓν ἂν ὀλίγον εἴη ] ,κἂν πολὺ ἁπλῶς εἴη ,οἷον ἡ δεκὰς πολύ ,[καὶ] εἰ ταύτης μή ἐστι πλεῖον ,ἢ τὰ μύρια .
πῶς οὖν ἔσται οὕτως ἐξ ὀλίγου καὶ πολλοῦ ὁ ἀριθμός ; 
ἢ γὰρ ἄμφω ἔδει κατηγορεῖσθαι ἢ μηδέτερον ·
νῦν δὲ τὸ ἕτερον μόνον κατηγορεῖται .
ἁπλῶς δὲ δεῖ σκοπεῖν ,ἆρα δυνατὸν τὰ ἀΐδια ἐκ στοιχείων συγκεῖσθαι ; 
ὕλην γὰρ ἕξει ·
σύνθετον γὰρ πᾶν τὸ ἐκ στοιχείων .
εἰ τοίνυν ἀνάγκη ,ἐξ οὗ ἐστιν ,εἰ καὶ ἀεὶ ἔστι ,κἄν ,εἰ ἐγένετο ,ἐκ τούτου γίγνεσθαι ,γίγνεται δὲ πᾶν ἐκ τοῦ δυνάμει ὄντος τοῦτο ὃ γίγνεται [ οὐ γὰρ ἂν ἐγένετο ἐκ τοῦ ἀδυνάτου οὐδὲ ἦν ] ,τὸ δὲ δυνατὸν ἐνδέχεται καὶ ἐνεργεῖν καὶ μή ,εἰ καὶ ὅτι μάλιστα ἀεὶ ἔστιν ὁ ἀριθμὸς ἢ ὁτιοῦν ἄλλο ὕλην ἔχον ,ἐνδέχοιτ᾽ ἂν μὴ εἶναι ,ὥσπερ καὶ τὸ μίαν ἡμέραν ἔχον καὶ τὸ ὁποσαοῦν ἔτη ·
εἰ δ᾽ οὕτω ,καὶ τὸ τοσοῦτον χρόνον οὗ μὴ ἔστι πέρας .
οὐκ ἂν τοίνυν εἴη ἀΐδια ,εἴπερ μὴ ἀΐδιον τὸ ἐνδεχόμενον μὴ εἶναι ,καθάπερ ἐν ἄλλοις λόγοις συνέβη πραγματευθῆναι .
εἰ δέ ἐστι τὸ λεγόμενον νῦν ἀληθὲς καθόλου ,ὅτι οὐδεμία ἐστὶν ἀΐδιος οὐσία ἐὰν μὴ ᾖ ἐνέργεια ,τὰ δὲ στοιχεῖα ὕλη τῆς οὐσίας ,οὐδεμιᾶς ἂν εἴη ἀϊδίου οὐσίας στοιχεῖα ἐξ ὧν ἐστιν ἐνυπαρχόντων .
εἰσὶ δέ τινες οἳ δυάδα μὲν ἀόριστον ποιοῦσι τὸ μετὰ τοῦ ἑνὸς στοιχεῖον ,τὸ δ᾽ ἄνισον δυσχεραίνουσιν εὐλόγως διὰ τὰ συμβαίνοντα ἀδύνατα ·
οἷς τοσαῦτα μόνον ἀφῄρηται τῶν δυσχερῶν ὅσα διὰ τὸ ποιεῖν τὸ ἄνισον καὶ τὸ πρός τι στοιχεῖον ἀναγκαῖα συμβαίνει τοῖς λέγουσιν ·
ὅσα δὲ χωρὶς ταύτης τῆς δόξης ,ταῦτα κἀκείνοις ὑπάρχειν ἀναγκαῖον ,ἐάν τε τὸν εἰδητικὸν ἀριθμὸν ἐξ αὐτῶν ποιῶσιν ἐάν τε τὸν μαθηματικόν .
πολλὰ μὲν οὖν τὰ αἴτια τῆς ἐπὶ ταύτας τὰς αἰτίας ἐκτροπῆς ,
μάλιστα δὲ τὸ ἀπορῆσαι ἀρχαϊκῶς .
ἔδοξε γὰρ αὐτοῖς πάντ᾽ ἔσεσθαι ἓν τὰ ὄντα ,αὐτὸ τὸ ὄν ,εἰ μή τις λύσει καὶ ὁμόσε βαδιεῖται τῷ Παρμενίδου λόγῳ " οὐ γὰρ μήποτε τοῦτο δαμῇ ,εἶναι μὴ ἐόντα ," ἀλλ᾽ ἀνάγκη εἶναι τὸ μὴ ὂν δεῖξαι ὅτι ἔστιν ·
οὕτω γάρ ,ἐκ τοῦ ὄντος καὶ ἄλλου τινός ,τὰ ὄντα ἔσεσθαι ,εἰ πολλά ἐστιν .
καίτοι πρῶτον μέν ,εἰ τὸ ὂν πολλαχῶς [ τὸ μὲν γὰρ [ὅτι] οὐσίαν σημαίνει ,τὸ δ᾽ ὅτι ποιόν ,τὸ δ᾽ ὅτι ποσόν ,καὶ τὰς ἄλλας δὴ κατηγορίας ] ,ποῖον οὖν τὰ ὄντα πάντα ἕν ,εἰ μὴ τὸ μὴ ὂν ἔσται ; 
πότερον αἱ οὐσίαι ,ἢ τὰ πάθη καὶ τὰ ἄλλα δὴ ὁμοίως ,ἢ πάντα ,καὶ ἔσται ἓν τὸ τόδε καὶ τὸ τοιόνδε καὶ τὸ τοσόνδε καὶ τὰ ἄλλα ὅσα ἕν τι σημαίνει ; 
ἀλλ᾽ ἄτοπον ,μᾶλλον δὲ ἀδύνατον ,τὸ μίαν φύσιν τινὰ γενομένην αἰτίαν εἶναι τοῦ τοῦ ὄντος τὸ μὲν τόδε εἶναι τὸ δὲ τοιόνδε τὸ δὲ τοσόνδε τὸ δὲ πού .
ἔπειτα ἐκ ποίου μὴ ὄντος καὶ ὄντος τὰ ὄντα ; 
πολλαχῶς γὰρ καὶ τὸ μὴ ὄν ,ἐπειδὴ καὶ τὸ ὄν ·
καὶ τὸ μὲν μὴ ἄνθρωπον εἶναι σημαίνει τὸ μὴ εἶναι τοδί ,τὸ δὲ μὴ εὐθὺ τὸ μὴ εἶναι τοιονδί ,τὸ δὲ μὴ τρίπηχυ τὸ μὴ εἶναι τοσονδί .
ἐκ ποίου οὖν ὄντος καὶ μὴ ὄντος πολλὰ τὰ ὄντα ; 
βούλεται μὲν δὴ τὸ ψεῦδος καὶ ταύτην τὴν φύσιν λέγειν τὸ οὐκ ὄν ,ἐξ οὗ καὶ τοῦ ὄντος πολλὰ τὰ ὄντα ,διὸ καὶ ἐλέγετο ὅτι δεῖ ψεῦδός τι ὑποθέσθαι ,ὥσπερ καὶ οἱ γεωμέτραι τὸ ποδιαίαν εἶναι τὴν μὴ ποδιαίαν ·ἀδύνατον δὲ ταῦθ᾽ οὕτως ἔχειν ,οὔτε γὰρ οἱ γεωμέτραι ψεῦδος οὐθὲν ὑποτίθενται [ οὐ γὰρ ἐν τῷ συλλογισμῷ ἡ πρότασις ] ,οὔτε ἐκ τοῦ οὕτω μὴ ὄντος τὰ ὄντα γίγνεται οὐδὲ φθείρεται .ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τὸ μὲν κατὰ τὰς πτώσεις μὴ ὂν ἰσαχῶς ταῖς κατηγορίαις λέγεται ,παρὰ τοῦτο δὲ τὸ ὡς ψεῦδος λέγεται [τὸ] 
φαίνεται δὲ ἡ ζήτησις πῶς πολλὰ τὸ ὂν τὸ κατὰ τὰς οὐσίας λεγόμενον ·
ἀριθμοὶ γὰρ καὶ μήκη καὶ σώματα τὰ γεννώμενά ἐστιν .
ἄτοπον δὴ τὸ ὅπως μὲν πολλὰ τὸ ὂν τὸ τί ἐστι ζητῆσαι ,πῶς δὲ ἢ ποιὰ ἢ ποσά ,μή .
οὐ γὰρ δὴ ἡ δυὰς ἡ ἀόριστος αἰτία οὐδὲ τὸ μέγα καὶ τὸ μικρὸν τοῦ δύο λευκὰ ἢ πολλὰ εἶναι χρώματα ἢ χυμοὺς ἢ σχήματα ·
ἀριθμοὶ γὰρ ἂν καὶ ταῦτα ἦσαν καὶ μονάδες .
ἀλλὰ μὴν εἴ γε ταῦτ᾽ ἐπῆλθον ,εἶδον ἂν τὸ αἴτιον καὶ τὸ ἐν ἐκείνοις ·
τὸ γὰρ αὐτὸ καὶ τὸ ἀνάλογον αἴτιον .
αὕτη γὰρ ἡ παρέκβασις αἰτία καὶ τοῦ τὸ ἀντικείμενον ζητοῦντας τῷ ὄντι καὶ τῷ ἑνί ,ἐξ οὗ καὶ τούτων τὰ ὄντα ,τὸ πρός τι καὶ τὸ ἄνισον ὑποθεῖναι ,ὃ οὔτ᾽ ἐναντίον οὔτ᾽ ἀπόφασις ἐκείνων ,μία τε φύσις τῶν ὄντων ὥσπερ καὶ τὸ τί καὶ τὸ ποῖον .καὶ ζητεῖν ἔδει καὶ τοῦτο ,πῶς πολλὰ τὰ πρός τι ἀλλ᾽ οὐχ ἕν ·νῦν δὲ πῶς μὲν πολλαὶ μονάδες παρὰ τὸ πρῶτον ἓν ζητεῖται ,πῶς δὲ πολλὰ ἄνισα παρὰ τὸ ἄνισον οὐκέτι .
καίτοι χρῶνται καὶ λέγουσι μέγα μικρόν ,πολὺ ὀλίγον ,ἐξ ὧν οἱ ἀριθμοί ,μακρὸν βραχύ ,ἐξ ὧν τὸ μῆκος ,πλατὺ στενόν ,ἐξ ὧν τὸ ἐπίπεδον ,βαθὺ ταπεινόν ,ἐξ ὧν οἱ ὄγκοι ·
καὶ ἔτι δὴ πλείω εἴδη λέγουσι τοῦ πρός τι ·
τούτοις δὴ τί αἴτιον τοῦ πολλὰ εἶναι ; 
ἀνάγκη μὲν οὖν ,ὥσπερ λέγομεν ,ὑποθεῖναι τὸ δυνάμει ὂν ἑκάστῳ [ τοῦτο δὲ προσαπεφήνατο ὁ ταῦτα λέγων ,τί τὸ δυνάμει τόδε καὶ οὐσία ,μὴ ὂν δὲ καθ᾽ αὑτό ,ὅτι τὸ πρός τι ,ὥσπερ εἰ εἶπε τὸ ποιόν ,ὃ οὔτε δυνάμει ἐστὶ τὸ ἓν ἢ τὸ ὂν οὔτε ἀπόφασις τοῦ ἑνὸς οὐδὲ τοῦ ὄντος ἀλλ᾽ ἕν τι τῶν ὄντων ] ,πολύ τε μᾶλλον ,ὥσπερ ἐλέχθη ,εἰ ἐζήτει πῶς πολλὰ τὰ ὄντα ,μὴ τὰ ἐν τῇ αὐτῇ κατηγορίᾳ ζητεῖν ,πῶς πολλαὶ οὐσίαι ἢ πολλὰ ποιά ,ἀλλὰ πῶς πολλὰ τὰ 
τὰ μὲν γὰρ οὐσίαι τὰ δὲ πάθη τὰ δὲ πρός τι .
ἐπὶ μὲν οὖν τῶν ἄλλων κατηγοριῶν ἔχει τινὰ καὶ ἄλλην ἐπίστασιν πῶς πολλά [ διὰ γὰρ τὸ μὴ χωριστὰ εἶναι τῷ τὸ ὑποκείμενον πολλὰ γίγνεσθαι καὶ εἶναι ποιά τε πολλὰ [εἶναι] καὶ ποσά ·
καίτοι δεῖ γέ τινα εἶναι ὕλην ἑκάστῳ γένει ,πλὴν χωριστὴν ἀδύνατον τῶν οὐσιῶν ] ·
ἀλλ᾽ ἐπὶ τῶν τόδε τι ἔχει τινὰ λόγον πῶς πολλὰ τὸ τόδε τι ,εἰ μή τι ἔσται καὶ τόδε τι καὶ φύσις τις τοιαύτη ·
αὕτη δέ ἐστιν ἐκεῖθεν μᾶλλον ἡ ἀπορία ,πῶς πολλαὶ ἐνεργείᾳ οὐσίαι ἀλλ᾽ οὐ μία .
ἀλλὰ μὴν καὶ εἰ μὴ ταὐτόν ἐστι τὸ τόδε καὶ τὸ ποσόν ,οὐ λέγεται πῶς καὶ διὰ τί πολλὰ τὰ ὄντα ,ἀλλὰ πῶς ποσὰ πολλά .
ὁ γὰρ ἀριθμὸς πᾶς ποσόν τι σημαίνει ,καὶ ἡ μονάς ,εἰ μὴ μέτρον καὶ τὸ κατὰ τὸ ποσὸν ἀδιαίρετον .
εἰ μὲν οὖν ἕτερον τὸ ποσὸν καὶ τὸ τί ἐστιν ,οὐ λέγεται τὸ τί ἐστιν ἐκ τίνος οὐδὲ πῶς πολλά ·
εἰ δὲ ταὐτό ,πολλὰς ὑπομένει ὁ λέγων ἐναντιώσεις .
ἐπιστήσειε δ᾽ ἄν τις τὴν σκέψιν καὶ περὶ τῶν ἀριθμῶν πόθεν δεῖ λαβεῖν τὴν πίστιν ὡς εἰσίν .
τῷ μὲν γὰρ ἰδέας τιθεμένῳ παρέχονταί τιν᾽ αἰτίαν τοῖς οὖσιν ,εἴπερ ἕκαστος τῶν ἀριθμῶν ἰδέα τις ἡ δ᾽ ἰδέα τοῖς ἄλλοις αἰτία τοῦ εἶναι ὃν δή ποτε τρόπον [ ἔστω γὰρ ὑποκείμενον αὐτοῖς τοῦτο ] ·
τῷ δὲ τοῦτον μὲν τὸν τρόπον οὐκ οἰομένῳ διὰ τὸ τὰς ἐνούσας δυσχερείας ὁρᾶν περὶ τὰς ἰδέας ὥστε διά γε ταῦτα μὴ ποιεῖν ἀριθμούς ,ποιοῦντι δὲ ἀριθμὸν τὸν μαθηματικόν ,πόθεν τε χρὴ πιστεῦσαι ὡς ἔστι τοιοῦτος ἀριθμός ,καὶ τί τοῖς ἄλλοις χρήσιμος ; 
οὐθενὸς γὰρ οὔτε φησὶν ὁ λέγων αὐτὸν εἶναι ,ἀλλ᾽ ὡς αὐτήν τινα λέγει καθ᾽ αὑτὴν φύσιν οὖσαν ,οὔτε φαίνεται ὢν αἴτιος ·
τὰ γὰρ θεωρήματα τῶν ἀριθμητικῶν πάντα καὶ κατὰ τῶν αἰσθητῶν ὑπάρξει ,καθάπερ ἐλέχθη .
οἱ μὲν οὖν τιθέμενοι τὰς ἰδέας εἶναι ,καὶ ἀριθμοὺς αὐτὰς εἶναι ,τῷ κατὰ τὴν ἔκθεσιν ἑκάστου παρὰ τὰ πολλὰ λαμβάνειν [τὸ] ἕν τι ἕκαστον πειρῶνταί γε λέγειν πως διὰ τί ἔστιν ,οὐ μὴν ἀλλὰ ἐπεὶ οὔτε ἀναγκαῖα οὔτε δυνατὰ ταῦτα ,οὐδὲ τὸν ἀριθμὸν διά γε ταῦτα εἶναι λεκτέον ·οἱ δὲ Πυθαγόρειοι διὰ τὸ ὁρᾶν πολλὰ τῶν ἀριθμῶν πάθη ὑπάρχοντα τοῖς αἰσθητοῖς σώμασιν ,εἶναι μὲν ἀριθμοὺς ἐποίησαν τὰ ὄντα ,οὐ χωριστοὺς δέ ,ἀλλ᾽ ἐξ ἀριθμῶν τὰ ὄντα ·
διὰ τί δέ ; 
ὅτι τὰ πάθη τὰ τῶν ἀριθμῶν ἐν ἁρμονίᾳ ὑπάρχει καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν πολλοῖς ἄλλοις .
τοῖς δὲ τὸν μαθηματικὸν μόνον λέγουσιν εἶναι ἀριθμὸν οὐθὲν τοιοῦτον ἐνδέχεται λέγειν κατὰ τὰς ὑποθέσεις ,ἀλλ᾽ ὅτι οὐκ ἔσονται αὐτῶν αἱ ἐπιστῆμαι ἐλέγετο .
ἡμεῖς δέ φαμεν εἶναι ,καθάπερ εἴπομεν πρότερον .
καὶ δῆλον ὅτι οὐ κεχώρισται τὰ μαθηματικά ·
οὐ γὰρ ἂν κεχωρισμένων τὰ πάθη ὑπῆρχεν ἐν τοῖς σώμασιν .οἱ μὲν οὖν Πυθαγόρειοι κατὰ μὲν τὸ τοιοῦτον οὐθενὶ ἔνοχοί εἰσιν ,κατὰ μέντοι τὸ ποιεῖν ἐξ ἀριθμῶν τὰ φυσικὰ σώματα ,ἐκ μὴ ἐχόντων βάρος μηδὲ κουφότητα ἔχοντα κουφότητα καὶ βάρος ,ἐοίκασι περὶ ἄλλου οὐρανοῦ λέγειν καὶ σωμάτων ἀλλ᾽ οὐ τῶν αἰσθητῶν ·οἱ δὲ χωριστὸν ποιοῦντες ,ὅτι ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν οὐκ ἔσται τὰ ἀξιώματα ,ἀληθῆ δὲ τὰ λεγόμενα καὶ σαίνει τὴν ψυχήν ,εἶναί τε ὑπολαμβάνουσι καὶ χωριστὰ εἶναι ·
ὁμοίως δὲ καὶ τὰ μεγέθη τὰ μαθηματικά .
δῆλον οὖν ὅτι καὶ ὁ ἐναντιούμενος λόγος τἀναντία ἐρεῖ ,καὶ ὃ ἄρτι ἠπορήθη λυτέον τοῖς οὕτω λέγουσι ,διὰ τί οὐδαμῶς ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ὑπαρχόντων τὰ πάθη ὑπάρχει αὐτῶν ἐν τοῖς αἰσθητοῖς .
δεῖ δὴ καὶ τοῦτον ὁρᾶν τὸν λόγον ,μὴ λίαν ᾖ μαλακός .
οὔτε γὰρ οὐσίαι εἰσὶ τὰ ἔσχατα ἀλλὰ μᾶλλον πάντα ταῦτα πέρατα [ ἐπεὶ καὶ τῆς βαδίσεως καὶ ὅλως κινήσεως ἔστι τι πέρας ·
τοῦτ᾽ οὖν ἔσται τόδε τι καὶ οὐσία τις ·
ἀλλ᾽ ἄτοπον ] ·
οὐ μὴν ἀλλὰ εἰ καὶ εἰσί ,τῶνδε τῶν αἰσθητῶν ἔσονται πάντα [ ἐπὶ τούτων γὰρ ὁ λόγος εἴρηκεν ] ·
διὰ τί οὖν χωριστὰ ἔσται ; 
ἔτι δὲ ἐπιζητήσειεν ἄν τις μὴ λίαν εὐχερὴς ὢν περὶ μὲν τοῦ ἀριθμοῦ παντὸς καὶ τῶν μαθηματικῶν τὸ μηθὲν συμβάλλεσθαι ἀλλήλοις τὰ πρότερα τοῖς ὕστερον [ μὴ ὄντος γὰρ τοῦ ἀριθμοῦ οὐθὲν ἧττον τὰ μεγέθη ἔσται τοῖς τὰ μαθηματικὰ μόνον εἶναι φαμένοις ,καὶ τούτων μὴ ὄντων ἡ ψυχὴ καὶ τὰ σώματα τὰ αἰσθητά ·οὐκ ἔοικε δ᾽ ἡ φύσις ἐπεισοδιώδης οὖσα ἐκ τῶν φαινομένων ,ὥσπερ μοχθηρὰ τραγῳδία ] ·
τοῖς δὲ τὰς ἰδέας τιθεμένοις τοῦτο μὲν ἐκφεύγει - ποιοῦσι γὰρ τὰ μεγέθη ἐκ τῆς ὕλης καὶ ἀριθμοῦ ,ἐκ μὲν τῆς δυάδος τὰ μήκη ,ἐκ τριάδος δ᾽ ἴσως τὰ ἐπίπεδα ,ἐκ δὲ τῆς τετράδος τὰ στερεὰ ἢ καὶ ἐξ ἄλλων ἀριθμῶν ·
διαφέρει γὰρ οὐθέν - ,ἀλλὰ ταῦτά γε πότερον ἰδέαι ἔσονται ,ἢ τίς ὁ τρόπος αὐτῶν ,καὶ τί συμβάλλονται τοῖς οὖσιν ; 
οὐθὲν γάρ ,ὥσπερ οὐδὲ τὰ μαθηματικά ,οὐδὲ ταῦτα συμβάλλεται .
ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ ὑπάρχει γε κατ᾽ αὐτῶν οὐθὲν θεώρημα ,ἐὰν μή τις βούληται κινεῖν τὰ μαθηματικὰ καὶ ποιεῖν ἰδίας τινὰς δόξας .
ἔστι δ᾽ οὐ χαλεπὸν ὁποιασοῦν ὑποθέσεις λαμβάνοντας μακροποιεῖν καὶ συνείρειν .
οὗτοι μὲν οὖν ταύτῃ προσγλιχόμενοι ταῖς ἰδέαις τὰ μαθηματικὰ διαμαρτάνουσιν ·
οἱ δὲ πρῶτοι δύο τοὺς ἀριθμοὺς ποιήσαντες ,τόν τε τῶν εἰδῶν καὶ τὸν μαθηματικόν ,οὔτ᾽ εἰρήκασιν οὔτ᾽ ἔχοιεν ἂν εἰπεῖν πῶς καὶ ἐκ τίνος ἔσται ὁ μαθηματικός .
ποιοῦσι γὰρ αὐτὸν μεταξὺ τοῦ εἰδητικοῦ καὶ τοῦ αἰσθητοῦ .
εἰ μὲν γὰρ ἐκ τοῦ μεγάλου καὶ μικροῦ ,ὁ αὐτὸς ἐκείνῳ ἔσται τῷ τῶν ἰδεῶν [ ἐξ ἄλλου δέ τινος μικροῦ καὶ μεγάλου τὰ [γὰρ] μεγέθη ποιεῖ ] ·
εἰ δ᾽ ἕτερόν τι ἐρεῖ ,πλείω τὰ στοιχεῖα ἐρεῖ ·
καὶ εἰ ἕν τι ἑκατέρου ἡ ἀρχή ,κοινόν τι ἐπὶ τούτων ἔσται τὸ ἕν ,ζητητέον τε πῶς καὶ ταῦτα πολλὰ τὸ ἓν καὶ ἅμα τὸν ἀριθμὸν γενέσθαι ἄλλως ἢ ἐξ ἑνὸς καὶ δυάδος ἀορίστου ἀδύνατον κατ᾽ ἐκεῖνον .πάντα δὴ ταῦτα ἄλογα ,καὶ μάχεται καὶ αὐτὰ ἑαυτοῖς καὶ τοῖς εὐλόγοις ,καὶ ἔοικεν ἐν αὐτοῖς εἶναι ὁ Σιμωνίδου μακρὸς λόγος ·
γίγνεται γὰρ ὁ μακρὸς λόγος ὥσπερ ὁ τῶν δούλων ὅταν μηθὲν ὑγιὲς λέγωσιν .
φαίνεται δὲ καὶ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα τὸ μέγα καὶ τὸ μικρὸν βοᾶν ὡς ἑλκόμενα ·
οὐ δύναται γὰρ οὐδαμῶς γεννῆσαι τὸν ἀριθμὸν ἀλλ᾽ ἢ τὸν ἀφ᾽ ἑνὸς διπλασιαζόμενον .
ἄτοπον δὲ καὶ γένεσιν ποιεῖν ἀϊδίων ὄντων ,μᾶλλον δ᾽ ἕν τι τῶν ἀδυνάτων .
οἱ μὲν οὖν Πυθαγόρειοι πότερον οὐ ποιοῦσιν ἢ ποιοῦσι γένεσιν οὐδὲν δεῖ διστάζειν ·
φανερῶς γὰρ λέγουσιν ὡς τοῦ ἑνὸς συσταθέντος ,εἴτ᾽ ἐξ ἐπιπέδων εἴτ᾽ ἐκ χροιᾶς εἴτ᾽ ἐκ σπέρματος εἴτ᾽ ἐξ ὧν ἀποροῦσιν εἰπεῖν ,εὐθὺς τὸ ἔγγιστα τοῦ ἀπείρου ὅτι εἵλκετο καὶ ἐπεραίνετο ὑπὸ τοῦ πέρατος .
ἀλλ᾽ ἐπειδὴ κοσμοποιοῦσι καὶ φυσικῶς βούλονται λέγειν ,δίκαιον αὐτοὺς ἐξετάζειν τι περὶ φύσεως ,ἐκ δὲ τῆς νῦν ἀφεῖναι μεθόδου ·
τὰς γὰρ ἐν τοῖς ἀκινήτοις ζητοῦμεν ἀρχάς ,ὥστε καὶ τῶν ἀριθμῶν τῶν τοιούτων ἐπισκεπτέον τὴν γένεσιν .
τοῦ μὲν οὖν περιττοῦ γένεσιν οὔ φασιν ,ὡς δηλονότι τοῦ ἀρτίου οὔσης γενέσεως ·
τὸν δ᾽ ἄρτιον πρῶτον ἐξ ἀνίσων τινὲς κατασκευάζουσι τοῦ μεγάλου καὶ μικροῦ ἰσασθέντων .
ἀνάγκη οὖν πρότερον ὑπάρχειν τὴν ἀνισότητα αὐτοῖς τοῦ ἰσασθῆναι ·
εἰ δ᾽ ἀεὶ ἦσαν ἰσασμένα ,οὐκ ἂν ἦσαν ἄνισα πρότερον [ τοῦ γὰρ ἀεὶ οὐκ ἔστι πρότερον οὐθέν ] ,ὥστε φανερὸν ὅτι οὐ τοῦ θεωρῆσαι ἕνεκεν ποιοῦσι τὴν γένεσιν τῶν ἀριθμῶν .ἔχει δ᾽ ἀπορίαν καὶ εὐπορήσαντι ἐπιτίμησιν πῶς ἔχει πρὸς τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ καλὸν τὰ στοιχεῖα καὶ αἱ ἀρχαί ·ἀπορίαν μὲν ταύτην ,πότερόν ἐστί τι ἐκείνων οἷον βουλόμεθα λέγειν αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ ἄριστον ,ἢ οὔ ,ἀλλ᾽ ὑστερογενῆ .παρὰ μὲν γὰρ τῶν θεολόγων ἔοικεν ὁμολογεῖσθαι τῶν νῦν τισίν ,οἳ οὔ φασιν ,ἀλλὰ προελθούσης τῆς τῶν ὄντων φύσεως καὶ 
τῶν δὲ τὰς ἀκινήτους οὐσίας εἶναι λεγόντων οἱ μέν φασιν αὐτὸ τὸ ἓν τὸ ἀγαθὸν αὐτὸ εἶναι ·
οὐσίαν μέντοι τὸ ἓν αὐτοῦ ᾤοντο εἶναι μάλιστα .
ἡ μὲν οὖν ἀπορία αὕτη ,ποτέρως δεῖ λέγειν ·
θαυμαστὸν δ᾽ εἰ τῷ πρώτῳ καὶ ἀϊδίῳ καὶ αὐταρκεστάτῳ τοῦτ᾽ αὐτὸ πρῶτον οὐχ ὡς ἀγαθὸν ὑπάρχει ,τὸ αὔταρκες καὶ ἡ σωτηρία .
ἀλλὰ μὴν οὐ δι᾽ ἄλλο τι ἄφθαρτον ἢ διότι εὖ ἔχει ,οὐδ᾽ αὔταρκες ,ὥστε τὸ μὲν φάναι τὴν ἀρχὴν τοιαύτην εἶναι εὔλογον ἀληθὲς εἶναι ,τὸ μέντοι ταύτην εἶναι τὸ ἕν ,ἢ εἰ μὴ τοῦτο ,στοιχεῖόν γε καὶ στοιχεῖον ἀριθμῶν ,ἀδύνατον .συμβαίνει γὰρ πολλὴ δυσχέρεια - ἣν ἔνιοι φεύγοντες ἀπειρήκασιν ,οἱ τὸ ἓν μὲν ὁμολογοῦντες ἀρχὴν εἶναι πρώτην καὶ στοιχεῖον ,τοῦ ἀριθμοῦ δὲ τοῦ μαθηματικοῦ - ἅπασαι γὰρ αἱ μονάδες γίγνονται ὅπερ ἀγαθόν τι ,καὶ πολλή τις εὐπορία ἀγαθῶν .
ἔτι εἰ τὰ εἴδη ἀριθμοί ,τὰ εἴδη πάντα ὅπερ ἀγαθόν τι ·
ἀλλὰ μὴν ὅτου βούλεται τιθέτω τις εἶναι ἰδέας ·
εἰ μὲν γὰρ τῶν ἀγαθῶν μόνον ,οὐκ ἔσονται οὐσίαι αἱ ἰδέαι ,εἰ δὲ καὶ τῶν οὐσιῶν ,πάντα τὰ ζῷα καὶ τὰ φυτὰ ἀγαθὰ καὶ τὰ μετέχοντα .
ταῦτά τε δὴ συμβαίνει ἄτοπα ,καὶ τὸ ἐναντίον στοιχεῖον ,εἴτε πλῆθος ὂν εἴτε τὸ ἄνισον καὶ μέγα καὶ μικρόν ,τὸ κακὸν αὐτό [ διόπερ ὁ μὲν ἔφευγε τὸ ἀγαθὸν προσάπτειν τῷ ἑνὶ ὡς ἀναγκαῖον ὄν ,ἐπειδὴ ἐξ ἐναντίων ἡ γένεσις ,τὸ κακὸν τὴν τοῦ πλήθους φύσιν εἶναι ·
οἱ δὲ λέγουσι τὸ ἄνισον τὴν τοῦ κακοῦ φύσιν ] ·
συμβαίνει δὴ πάντα τὰ ὄντα μετέχειν τοῦ κακοῦ ἔξω ἑνὸς αὐτοῦ τοῦ ἑνός ,καὶ μᾶλλον ἀκράτου μετέχειν τοὺς ἀριθμοὺς ἢ τὰ μεγέθη ,
καὶ τὸ κακὸν τοῦ ἀγαθοῦ χώραν εἶναι ,καὶ μετέχειν καὶ ὀρέγεσθαι τοῦ φθαρτικοῦ ·
φθαρτικὸν γὰρ τοῦ ἐναντίου τὸ ἐναντίον .
καὶ εἰ ὥσπερ ἐλέγομεν ὅτι ἡ ὕλη ἐστὶ τὸ δυνάμει ἕκαστον ,οἷον πυρὸς τοῦ ἐνεργείᾳ τὸ δυνάμει πῦρ ,τὸ κακὸν ἔσται αὐτὸ τὸ δυνάμει ἀγαθόν .ταῦτα δὴ πάντα συμβαίνει ,τὸ μὲν ὅτι ἀρχὴν πᾶσαν στοιχεῖον ποιοῦσι ,τὸ δ᾽ ὅτι τἀναντία ἀρχάς ,τὸ δ᾽ ὅτι τὸ ἓν ἀρχήν ,τὸ δ᾽ ὅτι τοὺς ἀριθμοὺς τὰς πρώτας οὐσίας καὶ χωριστὰ καὶ εἴδη .εἰ οὖν καὶ τὸ μὴ τιθέναι τὸ ἀγαθὸν ἐν ταῖς ἀρχαῖς καὶ τὸ τιθέναι οὕτως ἀδύνατον ,δῆλον ὅτι αἱ ἀρχαὶ οὐκ ὀρθῶς ἀποδίδονται οὐδὲ αἱ πρῶται οὐσίαι .οὐκ ὀρθῶς δ᾽ ὑπολαμβάνει 
ἔδει δὲ τοὺς λέγοντας ἐκ στοιχείων εἶναι τὰ ὄντα καὶ τῶν ὄντων τὰ πρῶτα τοὺς ἀριθμούς ,διελομένους πῶς ἄλλο ἐξ ἄλλου ἐστίν ,οὕτω λέγειν τίνα τρόπον ὁ ἀριθμός ἐστιν ἐκ τῶν ἀρχῶν .
πότερον μίξει ; 
ἀλλ᾽ οὔτε πᾶν μικτόν ,τό τε γιγνόμενον ἕτερον ,οὐκ ἔσται τε χωριστὸν τὸ ἓν οὐδ᾽ ἑτέρα φύσις ·οἱ δὲ βούλονται .
ἀλλὰ συνθέσει ,ὥσπερ συλλαβή ; 
ἀλλὰ θέσιν τε ἀνάγκη ὑπάρχειν ,καὶ χωρὶς ὁ νοῶν νοήσει τὸ ἓν καὶ τὸ πλῆθος .
τοῦτ᾽ οὖν ἔσται ὁ ἀριθμός ,μονὰς καὶ πλῆθος ,ἢ τὸ ἓν καὶ ἄνισον .
καὶ ἐπεὶ τὸ ἐκ τινῶν εἶναι ἔστι μὲν ὡς ἐνυπαρχόντων ἔστι δὲ ὡς οὔ ,ποτέρως ὁ ἀριθμός ; 
οὕτως γὰρ ὡς ἐνυπαρχόντων οὐκ ἔστιν ἀλλ᾽ ἢ ὧν γένεσις ἔστιν .
ἀλλ᾽ ὡς ἀπὸ σπέρματος ; 
ἀλλ᾽ οὐχ οἷόν τε τοῦ ἀδιαιρέτου τι ἀπελθεῖν .
ἀλλ᾽ ὡς ἐκ τοῦ ἐναντίου μὴ ὑπομένοντος ; 
ἀλλ᾽ ὅσα οὕτως ἔστι ,καὶ ἐξ ἄλλου τινός ἐστιν ὑπομένοντος .
ἐπεὶ τοίνυν τὸ ἓν ὁ μὲν τῷ πλήθει ὡς ἐναντίον τίθησιν ,
ὁ δὲ τῷ ἀνίσῳ ,ὡς ἴσῳ τῷ ἑνὶ χρώμενος ,ὡς ἐξ ἐναντίων εἴη ἂν ὁ ἀριθμός ·
ἔστιν ἄρα τι ἕτερον ἐξ οὗ ὑπομένοντος καὶ θατέρου ἐστὶν ἢ γέγονεν .
ἔτι τί δή ποτε τὰ μὲν ἄλλ᾽ ὅσα ἐξ ἐναντίων ἢ οἷς ἔστιν ἐναντία φθείρεται κἂν ἐκ παντὸς ᾖ ,ὁ δὲ ἀριθμὸς οὔ ; 
περὶ τούτου γὰρ οὐθὲν λέγεται .
καίτοι καὶ ἐνυπάρχον καὶ μὴ ἐνυπάρχον φθείρει τὸ ἐναντίον ,οἷον τὸ νεῖκος τὸ μῖγμα [ καίτοι γε οὐκ ἔδει ·
οὐ γὰρ ἐκείνῳ γε ἐναντίον ] .
οὐθὲν δὲ διώρισται οὐδὲ ὁποτέρως οἱ ἀριθμοὶ αἴτιοι τῶν οὐσιῶν καὶ τοῦ εἶναι ,πότερον ὡς ὅροι [ οἷον αἱ στιγμαὶ τῶν μεγεθῶν ,καὶ ὡς Εὔρυτος ἔταττε τίς ἀριθμὸς τίνος ,οἷον ὁδὶ μὲν ἀνθρώπου ὁδὶ δὲ ἵππου ,ὥσπερ οἱ τοὺς ἀριθμοὺς ἄγοντες εἰς τὰ σχήματα τρίγωνον καὶ τετράγωνον ,οὕτως ἀφομοιῶν ταῖς ψήφοις τὰς μορφὰς τῶν φυτῶν ] ,ἢ ὅτι [ὁ] λόγος ἡ συμφωνία ἀριθμῶν ,ὁμοίως δὲ καὶ ἄνθρωπος καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον ; 
τὰ δὲ δὴ πάθη πῶς ἀριθμοί ,τὸ λευκὸν καὶ γλυκὺ καὶ τὸ θερμόν ; 
ὅτι δὲ οὐχ οἱ ἀριθμοὶ οὐσία οὐδὲ τῆς μορφῆς αἴτιοι ,δῆλον ·
ὁ γὰρ λόγος ἡ οὐσία ,ὁ δ᾽ ἀριθμὸς ὕλη .
οἷον σαρκὸς ἢ ὀστοῦ ἀριθμὸς ἡ οὐσία οὕτω ,τρία πυρὸς γῆς δὲ δύο ·
καὶ ἀεὶ ὁ ἀριθμὸς ὃς ἂν ᾖ τινῶν ἐστιν ,ἢ πύρινος ἢ γήϊνος ἢ μοναδικός ,ἀλλ᾽ ἡ οὐσία τὸ τοσόνδ᾽ εἶναι πρὸς τοσόνδε κατὰ τὴν μῖξιν ·
τοῦτο δ᾽ οὐκέτι ἀριθμὸς ἀλλὰ λόγος μίξεως ἀριθμῶν σωματικῶν ἢ ὁποιωνοῦν .
οὔτε οὖν τῷ ποιῆσαι αἴτιος ὁ ἀριθμός ,οὔτε ὅλως ὁ ἀριθμὸς οὔτε ὁ μοναδικός ,οὔτε ὕλη οὔτε λόγος καὶ εἶδος τῶν πραγμάτων .
ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ ὡς τὸ οὗ ἕνεκα .
ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις καὶ τί τὸ εὖ ἐστὶ τὸ ἀπὸ τῶν ἀριθμῶν τῷ ἐν ἀριθμῷ εἶναι τὴν μῖξιν ,ἢ ἐν εὐλογίστῳ ἢ ἐν περιττῷ .
νυνὶ γὰρ οὐθὲν ὑγιεινότερον τρὶς τρία ἂν ᾖ τὸ μελίκρατον κεκραμένον ,ἀλλὰ μᾶλλον ὠφελήσειεν ἂν ἐν οὐθενὶ λόγῳ ὂν ὑδαρὲς δὲ ἢ ἐν ἀριθμῷ ἄκρατον ὄν .
ἔτι οἱ λόγοι ἐν προσθέσει ἀριθμῶν εἰσὶν οἱ τῶν μίξεων ,οὐκ ἐν ἀριθμοῖς ,οἷον τρία πρὸς δύο ἀλλ᾽ οὐ τρὶς δύο .τὸ γὰρ αὐτὸ δεῖ γένος εἶναι ἐν ταῖς πολλαπλασιώσεσιν ,ὥστε δεῖ μετρεῖσθαι τῷ τε Α τὸν στοῖχον ἐφ᾽ οὗ ΑΒΓ καὶ τῷ Δ τὸν ΔΕΖ ·
ὥστε τῷ αὐτῷ πάντα .
οὔκουν ἔσται πυρὸς ΒΕΓΖ καὶ ὕδατος ἀριθμὸς δὶς τρία .- εἰ δ᾽ ἀνάγκη πάντα ἀριθμοῦ κοινωνεῖν ,ἀνάγκη πολλὰ συμβαίνειν τὰ αὐτά ,καὶ ἀριθμὸν τὸν αὐτὸν τῷδε καὶ ἄλλῳ .ἆρ᾽ οὖν τοῦτ᾽ αἴτιον καὶ διὰ τοῦτό ἐστι τὸ πρᾶγμα ,ἢ ἄδηλον ; 
οἷον ἔστι τις τῶν τοῦ ἡλίου φορῶν ἀριθμός ,καὶ πάλιν τῶν τῆς σελήνης ,καὶ τῶν ζῴων γε ἑκάστου τοῦ βίου καὶ ἡλικίας ·
τί οὖν κωλύει ἐνίους μὲν τούτων τετραγώνους εἶναι ἐνίους δὲ κύβους ,καὶ ἴσους τοὺς δὲ διπλασίους ; 
οὐθὲν γὰρ κωλύει ,ἀλλ᾽ ἀνάγκη ἐν τούτοις στρέφεσθαι ,εἰ ἀριθμοῦ πάντα ἐκοινώνει .ἐνεδέχετό τε τὰ διαφέροντα ὑπὸ τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν πίπτειν ·ὥστ᾽ εἴ τισιν ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς συνεβεβήκει ,ταὐτὰ ἂν ἦν ἀλλήλοις ἐκεῖνα τὸ αὐτὸ εἶδος ἀριθμοῦ ἔχοντα ,οἷον ἥλιος καὶ σελήνη τὰ αὐτά .
ἀλλὰ διὰ τί αἴτια ταῦτα ; 
ἑπτὰ μὲν φωνήεντα ,ἑπτὰ δὲ χορδαὶ ἡ ἁρμονία ,ἑπτὰ δὲ αἱ πλειάδες ,ἐν ἑπτὰ δὲ ὀδόντας βάλλει [ ἔνιά γε ,ἔνια δ᾽ οὔ ] ,ἑπτὰ δὲ οἱ ἐπὶ Θήβας .
ἆρ᾽ οὖν ὅτι τοιοσδὶ ὁ ἀριθμὸς πέφυκεν ,διὰ τοῦτο ἢ ἐκεῖνοι ἐγένοντο ἑπτὰ ἢ ἡ πλειὰς ἑπτὰ ἀστέρων ἐστίν ; 
ἢ οἱ μὲν διὰ τὰς πύλας ἢ ἄλλην τινὰ αἰτίαν ,τὴν δὲ ἡμεῖς οὕτως ἀριθμοῦμεν ,τὴν δὲ ἄρκτον γε δώδεκα ,οἱ δὲ πλείους ·
ἐπεὶ καὶ τὸ ΞΨΖ συμφωνίας φασὶν εἶναι ,καὶ ὅτι ἐκεῖναι τρεῖς ,καὶ ταῦτα τρία ·
εἰ δ᾽ ὅτι διπλάσιον τῶν ἄλλων ἕκαστον ,ἄλλο δ᾽ οὔ ,αἴτιον δ᾽ ὅτι τριῶν ὄντων τόπων ἓν ἐφ᾽ ἑκάστου ἐπιφέρεται τῷ σίγμα ,διὰ τοῦτο τρία μόνον ἐστὶν ἀλλ᾽ οὐχ ὅτι αἱ συμφωνίαι τρεῖς ,ἐπεὶ πλείους γε αἱ συμφωνίαι ,ἐνταῦθα δ᾽ οὐκέτι δύναται .
ὅμοιοι δὴ καὶ οὗτοι τοῖς ἀρχαίοις Ὁμηρικοῖς ,οἳ μικρὰς ὁμοιότητας ὁρῶσι μεγάλας δὲ παρορῶσιν .
λέγουσι δέ τινες ὅτι πολλὰ τοιαῦτα ,οἷον αἵ τε μέσαι ἡ μὲν ἐννέα ἡ δὲ ὀκτώ ,καὶ τὸ ἔπος δεκαεπτά ,ἰσάριθμον τούτοις ,βαίνεται δ᾽ ἐν μὲν τῷ δεξιῷ ἐννέα συλλαβαῖς ,ἐν δὲ τῷ ἀριστερῷ ὀκτώ ·
καὶ ὅτι ἴσον τὸ διάστημα ἔν τε τοῖς γράμμασιν ἀπὸ τοῦ Α πρὸς τὸ Ω ,καὶ ἀπὸ τοῦ βόμβυκος ἐπὶ τὴν ὀξυτάτην [νεάτην] ἐν αὐλοῖς ,ἧς ὁ ἀριθμὸς ἴσος τῇ οὐλομελείᾳ τοῦ οὐρανοῦ .
ὁρᾶν δὲ δεῖ μὴ τοιαῦτα οὐθεὶς ἂν ἀπορήσειεν οὔτε λέγειν οὔθ᾽ εὑρίσκειν ἐν τοῖς ἀϊδίοις ,ἐπεὶ καὶ ἐν τοῖς φθαρτοῖς .
ἀλλ᾽ αἱ ἐν τοῖς ἀριθμοῖς φύσεις αἱ ἐπαινούμεναι καὶ τὰ τούτοις ἐναντία καὶ ὅλως τὰ ἐν τοῖς μαθήμασιν ,ὡς μὲν λέγουσί τινες καὶ αἴτια ποιοῦσι τῆς φύσεως ,ἔοικεν οὑτωσί γε σκοπουμένοις διαφεύγειν [ κατ᾽ οὐδένα γὰρ τρόπον τῶν διωρισμένων περὶ τὰς ἀρχὰς οὐδὲν αὐτῶν αἴτιον ] ·
ἔστιν ὡς μέντοι ποιοῦσι φανερὸν ὅτι τὸ εὖ ὑπάρχει καὶ τῆς συστοιχίας ἐστὶ τῆς τοῦ καλοῦ τὸ περιττόν ,τὸ εὐθύ ,τὸ ἰσάκις ἴσον ,αἱ δυνάμεις ἐνίων ἀριθμῶν ·
ἅμα γὰρ ὧραι καὶ ἀριθμὸς τοιοσδί ·
καὶ τὰ ἄλλα δὴ ὅσα συνάγουσιν ἐκ τῶν μαθηματικῶν θεωρημάτων πάντα ταύτην ἔχει τὴν δύναμιν .
διὸ καὶ ἔοικε συμπτώμασιν ·
ἔστι γὰρ συμβεβηκότα μέν ,ἀλλ᾽ οἰκεῖα ἀλλήλοις πάντα ,ἓν δὲ τῷ ἀνάλογον ·
ἐν ἑκάστῃ γὰρ τοῦ ὄντος κατηγορίᾳ ἐστὶ τὸ ἀνάλογον ,ὡς εὐθὺ ἐν μήκει οὕτως ἐν πλάτει τὸ ὁμαλόν ,ἴσως ἐν ἀριθμῷ τὸ περιττόν ,ἐν δὲ χροιᾷ τὸ λευκόν .
ἔτι οὐχ οἱ ἐν τοῖς εἴδεσιν ἀριθμοὶ αἴτιοι τῶν ἁρμονικῶν καὶ τῶν τοιούτων [ διαφέρουσι γὰρ ἐκεῖνοι ἀλλήλων οἱ ἴσοι εἴδει ·καὶ γὰρ αἱ μονάδες ] ·
ὥστε διά γε ταῦτα εἴδη οὐ ποιητέον .
τὰ μὲν οὖν συμβαίνοντα ταῦτά τε κἂν ἔτι πλείω συναχθείη ·
ἔοικε δὲ τεκμήριον εἶναι τὸ πολλὰ κακοπαθεῖν περὶ τὴν γένεσιν αὐτῶν καὶ μηδένα τρόπον δύνασθαι συνεῖραι τοῦ μὴ χωριστὰ εἶναι τὰ μαθηματικὰ τῶν αἰσθητῶν ,ὡς ἔνιοι λέγουσι ,μηδὲ ταύτας εἶναι τὰς ἀρχάς .
πᾶσα τέχνη καὶ πᾶσα μέθοδος ,ὁμοίως δὲ πρᾶξίς τε καὶ προαίρεσις ,ἀγαθοῦ τινὸς ἐφίεσθαι δοκεῖ ·
διὸ καλῶς ἀπεφήναντο τἀγαθόν ,οὗ πάντ᾽ ἐφίεται .
τὰ μὲν γάρ εἰσιν ἐνέργειαι ,τὰ δὲ παρ᾽ αὐτὰς ἔργα τινά .
ὧν δ᾽ εἰσὶ τέλη τινὰ παρὰ τὰς πράξεις ,ἐν τούτοις βελτίω πέφυκε τῶν ἐνεργειῶν τὰ ἔργα .
πολλῶν δὲ πράξεων οὐσῶν καὶ τεχνῶν καὶ ἐπιστημῶν πολλὰ γίνεται καὶ τὰ τέλη ·
ἰατρικῆς μὲν γὰρ ὑγίεια ,ναυπηγικῆς δὲ πλοῖον ,στρατηγικῆς δὲ νίκη ,οἰκονομικῆς δὲ πλοῦτος .
ὅσαι δ᾽ εἰσὶ τῶν τοιούτων ὑπὸ μίαν τινὰ δύναμιν ,καθάπερ ὑπὸ τὴν ἱππικὴν χαλινοποιικὴ καὶ ὅσαι ἄλλαι τῶν ἱππικῶν ὀργάνων εἰσίν ,αὕτη δὲ καὶ πᾶσα πολεμικὴ πρᾶξις ὑπὸ τὴν στρατηγικήν ,κατὰ τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ἄλλαι ὑφ᾽ ἑτέρας ·ἐν ἁπάσαις δὲ τὰ τῶν ἀρχιτεκτονικῶν τέλη πάντων ἐστὶν αἱρετώτερα τῶν ὑπ᾽ αὐτά ·
τούτων γὰρ χάριν κἀκεῖνα διώκεται .
διαφέρει δ᾽ οὐδὲν τὰς ἐνεργείας αὐτὰς εἶναι τὰ τέλη τῶν πράξεων ἢ παρὰ ταύτας ἄλλο τι ,καθάπερ ἐπὶ τῶν λεχθεισῶν ἐπιστημῶν .
εἰ δή τι τέλος ἐστὶ τῶν πρακτῶν ὃ δι᾽ αὑτὸ βουλόμεθα ,τἆλλα δὲ διὰ τοῦτο ,καὶ μὴ πάντα δι᾽ ἕτερον αἱρούμεθα [ πρόεισι γὰρ οὕτω γ᾽ εἰς ἄπειρον ,ὥστ᾽ εἶναι κενὴν καὶ ματαίαν τὴν ὄρεξιν ] ,δῆλον ὡς τοῦτ᾽ ἂν εἴη τἀγαθὸν καὶ τὸ ἄριστον .
ἆρ᾽ οὖν καὶ πρὸς τὸν βίον ἡ γνῶσις αὐτοῦ μεγάλην ἔχει ῥοπήν ,καὶ καθάπερ τοξόται σκοπὸν ἔχοντες μᾶλλον ἂν τυγχάνοιμεν τοῦ δέοντος ; 
εἰ δ᾽ οὕτω ,πειρατέον τύπῳ γε περιλαβεῖν αὐτὸ τί ποτ᾽ ἐστὶ καὶ τίνος τῶν ἐπιστημῶν ἢ δυνάμεων .
δόξειε δ᾽ ἂν τῆς κυριωτάτης καὶ μάλιστα ἀρχιτεκτονικῆς .
τοιαύτη δ᾽ ἡ πολιτικὴ φαίνεται ·
τίνας γὰρ εἶναι χρεὼν τῶν ἐπιστημῶν ἐν ταῖς πόλεσι ,καὶ ποίας ἑκάστους μανθάνειν καὶ μέχρι τίνος ,αὕτη διατάσσει ·
ὁρῶμεν δὲ καὶ τὰς ἐντιμοτάτας τῶν δυνάμεων ὑπὸ ταύτην οὔσας ,οἷον στρατηγικὴν οἰκονομικὴν ῥητορικήν ·
χρωμένης δὲ ταύτης ταῖς λοιπαῖς [πρακτικαῖς] τῶν ἐπιστημῶν ,ἔτι δὲ νομοθετούσης τί δεῖ πράττειν καὶ τίνων ἀπέχεσθαι ,τὸ ταύτης τέλος περιέχοι ἂν τὰ τῶν ἄλλων ,ὥστε τοῦτ᾽ ἂν εἴη τἀνθρώπινον ἀγαθόν .
εἰ γὰρ καὶ ταὐτόν ἐστιν ἑνὶ καὶ πόλει ,μεῖζόν γε καὶ τελειότερον τὸ τῆς πόλεως φαίνεται καὶ λαβεῖν καὶ σῴζειν ·
ἀγαπητὸν μὲν γὰρ καὶ ἑνὶ μόνῳ ,κάλλιον δὲ καὶ θειότερον ἔθνει καὶ πόλεσιν .
ἡ μὲν οὖν μέθοδος τούτων ἐφίεται ,πολιτική τις οὖσα .
λέγοιτο δ᾽ ἂν ἱκανῶς ,εἰ κατὰ τὴν ὑποκειμένην ὕλην διασαφηθείη ·
τὸ γὰρ ἀκριβὲς οὐχ ὁμοίως ἐν ἅπασι τοῖς λόγοις ἐπιζητητέον ,ὥσπερ οὐδ᾽ ἐν τοῖς δημιουργουμένοις .
τὰ δὲ καλὰ καὶ τὰ δίκαια ,περὶ ὧν ἡ πολιτικὴ σκοπεῖται ,πολλὴν ἔχει διαφορὰν καὶ πλάνην ,ὥστε δοκεῖν νόμῳ μόνον εἶναι ,φύσει δὲ μή .
τοιαύτην δέ τινα πλάνην ἔχει καὶ τἀγαθὰ διὰ τὸ πολλοῖς συμβαίνειν βλάβας ἀπ᾽ αὐτῶν ·
ἤδη γάρ τινες ἀπώλοντο διὰ πλοῦτον ,ἕτεροι δὲ δι᾽ ἀνδρείαν .
ἀγαπητὸν οὖν περὶ τοιούτων καὶ ἐκ τοιούτων λέγοντας παχυλῶς καὶ τύπῳ τἀληθὲς ἐνδείκνυσθαι ,καὶ περὶ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καὶ ἐκ τοιούτων λέγοντας τοιαῦτα καὶ συμπεραίνεσθαι .
τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ ἀποδέχεσθαι χρεὼν ἕκαστα τῶν λεγομένων ·
πεπαιδευμένου γάρ ἐστιν ἐπὶ τοσοῦτον τἀκριβὲς ἐπιζητεῖν καθ᾽ ἕκαστον γένος ,ἐφ᾽ ὅσον ἡ τοῦ πράγματος φύσις ἐπιδέχεται ·
παραπλήσιον γὰρ φαίνεται μαθηματικοῦ τε πιθανολογοῦντος ἀποδέχεσθαι καὶ ῥητορικὸν ἀποδείξεις ἀπαιτεῖν .
ἕκαστος δὲ κρίνει καλῶς ἃ γινώσκει ,καὶ τούτων ἐστὶν ἀγαθὸς κριτής .καθ᾽ ἕκαστον μὲν ἄρα ὁ πεπαιδευμένος ,ἁπλῶς δ᾽ ὁ περὶ πᾶν πεπαιδευμένος .
διὸ τῆς πολιτικῆς οὐκ ἔστιν οἰκεῖος ἀκροατὴς ὁ νέος ·
ἄπειρος γὰρ τῶν κατὰ τὸν βίον πράξεων ,οἱ λόγοι δ᾽ ἐκ τούτων καὶ περὶ τούτων ·
ἔτι δὲ τοῖς πάθεσιν ἀκολουθητικὸς ὢν ματαίως ἀκούσεται καὶ ἀνωφελῶς ,ἐπειδὴ τὸ τέλος ἐστὶν οὐ γνῶσις ἀλλὰ πρᾶξις .
διαφέρει δ᾽ οὐδὲν νέος τὴν ἡλικίαν ἢ τὸ ἦθος νεαρός ·
οὐ γὰρ παρὰ τὸν χρόνον ἡ ἔλλειψις ,ἀλλὰ διὰ τὸ κατὰ πάθος ζῆν καὶ διώκειν ἕκαστα .
τοῖς γὰρ τοιούτοις ἀνόνητος ἡ γνῶσις γίνεται ,καθάπερ τοῖς ἀκρατέσιν ·
τοῖς δὲ κατὰ λόγον τὰς ὀρέξεις ποιουμένοις καὶ πράττουσι πολυωφελὲς ἂν εἴη τὸ περὶ τούτων εἰδέναι .
καὶ περὶ μὲν ἀκροατοῦ ,καὶ πῶς ἀποδεκτέον ,καὶ τί προτιθέμεθα ,πεφροιμιάσθω ταῦτα .
λέγωμεν δ᾽ ἀναλαβόντες ,ἐπειδὴ πᾶσα γνῶσις καὶ προαίρεσις ἀγαθοῦ τινὸς ὀρέγεται ,τί ἐστὶν οὗ λέγομεν τὴν πολιτικὴν ἐφίεσθαι καὶ τί τὸ πάντων ἀκρότατον τῶν πρακτῶν ἀγαθῶν .
ὀνόματι μὲν οὖν σχεδὸν ὑπὸ τῶν πλείστων ὁμολογεῖται ·
τὴν γὰρ εὐδαιμονίαν καὶ οἱ πολλοὶ καὶ οἱ χαρίεντες λέγουσιν ,τὸ δ᾽ εὖ ζῆν καὶ τὸ εὖ πράττειν ταὐτὸν ὑπολαμβάνουσι τῷ εὐδαιμονεῖν ·
περὶ δὲ τῆς εὐδαιμονίας ,τί ἐστιν ,ἀμφισβητοῦσι καὶ οὐχ ὁμοίως οἱ πολλοὶ τοῖς σοφοῖς ἀποδιδόασιν .
οἳ μὲν γὰρ τῶν ἐναργῶν τι καὶ φανερῶν ,οἷον ἡδονὴν ἢ πλοῦτον ἢ τιμήν ,ἄλλοι δ᾽ ἄλλο - πολλάκις δὲ καὶ ὁ αὐτὸς ἕτερον ·
νοσήσας μὲν γὰρ ὑγίειαν ,πενόμενος δὲ πλοῦτον ·
συνειδότες δ᾽ ἑαυτοῖς ἄγνοιαν τοὺς μέγα τι καὶ ὑπὲρ αὐτοὺς λέγοντας θαυμάζουσιν .
ἔνιοι δ᾽ ᾤοντο παρὰ τὰ πολλὰ ταῦτα ἀγαθὰ ἄλλο τι καθ᾽ αὑτὸ εἶναι ,ὃ καὶ τούτοις πᾶσιν αἴτιόν ἐστι τοῦ εἶναι ἀγαθά .
ἁπάσας μὲν οὖν ἐξετάζειν τὰς δόξας ματαιότερον ἴσως ἐστίν ,ἱκανὸν δὲ τὰς μάλιστα ἐπιπολαζούσας ἢ δοκούσας ἔχειν τινὰ λόγον .μὴ λανθανέτω δ᾽ ἡμᾶς ὅτι διαφέρουσιν οἱ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν λόγοι καὶ οἱ ἐπὶ τὰς ἀρχάς .εὖ γὰρ καὶ ὁ Πλάτων ἠπόρει τοῦτο καὶ ἐζήτει ,πότερον ἀπὸ τῶν ἀρχῶν ἢ ἐπὶ τὰς ἀρχάς ἐστιν ἡ ὁδός ,ὥσπερ ἐν τῷ σταδίῳ ἀπὸ τῶν ἀθλοθετῶν ἐπὶ τὸ πέρας ἢ ἀνάπαλιν .ἀρκτέον μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν γνωρίμων ,ταῦτα δὲ διττῶς ·τὰ μὲν γὰρ ἡμῖν τὰ δ᾽ ἁπλῶς .
ἴσως οὖν ἡμῖν γε ἀρκτέον ἀπὸ τῶν ἡμῖν γνωρίμων .
διὸ δεῖ τοῖς ἔθεσιν ἦχθαι καλῶς τὸν περὶ καλῶν καὶ δικαίων καὶ ὅλως τῶν πολιτικῶν ἀκουσόμενον ἱκανῶς .
ἀρχὴ γὰρ τὸ ὅτι ,καὶ εἰ τοῦτο φαίνοιτο ἀρκούντως ,οὐδὲν προσδεήσει τοῦ διότι ·
ὁ δὲ τοιοῦτος ἔχει ἢ λάβοι ἂν ἀρχὰς ῥᾳδίως .
ᾧ δὲ μηδέτερον ὑπάρχει τούτων ,ἀκουσάτω τῶν Ἡσιόδου ·
οὗτος μὲν πανάριστος ὃς αὐτὸς πάντα νοήσῃ ,ἐσθλὸς δ᾽ αὖ κἀκεῖνος ὃς εὖ εἰπόντι πίθηται .ὃς δέ κε μήτ᾽ αὐτὸς νοέῃ μήτ᾽ ἄλλου ἀκούων ἐν θυμῷ βάλληται ,ὃ δ᾽ αὖτ᾽ ἀχρήιος ἀνήρ .
ἡμεῖς δὲ λέγωμεν ὅθεν παρεξέβημεν .
τὸ γὰρ ἀγαθὸν καὶ τὴν εὐδαιμονίαν οὐκ ἀλόγως ἐοίκασιν ἐκ τῶν βίων ὑπολαμβάνειν οἱ μὲν πολλοὶ καὶ φορτικώτατοι τὴν ἡδονήν ·διὸ καὶ τὸν βίον ἀγαπῶσι τὸν ἀπολαυστικόν .τρεῖς γάρ εἰσι μάλιστα οἱ προύχοντες ,ὅ τε νῦν εἰρημένος καὶ ὁ πολιτικὸς καὶ τρίτος ὁ θεωρητικός .οἱ μὲν οὖν πολλοὶ παντελῶς ἀνδραποδώδεις φαίνονται βοσκημάτων βίον προαιρούμενοι ,τυγχάνουσι δὲ λόγου διὰ τὸ πολλοὺς τῶν ἐν ταῖς ἐξουσίαις ὁμοιοπαθεῖν Σαρδαναπάλλῳ .οἱ δὲ χαρίεντες καὶ πρακτικοὶ τιμήν ·τοῦ γὰρ πολιτικοῦ βίου σχεδὸν τοῦτο τέλος .
φαίνεται δ᾽ ἐπιπολαιότερον εἶναι τοῦ ζητουμένου ·
δοκεῖ γὰρ ἐν τοῖς τιμῶσι μᾶλλον εἶναι ἢ ἐν τῷ τιμωμένῳ ,τἀγαθὸν δὲ οἰκεῖόν τι καὶ δυσαφαίρετον εἶναι μαντευόμεθα .
ἔτι δ᾽ ἐοίκασι τὴν τιμὴν διώκειν ἵνα πιστεύσωσιν ἑαυτοὺς ἀγαθοὺς εἶναι ·
ζητοῦσι γοῦν ὑπὸ τῶν φρονίμων τιμᾶσθαι ,καὶ παρ᾽ οἷς γινώσκονται ,καὶ ἐπ᾽ ἀρετῇ ·
δῆλον οὖν ὅτι κατά γε τούτους ἡ ἀρετὴ κρείττων .
τάχα δὲ καὶ μᾶλλον ἄν τις τέλος τοῦ πολιτικοῦ βίου ταύτην ὑπολάβοι .
δοκεῖ γὰρ ἐνδέχεσθαι καὶ καθεύδειν ἔχοντα τὴν ἀρετὴν ἢ ἀπρακτεῖν διὰ βίου ,καὶ πρὸς τούτοις κακοπαθεῖν καὶ ἀτυχεῖν τὰ μέγιστα ·
τὸν δ᾽ οὕτω ζῶντα οὐδεὶς ἂν εὐδαιμονίσειεν ,εἰ μὴ θέσιν διαφυλάττων .
ἱκανῶς γὰρ καὶ ἐν τοῖς ἐγκυκλίοις εἴρηται περὶ αὐτῶν .
τρίτος δ᾽ ἐστὶν ὁ θεωρητικός ,ὑπὲρ οὗ τὴν ἐπίσκεψιν ἐν τοῖς ἑπομένοις ποιησόμεθα .
ὁ δὲ χρηματιστὴς βίαιός τις ἐστίν ,καὶ ὁ πλοῦτος δῆλον ὅτι οὐ τὸ ζητούμενον ἀγαθόν ·χρήσιμον γὰρ καὶ ἄλλου χάριν .διὸ μᾶλλον τὰ πρότερον λεχθέντα τέλη τις ἂν ὑπολάβοι ·δι᾽ αὑτὰ γὰρ ἀγαπᾶται .
φαίνεται δ᾽ οὐδ᾽ ἐκεῖνα ·
καίτοι πολλοὶ λόγοι πρὸς αὐτὰ καταβέβληνται .ταῦτα μὲν οὖν ἀφείσθω .
τὸ δὲ καθόλου βέλτιον ἴσως ἐπισκέψασθαι καὶ διαπορῆσαι πῶς λέγεται ,καίπερ προσάντους τῆς τοιαύτης ζητήσεως γινομένης διὰ τὸ φίλους ἄνδρας εἰσαγαγεῖν τὰ εἴδη .
δόξειε δ᾽ ἂν ἴσως βέλτιον εἶναι καὶ δεῖν ἐπὶ σωτηρίᾳ γε τῆς ἀληθείας καὶ τὰ οἰκεῖα ἀναιρεῖν ,ἄλλως τε καὶ φιλοσόφους ὄντας ·
ἀμφοῖν γὰρ ὄντοιν φίλοιν ὅσιον προτιμᾶν τὴν ἀλήθειαν .
οἱ δὴ κομίσαντες τὴν δόξαν ταύτην οὐκ ἐποίουν ἰδέας ἐν οἷς τὸ πρότερον καὶ ὕστερον ἔλεγον ,διόπερ οὐδὲ τῶν ἀριθμῶν ἰδέαν κατεσκεύαζον ·
τὸ δ᾽ ἀγαθὸν λέγεται καὶ ἐν τῷ τί ἐστι καὶ ἐν τῷ ποιῷ καὶ ἐν τῷ πρός τι ,τὸ δὲ καθ᾽ αὑτὸ καὶ ἡ οὐσία πρότερον τῇ φύσει τοῦ πρός τι [ παραφυάδι γὰρ τοῦτ᾽ ἔοικε καὶ συμβεβηκότι τοῦ ὄντος ] ·
ὥστ᾽ οὐκ ἂν εἴη κοινή τις ἐπὶ τούτοις ἰδέα .
ἔτι δ᾽ ἐπεὶ τἀγαθὸν ἰσαχῶς λέγεται τῷ ὄντι [ καὶ γὰρ ἐν τῷ τί λέγεται ,οἷον ὁ θεὸς καὶ ὁ νοῦς ,καὶ ἐν τῷ ποιῷ αἱ ἀρεταί ,καὶ ἐν τῷ ποσῷ τὸ μέτριον ,καὶ ἐν τῷ πρός τι τὸ χρήσιμον ,καὶ ἐν χρόνῳ καιρός ,καὶ ἐν τόπῳ δίαιτα καὶ ἕτερα τοιαῦτα ] ,δῆλον ὡς οὐκ ἂν εἴη κοινόν τι καθόλου καὶ ἕν ·οὐ γὰρ ἂν ἐλέγετ᾽ ἐν πάσαις ταῖς κατηγορίαις ,ἀλλ᾽ ἐν μιᾷ μόνῃ .ἔτι δ᾽ ἐπεὶ τῶν κατὰ μίαν ἰδέαν μία καὶ ἐπιστήμη ,καὶ τῶν ἀγαθῶν ἁπάντων ἦν 
εἰ δ᾽ οὕτως ,οὐδ᾽ ᾗ ἀγαθόν .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τῷ ἀίδιον εἶναι μᾶλλον ἀγαθὸν ἔσται ,εἴπερ μηδὲ λευκότερον τὸ πολυχρόνιον τοῦ ἐφημέρου .
πιθανώτερον δ᾽ ἐοίκασιν οἱ Πυθαγόρειοι λέγειν περὶ αὐτοῦ ,τιθέντες ἐν τῇ τῶν ἀγαθῶν συστοιχίᾳ τὸ ἕν ·
οἷς δὴ καὶ Σπεύσιππος ἐπακολουθῆσαι δοκεῖ .
ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἄλλος ἔστω λόγος ·
τοῖς δὲ λεχθεῖσιν ἀμφισβήτησίς τις ὑποφαίνεται διὰ τὸ μὴ περὶ παντὸς ἀγαθοῦ τοὺς λόγους εἰρῆσθαι ,λέγεσθαι δὲ καθ᾽ ἓν εἶδος τὰ καθ᾽ αὑτὰ διωκόμενα καὶ ἀγαπώμενα ,τὰ δὲ ποιητικὰ τούτων ἢ φυλακτικά πως ἢ τῶν ἐναντίων κωλυτικὰ διὰ ταῦτα λέγεσθαι καὶ τρόπον ἄλλον .
δῆλον οὖν ὅτι διττῶς λέγοιτ᾽ ἂν τἀγαθά ,καὶ τὰ μὲν καθ᾽ αὑτά ,θάτερα δὲ διὰ ταῦτα .
χωρίσαντες οὖν ἀπὸ τῶν ὠφελίμων τὰ καθ᾽ αὑτὰ σκεψώμεθα εἰ λέγεται κατὰ μίαν ἰδέαν .καθ᾽ αὑτὰ δὲ ποῖα θείη τις ἄν ; 
ἢ ὅσα καὶ μονούμενα διώκεται ,οἷον τὸ φρονεῖν καὶ ὁρᾶν καὶ ἡδοναί τινες καὶ τιμαί ; 
ταῦτα γὰρ εἰ καὶ δι᾽ ἄλλο τι διώκομεν ,ὅμως τῶν καθ᾽ αὑτὰ ἀγαθῶν θείη τις ἄν .
ἢ οὐδ᾽ ἄλλο οὐδὲν πλὴν τῆς ἰδέας ; 
ὥστε μάταιον ἔσται τὸ εἶδος .
εἰ δὲ καὶ ταῦτ᾽ ἐστὶ τῶν καθ᾽ αὑτά ,τὸν τἀγαθοῦ λόγον ἐν ἅπασιν αὐτοῖς τὸν αὐτὸν ἐμφαίνεσθαι δεήσει ,καθάπερ ἐν χιόνι καὶ ψιμυθίῳ τὸν τῆς λευκότητος .
τιμῆς δὲ καὶ φρονήσεως καὶ ἡδονῆς ἕτεροι καὶ διαφέροντες οἱ λόγοι ταύτῃ ᾗ ἀγαθά .
οὐκ ἔστιν ἄρα τὸ ἀγαθὸν κοινόν τι κατὰ μίαν ἰδέαν .ἀλλὰ πῶς δὴ λέγεται ; 
οὐ γὰρ ἔοικε τοῖς γε ἀπὸ τύχης ὁμωνύμοις .
ἀλλ᾽ ἆρά γε τῷ ἀφ᾽ ἑνὸς εἶναι ἢ πρὸς ἓν ἅπαντα συντελεῖν ,ἢ μᾶλλον κατ᾽ ἀναλογίαν ; 
ὡς γὰρ ἐν σώματι ὄψις ,ἐν ψυχῇ νοῦς ,καὶ ἄλλο δὴ ἐν ἄλλῳ .
ἀλλ᾽ ἴσως ταῦτα μὲν ἀφετέον τὸ νῦν ·ἐξακριβοῦν γὰρ ὑπὲρ αὐτῶν ἄλλης ἂν εἴη φιλοσοφίας οἰκειότερον .ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τῆς ἰδέας ·
εἰ γὰρ καὶ ἔστιν ἕν τι τὸ κοινῇ κατηγορούμενον ἀγαθὸν ἢ χωριστὸν αὐτό τι καθ᾽ αὑτό ,δῆλον ὡς οὐκ ἂν εἴη πρακτὸν οὐδὲ κτητὸν ἀνθρώπῳ ·
νῦν δὲ τοιοῦτόν τι ζητεῖται .
τάχα δέ τῳ δόξειεν ἂν βέλτιον εἶναι γνωρίζειν αὐτὸ πρὸς τὰ κτητὰ καὶ πρακτὰ τῶν ἀγαθῶν ·
οἷον γὰρ παράδειγμα τοῦτ᾽ ἔχοντες μᾶλλον εἰσόμεθα καὶ τὰ ἡμῖν ἀγαθά ,κἂν εἰδῶμεν ,ἐπιτευξόμεθα αὐτῶν .
πιθανότητα μὲν οὖν τινα ἔχει ὁ λόγος ,ἔοικε δὲ ταῖς ἐπιστήμαις διαφωνεῖν ·πᾶσαι γὰρ ἀγαθοῦ τινὸς ἐφιέμεναι καὶ τὸ ἐνδεὲς ἐπιζητοῦσαι παραλείπουσι τὴν γνῶσιν αὐτοῦ .καίτοι βοήθημα τηλικοῦτον τοὺς τεχνίτας ἅπαντας ἀγνοεῖν καὶ μηδ᾽ ἐπιζητεῖν οὐκ εὔλογον .
ἄπορον δὲ καὶ τί ὠφεληθήσεται ὑφάντης ἢ τέκτων πρὸς τὴν αὑτοῦ τέχνην εἰδὼς τὸ αὐτὸ τοῦτο ἀγαθόν ,ἢ πῶς ἰατρικώτερος ἢ στρατηγικώτερος ἔσται ὁ τὴν ἰδέαν αὐτὴν τεθεαμένος .
καθ᾽ ἕκαστον γὰρ ἰατρεύει .
καὶ περὶ μὲν τούτων ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω .
πάλιν δ᾽ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τὸ ζητούμενον ἀγαθόν ,τί ποτ᾽ ἂν εἴη .
φαίνεται μὲν γὰρ ἄλλο ἐν ἄλλῃ πράξει καὶ τέχνῃ ·
ἄλλο γὰρ ἐν ἰατρικῇ καὶ στρατηγικῇ καὶ ταῖς λοιπαῖς ὁμοίως .
τί οὖν ἑκάστης τἀγαθόν ; 
ἢ οὗ χάριν τὰ λοιπὰ πράττεται ; 
τοῦτο δ᾽ ἐν ἰατρικῇ μὲν ὑγίεια ,ἐν στρατηγικῇ δὲ νίκη ,ἐν οἰκοδομικῇ δ᾽ οἰκία ,ἐν ἄλλῳ δ᾽ ἄλλο ,ἐν ἁπάσῃ δὲ πράξει καὶ προαιρέσει τὸ τέλος ·τούτου γὰρ ἕνεκα τὰ λοιπὰ πράττουσι πάντες .ὥστ᾽ εἴ τι τῶν πρακτῶν ἁπάντων ἐστὶ τέλος ,τοῦτ᾽ ἂν εἴη τὸ πρακτὸν ἀγαθόν ,εἰ δὲ πλείω ,ταῦτα .μεταβαίνων δὴ ὁ λόγος εἰς ταὐτὸν ἀφῖκται ·
τοῦτο δ᾽ ἔτι μᾶλλον διασαφῆσαι πειρατέον .
ἐπεὶ δὲ πλείω φαίνεται τὰ τέλη ,τούτων δ᾽ αἱρούμεθά τινα δι᾽ ἕτερον ,οἷον πλοῦτον αὐλοὺς καὶ ὅλως τὰ ὄργανα ,δῆλον ὡς οὐκ ἔστι πάντα τέλεια ·
τὸ δ᾽ ἄριστον τέλειόν τι φαίνεται .
ὥστ᾽ εἰ μέν ἐστιν ἕν τι μόνον τέλειον ,τοῦτ᾽ ἂν εἴη τὸ ζητούμενον ,εἰ δὲ πλείω ,τὸ τελειότατον τούτων .
τελειότερον δὲ λέγομεν τὸ καθ᾽ αὑτὸ διωκτὸν τοῦ δι᾽ ἕτερον καὶ τὸ μηδέποτε δι᾽ ἄλλο αἱρετὸν τῶν καὶ καθ᾽ αὑτὰ καὶ δι᾽ αὐτὸ αἱρετῶν ,καὶ ἁπλῶς δὴ τέλειον τὸ καθ᾽ αὑτὸ αἱρετὸν ἀεὶ καὶ μηδέποτε δι᾽ ἄλλο .
τοιοῦτον δ᾽ ἡ εὐδαιμονία μάλιστ᾽ εἶναι δοκεῖ ·
ταύτην γὰρ αἱρούμεθα ἀεὶ δι᾽ αὐτὴν καὶ οὐδέποτε δι᾽ ἄλλο ,τιμὴν δὲ καὶ ἡδονὴν καὶ νοῦν καὶ πᾶσαν ἀρετὴν αἱρούμεθα μὲν καὶ δι᾽ αὐτά [ μηθενὸς γὰρ ἀποβαίνοντος ἑλοίμεθ᾽ ἂν ἕκαστον αὐτῶν ] ,αἱρούμεθα δὲ καὶ τῆς εὐδαιμονίας χάριν ,διὰ τούτων ὑπολαμβάνοντες εὐδαιμονήσειν .τὴν δ᾽ εὐδαιμονίαν οὐδεὶς αἱρεῖται τούτων χάριν ,οὐδ᾽ ὅλως δι᾽ ἄλλο .φαίνεται δὲ καὶ ἐκ τῆς αὐταρκείας τὸ αὐτὸ συμβαίνειν ·τὸ γὰρ τέλειον ἀγαθὸν αὔταρκες εἶναι δοκεῖ .
τὸ δ᾽ αὔταρκες λέγομεν οὐκ αὐτῷ μόνῳ ,τῷ ζῶντι βίον μονώτην ,ἀλλὰ καὶ γονεῦσι καὶ τέκνοις καὶ γυναικὶ καὶ ὅλως τοῖς φίλοις καὶ πολίταις ,ἐπειδὴ φύσει πολιτικὸν ὁ ἄνθρωπος .
τούτων δὲ ληπτέος ὅρος τις ·
ἐπεκτείνοντι γὰρ ἐπὶ τοὺς γονεῖς καὶ τοὺς ἀπογόνους καὶ τῶν φίλων τοὺς φίλους εἰς ἄπειρον πρόεισιν .
ἀλλὰ τοῦτο μὲν εἰσαῦθις ἐπισκεπτέον ·
τὸ δ᾽ αὔταρκες τίθεμεν ὃ μονούμενον αἱρετὸν ποιεῖ τὸν βίον καὶ μηδενὸς ἐνδεᾶ ·τοιοῦτον δὲ τὴν εὐδαιμονίαν οἰόμεθα εἶναι ·
ἔτι δὲ πάντων αἱρετωτάτην μὴ συναριθμουμένην - συναριθμουμένην δὲ δῆλον ὡς αἱρετωτέραν μετὰ τοῦ ἐλαχίστου τῶν ἀγαθῶν ·
ὑπεροχὴ γὰρ ἀγαθῶν γίνεται τὸ προστιθέμενον ,ἀγαθῶν δὲ τὸ μεῖζον αἱρετώτερον ἀεί .
τέλειον δή τι φαίνεται καὶ αὔταρκες ἡ εὐδαιμονία ,τῶν πρακτῶν οὖσα τέλος .
ἀλλ᾽ ἴσως τὴν μὲν εὐδαιμονίαν τὸ ἄριστον λέγειν ὁμολογούμενόν τι φαίνεται ,ποθεῖται δ᾽ ἐναργέστερον τί ἐστιν ἔτι λεχθῆναι .
τάχα δὴ γένοιτ᾽ ἂν τοῦτ᾽ ,εἰ ληφθείη τὸ ἔργον τοῦ ἀνθρώπου .
ὥσπερ γὰρ αὐλητῇ καὶ ἀγαλματοποιῷ καὶ παντὶ τεχνίτῃ ,καὶ ὅλως ὧν ἔστιν ἔργον τι καὶ πρᾶξις ,ἐν τῷ ἔργῳ δοκεῖ τἀγαθὸν εἶναι καὶ τὸ εὖ ,οὕτω δόξειεν ἂν καὶ ἀνθρώπῳ ,εἴπερ ἔστι τι ἔργον αὐτοῦ .
πότερον οὖν τέκτονος μὲν καὶ σκυτέως ἔστιν ἔργα τινὰ καὶ πράξεις ,ἀνθρώπου δ᾽ οὐδέν ἐστιν ,ἀλλ᾽ ἀργὸν πέφυκεν ; 
ἢ καθάπερ ὀφθαλμοῦ καὶ χειρὸς καὶ ποδὸς καὶ ὅλως ἑκάστου τῶν μορίων φαίνεταί τι ἔργον ,οὕτω καὶ ἀνθρώπου παρὰ πάντα ταῦτα θείη τις ἂν ἔργον τι ; 
τί οὖν δὴ τοῦτ᾽ ἂν εἴη ποτέ ; 
τὸ μὲν γὰρ ζῆν κοινὸν εἶναι φαίνεται καὶ τοῖς φυτοῖς ,ζητεῖται δὲ τὸ ἴδιον .
ἀφοριστέον ἄρα τήν τε θρεπτικὴν καὶ τὴν αὐξητικὴν ζωήν .
ἑπομένη δὲ αἰσθητική τις ἂν εἴη ,φαίνεται δὲ καὶ αὐτὴ κοινὴ καὶ ἵππῳ καὶ βοῒ καὶ παντὶ ζῴῳ .
λείπεται δὴ πρακτική τις τοῦ λόγον ἔχοντος ·
τούτου δὲ τὸ μὲν ὡς ἐπιπειθὲς λόγῳ ,τὸ δ᾽ ὡς ἔχον καὶ διανοούμενον .
διττῶς δὲ καὶ ταύτης λεγομένης τὴν κατ᾽ ἐνέργειαν θετέον ·κυριώτερον γὰρ αὕτη δοκεῖ λέγεσθαι .εἰ δ᾽ ἐστὶν ἔργον ἀνθρώπου ψυχῆς ἐνέργεια κατὰ λόγον ἢ μὴ ἄνευ λόγου ,τὸ δ᾽ αὐτό φαμεν ἔργον εἶναι τῷ γένει τοῦδε καὶ τοῦδε σπουδαίου ,ὥσπερ κιθαριστοῦ καὶ σπουδαίου κιθαριστοῦ ,καὶ ἁπλῶς δὴ τοῦτ᾽ ἐπὶ πάντων ,προστιθεμένης τῆς κατὰ τὴν ἀρετὴν ὑπεροχῆς πρὸς τὸ ἔργον ·κιθαριστοῦ μὲν γὰρ κιθαρίζειν ,σπουδαίου δὲ τὸ εὖ ·εἰ δ᾽ οὕτως ,[ἀνθρώπου δὲ τίθεμεν ἔργον ζωήν τινα ,ταύτην δὲ ψυχῆς ἐνέργειαν καὶ πράξεις μετὰ λόγου ,σπουδαίου δ᾽ ἀνδρὸς εὖ 
ἔτι δ᾽ ἐν βίῳ τελείῳ .
μία γὰρ χελιδὼν ἔαρ οὐ ποιεῖ ,οὐδὲ μία ἡμέρα ·
οὕτω δὲ οὐδὲ μακάριον καὶ εὐδαίμονα μία ἡμέρα οὐδ᾽ ὀλίγος χρόνος .
περιγεγράφθω μὲν οὖν τἀγαθὸν ταύτῃ ·δεῖ γὰρ ἴσως ὑποτυπῶσαι πρῶτον ,εἶθ᾽ ὕστερον ἀναγράψαι .δόξειε δ᾽ ἂν παντὸς εἶναι προαγαγεῖν καὶ διαρθρῶσαι τὰ καλῶς ἔχοντα τῇ περιγραφῇ ,καὶ ὁ χρόνος τῶν τοιούτων εὑρετὴς ἢ συνεργὸς ἀγαθὸς εἶναι ·
ὅθεν καὶ τῶν τεχνῶν γεγόνασιν αἱ ἐπιδόσεις ·
παντὸς γὰρ προσθεῖναι τὸ ἐλλεῖπον .
μεμνῆσθαι δὲ καὶ τῶν προειρημένων χρή ,καὶ τὴν ἀκρίβειαν μὴ ὁμοίως ἐν ἅπασιν ἐπιζητεῖν ,ἀλλ᾽ ἐν ἑκάστοις κατὰ τὴν ὑποκειμένην ὕλην καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἐφ᾽ ὅσον οἰκεῖον τῇ μεθόδῳ .
καὶ γὰρ τέκτων καὶ γεωμέτρης διαφερόντως ἐπιζητοῦσι τὴν ὀρθήν ·
ὃ μὲν γὰρ ἐφ᾽ ὅσον χρησίμη πρὸς τὸ ἔργον ,ὃ δὲ τί ἐστιν ἢ ποῖόν τι ·
θεατὴς γὰρ τἀληθοῦς .
τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ποιητέον ,ὅπως μὴ τὰ πάρεργα τῶν ἔργων πλείω γίνηται .
οὐκ ἀπαιτητέον δ᾽ οὐδὲ τὴν αἰτίαν ἐν ἅπασιν ὁμοίως ,ἀλλ᾽ ἱκανὸν ἔν τισι τὸ ὅτι δειχθῆναι καλῶς ,οἷον καὶ περὶ τὰς ἀρχάς ·
τὸ δ᾽ ὅτι πρῶτον καὶ ἀρχή .
τῶν ἀρχῶν δ᾽ αἳ μὲν ἐπαγωγῇ θεωροῦνται ,αἳ δ᾽ αἰσθήσει ,αἳ δ᾽ ἐθισμῷ τινί ,καὶ ἄλλαι δ᾽ ἄλλως .
μετιέναι δὲ πειρατέον ἑκάστας ᾗ πεφύκασιν ,καὶ σπουδαστέον ὅπως διορισθῶσι καλῶς ·μεγάλην γὰρ ἔχουσι ῥοπὴν πρὸς τὰ ἑπόμενα .
δοκεῖ γὰρ πλεῖον ἢ ἥμισυ τοῦ παντὸς εἶναι ἡ ἀρχή ,καὶ πολλὰ συμφανῆ γίνεσθαι δι᾽ αὐτῆς τῶν ζητουμένων .
σκεπτέον δὲ περὶ αὐτῆς οὐ μόνον ἐκ τοῦ συμπεράσματος καὶ ἐξ ὧν ὁ λόγος ,ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν λεγομένων περὶ αὐτῆς ·
τῷ μὲν γὰρ ἀληθεῖ πάντα συνᾴδει τὰ ὑπάρχοντα ,τῷ δὲ ψευδεῖ ταχὺ διαφωνεῖ τἀληθές .
νενεμημένων δὴ τῶν ἀγαθῶν τριχῇ ,καὶ τῶν μὲν ἐκτὸς λεγομένων τῶν δὲ περὶ ψυχὴν καὶ σῶμα ,τὰ περὶ ψυχὴν κυριώτατα λέγομεν καὶ μάλιστα ἀγαθά ,τὰς δὲ πράξεις καὶ τὰς ἐνεργείας τὰς ψυχικὰς περὶ ψυχὴν τίθεμεν .
ὥστε καλῶς ἂν λέγοιτο κατά γε ταύτην τὴν δόξαν παλαιὰν οὖσαν καὶ ὁμολογουμένην ὑπὸ τῶν φιλοσοφούντων .
ὀρθῶς δὲ καὶ ὅτι πράξεις τινὲς λέγονται καὶ ἐνέργειαι τὸ τέλος ·οὕτω γὰρ τῶν περὶ ψυχὴν ἀγαθῶν γίνεται καὶ οὐ τῶν ἐκτός .
συνᾴδει δὲ τῷ λόγῳ καὶ τὸ εὖ ζῆν καὶ τὸ εὖ πράττειν τὸν εὐδαίμονα ·
σχεδὸν γὰρ εὐζωία τις εἴρηται καὶ εὐπραξία .
φαίνεται δὲ καὶ τὰ ἐπιζητούμενα τὰ περὶ τὴν εὐδαιμονίαν ἅπανθ᾽ ὑπάρχειν τῷ λεχθέντι .
τοῖς μὲν γὰρ ἀρετὴ τοῖς δὲ φρόνησις ἄλλοις δὲ σοφία τις εἶναι δοκεῖ ,τοῖς δὲ ταῦτα ἢ τούτων τι μεθ᾽ ἡδονῆς ἢ οὐκ ἄνευ ἡδονῆς ·
ἕτεροι δὲ καὶ τὴν ἐκτὸς εὐετηρίαν συμπαραλαμβάνουσιν .
τούτων δὲ τὰ μὲν πολλοὶ καὶ παλαιοὶ λέγουσιν ,τὰ δὲ ὀλίγοι καὶ ἔνδοξοι ἄνδρες ·
οὐδετέρους δὲ τούτων εὔλογον διαμαρτάνειν τοῖς ὅλοις ,ἀλλ᾽ ἕν γέ τι ἢ καὶ τὰ πλεῖστα κατορθοῦν .
τοῖς μὲν οὖν λέγουσι τὴν ἀρετὴν ἢ ἀρετήν τινα συνῳδός ἐστιν ὁ λόγος ·
ταύτης γάρ ἐστιν ἡ κατ᾽ αὐτὴν ἐνέργεια .
διαφέρει δὲ ἴσως οὐ μικρὸν ἐν κτήσει ἢ χρήσει τὸ ἄριστον ὑπολαμβάνειν ,καὶ ἐν ἕξει ἢ ἐνεργείᾳ .
οἷον τῷ καθεύδοντι ἢ καὶ ἄλλως πως ἐξηργηκότι ,τὴν δ᾽ ἐνέργειαν οὐχ οἷόν τε ·
πράξει γὰρ ἐξ ἀνάγκης ,καὶ εὖ πράξει .
ὥσπερ δ᾽ Ὀλυμπίασιν οὐχ οἱ κάλλιστοι καὶ ἰσχυρότατοι στεφανοῦνται ἀλλ᾽ οἱ ἀγωνιζόμενοι [ τούτων γάρ τινες νικῶσιν ] ,οὕτω καὶ τῶν ἐν τῷ βίῳ καλῶν κἀγαθῶν οἱ πράττοντες ὀρθῶς ἐπήβολοι γίνονται .
ἔστι δὲ καὶ ὁ βίος αὐτῶν καθ᾽ αὑτὸν ἡδύς .
τὸ μὲν γὰρ ἥδεσθαι τῶν ψυχικῶν ,ἑκάστῳ δ᾽ ἐστὶν ἡδὺ πρὸς ὃ λέγεται φιλοτοιοῦτος ,οἷον ἵππος μὲν τῷ φιλίππῳ ,θέαμα δὲ τῷ φιλοθεώρῳ ·
τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ τὰ δίκαια τῷ φιλοδικαίῳ καὶ ὅλως τὰ κατ᾽ ἀρετὴν τῷ φιλαρέτῳ .
τοῖς μὲν οὖν πολλοῖς τὰ ἡδέα μάχεται διὰ τὸ μὴ φύσει τοιαῦτ᾽ εἶναι ,τοῖς δὲ φιλοκάλοις ἐστὶν ἡδέα τὰ φύσει ἡδέα ·
οὐδὲν δὴ προσδεῖται τῆς ἡδονῆς ὁ βίος αὐτῶν ὥσπερ περιάπτου τινός ,ἀλλ᾽ ἔχει τὴν ἡδονὴν ἐν ἑαυτῷ .
πρὸς τοῖς εἰρημένοις γὰρ οὐδ᾽ ἐστὶν ἀγαθὸς ὁ μὴ χαίρων ταῖς καλαῖς πράξεσιν ·
οὔτε γὰρ δίκαιον οὐθεὶς ἂν εἴποι τὸν μὴ χαίροντα τῷ δικαιοπραγεῖν ,οὔτ᾽ ἐλευθέριον τὸν μὴ χαίροντα ταῖς ἐλευθερίοις πράξεσιν ·ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων .
εἰ δ᾽ οὕτω ,καθ᾽ αὑτὰς ἂν εἶεν αἱ κατ᾽ ἀρετὴν πράξεις ἡδεῖαι .
ἀλλὰ μὴν καὶ ἀγαθαί γε καὶ καλαί ,καὶ μάλιστα τούτων ἕκαστον ,εἴπερ καλῶς κρίνει περὶ αὐτῶν ὁ σπουδαῖος ·
κρίνει δ᾽ ὡς εἴπομεν .
ἄριστον ἄρα καὶ κάλλιστον καὶ ἥδιστον ἡ εὐδαιμονία ,καὶ οὐ διώρισται ταῦτα κατὰ τὸ Δηλιακὸν ἐπίγραμμα ·κάλλιστον τὸ δικαιότατον ,λῷστον δ᾽ ὑγιαίνειν ·ἥδιστον δὲ πέφυχ᾽ οὗ τις ἐρᾷ τὸ τυχεῖν .ἅπαντα γὰρ ὑπάρχει ταῦτα ταῖς ἀρίσταις ἐνεργείαις ·
ταύτας δέ ,ἢ μίαν τούτων τὴν ἀρίστην ,φαμὲν εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν .
φαίνεται δ᾽ ὅμως καὶ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν προσδεομένη ,καθάπερ εἴπομεν ·
ἀδύνατον γὰρ ἢ οὐ ῥᾴδιον τὰ καλὰ πράττειν ἀχορήγητον ὄντα .
πολλὰ μὲν γὰρ πράττεται ,καθάπερ δι᾽ ὀργάνων ,διὰ φίλων καὶ πλούτου καὶ πολιτικῆς δυνάμεως ·
ἐνίων δὲ τητώμενοι ῥυπαίνουσι τὸ μακάριον ,οἷον εὐγενείας εὐτεκνίας κάλλους ·
οὐ πάνυ γὰρ εὐδαιμονικὸς ὁ τὴν ἰδέαν παναίσχης ἢ δυσγενὴς ἢ μονώτης καὶ ἄτεκνος ,ἔτι δ᾽ ἴσως ἧττον ,εἴ τῳ πάγκακοι παῖδες εἶεν ἢ φίλοι ,ἢ ἀγαθοὶ ὄντες τεθνᾶσιν .
καθάπερ οὖν εἴπομεν ,ἔοικε προσδεῖσθαι καὶ τῆς τοιαύτης εὐημερίας ·ὅθεν εἰς ταὐτὸ τάττουσιν ἔνιοι τὴν εὐτυχίαν τῇ εὐδαιμονίᾳ ,ἕτεροι δὲ τὴν ἀρετήν .
ὅθεν καὶ ἀπορεῖται πότερόν ἐστι μαθητὸν ἢ ἐθιστὸν ἢ καὶ ἄλλως πως ἀσκητόν ,ἢ κατά τινα θείαν μοῖραν ἢ καὶ διὰ τύχην παραγίνεται .
εἰ μὲν οὖν καὶ ἄλλο τί ἐστι θεῶν δώρημα ἀνθρώποις ,εὔλογον καὶ τὴν εὐδαιμονίαν θεόσδοτον εἶναι ,καὶ μάλιστα τῶν ἀνθρωπίνων ὅσῳ βέλτιστον .
ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἴσως ἄλλης ἂν εἴη σκέψεως οἰκειότερον ,φαίνεται δὲ κἂν εἰ μὴ θεόπεμπτός ἐστιν ἀλλὰ δι᾽ ἀρετὴν καί τινα μάθησιν ἢ ἄσκησιν παραγίνεται ,τῶν θειοτάτων εἶναι ·
τὸ γὰρ τῆς ἀρετῆς ἆθλον καὶ τέλος ἄριστον εἶναι φαίνεται καὶ θεῖόν τι καὶ μακάριον .
εἴη δ᾽ ἂν καὶ πολύκοινον ·δυνατὸν γὰρ ὑπάρξαι πᾶσι τοῖς μὴ πεπηρωμένοις πρὸς ἀρετὴν διά τινος μαθήσεως καὶ ἐπιμελείας .εἰ δ᾽ ἐστὶν οὕτω βέλτιον ἢ τὸ διὰ τύχην εὐδαιμονεῖν ,εὔλογον ἔχειν οὕτως ,εἴπερ τὰ κατὰ φύσιν ,ὡς οἷόν τε κάλλιστα ἔχειν ,οὕτω πέφυκεν ,ὁμοίως δὲ καὶ τὰ κατὰ τέχνην καὶ πᾶσαν αἰτίαν ,καὶ μάλιστα τὰ κατὰ τὴν ἀρίστην .
τὸ δὲ μέγιστον καὶ κάλλιστον ἐπιτρέψαι τύχῃ λίαν πλημμελὲς ἂν εἴη .
συμφανὲς δ᾽ ἐστὶ καὶ ἐκ τοῦ λόγου τὸ ζητούμενον ·εἴρηται γὰρ ψυχῆς ἐνέργεια κατ᾽ ἀρετὴν ποιά τις .
τῶν δὲ λοιπῶν ἀγαθῶν τὰ μὲν ὑπάρχειν ἀναγκαῖον ,τὰ δὲ συνεργὰ καὶ χρήσιμα πέφυκεν ὀργανικῶς .
ὁμολογούμενα δὲ ταῦτ᾽ ἂν εἴη καὶ τοῖς ἐν ἀρχῇ ·
τὸ γὰρ τῆς πολιτικῆς τέλος ἄριστον ἐτίθεμεν ,αὕτη δὲ πλείστην ἐπιμέλειαν ποιεῖται τοῦ ποιούς τινας καὶ ἀγαθοὺς τοὺς πολίτας ποιῆσαι καὶ πρακτικοὺς τῶν καλῶν .
εἰκότως οὖν οὔτε βοῦν οὔτε ἵππον οὔτε ἄλλο τῶν ζῴων οὐδὲν εὔδαιμον λέγομεν ·οὐδὲν γὰρ αὐτῶν οἷόν τε κοινωνῆσαι τοιαύτης ἐνεργείας .
διὰ ταύτην δὲ τὴν αἰτίαν οὐδὲ παῖς εὐδαίμων ἐστίν ·
οἱ δὲ λεγόμενοι διὰ τὴν ἐλπίδα μακαρίζονται .
δεῖ γάρ ,ὥσπερ εἴπομεν ,καὶ ἀρετῆς τελείας καὶ βίου τελείου .
πολλαὶ γὰρ μεταβολαὶ γίνονται καὶ παντοῖαι τύχαι κατὰ τὸν βίον ,καὶ ἐνδέχεται τὸν μάλιστ᾽ εὐθηνοῦντα μεγάλαις συμφοραῖς περιπεσεῖν ἐπὶ γήρως ,καθάπερ ἐν τοῖς Τρωικοῖς περὶ Πριάμου μυθεύεται ·
τὸν δὲ τοιαύταις χρησάμενον τύχαις καὶ τελευτήσαντα ἀθλίως οὐδεὶς εὐδαιμονίζει .
πότερον οὖν οὐδ᾽ ἄλλον οὐδένα ἀνθρώπων εὐδαιμονιστέον ἕως ἂν ζῇ ,κατὰ Σόλωνα δὲ χρεὼν τέλος ὁρᾶν ; 
εἰ δὲ δὴ καὶ θετέον οὕτως ,ἆρά γε καὶ ἔστιν εὐδαίμων τότε ἐπειδὰν ἀποθάνῃ ; 
ἢ τοῦτό γε παντελῶς ἄτοπον ,ἄλλως τε καὶ τοῖς λέγουσιν ἡμῖν ἐνέργειάν τινα τὴν εὐδαιμονίαν ; 
εἰ δὲ μὴ λέγομεν τὸν τεθνεῶτα εὐδαίμονα ,μηδὲ Σόλων τοῦτο βούλεται ,ἀλλ᾽ ὅτι τηνικαῦτα ἄν τις ἀσφαλῶς μακαρίσειεν ἄνθρωπον ὡς ἐκτὸς ἤδη τῶν κακῶν ὄντα καὶ τῶν δυστυχημάτων ,ἔχει μὲν καὶ τοῦτ᾽ ἀμφισβήτησίν τινα ·
δοκεῖ γὰρ εἶναί τι τῷ τεθνεῶτι καὶ κακὸν καὶ ἀγαθόν ,εἴπερ καὶ τῷ ζῶντι μὴ αἰσθανομένῳ δέ ,οἷον τιμαὶ καὶ ἀτιμίαι καὶ τέκνων καὶ ὅλως ἀπογόνων εὐπραξίαι τε καὶ δυστυχίαι .
ἀπορίαν δὲ καὶ ταῦτα παρέχει ·
τῷ γὰρ μακαρίως βεβιωκότι μέχρι γήρως καὶ τελευτήσαντι κατὰ λόγον ἐνδέχεται πολλὰς μεταβολὰς συμβαίνειν περὶ τοὺς ἐκγόνους ,καὶ τοὺς μὲν αὐτῶν ἀγαθοὺς εἶναι καὶ τυχεῖν βίου τοῦ κατ᾽ ἀξίαν ,τοὺς δ᾽ ἐξ ἐναντίας ·
δῆλον δ᾽ ὅτι καὶ τοῖς ἀποστήμασι πρὸς τοὺς γονεῖς παντοδαπῶς ἔχειν αὐτοὺς ἐνδέχεται .
ἄτοπον δὴ γίνοιτ᾽ ἄν ,εἰ συμμεταβάλλοι καὶ ὁ τεθνεὼς καὶ γίνοιτο ὁτὲ μὲν εὐδαίμων πάλιν δ᾽ ἄθλιος ·
ἄτοπον δὲ καὶ τὸ μηδὲν μηδ᾽ ἐπί τινα χρόνον συνικνεῖσθαι τὰ τῶν ἐκγόνων τοῖς γονεῦσιν .
ἀλλ᾽ ἐπανιτέον ἐπὶ τὸ πρότερον ἀπορηθέν ·τάχα γὰρ ἂν θεωρηθείη καὶ τὸ νῦν ἐπιζητούμενον ἐξ ἐκείνου .εἰ δὴ τὸ τέλος ὁρᾶν δεῖ καὶ τότε μακαρίζειν ἕκαστον οὐχ ὡς ὄντα μακάριον ἀλλ᾽ ὅτι πρότερον ἦν ,πῶς οὐκ ἄτοπον ,εἰ ὅτ᾽ ἔστιν εὐδαίμων ,μὴ ἀληθεύσεται κατ᾽ αὐτοῦ τὸ ὑπάρχον διὰ τὸ μὴ βούλεσθαι τοὺς ζῶντας εὐδαιμονίζειν διὰ τὰς μεταβολάς ,καὶ διὰ τὸ μόνιμόν τι τὴν εὐδαιμονίαν ὑπειληφέναι καὶ μηδαμῶς εὐμετάβολον ,τὰς δὲ τύχας πολλάκις ἀνακυκλεῖσθαι περὶ τοὺς αὐτούς ; δῆλον γὰρ ὡς εἰ συνακολουθοίημεν ταῖς τύχαις ,τὸν αὐτὸν εὐδαίμονα καὶ πάλιν ἄθλιον ἐροῦμεν πολλάκις 
μαρτυρεῖ δὲ τῷ λόγῳ καὶ τὸ νῦν διαπορηθέν .
περὶ οὐδὲν γὰρ οὕτως ὑπάρχει τῶν ἀνθρωπίνων ἔργων βεβαιότης ὡς περὶ τὰς ἐνεργείας τὰς κατ᾽ ἀρετήν ·
μονιμώτεραι γὰρ καὶ τῶν ἐπιστημῶν αὗται δοκοῦσιν εἶναι ·
τούτων δ᾽ αὐτῶν αἱ τιμιώταται μονιμώτεραι διὰ τὸ μάλιστα καὶ συνεχέστατα καταζῆν ἐν αὐταῖς τοὺς μακαρίους ·
τοῦτο γὰρ ἔοικεν αἰτίῳ τοῦ μὴ γίνεσθαι περὶ αὐτὰς λήθην .
ὑπάρξει δὴ τὸ ζητούμενον τῷ εὐδαίμονι ,καὶ ἔσται διὰ βίου τοιοῦτος ·
ἀεὶ γὰρ ἢ μάλιστα πάντων πράξει καὶ θεωρήσει τὰ κατ᾽ ἀρετήν ,καὶ τὰς τύχας οἴσει κάλλιστα καὶ πάντῃ πάντως ἐμμελῶς ὅ γ᾽ ὡς ἀληθῶς ἀγαθὸς καὶ τετράγωνος ἄνευ ψόγου .πολλῶν δὲ γινομένων κατὰ τύχην καὶ διαφερόντων μεγέθει καὶ μικρότητι ,τὰ μὲν μικρὰ τῶν εὐτυχημάτων ,ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἀντικειμένων ,δῆλον ὡς οὐ ποιεῖ ῥοπὴν τῆς ζωῆς ,τὰ δὲ μεγάλα καὶ πολλὰ γινόμενα μὲν εὖ μακαριώτερον τὸν βίον ποιήσει [ καὶ γὰρ αὐτὰ συνεπικοσμεῖν πέφυκεν ,καὶ ἡ χρῆσις αὐτῶν καλὴ καὶ σπουδαία γίνεται ] ,ἀνάπαλιν δὲ συμβαίνοντα θλίβει καὶ λυμαίνεται τὸ μακάριον ·
λύπας τε γὰρ ἐπιφέρει καὶ ἐμποδίζει πολλαῖς ἐνεργείαις .
ὅμως δὲ καὶ ἐν τούτοις διαλάμπει τὸ καλόν ,ἐπειδὰν φέρῃ τις εὐκόλως πολλὰς καὶ μεγάλας ἀτυχίας ,μὴ δι᾽ ἀναλγησίαν ,ἀλλὰ γεννάδας ὢν καὶ μεγαλόψυχος .
εἰ δ᾽ εἰσὶν αἱ ἐνέργειαι κύριαι τῆς ζωῆς ,καθάπερ εἴπομεν ,οὐδεὶς ἂν γένοιτο τῶν μακαρίων ἄθλιος ·
οὐδέποτε γὰρ πράξει τὰ μισητὰ καὶ τὰ φαῦλα .τὸν γὰρ ὡς ἀληθῶς ἀγαθὸν καὶ ἔμφρονα πάσας οἰόμεθα τὰς τύχας εὐσχημόνως φέρειν καὶ ἐκ τῶν ὑπαρχόντων ἀεὶ τὰ κάλλιστα πράττειν ,καθάπερ καὶ στρατηγὸν ἀγαθὸν τῷ παρόντι στρατοπέδῳ χρῆσθαι πολεμικώτατα καὶ σκυτοτόμον ἐκ τῶν δοθέντων σκυτῶν κάλλιστον ὑπόδημα ποιεῖν ·τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ τοὺς ἄλλους τεχνίτας ἅπαντας .εἰ δ᾽ οὕτως ,ἄθλιος μὲν οὐδέποτε γένοιτ᾽ ἂν ὁ εὐδαίμων ,οὐ μὴν μακάριός γε ,ἂν Πριαμικαῖς τύχαις περιπέσῃ .
οὐδὲ δὴ ποικίλος γε καὶ εὐμετάβολος ·
οὔτε γὰρ ἐκ τῆς εὐδαιμονίας κινηθήσεται ῥᾳδίως ,οὐδ᾽ ὑπὸ τῶν τυχόντων ἀτυχημάτων ἀλλ᾽ ὑπὸ μεγάλων καὶ πολλῶν ,ἔκ τε τῶν τοιούτων οὐκ ἂν γένοιτο πάλιν εὐδαίμων ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ ,ἀλλ᾽ εἴπερ ,ἐν πολλῷ τινὶ καὶ τελείῳ ,μεγάλων καὶ καλῶν ἐν αὐτῷ γενόμενος ἐπήβολος .
τί οὖν κωλύει λέγειν εὐδαίμονα τὸν κατ᾽ ἀρετὴν τελείαν ἐνεργοῦντα καὶ τοῖς ἐκτὸς ἀγαθοῖς ἱκανῶς κεχορηγημένον μὴ τὸν τυχόντα χρόνον ἀλλὰ τέλειον βίον ; 
ἢ προσθετέον καὶ βιωσόμενον οὕτω καὶ τελευτήσοντα κατὰ λόγον ; ἐπειδὴ τὸ μέλλον ἀφανὲς ἡμῖν ἐστίν ,τὴν εὐδαιμονίαν δὲ τέλος καὶ τέλειον τίθεμεν πάντῃ πάντως .
εἰ δ᾽ οὕτω ,μακαρίους ἐροῦμεν τῶν ζώντων οἷς ὑπάρχει καὶ ὑπάρξει τὰ λεχθέντα ,μακαρίους δ᾽ ἀνθρώπους .
καὶ περὶ μὲν τούτων ἐπὶ τοσοῦτον διωρίσθω .
τὰς δὲ τῶν ἀπογόνων τύχας καὶ τῶν φίλων ἁπάντων τὸ μὲν μηδοτιοῦν συμβάλλεσθαι λίαν ἄφιλον φαίνεται καὶ ταῖς δόξαις ἐναντίον ·
πολλῶν δὲ καὶ παντοίας ἐχόντων διαφορὰς τῶν συμβαινόντων ,καὶ τῶν μὲν μᾶλλον συνικνουμένων τῶν δ᾽ ἧττον ,καθ᾽ ἕκαστον μὲν διαιρεῖν μακρὸν καὶ ἀπέραντον φαίνεται ,καθόλου δὲ λεχθὲν καὶ τύπῳ τάχ᾽ ἂν ἱκανῶς ἔχοι .εἰ δή ,καθάπερ καὶ τῶν περὶ αὑτὸν ἀτυχημάτων τὰ μὲν ἔχει τι βρῖθος καὶ ῥοπὴν πρὸς τὸν βίον τὰ δ᾽ ἐλαφροτέροις ἔοικεν ,οὕτω καὶ τὰ περὶ τοὺς φίλους ὁμοίως ἅπαντας ,διαφέρει δὲ τῶν παθῶν ἕκαστον περὶ ζῶντας ἢ τελευτήσαντας συμβαίνειν πολὺ μᾶλλον ἢ τὰ παράνομα καὶ δεινὰ προϋπάρχειν ἐν ταῖς τραγῳδίαις ἢ πράττεσθαι ,συλλογιστέον δὴ καὶ ταύτην τὴν διαφοράν 
ἔοικε γὰρ ἐκ τούτων εἰ καὶ διικνεῖται πρὸς αὐτοὺς ὁτιοῦν ,εἴτ᾽ ἀγαθὸν εἴτε τοὐναντίον ,ἀφαυρόν τι καὶ μικρὸν ἢ ἁπλῶς ἢ ἐκείνοις εἶναι ,εἰ δὲ μή ,τοσοῦτόν γε καὶ τοιοῦτον ὥστε μὴ ποιεῖν εὐδαίμονας τοὺς μὴ ὄντας μηδὲ τοὺς ὄντας ἀφαιρεῖσθαι τὸ μακάριον .
συμβάλλεσθαι μὲν οὖν τι φαίνονται τοῖς κεκμηκόσιν αἱ εὐπραξίαι τῶν φίλων ,ὁμοίως δὲ καὶ αἱ δυσπραξίαι ,τοιαῦτα δὲ καὶ τηλικαῦτα ὥστε μήτε τοὺς εὐδαίμονας μὴ εὐδαίμονας ποιεῖν μήτ᾽ ἄλλο τῶν τοιούτων μηδέν .
διωρισμένων δὲ τούτων ἐπισκεψώμεθα περὶ τῆς εὐδαιμονίας πότερα τῶν ἐπαινετῶν ἐστὶν ἢ μᾶλλον τῶν τιμίων ·
δῆλον γὰρ ὅτι τῶν γε δυνάμεων οὐκ ἔστιν .
φαίνεται δὴ πᾶν τὸ ἐπαινετὸν τῷ ποιόν τι εἶναι καὶ πρός τι πῶς ἔχειν ἐπαινεῖσθαι ·
τὸν γὰρ δίκαιον καὶ τὸν ἀνδρεῖον καὶ ὅλως τὸν ἀγαθόν τε καὶ τὴν ἀρετὴν ἐπαινοῦμεν διὰ τὰς πράξεις καὶ τὰ ἔργα ,καὶ τὸν ἰσχυρὸν δὲ καὶ τὸν δρομικὸν καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον τῷ ποιόν τινα πεφυκέναι καὶ ἔχειν πως πρὸς ἀγαθόν τι καὶ σπουδαῖον .
δῆλον δὲ τοῦτο καὶ ἐκ τῶν περὶ τοὺς θεοὺς ἐπαίνων ·
γελοῖοι γὰρ φαίνονται πρὸς ἡμᾶς ἀναφερόμενοι ,τοῦτο δὲ συμβαίνει διὰ τὸ γίνεσθαι τοὺς ἐπαίνους δι᾽ ἀναφορᾶς ,ὥσπερ εἴπομεν .
εἰ δ᾽ ἐστὶν ὁ ἔπαινος τῶν τοιούτων ,δῆλον ὅτι τῶν ἀρίστων οὐκ ἔστιν ἔπαινος ,ἀλλὰ μεῖζόν τι καὶ βέλτιον ,καθάπερ καὶ φαίνεται ·
τούς τε γὰρ θεοὺς μακαρίζομεν καὶ εὐδαιμονίζομεν καὶ τῶν ἀνδρῶν τοὺς θειοτάτους [μακαρίζομεν] .
ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἀγαθῶν ·οὐδεὶς γὰρ τὴν εὐδαιμονίαν ἐπαινεῖ καθάπερ τὸ δίκαιον ,ἀλλ᾽ ὡς θειότερόν τι καὶ βέλτιον μακαρίζει .δοκεῖ δὲ καὶ Εὔδοξος καλῶς συνηγορῆσαι περὶ τῶν ἀριστείων τῇ ἡδονῇ ·τὸ γὰρ μὴ ἐπαινεῖσθαι τῶν ἀγαθῶν οὖσαν μηνύειν ᾤετο ὅτι κρεῖττόν ἐστι τῶν ἐπαινετῶν ,τοιοῦτον δ᾽ εἶναι τὸν θεὸν καὶ τἀγαθόν ·πρὸς ταῦτα γὰρ καὶ τἆλλα ἀναφέρεσθαι .ὁ μὲν γὰρ ἔπαινος τῆς ἀρετῆς ·πρακτικοὶ γὰρ τῶν καλῶν ἀπὸ ταύτης ·τὰ δ᾽ ἐγκώμια τῶν ἔργων ὁμοίως καὶ τῶν σωματικῶν καὶ τῶν ψυχικῶν .
ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἴσως οἰκειότερον ἐξακριβοῦν τοῖς περὶ τὰ ἐγκώμια πεπονημένοις ·
ἡμῖν δὲ δῆλον ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία τῶν τιμίων καὶ τελείων .ἔοικε δ᾽ οὕτως ἔχειν καὶ διὰ τὸ εἶναι ἀρχή ·ταύτης γὰρ χάριν τὰ λοιπὰ πάντα πάντες πράττομεν ,τὴν ἀρχὴν δὲ καὶ τὸ αἴτιον τῶν ἀγαθῶν τίμιόν τι καὶ θεῖον τίθεμεν .
ἐπεὶ δ᾽ ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία ψυχῆς ἐνέργειά τις κατ᾽ ἀρετὴν τελείαν ,περὶ ἀρετῆς ἐπισκεπτέον ἂν εἴη ·
τάχα γὰρ οὕτως ἂν βέλτιον καὶ περὶ τῆς εὐδαιμονίας θεωρήσαιμεν .
δοκεῖ δὲ καὶ ὁ κατ᾽ ἀλήθειαν πολιτικὸς περὶ ταύτην μάλιστα πεπονῆσθαι ·βούλεται γὰρ τοὺς πολίτας ἀγαθοὺς ποιεῖν καὶ τῶν νόμων ὑπηκόους .παράδειγμα δὲ τούτων ἔχομεν τοὺς Κρητῶν καὶ Λακεδαιμονίων νομοθέτας ,καὶ εἴ τινες ἕτεροι τοιοῦτοι γεγένηνται .
εἰ δὲ τῆς πολιτικῆς ἐστὶν ἡ σκέψις αὕτη ,δῆλον ὅτι γίνοιτ᾽ ἂν ἡ ζήτησις κατὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς προαίρεσιν .
περὶ ἀρετῆς δὲ ἐπισκεπτέον ἀνθρωπίνης δῆλον ὅτι ·καὶ γὰρ τἀγαθὸν ἀνθρώπινον ἐζητοῦμεν καὶ τὴν εὐδαιμονίαν ἀνθρωπίνην .
ἀρετὴν δὲ λέγομεν ἀνθρωπίνην οὐ τὴν τοῦ σώματος ἀλλὰ τὴν τῆς ψυχῆς ·
καὶ τὴν εὐδαιμονίαν δὲ ψυχῆς ἐνέργειαν λέγομεν .
εἰ δὲ ταῦθ᾽ οὕτως ἔχει ,δῆλον ὅτι δεῖ τὸν πολιτικὸν εἰδέναι πως τὰ περὶ ψυχῆς ,ὥσπερ καὶ τὸν ὀφθαλμοὺς θεραπεύσοντα καὶ πᾶν τὸ σῶμα ,καὶ μᾶλλον ὅσῳ τιμιωτέρα καὶ βελτίων ἡ πολιτικὴ τῆς ἰατρικῆς ·
τῶν δ᾽ ἰατρῶν οἱ χαρίεντες πολλὰ πραγματεύονται περὶ τὴν τοῦ σώματος γνῶσιν .
θεωρητέον δὴ καὶ τῷ πολιτικῷ περὶ ψυχῆς ,θεωρητέον δὲ τούτων χάριν ,καὶ ἐφ᾽ ὅσον ἱκανῶς ἔχει πρὸς τὰ ζητούμενα ·
τὸ γὰρ ἐπὶ πλεῖον ἐξακριβοῦν ἐργωδέστερον ἴσως ἐστὶ τῶν προκειμένων .
λέγεται δὲ περὶ αὐτῆς καὶ ἐν τοῖς ἐξωτερικοῖς λόγοις ἀρκούντως ἔνια ,καὶ χρηστέον αὐτοῖς ·
οἷον τὸ μὲν ἄλογον αὐτῆς εἶναι ,τὸ δὲ λόγον ἔχον .
ταῦτα δὲ πότερον διώρισται καθάπερ τὰ τοῦ σώματος μόρια καὶ πᾶν τὸ μεριστόν ,ἢ τῷ λόγῳ δύο ἐστὶν ἀχώριστα πεφυκότα καθάπερ ἐν τῇ περιφερείᾳ τὸ κυρτὸν καὶ τὸ κοῖλον ,οὐθὲν διαφέρει πρὸς τὸ παρόν .
τοῦ ἀλόγου δὲ τὸ μὲν ἔοικε κοινῷ καὶ φυτικῷ ,λέγω δὲ τὸ αἴτιον τοῦ τρέφεσθαι καὶ αὔξεσθαι ·τὴν τοιαύτην γὰρ δύναμιν τῆς ψυχῆς ἐν ἅπασι τοῖς τρεφομένοις θείη τις ἂν καὶ ἐν τοῖς ἐμβρύοις ,τὴν αὐτὴν δὲ ταύτην καὶ ἐν τοῖς τελείοις ·εὐλογώτερον γὰρ ἢ ἄλλην τινά .ταύτης μὲν οὖν κοινή τις ἀρετὴ καὶ οὐκ ἀνθρωπίνη φαίνεται ·
δοκεῖ γὰρ ἐν τοῖς ὕπνοις ἐνεργεῖν μάλιστα τὸ μόριον τοῦτο καὶ ἡ δύναμις αὕτη ,ὁ δ᾽ ἀγαθὸς καὶ κακὸς ἥκιστα διάδηλοι καθ᾽ ὕπνον [ ὅθεν φασὶν οὐδὲν διαφέρειν τὸ ἥμισυ τοῦ βίου τοὺς εὐδαίμονας τῶν ἀθλίων ·
συμβαίνει δὲ τοῦτο εἰκότως ·ἀργία γάρ ἐστιν ὁ ὕπνος τῆς ψυχῆς ᾗ λέγεται σπουδαία καὶ φαύλη ] ,πλὴν εἰ μὴ κατὰ μικρὸν καὶ διικνοῦνταί τινες τῶν κινήσεων ,καὶ ταύτῃ βελτίω γίνεται τὰ φαντάσματα τῶν ἐπιεικῶν ἢ τῶν τυχόντων .
ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἅλις ,καὶ τὸ θρεπτικὸν ἐατέον ,ἐπειδὴ τῆς ἀνθρωπικῆς ἀρετῆς ἄμοιρον πέφυκεν .
ἔοικε δὲ καὶ ἄλλη τις φύσις τῆς ψυχῆς ἄλογος εἶναι ,μετέχουσα μέντοι πῃ λόγου .
τοῦ γὰρ ἐγκρατοῦς καὶ ἀκρατοῦς τὸν λόγον καὶ τῆς ψυχῆς τὸ λόγον ἔχον ἐπαινοῦμεν ·ὀρθῶς γὰρ καὶ ἐπὶ τὰ βέλτιστα παρακαλεῖ ·
φαίνεται δ᾽ ἐν αὐτοῖς καὶ ἄλλο τι παρὰ τὸν λόγον πεφυκός ,ὃ μάχεται καὶ ἀντιτείνει τῷ λόγῳ .
ἀτεχνῶς γὰρ καθάπερ τὰ παραλελυμένα τοῦ σώματος μόρια εἰς τὰ δεξιὰ προαιρουμένων κινῆσαι τοὐναντίον εἰς τὰ ἀριστερὰ παραφέρεται ,καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς οὕτως ·
ἐπὶ τἀναντία γὰρ αἱ ὁρμαὶ τῶν ἀκρατῶν .
ἀλλ᾽ ἐν τοῖς σώμασι μὲν ὁρῶμεν τὸ παραφερόμενον ,ἐπὶ δὲ τῆς ψυχῆς οὐχ ὁρῶμεν .
ἴσως δ᾽ οὐδὲν ἧττον καὶ ἐν τῇ ψυχῇ νομιστέον εἶναί τι παρὰ τὸν λόγον ,ἐναντιούμενον τούτῳ καὶ ἀντιβαῖνον .
λόγου δὲ καὶ τοῦτο φαίνεται μετέχειν ,ὥσπερ εἴπομεν ·
πειθαρχεῖ γοῦν τῷ λόγῳ τὸ τοῦ ἐγκρατοῦς - ἔτι δ᾽ ἴσως εὐηκοώτερόν ἐστι τὸ τοῦ σώφρονος καὶ ἀνδρείου ·
πάντα γὰρ ὁμοφωνεῖ τῷ λόγῳ .φαίνεται δὴ καὶ τὸ ἄλογον διττόν .τὸ μὲν γὰρ φυτικὸν οὐδαμῶς κοινωνεῖ λόγου ,τὸ δ᾽ ἐπιθυμητικὸν καὶ ὅλως ὀρεκτικὸν μετέχει πως ,ᾗ κατήκοόν ἐστιν αὐτοῦ καὶ πειθαρχικόν ·οὕτω δὴ καὶ τοῦ πατρὸς καὶ τῶν φίλων φαμὲν ἔχειν λόγον ,καὶ οὐχὥσπερ τῶν μαθηματικῶν .
ὅτι δὲ πείθεταί πως ὑπὸ λόγου τὸ ἄλογον ,μηνύει καὶ ἡ νουθέτησις καὶ πᾶσα ἐπιτίμησίς τε καὶ παράκλησις .
εἰ δὲ χρὴ καὶ τοῦτο φάναι λόγον ἔχειν ,διττὸν ἔσται καὶ τὸ λόγον ἔχον ,τὸ μὲν κυρίως καὶ ἐν αὑτῷ ,τὸ δ᾽ ὥσπερ τοῦ πατρὸς ἀκουστικόν τι .
διορίζεται δὲ καὶ ἡ ἀρετὴ κατὰ τὴν διαφορὰν ταύτην ·
λέγομεν γὰρ αὐτῶν τὰς μὲν διανοητικὰς τὰς δὲ ἠθικάς ,σοφίαν μὲν καὶ σύνεσιν καὶ φρόνησιν διανοητικάς ,ἐλευθεριότητα δὲ καὶ σωφροσύνην ἠθικάς .
λέγοντες γὰρ περὶ τοῦ ἤθους οὐ λέγομεν ὅτι σοφὸς ἢ συνετὸς ἀλλ᾽ ὅτι πρᾶος ἢ σώφρων ·
ἐπαινοῦμεν δὲ καὶ τὸν σοφὸν κατὰ τὴν ἕξιν ·τῶν ἕξεων δὲ τὰς ἐπαινετὰς ἀρετὰς λέγομεν .διττῆς δὴ τῆς ἀρετῆς οὔσης ,τῆς μὲν διανοητικῆς τῆς δὲ ἠθικῆς ,ἡ μὲν διανοητικὴ τὸ πλεῖον ἐκ διδασκαλίας ἔχει καὶ τὴν γένεσιν καὶ τὴν αὔξησιν ,διόπερ ἐμπειρίας δεῖται καὶ χρόνου ,ἡ δ᾽ ἠθικὴ ἐξ ἔθους περιγίνεται ,ὅθεν καὶ τοὔνομα ἔσχηκε μικρὸν παρεκκλῖνον ἀπὸ τοῦ ἔθους .
ἐξ οὗ καὶ δῆλον ὅτι οὐδεμία τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν φύσει ἡμῖν ἐγγίνεται ·
οὐθὲν γὰρ τῶν φύσει ὄντων ἄλλως ἐθίζεται ,οἷον ὁ λίθος φύσει κάτω φερόμενος οὐκ ἂν ἐθισθείη ἄνω φέρεσθαι ,οὐδ᾽ ἂν μυριάκις αὐτὸν ἐθίζῃ τις ἄνω ῥιπτῶν ,οὐδὲ τὸ πῦρ κάτω ,οὐδ᾽ ἄλλο οὐδὲν τῶν ἄλλως πεφυκότων ἄλλως ἂν ἐθισθείη .οὔτ᾽ ἄρα φύσει οὔτε παρὰ φύσιν ἐγγίνονται αἱ ἀρεταί ,ἀλλὰ πεφυκόσι μὲν ἡμῖν δέξασθαι αὐτάς ,τελειουμένοις δὲ διὰ τοῦ ἔθους .ἔτι ὅσα μὲν φύσει ἡμῖν παραγίνεται ,τὰς δυνάμεις τούτων πρότερον κομιζόμεθα ,ὕστερον δὲ τὰς ἐνεργείας ἀποδίδομεν [ ὅπερ ἐπὶ τῶν αἰσθήσεων δῆλον ·
οὐ γὰρ ἐκ τοῦ πολλάκις ἰδεῖν ἢ πολλάκις ἀκοῦσαι τὰς αἰσθήσεις ἐλάβομεν ,ἀλλ᾽ ἀνάπαλιν ἔχοντες ἐχρησάμεθα ,οὐ χρησάμενοι ἔσχομεν ] ·
τὰς δ᾽ ἀρετὰς λαμβάνομεν ἐνεργήσαντες πρότερον ,ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν ·
ἃ γὰρ δεῖ μαθόντας ποιεῖν ,ταῦτα ποιοῦντες μανθάνομεν ,οἷον οἰκοδομοῦντες οἰκοδόμοι γίνονται καὶ κιθαρίζοντες κιθαρισταί ·
οὕτω δὴ καὶ τὰ μὲν δίκαια πράττοντες δίκαιοι γινόμεθα ,τὰ δὲ σώφρονα σώφρονες ,τὰ δ᾽ ἀνδρεῖα ἀνδρεῖοι .
μαρτυρεῖ δὲ καὶ τὸ γινόμενον ἐν ταῖς πόλεσιν ·
οἱ γὰρ νομοθέται τοὺς πολίτας ἐθίζοντες ποιοῦσιν ἀγαθούς ,καὶ τὸ μὲν βούλημα παντὸς νομοθέτου τοῦτ᾽ ἐστίν ,ὅσοι δὲ μὴ εὖ αὐτὸ ποιοῦσιν ἁμαρτάνουσιν ,καὶ διαφέρει τούτῳ πολιτεία πολιτείας ἀγαθὴ φαύλης .ἔτι ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ διὰ τῶν αὐτῶν καὶ γίνεται πᾶσα ἀρετὴ καὶ φθείρεται ,ὁμοίως δὲ καὶ τέχνη ·ἐκ γὰρ τοῦ κιθαρίζειν καὶ οἱ ἀγαθοὶ καὶ κακοὶ γίνονται κιθαρισταί .ἀνάλογον δὲ καὶ οἰκοδόμοι καὶ οἱ λοιποὶ πάντες ·
ἐκ μὲν γὰρ τοῦ εὖ οἰκοδομεῖν ἀγαθοὶ οἰκοδόμοι ἔσονται ,ἐκ δὲ τοῦ κακῶς κακοί .
εἰ γὰρ μὴ οὕτως εἶχεν ,οὐδὲν ἂν ἔδει τοῦ διδάξοντος ,ἀλλὰ πάντες ἂν ἐγίνοντο ἀγαθοὶ ἢ κακοί .
οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τῶν ἀρετῶν ἔχει ·
πράττοντες γὰρ τὰ ἐν τοῖς συναλλάγμασι τοῖς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους γινόμεθα οἳ μὲν δίκαιοι οἳ δὲ ἄδικοι ,πράττοντες δὲ τὰ ἐν τοῖς δεινοῖς καὶ ἐθιζόμενοι φοβεῖσθαι ἢ θαρρεῖν οἳ μὲν ἀνδρεῖοι οἳ δὲ δειλοί .
ὁμοίως δὲ καὶ τὰ περὶ τὰς ἐπιθυμίας ἔχει καὶ τὰ περὶ τὰς ὀργάς ·
οἳ μὲν γὰρ σώφρονες καὶ πρᾶοι γίνονται ,οἳ δ᾽ ἀκόλαστοι καὶ ὀργίλοι ,οἳ μὲν ἐκ τοῦ οὑτωσὶ ἐν αὐτοῖς ἀναστρέφεσθαι ,οἳ δὲ ἐκ τοῦ οὑτωσί .καὶ ἑνὶ δὴ λόγῳ ἐκ τῶν ὁμοίων ἐνεργειῶν αἱ ἕξεις γίνονται .διὸ δεῖ τὰς ἐνεργείας ποιὰς ἀποδιδόναι ·κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς ἀκολουθοῦσιν αἱ ἕξεις .οὐ μικρὸν οὖν διαφέρει τὸ οὕτως ἢ οὕτως εὐθὺς ἐκ νέων ἐθίζεσθαι ,ἀλλὰ πάμπολυ ,μᾶλλον δὲ τὸ πᾶν .ἐπεὶ οὖν ἡ παροῦσα πραγματεία οὐ θεωρίας ἕνεκά ἐστιν ὥσπερ αἱ ἄλλαι [ οὐ γὰρ ἵνα εἰδῶμεν τί ἐστιν ἡ ἀρετὴ σκεπτόμεθα 
τὰ δ᾽ ἐν ταῖς πράξεσι καὶ τὰ συμφέροντα οὐδὲν ἑστηκὸς ἔχει ,ὥσπερ οὐδὲ τὰ ὑγιεινά .
τοιούτου δ᾽ ὄντος τοῦ καθόλου λόγου ,ἔτι μᾶλλον ὁ περὶ τῶν καθ᾽ ἕκαστα λόγος οὐκ ἔχει τἀκριβές ·
οὔτε γὰρ ὑπὸ τέχνην οὔθ᾽ ὑπὸ παραγγελίαν οὐδεμίαν πίπτει ,δεῖ δ᾽ αὐτοὺς ἀεὶ τοὺς πράττοντας τὰ πρὸς τὸν καιρὸν σκοπεῖν ,ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῆς ἰατρικῆς ἔχει καὶ τῆς κυβερνητικῆς .
ἀλλὰ καίπερ ὄντος τοιούτου τοῦ παρόντος λόγου πειρατέον βοηθεῖν .
πρῶτον οὖν τοῦτο θεωρητέον ,ὅτι τὰ τοιαῦτα πέφυκεν ὑπ᾽ ἐνδείας καὶ ὑπερβολῆς φθείρεσθαι ,[ δεῖ γὰρ ὑπὲρ τῶν ἀφανῶν τοῖς φανεροῖς μαρτυρίοις χρῆσθαι ] ὥσπερ ἐπὶ τῆς ἰσχύος καὶ τῆς ὑγιείας ὁρῶμεν ·
τά τε γὰρ ὑπερβάλλοντα γυμνάσια καὶ τὰ ἐλλείποντα φθείρει τὴν ἰσχύν ,ὁμοίως δὲ καὶ τὰ ποτὰ καὶ τὰ σιτία πλείω καὶ ἐλάττω γινόμενα φθείρει τὴν ὑγίειαν ,τὰ δὲ σύμμετρα καὶ ποιεῖ καὶ αὔξει καὶ σῴζει .
οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ σωφροσύνης καὶ ἀνδρείας ἔχει καὶ τῶν ἄλλων ἀρετῶν .
ὅ τε γὰρ πάντα φεύγων καὶ φοβούμενος καὶ μηδὲν ὑπομένων δειλὸς γίνεται ,ὅ τε μηδὲν ὅλως φοβούμενος ἀλλὰ πρὸς πάντα βαδίζων θρασύς ·
ὁμοίως δὲ καὶ ὁ μὲν πάσης ἡδονῆς ἀπολαύων καὶ μηδεμιᾶς ἀπεχόμενος ἀκόλαστος ,ὁ δὲ πᾶσαν φεύγων ,ὥσπερ οἱ ἄγροικοι ,ἀναίσθητός τις ·
φθείρεται δὴ σωφροσύνη καὶ ἡ ἀνδρεία ὑπὸ τῆς ὑπερβολῆς καὶ τῆς ἐλλείψεως ,ὑπὸ δὲ τῆς μεσότητος σῴζεται .
ἀλλ᾽ οὐ μόνον αἱ γενέσεις καὶ αὐξήσεις καὶ αἱ φθοραὶ ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν γίνονται ,ἀλλὰ καὶ αἱ ἐνέργειαι ἐν τοῖς αὐτοῖς ἔσονται ·
καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἄλλων τῶν φανερωτέρων οὕτως ἔχει ,οἷον ἐπὶ τῆς ἰσχύος ·
γίνεται γὰρ ἐκ τοῦ πολλὴν τροφὴν λαμβάνειν καὶ πολλοὺς πόνους ὑπομένειν ,καὶ μάλιστα ἂν δύναιτ᾽ αὐτὰ ποιεῖν ὁ ἰσχυρός .
οὕτω δ᾽ ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν ἀρετῶν ·
ἔκ τε γὰρ τοῦ ἀπέχεσθαι τῶν ἡδονῶν γινόμεθα σώφρονες ,καὶ γενόμενοι μάλιστα δυνάμεθα ἀπέχεσθαι αὐτῶν ·
ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῆς ἀνδρείας ·
ἐθιζόμενοι γὰρ καταφρονεῖν τῶν φοβερῶν καὶ ὑπομένειν αὐτὰ γινόμεθα ἀνδρεῖοι ,καὶ γενόμενοι μάλιστα δυνησόμεθα ὑπομένειν τὰ φοβερά .
σημεῖον δὲ δεῖ ποιεῖσθαι τῶν ἕξεων τὴν ἐπιγινομένην ἡδονὴν ἢ λύπην τοῖς ἔργοις ·
ὁ μὲν γὰρ ἀπεχόμενος τῶν σωματικῶν ἡδονῶν καὶ αὐτῷ τούτῳ χαίρων σώφρων ,ὁ δ᾽ ἀχθόμενος ἀκόλαστος ,καὶ ὁ μὲν ὑπομένων τὰ δεινὰ καὶ χαίρων ἢ μὴ λυπούμενός γε ἀνδρεῖος ,ὁ δὲ λυπούμενος δειλός .
περὶ ἡδονὰς γὰρ καὶ λύπας ἐστὶν ἡ ἠθικὴ ἀρετή ·
διὰ μὲν γὰρ τὴν ἡδονὴν τὰ φαῦλα πράττομεν ,διὰ δὲ τὴν λύπην τῶν καλῶν ἀπεχόμεθα .
διὸ δεῖ ἦχθαί πως εὐθὺς ἐκ νέων ,ὡς ὁ Πλάτων φησίν ,ὥστε χαίρειν τε καὶ λυπεῖσθαι οἷς δεῖ ·
ἡ γὰρ ὀρθὴ παιδεία αὕτη ἐστίν .
ἔτι δ᾽ εἰ αἱ ἀρεταί εἰσι περὶ πράξεις καὶ πάθη ,παντὶ δὲ πάθει καὶ πάσῃ πράξει ἕπεται ἡδονὴ καὶ λύπη ,καὶ διὰ τοῦτ᾽ ἂν εἴη ἡ ἀρετὴ περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας .
μηνύουσι δὲ καὶ αἱ κολάσεις γινόμεναι διὰ τούτων ·
ἰατρεῖαι γάρ τινές εἰσιν ,αἱ δὲ ἰατρεῖαι διὰ τῶν ἐναντίων πεφύκασι γίνεσθαι .
ἔτι ,ὡς καὶ πρῴην εἴπομεν ,πᾶσα ψυχῆς ἕξις ,ὑφ᾽ οἵων πέφυκε γίνεσθαι χείρων καὶ βελτίων ,πρὸς ταῦτα καὶ περὶ ταῦτα τὴν φύσιν ἔχει ·
δι᾽ ἡδονὰς δὲ καὶ λύπας φαῦλοι γίνονται ,τῷ διώκειν ταύτας καὶ φεύγειν ,ἢ ἃς μὴ δεῖ ἢ ὅτε οὐ δεῖ ἢ ὡς οὐ δεῖ ἢ ὁσαχῶς ἄλλως ὑπὸ τοῦ λόγου διορίζεται τὰ τοιαῦτα .
διὸ καὶ ὁρίζονται τὰς ἀρετὰς ἀπαθείας τινὰς καὶ ἠρεμίας ·οὐκ εὖ δέ ,ὅτι ἁπλῶς λέγουσιν ,ἀλλ᾽ οὐχ ὡς δεῖ καὶ ὡς οὐ δεῖ καὶ ὅτε ,καὶ ὅσα ἄλλα προστίθεται .
ὑπόκειται ἄρα ἡ ἀρετὴ εἶναι ἡ τοιαύτη περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας τῶν βελτίστων πρακτική ,ἡ δὲ κακία τοὐναντίον .
γένοιτο δ᾽ ἂν ἡμῖν καὶ ἐκ τούτων φανερὸν ὅτι περὶ τῶν αὐτῶν .
τριῶν γὰρ ὄντων τῶν εἰς τὰς αἱρέσεις καὶ τριῶν τῶν εἰς τὰς φυγάς ,καλοῦ συμφέροντος ἡδέος ,καὶ [τριῶν] τῶν ἐναντίων ,αἰσχροῦ βλαβεροῦ λυπηροῦ ,περὶ ταῦτα μὲν πάντα ὁ ἀγαθὸς κατορθωτικός ἐστιν ὁ δὲ κακὸς ἁμαρτητικός ,μάλιστα δὲ περὶ τὴν ἡδονήν ·κοινή τε γὰρ αὕτη τοῖς ζῴοις ,καὶ πᾶσι τοῖς ὑπὸ τὴν αἵρεσιν παρακολουθεῖ ·καὶ γὰρ τὸ καλὸν καὶ τὸ συμφέρον ἡδὺ φαίνεται .
ἔτι δ᾽ ἐκ νηπίου πᾶσιν ἡμῖν συντέθραπται ·
διὸ χαλεπὸν ἀποτρίψασθαι τοῦτο τὸ πάθος ἐγκεχρωσμένον τῷ βίῳ .
κανονίζομεν δὲ καὶ τὰς πράξεις ,οἳ μὲν μᾶλλον οἳ δ᾽ ἧττον ,ἡδονῇ καὶ λύπῃ .
διὰ τοῦτ᾽ οὖν ἀναγκαῖον εἶναι περὶ ταῦτα τὴν πᾶσαν πραγματείαν ·οὐ γὰρ μικρὸν εἰς τὰς πράξεις εὖ ἢ κακῶς χαίρειν καὶ λυπεῖσθαι .ἔτι δὲ χαλεπώτερον ἡδονῇ μάχεσθαι ἢ θυμῷ ,καθάπερ φησὶν Ἡράκλειτος ,περὶ δὲ τὸ χαλεπώτερον ἀεὶ καὶ τέχνη γίνεται καὶ ἀρετή ·καὶ γὰρ τὸ εὖ βέλτιον ἐν τούτῳ .ὥστε καὶ διὰ τοῦτο περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας πᾶσα ἡ πραγματεία καὶ τῇ ἀρετῇ καὶ τῇ πολιτικῇ ·ὁ μὲν γὰρ εὖ τούτοις χρώμενος ἀγαθὸς ἔσται ,ὁ δὲ κακῶς κακός .
ὅτι μὲν οὖν ἐστὶν ἡ ἀρετὴ περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας ,καὶ ὅτι ἐξ ὧν γίνεται ,ὑπὸ τούτων καὶ αὔξεται καὶ φθείρεται μὴ ὡσαύτως γινομένων ,καὶ ὅτι ἐξ ὧν ἐγένετο ,περὶ ταῦτα καὶ ἐνεργεῖ ,εἰρήσθω .
ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις πῶς λέγομεν ὅτι δεῖ τὰ μὲν δίκαια πράττοντας δικαίους γίνεσθαι ,τὰ δὲ σώφρονα σώφρονας ·
εἰ γὰρ πράττουσι τὰ δίκαια καὶ σώφρονα ,ἤδη εἰσὶ δίκαιοι καὶ σώφρονες ,ὥσπερ εἰ τὰ γραμματικὰ καὶ τὰ μουσικά ,γραμματικοὶ καὶ μουσικοί .
ἢ οὐδ᾽ ἐπὶ τῶν τεχνῶν οὕτως ἔχει ; 
ἐνδέχεται γὰρ γραμματικόν τι ποιῆσαι καὶ ἀπὸ τύχης καὶ ἄλλου ὑποθεμένου .
τότε οὖν ἔσται γραμματικός ,ἐὰν καὶ γραμματικόν τι ποιήσῃ καὶ γραμματικῶς ·τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ κατὰ τὴν ἐν αὑτῷ γραμματικήν .
ἔτι οὐδ᾽ ὅμοιόν ἐστιν ἐπί τε τῶν τεχνῶν καὶ τῶν ἀρετῶν ·
ἀρκεῖ οὖν ταῦτά πως ἔχοντα γενέσθαι ·
τὰ δὲ κατὰ τὰς ἀρετὰς γινόμενα οὐκ ἐὰν αὐτά πως ἔχῃ ,δικαίως ἢ σωφρόνως πράττεται ,ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὁ πράττων πῶς ἔχων πράττῃ ,πρῶτον μὲν ἐὰν εἰδώς ,ἔπειτ᾽ ἐὰν προαιρούμενος ,καὶ προαιρούμενος δι᾽ αὐτά ,τὸ δὲ τρίτον ἐὰν καὶ βεβαίως καὶ ἀμετακινήτως ἔχων πράττῃ .
ταῦτα δὲ πρὸς μὲν τὸ τὰς ἄλλας τέχνας ἔχειν οὐ συναριθμεῖται ,πλὴν αὐτὸ τὸ εἰδέναι ·
πρὸς δὲ τὸ τὰς ἀρετὰς τὸ μὲν εἰδέναι οὐδὲν ἢ μικρὸν ἰσχύει ,τὰ δ᾽ ἄλλα οὐ μικρὸν ἀλλὰ τὸ πᾶν δύναται ,ἅπερ ἐκ τοῦ πολλάκις πράττειν τὰ δίκαια καὶ σώφρονα περιγίνεται .
τὰ μὲν οὖν πράγματα δίκαια καὶ σώφρονα λέγεται ,ὅταν ᾖ τοιαῦτα οἷα ἂν ὁ δίκαιος ἢ ὁ σώφρων πράξειεν ·δίκαιος δὲ καὶ σώφρων ἐστὶν οὐχ ὁ ταῦτα πράττων ,ἀλλὰ καὶ [ὁ] οὕτω πράττων ὡς οἱ δίκαιοι καὶ σώφρονες πράττουσιν .
εὖ οὖν λέγεται ὅτι ἐκ τοῦ τὰ δίκαια πράττειν ὁ δίκαιος γίνεται καὶ ἐκ τοῦ τὰ σώφρονα ὁ σώφρων ·
ἐκ δὲ τοῦ μὴ πράττειν ταῦτα οὐδεὶς ἂν οὐδὲ μελλήσειε γίνεσθαι ἀγαθός .
ἀλλ᾽ οἱ πολλοὶ ταῦτα μὲν οὐ πράττουσιν ,ἐπὶ δὲ τὸν λόγον καταφεύγοντες οἴονται φιλοσοφεῖν καὶ οὕτως ἔσεσθαι σπουδαῖοι ,ὅμοιόν τι ποιοῦντες τοῖς κάμνουσιν ,οἳ τῶν ἰατρῶν ἀκούουσι μὲν ἐπιμελῶς ,ποιοῦσι δ᾽ οὐδὲν τῶν προσταττομένων .
ὥσπερ οὖν οὐδ᾽ ἐκεῖνοι εὖ ἕξουσι τὸ σῶμα οὕτω θεραπευόμενοι ,οὐδ᾽ οὗτοι τὴν ψυχὴν οὕτω φιλοσοφοῦντες .
μετὰ δὲ ταῦτα τί ἐστιν ἡ ἀρετὴ σκεπτέον .
ἐπεὶ οὖν τὰ ἐν τῇ ψυχῇ γινόμενα τρία ἐστί ,πάθη δυνάμεις ἕξεις ,τούτων ἄν τι εἴη ἡ ἀρετή .λέγω δὲ πάθη μὲν ἐπιθυμίαν ὀργὴν φόβον θάρσος φθόνον χαρὰν φιλίαν μῖσος πόθον ζῆλον ἔλεον ,ὅλως οἷς ἕπεται ἡδονὴ ἢ λύπη ·
δυνάμεις δὲ καθ᾽ ἃς παθητικοὶ τούτων λεγόμεθα ,οἷον καθ᾽ ἃς δυνατοὶ ὀργισθῆναι ἢ λυπηθῆναι ἢ ἐλεῆσαι ·
ἕξεις δὲ καθ᾽ ἃς πρὸς τὰ πάθη ἔχομεν εὖ ἢ κακῶς ,οἷον πρὸς τὸ ὀργισθῆναι ,εἰ μὲν σφοδρῶς ἢ ἀνειμένως ,κακῶς ἔχομεν ,εἰ δὲ μέσως ,εὖ ·
ὁμοίως δὲ καὶ πρὸς τἆλλα .
κατὰ δὲ τὰς ἀρετὰς καὶ τὰς κακίας ἐπαινούμεθα ἢ ψεγόμεθα .
ἔτι ὀργιζόμεθα μὲν καὶ φοβούμεθα ἀπροαιρέτως ,αἱ δ᾽ ἀρεταὶ προαιρέσεις τινὲς ἢ οὐκ ἄνευ προαιρέσεως .
πρὸς δὲ τούτοις κατὰ μὲν τὰ πάθη κινεῖσθαι λεγόμεθα ,κατὰ δὲ τὰς ἀρετὰς καὶ τὰς κακίας οὐ κινεῖσθαι ἀλλὰ διακεῖσθαί πως .
διὰ ταῦτα δὲ οὐδὲ δυνάμεις εἰσίν ·
οὔτε γὰρ ἀγαθοὶ λεγόμεθα τῷ δύνασθαι πάσχειν ἁπλῶς οὔτε κακοί ,οὔτ᾽ ἐπαινούμεθα οὔτε ψεγόμεθα ·
ἔτι δυνατοὶ μέν ἐσμεν φύσει ,ἀγαθοὶ δὲ ἢ κακοὶ οὐ γινόμεθα φύσει ·
εἴπομεν δὲ περὶ τούτου πρότερον .
εἰ οὖν μήτε πάθη εἰσὶν αἱ ἀρεταὶ μήτε δυνάμεις ,λείπεται ἕξεις αὐτὰς εἶναι .
ὅ τι μὲν οὖν ἐστὶ τῷ γένει ἡ ἀρετή ,εἴρηται .
δεῖ δὲ μὴ μόνον οὕτως εἰπεῖν ,ὅτι ἕξις ,ἀλλὰ καὶ ποία τις .ῥητέον οὖν ὅτι πᾶσα ἀρετή ,οὗ ἂν ᾖ ἀρετή ,αὐτό τε εὖ ἔχον ἀποτελεῖ καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ εὖ ἀποδίδωσιν ,οἷον ἡ τοῦ ὀφθαλμοῦ ἀρετὴ τόν τε ὀφθαλμὸν σπουδαῖον ποιεῖ καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ ·
τῇ γὰρ τοῦ ὀφθαλμοῦ ἀρετῇ εὖ ὁρῶμεν .
ὁμοίως ἡ τοῦ ἵππου ἀρετὴ ἵππον τε σπουδαῖον ποιεῖ καὶ ἀγαθὸν δραμεῖν καὶ ἐνεγκεῖν τὸν ἐπιβάτην καὶ μεῖναι τοὺς πολεμίους .
εἰ δὴ τοῦτ᾽ ἐπὶ πάντων οὕτως ἔχει ,καὶ ἡ τοῦ ἀνθρώπου ἀρετὴ εἴη ἂν ἡ ἕξις ἀφ᾽ ἧς ἀγαθὸς ἄνθρωπος γίνεται καὶ ἀφ᾽ ἧς εὖ τὸ ἑαυτοῦ ἔργον ἀποδώσει .
πῶς δὲ τοῦτ᾽ ἔσται ,ἤδη μὲν εἰρήκαμεν ,ἔτι δὲ καὶ ὧδ᾽ ἔσται φανερόν ,ἐὰν θεωρήσωμεν ποία τίς ἐστιν ἡ φύσις αὐτῆς .
ἐν παντὶ δὴ συνεχεῖ καὶ διαιρετῷ ἔστι λαβεῖν τὸ μὲν πλεῖον τὸ δ᾽ ἔλαττον τὸ δ᾽ ἴσον ,καὶ ταῦτα ἢ κατ᾽ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἢ πρὸς ἡμᾶς ·
τὸ δ᾽ ἴσον μέσον τι ὑπερβολῆς καὶ ἐλλείψεως .
λέγω δὲ τοῦ μὲν πράγματος μέσον τὸ ἴσον ἀπέχον ἀφ᾽ ἑκατέρου τῶν ἄκρων ,ὅπερ ἐστὶν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πᾶσιν ,πρὸς ἡμᾶς δὲ ὃ μήτε πλεονάζει μήτε ἐλλείπει ·
τοῦτο δ᾽ οὐχ ἕν ,οὐδὲ ταὐτὸν πᾶσιν .
ἴσῳ γὰρ ὑπερέχει τε καὶ ὑπερέχεται ·
τοῦτο δὲ μέσον ἐστὶ κατὰ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναλογίαν .
τὸ δὲ πρὸς ἡμᾶς οὐχ οὕτω ληπτέον ·
οὐ γὰρ εἴ τῳ δέκα μναῖ φαγεῖν πολὺ δύο δὲ ὀλίγον ,ὁ ἀλείπτης ἓξ μνᾶς προστάξει ·
ἔστι γὰρ ἴσως καὶ τοῦτο πολὺ τῷ ληψομένῳ ἢ ὀλίγον ·
Μίλωνι μὲν γὰρ ὀλίγον ,τῷ δὲ ἀρχομένῳ τῶν γυμνασίων πολύ .
ὁμοίως ἐπὶ δρόμου καὶ πάλης .
οὕτω δὴ πᾶς ἐπιστήμων τὴν ὑπερβολὴν μὲν καὶ τὴν ἔλλειψιν φεύγει ,τὸ δὲ μέσον ζητεῖ καὶ τοῦθ᾽ αἱρεῖται ,μέσον δὲ οὐ τὸ τοῦ πράγματος ἀλλὰ τὸ πρὸς ἡμᾶς .
εἰ δὴ πᾶσα ἐπιστήμη οὕτω τὸ ἔργον εὖ ἐπιτελεῖ ,πρὸς τὸ μέσον βλέπουσα καὶ εἰς τοῦτο ἄγουσα τὰ ἔργα [ ὅθεν εἰώθασιν ἐπιλέγειν τοῖς εὖ ἔχουσιν ἔργοις ὅτι οὔτ᾽ ἀφελεῖν ἔστιν οὔτε προσθεῖναι ,ὡς τῆς μὲν ὑπερβολῆς καὶ τῆς ἐλλείψεως φθειρούσης τὸ εὖ ,τῆς δὲ μεσότητος σῳζούσης ,οἱ δ᾽ ἀγαθοὶ τεχνῖται ,ὡς λέγομεν ,πρὸς τοῦτο βλέποντες ἐργάζονται ] ·ἡ δ᾽ ἀρετὴ πάσης τέχνης ἀκριβεστέρα καὶ ἀμείνων ἐστὶν ὥσπερ καὶ ἡ φύσις ,τοῦ μέσου ἂν εἴη στοχαστική .λέγω δὲ τὴν ἠθικήν ·αὕτη γάρ ἐστι περὶ πάθη καὶ πράξεις ,ἐν δὲ 
οἷον καὶ φοβηθῆναι καὶ θαρρῆσαι καὶ ἐπιθυμῆσαι καὶ ὀργισθῆναι καὶ ἐλεῆσαι καὶ ὅλως ἡσθῆναι καὶ λυπηθῆναι ἔστι καὶ μᾶλλον καὶ ἧττον ,καὶ ἀμφότερα οὐκ εὖ ·
τὸ δ᾽ ὅτε δεῖ καὶ ἐφ᾽ οἷς καὶ πρὸς οὓς καὶ οὗ ἕνεκα καὶ ὡς δεῖ ,μέσον τε καὶ ἄριστον ,ὅπερ ἐστὶ τῆς ἀρετῆς .
ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τὰς πράξεις ἔστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις καὶ τὸ μέσον .
ἡ δ᾽ ἀρετὴ περὶ πάθη καὶ πράξεις ἐστίν ,ἐν οἷς ἡ μὲν ὑπερβολὴ ἁμαρτάνεται καὶ ἡ ἔλλειψις [ψέγεται] ,τὸ δὲ μέσον ἐπαινεῖται καὶ κατορθοῦται ·
ταῦτα δ᾽ ἄμφω τῆς ἀρετῆς .
μεσότης τις ἄρα ἐστὶν ἡ ἀρετή ,στοχαστική γε οὖσα τοῦ μέσου .
ἔτι τὸ μὲν ἁμαρτάνειν πολλαχῶς ἔστιν [ τὸ γὰρ κακὸν τοῦ ἀπείρου ,ὡς οἱ Πυθαγόρειοι εἴκαζον ,τὸ δ᾽ ἀγαθὸν τοῦ πεπερασμένου ] ,τὸ δὲ κατορθοῦν μοναχῶς [ διὸ καὶ τὸ μὲν ῥᾴδιον τὸ δὲ χαλεπόν ,ῥᾴδιον μὲν τὸ ἀποτυχεῖν τοῦ σκοποῦ ,χαλεπὸν δὲ τὸ ἐπιτυχεῖν ] ·
καὶ διὰ ταῦτ᾽ οὖν τῆς μὲν κακίας ἡ ὑπερβολὴ καὶ ἡ ἔλλειψις ,τῆς δ᾽ ἀρετῆς ἡ μεσότης ·
ἐσθλοὶ μὲν γὰρ ἁπλῶς ,παντοδαπῶς δὲ κακοί .
ἔστιν ἄρα ἡ ἀρετὴ ἕξις προαιρετική ,ἐν μεσότητι οὖσα τῇ πρὸς ἡμᾶς ,ὡρισμένῃ λόγῳ καὶ ᾧ ἂν ὁ φρόνιμος ὁρίσειεν .
μεσότης δὲ δύο κακιῶν ,τῆς μὲν καθ᾽ ὑπερβολὴν τῆς δὲ κατ᾽ ἔλλειψιν ·
καὶ ἔτι τῷ τὰς μὲν ἐλλείπειν τὰς δ᾽ ὑπερβάλλειν τοῦ δέοντος ἔν τε τοῖς πάθεσι καὶ ἐν ταῖς πράξεσι ,τὴν δ᾽ ἀρετὴν τὸ μέσον καὶ εὑρίσκειν καὶ αἱρεῖσθαι .
διὸ κατὰ μὲν τὴν οὐσίαν καὶ τὸν λόγον τὸν τὸ τί ἦν εἶναι λέγοντα μεσότης ἐστὶν ἡ ἀρετή ,κατὰ δὲ τὸ ἄριστον καὶ τὸ εὖ ἀκρότης .
οὐ πᾶσα δ᾽ ἐπιδέχεται πρᾶξις οὐδὲ πᾶν πάθος τὴν μεσότητα ·
ἔνια γὰρ εὐθὺς ὠνόμασται συνειλημμένα μετὰ τῆς φαυλότητος ,οἷον ἐπιχαιρεκακία ἀναισχυντία φθόνος ,καὶ ἐπὶ τῶν πράξεων μοιχεία κλοπὴ ἀνδροφονία ·
πάντα γὰρ ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα λέγεται τῷ αὐτὰ φαῦλα εἶναι ,ἀλλ᾽ οὐχ αἱ ὑπερβολαὶ αὐτῶν οὐδ᾽ αἱ ἐλλείψεις .
οὐκ ἔστιν οὖν οὐδέποτε περὶ αὐτὰ κατορθοῦν ,ἀλλ᾽ ἀεὶ ἁμαρτάνειν ·
οὐδ᾽ ἔστι τὸ εὖ ἢ μὴ εὖ περὶ τὰ τοιαῦτα ἐν τῷ ἣν δεῖ καὶ ὅτε καὶ ὡς μοιχεύειν ,ἀλλ᾽ ἁπλῶς τὸ ποιεῖν ὁτιοῦν τούτων ἁμαρτάνειν ἐστίν .ὅμοιον οὖν τὸ ἀξιοῦν καὶ περὶ τὸ ἀδικεῖν καὶ δειλαίνειν καὶ ἀκολασταίνειν εἶναι μεσότητα καὶ ὑπερβολὴν καὶ ἔλλειψιν ·
ἔσται γὰρ οὕτω γε ὑπερβολῆς καὶ ἐλλείψεως μεσότης καὶ ὑπερβολῆς ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις ἐλλείψεως .
ὥσπερ δὲ σωφροσύνης καὶ ἀνδρείας οὐκ ἔστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις διὰ τὸ τὸ μέσον εἶναί πως ἄκρον ,οὕτως οὐδ᾽ ἐκείνων μεσότης οὐδ᾽ ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις ,ἀλλ᾽ ὡς ἂν πράττηται ἁμαρτάνεται ·
ὅλως γὰρ οὔθ᾽ ὑπερβολῆς καὶ ἐλλείψεως μεσότης ἔστιν ,οὔτε μεσότητος ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις .
δεῖ δὲ τοῦτο μὴ μόνον καθόλου λέγεσθαι ,ἀλλὰ καὶ τοῖς καθ᾽ ἕκαστα ἐφαρμόττειν .
ἐν γὰρ τοῖς περὶ τὰς πράξεις λόγοις οἱ μὲν καθόλου κοινότεροί εἰσιν ,οἱ δ᾽ ἐπὶ μέρους ἀληθινώτεροι ·
περὶ γὰρ τὰ καθ᾽ ἕκαστα αἱ πράξεις ,δέον δ᾽ ἐπὶ τούτων συμφωνεῖν .
ληπτέον οὖν ταῦτα ἐκ τῆς διαγραφῆς .
περὶ μὲν οὖν φόβους καὶ θάρρη ἀνδρεία μεσότης ·
τῶν δ᾽ ὑπερβαλλόντων ὁ μὲν τῇ ἀφοβίᾳ ἀνώνυμος [ πολλὰ δ᾽ ἐστὶν ἀνώνυμα ] ,ὁ δ᾽ ἐν τῷ θαρρεῖν ὑπερβάλλων θρασύς ,ὁ δ᾽ ἐν τῷ μὲν φοβεῖσθαι ὑπερβάλλων τῷ δὲ θαρρεῖν ἐλλείπων δειλός .περὶ ἡδονὰς δὲ καὶ λύπας - οὐ πάσας ,ἧττον δὲ ̣ καὶ ̣ περὶ τὰς λύπας - μεσότης μὲν σωφροσύνη ,ὑπερβολὴ δὲ ἀκολασία .ἐλλείποντες δὲ περὶ τὰς ἡδονὰς οὐ πάνυ γίνονται ·διόπερ οὐδ᾽ ὀνόματος τετυχήκασιν οὐδ᾽ οἱ τοιοῦτοι ,ἔστωσαν δὲ ἀναίσθητοι .
περὶ δὲ δόσιν χρημάτων καὶ λῆψιν μεσότης μὲν ἐλευθεριότης ,ὑπερβολὴ δὲ καὶ ἔλλειψις ἀσωτία καὶ ἀνελευθερία .
ἐναντίως δ᾽ ἐν αὐταῖς ὑπερβάλλουσι καὶ ἐλλείπουσιν ·
ὁ μὲν γὰρ ἄσωτος ἐν μὲν προέσει ὑπερβάλλει ἐν δὲ λήψει ἐλλείπει ,ὁ δ᾽ ἀνελεύθερος ἐν μὲν λήψει ὑπερβάλλει ἐν δὲ προέσει ἐλλείπει .
νῦν μὲν οὖν τύπῳ καὶ ἐπὶ κεφαλαίου λέγομεν ,ἀρκούμενοι αὐτῷ τούτῳ ·
ὕστερον δὲ ἀκριβέστερον περὶ αὐτῶν διορισθήσεται .
περὶ δὲ χρήματα καὶ ἄλλαι διαθέσεις εἰσί ,μεσότης μὲν μεγαλοπρέπεια [ ὁ γὰρ μεγαλοπρεπὴς διαφέρει ἐλευθερίου ·ὃ μὲν γὰρ περὶ μεγάλα ,ὃ δὲ περὶ μικρά ] ,ὑπερβολὴ δὲ ἀπειροκαλία καὶ βαναυσία ,ἔλλειψις δὲ μικροπρέπεια ·διαφέρουσι δ᾽ αὗται τῶν περὶ τὴν ἐλευθεριότητα ,πῇ δὲ διαφέρουσιν ,ὕστερον ῥηθήσεται .περὶ δὲ τιμὴν καὶ ἀτιμίαν μεσότης μὲν μεγαλοψυχία ,ὑπερβολὴ δὲ χαυνότης τις λεγομένη ,ἔλλειψις δὲ μικροψυχία ·ὡς δ᾽ ἐλέγομεν ἔχειν πρὸς τὴν μεγαλοπρέπειαν τὴν ἐλευθεριότητα ,τῷ περὶ μικρὰ διαφέρουσαν ,οὕτως ἔχει τις καὶ πρὸς τὴν μεγαλοψυχίαν ,περὶ τιμὴν οὖσαν 
ἀνώνυμοι δὲ καὶ αἱ διαθέσεις ,πλὴν ἡ τοῦ φιλοτίμου φιλοτιμία .
ὅθεν ἐπιδικάζονται οἱ ἄκροι τῆς μέσης χώρας ·καὶ ἡμεῖς δὲ ἔστι μὲν ὅτε τὸν μέσον φιλότιμον καλοῦμεν ἔστι δ᾽ ὅτε ἀφιλότιμον ,
καὶ ἔστι μὲν ὅτε ἐπαινοῦμεν τὸν φιλότιμον ἔστι δ᾽ ὅτε τὸν ἀφιλότιμον .
διὰ τίνα δ᾽ αἰτίαν τοῦτο ποιοῦμεν ,ἐν τοῖς ἑξῆς ῥηθήσεται ·
νῦν δὲ περὶ τῶν λοιπῶν λέγωμεν κατὰ τὸν ὑφηγημένον τρόπον .
ἔστι δὲ καὶ περὶ τὴν ὀργὴν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις καὶ μεσότης ,σχεδὸν δὲ ἀνωνύμων ὄντων αὐτῶν τὸν μέσον πρᾶον λέγοντες τὴν μεσότητα πραότητα καλέσωμεν ·
τῶν δ᾽ ἄκρων ὁ μὲν ὑπερβάλλων ὀργίλος ἔστω ,ἡ δὲ κακία ὀργιλότης ,ὁ δ᾽ ἐλλείπων ἀόργητός τις ,ἡ δ᾽ ἔλλειψις ἀοργησία .
εἰσὶ δὲ καὶ ἄλλαι τρεῖς μεσότητες ,ἔχουσαι μέν τινα ὁμοιότητα πρὸς ἀλλήλας ,διαφέρουσαι δ᾽ ἀλλήλων ·
τούτου δὲ τὸ μὲν ἐν παιδιᾷ τὸ δ᾽ ἐν πᾶσι τοῖς κατὰ τὸν βίον .
ῥητέον οὖν καὶ περὶ τούτων ,ἵνα μᾶλλον κατίδωμεν ὅτι ἐν πᾶσιν ἡ μεσότης ἐπαινετόν ,τὰ δ᾽ ἄκρα οὔτ᾽ ἐπαινετὰ οὔτ᾽ ὀρθὰ ἀλλὰ ψεκτά .
εἰσὶ μὲν οὖν καὶ τούτων τὰ πλείω ἀνώνυμα ,πειρατέον δ᾽ ,ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ,αὐτοὺς ὀνοματοποιεῖν σαφηνείας ἕνεκα καὶ τοῦ εὐπαρακολουθήτου .
περὶ μὲν οὖν τὸ ἀληθὲς ὁ μὲν μέσος ἀληθής τις καὶ ἡ μεσότης ἀλήθεια λεγέσθω ,ἡ δὲ προσποίησις ἡ μὲν ἐπὶ τὸ μεῖζον ἀλαζονεία καὶ ὁ ἔχων αὐτὴν ἀλαζών ,ἡ δ᾽ ἐπὶ τὸ ἔλαττον εἰρωνεία καὶ εἴρων ὁ ἔχων .περὶ δὲ τὸ ἡδὺ τὸ μὲν ἐν παιδιᾷ ὁ μὲν μέσος εὐτράπελος καὶ ἡ διάθεσις εὐτραπελία ,ἡ δ᾽ ὑπερβολὴ βωμολοχία καὶ ὁ ἔχων αὐτὴν βωμολόχος ,ὁ δ᾽ ἐλλείπων ἄγροικός τις καὶ ἡ ἕξις ἀγροικία ·περὶ δὲ τὸ λοιπὸν ἡδὺ τὸ ἐν τῷ βίῳ ὁ μὲν ὡς δεῖ ἡδὺς ὢν φίλος καὶ ἡ μεσότης φιλία ,
εἰσὶ δὲ καὶ ἐν τοῖς παθήμασι καὶ περὶ τὰ πάθη μεσότητες ·
ἡ γὰρ αἰδὼς ἀρετὴ μὲν οὐκ ἔστιν ,ἐπαινεῖται δὲ καὶ ὁ αἰδήμων .
νέμεσις δὲ μεσότης φθόνου καὶ ἐπιχαιρεκακίας ,εἰσὶ δὲ περὶ λύπην καὶ ἡδονὴν τὰς ἐπὶ τοῖς συμβαίνουσι τοῖς πέλας γινομένας ·
ὁ μὲν γὰρ νεμεσητικὸς λυπεῖται ἐπὶ τοῖς ἀναξίως εὖ πράττουσιν ,ὁ δὲ φθονερὸς ὑπερβάλλων τοῦτον ἐπὶ πᾶσι λυπεῖται ,ὁ δ᾽ ἐπιχαιρέκακος τοσοῦτον ἐλλείπει τοῦ λυπεῖσθαι ὥστε καὶ χαίρειν .
ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων καὶ ἄλλοθι καιρὸς ἔσται ·
περὶ δὲ δικαιοσύνης ,ἐπεὶ οὐχ ἁπλῶς λέγεται ,μετὰ ταῦτα διελόμενοι περὶ ἑκατέρας ἐροῦμεν πῶς μεσότητές εἰσιν ·
ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τῶν λογικῶν ἀρετῶν .
τριῶν δὴ διαθέσεων οὐσῶν ,δύο μὲν κακιῶν ,τῆς μὲν καθ᾽ ὑπερβολὴν τῆς δὲ κατ᾽ ἔλλειψιν ,μιᾶς δ᾽ ἀρετῆς τῆς μεσότητος ,πᾶσαι πάσαις ἀντίκεινταί πως ·
αἱ μὲν γὰρ ἄκραι καὶ τῇ μέσῃ καὶ ἀλλήλαις ἐναντίαι εἰσίν ,ἡ δὲ μέση ταῖς ἄκραις ·
ὥσπερ γὰρ τὸ ἴσον πρὸς μὲν τὸ ἔλαττον μεῖζον πρὸς δὲ τὸ μεῖζον ἔλαττον ,οὕτως αἱ μέσαι ἕξεις πρὸς μὲν τὰς ἐλλείψεις ὑπερβάλλουσι πρὸς δὲ τὰς ὑπερβολὰς ἐλλείπουσιν ἔν τε τοῖς πάθεσι καὶ ταῖς πράξεσιν .
ὁ γὰρ ἀνδρεῖος πρὸς μὲν τὸν δειλὸν θρασὺς φαίνεται ,πρὸς δὲ τὸν θρασὺν δειλός ·
ὁμοίως δὲ καὶ ὁ σώφρων πρὸς μὲν τὸν ἀναίσθητον ἀκόλαστος ,πρὸς δὲ τὸν ἀκόλαστον ἀναίσθητος ,ὁ δ᾽ ἐλευθέριος πρὸς μὲν τὸν ἀνελεύθερον ἄσωτος ,πρὸς δὲ τὸν ἄσωτον ἀνελεύθερος .διὸ καὶ ἀπωθοῦνται τὸν μέσον οἱ ἄκροι ἑκάτερος πρὸς ἑκάτερον ,καὶ καλοῦσι τὸν ἀνδρεῖον ὁ μὲν δειλὸς θρασὺν ὁ δὲ θρασὺς δειλόν ,καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀνάλογον .
οὕτω δ᾽ ἀντικειμένων ἀλλήλοις τούτων ,πλείστη ἐναντιότης ἐστὶ τοῖς ἄκροις πρὸς ἄλληλα ἢ πρὸς τὸ μέσον ·
πορρωτέρω γὰρ ταῦτα ἀφέστηκεν ἀλλήλων ἢ τοῦ μέσου ,ὥσπερ τὸ μέγα τοῦ μικροῦ καὶ τὸ μικρὸν τοῦ μεγάλου ἢ ἄμφω τοῦ ἴσου .
ἔτι πρὸς μὲν τὸ μέσον ἐνίοις ἄκροις ὁμοιότης τις φαίνεται ,ὡς τῇ θρασύτητι πρὸς τὴν ἀνδρείαν καὶ τῇ ἀσωτίᾳ πρὸς τὴν ἐλευθεριότητα ·
τὰ δὲ πλεῖστον ἀπέχοντα ἀπ᾽ ἀλλήλων ἐναντία ὁρίζονται ,ὥστε καὶ μᾶλλον ἐναντία τὰ πλεῖον ἀπέχοντα .
πρὸς δὲ τὸ μέσον 
ἀντίκειται μᾶλλον ἐφ᾽ ὧν μὲν ἡ ἔλλειψις ἐφ᾽ ὧν δὲ ἡ ὑπερβολή ,οἷον ἀνδρείᾳ μὲν οὐχ ἡ θρασύτης ὑπερβολὴ οὖσα ,ἀλλ᾽ ἡ δειλία ἔλλειψις οὖσα ,τῇ δὲ σωφροσύνῃ οὐχ ἡ ἀναισθησία ἔνδεια οὖσα ,ἀλλ᾽ ἡ ἀκολασία ὑπερβολὴ οὖσα .διὰ δύο δ᾽ αἰτίας τοῦτο συμβαίνει ,μίαν μὲν τὴν ἐξ αὐτοῦ τοῦ πράγματος ·
τῷ γὰρ ἐγγύτερον εἶναι καὶ ὁμοιότερον τὸ ἕτερον ἄκρον τῷ μέσῳ ,οὐ τοῦτο ἀλλὰ τοὐναντίον ἀντιτίθεμεν μᾶλλον ·
οἷον ἐπεὶ ὁμοιότερον εἶναι δοκεῖ τῇ ἀνδρείᾳ ἡ θρασύτης καὶ ἐγγύτερον ,ἀνομοιότερον δ᾽ ἡ δειλία ,ταύτην μᾶλλον ἀντιτίθεμεν ·
τὰ γὰρ ἀπέχοντα πλεῖον τοῦ μέσου ἐναντιώτερα δοκεῖ εἶναι .
μία μὲν οὖν αἰτία αὕτη ,ἐξ αὐτοῦ τοῦ πράγματος ·
ἑτέρα δὲ ἐξ ἡμῶν αὐτῶν ·
πρὸς ἃ γὰρ αὐτοὶ μᾶλλον πεφύκαμέν πως ,ταῦτα μᾶλλον ἐναντία τῷ μέσῳ φαίνεται .
οἷον αὐτοὶ μᾶλλον πεφύκαμεν πρὸς τὰς ἡδονάς ,διὸ εὐκαταφορώτεροί ἐσμεν πρὸς ἀκολασίαν ἢ πρὸς κοσμιότητα .
ταῦτ᾽ οὖν μᾶλλον ἐναντία λέγομεν ,πρὸς ἃ ἡ ἐπίδοσις μᾶλλον γίνεται ·
καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἀκολασία ὑπερβολὴ οὖσα ἐναντιωτέρα ἐστὶ τῇ σωφροσύνῃ .
ὅτι μὲν οὖν ἐστὶν ἡ ἀρετὴ ἡ ἠθικὴ μεσότης ,καὶ πῶς ,καὶ ὅτι μεσότης δύο κακιῶν ,τῆς μὲν καθ᾽ ὑπερβολὴν τῆς δὲ κατ᾽ ἔλλειψιν ,καὶ ὅτι τοιαύτη ἐστὶ διὰ τὸ στοχαστικὴ τοῦ μέσου εἶναι τοῦ ἐν τοῖς πάθεσι καὶ ἐν ταῖς πράξεσιν ,ἱκανῶς εἴρηται .διὸ καὶ ἔργον ἐστὶ σπουδαῖον εἶναι .ἐν ἑκάστῳ γὰρ τὸ μέσον λαβεῖν ἔργον ,οἷον κύκλου τὸ μέσον οὐ παντὸς ἀλλὰ τοῦ εἰδότος ·
οὕτω δὲ καὶ τὸ μὲν ὀργισθῆναι παντὸς καὶ ῥᾴδιον ,καὶ τὸ δοῦναι ἀργύριον καὶ δαπανῆσαι ·
τὸ δ᾽ ᾧ καὶ ὅσον καὶ ὅτε καὶ οὗ ἕνεκα καὶ ὥς ,οὐκέτι παντὸς οὐδὲ ῥᾴδιον ·
διόπερ τὸ εὖ καὶ σπάνιον καὶ ἐπαινετὸν καὶ καλόν .
διὸ δεῖ τὸν στοχαζόμενον τοῦ μέσου πρῶτον μὲν ἀποχωρεῖν τοῦ μᾶλλον ἐναντίου ,καθάπερ καὶ ἡ Καλυψὼ παραινεῖ τούτου μὲν καπνοῦ καὶ κύματος ἐκτὸς ἔεργε νῆα .
τῶν γὰρ ἄκρων τὸ μέν ἐστιν ἁμαρτωλότερον τὸ δ᾽ ἧττον ·
ἐπεὶ οὖν τοῦ μέσου τυχεῖν ἄκρως χαλεπόν ,κατὰ τὸν δεύτερον ,φασί ,πλοῦν τὰ ἐλάχιστα ληπτέον τῶν κακῶν ·
τοῦτο δ᾽ ἔσται μάλιστα τοῦτον τὸν τρόπον ὃν λέγομεν .
σκοπεῖν δὲ δεῖ πρὸς ἃ καὶ αὐτοὶ εὐκατάφοροί ἐσμεν ·ἄλλοι γὰρ πρὸς ἄλλα πεφύκαμεν ·τοῦτο δ᾽ ἔσται γνώριμον ἐκ τῆς ἡδονῆς καὶ τῆς λύπης τῆς γινομένης περὶ ἡμᾶς .εἰς τοὐναντίον δ᾽ ἑαυτοὺς ἀφέλκειν δεῖ ·
πολὺ γὰρ ἀπάγοντες τοῦ ἁμαρτάνειν εἰς τὸ μέσον ἥξομεν ,ὅπερ οἱ τὰ διεστραμμένα τῶν ξύλων ὀρθοῦντες ποιοῦσιν .
ἐν παντὶ δὲ μάλιστα φυλακτέον τὸ ἡδὺ καὶ τὴν ἡδονήν ·
οὐ γὰρ ἀδέκαστοι κρίνομεν αὐτήν .
ὅπερ οὖν οἱ δημογέροντες ἔπαθον πρὸς τὴν Ἑλένην ,τοῦτο δεῖ παθεῖν καὶ ἡμᾶς πρὸς τὴν ἡδονήν ,καὶ ἐν πᾶσι τὴν ἐκείνων ἐπιλέγειν φωνήν ·
οὕτω γὰρ αὐτὴν ἀποπεμπόμενοι ἧττον ἁμαρτησόμεθα .
ταῦτ᾽ οὖν ποιοῦντες ,ὡς ἐν κεφαλαίῳ εἰπεῖν ,μάλιστα δυνησόμεθα τοῦ μέσου τυγχάνειν .
χαλεπὸν δ᾽ ἴσως τοῦτο ,καὶ μάλιστ᾽ ἐν τοῖς καθ᾽ ἕκαστον ·
οὐ γὰρ ῥᾴδιον διορίσαι καὶ πῶς καὶ τίσι καὶ ἐπὶ ποίοις καὶ πόσον χρόνον ὀργιστέον ·
καὶ γὰρ ἡμεῖς ὁτὲ μὲν τοὺς ἐλλείποντας ἐπαινοῦμεν καὶ πράους φαμέν ,ὁτὲ δὲ τοὺς χαλεπαίνοντας ἀνδρώδεις ἀποκαλοῦντες .
ἀλλ᾽ ὁ μὲν μικρὸν τοῦ εὖ παρεκβαίνων οὐ ψέγεται ,οὔτ᾽ ἐπὶ τὸ μᾶλλον οὔτ᾽ ἐπὶ τὸ ἧττον ,ὁ δὲ πλέον ·οὗτος γὰρ οὐ λανθάνει .
ὁ δὲ μέχρι τίνος καὶ ἐπὶ πόσον ψεκτὸς οὐ ῥᾴδιον τῷ λόγῳ ἀφορίσαι ·
οὐδὲ γὰρ ἄλλο οὐδὲν τῶν αἰσθητῶν ·
τὰ δὲ τοιαῦτα ἐν τοῖς καθ᾽ ἕκαστα ,καὶ ἐν τῇ αἰσθήσει ἡ κρίσις .
τὸ μὲν ἄρα τοσοῦτο δηλοῖ ὅτι ἡ μέση ἕξις ἐν πᾶσιν ἐπαινετή ,ἀποκλίνειν δὲ δεῖ ὁτὲ μὲν ἐπὶ τὴν ὑπερβολὴν ὁτὲ δ᾽ ἐπὶ τὴν ἔλλειψιν ·οὕτω γὰρ ῥᾷστα τοῦ μέσου καὶ τοῦ εὖ τευξόμεθα .τῆς ἀρετῆς δὴ περὶ πάθη τε καὶ πράξεις οὔσης ,καὶ ἐπὶ μὲν τοῖς ἑκουσίοις ἐπαίνων καὶ ψόγων γινομένων ,ἐπὶ δὲ τοῖς ἀκουσίοις συγγνώμης ,ἐνίοτε δὲ καὶ ἐλέου ,τὸ ἑκούσιον καὶ τὸ ἀκούσιον ἀναγκαῖον ἴσως διορίσαι τοῖς περὶ ἀρετῆς ἐπισκοποῦσι ,χρήσιμον δὲ καὶ τοῖς νομοθετοῦσι πρός τε τὰς τιμὰς καὶ τὰς κολάσεις .
δοκεῖ δὴ ἀκούσια εἶναι τὰ βίᾳ ἢ δι᾽ ἄγνοιαν γινόμενα ·
βίαιον δὲ οὗ ἡ ἀρχὴ ἔξωθεν ,τοιαύτη οὖσα ἐν ᾗ μηδὲν συμβάλλεται ὁ πράττων ἢ ὁ πάσχων ,οἷον εἰ πνεῦμα κομίσαι ποι ἢ ἄνθρωποι κύριοι ὄντες .
ὅσα δὲ διὰ φόβον μειζόνων κακῶν πράττεται ἢ διὰ καλόν τι ,οἷον εἰ τύραννος προστάττοι αἰσχρόν τι πρᾶξαι κύριος ὢν γονέων καὶ τέκνων ,καὶ πράξαντος μὲν σῴζοιντο μὴ πράξαντος δ᾽ ἀποθνήσκοιεν ,ἀμφισβήτησιν ἔχει πότερον ἀκούσιά ἐστιν ἢ ἑκούσια .
τοιοῦτον δέ τι συμβαίνει καὶ περὶ τὰς ἐν τοῖς χειμῶσιν ἐκβολάς ·ἁπλῶς μὲν γὰρ οὐδεὶς ἀποβάλλεται ἑκών ,ἐπὶ σωτηρίᾳ δ᾽ αὑτοῦ καὶ τῶν λοιπῶν ἅπαντες οἱ νοῦν ἔχοντες .μικταὶ μὲν οὖν εἰσιν αἱ τοιαῦται πράξεις ,ἐοίκασι δὲ μᾶλλον ἑκουσίοις ·αἱρεταὶ γάρ εἰσι τότε ὅτε πράττονται ,τὸ δὲ τέλος τῆς πράξεως κατὰ τὸν καιρόν ἐστιν .καὶ τὸ ἑκούσιον δὴ καὶ τὸ ἀκούσιον ,ὅτε πράττει ,λεκτέον .πράττει δὲ ἑκών ·καὶ γὰρ ἡ ἀρχὴ τοῦ κινεῖν τὰ ὀργανικὰ μέρη ἐν ταῖς τοιαύταις πράξεσιν ἐν αὐτῷ ἐστίν ·
ὧν δ᾽ ἐν αὐτῷ ἡ ἀρχή ,ἐπ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ πράττειν καὶ μή .
ἑκούσια δὴ τὰ τοιαῦτα ,ἁπλῶς δ᾽ ἴσως ἀκούσια ·οὐδεὶς γὰρ ἂν ἕλοιτο καθ᾽ αὑτὸ τῶν τοιούτων οὐδέν .
ἐπὶ ταῖς πράξεσι δὲ ταῖς τοιαύταις ἐνίοτε καὶ ἐπαινοῦνται ,ὅταν αἰσχρόν τι ἢ λυπηρὸν ὑπομένωσιν ἀντὶ μεγάλων καὶ καλῶν ·
ἂν δ᾽ ἀνάπαλιν ,ψέγονται ·τὰ γὰρ αἴσχισθ᾽ ὑπομεῖναι ἐπὶ μηδενὶ καλῷ ἢ μετρίῳ φαύλου .
ἐπ᾽ ἐνίοις δ᾽ ἔπαινος μὲν οὐ γίνεται ,συγγνώμη δ᾽ ,ὅταν διὰ τοιαῦτα πράξῃ τις ἃ μὴ δεῖ ,ἃ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν ὑπερτείνει καὶ μηδεὶς ἂν ὑπομείναι .
ἔνια δ᾽ ἴσως οὐκ ἔστιν ἀναγκασθῆναι ,ἀλλὰ μᾶλλον ἀποθανετέον παθόντι τὰ δεινότατα ·
καὶ γὰρ τὸν Εὐριπίδου Ἀλκμαίωνα γελοῖα φαίνεται τὰ ἀναγκάσαντα μητροκτονῆσαι .
ἔστι δὲ χαλεπὸν ἐνίοτε διακρῖναι ποῖον ἀντὶ ποίου αἱρετέον καὶ τί ἀντὶ τίνος ὑπομενετέον ,ἔτι δὲ χαλεπώτερον ἐμμεῖναι τοῖς γνωσθεῖσιν ·
ὡς γὰρ ἐπὶ τὸ πολύ ἐστι τὰ μὲν προσδοκώμενα λυπηρά ,ἃ δ᾽ ἀναγκάζονται αἰσχρά ,ὅθεν ἔπαινοι καὶ ψόγοι γίνονται περὶ τοὺς ἀναγκασθέντας ἢ μή .
τὰ δὴ ποῖα φατέον βίαια ; 
ἢ ἁπλῶς μέν ,ὁπότ᾽ ἂν ἡ αἰτία ἐν τοῖς ἐκτὸς ᾖ καὶ ὁ πράττων μηδὲν συμβάλληται ; 
ἃ δὲ καθ᾽ αὑτὰ μὲν ἀκούσιά ἐστι ,νῦν δὲ καὶ ἀντὶ τῶνδε αἱρετά ,καὶ ἡ ἀρχὴ ἐν τῷ πράττοντι ,καθ᾽ αὑτὰ μὲν ἀκούσιά ἐστι ,νῦν δὲ καὶ ἀντὶ τῶνδε ἑκούσια .
αἱ γὰρ πράξεις ἐν τοῖς καθ᾽ ἕκαστα ,ταῦτα δ᾽ ἑκούσια .
ποῖα δ᾽ ἀντὶ ποίων αἱρετέον ,οὐ ῥᾴδιον ἀποδοῦναι ·πολλαὶ γὰρ διαφοραί εἰσιν ἐν τοῖς καθ᾽ ἕκαστα .εἰ δέ τις τὰ ἡδέα καὶ τὰ καλὰ φαίη βίαια εἶναι [ ἀναγκάζειν γὰρ ἔξω ὄντα ] ,πάντα ἂν εἴη αὐτῷ βίαια ·
τούτων γὰρ χάριν πάντες πάντα πράττουσιν .
καὶ οἱ μὲν βίᾳ καὶ ἄκοντες λυπηρῶς ,οἱ δὲ διὰ τὸ ἡδὺ καὶ καλὸν μεθ᾽ ἡδονῆς ·
γελοῖον δὲ τὸ αἰτιᾶσθαι τὰ ἐκτός ,ἀλλὰ μὴ αὑτὸν εὐθήρατον ὄντα ὑπὸ τῶν τοιούτων ,καὶ τῶν μὲν καλῶν ἑαυτόν ,τῶν δ᾽ αἰσχρῶν τὰ ἡδέα .
ἔοικε δὴ τὸ βίαιον εἶναι οὗ ἔξωθεν ἡ ἀρχή ,μηδὲν συμβαλλομένου τοῦ βιασθέντος .
τὸ δὲ δι᾽ ἄγνοιαν οὐχ ἑκούσιον μὲν ἅπαν ἐστίν ,ἀκούσιον δὲ τὸ ἐπίλυπον καὶ ἐν μεταμελείᾳ ·
ὁ γὰρ δι᾽ ἄγνοιαν πράξας ὁτιοῦν ,μηδέν τι δυσχεραίνων ἐπὶ τῇ πράξει ,ἑκὼν μὲν οὐ πέπραχεν ,ὅ γε μὴ ᾔδει ,οὐδ᾽ αὖ ἄκων ,μὴ λυπούμενός γε .
τοῦ δὴ δι᾽ ἄγνοιαν ὁ μὲν ἐν μεταμελείᾳ ἄκων δοκεῖ ,ὁ δὲ μὴ μεταμελόμενος ,ἐπεὶ ἕτερος ,ἔστω οὐχ ἑκών ·
ἐπεὶ γὰρ διαφέρει ,βέλτιον ὄνομα ἔχειν ἴδιον .
ἕτερον δ᾽ ἔοικε καὶ τὸ δι᾽ ἄγνοιαν πράττειν τοῦ ἀγνοοῦντα ·
ὁ γὰρ μεθύων ἢ ὀργιζόμενος οὐ δοκεῖ δι᾽ ἄγνοιαν πράττειν ἀλλὰ διά τι τῶν εἰρημένων ,οὐκ εἰδὼς δὲ ἀλλ᾽ ἀγνοῶν .
ἀγνοεῖ μὲν οὖν πᾶς ὁ μοχθηρὸς ἃ δεῖ πράττειν καὶ ὧν ἀφεκτέον ,καὶ διὰ τὴν τοιαύτην ἁμαρτίαν ἄδικοι καὶ ὅλως κακοὶ γίνονται ·
τὸ δ᾽ ἀκούσιον βούλεται λέγεσθαι οὐκ εἴ τις ἀγνοεῖ τὰ συμφέροντα ·
οὐ γὰρ ἡ ἐν τῇ προαιρέσει ἄγνοια αἰτία τοῦ ἀκουσίου ἀλλὰ τῆς μοχθηρίας ,οὐδ᾽ ἡ καθόλου [ ψέγονται γὰρ διά γε ταύτην ] ἀλλ᾽ ἡ καθ᾽ ἕκαστα ,ἐν οἷς καὶ περὶ ἃ ἡ πρᾶξις ·
ἐν τούτοις γὰρ καὶ ἔλεος καὶ συγγνώμη ·ὁ γὰρ τούτων τι ἀγνοῶν ἀκουσίως πράττει .ἴσως οὖν οὐ χεῖρον διορίσαι αὐτά ,τίνα καὶ πόσα ἐστί ,τίς τε δὴ καὶ τί καὶ περὶ τί ἢ ἐν τίνι πράττει ,ἐνίοτε δὲ καὶ τίνι ,οἷον ὀργάνῳ ,καὶ ἕνεκα τίνος ,οἷον σωτηρίας ,καὶ πῶς ,οἷον ἠρέμα ἢ σφόδρα .
ἅπαντα μὲν οὖν ταῦτα οὐδεὶς ἂν ἀγνοήσειε μὴ μαινόμενος ,δῆλον δ᾽ ὡς οὐδὲ τὸν πράττοντα ·
πῶς γὰρ ἑαυτόν γε ; 
ὃ δὲ πράττει ἀγνοήσειεν ἄν τις ,οἷον ̣ λέγοντές φασιν ἐκπεσεῖν αὐτούς ,̣ ἢ οὐκ εἰδέναι ὅτι ἀπόρρητα ἦν ,ὥσπερ Αἰσχύλος τὰ μυστικά ,ἢ δεῖξαι βουλόμενος ἀφεῖναι ,ὡς ὁ τὸν καταπέλτην .οἰηθείη δ᾽ ἄν τις καὶ τὸν υἱὸν πολέμιον εἶναι ὥσπερ ἡ Μερόπη ,καὶ ἐσφαιρῶσθαι τὸ λελογχωμένον δόρυ ,ἢ τὸν λίθον κίσηριν εἶναι ·
καὶ ἐπὶ σωτηρίᾳ πίσας ἀποκτείναι ἄν ·
καὶ θῖξαι βουλόμενος ,ὥσπερ οἱ ἀκροχειριζόμενοι ,πατάξειεν ἄν .
περὶ πάντα δὴ ταῦτα τῆς ἀγνοίας οὔσης ,ἐν οἷς ἡ πρᾶξις ,ὁ τούτων τι ἀγνοήσας ἄκων δοκεῖ πεπραχέναι ,καὶ μάλιστα ἐν τοῖς κυριωτάτοις ·
κυριώτατα δ᾽ εἶναι δοκεῖ ἐν οἷς ἡ πρᾶξις καὶ οὗ ἕνεκα .
τοῦ δὴ κατὰ τὴν τοιαύτην ἄγνοιαν ἀκουσίου λεγομένου ἔτι δεῖ τὴν πρᾶξιν λυπηρὰν εἶναι καὶ ἐν μεταμελείᾳ .
ὄντος δ᾽ ἀκουσίου τοῦ βίᾳ καὶ δι᾽ ἄγνοιαν ,τὸ ἑκούσιον δόξειεν ἂν εἶναι οὗ ἡ ἀρχὴ ἐν αὐτῷ εἰδότι τὰ καθ᾽ ἕκαστα ἐν οἷς ἡ πρᾶξις .
ἴσως γὰρ οὐ καλῶς λέγεται ἀκούσια εἶναι τὰ διὰ θυμὸν ἢ ἐπιθυμίαν .
πρῶτον μὲν γὰρ οὐδὲν ἔτι τῶν ἄλλων ζῴων ἑκουσίως πράξει ,οὐδ᾽ οἱ παῖδες ·
εἶτα πότερον οὐδὲν ἑκουσίως πράττομεν τῶν δι᾽ ἐπιθυμίαν καὶ θυμόν ,ἢ τὰ καλὰ μὲν ἑκουσίως τὰ δ᾽ αἰσχρὰ ἀκουσίως ; 
ἢ γελοῖον ἑνός γε αἰτίου ὄντος ; 
ἄτοπον δὲ ἴσως ἀκούσια φάναι ὧν δεῖ ὀρέγεσθαι ·
δεῖ δὲ καὶ ὀργίζεσθαι ἐπί τισι καὶ ἐπιθυμεῖν τινῶν ,οἷον ὑγιείας καὶ μαθήσεως .
δοκεῖ δὲ καὶ τὰ μὲν ἀκούσια λυπηρὰ εἶναι ,τὰ δὲ κατ᾽ ἐπιθυμίαν ἡδέα .
ἔτι δὲ τί διαφέρει τῷ ἀκούσια εἶναι τὰ κατὰ λογισμὸν ἢ θυμὸν ἁμαρτηθέντα ; 
φευκτὰ μὲν γὰρ ἄμφω ,
δοκεῖ δὲ οὐχ ἧττον ἀνθρωπικὰ εἶναι τὰ ἄλογα πάθη ,ὥστε καὶ αἱ πράξεις τοῦ ἀνθρώπου αἱ ἀπὸ θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας .
ἄτοπον δὴ τὸ τιθέναι ἀκούσια ταῦτα .
διωρισμένων δὲ τοῦ τε ἑκουσίου καὶ τοῦ ἀκουσίου ,περὶ προαιρέσεως ἕπεται διελθεῖν ·
οἰκειότατον γὰρ εἶναι δοκεῖ τῇ ἀρετῇ καὶ μᾶλλον τὰ ἤθη κρίνειν τῶν πράξεων .
ἡ προαίρεσις δὴ ἑκούσιον μὲν φαίνεται ,οὐ ταὐτὸν δέ ,ἀλλ᾽ ἐπὶ πλέον τὸ ἑκούσιον ·τοῦ μὲν γὰρ ἑκουσίου καὶ παῖδες καὶ τἆλλα ζῷα κοινωνεῖ ,προαιρέσεως δ᾽ οὔ ,καὶ τὰ ἐξαίφνης ἑκούσια μὲν λέγομεν ,κατὰ προαίρεσιν δ᾽ οὔ .οἱ δὲ λέγοντες αὐτὴν ἐπιθυμίαν ἢ θυμὸν ἢ βούλησιν ἤ τινα δόξαν οὐκ ἐοίκασιν ὀρθῶς λέγειν .
οὐ γὰρ κοινὸν ἡ προαίρεσις καὶ τῶν ἀλόγων ,ἐπιθυμία δὲ καὶ θυμός .
καὶ ὁ ἀκρατὴς ἐπιθυμῶν μὲν πράττει ,προαιρούμενος δ᾽ οὔ ·
ὁ ἐγκρατὴς δ᾽ ἀνάπαλιν προαιρούμενος μέν ,ἐπιθυμῶν δ᾽ οὔ .
καὶ προαιρέσει μὲν ἐπιθυμία ἐναντιοῦται ,ἐπιθυμία δ᾽ ἐπιθυμίᾳ οὔ .
καὶ ἡ μὲν ἐπιθυμία ἡδέος καὶ ἐπιλύπου ,ἡ προαίρεσις δ᾽ οὔτε λυπηροῦ οὔθ᾽ ἡδέος .
θυμὸς δ᾽ ἔτι ἧττον ·
ἥκιστα γὰρ τὰ διὰ θυμὸν κατὰ προαίρεσιν εἶναι δοκεῖ .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ βούλησίς γε ,καίπερ σύνεγγυς φαινόμενον ·
προαίρεσις μὲν γὰρ οὐκ ἔστι τῶν ἀδυνάτων ,καὶ εἴ τις φαίη προαιρεῖσθαι ,δοκοίη ἂν ἠλίθιος εἶναι ·
βούλησις δ᾽ ἐστὶ καὶ τῶν ἀδυνάτων ,οἷον ἀθανασίας .
καὶ ἡ μὲν βούλησίς ἐστι καὶ περὶ τὰ μηδαμῶς δι᾽ αὑτοῦ πραχθέντα ἄν ,οἷον ὑποκριτήν τινα νικᾶν ἢ ἀθλητήν ·
προαιρεῖται δὲ τὰ τοιαῦτα οὐδείς ,ἀλλ᾽ ὅσα οἴεται γενέσθαι ἂν δι᾽ αὑτοῦ .
ἔτι δ᾽ ἡ μὲν βούλησις τοῦ τέλους ἐστὶ μᾶλλον ,ἡ δὲ προαίρεσις τῶν πρὸς τὸ τέλος ,οἷον ὑγιαίνειν βουλόμεθα ,προαιρούμεθα δὲ δι᾽ ὧν ὑγιανοῦμεν ,καὶ εὐδαιμονεῖν βουλόμεθα μὲν καὶ φαμέν ,προαιρούμεθα δὲ λέγειν οὐχ ἁρμόζει ·
ὅλως γὰρ ἔοικεν ἡ προαίρεσις περὶ τὰ ἐφ᾽ ἡμῖν εἶναι .
οὐδὲ δὴ δόξα ἂν εἴη ·
ἡ μὲν γὰρ δόξα δοκεῖ περὶ πάντα εἶναι ,καὶ οὐδὲν ἧττον περὶ τὰ ἀίδια καὶ τὰ ἀδύνατα ἢ τὰ ἐφ᾽ ἡμῖν ·
καὶ τῷ ψευδεῖ καὶ ἀληθεῖ διαιρεῖται ,οὐ τῷ κακῷ καὶ ἀγαθῷ ,ἡ προαίρεσις δὲ τούτοις μᾶλλον .
ὅλως μὲν οὖν δόξῃ ταὐτὸν ἴσως οὐδὲ λέγει οὐδείς .
ἀλλ᾽ οὐδὲ τινί ·
τῷ γὰρ προαιρεῖσθαι τἀγαθὰ ἢ τὰ κακὰ ποιοί τινές ἐσμεν ,τῷ δὲ δοξάζειν οὔ .
καὶ προαιρούμεθα μὲν λαβεῖν ἢ φυγεῖν [ἤ] τι τῶν τοιούτων ,δοξάζομεν δὲ τί ἐστιν ἢ τίνι συμφέρει ἢ πῶς ·
λαβεῖν δ᾽ ἢ φυγεῖν οὐ πάνυ δοξάζομεν .
καὶ ἡ μὲν προαίρεσις ἐπαινεῖται τῷ εἶναι οὗ δεῖ μᾶλλον ἢ τῷ ὀρθῶς ,ἡ δὲ δόξα τῷ ὡς ἀληθῶς .
καὶ προαιρούμεθα μὲν ἃ μάλιστα ἴσμεν ἀγαθὰ ὄντα ,δοξάζομεν δὲ ἃ οὐ πάνυ ἴσμεν ·
δοκοῦσι δὲ οὐχ οἱ αὐτοὶ προαιρεῖσθαί τε ἄριστα καὶ δοξάζειν ,ἀλλ᾽ ἔνιοι δοξάζειν μὲν ἄμεινον ,διὰ κακίαν δ᾽ αἱρεῖσθαι οὐχ ἃ δεῖ .εἰ δὲ προγίνεται δόξα τῆς προαιρέσεως ἢ παρακολουθεῖ ,οὐδὲν διαφέρει ·οὐ τοῦτο γὰρ σκοποῦμεν ,ἀλλ᾽ εἰ ταὐτόν ἐστι δόξῃ τινί .
τί οὖν ἢ ποῖόν τι ἐστίν ,ἐπειδὴ τῶν εἰρημένων οὐθέν ; 
ἑκούσιον μὲν δὴ φαίνεται ,τὸ δ᾽ ἑκούσιον οὐ πᾶν προαιρετόν .ἀλλ᾽ ἆρά γε τὸ προβεβουλευμένον ; ἡ γὰρ προαίρεσις μετὰ λόγου καὶ διανοίας .
ὑποσημαίνειν δ᾽ ἔοικε καὶ τοὔνομα ὡς ὂν πρὸ ἑτέρων αἱρετόν .
βουλεύονται δὲ πότερον περὶ πάντων ,καὶ πᾶν βουλευτόν ἐστιν ,ἢ περὶ ἐνίων οὐκ ἔστι βουλή ; 
λεκτέον δ᾽ ἴσως βουλευτὸν οὐχ ὑπὲρ οὗ βουλεύσαιτ᾽ ἄν τις ἠλίθιος ἢ μαινόμενος ,ἀλλ᾽ ὑπὲρ ὧν ὁ νοῦν ἔχων .
περὶ δὴ τῶν ἀιδίων οὐδεὶς βουλεύεται ,οἷον περὶ τοῦ κόσμου ἢ τῆς διαμέτρου καὶ τῆς πλευρᾶς ,ὅτι ἀσύμμετροι .
ἀλλ᾽ οὐδὲ περὶ τῶν ἐν κινήσει ,ἀεὶ δὲ κατὰ ταὐτὰ γινομένων ,εἴτ᾽ ἐξ ἀνάγκης εἴτε καὶ φύσει ἢ διά τινα αἰτίαν ἄλλην ,οἷον τροπῶν καὶ ἀνατολῶν .
οὐδὲ περὶ τῶν ἄλλοτε ἄλλως ,οἷον αὐχμῶν καὶ ὄμβρων .
οὐδὲ περὶ τῶν ἀπὸ τύχης ,οἷον θησαυροῦ εὑρέσεως .
οὐ γὰρ γένοιτ᾽ ἂν τούτων οὐθὲν δι᾽ ἡμῶν .
βουλευόμεθα δὲ περὶ τῶν ἐφ᾽ ἡμῖν καὶ πρακτῶν ·ταῦτα δὲ καὶ ἔστι λοιπά .αἰτίαι γὰρ δοκοῦσιν εἶναι φύσις καὶ ἀνάγκη καὶ τύχη ,ἔτι δὲ νοῦς καὶ πᾶν τὸ δι᾽ ἀνθρώπου .
τῶν δ᾽ ἀνθρώπων ἕκαστοι βουλεύονται περὶ τῶν δι᾽ αὑτῶν πρακτῶν .
καὶ περὶ μὲν τὰς ἀκριβεῖς καὶ αὐτάρκεις τῶν ἐπιστημῶν οὐκ ἔστι βουλή ,οἷον περὶ γραμμάτων [ οὐ γὰρ διστάζομεν πῶς γραπτέον ] ·ἀλλ᾽ ὅσα γίνεται δι᾽ ἡμῶν ,μὴ ὡσαύτως δ᾽ ἀεί ,περὶ τούτων βουλευόμεθα ,οἷον περὶ τῶν κατ᾽ ἰατρικὴν καὶ χρηματιστικήν ,καὶ περὶ κυβερνητικὴν μᾶλλον ἢ γυμναστικήν ,ὅσῳ ἧττον διηκρίβωται ,καὶ ἔτι περὶ τῶν λοιπῶν ὁμοίως ,μᾶλλον δὲ καὶ περὶ τὰς τέχνας ἢ τὰς ἐπιστήμας ·
μᾶλλον γὰρ περὶ ταύτας διστάζομεν .
τὸ βουλεύεσθαι δὲ ἐν τοῖς ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ,ἀδήλοις δὲ πῶς ἀποβήσεται ,καὶ ἐν οἷς ἀδιόριστον .
συμβούλους δὲ παραλαμβάνομεν εἰς τὰ μεγάλα ,ἀπιστοῦντες ἡμῖν αὐτοῖς ὡς οὐχ ἱκανοῖς διαγνῶναι .
βουλευόμεθα δ᾽ οὐ περὶ τῶν τελῶν ἀλλὰ περὶ τῶν πρὸς τὰ τέλη .
οὔτε γὰρ ἰατρὸς βουλεύεται εἰ ὑγιάσει ,οὔτε ῥήτωρ εἰ πείσει ,οὔτε πολιτικὸς εἰ εὐνομίαν ποιήσει ,οὐδὲ τῶν λοιπῶν οὐδεὶς περὶ τοῦ τέλους ·
ἀλλὰ θέμενοι τὸ τέλος τὸ πῶς καὶ διὰ τίνων ἔσται σκοποῦσι ·
καὶ διὰ πλειόνων μὲν φαινομένου γίνεσθαι διὰ τίνος ῥᾷστα καὶ κάλλιστα ἐπισκοποῦσι ,δι᾽ ἑνὸς δ᾽ ἐπιτελουμένου πῶς διὰ τούτου ἔσται κἀκεῖνο διὰ τίνος ,ἕως ἂν ἔλθωσιν ἐπὶ τὸ πρῶτον αἴτιον ,ὃ ἐν τῇ εὑρέσει ἔσχατόν ἐστιν .ὁ γὰρ βουλευόμενος ἔοικε ζητεῖν καὶ ἀναλύειν τὸν εἰρημένον τρόπον ὥσπερ διάγραμμα [ φαίνεται δ᾽ ἡ μὲν ζήτησις οὐ πᾶσα εἶναι βούλευσις ,οἷον αἱ μαθηματικαί ,ἡ δὲ βούλευσις πᾶσα ζήτησις ] ,καὶ τὸ ἔσχατον ἐν τῇ ἀναλύσει πρῶτον εἶναι ἐν τῇ γενέσει .κἂν μὲν ἀδυνάτῳ ἐντύχωσιν ,ἀφίστανται ,οἷον εἰ χρημάτων δεῖ ,ταῦτα δὲ 
ἐὰν δὲ δυνατὸν φαίνηται ,ἐγχειροῦσι πράττειν .
δυνατὰ δὲ ἃ δι᾽ ἡμῶν γένοιτ᾽ ἄν ·τὰ γὰρ διὰ τῶν φίλων δι᾽ ἡμῶν πως ἐστίν ·ἡ γὰρ ἀρχὴ ἐν ἡμῖν .
ζητεῖται δ᾽ ὁτὲ μὲν τὰ ὄργανα ὁτὲ δ᾽ ἡ χρεία αὐτῶν ·
ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τοῖς λοιποῖς ὁτὲ μὲν δι᾽ οὗ ὁτὲ δὲ πῶς ἢ διὰ τίνος .
ἔοικε δή ,καθάπερ εἴρηται ,ἄνθρωπος εἶναι ἀρχὴ τῶν πράξεων ·
ἡ δὲ βουλὴ περὶ τῶν αὑτῷ πρακτῶν ,αἱ δὲ πράξεις ἄλλων ἕνεκα .
οὐ γὰρ ἂν εἴη βουλευτὸν τὸ τέλος ἀλλὰ τὰ πρὸς τὰ τέλη ·
οὐδὲ δὴ τὰ καθ᾽ ἕκαστα ,οἷον εἰ ἄρτος τοῦτο ἢ πέπεπται ὡς δεῖ ·
αἰσθήσεως γὰρ ταῦτα .
εἰ δὲ ἀεὶ βουλεύσεται ,εἰς ἄπειρον ἥξει .
βουλευτὸν δὲ καὶ προαιρετὸν τὸ αὐτό ,πλὴν ἀφωρισμένον ἤδη τὸ προαιρετόν ·τὸ γὰρ ἐκ τῆς βουλῆς κριθὲν προαιρετόν ἐστιν .παύεται γὰρ ἕκαστος ζητῶν πῶς πράξει ,ὅταν εἰς αὑτὸν ἀναγάγῃ τὴν ἀρχήν ,καὶ αὑτοῦ εἰς τὸ ἡγούμενον ·τοῦτο γὰρ τὸ προαιρούμενον .
δῆλον δὲ τοῦτο καὶ ἐκ τῶν ἀρχαίων πολιτειῶν ,ἃς Ὅμηρος ἐμιμεῖτο ·
οἱ γὰρ βασιλεῖς ἃ προείλοντο ἀνήγγελλον τῷ δήμῳ .
ὄντος δὲ τοῦ προαιρετοῦ βουλευτοῦ ὀρεκτοῦ τῶν ἐφ᾽ ἡμῖν ,καὶ ἡ προαίρεσις ἂν εἴη βουλευτικὴ ὄρεξις τῶν ἐφ᾽ ἡμῖν ·
ἐκ τοῦ βουλεύσασθαι γὰρ κρίναντες ὀρεγόμεθα κατὰ τὴν βούλευσιν .
ἡ μὲν οὖν προαίρεσις τύπῳ εἰρήσθω ,καὶ περὶ ποῖά ἐστι καὶ ὅτι τῶν πρὸς τὰ τέλη .
ἡ δὲ βούλησις ὅτι μὲν τοῦ τέλους ἐστὶν εἴρηται ,δοκεῖ δὲ τοῖς μὲν τἀγαθοῦ εἶναι ,τοῖς δὲ τοῦ φαινομένου ἀγαθοῦ .
συμβαίνει δὲ τοῖς μὲν [τὸ] βουλητὸν τἀγαθὸν λέγουσι μὴ εἶναι βουλητὸν ὃ βούλεται ὁ μὴ ὀρθῶς αἱρούμενος [ εἰ γὰρ ἔσται βουλητόν ,καὶ ἀγαθόν ·
ἦν δ᾽ ,εἰ οὕτως ἔτυχε ,κακόν ] ,τοῖς δ᾽ αὖ τὸ φαινόμενον ἀγαθὸν βουλητὸν λέγουσι μὴ εἶναι φύσει βουλητόν ,ἀλλ᾽ ἑκάστῳ τὸ δοκοῦν ·
ἄλλο δ᾽ ἄλλῳ φαίνεται ,καὶ εἰ οὕτως ἔτυχε ,τἀναντία .
εἰ δὲ δὴ ταῦτα μὴ ἀρέσκει ,ἆρα φατέον ἁπλῶς μὲν καὶ κατ᾽ ἀλήθειαν βουλητὸν εἶναι τἀγαθόν ,ἑκάστῳ δὲ τὸ φαινόμενον ; 
τῷ μὲν οὖν σπουδαίῳ τὸ κατ᾽ ἀλήθειαν εἶναι ,τῷ δὲ φαύλῳ τὸ τυχόν ,ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν σωμάτων τοῖς μὲν εὖ διακειμένοις ὑγιεινά ἐστι τὰ κατ᾽ ἀλήθειαν τοιαῦτα ὄντα ,τοῖς δ᾽ ἐπινόσοις ἕτερα ,ὁμοίως δὲ καὶ πικρὰ καὶ γλυκέα καὶ θερμὰ καὶ βαρέα καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστα ·ὁ σπουδαῖος γὰρ ἕκαστα κρίνει ὀρθῶς ,καὶ ἐν ἑκάστοις τἀληθὲς αὐτῷ φαίνεται .καθ᾽ ἑκάστην γὰρ ἕξιν ἴδιά ἐστι καλὰ καὶ ἡδέα ,καὶ διαφέρει πλεῖστον ἴσως ὁ σπουδαῖος τῷ τἀληθὲς ἐν ἑκάστοις ὁρᾶν ,ὥσπερ κανὼν καὶ μέτρον αὐτῶν ὤν .
ἐν τοῖς πολλοῖς δὲ ἡ ἀπάτη διὰ τὴν ἡδονὴν ἔοικε γίνεσθαι ·
οὐ γὰρ οὖσα ἀγαθὸν φαίνεται .αἱροῦνται οὖν τὸ ἡδὺ ὡς ἀγαθόν ,τὴν δὲ λύπην ὡς κακὸν φεύγουσιν .
ὄντος δὴ βουλητοῦ μὲν τοῦ τέλους ,βουλευτῶν δὲ καὶ προαιρετῶν τῶν πρὸς τὸ τέλος ,αἱ περὶ ταῦτα πράξεις κατὰ προαίρεσιν ἂν εἶεν καὶ ἑκούσιοι .
αἱ δὲ τῶν ἀρετῶν ἐνέργειαι περὶ ταῦτα .
ἐφ᾽ ἡμῖν δὴ καὶ ἡ ἀρετή ,ὁμοίως δὲ καὶ ἡ κακία .
ἐν οἷς γὰρ ἐφ᾽ ἡμῖν τὸ πράττειν ,καὶ τὸ μὴ πράττειν ,καὶ ἐν οἷς τὸ μή ,καὶ τὸ ναί ·
ὥστ᾽ εἰ τὸ πράττειν καλὸν ὂν ἐφ᾽ ἡμῖν ἐστί ,καὶ τὸ μὴ πράττειν ἐφ᾽ ἡμῖν ἔσται αἰσχρὸν ὄν ,καὶ εἰ τὸ μὴ πράττειν καλὸν ὂν ἐφ᾽ ἡμῖν ,καὶ τὸ πράττειν αἰσχρὸν ὂν ἐφ᾽ ἡμῖν .
εἰ δ᾽ ἐφ᾽ ἡμῖν τὰ καλὰ πράττειν καὶ τὰ αἰσχρά ,ὁμοίως δὲ καὶ τὸ μὴ πράττειν ,τοῦτο δ᾽ ἦν τὸ ἀγαθοῖς καὶ κακοῖς εἶναι ,ἐφ᾽ ἡμῖν ἄρα τὸ ἐπιεικέσι καὶ φαύλοις εἶναι .
τὸ δὲ λέγειν ὡς οὐδεὶς ἑκὼν πονηρὸς οὐδ᾽ ἄκων μακάριος ἔοικε τὸ μὲν ψευδεῖ τὸ δ᾽ ἀληθεῖ ·
μακάριος μὲν γὰρ οὐδεὶς ἄκων ,ἡ δὲ μοχθηρία ἑκούσιον .
ἢ τοῖς γε νῦν εἰρημένοις ἀμφισβητητέον ,καὶ τὸν ἄνθρωπον οὐ φατέον ἀρχὴν εἶναι οὐδὲ γεννητὴν τῶν πράξεων ὥσπερ καὶ τέκνων .
εἰ δὲ ταῦτα φαίνεται καὶ μὴ ἔχομεν εἰς ἄλλας ἀρχὰς ἀναγαγεῖν παρὰ τὰς ἐν ἡμῖν ,ὧν καὶ αἱ ἀρχαὶ ἐν ἡμῖν ,καὶ αὐτὰ ἐφ᾽ ἡμῖν καὶ ἑκούσια .
τούτοις δ᾽ ἔοικε μαρτυρεῖσθαι καὶ ἰδίᾳ ὑφ᾽ ἑκάστων καὶ ὑπ᾽ αὐτῶν τῶν νομοθετῶν ·
κολάζουσι γὰρ καὶ τιμωροῦνται τοὺς δρῶντας μοχθηρά ,ὅσοι μὴ βίᾳ ἢ δι᾽ ἄγνοιαν ἧς μὴ αὐτοὶ αἴτιοι ,τοὺς δὲ τὰ καλὰ πράττοντας τιμῶσιν ,ὡς τοὺς μὲν προτρέψοντες τοὺς δὲ κωλύσοντες .
καίτοι ὅσα μήτ᾽ ἐφ᾽ ἡμῖν ἐστὶ μήθ᾽ ἑκούσια ,οὐδεὶς προτρέπεται πράττειν ,ὡς οὐδὲν πρὸ ἔργου ὂν τὸ πεισθῆναι μὴ θερμαίνεσθαι ἢ ἀλγεῖν ἢ πεινῆν ἢ ἄλλ᾽ ὁτιοῦν τῶν τοιούτων ·οὐθὲν γὰρ ἧττον πεισόμεθα αὐτά .
καὶ γὰρ ἐπ᾽ αὐτῷ τῷ ἀγνοεῖν κολάζουσιν ,ἐὰν αἴτιος εἶναι δοκῇ τῆς ἀγνοίας ,οἷον τοῖς μεθύουσι διπλᾶ τὰ ἐπιτίμια ·
ἡ γὰρ ἀρχὴ ἐν αὐτῷ ·κύριος γὰρ τοῦ μὴ μεθυσθῆναι ,τοῦτο δ᾽ αἴτιον τῆς ἀγνοίας .
καὶ τοὺς ἀγνοοῦντάς τι τῶν ἐν τοῖς νόμοις ,ἃ δεῖ ἐπίστασθαι καὶ μὴ χαλεπά ἐστι ,
κολάζουσιν ,ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ,ὅσα δι᾽ ἀμέλειαν ἀγνοεῖν δοκοῦσιν ,ὡς ἐπ᾽ αὐτοῖς ὂν τὸ μὴ ἀγνοεῖν ·
ἀλλ᾽ ἴσως τοιοῦτός ἐστιν ὥστε μὴ ἐπιμεληθῆναι .
ἀλλὰ τοῦ τοιούτους γενέσθαι αὐτοὶ αἴτιοι ζῶντες ἀνειμένως ,καὶ τοῦ ἀδίκους ἢ ἀκολάστους εἶναι ,οἳ μὲν κακουργοῦντες ,οἳ δὲ ἐν πότοις καὶ τοῖς τοιούτοις διάγοντες ·
αἱ γὰρ περὶ ἕκαστα ἐνέργειαι τοιούτους ποιοῦσιν .
τοῦτο δὲ δῆλον ἐκ τῶν μελετώντων πρὸς ἡντινοῦν ἀγωνίαν ἢ πρᾶξιν ·
διατελοῦσι γὰρ ἐνεργοῦντες .
τὸ μὲν οὖν ἀγνοεῖν ὅτι ἐκ τοῦ ἐνεργεῖν περὶ ἕκαστα αἱ ἕξεις γίνονται ,κομιδῇ ἀναισθήτου .
ἔτι δ᾽ ἄλογον τὸν ἀδικοῦντα μὴ βούλεσθαι ἄδικον εἶναι ἢ τὂν ἀκολασταίνοντα ἀκόλαστον .
εἰ δὲ μὴ ἀγνοῶν τις πράττει ἐξ ὧν ἔσται ἄδικος ,ἑκὼν ἄδικος ἂν εἴη ,οὐ μὴν ἐάν γε βούληται ,ἄδικος ὢν παύσεται καὶ ἔσται δίκαιος .
οὐδὲ γὰρ ὁ νοσῶν ὑγιής .καὶ εἰ οὕτως ἔτυχεν ,ἑκὼν νοσεῖ ,ἀκρατῶς βιοτεύων καὶ ἀπειθῶν τοῖς ἰατροῖς .
τότε μὲν οὖν ἐξῆν αὐτῷ μὴ νοσεῖν ,προεμένῳ δ᾽ οὐκέτι ,ὥσπερ οὐδ᾽ ἀφέντι λίθον ἔτ᾽ αὐτὸν δυνατὸν ἀναλαβεῖν ·
ἀλλ᾽ ὅμως ἐπ᾽ αὐτῷ τὸ βαλεῖν [καὶ ῥῖψαι] ·ἡ γὰρ ἀρχὴ ἐν αὐτῷ .οὕτω δὲ καὶ τῷ ἀδίκῳ καὶ τῷ ἀκολάστῳ ἐξ ἀρχῆς μὲν ἐξῆν τοιούτοις μὴ γενέσθαι ,διὸ ἑκόντες εἰσίν ·γενομένοις δ᾽ οὐκέτι ἔστι μὴ εἶναι .
οὐ μόνον δ᾽ αἱ τῆς ψυχῆς κακίαι ἑκούσιοί εἰσιν ,ἀλλ᾽ ἐνίοις καὶ αἱ τοῦ σώματος ,οἷς καὶ ἐπιτιμῶμεν ·
τοῖς μὲν γὰρ διὰ φύσιν αἰσχροῖς οὐδεὶς ἐπιτιμᾷ ,τοῖς δὲ δι᾽ ἀγυμνασίαν καὶ ἀμέλειαν .
ὁμοίως δὲ καὶ περὶ ἀσθένειαν καὶ πήρωσιν ·
οὐθεὶς γὰρ ἂν ὀνειδίσειε τυφλῷ φύσει ἢ ἐκ νόσου ἢ ἐκ πληγῆς ,ἀλλὰ μᾶλλον ἐλεήσαι ·τῷ δ᾽ ἐξ οἰνοφλυγίας ἢ ἄλλης ἀκολασίας πᾶς ἂν ἐπιτιμήσαι .
τῶν δὴ περὶ τὸ σῶμα κακιῶν αἱ ἐφ᾽ ἡμῖν ἐπιτιμῶνται ,αἱ δὲ μὴ ἐφ᾽ ἡμῖν οὔ .
εἰ δ᾽ οὕτω ,καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων αἱ ἐπιτιμώμεναι τῶν κακιῶν ἐφ᾽ ἡμῖν ἂν εἶεν .
εἰ δέ τις λέγοι ὅτι πάντες ἐφίενται τοῦ φαινομένου ἀγαθοῦ ,τῆς δὲ φαντασίας οὐ κύριοι ,
ἀλλ᾽ ὁποῖός ποθ᾽ ἕκαστός ἐστι ,τοιοῦτο καὶ τὸ τέλος φαίνεται αὐτῷ ·
εἰ μὲν οὖν ἕκαστος ἑαυτῷ τῆς ἕξεώς ἐστί πως αἴτιος ,καὶ τῆς φαντασίας ἔσται πως αὐτὸς αἴτιος ·
εἰ δὲ μή ,οὐθεὶς αὑτῷ αἴτιος τοῦ κακοποιεῖν ,ἀλλὰ δι᾽ ἄγνοιαν τοῦ τέλους ταῦτα πράττει ,διὰ τούτων οἰόμενος αὑτῷ τὸ ἄριστον ἔσεσθαι ,ἡ δὲ τοῦ τέλους ἔφεσις οὐκ αὐθαίρετος ,ἀλλὰ φῦναι δεῖ ὥσπερ ὄψιν ἔχοντα ,ᾗ κρινεῖ καλῶς καὶ τὸ κατ᾽ ἀλήθειαν ἀγαθὸν αἱρήσεται ,καὶ ἔστιν εὐφυὴς ᾧ τοῦτο καλῶς πέφυκεν ·
τὸ γὰρ μέγιστον καὶ κάλλιστον ,καὶ ὃ παρ᾽ ἑτέρου μὴ οἷόν τε λαβεῖν μηδὲ μαθεῖν ,ἀλλ᾽ οἷον ἔφυ τοιοῦτον ἕξει ,καὶ τὸ εὖ καὶ τὸ καλῶς τοῦτο πεφυκέναι ἡ τελεία καὶ ἀληθινὴ ἂν εἴη εὐφυΐα .
εἰ δὴ ταῦτ᾽ ἐστὶν ἀληθῆ ,τί μᾶλλον ἡ ἀρετὴ τῆς κακίας ἔσται ἑκούσιον ; 
ἀμφοῖν γὰρ ὁμοίως ,τῷ ἀγαθῷ καὶ τῷ κακῷ ,τὸ τέλος φύσει ἢ ὁπωσδήποτε φαίνεται καὶ κεῖται ,τὰ δὲ λοιπὰ πρὸς τοῦτο ἀναφέροντες πράττουσιν ὁπωσδήποτε .
εἴτε δὴ τὸ τέλος μὴ φύσει ἑκάστῳ φαίνεται οἱονδήποτε ,ἀλλά τι καὶ παρ᾽ αὐτόν ἐστιν ,εἴτε τὸ μὲν τέλος φυσικόν ,τῷ δὲ τὰ λοιπὰ πράττειν ἑκουσίως τὸν σπουδαῖον ἡ ἀρετὴ ἑκούσιόν ἐστιν ,οὐθὲν ἧττον καὶ ἡ κακία ἑκούσιον ἂν εἴη ·
ὁμοίως γὰρ καὶ τῷ κακῷ ὑπάρχει τὸ δι᾽ αὐτὸν ἐν ταῖς πράξεσι καὶ εἰ μὴ ἐν τῷ τέλει .
εἰ οὖν ,ὥσπερ λέγεται ,ἑκούσιοί εἰσιν αἱ ἀρεταί [ καὶ γὰρ τῶν ἕξεων συναίτιοί πως αὐτοί ἐσμεν ,καὶ τῷ ποιοί τινες εἶναι τὸ τέλος τοιόνδε τιθέμεθα ] ,καὶ αἱ κακίαι ἑκούσιοι ἂν εἶεν ·
ὁμοίως γάρ .
κοινῇ μὲν οὖν περὶ τῶν ἀρετῶν εἴρηται ἡμῖν τό τε γένος τύπῳ ,ὅτι μεσότητές εἰσιν καὶ ὅτι ἕξεις ,ὑφ᾽ ὧν τε γίνονται ,ὅτι τούτων πρακτικαὶ καὶ καθ᾽ αὑτάς ,καὶ ὅτι ἐφ᾽ ἡμῖν καὶ ἑκούσιοι ,καὶ οὕτως ὡς ἂν ὁ ὀρθὸς λόγος προστάξῃ .
οὐχ ὁμοίως δὲ αἱ πράξεις ἑκούσιοί εἰσι καὶ αἱ ἕξεις ·
τῶν μὲν γὰρ πράξεων ἀπ᾽ ἀρχῆς μέχρι τοῦ τέλους κύριοί ἐσμεν ,εἰδότες τὰ καθ᾽ ἕκαστα ,τῶν ἕξεων δὲ τῆς ἀρχῆς ,
καθ᾽ ἕκαστα δὲ ἡ πρόσθεσις οὐ γνώριμος ,ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἀρρωστιῶν ·
ἀλλ᾽ ὅτι ἐφ᾽ ἡμῖν ἦν οὕτως ἢ μὴ οὕτω χρήσασθαι ,διὰ τοῦτο ἑκούσιοι .
ἀναλαβόντες δὲ περὶ ἑκάστης εἴπωμεν τίνες εἰσὶ καὶ περὶ ποῖα καὶ πῶς ·
ἅμα δ᾽ ἔσται δῆλον καὶ πόσαι εἰσίν .
καὶ πρῶτον περὶ ἀνδρείας .
ὅτι μὲν οὖν μεσότης ἐστὶ περὶ φόβους καὶ θάρρη ,ἤδη φανερὸν γεγένηται ·
φοβούμεθα δὲ δῆλον ὅτι τὰ φοβερά ,ταῦτα δ᾽ ἐστὶν ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν κακά ·
διὸ καὶ τὸν φόβον ὁρίζονται προσδοκίαν κακοῦ .
φοβούμεθα μὲν οὖν πάντα τὰ κακά ,οἷον ἀδοξίαν πενίαν νόσον ἀφιλίαν θάνατον ,ἀλλ᾽ οὐ περὶ πάντα δοκεῖ ὁ ἀνδρεῖος εἶναι ·
ἔνια γὰρ καὶ δεῖ φοβεῖσθαι καὶ καλόν ,τὸ δὲ μὴ αἰσχρόν ,οἷον ἀδοξίαν ·
ὁ μὲν γὰρ φοβούμενος ἐπιεικὴς καὶ αἰδήμων ,ὁ δὲ μὴ φοβούμενος ἀναίσχυντος .λέγεται δ᾽ ὑπό τινων ἀνδρεῖος κατὰ μεταφοράν ·ἔχει γάρ τι ὅμοιον τῷ ἀνδρείῳ ·ἄφοβος γάρ τις καὶ ὁ ἀνδρεῖος .
πενίαν δ᾽ ἴσως οὐ δεῖ φοβεῖσθαι οὐδὲ νόσον ,οὐδ᾽ ὅλως ὅσα μὴ ἀπὸ κακίας μηδὲ δι᾽ αὑτόν .
ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὁ περὶ ταῦτα ἄφοβος ἀνδρεῖος .
ἔνιοι γὰρ ἐν τοῖς πολεμικοῖς κινδύνοις δειλοὶ ὄντες ἐλευθέριοί εἰσι καὶ πρὸς χρημάτων ἀποβολὴν εὐθαρσῶς ἔχουσιν .
οὐδὲ δὴ εἴ τις ὕβριν περὶ παῖδας καὶ γυναῖκα φοβεῖται ἢ φθόνον ἤ τι τῶν τοιούτων ,δειλός ἐστιν ·
οὐδ᾽ εἰ θαρρεῖ μέλλων μαστιγοῦσθαι ,ἀνδρεῖος .
περὶ ποῖα οὖν τῶν φοβερῶν ὁ ἀνδρεῖος ; 
ἢ περὶ τὰ μέγιστα ; οὐθεὶς γὰρ ὑπομενετικώτερος τῶν δεινῶν .
φοβερώτατον δ᾽ ὁ θάνατος ·
πέρας γάρ ,καὶ οὐδὲν ἔτι τῷ τεθνεῶτι δοκεῖ οὔτ᾽ ἀγαθὸν οὔτε κακὸν εἶναι .
δόξειε δ᾽ ἂν οὐδὲ περὶ θάνατον τὸν ἐν παντὶ ὁ ἀνδρεῖος εἶναι ,οἷον ἐν θαλάττῃ ἢ νόσοις .
ἐν τίσιν οὖν ; 
ἢ ἐν τοῖς καλλίστοις ; 
τοιοῦτοι δὲ οἱ ἐν πολέμῳ ·ἐν μεγίστῳ γὰρ καὶ καλλίστῳ κινδύνῳ .
ὁμόλογοι δὲ τούτοις εἰσὶ καὶ αἱ τιμαὶ αἱ ἐν ταῖς πόλεσι καὶ παρὰ τοῖς μονάρχοις .
κυρίως δὴ λέγοιτ᾽ ἂν ἀνδρεῖος ὁ περὶ τὸν καλὸν θάνατον ἀδεής ,καὶ ὅσα θάνατον ἐπιφέρει ὑπόγυια ὄντα ·
τοιαῦτα δὲ μάλιστα τὰ κατὰ πόλεμον .
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν θαλάττῃ καὶ ἐν νόσοις ἀδεὴς ὁ ἀνδρεῖος ,οὐχ οὕτω δὲ ὡς οἱ θαλάττιοι ·οἳ μὲν γὰρ ἀπεγνώκασι τὴν σωτηρίαν καὶ τὸν θάνατον τὸν τοιοῦτον δυσχεραίνουσιν ,οἳ δὲ εὐέλπιδές εἰσι παρὰ τὴν ἐμπειρίαν .
ἅμα δὲ καὶ ἀνδρίζονται ἐν οἷς ἐστὶν ἀλκὴ ἢ καλὸν τὸ ἀποθανεῖν ·
τὸ δὲ φοβερὸν οὐ πᾶσι μὲν τὸ αὐτό ,λέγομεν δέ τι καὶ ὑπὲρ ἄνθρωπον .
τὰ δὲ κατ᾽ ἄνθρωπον διαφέρει μεγέθει καὶ τῷ μᾶλλον καὶ ἧττον ·
ὁμοίως δὲ καὶ τὰ θαρραλέα .
ὁ δὲ ἀνδρεῖος ἀνέκπληκτος ὡς ἄνθρωπος .
φοβήσεται μὲν οὖν καὶ τὰ τοιαῦτα ,ὡς δεῖ δὲ καὶ ὡς ὁ λόγος ὑπομενεῖ τοῦ καλοῦ ἕνεκα ·
τοῦτο γὰρ τέλος τῆς ἀρετῆς .
ἔστι δὲ μᾶλλον καὶ ἧττον ταῦτα φοβεῖσθαι ,καὶ ἔτι τὰ μὴ φοβερὰ ὡς τοιαῦτα φοβεῖσθαι .
γίνεται δὲ τῶν ἁμαρτιῶν ἣ μὲν ὅτι ὃ οὐ δεῖ ,ἣ δὲ ὅτι οὐχ ὡς δεῖ ,ἣ δὲ ὅτι οὐχ ὅτε ,ἤ τι τῶν τοιούτων ·
ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τὰ θαρραλέα .
ὁ μὲν οὖν ἃ δεῖ καὶ οὗ ἕνεκα ὑπομένων καὶ φοβούμενος ,καὶ ὡς δεῖ καὶ ὅτε ,ὁμοίως δὲ καὶ θαρρῶν ,ἀνδρεῖος ·
κατ᾽ ἀξίαν γάρ ,καὶ ὡς ἂν ὁ λόγος ,πάσχει καὶ πράττει ὁ ἀνδρεῖος .
τέλος δὲ πάσης ἐνεργείας ἐστὶ τὸ κατὰ τὴν ἕξιν .
̣ καὶ τῷ ἀνδρείῳ δὲ ἡ ἀνδρεία καλόν .
̣ τοιοῦτον δὴ καὶ τὸ τέλος ·
ὁρίζεται γὰρ ἕκαστον τῷ τέλει .
καλοῦ δὴ ἕνεκα ὁ ἀνδρεῖος ὑπομένει καὶ πράττει τὰ κατὰ τὴν ἀνδρείαν .
τῶν δ᾽ ὑπερβαλλόντων ὁ μὲν τῇ ἀφοβίᾳ ἀνώνυμος [ εἴρηται δ᾽ ἡμῖν ἐν τοῖς πρότερον ὅτι πολλά ἐστιν ἀνώνυμα ] ,εἴη δ᾽ ἄν τις μαινόμενος ἢ ἀνάλγητος ,εἰ μηδὲν φοβοῖτο ,μήτε σεισμὸν μήτε κύματα ,καθάπερ φασὶ τοὺς Κελτούς ·
ὁ δὲ τῷ θαρρεῖν ὑπερβάλλων περὶ τὰ φοβερὰ θρασύς .
δοκεῖ δὲ καὶ ἀλαζὼν εἶναι ὁ θρασὺς καὶ προσποιητικὸς ἀνδρείας ·
ὡς γοῦν ἐκεῖνος περὶ τὰ φοβερὰ ἔχει ,οὗτος βούλεται φαίνεσθαι ·ἐν οἷς οὖν δύναται ,μιμεῖται .διὸ καὶ εἰσὶν οἱ πολλοὶ αὐτῶν θρασύδειλοι ·ἐν τούτοις γὰρ θρασυνόμενοι τὰ φοβερὰ οὐχ ὑπομένουσιν .ὁ δὲ τῷ φοβεῖσθαι ὑπερβάλλων δειλός ·καὶ γὰρ ἃ μὴ δεῖ καὶ ὡς οὐ δεῖ ,καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα ἀκολουθεῖ αὐτῷ .
ἐλλείπει δὲ καὶ τῷ θαρρεῖν ·
ἀλλ᾽ ἐν ταῖς λύπαις ὑπερβάλλων μᾶλλον καταφανής ἐστιν .
δύσελπις δή τις ὁ δειλός ·πάντα γὰρ φοβεῖται .ὁ δ᾽ ἀνδρεῖος ἐναντίως ·τὸ γὰρ θαρρεῖν εὐέλπιδος .
περὶ ταὐτὰ μὲν οὖν ἐστὶν ὅ τε δειλὸς καὶ ὁ θρασὺς καὶ ὁ ἀνδρεῖος ,διαφόρως δ᾽ ἔχουσι πρὸς αὐτά ·
οἳ μὲν γὰρ ὑπερβάλλουσι καὶ ἐλλείπουσιν ,ὃ δὲ μέσως ἔχει καὶ ὡς δεῖ ·
καὶ οἱ μὲν θρασεῖς προπετεῖς ,καὶ βουλόμενοι πρὸ τῶν κινδύνων ἐν αὐτοῖς δ᾽ ἀφίστανται ,οἱ δ᾽ ἀνδρεῖοι ἐν τοῖς ἔργοις ὀξεῖς ,πρότερον δ᾽ ἡσύχιοι .καθάπερ οὖν εἴρηται ,ἡ ἀνδρεία μεσότης ἐστὶ περὶ θαρραλέα καὶ φοβερά ,ἐν οἷς εἴρηται ,καὶ ὅτι καλὸν αἱρεῖται καὶ ὑπομένει ,ἢ ὅτι αἰσχρὸν τὸ μή .
τὸ δ᾽ ἀποθνήσκειν φεύγοντα πενίαν ἢ ἔρωτα ἤ τι λυπηρὸν οὐκ ἀνδρείου ,ἀλλὰ μᾶλλον δειλοῦ ·
μαλακία γὰρ τὸ φεύγειν τὰ ἐπίπονα ,καὶ οὐχ ὅτι καλὸν ὑπομένει ,ἀλλὰ φεύγων κακόν .
ἔστι μὲν οὖν ἡ ἀνδρεία τοιοῦτόν τι ,λέγονται δὲ καὶ ἕτεραι κατὰ πέντε τρόπους ·πρῶτον μὲν ἡ πολιτική ·μάλιστα γὰρ ἔοικεν .
δοκοῦσι γὰρ ὑπομένειν τοὺς κινδύνους οἱ πολῖται διὰ τὰ ἐκ τῶν νόμων ἐπιτίμια καὶ τὰ ὀνείδη καὶ διὰ τὰς τιμάς ·
καὶ διὰ τοῦτο ἀνδρειότατοι δοκοῦσιν εἶναι παρ᾽ οἷς οἱ δειλοὶ ἄτιμοι καὶ οἱ ἀνδρεῖοι ἔντιμοι .
τοιούτους δὲ καὶ Ὅμηρος ποιεῖ ,οἷον τὸν Διομήδην καὶ τὸν Ἕκτορα ·
Πουλυδάμας μοι πρῶτος ἐλεγχείην ἀναθήσει ·
καὶ [Διομήδης] Ἕκτωρ γάρ ποτε φήσει ἐνὶ Τρώεσσ᾽ ἀγορεύων " Τυδείδης ὑπ᾽ ἐμεῖο ." ὡμοίωται δ᾽ αὕτη μάλιστα τῇ πρότερον εἰρημένῃ ,ὅτι δι᾽ ἀρετὴν γίνεται ·δι᾽ αἰδῶ γὰρ καὶ διὰ καλοῦ ὄρεξιν [ τιμῆς γάρ ] καὶ φυγὴν ὀνείδους ,αἰσχροῦ ὄντος .τάξαι δ᾽ ἄν τις καὶ τοὺς ὑπὸ τῶν ἀρχόντων ἀναγκαζομένους εἰς ταὐτό ·χείρους δ᾽ ,ὅσῳ οὐ δι᾽ αἰδῶ ἀλλὰ διὰ φόβον αὐτὸ δρῶσι ,καὶ φεύγοντες οὐ τὸ αἰσχρὸν ἀλλὰ τὸ λυπηρόν ·ἀναγκάζουσι γὰρ οἱ κύριοι ,ὥσπερ ὁ Ἕκτωρ ὃν δέ κ᾽ ἐγὼν ἀπάνευθε μάχης πτώσσοντα νοήσω ,οὔ οἱ 
πάντες γὰρ ἀναγκάζουσιν .
δεῖ δ᾽ οὐ δι᾽ ἀνάγκην ἀνδρεῖον εἶναι ,ἀλλ᾽ ὅτι καλόν .
δοκεῖ δὲ καὶ ἡ ἐμπειρία ἡ περὶ ἕκαστα ἀνδρεία εἶναι ·
ὅθεν καὶ ὁ Σωκράτης ᾠήθη ἐπιστήμην εἶναι τὴν ἀνδρείαν .
τοιοῦτοι δὲ ἄλλοι μὲν ἐν ἄλλοις ,ἐν τοῖς πολεμικοῖς δ᾽ οἱ στρατιῶται ·
δοκεῖ γὰρ εἶναι πολλὰ κενὰ τοῦ πολέμου ,ἃ μάλιστα συνεωράκασιν οὗτοι ·
φαίνονται δὴ ἀνδρεῖοι ,ὅτι οὐκ ἴσασιν οἱ ἄλλοι οἷά ἐστιν .
εἶτα ποιῆσαι καὶ μὴ παθεῖν μάλιστα δύνανται ἐκ τῆς ἐμπειρίας ,δυνάμενοι χρῆσθαι τοῖς ὅπλοις καὶ τοιαῦτα ἔχοντες ὁποῖα ἂν εἴη καὶ πρὸς τὸ ποιῆσαι καὶ πρὸς τὸ μὴ παθεῖν κράτιστα ·
ὥσπερ οὖν ἀνόπλοις ὡπλισμένοι μάχονται καὶ ἀθληταὶ ἰδιώταις ·
καὶ γὰρ ἐν τοῖς τοιούτοις ἀγῶσιν οὐχ οἱ ἀνδρειότατοι μαχιμώτατοί εἰσιν ,ἀλλ᾽ οἱ μάλιστα ἰσχύοντες καὶ τὰ σώματα ἄριστα ἔχοντες .
οἱ στρατιῶται δὲ δειλοὶ γίνονται ,ὅταν ὑπερτείνῃ ὁ κίνδυνος καὶ λείπωνται τοῖς πλήθεσι καὶ ταῖς παρασκευαῖς ·
πρῶτοι γὰρ φεύγουσι ,τὰ δὲ πολιτικὰ μένοντα ἀποθνήσκει ,ὅπερ κἀπὶ τῷ Ἑρμαίῳ συνέβη .
τοῖς μὲν γὰρ αἰσχρὸν τὸ φεύγειν καὶ ὁ θάνατος τῆς τοιαύτης σωτηρίας αἱρετώτερος ·
οἳ δὲ καὶ ἐξ ἀρχῆς ἐκινδύνευον ὡς κρείττους ὄντες ,γνόντες δὲ φεύγουσι ,τὸν θάνατον μᾶλλον τοῦ αἰσχροῦ φοβούμενοι ·
ὁ δ᾽ ἀνδρεῖος οὐ τοιοῦτος .
καὶ τὸν θυμὸν δ᾽ ἐπὶ τὴν ἀνδρείαν φέρουσιν ·
ἀνδρεῖοι γὰρ εἶναι δοκοῦσι καὶ οἱ διὰ θυμὸν ὥσπερ τὰ θηρία ἐπὶ τοὺς τρώσαντας φερόμενα ,ὅτι καὶ οἱ ἀνδρεῖοι θυμοειδεῖς ·
ἰτητικώτατον γὰρ ὁ θυμὸς πρὸς τοὺς κινδύνους ,ὅθεν καὶ Ὅμηρος " σθένος ἔμβαλε θυμῷ " καὶ " μένος καὶ θυμὸν ἔγειρε " καὶ " δριμὺ δ᾽ ἀνὰ ῥῖνας μένος " καὶ " ἔζεσεν αἷμα ·" 
πάντα γὰρ τὰ τοιαῦτα ἔοικε σημαίνειν τὴν τοῦ θυμοῦ ἔγερσιν καὶ ὁρμήν .
οἱ μὲν οὖν ἀνδρεῖοι διὰ τὸ καλὸν πράττουσιν ,ὁ δὲ θυμὸς συνεργεῖ αὐτοῖς ·
τὰ θηρία δὲ διὰ λύπην ·διὰ γὰρ τὸ πληγῆναι ἢ διὰ τὸ φοβεῖσθαι ,ἐπεὶ ἐάν γε ἐν ὕλῃ [ἢ ἐν ἕλει] ᾖ ,οὐ προσέρχονται .οὐ δή ἐστιν ἀνδρεῖα διὰ τὸ ὑπ᾽ ἀλγηδόνος καὶ θυμοῦ ἐξελαυνόμενα πρὸς τὸν κίνδυνον ὁρμᾶν ,οὐθὲν τῶν δεινῶν προορῶντα ,ἐπεὶ οὕτω γε κἂν οἱ ὄνοι ἀνδρεῖοι εἶεν πεινῶντες ·
τυπτόμενοι γὰρ οὐκ ἀφίστανται τῆς νομῆς ·
] φυσικωτάτη δ᾽ ἔοικεν ἡ διὰ τὸν θυμὸν εἶναι ,καὶ προσλαβοῦσα προαίρεσιν καὶ τὸ οὗ ἕνεκα ἀνδρεία εἶναι .
καὶ οἱ ἄνθρωποι δὴ ὀργιζόμενοι μὲν ἀλγοῦσι ,τιμωρούμενοι δ᾽ ἥδονται ·
οἱ δὲ διὰ ταῦτα μαχόμενοι μάχιμοι μέν ,οὐκ ἀνδρεῖοι δέ ·
οὐ γὰρ διὰ τὸ καλὸν οὐδ᾽ ὡς ὁ λόγος ,ἀλλὰ διὰ πάθος ·
παραπλήσιον δ᾽ ἔχουσί τι .
οὐδὲ δὴ οἱ εὐέλπιδες ὄντες ἀνδρεῖοι ·
διὰ γὰρ τὸ πολλάκις καὶ πολλοὺς νενικηκέναι θαρροῦσιν ἐν τοῖς κινδύνοις ·
παρόμοιοι δέ ,ὅτι ἄμφω θαρραλέοι ·ἀλλ᾽ οἱ μὲν ἀνδρεῖοι διὰ τὰ πρότερον εἰρημένα θαρραλέοι ,οἳ δὲ διὰ τὸ οἴεσθαι κράτιστοι εἶναι καὶ μηθὲν ἂν παθεῖν .
τοιοῦτον δὲ ποιοῦσι καὶ οἱ μεθυσκόμενοι ·
ἀνδρείου δ᾽ ἦν τὰ φοβερὰ ἀνθρώπῳ ὄντα καὶ φαινόμενα ὑπομένειν ,ὅτι καλὸν καὶ αἰσχρὸν τὸ μή .
διὸ καὶ ἀνδρειοτέρου δοκεῖ εἶναι τὸ ἐν τοῖς αἰφνιδίοις φόβοις ἄφοβον καὶ ἀτάραχον εἶναι ἢ ἐν τοῖς προδήλοις ·
ἀπὸ ἕξεως γὰρ μᾶλλον ἦν ,ὅτι ἧττον ἐκ παρασκευῆς ·
τὰ προφανῆ μὲν γὰρ κἂν ἐκ λογισμοῦ καὶ λόγου τις προέλοιτο ,τὰ δ᾽ ἐξαίφνης κατὰ τὴν ἕξιν .
ἀνδρεῖοι δὲ φαίνονται καὶ οἱ ἀγνοοῦντες ,καὶ εἰσὶν οὐ πόρρω τῶν εὐελπίδων ,χείρους δ᾽ ὅσῳ ἀξίωμα οὐδὲν ἔχουσιν ,ἐκεῖνοι δέ .
διὸ καὶ μένουσί τινα χρόνον ·
οἱ δ᾽ ἠπατημένοι ,ἐὰν γνῶσιν ὅτι ἕτερον ἢ ὑποπτεύσωσι ,φεύγουσιν ·ὅπερ οἱ Ἀργεῖοι ἔπαθον περιπεσόντες τοῖς Λάκωσιν ὡς Σικυωνίοις .
οἵ τε δὴ ἀνδρεῖοι εἴρηνται ποῖοί τινες ,καὶ οἱ δοκοῦντες ἀνδρεῖοι .
περὶ θάρρη δὲ καὶ φόβους ἡ ἀνδρεία οὖσα οὐχ ὁμοίως περὶ ἄμφω ἐστίν ,ἀλλὰ μᾶλλον περὶ τὰ φοβερά ·
ὁ γὰρ ἐν τούτοις ἀτάραχος καὶ περὶ ταῦθ᾽ ὡς δεῖ ἔχων ἀνδρεῖος μᾶλλον ἢ ὁ περὶ τὰ θαρραλέα .
τῷ δὴ τὰ λυπηρὰ ὑπομένειν ,ὡς εἴρηται ,ἀνδρεῖοι λέγονται .
διὸ καὶ ἐπίλυπον ἡ ἀνδρεία ,καὶ δικαίως ἐπαινεῖται ·
χαλεπώτερον γὰρ τὰ λυπηρὰ ὑπομένειν ἢ τῶν ἡδέων ἀπέχεσθαι .
οὐ μὴν ἀλλὰ δόξειεν ἂν εἶναι τὸ κατὰ τὴν ἀνδρείαν τέλος ἡδύ ,ὑπὸ τῶν κύκλῳ δ᾽ ἀφανίζεσθαι ,οἷον κἀν τοῖς γυμνικοῖς ἀγῶσι γίνεται ·
τοῖς γὰρ πύκταις τὸ μὲν τέλος ἡδύ ,οὗ ἕνεκα ,ὁ στέφανος καὶ αἱ τιμαί ,τὸ δὲ τύπτεσθαι ἀλγεινόν ,εἴπερ σάρκινοι ,καὶ λυπηρόν ,καὶ πᾶς ὁ πόνος ·
διὰ δὲ τὸ πολλὰ ταῦτ᾽ εἶναι ,μικρὸν ὂν τὸ οὗ ἕνεκα οὐδὲν ἡδὺ φαίνεται ἔχειν .
εἰ δὴ τοιοῦτόν ἐστι καὶ τὸ περὶ τὴν ἀνδρείαν ,ὁ μὲν θάνατος καὶ τὰ τραύματα λυπηρὰ τῷ ἀνδρείῳ καὶ ἄκοντι ἔσται ,ὑπομενεῖ δὲ αὐτὰ ὅτι καλὸν ἢ ὅτι αἰσχρὸν τὸ μή .
καὶ ὅσῳ ἂν μᾶλλον τὴν ἀρετὴν ἔχῃ πᾶσαν καὶ εὐδαιμονέστερος ᾖ ,μᾶλλον ἐπὶ τῷ θανάτῳ λυπήσεται ·
τῷ τοιούτῳ γὰρ μάλιστα ζῆν ἄξιον ,καὶ οὗτος μεγίστων ἀγαθῶν ἀποστερεῖται εἰδώς ,λυπηρὸν δὲ τοῦτο .
ἀλλ᾽ οὐδὲν ἧττον ἀνδρεῖος ,ἴσως δὲ καὶ μᾶλλον ,ὅτι τὸ ἐν τῷ πολέμῳ καλὸν ἀντ᾽ ἐκείνων αἱρεῖται .
οὐ δὴ ἐν ἁπάσαις ταῖς ἀρεταῖς τὸ ἡδέως ἐνεργεῖν ὑπάρχει ,πλὴν ἐφ᾽ ὅσον τοῦ τέλους ἐφάπτεται .
στρατιώτας δ᾽ οὐδὲν ἴσως κωλύει μὴ τοὺς τοιούτους κρατίστους εἶναι ,ἀλλὰ τοὺς ἧττον μὲν ἀνδρείους ,ἄλλο δ᾽ ἀγαθὸν μηδὲν ἔχοντας ·
ἕτοιμοι γὰρ οὗτοι πρὸς τοὺς κινδύνους ,καὶ τὸν βίον πρὸς μικρὰ κέρδη καταλλάττονται .
περὶ μὲν οὖν ἀνδρείας ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω ·
τί δ᾽ ἐστίν ,οὐ χαλεπὸν τύπῳ γε περιλαβεῖν ἐκ τῶν εἰρημένων .
μετὰ δὲ ταύτην περὶ σωφροσύνης λέγωμεν ·
δοκοῦσι γὰρ τῶν ἀλόγων μερῶν αὗται εἶναι αἱ ἀρεταί .
ὅτι μὲν οὖν μεσότης ἐστὶ περὶ ἡδονὰς ἡ σωφροσύνη ,εἴρηται ἡμῖν ·ἧττον γὰρ καὶ οὐχ ὁμοίως ἐστὶ περὶ τὰς λύπας ·
ἐν τοῖς αὐτοῖς δὲ καὶ ἡ ἀκολασία φαίνεται .
περὶ ποίας οὖν τῶν ἡδονῶν ,νῦν ἀφορίσωμεν .
διῃρήσθωσαν δὴ αἱ ψυχικαὶ καὶ αἱ σωματικαί ,οἷον φιλοτιμία φιλομάθεια ·ἑκάτερος γὰρ τούτων χαίρει ,οὗ φιλητικός ἐστιν ,οὐδὲν πάσχοντος τοῦ σώματος ,ἀλλὰ μᾶλλον τῆς διανοίας ·
οἱ δὲ περὶ τὰς τοιαύτας ἡδονὰς οὔτε σώφρονες οὔτε ἀκόλαστοι λέγονται .
ὁμοίως δ᾽ οὐδ᾽ οἱ περὶ τὰς ἄλλας ὅσαι μὴ σωματικαί εἰσιν ·
τοὺς γὰρ φιλομύθους καὶ διηγητικοὺς καὶ περὶ τῶν τυχόντων κατατρίβοντας τὰς ἡμέρας ἀδολέσχας ,ἀκολάστους δ᾽ οὐ λέγομεν ,
οὐδὲ τοὺς λυπουμένους ἐπὶ χρήμασιν ἢ φίλοις .
περὶ δὲ τὰς σωματικὰς εἴη ἂν ἡ σωφροσύνη ,οὐ πάσας δὲ οὐδὲ ταύτας ·οἱ γὰρ χαίροντες τοῖς διὰ τῆς ὄψεως ,οἷον χρώμασι καὶ σχήμασι καὶ γραφῇ ,οὔτε σώφρονες οὔτε ἀκόλαστοι λέγονται ·καίτοι δόξειεν ἂν εἶναι καὶ ὡς δεῖ χαίρειν καὶ τούτοις ,καὶ καθ᾽ ὑπερβολὴν καὶ ἔλλειψιν .
ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τοῖς περὶ τὴν ἀκοήν ·
τοὺς γὰρ ὑπερβεβλημένως χαίροντας μέλεσιν ἢ ὑποκρίσει οὐθεὶς ἀκολάστους λέγει ,οὐδὲ τοὺς ὡς δεῖ σώφρονας .
οὐδὲ τοὺς περὶ τὴν ὀσμήν ,πλὴν κατὰ συμβεβηκός ·
τοὺς γὰρ χαίροντας μήλων ἢ ῥόδων ἢ θυμιαμάτων ὀσμαῖς οὐ λέγομεν ἀκολάστους ,ἀλλὰ μᾶλλον τοὺς μύρων ἢ ὄψων ·χαίρουσι γὰρ τούτοις οἱ ἀκόλαστοι ,ὅτι διὰ τούτων ἀνάμνησις γίνεται αὐτοῖς τῶν ἐπιθυμημάτων .
ἴδοι δ᾽ ἄν τις καὶ τοὺς ἄλλους ,ὅταν πεινῶσι ,χαίροντας ταῖς τῶν βρωμάτων ὀσμαῖς ·
τὸ δὲ τοιούτοις χαίρειν ἀκολάστου ·τούτῳ γὰρ ἐπιθυμήματα ταῦτα .
οὐκ ἔστι δὲ οὐδ᾽ ἐν τοῖς ἄλλοις ζῴοις κατὰ ταύτας τὰς αἰσθήσεις ἡδονὴ πλὴν κατὰ συμβεβηκός .
οὐδὲ γὰρ ταῖς ὀσμαῖς τῶν λαγωῶν αἱ κύνες χαίρουσιν ἀλλὰ τῇ βρώσει ,τὴν δ᾽ αἴσθησιν ἡ ὀσμὴ ἐποίησεν ·οὐδ᾽ ὁ λέων τῇ φωνῇ τοῦ βοὸς ἀλλὰ τῇ ἐδωδῇ ·ὅτι δ᾽ ἐγγύς ἐστι ,διὰ τῆς φωνῆς ᾔσθετο ,καὶ χαίρειν δὴ ταύτῃ φαίνεται ·
ὁμοίως δ᾽ οὐδ᾽ ἰδὼν " ἢ [εὑρὼν] ἔλαφον ἢ ἄγριον αἶγα ," ἀλλ᾽ ὅτι βορὰν ἕξει .
περὶ τὰς τοιαύτας δ᾽ ἡδονὰς ἡ σωφροσύνη καὶ ἡ ἀκολασία ἐστὶν ὧν καὶ τὰ λοιπὰ ζῷα κοινωνεῖ ,ὅθεν ἀνδραποδώδεις καὶ θηριώδεις φαίνονται ·
αὗται δ᾽ εἰσὶν ἁφὴ καὶ γεῦσις .
φαίνονται δὲ καὶ τῇ γεύσει ἐπὶ μικρὸν ἢ οὐθὲν χρῆσθαι ·
τῆς γὰρ γεύσεώς ἐστιν ἡ κρίσις τῶν χυμῶν ,ὅπερ ποιοῦσιν οἱ τοὺς οἴνους δοκιμάζοντες καὶ τὰ ὄψα ἀρτύοντες ·
οὐ πάνυ δὲ χαίρουσι τούτοις ,ἢ οὐχ οἵ γε ἀκόλαστοι ,ἀλλὰ τῇ ἀπολαύσει ,ἣ γίνεται πᾶσα δι᾽ ἁφῆς καὶ ἐν σιτίοις καὶ ἐν ποτοῖς καὶ τοῖς ἀφροδισίοις λεγομένοις .
διὸ καὶ ηὔξατό τις ὀψοφάγος ὢν τὸν φάρυγγα αὑτῷ μακρότερον γεράνου γενέσθαι ,ὡς ἡδόμενος τῇ ἁφῇ .
κοινοτάτη δὴ τῶν αἰσθήσεων καθ᾽ ἣν ἡ ἀκολασία ·
καὶ δόξειεν ἂν δικαίως ἐπονείδιστος εἶναι ,ὅτι οὐχ ᾗ ἄνθρωποί ἐσμεν ὑπάρχει ,ἀλλ᾽ ᾗ ζῷα .
τὸ δὴ τοιούτοις χαίρειν καὶ μάλιστα ἀγαπᾶν θηριῶδες .
καὶ γὰρ αἱ ἐλευθεριώταται τῶν διὰ τῆς ἁφῆς ἡδονῶν ἀφῄρηνται ,οἷον αἱ ἐν τοῖς γυμνασίοις διὰ τρίψεως καὶ τῆς θερμασίας γινόμεναι ·
οὐ γὰρ περὶ πᾶν τὸ σῶμα ἡ τοῦ ἀκολάστου ἁφή ,ἀλλὰ περί τινα μέρη .
τῶν δ᾽ ἐπιθυμιῶν αἳ μὲν κοιναὶ δοκοῦσιν εἶναι ,αἳ δ᾽ ἴδιοι καὶ ἐπίθετοι ·
οἷον ἡ μὲν τῆς τροφῆς φυσική ·πᾶς γὰρ ἐπιθυμεῖ ὁ ἐνδεὴς ξηρᾶς ἢ ὑγρᾶς τροφῆς ,ὁτὲ δὲ ἀμφοῖν ,καὶ εὐνῆς ,φησὶν Ὅμηρος ,ὁ νέος καὶ ἀκμάζων ·
τὸ δὲ τοιᾶσδε ἢ τοιᾶσδε ,οὐκέτι πᾶς ,οὐδὲ τῶν αὐτῶν .
διὸ φαίνεται ἡμέτερον εἶναι .
οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἔχει γέ τι καὶ φυσικόν ·
ἕτερα γὰρ ἑτέροις ἐστὶν ἡδέα ,καὶ ἔνια πᾶσιν ἡδίω τῶν τυχόντων .
ἐν μὲν οὖν ταῖς φυσικαῖς ἐπιθυμίαις ὀλίγοι ἁμαρτάνουσι καὶ ἐφ᾽ ἕν ,ἐπὶ τὸ πλεῖον ·
τὸ γὰρ ἐσθίειν τὰ τυχόντα ἢ πίνειν ἕως ἂν ὑπερπλησθῇ ,ὑπερβάλλειν ἐστὶ τὸ κατὰ φύσιν τῷ πλήθει ·ἀναπλήρωσις γὰρ τῆς ἐνδείας ἡ φυσικὴ ἐπιθυμία .διὸ λέγονται οὗτοι γαστρίμαργοι ,ὡς παρὰ τὸ δέον πληροῦντες αὐτήν .
τοιοῦτοι δὲ γίνονται οἱ λίαν ἀνδραποδώδεις .
περὶ δὲ τὰς ἰδίας τῶν ἡδονῶν πολλοὶ καὶ πολλαχῶς ἁμαρτάνουσιν .
τῶν γὰρ φιλοτοιούτων λεγομένων ἢ τῷ χαίρειν οἷς μὴ δεῖ ,ἢ τῷ μᾶλλον ἢ ὡς οἱ πολλοί ,ἢ μὴ ὡς δεῖ ,κατὰ πάντα δ᾽ οἱ ἀκόλαστοι ὑπερβάλλουσιν ·
καὶ γὰρ χαίρουσιν ἐνίοις οἷς οὐ δεῖ [ μισητὰ γάρ ] ,καὶ εἴ τισι δεῖ χαίρειν τῶν τοιούτων ,μᾶλλον ἢ δεῖ καὶ ἢ ὡς οἱ πολλοὶ χαίρουσιν .
ἡ μὲν οὖν περὶ τὰς ἡδονὰς ὑπερβολὴ ὅτι ἀκολασία καὶ ψεκτόν ,δῆλον ·
περὶ δὲ τὰς λύπας οὐχ ὥσπερ ἐπὶ τῆς ἀνδρείας τῷ ὑπομένειν λέγεται σώφρων οὐδ᾽ ἀκόλαστος τῷ μή ,ἀλλ᾽ ὁ μὲν ἀκόλαστος τῷ λυπεῖσθαι μᾶλλον ἢ δεῖ ὅτι τῶν ἡδέων οὐ τυγχάνει [ καὶ τὴν λύπην δὲ ποιεῖ αὐτῷ ἡ ἡδονή ] ,ὁ δὲ σώφρων τῷ μὴ λυπεῖσθαι τῇ ἀπουσίᾳ καὶ τῷ ἀπέχεσθαι τοῦ ἡδέος .
ὁ μὲν οὖν ἀκόλαστος ἐπιθυμεῖ τῶν ἡδέων πάντων ἢ τῶν μάλιστα ,καὶ ἄγεται ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας ὥστε ἀντὶ τῶν ἄλλων ταῦθ᾽ αἱρεῖσθαι ·
διὸ καὶ λυπεῖται καὶ ἀποτυγχάνων καὶ ἐπιθυμῶν ·μετὰ λύπης γὰρ ἡ ἐπιθυμία ·
ἀτόπῳ δ᾽ ἔοικε τὸ δι᾽ ἡδονὴν λυπεῖσθαι .
ἐλλείποντες δὲ τὰ περὶ τὰς ἡδονὰς καὶ ἧττον ἢ δεῖ χαίροντες οὐ πάνυ γίνονται ·
οὐ γὰρ ἀνθρωπική ἐστιν ἡ τοιαύτη ἀναισθησία ·
καὶ γὰρ τὰ λοιπὰ ζῷα διακρίνει τὰ βρώματα ,καὶ τοῖς μὲν χαίρει τοῖς δ᾽ οὔ ·
εἰ δέ τῳ μηδέν ἐστιν ἡδὺ μηδὲ διαφέρει ἕτερον ἑτέρου ,πόρρω ἂν εἴη τοῦ ἄνθρωπος εἶναι ·
οὐ τέτευχε δ᾽ ὁ τοιοῦτος ὀνόματος διὰ τὸ μὴ πάνυ γίνεσθαι .
ὁ δὲ σώφρων μέσως μὲν περὶ ταῦτ᾽ ἔχει ·
οὔτε γὰρ ἥδεται οἷς μάλιστα ὁ ἀκόλαστος ,ἀλλὰ μᾶλλον δυσχεραίνει ,οὐδ᾽ ὅλως οἷς μὴ δεῖ οὐδὲ σφόδρα τοιούτῳ οὐδενί ,οὔτ᾽ ἀπόντων λυπεῖται οὐδ᾽ ἐπιθυμεῖ ,ἢ μετρίως ,οὐδὲ μᾶλλον ἢ δεῖ ,οὐδ᾽ ὅτε μὴ δεῖ ,οὐδ᾽ ὅλως τῶν τοιούτων οὐδέν ·ὅσα δὲ πρὸς ὑγίειάν ἐστιν ἢ πρὸς εὐεξίαν ἡδέα ὄντα ,τούτων ὀρέξεται μετρίως καὶ ὡς δεῖ ,καὶ τῶν ἄλλων ἡδέων μὴ ἐμποδίων τούτοις ὄντων ἢ παρὰ τὸ καλὸν ἢ ὑπὲρ τὴν οὐσίαν .
ὁ γὰρ οὕτως ἔχων μᾶλλον ἀγαπᾷ τὰς τοιαύτας ἡδονὰς τῆς ἀξίας ·
ὁ δὲ σώφρων οὐ τοιοῦτος ,ἀλλ᾽ ὡς ὁ ὀρθὸς λόγος .
ἑκουσίῳ δὲ μᾶλλον ἔοικεν ἡ ἀκολασία τῆς δειλίας .
ἣ μὲν γὰρ δι᾽ ἡδονήν ,ἣ δὲ διὰ λύπην ,ὧν τὸ μὲν αἱρετόν ,τὸ δὲ φευκτόν ·
καὶ ἡ μὲν λύπη ἐξίστησι καὶ φθείρει τὴν τοῦ ἔχοντος φύσιν ,ἡ δὲ ἡδονὴ οὐδὲν τοιοῦτο ποιεῖ .
μᾶλλον δὴ ἑκούσιον .
διὸ καὶ ἐπονειδιστότερον ·
καὶ γὰρ ἐθισθῆναι ῥᾷον πρὸς αὐτά ·πολλὰ γὰρ ἐν τῷ βίῳ τὰ τοιαῦτα ,καὶ οἱ ἐθισμοὶ ἀκίνδυνοι ,ἐπὶ δὲ τῶν φοβερῶν ἀνάπαλιν .
δόξειε δ᾽ ἂν οὐχ ὁμοίως ἑκούσιον ἡ δειλία εἶναι τοῖς καθ᾽ ἕκαστον ·
αὐτὴ μὲν γὰρ ἄλυπος ,ταῦτα δὲ διὰ λύπην ἐξίστησιν ,ὥστε καὶ τὰ ὅπλα ῥιπτεῖν καὶ τἆλλα ἀσχημονεῖν ·
διὸ καὶ δοκεῖ βίαια εἶναι .
τῷ δ᾽ ἀκολάστῳ ἀνάπαλιν τὰ μὲν καθ᾽ ἕκαστα ἑκούσια [ ἐπιθυμοῦντι γὰρ καὶ ὀρεγομένῳ ] ,τὸ δ᾽ ὅλον ἧττον ·οὐθεὶς γὰρ ἐπιθυμεῖ ἀκόλαστος εἶναι .
τὸ δ᾽ ὄνομα τῆς ἀκολασίας καὶ ἐπὶ τὰς παιδικὰς ἁμαρτίας φέρομεν ·
πότερον δ᾽ ἀπὸ ποτέρου καλεῖται ,οὐθὲν πρὸς τὰ νῦν διαφέρει ,δῆλον δ᾽ ὅτι τὸ ὕστερον ἀπὸ τοῦ προτέρου .
οὐ κακῶς δ᾽ ἔοικε μετενηνέχθαι ·κεκολάσθαι γὰρ δεῖ τὸ τῶν αἰσχρῶν ὀρεγόμενον καὶ πολλὴν αὔξησιν ἔχον ,τοιοῦτον δὲ μάλιστα ἡ ἐπιθυμία καὶ ὁ παῖς ·κατ᾽ ἐπιθυμίαν γὰρ ζῶσι καὶ τὰ παιδία ,καὶ μάλιστα ἐν τούτοις ἡ τοῦ ἡδέος ὄρεξις .
εἰ οὖν μὴ ἔσται εὐπειθὲς καὶ ὑπὸ τὸ ἄρχον ,ἐπὶ πολὺ ἥξει ·
ἄπληστος γὰρ ἡ τοῦ ἡδέος ὄρεξις καὶ πανταχόθεν τῷ ἀνοήτῳ ,καὶ ἡ τῆς ἐπιθυμίας ἐνέργεια αὔξει τὸ συγγενές ,κἂν μεγάλαι καὶ σφοδραὶ ὦσι ,καὶ τὸν λογισμὸν ἐκκρούουσιν .διὸ δεῖ μετρίας εἶναι αὐτὰς καὶ ὀλίγας ,καὶ τῷ λόγῳ μηθὲν ἐναντιοῦσθαι - τὸ δὲ τοιοῦτον εὐπειθὲς λέγομεν καὶ κεκολασμένον - ὥσπερ δὲ τὸν παῖδα δεῖ κατὰ τὸ πρόσταγμα τοῦ παιδαγωγοῦ ζῆν ,οὕτω καὶ τὸ ἐπιθυμητικὸν κατὰ τὸν λόγον .
διὸ δεῖ τοῦ σώφρονος τὸ ἐπιθυμητικὸν συμφωνεῖν τῷ λόγῳ ·
σκοπὸς γὰρ ἀμφοῖν τὸ καλόν ,καὶ ἐπιθυμεῖ ὁ σώφρων ὧν δεῖ καὶ ὡς δεῖ καὶ ὅτε ·
οὕτω δὲ τάττει καὶ ὁ λόγος .
ταῦτ᾽ οὖν ἡμῖν εἰρήσθω περὶ σωφροσύνης .
λέγωμεν δ᾽ ἑξῆς περὶ ἐλευθεριότητος .
δοκεῖ δὴ εἶναι ἡ περὶ χρήματα μεσότης ·
ἐπαινεῖται γὰρ ὁ ἐλευθέριος οὐκ ἐν τοῖς πολεμικοῖς ,οὐδ᾽ ἐν οἷς ὁ σώφρων ,οὐδ᾽ αὖ ἐν ταῖς κρίσεσιν ,ἀλλὰ περὶ δόσιν χρημάτων καὶ λῆψιν ,μᾶλλον δ᾽ ἐν τῇ δόσει .
χρήματα δὲ λέγομεν πάντα ὅσων ἡ ἀξία νομίσματι μετρεῖται .
ἔστι δὲ καὶ ἡ ἀσωτία καὶ ἡ ἀνελευθερία περὶ χρήματα ὑπερβολαὶ καὶ ἐλλείψεις ·
καὶ τὴν μὲν ἀνελευθερίαν προσάπτομεν ἀεὶ τοῖς μᾶλλον ἢ δεῖ περὶ χρήματα σπουδάζουσι ,τὴν δ᾽ ἀσωτίαν ἐπιφέρομεν ἐνίοτε συμπλέκοντες ·
τοὺς γὰρ ἀκρατεῖς καὶ εἰς ἀκολασίαν δαπανηροὺς ἀσώτους καλοῦμεν .
διὸ καὶ φαυλότατοι δοκοῦσιν εἶναι ·
οὐ δὴ οἰκείως προσαγορεύονται ·
τὸ φθείρειν τὴν οὐσίαν ·
ἄσωτος γὰρ ὁ δι᾽ αὑτὸν ἀπολλύμενος ,δοκεῖ δ᾽ ἀπώλειά τις αὑτοῦ εἶναι καὶ ἡ τῆς οὐσίας φθορά ,ὡς τοῦ ζῆν διὰ τούτων ὄντος .
οὕτω δὴ τὴν ἀσωτίαν ἐκδεχόμεθα .
ὁ πλοῦτος δ᾽ ἐστὶ τῶν χρησίμων ·
ἑκάστῳ δ᾽ ἄριστα χρῆται ὁ ἔχων τὴν περὶ τοῦτο ἀρετήν ·
καὶ πλούτῳ δὴ χρήσεται ἄριστα ὁ ἔχων τὴν περὶ τὰ χρήματα ἀρετήν ·
οὗτος δ᾽ ἐστὶν ὁ ἐλευθέριος .
χρῆσις δ᾽ εἶναι δοκεῖ χρημάτων δαπάνη καὶ δόσις ·
ἡ δὲ λῆψις καὶ ἡ φυλακὴ κτῆσις μᾶλλον .
διὸ μᾶλλόν ἐστι τοῦ ἐλευθερίου τὸ διδόναι οἷς δεῖ ἢ λαμβάνειν ὅθεν δεῖ καὶ μὴ λαμβάνειν ὅθεν οὐ δεῖ .
τῆς γὰρ ἀρετῆς μᾶλλον τὸ εὖ ποιεῖν ἢ τὸ εὖ πάσχειν ,καὶ τὰ καλὰ πράττειν μᾶλλον ἢ τὰ αἰσχρὰ μὴ πράττειν ·
οὐκ ἄδηλον δ᾽ ὅτι τῇ μὲν δόσει ἕπεται τὸ εὖ ποιεῖν καὶ τὸ καλὰ πράττειν ,τῇ δὲ λήψει τὸ εὖ πάσχειν ἢ μὴ αἰσχροπραγεῖν .καὶ ἡ χάρις τῷ διδόντι ,οὐ τῷ μὴ λαμβάνοντι ,καὶ ὁ ἔπαινος δὲ μᾶλλον .
καὶ ῥᾷον δὲ τὸ μὴ λαβεῖν τοῦ δοῦναι ·
τὸ γὰρ οἰκεῖον ἧττον προΐενται μᾶλλον ἢ οὐ λαμβάνουσι τὸ ἀλλότριον .
καὶ ἐλευθέριοι δὲ λέγονται οἱ διδόντες ·οἱ δὲ μὴ λαμβάνοντες οὐκ εἰς ἐλευθεριότητα ἐπαινοῦνται ,ἀλλ᾽ οὐχ ἧττον εἰς δικαιοσύνην ·οἱ δὲ λαμβάνοντες οὐδ᾽ ἐπαινοῦνται πάνυ .
φιλοῦνται δὲ σχεδὸν μάλιστα οἱ ἐλευθέριοι τῶν ἀπ᾽ ἀρετῆς ·
ὠφέλιμοι γὰρ ,τοῦτο δ᾽ ἐν τῇ δόσει .
αἱ δὲ κατ᾽ ἀρετὴν πράξεις καλαὶ καὶ τοῦ καλοῦ ἕνεκα .
καὶ ὁ ἐλευθέριος οὖν δώσει τοῦ καλοῦ ἕνεκα καὶ ὀρθῶς ·
οἷς γὰρ δεῖ καὶ ὅσα καὶ ὅτε ,καὶ τἆλλα ὅσα ἕπεται τῇ ὀρθῇ δόσει ·
καὶ ταῦτα ἡδέως ἢ ἀλύπως ·
τὸ γὰρ κατ᾽ ἀρετὴν ἡδὺ ἢ ἄλυπον ,ἥκιστα δὲ λυπηρόν .
ὁ δὲ διδοὺς οἷς μὴ δεῖ ,ἢ μὴ τοῦ καλοῦ ἕνεκα ἀλλὰ διά τιν᾽ ἄλλην αἰτίαν ,οὐκ ἐλευθέριος ἀλλ᾽ ἄλλος τις ῥηθήσεται .
οὐδ᾽ ὁ λυπηρῶς ·μᾶλλον γὰρ ἕλοιτ᾽ ἂν τὰ χρήματα τῆς καλῆς πράξεως ,τοῦτο δ᾽ οὐκ ἐλευθερίου .οὐδὲ λήψεται δὲ ὅθεν μὴ δεῖ ·οὐ γάρ ἐστι τοῦ μὴ τιμῶντος τὰ χρήματα ἡ τοιαύτη λῆψις .οὐκ ἂν εἴη δὲ οὐδ᾽ αἰτητικός ·οὐ γάρ ἐστι τοῦ εὖ ποιοῦντος εὐχερῶς εὐεργετεῖσθαι .ὅθεν δὲ δεῖ ,λήψεται ,οἷον ἀπὸ τῶν ἰδίων κτημάτων ,οὐχ ὡς καλὸν ἀλλ᾽ ὡς ἀναγκαῖον ,ὅπως ἔχῃ διδόναι .
οὐδ᾽ ἀμελήσει τῶν ἰδίων ,βουλόμενός γε διὰ τούτων τισὶν ἐπαρκεῖν .
οὐδὲ τοῖς τυχοῦσι δώσει ,ἵνα ἔχῃ διδόναι οἷς δεῖ καὶ ὅτε καὶ οὗ καλόν .
ἐλευθερίου δ᾽ ἐστὶ σφόδρα καὶ τὸ ὑπερβάλλειν ἐν τῇ δόσει ,ὥστε καταλείπειν ἑαυτῷ ἐλάττω ·
τὸ γὰρ μὴ βλέπειν ἐφ᾽ ἑαυτὸν ἐλευθερίου .
κατὰ τὴν οὐσίαν δ᾽ ἡ ἐλευθεριότης λέγεται ·
οὐ γὰρ ἐν τῷ πλήθει τῶν διδομένων τὸ ἐλευθέριον ,ἀλλ᾽ ἐν τῇ τοῦ διδόντος ἕξει ,αὕτη δὲ κατὰ τὴν οὐσίαν δίδωσιν .
οὐθὲν δὴ κωλύει ἐλευθεριώτερον εἶναι τὸν τὰ ἐλάττω διδόντα ,ἐὰν ἀπ᾽ ἐλαττόνων διδῷ .
ἐλευθεριώτεροι δὲ εἶναι δοκοῦσιν οἱ μὴ κτησάμενοι ἀλλὰ παραλαβόντες τὴν οὐσίαν ·
ἄπειροί τε γὰρ τῆς ἐνδείας ,καὶ πάντες ἀγαπῶσι μᾶλλον τὰ αὑτῶν ἔργα ,ὥσπερ οἱ γονεῖς καὶ οἱ ποιηταί .
πλουτεῖν δ᾽ οὐ ῥᾴδιον τὸν ἐλευθέριον ,μήτε ληπτικὸν ὄντα μήτε φυλακτικόν ,προετικὸν δὲ καὶ μὴ τιμῶντα δι᾽ αὐτὰ τὰ χρήματα ἀλλ᾽ ἕνεκα τῆς δόσεως .
διὸ καὶ ἐγκαλεῖται τῇ τύχῃ ὅτι οἱ μάλιστα ἄξιοι ὄντες ἥκιστα πλουτοῦσιν .
συμβαίνει δ᾽ οὐκ ἀλόγως τοῦτο ·
οὐ γὰρ οἷόν τε χρήματ᾽ ἔχειν μὴ ἐπιμελόμενον ὅπως ἔχῃ ,ὥσπερ οὐδ᾽ ἐπὶ τῶν ἄλλων .
οὐ μὴν δώσει γε οἷς οὐ δεῖ οὐδ᾽ ὅτε μὴ δεῖ ,οὐδ᾽ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα ·
οὐ γὰρ ἂν ἔτι πράττοι κατὰ τὴν ἐλευθεριότητα ,καὶ εἰς ταῦτα ἀναλώσας οὐκ ἂν ἔχοι εἰς ἃ δεῖ ἀναλίσκειν .
ὥσπερ γὰρ εἴρηται ,ἐλευθέριός ἐστιν ὁ κατὰ τὴν οὐσίαν δαπανῶν καὶ εἰς ἃ δεῖ ·
ὁ δ᾽ ὑπερβάλλων ἄσωτος .
διὸ τοὺς τυράννους οὐ λέγομεν ἀσώτους ·
τὸ γὰρ πλῆθος τῆς κτήσεως οὐ δοκεῖ ῥᾴδιον εἶναι ταῖς δόσεσι καὶ ταῖς δαπάναις ὑπερβάλλειν .
τῆς ἐλευθεριότητος δὴ μεσότητος οὔσης περὶ χρημάτων δόσιν καὶ λῆψιν ,ὁ ἐλευθέριος καὶ δώσει καὶ δαπανήσει εἰς ἃ δεῖ καὶ ὅσα δεῖ ,ὁμοίως ἐν μικροῖς καὶ μεγάλοις ,καὶ ταῦτα ἡδέως ·
τῆς ἀρετῆς γὰρ περὶ ἄμφω οὔσης μεσότητος ,ποιήσει ἀμφότερα ὡς δεῖ ·
ἕπεται γὰρ τῇ ἐπιεικεῖ δόσει ἡ τοιαύτη λῆψις ,ἡ δὲ μὴ τοιαύτη ἐναντία ἐστίν .αἱ μὲν οὖν ἑπόμεναι γίνονται ἅμα ἐν τῷ αὐτῷ ,αἱ δ᾽ ἐναντίαι δῆλον ὡς οὔ .
ἐὰν δὲ παρὰ τὸ δέον καὶ τὸ καλῶς ἔχον συμβαίνῃ αὐτῷ ἀναλίσκειν ,λυπήσεται ,μετρίως δὲ καὶ ὡς δεῖ ·
τῆς ἀρετῆς γὰρ καὶ ἥδεσθαι καὶ λυπεῖσθαι ἐφ᾽ οἷς δεῖ καὶ ὡς δεῖ .
καὶ εὐκοινώνητος δ᾽ ἐστὶν ὁ ἐλευθέριος εἰς χρήματα ·
δύναται γὰρ ἀδικεῖσθαι ,μὴ τιμῶν γε τὰ χρήματα ,καὶ μᾶλλον ἀχθόμενος εἴ τι δέον μὴ ἀνάλωσεν ἢ λυπούμενος εἰ μὴ δέον τι ἀνάλωσεν ,καὶ τῷ Σιμωνίδῃ οὐκ ἀρεσκόμενος .
ὁ δ᾽ ἄσωτος καὶ ἐν τούτοις διαμαρτάνει ·
οὔτε γὰρ ἥδεται ἐφ᾽ οἷς δεῖ οὐδὲ ὡς δεῖ οὔτε λυπεῖται ·
ἔσται δὲ προϊοῦσι φανερώτερον .
εἴρηται δὴ ἡμῖν ὅτι ὑπερβολαὶ καὶ ἐλλείψεις εἰσὶν ἡ ἀσωτία καὶ ἡ ἀνελευθερία ,καὶ ἐν δυσίν ,ἐν δόσει καὶ λήψει ·
καὶ τὴν δαπάνην γὰρ εἰς τὴν δόσιν τίθεμεν .
ἡ μὲν οὖν ἀσωτία τῷ διδόναι καὶ μὴ λαμβάνειν ὑπερβάλλει ,τῷ δὲ λαμβάνειν ἐλλείπει ,ἡ δ᾽ ἀνελευθερία τῷ διδόναι μὲν ἐλλείπει ,τῷ λαμβάνειν δ᾽ ὑπερβάλλει ,πλὴν ἐν μικροῖς .
τὰ μὲν οὖν τῆς ἀσωτίας οὐ πάνυ συνδυάζεται ·οὐ γὰρ ῥᾴδιον μηδαμόθεν λαμβάνοντα πᾶσι διδόναι ·
ταχέως γὰρ ἐπιλείπει ἡ οὐσία τοὺς ἰδιώτας διδόντας ,οἵπερ καὶ δοκοῦσιν ἄσωτοι εἶναι ·
ἐπεὶ ὅ γε τοιοῦτος δόξειεν ἂν οὐ μικρῷ βελτίων εἶναι τοῦ ἀνελευθέρου .
εὐίατός τε γάρ ἐστι καὶ ὑπὸ τῆς ἡλικίας καὶ ὑπὸ τῆς ἀπορίας ,καὶ ἐπὶ τὸ μέσον δύναται ἐλθεῖν .ἔχει γὰρ τὰ τοῦ ἐλευθερίου ·καὶ γὰρ δίδωσι καὶ οὐ λαμβάνει ,οὐδέτερον δ᾽ ὡς δεῖ οὐδ᾽ εὖ .εἰ δὴ τοῦτο ἐθισθείη ἤ πως ἄλλως μεταβάλοι ,εἴη ἂν ἐλευθέριος ·δώσει γὰρ οἷς δεῖ ,καὶ οὐ λήψεται ὅθεν οὐ δεῖ .
διὸ καὶ δοκεῖ οὐκ εἶναι φαῦλος τὸ ἦθος ·
οὐ γὰρ μοχθηροῦ οὐδ᾽ ἀγεννοῦς τὸ ὑπερβάλλειν διδόντα καὶ μὴ λαμβάνοντα ,ἠλιθίου δέ .
ὁ δὲ τοῦτον τὸν τρόπον ἄσωτος πολὺ δοκεῖ βελτίων τοῦ ἀνελευθέρου εἶναι διά τε τὰ εἰρημένα ,καὶ ὅτι ὃ μὲν ὠφελεῖ πολλούς ,ὃ δὲ οὐθένα ,ἀλλ᾽ οὐδ᾽ αὑτόν .
ἀλλ᾽ οἱ πολλοὶ τῶν ἀσώτων ,καθάπερ εἴρηται ,καὶ λαμβάνουσιν ὅθεν μὴ δεῖ ,καὶ εἰσὶ κατὰ τοῦτο ἀνελεύθεροι .ληπτικοὶ δὲ γίνονται διὰ τὸ βούλεσθαι μὲν ἀναλίσκειν ,εὐχερῶς δὲ τοῦτο ποιεῖν μὴ δύνασθαι ·ταχὺ γὰρ ἐπιλείπει αὐτοὺς τὰ ὑπάρχοντα .ἀναγκάζονται οὖν ἑτέρωθεν πορίζειν .
ἅμα δὲ καὶ διὰ τὸ μηδὲν τοῦ καλοῦ φροντίζειν ὀλιγώρως καὶ πάντοθεν λαμβάνουσιν ·
διδόναι γὰρ ἐπιθυμοῦσι ,τὸ δὲ πῶς ἢ πόθεν οὐδὲν αὐτοῖς διαφέρει .
διόπερ οὐδ᾽ ἐλευθέριοι αἱ δόσεις αὐτῶν εἰσίν ·
οὐ γὰρ καλαί ,οὐδὲ τούτου ἕνεκα ,οὐδὲ ὡς δεῖ ·
ἀλλ᾽ ἐνίοτε οὓς δεῖ πένεσθαι ,τούτους πλουσίους ποιοῦσι ,καὶ τοῖς μὲν μετρίοις τὰ ἤθη οὐδὲν ἂν δοῖεν ,τοῖς δὲ κόλαξιν ἤ τιν᾽ ἄλλην ἡδονὴν πορίζουσι πολλά .
διὸ καὶ ἀκόλαστοι αὐτῶν εἰσὶν οἱ πολλοί ·
εὐχερῶς γὰρ ἀναλίσκοντες καὶ εἰς τὰς ἀκολασίας δαπανηροί εἰσι ,καὶ διὰ τὸ μὴ πρὸς τὸ καλὸν ζῆν πρὸς τὰς ἡδονὰς ἀποκλίνουσιν .ὁ μὲν οὖν ἄσωτος ἀπαιδαγώγητος γενόμενος εἰς ταῦτα μεταβαίνει ,τυχὼν δ᾽ ἐπιμελείας εἰς τὸ μέσον καὶ εἰς τὸ δέον ἀφίκοιτ᾽ ἄν .ἡ δ᾽ ἀνελευθερία ἀνίατός τ᾽ ἐστίν [ δοκεῖ γὰρ τὸ γῆρας καὶ πᾶσα ἀδυναμία ἀνελευθέρους ποιεῖν ] ,καὶ συμφυέστερον τοῖς ἀνθρώποις τῆς ἀσωτίας ·
οἱ γὰρ πολλοὶ φιλοχρήματοι μᾶλλον ἢ δοτικοί .
καὶ διατείνει δ᾽ ἐπὶ πολύ ,καὶ πολυειδές ἐστιν ·
πολλοὶ γὰρ τρόποι δοκοῦσι τῆς ἀνελευθερίας εἶναι .
ἐν δυσὶ γὰρ οὖσα ,τῇ τ᾽ ἐλλείψει τῆς δόσεως καὶ τῇ ὑπερβολῇ τῆς λήψεως ,οὐ πᾶσιν ὁλόκληρος παραγίνεται ,ἀλλ᾽ ἐνίοτε χωρίζεται ,καὶ οἳ μὲν τῇ λήψει ὑπερβάλλουσιν ,οἳ δὲ τῇ δόσει ἐλλείπουσιν .
οἱ μὲν γὰρ ἐν ταῖς τοιαύταις προσηγορίαις οἷον φειδωλοὶ γλίσχροι κίμβικες ,πάντες τῇ δόσει ἐλλείπουσι ,τῶν δ᾽ ἀλλοτρίων οὐκ ἐφίενται οὐδὲ βούλονται λαμβάνειν ,οἳ μὲν διά τινα ἐπιείκειαν καὶ εὐλάβειαν τῶν αἰσχρῶν [ δοκοῦσι γὰρ ἔνιοι ἢ φασί γε διὰ τοῦτο φυλάττειν ,ἵνα μή ποτ᾽ ἀναγκασθῶσιν αἰσχρόν τι πρᾶξαι ·
τούτων δὲ καὶ ὁ κυμινοπρίστης καὶ πᾶς ὁ τοιοῦτος ·
ὠνόμασται δ᾽ ἀπὸ τῆς ὑπερβολῆς τοῦ μηδὲν ἂν δοῦναι ] ·
οἳ δ᾽ αὖ διὰ φόβον ἀπέχονται τῶν ἀλλοτρίων ὡς οὐ ῥᾴδιον αὐτὸν μὲν τὰ ἑτέρων λαμβάνειν ,τὰ δ᾽ αὐτοῦ ἑτέρους μή ·ἀρέσκει οὖν αὐτοῖς τὸ μήτε λαμβάνειν μήτε διδόναι .οἳ δ᾽ αὖ κατὰ τὴν λῆψιν ὑπερβάλλουσι τῷ πάντοθεν λαμβάνειν καὶ πᾶν ,οἷον οἱ τὰς ἀνελευθέρους ἐργασίας ἐργαζόμενοι ,πορνοβοσκοὶ καὶ πάντες οἱ τοιοῦτοι ,καὶ τοκισταὶ κατὰ μικρὰ καὶ ἐπὶ πολλῷ .
πάντες γὰρ οὗτοι ὅθεν οὐ δεῖ λαμβάνουσι ,καὶ ὁπόσον οὐ δεῖ .
κοινὸν δ᾽ ἐπ᾽ αὐτοῖς ἡ αἰσχροκέρδεια φαίνεται ·πάντες γὰρ ἕνεκα κέρδους ,καὶ τούτου μικροῦ ,ὀνείδη ὑπομένουσιν .
τοὺς γὰρ τὰ μεγάλα μὴ ὅθεν δὲ δεῖ λαμβάνοντας ,μηδὲ ἃ δεῖ ,οὐ λέγομεν ἀνελευθέρους ,οἷον τοὺς τυράννους πόλεις πορθοῦντας καὶ ἱερὰ συλῶντας ,ἀλλὰ πονηροὺς μᾶλλον καὶ ἀσεβεῖς καὶ ἀδίκους .
ὁ μέντοι κυβευτὴς καὶ ὁ λωποδύτης καὶ ὁ λῃστὴς τῶν ἀνελευθέρων εἰσίν ·αἰσχροκερδεῖς γάρ .κέρδους γὰρ ἕνεκα ἀμφότεροι πραγματεύονται καὶ ὀνείδη ὑπομένουσιν ,καὶ οἳ μὲν κινδύνους τοὺς μεγίστους ἕνεκα τοῦ λήμματος ,οἳ δ᾽ ἀπὸ τῶν φίλων κερδαίνουσιν ,οἷς δεῖ διδόναι .
ἀμφότεροι δὴ ὅθεν οὐ δεῖ κερδαίνειν βουλόμενοι αἰσχροκερδεῖς ·
καὶ πᾶσαι δὴ αἱ τοιαῦται λήψεις ἀνελεύθεροι .
εἰκότως δὲ τῇ ἐλευθεριότητι ἀνελευθερία ἐναντίον λέγεται ·
μεῖζόν τε γάρ ἐστι κακὸν τῆς ἀσωτίας ,καὶ μᾶλλον ἐπὶ ταύτην ἁμαρτάνουσιν ἢ κατὰ τὴν λεχθεῖσαν ἀσωτίαν .
περὶ μὲν οὖν ἐλευθεριότητος καὶ τῶν ἀντικειμένων κακιῶν τοσαῦτ᾽ εἰρήσθω .
δόξαι δ᾽ ἂν ἀκόλουθον εἶναι καὶ περὶ μεγαλοπρεπείας διελθεῖν .δοκεῖ γὰρ καὶ αὐτὴ περὶ χρήματά τις ἀρετὴ εἶναι ·
οὐχ ὥσπερ δ᾽ ἡ ἐλευθεριότης διατείνει περὶ πάσας τὰς ἐν χρήμασι πράξεις ,ἀλλὰ περὶ τὰς δαπανηρὰς μόνον ·
ἐν τούτοις δ᾽ ὑπερέχει τῆς ἐλευθεριότητος μεγέθει .καθάπερ γὰρ τοὔνομα αὐτὸ ὑποσημαίνει ,ἐν μεγέθει πρέπουσα δαπάνη ἐστίν .
τὸ δὲ μέγεθος πρός τι ·
οὐ γὰρ τὸ αὐτὸ δαπάνημα τριηράρχῳ καὶ ἀρχιθεωρῷ .
ὁ δ᾽ ἐν μικροῖς ἢ ἐν μετρίοις κατ᾽ ἀξίαν δαπανῶν οὐ λέγεται μεγαλοπρεπής ,οἷον τὸ πολλάκι δόσκον ἀλήτῃ ,ἀλλ᾽ ὁ ἐν μεγάλοις οὕτως .
ὁ μὲν γὰρ μεγαλοπρεπὴς ἐλευθέριος ,ὁ δ᾽ ἐλευθέριος οὐδὲν μᾶλλον μεγαλοπρεπής .
τῆς τοιαύτης δ᾽ ἕξεως ἡ μὲν ἔλλειψις μικροπρέπεια καλεῖται ,ἡ δ᾽ ὑπερβολὴ βαναυσία καὶ ἀπειροκαλία καὶ ὅσαι τοιαῦται ,οὐχ ὑπερβάλλουσαι τῷ μεγέθει περὶ ἃ δεῖ ,ἀλλ᾽ ἐν οἷς οὐ δεῖ καὶ ὡς οὐ δεῖ λαμπρυνόμεναι ·
ὕστερον δ᾽ ὑπὲρ αὐτῶν ἐροῦμεν .
ὁ δὲ μεγαλοπρεπὴς ἐπιστήμονι ἔοικεν ·
τὸ πρέπον γὰρ δύναται θεωρῆσαι καὶ δαπανῆσαι μεγάλα ἐμμελῶς .
ὥσπερ γὰρ ἐν ἀρχῇ εἴπομεν ,ἡ ἕξις ταῖς ἐνεργείαις ὁρίζεται ,καὶ ὧν ἐστίν .
αἱ δὴ τοῦ μεγαλοπρεποῦς δαπάναι μεγάλαι καὶ πρέπουσαι .
τοιαῦτα δὴ καὶ τὰ ἔργα ·
οὕτω γὰρ ἔσται μέγα δαπάνημα καὶ πρέπον τῷ ἔργῳ .
ὥστε τὸ μὲν ἔργον τῆς δαπάνης ἄξιον δεῖ εἶναι ,τὴν δὲ δαπάνην τοῦ ἔργου ,ἢ καὶ ὑπερβάλλειν .
δαπανήσει δὲ τὰ τοιαῦτα ὁ μεγαλοπρεπὴς τοῦ καλοῦ ἕνεκα ·
καὶ ἔτι ἡδέως καὶ προετικῶς ·
καὶ πῶς κάλλιστον καὶ πρεπωδέστατον ,σκέψαιτ᾽ ἂν μᾶλλον ἢ πόσου καὶ πῶς ἐλαχίστου .
ἀναγκαῖον δὴ καὶ ἐλευθέριον τὸν μεγαλοπρεπῆ εἶναι .
καὶ γὰρ ὁ ἐλευθέριος δαπανήσει ἃ δεῖ καὶ ὡς δεῖ ·
ἐν τούτοις δὲ τὸ μέγα τοῦ μεγαλοπρεποῦς ,οἷον μέγεθος ,περὶ ταῦτα τῆς ἐλευθεριότητος οὔσης ,καὶ ἀπὸ τῆς ἴσης δαπάνης τὸ ἔργον ποιήσει μεγαλοπρεπέστερον .
οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ ἀρετὴ κτήματος καὶ ἔργου .
κτῆμα μὲν γὰρ τὸ πλείστου ἄξιον τιμιώτατον ,οἷον χρυσός ,ἔργον δὲ τὸ μέγα καὶ καλόν [ τοῦ γὰρ τοιούτου ἡ θεωρία θαυμαστή ,τὸ δὲ μεγαλοπρεπὲς θαυμαστόν ] ·
καὶ ἔστιν ἔργου ἀρετή ,μεγαλοπρέπεια ,ἐν μεγέθει .
ἔστι δὲ τῶν δαπανημάτων οἷα λέγομεν τὰ τίμια ,οἷον τὰ περὶ θεούς ,ἀναθήματα καὶ κατασκευαὶ καὶ θυσίαι ,ὁμοίως δὲ καὶ περὶ πᾶν τὸ δαιμόνιον ,καὶ ὅσα πρὸς τὸ κοινὸν εὐφιλοτίμητά ἐστιν ,οἷον εἴ που χορηγεῖν οἴονται δεῖν λαμπρῶς ἢ τριηραρχεῖν ἢ καὶ ἑστιᾶν τὴν πόλιν .
ἐν ἅπασι δ᾽ ὥσπερ εἴρηται ,καὶ πρὸς τὸν πράττοντα ἀναφέρεται τὸ τίς ὢν καὶ τίνων ὑπαρχόντων ·
ἄξια γὰρ δεῖ τούτων εἶναι ,καὶ μὴ μόνον τῷ ἔργῳ ἀλλὰ καὶ τῷ ποιοῦντι πρέπειν .
διὸ πένης μὲν οὐκ ἂν εἴη μεγαλοπρεπής ·οὐ γὰρ ἔστιν ἀφ᾽ ὧν πολλὰ δαπανήσει πρεπόντως ·ὁ δ᾽ ἐπιχειρῶν ἠλίθιος ·παρὰ τὴν ἀξίαν γὰρ καὶ τὸ δέον ,κατ᾽ ἀρετὴν δὲ τὸ ὀρθῶς .
πρέπει δὲ [καὶ] οἷς τοιαῦτα προϋπάρχει δι᾽ αὐτῶν ἢ τῶν προγόνων ἢ ὧν αὐτοῖς μέτεστιν ,καὶ τοῖς εὐγενέσι καὶ τοῖς ἐνδόξοις καὶ ὅσα τοιαῦτα ·
πάντα γὰρ ταῦτα μέγεθος ἔχει καὶ ἀξίωμα .μάλιστα μὲν οὖν τοιοῦτος ὁ μεγαλοπρεπής ,καὶ ἐν τοῖς τοιούτοις δαπανήμασιν ἡ μεγαλοπρέπεια ,ὥσπερ εἴρηται ·μέγιστα γὰρ καὶ ἐντιμότατα ·τῶν δὲ ἰδίων ὅσα εἰσάπαξ γίνεται ,οἷον γάμος καὶ εἴ τι τοιοῦτον ,καὶ εἰ περί τι ἡ πᾶσα πόλις σπουδάζει ἢ οἱ ἐν ἀξιώματι ,καὶ περὶ ξένων δὲ ὑποδοχὰς καὶ ἀποστολάς ,καὶ δωρεὰς καὶ ἀντιδωρεάς ·
οὐ γὰρ εἰς ἑαυτὸν δαπανηρὸς ὁ μεγαλοπρεπὴς ἀλλ᾽ εἰς τὰ κοινά ,τὰ δὲ δῶρα τοῖς ἀναθήμασιν ἔχει τι ὅμοιον .
μεγαλοπρεποῦς δὲ καὶ οἶκον κατασκευάσασθαι πρεπόντως τῷ πλούτῳ [ κόσμος γάρ τις καὶ οὗτος ] ,καὶ περὶ ταῦτα μᾶλλον δαπανᾶν ὅσα πολυχρόνια τῶν ἔργων [ κάλλιστα γὰρ ταῦτα ] ,καὶ ἐν ἑκάστοις τὸ πρέπον ·
οὐ γὰρ ταὐτὰ ἁρμόζει θεοῖς καὶ ἀνθρώποις ,οὐδ᾽ ἐν ἱερῷ καὶ τάφῳ .
καὶ ἐπεὶ τῶν δαπανημάτων ἕκαστον μέγα ἐν τῷ γένει ,καὶ μεγαλοπρεπέστατον ἁπλῶς μὲν τὸ ἐν μεγάλῳ μέγα ,ἐνταῦθα δὲ τὸ ἐν τούτοις μέγα ,καὶ διαφέρει τὸ ἐν τῷ ἔργῳ μέγα τοῦ ἐν τῷ δαπανήματι ·
σφαῖρα μὲν γὰρ ἡ καλλίστη ἢ λήκυθος μεγαλοπρέπειαν ἔχει παιδικοῦ δώρου ,ἡ δὲ τούτου τιμὴ μικρὸν καὶ ἀνελεύθερον ·
διὰ τοῦτό ἐστι τοῦ μεγαλοπρεποῦς ,ἐν ᾧ ἂν ποιῇ γένει ,μεγαλοπρεπῶς ποιεῖν [ τὸ γὰρ τοιοῦτον οὐκ εὐπέρβλητον ] καὶ ἔχον κατ᾽ ἀξίαν τοῦ δαπανήματος .
τοιοῦτος μὲν οὖν ὁ μεγαλοπρεπής ·
ὁ δ᾽ ὑπερβάλλων καὶ βάναυσος τῷ παρὰ τὸ δέον ἀναλίσκειν ὑπερβάλλει ,ὥσπερ εἴρηται .
ἐν γὰρ τοῖς μικροῖς τῶν δαπανημάτων πολλὰ ἀναλίσκει καὶ λαμπρύνεται παρὰ μέλος ,οἷον ἐρανιστὰς γαμικῶς ἑστιῶν ,καὶ κωμῳδοῖς χορηγῶν ἐν τῇ παρόδῳ πορφύραν εἰσφέρων ,ὥσπερ οἱ Μεγαροῖ .καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα ποιήσει οὐ τοῦ καλοῦ ἕνεκα ,ἀλλὰ τὸν πλοῦτον ἐπιδεικνύμενος ,καὶ διὰ ταῦτα οἰόμενος θαυμάζεσθαι ,καὶ οὗ μὲν δεῖ πολλὰ ἀναλῶσαι ,ὀλίγα δαπανῶν ,οὗ δ᾽ ὀλίγα ,πολλά .
ὁ δὲ μικροπρεπὴς περὶ πάντα ἐλλείψει ,καὶ τὰ μέγιστα ἀναλώσας ἐν μικρῷ τὸ καλὸν ἀπολεῖ ,καὶ ὅ τι ἂν ποιῇ μέλλων καὶ σκοπῶν πῶς ἂν ἐλάχιστον ἀναλώσαι ,καὶ ταῦτ᾽ ὀδυρόμενος ,καὶ πάντ᾽ οἰόμενος μείζω ποιεῖν ἢ δεῖ .
εἰσὶ μὲν οὖν αἱ ἕξεις αὗται κακίαι ,οὐ μὴν ὀνείδη γ᾽ ἐπιφέρουσι διὰ τὸ μήτε βλαβεραὶ τῷ πέλας εἶναι μήτε λίαν ἀσχήμονες .
ἡ δὲ μεγαλοψυχία περὶ μεγάλα μὲν καὶ ἐκ τοῦ ὀνόματος ἔοικεν εἶναι ,περὶ ποῖα δ᾽ ἐστὶ πρῶτον λάβωμεν ·
διαφέρει δ᾽ οὐδὲν τὴν ἕξιν ἢ τὸν κατὰ τὴν ἕξιν σκοπεῖν .
δοκεῖ δὴ μεγαλόψυχος εἶναι ὁ μεγάλων αὑτὸν ἀξιῶν ἄξιος ὤν ·
ὁ γὰρ μὴ κατ᾽ ἀξίαν αὐτὸ ποιῶν ἠλίθιος ,τῶν δὲ κατ᾽ ἀρετὴν οὐδεὶς ἠλίθιος οὐδ᾽ ἀνόητος .
μεγαλόψυχος μὲν οὖν ὁ εἰρημένος .
ὁ γὰρ μικρῶν ἄξιος καὶ τούτων ἀξιῶν ἑαυτὸν σώφρων ,μεγαλόψυχος δ᾽ οὔ ·
ἐν μεγέθει γὰρ ἡ μεγαλοψυχία ,ὥσπερ καὶ τὸ κάλλος ἐν μεγάλῳ σώματι ,οἱ μικροὶ δ᾽ ἀστεῖοι καὶ σύμμετροι ,καλοὶ δ᾽ οὔ .
ὁ δὲ μεγάλων ἑαυτὸν ἀξιῶν ἀνάξιος ὢν χαῦνος ·
ὁ δὲ μειζόνων ἢ ἄξιος οὐ πᾶς χαῦνος .
ὁ δ᾽ ἐλαττόνων ἢ ἄξιος μικρόψυχος ,ἐάν τε μεγάλων ἐάν τε μετρίων ,ἐάν τε καὶ μικρῶν ἄξιος ὢν ἔτι ἐλαττόνων αὑτὸν ἀξιοῖ .
καὶ μάλιστ᾽ ἂν δόξειεν ὁ μεγάλων ἄξιος ·
τί γὰρ ἂν ἐποίει ,εἰ μὴ τοσούτων ἦν ἄξιος ; 
ἔστι δὴ ὁ μεγαλόψυχος τῷ μὲν μεγέθει ἄκρος ,τῷ δὲ ὡς δεῖ μέσος ·τοῦ γὰρ κατ᾽ ἀξίαν αὑτὸν ἀξιοῖ ·
οἳ δ᾽ ὑπερβάλλουσι καὶ ἐλλείπουσιν .
εἰ δὴ μεγάλων ἑαυτὸν ἀξιοῖ ἄξιος ὤν ,καὶ μάλιστα τῶν μεγίστων ,περὶ ἓν μάλιστ᾽ ἂν εἴη .
ἡ δ᾽ ἀξία λέγεται πρὸς τὰ ἐκτὸς ἀγαθά ·
μέγιστον δὲ τοῦτ᾽ ἂν θείημεν ὃ τοῖς θεοῖς ἀπονέμομεν ,καὶ οὗ μάλιστ᾽ ἐφίενται οἱ ἐν ἀξιώματι ,καὶ τὸ ἐπὶ τοῖς καλλίστοις ἆθλον ·
τοιοῦτον δ᾽ ἡ τιμή ·μέγιστον γὰρ δὴ τοῦτο τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν ·
περὶ τιμὰς δὴ καὶ ἀτιμίας ὁ μεγαλόψυχός ἐστιν ὡς δεῖ .
καὶ ἄνευ δὲ λόγου φαίνονται οἱ μεγαλόψυχοι περὶ τιμὴν εἶναι ·
ὁ δὲ μικρόψυχος ἐλλείπει καὶ πρὸς ἑαυτὸν καὶ πρὸς τὸ τοῦ μεγαλοψύχου ἀξίωμα .
ὁ δὲ χαῦνος πρὸς ἑαυτὸν μὲν ὑπερβάλλει ,οὐ μὴν τόν γε μεγαλόψυχον .
ὁ δὲ μεγαλόψυχος ,εἴπερ τῶν μεγίστων ἄξιος ,ἄριστος ἂν εἴη ·
μείζονος γὰρ ἀεὶ ὁ βελτίων ἄξιος ,καὶ μεγίστων ὁ ἄριστος .
τὸν ὡς ἀληθῶς ἄρα μεγαλόψυχον δεῖ ἀγαθὸν εἶναι .
καὶ δόξειεν ἂν εἶναι μεγαλοψύχου τὸ ἐν ἑκάστῃ ἀρετῇ μέγα .
οὐδαμῶς τ᾽ ἂν ἁρμόζοι μεγαλοψύχῳ φεύγειν παρασείσαντι ,οὐδ᾽ ἀδικεῖν ·
τίνος γὰρ ἕνεκα πράξει αἰσχρὰ ᾧ γ᾽ οὐδὲν μέγα ; 
καθ᾽ ἕκαστα δ᾽ ἐπισκοποῦντι πάμπαν γελοῖος φαίνοιτ᾽ ἂν ὁ μεγαλόψυχος μὴ ἀγαθὸς ὤν .οὐκ εἴη δ᾽ ἂν οὐδὲ τιμῆς ἄξιος φαῦλος ὤν ·τῆς ἀρετῆς γὰρ ἆθλον ἡ τιμή ,καὶ ἀπονέμεται τοῖς ἀγαθοῖς .
ἔοικε μὲν οὖν ἡ μεγαλοψυχία οἷον κόσμος τις εἶναι τῶν ἀρετῶν ·
μείζους γὰρ αὐτὰς ποιεῖ ,καὶ οὐ γίνεται ἄνευ ἐκείνων .
διὰ τοῦτο χαλεπὸν τῇ ἀληθείᾳ μεγαλόψυχον εἶναι ·οὐ γὰρ οἷόν τε ἄνευ καλοκαγαθίας .
μάλιστα μὲν οὖν περὶ τιμὰς καὶ ἀτιμίας ὁ μεγαλόψυχός ἐστι ·
καὶ ἐπὶ μὲν ταῖς μεγάλαις καὶ ὑπὸ τῶν σπουδαίων μετρίως ἡσθήσεται ,ὡς τῶν οἰκείων τυγχάνων ἢ καὶ ἐλαττόνων ·
ἀρετῆς γὰρ παντελοῦς οὐκ ἂν γένοιτο ἀξία τιμή ,οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἀποδέξεταί γε τῷ μὴ ἔχειν αὐτοὺς μείζω αὐτῷ ἀπονέμειν ·
τῆς δὲ παρὰ τῶν τυχόντων καὶ ἐπὶ μικροῖς πάμπαν ὀλιγωρήσει ·
οὐ γὰρ ἔσται δικαίως περὶ αὐτόν .
μάλιστα μὲν οὖν ἐστίν ,ὥσπερ εἴρηται ,ὁ μεγαλόψυχος περὶ τιμάς ,οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ περὶ πλοῦτον καὶ δυναστείαν καὶ πᾶσαν εὐτυχίαν καὶ ἀτυχίαν μετρίως ἕξει ,ὅπως ἂν γίνηται ,καὶ οὔτ᾽ εὐτυχῶν περιχαρὴς ἔσται οὔτ᾽ ἀτυχῶν περίλυπος .οὐδὲ γὰρ περὶ τιμὴν οὕτως ἔχει ὡς μέγιστον ὄν .αἱ γὰρ δυναστεῖαι καὶ ὁ πλοῦτος διὰ τὴν τιμήν ἐστιν αἱρετά ·οἱ γοῦν ἔχοντες αὐτὰ τιμᾶσθαι δι᾽ αὐτῶν βούλονται ·
ᾧ δὲ καὶ ἡ τιμὴ μικρόν ἐστι ,τούτῳ καὶ τἆλλα .
διὸ ὑπερόπται δοκοῦσιν εἶναι .
δοκεῖ δὲ καὶ τὰ εὐτυχήματα συμβάλλεσθαι πρὸς μεγαλοψυχίαν .
οἱ γὰρ εὐγενεῖς ἀξιοῦνται τιμῆς καὶ οἱ δυναστεύοντες ἢ πλουτοῦντες ·ἐν ὑπεροχῇ γάρ ,τὸ δ᾽ ἀγαθῷ ὑπερέχον πᾶν ἐντιμότερον .διὸ καὶ τὰ τοιαῦτα μεγαλοψυχοτέρους ποιεῖ ·
τιμῶνται γὰρ ὑπὸ τινῶν ·
κατ᾽ ἀλήθειαν δ᾽ ὁ ἀγαθὸς μόνος τιμητός ·ᾧ δ᾽ ἄμφω ὑπάρχει ,μᾶλλον ἀξιοῦται τιμῆς .οἱ δ᾽ ἄνευ ἀρετῆς τὰ τοιαῦτα ἀγαθὰ ἔχοντες οὔτε δικαίως ἑαυτοὺς μεγάλων ἀξιοῦσιν οὔτε ὀρθῶς μεγαλόψυχοι λέγονται ·ἄνευ γὰρ ἀρετῆς παντελοῦς οὐκ ἔστι ταῦτα .
ὑπερόπται δὲ καὶ ὑβρισταὶ καὶ οἱ τὰ τοιαῦτα ἔχοντες ἀγαθὰ γίνονται .
ἄνευ γὰρ ἀρετῆς οὐ ῥᾴδιον φέρειν ἐμμελῶς τὰ εὐτυχήματα ·οὐ δυνάμενοι δὲφέρειν καὶ οἰόμενοι τῶν ἄλλων ὑπερέχειν ἐκείνων μὲν καταφρονοῦσιν ,αὐτοὶ δ᾽ ὅ τι ἂν τύχωσι πράττουσιν .μιμοῦνται γὰρ τὸν μεγαλόψυχον οὐχ ὅμοιοι ὄντες ,τοῦτο δὲ δρῶσιν ἐν οἷς δύνανται ·τὰ μὲν οὖν κατ᾽ ἀρετὴν οὐ πράττουσι ,καταφρονοῦσι δὲ τῶν ἄλλων .ὁ μὲν γὰρ μεγαλόψυχος δικαίως καταφρονεῖ [ δοξάζει γὰρ ἀληθῶς ] ,οἱ δὲ πολλοὶ τυχόντως .οὐκ ἔστι δὲ μικροκίνδυνος οὐδὲ φιλοκίνδυνος διὰ τὸ ὀλίγα τιμᾶν ,μεγαλοκίνδυνος δέ ,καὶ ὅταν κινδυνεύῃ ,ἀφειδὴς τοῦ βίου ὡς οὐκ ἄξιον ὂν 
τὸ μὲν γὰρ ὑπερέχοντος ,τὸ δ᾽ ὑπερεχομένου .
οὕτω γάρ οἱ προσοφλήσει ὁ ὑπάρξας καὶ ἔσται εὖ πεπονθώς .
δοκοῦσι δὲ καὶ μνημονεύειν οὗ ἂν ποιήσωσιν εὖ ,ὧν δ᾽ ἂν πάθωσιν οὔ [ ἐλάττων γὰρ ὁ παθὼν εὖ τοῦ ποιήσαντος ,βούλεται δ᾽ ὑπερέχειν ] ,καὶ τὰ μὲν ἡδέως ἀκούειν ,τὰ δ᾽ ἀηδῶς ·διὸ καὶ τὴν Θέτιν οὐ λέγειν τὰς εὐεργεσίας τῷ Διί ,οὐδ᾽ οἱ Λάκωνες πρὸς τοὺς Ἀθηναίους ,ἀλλ᾽ ἃ πεπόνθεσαν εὖ .
μεγαλοψύχου δὲ καὶ τὸ μηδενὸς δεῖσθαι ἢ μόλις ,ὑπηρετεῖν δὲ προθύμως ,καὶ πρὸς μὲν τοὺς ἐν ἀξιώματι καὶ εὐτυχίαις μέγαν εἶναι ,πρὸς δὲ τοὺς μέσους μέτριον ·
τῶν μὲν γὰρ ὑπερέχειν χαλεπὸν καὶ σεμνόν ,τῶν δὲ ῥᾴδιον ,καὶ ἐπ᾽ ἐκείνοις μὲν σεμνύνεσθαι οὐκ ἀγεννές ,ἐν δὲ τοῖς ταπεινοῖς φορτικόν ,ὥσπερ εἰς τοὺς ἀσθενεῖς ἰσχυρίζεσθαι ·
καὶ εἰς τὰ ἔντιμα μὴ ἰέναι ,ἢ οὗ πρωτεύουσιν ἄλλοι ·
καὶ ἀργὸν εἶναι καὶ μελλητὴν ἀλλ᾽ ἢ ὅπου τιμὴ μεγάλη ἢ ἔργον ,καὶ ὀλίγων μὲν πρακτικόν ,μεγάλων δὲ καὶ ὀνομαστῶν .
ἀναγκαῖον δὲ καὶ φανερομισῆ εἶναι καὶ φανερόφιλον [ τὸ γὰρ λανθάνειν φοβουμένου ,καὶ ἀμελεῖν τῆς ἀληθείας μᾶλλον ἢ τῆς δόξης ] ,καὶ λέγειν καὶ πράττειν φανερῶς [ παρρησιαστὴς γὰρ διὰ τὸ καταφρονητικὸς εἶναι ,καὶ ἀληθευτικός ,πλὴν ὅσα μὴ δι᾽ εἰρωνείαν [εἰρωνεία δὲ] πρὸς τοὺς πολλούς ] ,καὶ πρὸς ἄλλον μὴ δύνασθαι ζῆν ἀλλ᾽ ἢ φίλον ·δουλικὸν γάρ ·διὸ καὶ πάντες οἱ κόλακες θητικοὶ καὶ οἱ ταπεινοὶ κόλακες .
οὐδὲ θαυμαστικός ·
οὐδὲν γὰρ μέγα αὐτῷ ἐστίν .οὐδὲ μνησίκακος ·οὐ γὰρ μεγαλοψύχου τὸ ἀπομνημονεύειν ,ἄλλως τε καὶ κακά ,ἀλλὰ μᾶλλον παρορᾶν .οὐδ᾽ ἀνθρωπολόγος ·οὔτε γὰρ περὶ αὑτοῦ ἐρεῖ οὔτε περὶ ἑτέρου ·οὔτε γὰρ ἵνα ἐπαινῆται μέλει αὐτῷ οὔθ᾽ ὅπως οἱ ἄλλοι ψέγωνται ·οὐδ᾽ αὖ ἐπαινετικός ἐστιν ·διόπερ οὐδὲ κακολόγος ,οὐδὲ τῶν ἐχθρῶν ,εἰ μὴ δι᾽ ὕβριν .καὶ περὶ ἀναγκαίων ἢ μικρῶν ἥκιστα ὀλοφυρτικὸς καὶ δεητικός ·σπουδάζοντος γὰρ οὕτως ἔχειν περὶ ταῦτα .καὶ οἷος κεκτῆσθαι μᾶλλον τὰ καλὰ καὶ ἄκαρπα τῶν καρπίμων καὶ ὠφελίμων ·αὐτάρκους γὰρ μᾶλλον .
καὶ κίνησις δὲ βραδεῖα τοῦ μεγαλοψύχου δοκεῖ εἶναι ,καὶ φωνὴ βαρεῖα ,καὶ λέξις στάσιμος ·
οὐ γὰρ σπευστικὸς ὁ περὶ ὀλίγα σπουδάζων ,οὐδὲ σύντονος ὁ μηδὲν μέγα οἰόμενος ·
ἡ δ᾽ ὀξυφωνία καὶ ἡ ταχυτὴς διὰ τούτων .τοιοῦτος μὲν οὖν ὁ μεγαλόψυχος ·ὁ δ᾽ ἐλλείπων μικρόψυχος ,ὁ δ᾽ ὑπερβάλλων χαῦνος .
οὐ κακοὶ μὲν οὖν δοκοῦσιν εἶναι οὐδ᾽ οὗτοι [ οὐ γὰρ κακοποιοί εἰσιν ] ,ἡμαρτημένοι δέ .
ὁ μὲν γὰρ μικρόψυχος ἄξιος ὢν ἀγαθῶν ἑαυτὸν ἀποστερεῖ ὧν ἄξιός ἐστι ,καὶ ἔοικε κακὸν ἔχειν τι ἐκ τοῦ μὴ ἀξιοῦν ἑαυτὸν τῶν ἀγαθῶν ,καὶ ἀγνοεῖν δ᾽ ἑαυτόν ·ὠρέγετο γὰρ ἂν ὧν ἄξιος ἦν ,ἀγαθῶν γε ὄντων .
οὐ μὴν ἠλίθιοί γε οἱ τοιοῦτοι δοκοῦσιν εἶναι ,ἀλλὰ μᾶλλον ὀκνηροί .
ἕκαστοι γὰρ ἐφίενται τῶν κατ᾽ ἀξίαν ,ἀφίστανται δὲ καὶ τῶν πράξεων τῶν καλῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων ὡς ἀνάξιοι ὄντες ,ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν .
οἱ δὲ χαῦνοι ἠλίθιοι καὶ ἑαυτοὺς ἀγνοοῦντες ,καὶ ταῦτ᾽ ἐπιφανῶς ·
οὐ γὰρ ἄξιοι ὄντες τοῖς ἐντίμοις ἐπιχειροῦσιν ,εἶτα ἐξελέγχονται ·
καὶ ἐσθῆτι κοσμοῦνται καὶ σχήματι καὶ τοῖς τοιούτοις ,καὶ βούλονται τὰ εὐτυχήματα καὶ φανερὰ εἶναι αὑτῶν ,καὶ λέγουσι περὶ αὐτῶν ὡς διὰ τούτων τιμηθησόμενοι .
ἀντιτίθεται δὲ τῇ μεγαλοψυχίᾳ ἡ μικροψυχία μᾶλλον τῆς χαυνότητος ·
ἡ μὲν οὖν μεγαλοψυχία περὶ τιμήν ἐστι μεγάλην ,ὥσπερ εἴρηται .
ἔοικε δὲ καὶ περὶ ταύτην εἶναι ἀρετή τις ,καθάπερ ἐν τοῖς πρώτοις ἐλέχθη ,ἣ δόξειεν ἂν παραπλησίως ἔχειν πρὸς τὴν μεγαλοψυχίαν ὥσπερ καὶ ἡ ἐλευθεριότης πρὸς τὴν μεγαλοπρέπειαν .
ἄμφω γὰρ αὗται τοῦ μὲν μεγάλου ἀφεστᾶσι ,περὶ δὲ τὰ μέτρια καὶ μικρὰ διατιθέασιν ἡμᾶς ὡς δεῖ ·
ὥσπερ δ᾽ ἐν λήψει καὶ δόσει χρημάτων μεσότης ἔστι καὶ ὑπερβολή τε καὶ ἔλλειψις ,οὕτω καὶ ἐν τιμῆς ὀρέξει τὸ μᾶλλον ἢ δεῖ καὶ ἧττον ,καὶ τὸ ὅθεν δεῖ καὶ ὡς δεῖ .
τόν τε γὰρ φιλότιμον ψέγομεν ὡς μᾶλλον ἢ δεῖ καὶ ὅθεν οὐ δεῖ τῆς τιμῆς ἐφιέμενον ,τόν τε ἀφιλότιμον ὡς οὐδ᾽ ἐπὶ τοῖς καλοῖς προαιρούμενον τιμᾶσθαι .
ἔστι δ᾽ ὅτε τὸν φιλότιμον ἐπαινοῦμεν ὡς ἀνδρώδη καὶ φιλόκαλον ,τὸν δ᾽ ἀφιλότιμον ὡς μέτριον καὶ σώφρονα ,ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς πρώτοις εἴπομεν .
δῆλον δ᾽ ὅτι πλεοναχῶς τοῦ φιλοτοιούτου λεγομένου οὐκ ἐπὶ τὸ αὐτὸ φέρομεν ἀεὶ τὸ φιλότιμον ,ἀλλ᾽ ἐπαινοῦντες μὲν ἐπὶ τὸ μᾶλλον ἢ οἱ πολλοί ,ψέγοντες δ᾽ ἐπὶ τὸ μᾶλλον ἢ δεῖ .
ἀνωνύμου δ᾽ οὔσης τῆς μεσότητος ,ὡς ἐρήμης ἔοικεν ἀμφισβητεῖν τὰ ἄκρα .
ἐν οἷς δ᾽ ἔστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις ,καὶ τὸ μέσον ·
ὀρέγονται δὲ τῆς τιμῆς καὶ μᾶλλον ἢ δεῖ καὶ ἧττον ·
ἔστι δὴ καὶ ὡς δεῖ ·
ἐπαινεῖται δ᾽ οὖν ἡ ἕξις αὕτη ,μεσότης οὖσα περὶ τιμὴν ἀνώνυμος .
φαίνεται δὲ πρὸς μὲν τὴν φιλοτιμίαν ἀφιλοτιμία ,πρὸς δὲ τὴν ἀφιλοτιμίαν φιλοτιμία ,πρὸς ἀμφότερα δὲ ἀμφότερά πως .
ἔοικε δὲ τοῦτ᾽ εἶναι καὶ περὶ τὰς ἄλλας ἀρετάς .
ἀντικεῖσθαι δ᾽ ἐνταῦθ᾽ οἱ ἄκροι φαίνονται διὰ τὸ μὴ ὠνομάσθαι τὸν μέσον .
πραότης δ᾽ ἐστὶ μεσότης περὶ ὀργάς ·
ἀνωνύμου δ᾽ ὄντος τοῦ μέσου ,σχεδὸν δὲ καὶ τῶν ἄκρων ,ἐπὶ τὸ μέσον τὴν πραότητα φέρομεν ,πρὸς τὴν ἔλλειψιν ἀποκλίνουσαν ,ἀνώνυμον οὖσαν .ἡ δ᾽ ὑπερβολὴ ὀργιλότης τις λέγοιτ᾽ ἄν .τὸ μὲν γὰρ πάθος ἐστὶν ὀργή ,τὰ δ᾽ ἐμποιοῦντα πολλὰ καὶ διαφέροντα .
ὁ μὲν οὖν ἐφ᾽ οἷς δεῖ καὶ οἷς δεῖ ὀργιζόμενος ,ἔτι δὲ καὶ ὡς δεῖ καὶ ὅτε καὶ ὅσον χρόνον ,ἐπαινεῖται ·
πρᾶος δὴ οὗτος ἂν εἴη ,εἴπερ ἡ πραότης ἐπαινεῖται .βούλεται γὰρ ὁ πρᾶος ἀτάραχος εἶναι καὶ μὴ ἄγεσθαι ὑπὸ τοῦ πάθους ,ἀλλ᾽ ὡς ἂν ὁ λόγος τάξῃ ,οὕτω καὶ ἐπὶ τούτοις καὶ ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον χαλεπαίνειν ·ἁμαρτάνειν δὲ δοκεῖ μᾶλλον ἐπὶ τὴν ἔλλειψιν ·οὐ γὰρ τιμωρητικὸς ὁ πρᾶος ,ἀλλὰ μᾶλλον συγγνωμονικός .
ἡ δ᾽ ἔλλειψις ,εἴτ᾽ ἀοργησία τίς ἐστιν εἴθ᾽ ὅ τι δή ποτε ,ψέγεται .
οἱ γὰρ μὴ ὀργιζόμενοι ἐφ᾽ οἷς δεῖ ἠλίθιοι δοκοῦσιν εἶναι ,καὶ οἱ μὴ ὡς δεῖ μηδ᾽ ὅτε μηδ᾽ οἷς δεῖ ·
δοκεῖ γὰρ οὐκ αἰσθάνεσθαι οὐδὲ λυπεῖσθαι ,μὴ ὀργιζόμενός τε οὐκ εἶναι ἀμυντικός ,τὸ δὲ προπηλακιζόμενον ἀνέχεσθαι καὶ τοὺς οἰκείους περιορᾶν ἀνδραποδῶδες .
ἡ δ᾽ ὑπερβολὴ κατὰ πάντα μὲν γίνεται [ καὶ γὰρ οἷς οὐ δεῖ ,καὶ ἐφ᾽ οἷς οὐ δεῖ ,καὶ μᾶλλον ἢ δεῖ ,καὶ θᾶττον ,καὶ πλείω χρόνον ] ,οὐ μὴν ἅπαντά γε τῷ αὐτῷ ὑπάρχει .
οὐ γὰρ ἂν δύναιτ᾽ εἶναι ·
τὸ γὰρ κακὸν καὶ ἑαυτὸ ἀπόλλυσι ,κἂν ὁλόκληρον ᾖ ,ἀφόρητον γίνεται .
οἱ μὲν οὖν ὀργίλοι ταχέως μὲν ὀργίζονται καὶ οἷς οὐ δεῖ καὶ ἐφ᾽ οἷς οὐ δεῖ καὶ μᾶλλον ἢ δεῖ ,παύονται δὲ ταχέως ·
ὃ καὶ βέλτιστον ἔχουσιν .συμβαίνει δ᾽ αὐτοῖς τοῦτο ,ὅτι οὐ κατέχουσι τὴν ὀργὴν ἀλλ᾽ ἀνταποδιδόασιν ᾗ φανεροί εἰσι διὰ τὴν ὀξύτητα ,εἶτ᾽ ἀποπαύονται .ὑπερβολῇ δ᾽ εἰσὶν οἱ ἀκρόχολοι ὀξεῖς καὶ πρὸς πᾶν ὀργίλοι καὶ ἐπὶ παντί ·
ὅθεν καὶ τοὔνομα .
οἱ δὲ πικροὶ δυσδιάλυτοι ,καὶ πολὺν χρόνον ὀργίζονται ·
παῦλα δὲ γίνεται ὅταν ἀνταποδιδῷ ·
ἡ γὰρ τιμωρία παύει τῆς ὀργῆς ,ἡδονὴν ἀντὶ τῆς λύπης ἐμποιοῦσα .
τούτου δὲ μὴ γινομένου τὸ βάρος ἔχουσιν ·διὰ γὰρ τὸ μὴ ἐπιφανὲς εἶναι οὐδὲ συμπείθει αὐτοὺς οὐδείς ,ἐν αὑτῷ δὲ πέψαι τὴν ὀργὴν χρόνου δεῖ .
εἰσὶ δ᾽ οἱ τοιοῦτοι ἑαυτοῖς ὀχληρότατοι καὶ τοῖς μάλιστα φίλοις .
χαλεποὺς δὲ λέγομεν τοὺς ἐφ᾽ οἷς τε μὴ δεῖ χαλεπαίνοντας καὶ μᾶλλον ἢ δεῖ καὶ πλείω χρόνον ,καὶ μὴ διαλλαττομένους ἄνευ τιμωρίας ἢ κολάσεως .
τῇ πραότητι δὲ μᾶλλον τὴν ὑπερβολὴν ἀντιτίθεμεν ·καὶ γὰρ μᾶλλον γίνεται ·ἀνθρωπικώτερον γὰρ τὸ τιμωρεῖσθαι ·
καὶ πρὸς τὸ συμβιοῦν οἱ χαλεποὶ χείρους .
ὃ δὲ καὶ ἐν τοῖς πρότερον εἴρηται ,καὶ ἐκ τῶν λεγομένων δῆλον ·
οὐ γὰρ ῥᾴδιον διορίσαι τὸ πῶς καὶ τίσι καὶ ἐπὶ ποίοις καὶ πόσον χρόνον ὀργιστέον ,καὶ τὸ μέχρι τίνος ὀρθῶς ποιεῖ τις ἢ ἁμαρτάνει .
ὁ μὲν γὰρ μικρὸν παρεκβαίνων οὐ ψέγεται ,οὔτ᾽ ἐπὶ τὸ μᾶλλον οὔτ᾽ ἐπὶ τὸ ἧττον ·
ἐνίοτε γὰρ τοὺς ἐλλείποντας ἐπαινοῦμεν καὶ πράους φαμέν ,καὶ τοὺς χαλεπαίνοντας ἀνδρώδεις ὡς δυναμένους ἄρχειν .
ὁ δὴ πόσον καὶ πῶς παρεκβαίνων ψεκτός ,οὐ ῥᾴδιον τῷ λόγῳ ἀποδοῦναι ·
ἀλλὰ τό γε τοσοῦτον δῆλον ,ὅτι ἡ μὲν μέση ἕξις ἐπαινετή ,καθ᾽ ἣν οἷς δεῖ ὀργιζόμεθα καὶ ἐφ᾽ οἷς δεῖ καὶ ὡς δεῖ καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα ,αἱ δ᾽ ὑπερβολαὶ καὶ ἐλλείψεις ψεκταί ,καὶ ἐπὶ μικρὸν μὲν γινόμεναι ἠρέμα ,ἐπὶ πλέον δὲ μᾶλλον ,ἐπὶ πολὺ δὲ σφόδρα .
δῆλον οὖν ὅτι τῆς μέσης ἕξεως ἀνθεκτέον .
αἱ μὲν οὖν περὶ τὴν ὀργὴν ἕξεις εἰρήσθωσαν .
ἐν δὲ ταῖς ὁμιλίαις καὶ τῷ συζῆν καὶ λόγων καὶ πραγμάτων κοινωνεῖν οἳ μὲν ἄρεσκοι δοκοῦσιν εἶναι ,οἱ πάντα πρὸς ἡδονὴν ἐπαινοῦντες καὶ οὐθὲν ἀντιτείνοντες ,ἀλλ᾽ οἰόμενοι δεῖν ἄλυποι τοῖς ἐντυγχάνουσιν εἶναι ·
οἱ δ᾽ ἐξ ἐναντίας τούτοις πρὸς πάντα ἀντιτείνοντες καὶ τοῦ λυπεῖν οὐδ᾽ ὁτιοῦν φροντίζοντες δύσκολοι καὶ δυσέριδες καλοῦνται .
ὅτι μὲν οὖν αἱ εἰρημέναι ἕξεις ψεκταί εἰσιν ,οὐκ ἄδηλον ,καὶ ὅτι ἡ μέση τούτων ἐπαινετή ,καθ᾽ ἣν ἀποδέξεται ἃ δεῖ καὶ ὡς δεῖ ,ὁμοίως δὲ καὶ δυσχερανεῖ ·
ὄνομα δ᾽ οὐκ ἀποδέδοται αὐτῇ τι ,ἔοικε δὲ μάλιστα φιλίᾳ .
τοιοῦτος γάρ ἐστιν ὁ κατὰ τὴν μέσην ἕξιν οἷον βουλόμεθα λέγειν τὸν ἐπιεικῆ φίλον ,τὸ στέργειν προσλαβόντα .
διαφέρει δὲ τῆς φιλίας ,ὅτι ἄνευ πάθους ἐστὶ καὶ τοῦ στέργειν οἷς ὁμιλεῖ ·οὐ γὰρ τῷ φιλεῖν ἢ ἐχθαίρειν ἀποδέχεται ἕκαστα ὡς δεῖ ,ἀλλὰ τῷ τοιοῦτος εἶναι .ὁμοίως γὰρ πρὸς ἀγνῶτας καὶ γνωρίμους καὶ συνήθεις καὶ ἀσυνήθεις αὐτὸ ποιήσει ,πλὴν καὶ ἐν ἑκάστοις ὡς ἁρμόζει ·οὐ γὰρ ὁμοίως προσήκει συνήθων καὶ ὀθνείων φροντίζειν ,οὐδ᾽ αὖ λυπεῖν .καθόλου μὲν οὖν εἴρηται ὅτι ὡς δεῖ ὁμιλήσει ,ἀναφέρων δὲ πρὸς τὸ καλὸν καὶ τὸ συμφέρον στοχάσεται τοῦ μὴ λυπεῖν ἢ συνηδύνειν .
ἔοικε μὲν γὰρ περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας εἶναι τὰς ἐν ταῖς ὁμιλίαις γινομένας ·
τούτων δ᾽ ὅσας μὲν αὐτῷ ἐστὶ μὴ καλὸν ἢ βλαβερὸν συνηδύνειν ,δυσχερανεῖ ,καὶ προαιρήσεται λυπεῖν ·
κἂν τῷ ποιοῦντι δ᾽ ἀσχημοσύνην φέρῃ ,καὶ ταύτην μὴ μικράν ,ἢ βλάβην ,ἡ δ᾽ ἐναντίωσις μικρὰν λύπην ,οὐκ ἀποδέξεται ἀλλὰ δυσχερανεῖ .
διαφερόντως δ᾽ ὁμιλήσει τοῖς ἐν ἀξιώμασι καὶ τοῖς τυχοῦσι ,καὶ μᾶλλον ἢ ἧττον γνωρίμοις ,ὁμοίως δὲ καὶ κατὰ τὰς ἄλλας διαφοράς ,ἑκάστοις ἀπονέμων τὸ πρέπον ,καὶ καθ᾽ αὑτὸ μὲν αἱρούμενος τὸ συνηδύνειν ,λυπεῖν δ᾽ εὐλαβούμενος ,τοῖς δ᾽ ἀποβαίνουσιν ,ἐὰν ᾖ μείζω ,συνεπόμενος ,λέγω δὲ τῷ καλῷ καὶ τῷ συμφέροντι .
καὶ ἡδονῆς δ᾽ ἕνεκα τῆς εἰσαῦθις μεγάλης μικρὰ λυπήσει .
ὁ μὲν οὖν μέσος τοιοῦτός ἐστιν ,οὐκ ὠνόμασται δέ ·
τοῦ δὲ συνηδύνοντος ὁ μὲν τοῦ ἡδὺς εἶναι στοχαζόμενος μὴ διά τι ἄλλο ἄρεσκος ,ὁ δ᾽ ὅπως ὠφέλειά τις αὑτῷ γίνηται εἰς χρήματα καὶ ὅσα διὰ χρημάτων ,κόλαξ ·
ὁ δὲ πᾶσι δυσχεραίνων εἴρηται ὅτι δύσκολος καὶ δύσερις .
ἀντικεῖσθαι δὲ φαίνεται τὰ ἄκρα ἑαυτοῖς διὰ τὸ ἀνώνυμον εἶναι τὸ μέσον .
περὶ τὰ αὐτὰ δὲ σχεδόν ἐστι καὶ ἡ τῆς ἀλαζονείας καὶ εἰρωνείας μεσότης ·
ἀνώνυμος δὲ καὶ αὐτή .
οὐ χεῖρον δὲ καὶ τὰς τοιαύτας ἐπελθεῖν ·
μᾶλλόν τε γὰρ ἂν εἰδείημεν τὰ περὶ τὸ ἦθος ,καθ᾽ ἕκαστον διελθόντες ,καὶ μεσότητας εἶναι τὰς ἀρετὰς πιστεύσαιμεν ἄν ,ἐπὶ πάντων οὕτως ἔχον συνιδόντες .ἐν δὴ τῷ συζῆν οἱ μὲν πρὸς ἡδονὴν καὶ λύπην ὁμιλοῦντες εἴρηνται ,περὶ δὲ τῶν ἀληθευόντων τε καὶ ψευδομένων εἴπωμεν ὁμοίως ἐν λόγοις καὶ πράξεσι καὶ τῷ προσποιήματι .δοκεῖ δὴ ὁ μὲν ἀλαζὼν προσποιητικὸς τῶν ἐνδόξων εἶναι καὶ μὴ ὑπαρχόντων καὶ μειζόνων ἢ ὑπάρχει ,ὁ δὲ εἴρων ἀνάπαλιν ἀρνεῖσθαι τὰ ὑπάρχοντα ἢ ἐλάττω ποιεῖν ,ὁ δὲ μέσος αὐθέκαστός τις ὢν ἀληθευτικὸς καὶ τῷ βίῳ καὶ τῷ λόγῳ ,
ἔστι δὲ τούτων ἕκαστα καὶ ἕνεκά τινος ποιεῖν καὶ μηδενός .
ἕκαστος δ᾽ οἷός ἐστι ,τοιαῦτα λέγει καὶ πράττει καὶ οὕτω ζῇ ,ἐὰν μή τινος ἕνεκα πράττῃ .
καθ᾽ αὑτὸ δὲ τὸ μὲν ψεῦδος φαῦλον καὶ ψεκτόν ,τὸ δ᾽ ἀληθὲς καλὸν καὶ ἐπαινετόν .
οὕτω δὲ καὶ ὁ μὲν ἀληθευτικὸς μέσος ὢν ἐπαινετός ,οἱ δὲ ψευδόμενοι ἀμφότεροι μὲν ψεκτοί ,μᾶλλον δ᾽ ὁ ἀλαζών .
περὶ ἑκατέρου δ᾽ εἴπωμεν ,πρότερον δὲ περὶ τοῦ ἀληθευτικοῦ .
[ ἄλλης γὰρ ἂν εἴη ταῦτ᾽ ἀρετῆς ] ,ἀλλ᾽ ἐν οἷς μηδενὸς τοιούτου διαφέροντος καὶ ἐν λόγῳ καὶ ἐν βίῳ ἀληθεύει τῷ τὴν ἕξιν τοιοῦτος εἶναι .
δόξειε δ᾽ ἂν ὁ τοιοῦτος ἐπιεικὴς εἶναι .
ὁ γὰρ φιλαλήθης ,καὶ ἐν οἷς μὴ διαφέρει ἀληθεύων ,ἀληθεύσει καὶ ἐν οἷς διαφέρει ἔτι μᾶλλον ·ὡς γὰρ αἰσχρὸν τὸ ψεῦδος εὐλαβήσεται ,ὅ γε καὶ καθ᾽ αὑτὸ ηὐλαβεῖτο ·
ὁ δὲ τοιοῦτος ἐπαινετός .
ἐπὶ τὸ ἔλαττον δὲ μᾶλλον τοῦ ἀληθοῦς ἀποκλίνει ·
ἐμμελέστερον γὰρ φαίνεται διὰ τὸ ἐπαχθεῖς τὰς ὑπερβολὰς εἶναι .
ὁ δὲ μείζω τῶν ὑπαρχόντων προσποιούμενος μηδενὸς ἕνεκα φαύλῳ μὲν ἔοικεν [ οὐ γὰρ ἂν ἔχαιρε τῷ ψεύδει ] ,μάταιος δὲ φαίνεται μᾶλλον ἢ κακός ·εἰ δ᾽ ἕνεκά τινος ,ὁ μὲν δόξης ἢ τιμῆς οὐ λίαν ψεκτός ,̣ ὡς ὁ ἀλαζών ,̣ ὁ δὲ ἀργυρίου ,ἢ ὅσα εἰς ἀργύριον ,ἀσχημονέστερος [ οὐκ ἐν τῇ δυνάμει δ᾽ ἐστὶν ὁ ἀλαζών ,ἀλλ᾽ ἐν τῇ προαιρέσει ·
κατὰ τὴν ἕξιν γὰρ καὶ τῷ τοιόσδε εἶναι ἀλαζών ἐστιν ] ·
ὥσπερ καὶ ψεύστης ὃ μὲν τῷ ψεύδει αὐτῷ χαίρων ,ὃ δὲ δόξης ὀρεγόμενος ἢ κέρδους .
διὰ τοῦτο οἱ πλεῖστοι προσποιοῦνται τὰ τοιαῦτα καὶ ἀλαζονεύονται ·
ἔστι γὰρ ἐν αὐτοῖς τὰ εἰρημένα .
οὐ γὰρ κέρδους ἕνεκα δοκοῦσι λέγειν ,ἀλλὰ φεύγοντες τὸ ὀγκηρόν ·
μάλιστα δὲ καὶ οὗτοι τὰ ἔνδοξα ἀπαρνοῦνται ,οἷον καὶ Σωκράτης ἐποίει .
οἱ δὲ τὰ μικρὰ καὶ φανερὰ [προσποιούμενοι] βαυκοπανοῦργοι λέγονται καὶ εὐκαταφρονητότεροί εἰσιν ·
καὶ ἐνίοτε ἀλαζονεία φαίνεται ,οἷον ἡ τῶν Λακώνων ἐσθής ·καὶ γὰρ ἡ ὑπερβολὴ καὶ ἡ λίαν ἔλλειψις ἀλαζονικόν .
οἱ δὲ μετρίως χρώμενοι τῇ εἰρωνείᾳ καὶ περὶ τὰ μὴ λίαν ἐμποδὼν καὶ φανερὰ εἰρωνευόμενοι χαρίεντες φαίνονται .
ἀντικεῖσθαι δ᾽ ὁ ἀλαζὼν φαίνεται τῷ ἀληθευτικῷ ·χείρων γάρ .οὔσης δὲ καὶ ἀναπαύσεως ἐν τῷ βίῳ ,καὶ ἐν ταύτῃ διαγωγῆς μετὰ παιδιᾶς ,δοκεῖ καὶ ἐνταῦθα εἶναι ὁμιλία τις ἐμμελής ,
καὶ οἷα δεῖ λέγειν καὶ ὥς ,ὁμοίως δὲ καὶ ἀκούειν .
διοίσει δὲ καὶ τὸ ἐν τοιούτοις λέγειν ἢ τοιούτων ἀκούειν .
οἱ μὲν οὖν τῷ γελοίῳ ὑπερβάλλοντες βωμολόχοι δοκοῦσιν εἶναι καὶ φορτικοί ,γλιχόμενοι πάντως τοῦ γελοίου ,καὶ μᾶλλον στοχαζόμενοι τοῦ γέλωτα ποιῆσαι ἢ τοῦ λέγειν εὐσχήμονα καὶ μὴ λυπεῖν τὸν σκωπτόμενον ·
οἱ δὲ μήτ᾽ αὐτοὶ ἂν εἰπόντες μηδὲν γελοῖον τοῖς τε λέγουσι δυσχεραίνοντες ἄγροικοι καὶ σκληροὶ δοκοῦσιν εἶναι .
οἱ δ᾽ ἐμμελῶς παίζοντες εὐτράπελοι προσαγορεύονται ,οἷον εὔτροποι ·
τοῦ γὰρ ἤθους αἱ τοιαῦται δοκοῦσι κινήσεις εἶναι ,ὥσπερ δὲ τὰ σώματα ἐκ τῶν κινήσεων κρίνεται ,οὕτω καὶ τὰ ἤθη .
ἐπιπολάζοντος δὲ τοῦ γελοίου ,καὶ τῶν πλείστων χαιρόντων τῇ παιδιᾷ καὶ τῷ σκώπτειν μᾶλλον ἢ δεῖ ,καὶ οἱ βωμολόχοι εὐτράπελοι προσαγορεύονται ὡς χαρίεντες ·
ὅτι δὲ διαφέρουσι ,καὶ οὐ μικρόν ,ἐκ τῶν εἰρημένων δῆλον .
τοῦ δ᾽ ἐπιδεξίου ἐστὶ τοιαῦτα λέγειν καὶ ἀκούειν οἷα τῷ ἐπιεικεῖ καὶ ἐλευθερίῳ ἁρμόττει ·
ἔστι γάρ τινα πρέποντα τῷ τοιούτῳ λέγειν ἐν παιδιᾶς μέρει καὶ ἀκούειν ,καὶ ἡ τοῦ ἐλευθερίου παιδιὰ διαφέρει τῆς τοῦ ἀνδραποδώδους ,καὶ πεπαιδευμένου καὶ ἀπαιδεύτου .
ἴδοι δ᾽ ἄν τις καὶ ἐκ τῶν κωμῳδιῶν τῶν παλαιῶν καὶ τῶν καινῶν ·
τοῖς μὲν γὰρ ἦν γελοῖον ἡ αἰσχρολογία ,τοῖς δὲ μᾶλλον ἡ ὑπόνοια ·διαφέρει δ᾽ οὐ μικρὸν ταῦτα πρὸς εὐσχημοσύνην .
πότερον οὖν τὸν εὖ σκώπτοντα ὁριστέον τῷ λέγειν μὴ ἀπρεπῆ ἐλευθερίῳ ,ἢ τῷ μὴ λυπεῖν τὸν ἀκούοντα ἢ καὶ τέρπειν ; 
ἢ καὶ τό γε τοιοῦτον ἀόριστον ; 
ἄλλο γὰρ ἄλλῳ μισητόν τε καὶ ἡδύ .
τοιαῦτα δὲ καὶ ἀκούσεται ·ἃ γὰρ ὑπομένει ἀκούων ,ταῦτα καὶ ποιεῖν δοκεῖ .
οὐ δὴ πᾶν ποιήσει ·
τὸ γὰρ σκῶμμα λοιδόρημά τι ἐστίν ,οἱ δὲ νομοθέται ἔνια λοιδορεῖν κωλύουσιν ·
ἔδει δ᾽ ἴσως καὶ σκώπτειν .
ὁ δὴ χαρίεις καὶ ἐλευθέριος οὕτως ἕξει ,οἷον νόμος ὢν ἑαυτῷ .
τοιοῦτος μὲν οὖν ὁ μέσος ἐστίν ,εἴτ᾽ ἐπιδέξιος εἴτ᾽ εὐτράπελος λέγεται .
ὁ δὲ βωμολόχος ἥττων ἐστὶ τοῦ γελοίου ,καὶ οὔτε ἑαυτοῦ οὔτε τῶν ἄλλων ἀπεχόμενος εἰ γέλωτα ποιήσει ,καὶ τοιαῦτα λέγων ὧν οὐδὲν ἂν εἴποι ὁ χαρίεις ,ἔνια δ᾽ οὐδ᾽ ἂν ἀκούσαι .
ὁ δ᾽ ἄγροικος εἰς τὰς τοιαύτας ὁμιλίας ἀχρεῖος ·
οὐθὲν γὰρ συμβαλλόμενος πᾶσι δυσχεραίνει .
δοκεῖ δὲ ἡ ἀνάπαυσις καὶ ἡ παιδιὰ ἐν τῷ βίῳ εἶναι ἀναγκαῖον .
τρεῖς οὖν αἱ εἰρημέναι ἐν τῷ βίῳ μεσότητες ,εἰσὶ δὲ πᾶσαι περὶ λόγων τινῶν καὶ πράξεων κοινωνίαν .
διαφέρουσι δ᾽ ὅτι ἣ μὲν περὶ ἀλήθειάν ἐστιν ,αἳ δὲ περὶ τὸ ἡδύ .
τῶν δὲ περὶ τὴν ἡδονὴν ἣ μὲν ἐν ταῖς παιδιαῖς ,ἣ δ᾽ ἐν ταῖς κατὰ τὸν ἄλλον βίον ὁμιλίαις .
περὶ δὲ αἰδοῦς ὥς τινος ἀρετῆς οὐ προσήκει λέγειν ·πάθει γὰρ μᾶλλον ἔοικεν ἢ ἕξει .
ὁρίζεται γοῦν φόβος τις ἀδοξίας ,καὶ ἀποτελεῖται τῷ περὶ τὰ δεινὰ φόβῳ παραπλήσιον ·
ἐρυθραίνονται γὰρ οἱ αἰσχυνόμενοι ,οἱ δὲ τὸν θάνατον φοβούμενοι ὠχριῶσιν .
σωματικὰ δὴ φαίνεταί πως εἶναι ἀμφότερα ,ὅπερ δοκεῖ πάθους μᾶλλον ἢ ἕξεως εἶναι .
οὐ πάσῃ δ᾽ ἡλικίᾳ τὸ πάθος ἁρμόζει ,ἀλλὰ τῇ νέᾳ .
οἰόμεθα γὰρ δεῖν τοὺς τηλικούτους αἰδήμονας εἶναι διὰ τὸ πάθει ζῶντας πολλὰ ἁμαρτάνειν ,ὑπὸ τῆς αἰδοῦς δὲ κωλύεσθαι ·
καὶ ἐπαινοῦμεν τῶν μὲν νέων τοὺς αἰδήμονας ,πρεσβύτερον δ᾽ οὐδεὶς ἂν ἐπαινέσειεν ὅτι αἰσχυντηλός ·οὐδὲν γὰρ οἰόμεθα δεῖν αὐτὸν πράττειν ἐφ᾽ οἷς ἐστὶν αἰσχύνη .
οὐδὲ γὰρ ἐπιεικοῦς ἐστὶν ἡ αἰσχύνη ,εἴπερ γίνεται ἐπὶ τοῖς φαύλοις [ οὐ γὰρ πρακτέον τὰ τοιαῦτα ·
εἰ δ᾽ ἐστὶ τὰ μὲν κατ᾽ ἀλήθειαν αἰσχρὰ τὰ δὲ κατὰ δόξαν ,οὐδὲν διαφέρει ·οὐδέτερα γὰρ πρακτέα ,ὥστ᾽ οὐκ αἰσχυντέον ] ·
φαύλου δὲ καὶ τὸ εἶναι τοιοῦτον οἷον πράττειν τι τῶν αἰσχρῶν .
τὸ δ᾽ οὕτως ἔχειν ὥστ᾽ εἰ πράξαι τι τῶν τοιούτων αἰσχύνεσθαι ,καὶ διὰ τοῦτ᾽ οἴεσθαι ἐπιεικῆ εἶναι ,ἄτοπον ·ἐπὶ τοῖς ἑκουσίοις γὰρ ἡ αἰδώς ,ἑκὼν δ᾽ ὁ ἐπιεικὴς οὐδέποτε πράξει τὰ φαῦλα .εἴη δ᾽ ἂν ἡ αἰδὼς ἐξ ὑποθέσεως ἐπιεικές ·εἰ γὰρ πράξαι ,αἰσχύνοιτ᾽ ἄν ·
οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο περὶ τὰς ἀρετάς .
εἰ δ᾽ ἡ ἀναισχυντία φαῦλον καὶ τὸ μὴ αἰδεῖσθαι τὰ αἰσχρὰ πράττειν ,οὐδὲν μᾶλλον τὸν τὰ τοιαῦτα πράττοντα αἰσχύνεσθαι ἐπιεικές .οὐκ ἔστι δ᾽ οὐδ᾽ ἡ ἐγκράτεια ἀρετή ,ἀλλά τις μικτή ·
δειχθήσεται δὲ περὶ αὐτῆς ἐν τοῖς ὕστερον .
νῦν δὲ περὶ δικαιοσύνης εἴπωμεν .
περὶ δὲ δικαιοσύνης καὶ ἀδικίας σκεπτέον ,περὶ ποίας τε τυγχάνουσιν οὖσαι πράξεις ,καὶ ποία μεσότης ἐστὶν ἡ δικαιοσύνη ,καὶ τὸ δίκαιον τίνων μέσον .
ἡ δὲ σκέψις ἡμῖν ἔστω κατὰ τὴν αὐτὴν μέθοδον τοῖς προειρημένοις .
ὁρῶμεν δὴ πάντας τὴν τοιαύτην ἕξιν βουλομένους λέγειν δικαιοσύνην ,ἀφ᾽ ἧς πρακτικοὶ τῶν δικαίων εἰσὶ καὶ ἀφ᾽ ἧς δικαιοπραγοῦσι καὶ βούλονται τὰ δίκαια ·
τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ περὶ ἀδικίας ,ἀφ᾽ ἧς ἀδικοῦσι καὶ βούλονται τὰ ἄδικα .
διὸ καὶ ἡμῖν πρῶτον ὡς ἐν τύπῳ ὑποκείσθω ταῦτα .
οὐδὲ γὰρ τὸν αὐτὸν ἔχει τρόπον ἐπί τε τῶν ἐπιστημῶν καὶ δυνάμεων καὶ ἐπὶ τῶν ἕξεων .
δύναμις μὲν γὰρ καὶ ἐπιστήμη δοκεῖ τῶν ἐναντίων ἡ αὐτὴ εἶναι ,ἕξις δ᾽ ἡ ἐναντία τῶν ἐναντίων οὔ ,οἷον ἀπὸ τῆς ὑγιείας οὐ πράττεται τὰ ἐναντία ,ἀλλὰ τὰ ὑγιεινὰ μόνον ·λέγομεν γὰρ ὑγιεινῶς βαδίζειν ,ὅταν βαδίζῃ ὡς ἂν ὁ ὑγιαίνων .
πολλάκις μὲν οὖν γνωρίζεται ἡ ἐναντία ἕξις ἀπὸ τῆς ἐναντίας ,πολλάκις δὲ αἱ ἕξεις ἀπὸ τῶν ὑποκειμένων ·
ἐάν τε γὰρ ἡ εὐεξία ᾖ φανερά ,καὶ ἡ καχεξία φανερὰ γίνεται ,καὶ ἐκ τῶν εὐεκτικῶν ἡ εὐεξία καὶ ἐκ ταύτης τὰ εὐεκτικά .
εἰ γάρ ἐστιν ἡ εὐεξία πυκνότης σαρκός ,ἀνάγκη καὶ τὴν καχεξίαν εἶναι μανότητα σαρκὸς καὶ τὸ εὐεκτικὸν τὸ ποιητικὸν πυκνότητος ἐν σαρκί .
ἀκολουθεῖ δ᾽ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ,ἐὰν θάτερον πλεοναχῶς λέγηται ,καὶ θάτερον πλεοναχῶς λέγεσθαι ,οἷον εἰ τὸ δίκαιον ,καὶ τὸ ἄδικον .ἔοικε δὲ πλεοναχῶς λέγεσθαι ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ ἀδικία ,ἀλλὰ διὰ τὸ σύνεγγυς εἶναι τὴν ὁμωνυμίαν αὐτῶν λανθάνει καὶ οὐχ ὥσπερ ἐπὶ τῶν πόρρω δήλη μᾶλλον ,[ ἡ γὰρ διαφορὰ πολλὴ ἡ κατὰ τὴν ἰδέαν ] οἷον ὅτι καλεῖται κλεὶς ὁμωνύμως ἥ τε ὑπὸ τὸν αὐχένα τῶν ζῴων καὶ ᾗ τὰς θύρας κλείουσιν .
εἰλήφθω δὴ ὁ ἄδικος ποσαχῶς λέγεται .
δοκεῖ δὴ ὅ τε παράνομος ἄδικος εἶναι καὶ ὁ πλεονέκτης καὶ ἄνισος ,ὥστε δῆλον ὅτι καὶ [ὁ] δίκαιος ἔσται ὅ τε νόμιμος καὶ ὁ ἴσος .
τὸ μὲν δίκαιον ἄρα τὸ νόμιμον καὶ τὸ ἴσον ,τὸ δ᾽ ἄδικον τὸ παράνομον καὶ τὸ ἄνισον .
ἐπεὶ δὲ πλεονέκτης ὁ ἄδικος ,περὶ τἀγαθὰ ἔσται ,οὐ πάντα ,ἀλλὰ περὶ ὅσα εὐτυχία καὶ ἀτυχία ,ἃ ἐστὶ μὲν ἁπλῶς ἀεὶ ἀγαθά ,τινὶ δ᾽ οὐκ ἀεί .
οἱ δ᾽ ἄνθρωποι ταῦτα εὔχονται καὶ διώκουσιν ·
δεῖ δ᾽ οὔ ,ἀλλ᾽ εὔχεσθαι μὲν τὰ ἁπλῶς ἀγαθὰ καὶ αὑτοῖς ἀγαθὰ εἶναι ,αἱρεῖσθαι δὲ τὰ αὑτοῖς ἀγαθά .
ὁ δ᾽ ἄδικος οὐκ ἀεὶ τὸ πλέον αἱρεῖται ,ἀλλὰ καὶ τὸ ἔλαττον ἐπὶ τῶν ἁπλῶς κακῶν ·
ἀλλ᾽ ὅτι δοκεῖ καὶ τὸ μεῖον κακὸν ἀγαθόν πως εἶναι ,τοῦ δ᾽ ἀγαθοῦ ἐστὶν ἡ πλεονεξία ,διὰ τοῦτο δοκεῖ πλεονέκτης εἶναι .
ἔστι δ᾽ ἄνισος ·τοῦτο γὰρ περιέχει καὶ κοινόν .
ἐπεὶ δ᾽ ὁ παράνομος ἄδικος ἦν ὁ δὲ νόμιμος δίκαιος ,δῆλον ὅτι πάντα τὰ νόμιμά ἐστί πως δίκαια ·
τά τε γὰρ ὡρισμένα ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς νόμιμά ἐστι ,καὶ ἕκαστον τούτων δίκαιον εἶναί φαμεν .
οἱ δὲ νόμοι ἀγορεύουσι περὶ ἁπάντων ,στοχαζόμενοι ἢ τοῦ κοινῇ συμφέροντος πᾶσιν ἢ τοῖς ἀρίστοις ἢ τοῖς κυρίοις [κατ᾽ ἀρετὴν] ἢ κατ᾽ ἄλλον τινὰ τρόπον τοιοῦτον ·
ὥστε ἕνα μὲν τρόπον δίκαια λέγομεν τὰ ποιητικὰ καὶ φυλακτικὰ εὐδαιμονίας καὶ τῶν μορίων αὐτῆς τῇ πολιτικῇ κοινωνίᾳ .
προστάττει δ᾽ ὁ νόμος καὶ τὰ τοῦ ἀνδρείου ἔργα ποιεῖν ,οἷον μὴ λείπειν τὴν τάξιν μηδὲ φεύγειν μηδὲ ῥιπτεῖν τὰ ὅπλα ,καὶ τὰ τοῦ σώφρονος ,οἷον μὴ μοιχεύειν μηδ᾽ ὑβρίζειν ,καὶ τὰ τοῦ πράου ,οἷον μὴ τύπτειν μηδὲ κακηγορεῖν ,ὁμοίως δὲ καὶ κατὰ τὰς ἄλλας ἀρετὰς καὶ μοχθηρίας τὰ μὲν κελεύων τὰ δ᾽ ἀπαγορεύων ,ὀρθῶς μὲν ὁ κείμενος ὀρθῶς ,χεῖρον δ᾽ ὁ ἀπεσχεδιασμένος .
αὕτη μὲν οὖν ἡ δικαιοσύνη ἀρετὴ μέν ἐστι τελεία ,ἀλλ᾽ οὐχ ἁπλῶς ἀλλὰ πρὸς ἕτερον .
καὶ διὰ τοῦτο πολλάκις κρατίστη τῶν ἀρετῶν εἶναι δοκεῖ ἡ δικαιοσύνη ,καὶ οὔθ᾽ ἕσπερος οὔθ᾽ ἑῷος οὕτω θαυμαστός ·
καὶ παροιμιαζόμενοί φαμεν ἐν δὲ δικαιοσύνῃ συλλήβδην πᾶσ᾽ ἀρετὴ ἔνι καὶ τελεία μάλιστα ἀρετή ,ὅτι τῆς τελείας ἀρετῆς χρῆσίς ἐστιν .
τελεία δ᾽ ἐστίν ,ὅτι ὁ ἔχων αὐτὴν καὶ πρὸς ἕτερον δύναται τῇ ἀρετῇ χρῆσθαι ,ἀλλ᾽ οὐ μόνον καθ᾽ αὑτόν ·
πολλοὶ γὰρ ἐν μὲν τοῖς οἰκείοις τῇ ἀρετῇ δύνανται χρῆσθαι ,ἐν δὲ τοῖς πρὸς ἕτερον ἀδυνατοῦσιν .
καὶ διὰ τοῦτο εὖ δοκεῖ ἔχειν τὸ τοῦ Βίαντος ,ὅτι ἀρχὴ ἄνδρα δείξει ·
πρὸς ἕτερον γὰρ καὶ ἐν κοινωνίᾳ ἤδη ὁ ἄρχων .
διὰ δὲ τὸ αὐτὸ τοῦτο καὶ ἀλλότριον ἀγαθὸν δοκεῖ εἶναι ἡ δικαιοσύνη μόνη τῶν ἀρετῶν ,ὅτι πρὸς ἕτερόν ἐστιν ·ἄλλῳ γὰρ τὰ συμφέροντα πράττει ,ἢ ἄρχοντι ἢ κοινωνῷ .
κάκιστος μὲν οὖν ὁ καὶ πρὸς αὑτὸν καὶ πρὸς τοὺς φίλους χρώμενος τῇ μοχθηρίᾳ ,ἄριστος δ᾽ οὐχ ὁ πρὸς αὑτὸν τῇ ἀρετῇ ἀλλὰ πρὸς ἕτερον ·
τοῦτο γὰρ ἔργον χαλεπόν .
αὕτη μὲν οὖν ἡ δικαιοσύνη οὐ μέρος ἀρετῆς ἀλλ᾽ ὅλη ἀρετή ἐστιν ,οὐδ᾽ ἡ ἐναντία ἀδικία μέρος κακίας ἀλλ᾽ ὅλη κακία .
τί δὲ διαφέρει ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ δικαιοσύνη αὕτη ,δῆλον ἐκ τῶν εἰρημένων ·
ἔστι μὲν γὰρ ἡ αὐτή ,τὸ δ᾽ εἶναι οὐ τὸ αὐτό ,ἀλλ᾽ ᾗ μὲν πρὸς ἕτερον ,δικαιοσύνη ,ᾗ δὲ τοιάδε ἕξις ἁπλῶς ,ἀρετή .ζητοῦμεν δέ γε τὴν ἐν μέρει ἀρετῆς δικαιοσύνην ·ἔστι γάρ τις ,ὡς φαμέν .
ὁμοίως δὲ καὶ περὶ ἀδικίας τῆς κατὰ μέρος .
σημεῖον δ᾽ ὅτι ἔστιν ·
κατὰ μὲν γὰρ τὰς ἄλλας μοχθηρίας ὁ ἐνεργῶν ἀδικεῖ μέν ,πλεονεκτεῖ δ᾽ οὐδέν ,οἷον ὁ ῥίψας τὴν ἀσπίδα διὰ δειλίαν ἢ κακῶς εἰπὼν διὰ χαλεπότητα ἢ οὐ βοηθήσας χρήμασι δι᾽ ἀνελευθερίαν ·
ὅταν δὲ πλεονεκτῇ ,πολλάκις κατ᾽ οὐδεμίαν τῶν τοιούτων ,ἀλλὰ μὴν οὐδὲ κατὰ πάσας ,κατὰ πονηρίαν δέ γε τινά [ ψέγομεν γάρ ] καὶ κατ᾽ ἀδικίαν .
ἔστιν ἄρ᾽ ἄλλη τις ἀδικία ὡς μέρος τῆς ὅλης ,καὶ ἄδικόν τι ἐν μέρει τοῦ ὅλου ἀδίκου τοῦ παρὰ τὸν νόμον .
ἔτι εἰ ὃ μὲν τοῦ κερδαίνειν ἕνεκα μοιχεύει καὶ προσλαμβάνων ,ὃ δὲ προστιθεὶς καὶ ζημιούμενος δι᾽ ἐπιθυμίαν ,οὗτος μὲν ἀκόλαστος δόξειεν ἂν εἶναι μᾶλλον ἢ πλεονέκτης ,ἐκεῖνος δ᾽ ἄδικος ,ἀκόλαστος δ᾽ οὔ ·
δῆλον ἄρα ὅτι διὰ τὸ κερδαίνειν .
ἔτι περὶ μὲν τἆλλα πάντα ἀδικήματα γίνεται ἡ ἐπαναφορὰ ἐπί τινα μοχθηρίαν ἀεί ,οἷον εἰ ἐμοίχευσεν ,ἐπ᾽ ἀκολασίαν ,εἰ ἐγκατέλιπε τὸν παραστάτην ,ἐπὶ δειλίαν ,εἰ ἐπάταξεν ,ἐπ᾽ ὀργήν ·
εἰ δ᾽ ἐκέρδανεν ,ἐπ᾽ οὐδεμίαν μοχθηρίαν ἀλλ᾽ ἢ ἐπ᾽ ἀδικίαν .
ὥστε φανερὸν ὅτι ἔστι τις ἀδικία παρὰ τὴν ὅλην ἄλλη ἐν μέρει ,συνώνυμος ,ὅτι ὁ ὁρισμὸς ἐν τῷ αὐτῷ γένει ·
ἄμφω γὰρ ἐν τῷ πρὸς ἕτερον ἔχουσι τὴν δύναμιν ,ἀλλ᾽ ἣ μὲν περὶ τιμὴν ἢ χρήματα ἢ σωτηρίαν ,ἢ εἴ τινι ἔχοιμεν ἑνὶ ὀνόματι περιλαβεῖν ταῦτα πάντα ,καὶ δι᾽ ἡδονὴν τὴν ἀπὸ τοῦ κέρδους ,ἣ δὲ περὶ ἅπαντα περὶ ὅσα ὁ σπουδαῖος .
ὅτι μὲν οὖν εἰσὶν αἱ δικαιοσύναι πλείους ,καὶ ὅτι ἔστι τις καὶ ἑτέρα παρὰ τὴν ὅλην ἀρετήν ,δῆλον ·
τίς δὲ καὶ ποία τις ,ληπτέον .
διώρισται δὴ τὸ ἄδικον τό τε παράνομον καὶ τὸ ἄνισον ,τὸ δὲ δίκαιον τό τε νόμιμον καὶ τὸ ἴσον .
κατὰ μὲν οὖν τὸ παράνομον ἡ πρότερον εἰρημένη ἀδικία ἐστίν .
ἐπεὶ δὲ τὸ ἄνισον καὶ τὸ παράνομον οὐ ταὐτὸν ἀλλ᾽ ἕτερον ὡς μέρος πρὸς ὅλον [ τὸ μὲν γὰρ ἄνισον ἅπαν παράνομον ,τὸ δὲ παράνομον οὐχ ἅπαν ἄνισον ] ,καὶ τὸ ἄδικον καὶ ἡ ἀδικία οὐ ταὐτὰ ἀλλ᾽ ἕτερα ἐκείνων ,τὰ μὲν ὡς μέρη τὰ δ᾽ ὡς ὅλα ·
μέρος γὰρ αὕτη ἡ ἀδικία τῆς ὅλης ἀδικίας ,ὁμοίως δὲ καὶ ἡ δικαιοσύνη τῆς δικαιοσύνης .
ὥστε καὶ περὶ τῆς ἐν μέρει δικαιοσύνης καὶ περὶ τῆς ἐν μέρει ἀδικίας λεκτέον ,καὶ τοῦ δικαίου καὶ ἀδίκου ὡσαύτως .
ἡ μὲν οὖν κατὰ τὴν ὅλην ἀρετὴν τεταγμένη δικαιοσύνη καὶ ἀδικία ,ἣ μὲν τῆς ὅλης ἀρετῆς οὖσα χρῆσις πρὸς ἄλλον ἣ δὲ τῆς κακίας ,ἀφείσθω .
καὶ τὸ δίκαιον δὲ καὶ τὸ ἄδικον τὸ κατὰ ταύτας φανερὸν ὡς διοριστέον ·
σχεδὸν γὰρ τὰ πολλὰ τῶν νομίμων τὰ ἀπὸ τῆς ὅλης ἀρετῆς προσταττόμενά ἐστιν ·καθ᾽ ἑκάστην γὰρ ἀρετὴν προστάττει ζῆν καὶ καθ᾽ ἑκάστην μοχθηρίαν κωλύει ὁ νόμος .
τὰ δὲ ποιητικὰ τῆς ὅλης ἀρετῆς ἐστὶ τῶν νομίμων ὅσα νενομοθέτηται περὶ παιδείαν τὴν πρὸς τὸ κοινόν .
περὶ δὲ τῆς καθ᾽ ἕκαστον παιδείας ,καθ᾽ ἣν ἁπλῶς ἀνὴρ ἀγαθός ἐστι ,πότερον τῆς πολιτικῆς ἐστὶν ἢ ἑτέρας ,ὕστερον διοριστέον ·
οὐ γὰρ ἴσως ταὐτὸν ἀνδρί τ᾽ ἀγαθῷ εἶναι καὶ πολίτῃ παντί .
τῆς δὲ κατὰ μέρος δικαιοσύνης καὶ τοῦ κατ᾽ αὐτὴν δικαίου ἓν μέν ἐστιν εἶδος τὸ ἐν ταῖς διανομαῖς τιμῆς ἢ χρημάτων ἢ τῶν ἄλλων ὅσα μεριστὰ τοῖς κοινωνοῦσι τῆς πολιτείας [ ἐν τούτοις γὰρ ἔστι καὶ ἄνισον ἔχειν καὶ ἴσον ἕτερον ἑτέρου ] ,
ἓν δὲ τὸ ἐν τοῖς συναλλάγμασι διορθωτικόν .
τούτου δὲ μέρη δύο ·
τῶν γὰρ συναλλαγμάτων τὰ μὲν ἑκούσιά ἐστι τὰ δ᾽ ἀκούσια ,ἑκούσια μὲν τὰ τοιάδε οἷον πρᾶσις ὠνὴ δανεισμὸς ἐγγύη χρῆσις παρακαταθήκη μίσθωσις [ ἑκούσια δὲ λέγεται ,ὅτι ἡ ἀρχὴ τῶν συναλλαγμάτων τούτων ἑκούσιος ] ,τῶν δ᾽ ἀκουσίων τὰ μὲν λαθραῖα ,οἷον κλοπὴ μοιχεία φαρμακεία προαγωγεία δουλαπατία δολοφονία ψευδομαρτυρία ,τὰ δὲ βίαια ,οἷον αἰκία δεσμὸς θάνατος ἁρπαγὴ πήρωσις κακηγορία προπηλακισμός .ἐπεὶ δ᾽ ὅ τ᾽ ἄδικος ἄνισος καὶ τὸ ἄδικον ἄνισον ,δῆλον ὅτι καὶ μέσον τι ἔστι τοῦ ἀνίσου .τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ ἴσον ·
ἐν ὁποίᾳ γὰρ πράξει ἔστι τὸ πλέον καὶ τὸ ἔλαττον ,ἔστι καὶ τὸ ἴσον .
εἰ οὖν τὸ ἄδικον ἄνισον ,τὸ δίκαιον ἴσον ·ὅπερ καὶ ἄνευ λόγου δοκεῖ πᾶσιν .
ἐπεὶ δὲ τὸ ἴσον μέσον ,τὸ δίκαιον μέσον τι ἂν εἴη .
ἔστι δὲ τὸ ἴσον ἐν ἐλαχίστοις δυσίν .
ἀνάγκη τοίνυν τὸ δίκαιον μέσον τε καὶ ἴσον εἶναι καὶ πρός τι καὶ τισίν ,καὶ ᾗ μὲν μέσον ,τινῶν [ ταῦτα δ᾽ ἐστὶ πλεῖον καὶ ἔλαττον ] ,ᾗ δ᾽ ἴσον ,δυοῖν ,ᾗ δὲ δίκαιον ,τισίν .
ἀνάγκη ἄρα τὸ δίκαιον ἐν ἐλαχίστοις εἶναι τέτταρσιν ·
οἷς τε γὰρ δίκαιον τυγχάνει ὄν ,δύο ἐστί ,καὶ ἐν οἷς ,τὰ πράγματα ,δύο .
καὶ ἡ αὐτὴ ἔσται ἰσότης ,οἷς καὶ ἐν οἷς ·
ὡς γὰρ ἐκεῖνα ἔχει ,τὰ ἐν οἷς ,οὕτω κἀκεῖνα ἔχει ·εἰ γὰρ μὴ ἴσοι ,οὐκ ἴσα ἕξουσιν ,ἀλλ᾽ ἐντεῦθεν αἱ μάχαι καὶ τὰ ἐγκλήματα ,ὅταν ἢ μὴ ἴσα ἴσοι ἢ μὴ ἴσοι ἴσα ἔχωσι καὶ νέμωνται .
ἔτι ἐκ τοῦ κατ᾽ ἀξίαν τοῦτο δῆλον ·
τὸ γὰρ δίκαιον ἐν ταῖς νομαῖς ὁμολογοῦσι πάντες κατ᾽ ἀξίαν τινὰ δεῖν εἶναι ,τὴν μέντοι ἀξίαν οὐ τὴν αὐτὴν λέγουσι πάντες [ὑπάρχειν] ,ἀλλ᾽ οἱ μὲν δημοκρατικοὶ ἐλευθερίαν ,οἱ δ᾽ ὀλιγαρχικοὶ πλοῦτον ,οἳ δ᾽ εὐγένειαν ,οἱ δ᾽ ἀριστοκρατικοὶ ἀρετήν .ἔστιν ἄρα τὸ δίκαιον ἀνάλογόν τι .τὸ γὰρ ἀνάλογον οὐ μόνον ἐστὶ μοναδικοῦ ἀριθμοῦ ἴδιον ,ἀλλ᾽ ὅλως ἀριθμοῦ ·
ἡ γὰρ ἀναλογία ἰσότης ἐστὶ λόγων ,καὶ ἐν τέτταρσιν ἐλαχίστοις .
ἡ μὲν οὖν διῃρημένη ὅτι ἐν τέτταρσι ,δῆλον .ἀλλὰ καὶ ἡ συνεχής ·τῷ γὰρ ἑνὶ ὡς δυσὶ χρῆται καὶ δὶς λέγει ,
οἷον ὡς ἡ τοῦ α πρὸς τὴν τοῦ β ,οὕτως ἡ τοῦ β πρὸς τὴν τοῦ γ .
δὶς οὖν ἡ τοῦ β εἴρηται ·ὥστ᾽ ἐὰν ἡ τοῦ β τεθῇ δίς ,τέτταρα ἔσται τὰ ἀνάλογα .ἔστι δὲ καὶ τὸ δίκαιον ἐν τέτταρσιν ἐλαχίστοις ,καὶ ὁ λόγος ὁ αὐτός ·
διῄρηται γὰρ ὁμοίως οἷς τε καὶ ἅ .
ἔσται ἄρα ὡς ὁ α ὅρος πρὸς τὸν β ,οὕτως ὁ γ πρὸς τὸν δ ,καὶ ἐναλλὰξ ἄρα ,ὡς ὁ α πρὸς τὸν γ ,ὁ β πρὸς τὸν δ .
ὥστε καὶ τὸ ὅλον πρὸς τὸ ὅλον ·
ὅπερ ἡ νομὴ συνδυάζει ,κἂν οὕτω συντεθῇ ,δικαίως συνδυάζει .
ἡ ἄρα τοῦ α ὅρου τῷ γ καὶ ἡ τοῦ β τῷ δ σύζευξις τὸ ἐν διανομῇ δίκαιόν ἐστι ,καὶ μέσον τὸ δίκαιον τοῦτ᾽ ἐστί ,τὸ δ᾽ ἄδικον τὸ παρὰ τὸ ἀνάλογον ·
τὸ γὰρ ἀνάλογον μέσον ,τὸ δὲ δίκαιον ἀνάλογον .
καλοῦσι δὲ τὴν τοιαύτην ἀναλογίαν γεωμετρικὴν οἱ μαθηματικοί ·
ἐν γὰρ τῇ γεωμετρικῇ συμβαίνει καὶ τὸ ὅλον πρὸς τὸ ὅλον ὅπερ ἑκάτερον πρὸς ἑκάτερον .
ἔστι δ᾽ οὐ συνεχὴς αὕτη ἡ ἀναλογία ·
τὸ μὲν οὖν δίκαιον τοῦτο ,τὸ ἀνάλογον ·
τὸ δ᾽ ἄδικον τὸ παρὰ τὸ ἀνάλογον .
ὁ μὲν γὰρ ἀδικῶν πλέον ἔχει ,ὁ δ᾽ ἀδικούμενος ἔλαττον τοῦ ἀγαθοῦ .
ἐπὶ δὲ τοῦ κακοῦ ἀνάπαλιν ·ἐν ἀγαθοῦ γὰρ λόγῳ γίνεται τὸ ἔλαττον κακὸν πρὸς τὸ μεῖζον κακόν ·
ἔστι γὰρ τὸ ἔλαττον κακὸν μᾶλλον αἱρετὸν τοῦ μείζονος ,τὸ δ᾽ αἱρετὸν ἀγαθόν ,καὶ τὸ μᾶλλον μεῖζον .
τὸ μὲν οὖν ἓν εἶδος τοῦ δικαίου τοῦτ᾽ ἐστίν .
τὸ δὲ λοιπὸν ἓν τὸ διορθωτικόν ,ὃ γίνεται ἐν τοῖς συναλλάγμασι καὶ τοῖς ἑκουσίοις καὶ τοῖς ἀκουσίοις .
τοῦτο δὲ τὸ δίκαιον ἄλλο εἶδος ἔχει τοῦ πρότερον .
τὸ μὲν γὰρ διανεμητικὸν δίκαιον τῶν κοινῶν ἀεὶ κατὰ τὴν ἀναλογίαν ἐστὶ τὴν εἰρημένην ·καὶ γὰρ ἀπὸ χρημάτων κοινῶν ἐὰν γίνηται ἡ διανομή ,ἔσται κατὰ τὸν λόγον τὸν αὐτὸν ὅνπερ ἔχουσι πρὸς ἄλληλα τὰ εἰσενεχθέντα ·
καὶ τὸ ἄδικον τὸ ἀντικείμενον τῷ δικαίῳ τούτῳ τὸ παρὰ τὸ ἀνάλογόν ἐστιν .
τὸ δ᾽ ἐν τοῖς συναλλάγμασι δίκαιον ἐστὶ μὲν ἴσον τι ,καὶ τὸ ἄδικον ἄνισον ,ἀλλ᾽ οὐ κατὰ τὴν ἀναλογίαν ἐκείνην ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀριθμητικήν .
οὐδὲν γὰρ διαφέρει ,εἰ ἐπιεικὴς φαῦλον ἀπεστέρησεν ἢ φαῦλος ἐπιεικῆ ,οὐδ᾽ εἰ ἐμοίχευσεν ἐπιεικὴς ἢ φαῦλος ·
ἀλλὰ πρὸς τοῦ βλάβους τὴν διαφορὰν μόνον βλέπει ὁ νόμος ,καὶ χρῆται ὡς ἴσοις ,εἰ ὃ μὲν ἀδικεῖ ὃ δ᾽ ἀδικεῖται ,καὶ εἰ ἔβλαψεν ὃ δὲ βέβλαπται .
ὥστε τὸ ἄδικον τοῦτο ἄνισον ὂν ἰσάζειν πειρᾶται ὁ δικαστής ·
καὶ γὰρ ὅταν ὃ μὲν πληγῇ ὃ δὲ πατάξῃ ,ἢ καὶ κτείνῃ ὃ δ᾽ ἀποθάνῃ ,διῄρηται τὸ πάθος καὶ ἡ πρᾶξις εἰς ἄνισα ·ἀλλὰ πειρᾶται τῇ ζημίᾳ ἰσάζειν ,ἀφαιρῶν τοῦ κέρδους .
λέγεται γὰρ ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν ἐπὶ τοῖς τοιούτοις ,κἂν εἰ μή τισιν οἰκεῖον ὄνομα εἴη ,τὸ κέρδος ,οἷον τῷ πατάξαντι ,καὶ ἡ ζημία τῷ παθόντι ·
ἀλλ᾽ ὅταν γε μετρηθῇ τὸ πάθος ,καλεῖται τὸ μὲν ζημία τὸ δὲ κέρδος .
ὥστε τοῦ μὲν πλείονος καὶ ἐλάττονος τὸ ἴσον μέσον ,τὸ δὲ κέρδος καὶ ἡ ζημία τὸ μὲν πλέον τὸ δ᾽ ἔλαττον ἐναντίως ,τὸ μὲν τοῦ ἀγαθοῦ πλέον τοῦ κακοῦ δ᾽ ἔλαττον κέρδος ,τὸ δ᾽ ἐναντίον ζημία ·
ὧν ἦν μέσον τὸ ἴσον ,ὃ λέγομεν εἶναι δίκαιον ·ὥστε τὸ ἐπανορθωτικὸν δίκαιον ἂν εἴη τὸ μέσον ζημίας καὶ κέρδους .
διὸ καὶ ὅταν ἀμφισβητῶσιν ,ἐπὶ τὸν δικαστὴν καταφεύγουσιν ·
τὸ δ᾽ ἐπὶ τὸν δικαστὴν ἰέναι ἰέναι ἐστὶν ἐπὶ τὸ δίκαιον ·
καὶ ζητοῦσι δικαστὴν μέσον ,καὶ καλοῦσιν ἔνιοι μεσιδίους ,ὡς ἐὰν τοῦ μέσου τύχωσι ,τοῦ δικαίου τευξόμενοι .
μέσον ἄρα τι τὸ δίκαιον ,εἴπερ καὶ ὁ δικαστής .
ὁ δὲ δικαστὴς ἐπανισοῖ ,καὶ ὥσπερ γραμμῆς εἰς ἄνισα τετμημένης ,ᾧ τὸ μεῖζον τμῆμα τῆς ἡμισείας ὑπερέχει ,τοῦτ᾽ ἀφεῖλε καὶ τῷ ἐλάττονι τμήματι προσέθηκεν .
ὅταν δὲ δίχα διαιρεθῇ τὸ ὅλον ,τότε φασὶν ἔχειν τὸ αὑτοῦ ὅταν λάβωσι τὸ ἴσον .
τὸ δ᾽ ἴσον μέσον ἐστὶ τῆς μείζονος καὶ ἐλάττονος κατὰ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναλογίαν .
διὰ τοῦτο καὶ ὀνομάζεται δίκαιον ,ὅτι δίχα ἐστίν ,ὥσπερ ἂν εἴ τις εἴποι δίχαιον ,καὶ ὁ δικαστὴς διχαστής .ἐπὰν γὰρ δύο ἴσων ἀφαιρεθῇ ἀπὸ θατέρου ,πρὸς θάτερον δὲ προστεθῇ ,δυσὶ τούτοις ὑπερέχει θάτερον ·εἰ γὰρ ἀφῃρέθη μέν ,μὴ προσετέθη δέ ,ἑνὶ ἂν μόνον ὑπερεῖχεν .τοῦ μέσου ἄρα ἑνί ,καὶ τὸ μέσον ,ἀφ᾽ οὗ ἀφῃρέθη ,ἑνί .
τούτῳ ἄρα γνωριοῦμεν τί τε ἀφελεῖν δεῖ ἀπὸ τοῦ πλέον ἔχοντος ,καὶ τί προσθεῖναι τῷ ἔλαττον ἔχοντι ·
ᾧ μὲν γὰρ τὸ μέσον ὑπερέχει ,τοῦτο προσθεῖναι δεῖ τῷ ἔλαττον ἔχοντι ,ᾧ δ᾽ ὑπερέχεται ,ἀφελεῖν ἀπὸ τοῦ μεγίστου .
ἴσαι αἱ ἐφ᾽ ὧν αα ββ γγ ἀλλήλαις ·
ἀπὸ τῆς αα ἀφῃρήσθω τὸ αε ,καὶ προσκείσθω τῇ γγ τὸ ἐφ᾽ ᾧ γδ ,ὥστε ὅλη ἡ δγγ τῆς εα ὑπερέχει τῷ γδ καὶ τῷ γζ ·
] ἐλήλυθε δὲ τὰ ὀνόματα ταῦτα ,ἥ τε ζημία καὶ τὸ κέρδος ,ἐκ τῆς ἑκουσίου ἀλλαγῆς ·
τὸ μὲν γὰρ πλέον ἔχειν ἢ τὰ αὑτοῦ κερδαίνειν λέγεται ,τὸ δ᾽ ἔλαττον τῶν ἐξ ἀρχῆς ζημιοῦσθαι ,οἷον ἐν τῷ ὠνεῖσθαι καὶ πωλεῖν καὶ ἐν ὅσοις ἄλλοις ἄδειαν δέδωκεν ὁ νόμος ·
ὅταν δὲ μήτε πλέον μήτ᾽ ἔλαττον ἀλλ᾽ αὐτὰ τὰ δι᾽ αὐτῶν γένηται ,τὰ αὑτῶν φασὶν ἔχειν καὶ οὔτε ζημιοῦσθαι οὔτε κερδαίνειν .
ὥστε κέρδους τινὸς καὶ ζημίας μέσον τὸ δίκαιόν ἐστι τῶν παρὰ τὸ ἑκούσιον ,τὸ ἴσον ἔχειν καὶ πρότερον καὶ ὕστερον .
δοκεῖ δέ τισι καὶ τὸ ἀντιπεπονθὸς εἶναι ἁπλῶς δίκαιον ,ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοι ἔφασαν ·
ὡρίζοντο γὰρ ἁπλῶς τὸ δίκαιον τὸ ἀντιπεπονθὸς ἄλλῳ .
τὸ δ᾽ ἀντιπεπονθὸς οὐκ ἐφαρμόττει οὔτ᾽ ἐπὶ τὸ νεμητικὸν δίκαιον οὔτ᾽ ἐπὶ τὸ διορθωτικόν - καίτοι βούλονταί γε τοῦτο λέγειν καὶ τὸ Ῥαδαμάνθυος δίκαιον ·
εἴ κε πάθοι τά τ᾽ ἔρεξε ,δίκη κ᾽ ἰθεῖα γένοιτο - πολλαχοῦ γὰρ διαφωνεῖ ·
οἷον εἰ ἀρχὴν ἔχων ἐπάταξεν ,οὐ δεῖ ἀντιπληγῆναι ,καὶ εἰ ἄρχοντα ἐπάταξεν ,οὐ πληγῆναι μόνον δεῖ ἀλλὰ καὶ κολασθῆναι .
ἔτι τὸ ἑκούσιον καὶ τὸ ἀκούσιον διαφέρει πολύ .ἀλλ᾽ ἐν μὲν ταῖς κοινωνίαις ταῖς ἀλλακτικαῖς συνέχει τὸ τοιοῦτον δίκαιον ,τὸ ἀντιπεπονθὸς κατ᾽ ἀναλογίαν καὶ μὴ κατ᾽ ἰσότητα .
τῷ ἀντιποιεῖν γὰρ ἀνάλογον συμμένει ἡ πόλις .
ἢ γὰρ τὸ κακῶς ζητοῦσιν ·εἰ δὲ μή ,δουλεία δοκεῖ εἶναι [εἰ μὴ ἀντιποιήσει] ·
ἢ τὸ εὖ ·
εἰ δὲ μή ,μετάδοσις οὐ γίνεται ,τῇ μεταδόσει δὲ συμμένουσιν .διὸ καὶ Χαρίτων ἱερὸν ἐμποδὼν ποιοῦνται ,ἵν᾽ ἀνταπόδοσις ᾖ ·τοῦτο γὰρ ἴδιον χάριτος ·ἀνθυπηρετῆσαι γὰρ δεῖ τῷ χαρισαμένῳ ,καὶ πάλιν αὐτὸν ἄρξαι χαριζόμενον .
ποιεῖ δὲ τὴν ἀντίδοσιν τὴν κατ᾽ ἀναλογίαν ἡ κατὰ διάμετρον σύζευξις .
οἰκοδόμος ἐφ᾽ ᾧ α ,σκυτοτόμος ἐφ᾽ ᾧ β ,οἰκία ἐφ᾽ ᾧ γ ,ὑπόδημα ἐφ᾽ ᾧ δ .
δεῖ οὖν λαμβάνειν τὸν οἰκοδόμον παρὰ τοῦ σκυτοτόμου τὸ ἐκείνου ἔργον ,καὶ αὐτὸν ἐκείνῳ μεταδιδόναι τὸ αὑτοῦ .
ἐὰν οὖν πρῶτον ᾖ τὸ κατὰ τὴν ἀναλογίαν ἴσον ,εἶτα τὸ ἀντιπεπονθὸς γένηται ,ἔσται τὸ λεγόμενον .
εἰ δὲ μή ,οὐκ ἴσον ,οὐδὲ συμμένει ·
οὐθὲν γὰρ κωλύει κρεῖττον εἶναι τὸ θατέρου ἔργον ἢ τὸ θατέρου ·δεῖ οὖν ταῦτα ἰσασθῆναι .
ἔστι δὲ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν ·
ἀνῃροῦντο γὰρ ἄν ,εἰ μὴ ὃ ἐποίει τὸ ποιοῦν καὶ ὅσον καὶ οἷον ,καὶ τὸ πάσχον ἔπασχε τοῦτο καὶ τοσοῦτον καὶ τοιοῦτον .
οὐ γὰρ ἐκ δύο ἰατρῶν γίνεται κοινωνία ,ἀλλ᾽ ἐξ ἰατροῦ καὶ γεωργοῦ ,καὶ ὅλως ἑτέρων καὶ οὐκ ἴσων ·ἀλλὰ τούτους δεῖ ἰσασθῆναι .
διὸ πάντα συμβλητὰ δεῖ πως εἶναι ,ὧν ἐστὶν ἀλλαγή .
ἐφ᾽ ὃ τὸ νόμισμ᾽ ἐλήλυθε ,καὶ γίνεταί πως μέσον ·
πάντα γὰρ μετρεῖ ,ὥστε καὶ τὴν ὑπεροχὴν καὶ τὴν ἔλλειψιν ,πόσα ἄττα δὴ ὑποδήματ᾽ ἴσον οἰκίᾳ ἢ τροφῇ .
δεῖ τοίνυν ὅπερ οἰκοδόμος πρὸς σκυτοτόμον ,τοσαδὶ ὑποδήματα πρὸς οἰκίαν ἢ τροφήν .
εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ,οὐκ ἔσται ἀλλαγὴ οὐδὲ κοινωνία .
τοῦτο δ᾽ ,εἰ μὴ ἴσα εἴη πως ,οὐκ ἔσται .
δεῖ ἄρα ἑνί τινι πάντα μετρεῖσθαι ,ὥσπερ ἐλέχθη πρότερον .
τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τῇ μὲν ἀληθείᾳ ἡ χρεία ,ἣ πάντα συνέχει ·εἰ γὰρ μηθὲν δέοιντο ἢ μὴ ὁμοίως ,ἢ οὐκ ἔσται ἀλλαγὴ ἢ οὐχ ἡ αὐτή ·
οἷον δ᾽ ὑπάλλαγμα τῆς χρείας τὸ νόμισμα γέγονε κατὰ συνθήκην ·
καὶ διὰ τοῦτο τοὔνομα ἔχει νόμισμα ,ὅτι οὐ φύσει ἀλλὰ νόμῳ ἐστί ,καὶ ἐφ᾽ ἡμῖν μεταβαλεῖν καὶ ποιῆσαι ἄχρηστον .
ἔσται δὴ ἀντιπεπονθός ,ὅταν ἰσασθῇ ,ὥστε ὅπερ γεωργὸς πρὸς σκυτοτόμον ,τὸ ἔργον τὸ τοῦ σκυτοτόμου πρὸς τὸ τοῦ γεωργοῦ .
εἰς σχῆμα δ᾽ ἀναλογίας οὐ δεῖ ἄγειν ,ὅταν ἀλλάξωνται [ εἰ δὲ μή ,ἀμφοτέρας ἕξει τὰς ὑπεροχὰς τὸ ἕτερον ἄκρον ] ,ἀλλ᾽ ὅταν ἔχωσι τὰ αὑτῶν .οὕτως ἴσοι καὶ κοινωνοί ,ὅτι αὕτη ἡ ἰσότης δύναται ἐπ᾽ αὐτῶν γίνεσθαι .γεωργὸς α ,τροφὴ γ ,σκυτοτόμος β ,τὸ ἔργον αὐτοῦ τὸ ἰσασμένον δ .
εἰ δ᾽ οὕτω μὴ ἦν ἀντιπεπονθέναι ,οὐκ ἂν ἦν κοινωνία .
ὅτι δ᾽ ἡ χρεία συνέχει ὥσπερ ἕν τι ὄν ,δηλοῖ ὅτι ὅταν μὴ ἐν χρείᾳ ὦσιν ἀλλήλων ,ἢ ἀμφότεροι ἢ ἅτερος ,οὐκ ἀλλάττονται ,̣ ὥσπερ ὅταν οὗ ἔχει αὐτὸς δέηταί τις ,οἷον οἴνου ,διδόντες σίτου ἐξαγωγήν .
̣ δεῖ ἄρα τοῦτο ἰσασθῆναι .
ὑπὲρ δὲ τῆς μελλούσης ἀλλαγῆς ,εἰ νῦν μηδὲν δεῖται ,ὅτι ἔσται ἂν δεηθῇ ,τὸ νόμισμα οἷον ἐγγυητής ἐσθ᾽ ἡμῖν ·
δεῖ γὰρ τοῦτο φέροντι εἶναι λαβεῖν .
διὸ δεῖ πάντα τετιμῆσθαι ·
οὕτω γὰρ ἀεὶ ἔσται ἀλλαγή ,εἰ δὲ τοῦτο ,κοινωνία .
τὸ δὴ νόμισμα ὥσπερ μέτρον σύμμετρα ποιῆσαν ἰσάζει ·
οὔτε γὰρ ἂν μὴ οὔσης ἀλλαγῆς κοινωνία ἦν ,οὔτ᾽ ἀλλαγὴ ἰσότητος μὴ οὔσης ,οὔτ᾽ ἰσότης μὴ οὔσης συμμετρίας .
τῇ μὲν οὖν ἀληθείᾳ ἀδύνατον τὰ τοσοῦτον διαφέροντα σύμμετρα γενέσθαι ,πρὸς δὲ τὴν χρείαν ἐνδέχεται ἱκανῶς .
ἓν δή τι δεῖ εἶναι ,τοῦτο δ᾽ ἐξ ὑποθέσεως ·
διὸ νόμισμα καλεῖται ·τοῦτο γὰρ πάντα ποιεῖ σύμμετρα ·μετρεῖται γὰρ πάντα νομίσματι .
οἰκία α ,μναῖ δέκα β ,κλίνη γ .
τὸ α τοῦ β ἥμισυ ,εἰ πέντε μνῶν ἀξία ἡ οἰκία ,ἢ ἴσον ·
δῆλον τοίνυν πόσαι κλῖναι ἴσον οἰκίᾳ ,ὅτι πέντε .
ὅτι δ᾽ οὕτως ἡ ἀλλαγὴ ἦν πρὶν τὸ νόμισμα εἶναι ,δῆλον ·διαφέρει γὰρ οὐδὲν ἢ κλῖναι πέντε ἀντὶ οἰκίας ,ἢ ὅσου αἱ πέντε κλῖναι .
τί μὲν οὖν τὸ ἄδικον καὶ τί τὸ δίκαιόν ἐστιν ,εἴρηται .
διωρισμένων δὲ τούτων δῆλον ὅτι ἡ δικαιοπραγία μέσον ἐστὶ τοῦ ἀδικεῖν καὶ ἀδικεῖσθαι ·τὸ μὲν γὰρ πλέον ἔχειν τὸ δ᾽ ἔλαττόν ἐστιν .
ἡ δὲ δικαιοσύνη μεσότης τίς ἐστιν ,οὐ τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ταῖς ἄλλαις ἀρεταῖς ,ἀλλ᾽ ὅτι μέσου ἐστίν ·
ἡ δ᾽ ἀδικία τῶν ἄκρων .καὶ ἡ μὲν δικαιοσύνη ἐστὶ καθ᾽ ἣν ὁ δίκαιος λέγεται πρακτικὸς κατὰ προαίρεσιν τοῦ δικαίου ,καὶ διανεμητικὸς καὶ αὑτῷ πρὸς ἄλλον καὶ ἑτέρῳ πρὸς ἕτερον οὐχ οὕτως ὥστε τοῦ μὲν αἱρετοῦ πλέον αὑτῷ ἔλαττον δὲ τῷ πλησίον ,τοῦ βλαβεροῦ δ᾽ ἀνάπαλιν ,ἀλλὰ τοῦ ἴσου τοῦ κατ᾽ ἀναλογίαν ,ὁμοίως δὲ καὶ ἄλλῳ πρὸς ἄλλον .ἡ δ᾽ ἀδικία τοὐναντίον τοῦ ἀδίκου .τοῦτο δ᾽ ἐστὶν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις τοῦ ὠφελίμου ἢ βλαβεροῦ παρὰ τὸ ἀνάλογον .διὸ ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις ἡ ἀδικία ,ὅτι ὑπερβολῆς καὶ ἐλλείψεώς ἐστιν ,ἐφ᾽ αὑτοῦ 
τοῦ δὲ ἀδικήματος τὸ μὲν ἔλαττον ἀδικεῖσθαί ἐστι ,τὸ δὲ μεῖζον τὸ ἀδικεῖν .
περὶ μὲν οὖν δικαιοσύνης καὶ ἀδικίας ,τίς ἑκατέρας ἐστὶν ἡ φύσις ,εἰρήσθω τοῦτον τὸν τρόπον ,ὁμοίως δὲ καὶ περὶ δικαίου καὶ ἀδίκου καθόλου .
ἐπεὶ δ᾽ ἔστιν ἀδικοῦντα μήπω ἄδικον εἶναι ,ὁ ποῖα ἀδικήματα ἀδικῶν ἤδη ἄδικός ἐστιν ἑκάστην ἀδικίαν ,οἷον κλέπτης ἢ μοιχὸς ἢ λῃστής ; 
ἢ οὕτω μὲν οὐδὲν διοίσει ; 
καὶ γὰρ ἂν συγγένοιτο γυναικὶ εἰδὼς τὸ ᾗ ,ἀλλ᾽ οὐ διὰ προαιρέσεως ἀρχὴν ἀλλὰ διὰ πάθος .
ἀδικεῖ μὲν οὖν ,ἄδικος δ᾽ οὐκ ἔστιν ,οἷον οὐ κλέπτης ,ἔκλεψε δέ ,οὐδὲ μοιχός ,ἐμοίχευσε δέ ·ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων .
πῶς μὲν οὖν ἔχει τὸ ἀντιπεπονθὸς πρὸς τὸ δίκαιον ,εἴρηται πρότερον ·
δεῖ δὲ μὴ λανθάνειν ὅτι τὸ ζητούμενόν ἐστι καὶ τὸ ἁπλῶς δίκαιον καὶ τὸ πολιτικὸν δίκαιον .
τοῦτο δ᾽ ἔστιν ἐπὶ κοινωνῶν βίου πρὸς τὸ εἶναι αὐτάρκειαν ,ἐλευθέρων καὶ ἴσων ἢ κατ᾽ ἀναλογίαν ἢ κατ᾽ ἀριθμόν ·
ὥστε ὅσοις μή ἐστι τοῦτο ,οὐκ ἔστι τούτοις πρὸς ἀλλήλους τὸ πολιτικὸν δίκαιον ,ἀλλά τι δίκαιον καὶ καθ᾽ ὁμοιότητα .
ἔστι γὰρ δίκαιον ,οἷς καὶ νόμος πρὸς αὑτούς ·νόμος δ᾽ ,ἐν οἷς ἀδικία ·ἡ γὰρ δίκη κρίσις τοῦ δικαίου καὶ τοῦ ἀδίκου .ἐν οἷς δ᾽ ἀδικία ,καὶ τὸ ἀδικεῖν ἐν τούτοις [ ἐν οἷς δὲ τὸ ἀδικεῖν ,οὐ πᾶσιν ἀδικία ] ,τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ πλέον αὑτῷ νέμειν τῶν ἁπλῶς ἀγαθῶν ,ἔλαττον δὲ τῶν ἁπλῶς κακῶν .διὸ οὐκ ἐῶμεν ἄρχειν ἄνθρωπον ,ἀλλὰ τὸν λόγον ,ὅτι ἑαυτῷ τοῦτο ποιεῖ καὶ γίνεται τύραννος .
ἔστι δ᾽ ὁ ἄρχων φύλαξ τοῦ δικαίου ,εἰ δὲ τοῦ δικαίου ,καὶ τοῦ ἴσου .
ἐπεὶ δ᾽ οὐθὲν αὐτῷ πλέον εἶναι δοκεῖ ,εἴπερ δίκαιος [ οὐ γὰρ νέμει πλέον τοῦ ἁπλῶς ἀγαθοῦ αὑτῷ ,εἰ μὴ πρὸς αὐτὸν ἀνάλογόν ἐστιν ·διὸ ἑτέρῳ πονεῖ ·καὶ διὰ τοῦτο ἀλλότριον εἶναί φασιν ἀγαθὸν τὴν δικαιοσύνην ,καθάπερ ἐλέχθη καὶ πρότερον ] ·
μισθὸς ἄρα τις δοτέος ,τοῦτο δὲ τιμὴ καὶ γέρας ·
ὅτῳ δὲ μὴ ἱκανὰ τὰ τοιαῦτα ,οὗτοι γίνονται τύραννοι .
τὸ δὲ δεσποτικὸν δίκαιον καὶ τὸ πατρικὸν οὐ ταὐτὸν τούτοις ἀλλ᾽ ὅμοιον ·
οὐ γὰρ ἔστιν ἀδικία πρὸς τὰ αὑτοῦ ἁπλῶς ,τὸ δὲ κτῆμα καὶ τὸ τέκνον ,ἕως ἂν ᾖ πηλίκον καὶ χωρισθῇ ,ὥσπερ μέρος αὑτοῦ ,αὑτὸν δ᾽ οὐδεὶς προαιρεῖται βλάπτειν ·διὸ οὐκ ἔστιν ἀδικία πρὸς αὑτόν ·οὐδ᾽ ἄρα ἄδικον οὐδὲ δίκαιον τὸ πολιτικόν ·
κατὰ νόμον γὰρ ἦν ,καὶ ἐν οἷς ἐπεφύκει εἶναι νόμος ,οὗτοι δ᾽ ἦσαν οἷς ὑπάρχει ἰσότης τοῦ ἄρχειν καὶ ἄρχεσθαι .
διὸ μᾶλλον πρὸς γυναῖκά ἐστι δίκαιον ἢ πρὸς τέκνα καὶ κτήματα ·
τοῦτο γάρ ἐστι τὸ οἰκονομικὸν δίκαιον ·
ἕτερον δὲ καὶ τοῦτο τοῦ πολιτικοῦ .
τοῦ δὲ πολιτικοῦ δικαίου τὸ μὲν φυσικόν ἐστι τὸ δὲ νομικόν ,φυσικὸν μὲν τὸ πανταχοῦ τὴν αὐτὴν ἔχον δύναμιν ,καὶ οὐ τῷ δοκεῖν ἢ μή ,νομικὸν δὲ ὃ ἐξ ἀρχῆς μὲν οὐδὲν διαφέρει οὕτως ἢ ἄλλως ,ὅταν δὲ θῶνται ,διαφέρει ,οἷον τὸ μνᾶς λυτροῦσθαι ,ἢ τὸ αἶγα θύειν ἀλλὰ μὴ δύο πρόβατα ,ἔτι ὅσα ἐπὶ τῶν καθ᾽ ἕκαστα νομοθετοῦσιν ,οἷον τὸ θύειν Βρασίδᾳ ,καὶ τὰ ψηφισματώδη .δοκεῖ δ᾽ ἐνίοις εἶναι πάντα τοιαῦτα ,ὅτι τὸ μὲν φύσει ἀκίνητον καὶ πανταχοῦ τὴν αὐτὴν ἔχει δύναμιν ,ὥσπερ τὸ πῦρ καὶ 
τοῦτο δ᾽ οὐκ ἔστιν οὕτως ἔχον ,ἀλλ᾽ ἔστιν ὥς ·
καίτοι παρά γε τοῖς θεοῖς ἴσως οὐδαμῶς ,παρ᾽ ἡμῖν δ᾽ ἔστι μέν τι καὶ φύσει ,κινητὸν μέντοι πᾶν ,ἀλλ᾽ ὅμως ἐστὶ τὸ μὲν φύσει τὸ δ᾽ οὐ φύσει .
ποῖον δὲ φύσει τῶν ἐνδεχομένων καὶ ἄλλως ἔχειν ,καὶ ποῖον οὒ ἀλλὰ νομικὸν καὶ συνθήκῃ ,εἴπερ ἄμφω κινητὰ ὁμοίως ,δῆλον .
καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁ αὐτὸς ἁρμόσει διορισμός ·
φύσει γὰρ ἡ δεξιὰ κρείττων ,καίτοι ἐνδέχεται πάντας ἀμφιδεξίους γενέσθαι .
τὰ δὲ κατὰ συνθήκην καὶ τὸ συμφέρον τῶν δικαίων ὅμοιά ἐστι τοῖς μέτροις ·
οὐ γὰρ πανταχοῦ ἴσα τὰ οἰνηρὰ καὶ σιτηρὰ μέτρα ,ἀλλ᾽ οὗ μὲν ὠνοῦνται ,μείζω ,οὗ δὲ πωλοῦσιν ,ἐλάττω .
ὁμοίως δὲ καὶ τὰ μὴ φυσικὰ ἀλλ᾽ ἀνθρώπινα δίκαια οὐ ταὐτὰ πανταχοῦ ,ἐπεὶ οὐδ᾽ αἱ πολιτεῖαι ,ἀλλὰ μία μόνον πανταχοῦ κατὰ φύσιν ἡ ἀρίστη .
τῶν δὲ δικαίων καὶ νομίμων ἕκαστον ὡς τὰ καθόλου πρὸς τὰ καθ᾽ ἕκαστα ἔχει ·τὰ μὲν γὰρ πραττόμενα πολλά ,ἐκείνων δ᾽ ἕκαστον ἕν ·καθόλου γάρ .
διαφέρει δὲ τὸ ἀδίκημα καὶ τὸ ἄδικον καὶ τὸ δικαίωμα καὶ τὸ δίκαιον ·
ἄδικον μὲν γάρ ἐστι τῇ φύσει ἢ τάξει ·
αὐτὸ δὲ τοῦτο ,ὅταν πραχθῇ ,ἀδίκημά ἐστι ,πρὶν δὲ πραχθῆναι ,οὔπω ,ἀλλ᾽ ἄδικον .ὁμοίως δὲ καὶ δικαίωμα ·καλεῖται δὲ μᾶλλον δικαιοπράγημα τὸ κοινόν ,δικαίωμα δὲ τὸ ἐπανόρθωμα τοῦ ἀδικήματος .
καθ᾽ ἕκαστον δὲ αὐτῶν ,ποῖά τε εἴδη καὶ πόσα καὶ περὶ ποῖα τυγχάνει ὄντα ,ὕστερον ἐπισκεπτέον .
ὄντων δὲ τῶν δικαίων καὶ ἀδίκων τῶν εἰρημένων ,ἀδικεῖ μὲν καὶ δικαιοπραγεῖ ὅταν ἑκών τις αὐτὰ πράττῃ ·
ὅταν δ᾽ ἄκων ,οὔτ᾽ ἀδικεῖ οὔτε δικαιοπραγεῖ ἀλλ᾽ ἢ κατὰ συμβεβηκός ·
ὅταν γὰρ ἑκούσιον ᾖ ,ψέγεται ,ἅμα δὲ καὶ ἀδίκημα τότ᾽ ἐστίν ·
ὥστ᾽ ἔσται τι ἄδικον μὲν ἀδίκημα δ᾽ οὔπω ,ἂν μὴ τὸ ἑκούσιον προσῇ .λέγω δ᾽ ἑκούσιον μέν ,ὥσπερ καὶ πρότερον εἴρηται ,ὃ ἄν τις τῶν ἐφ᾽ αὑτῷ ὄντων εἰδὼς καὶ μὴ ἀγνοῶν πράττῃ μήτε ὃν μήτε ᾧ μήτε οὗ ἕνεκα ,οἷον τίνα τύπτει καὶ τίνι καὶ τίνος ἕνεκα ,κἀκείνων ἕκαστον μὴ κατὰ συμβεβηκὸς μηδὲ βίᾳ [ ὥσπερ εἴ τις λαβὼν τὴν χεῖρα αὐτοῦ τύπτοι ἕτερον ,οὐχ ἑκών ·
οὐ γὰρ ἐπ᾽ αὐτῷ ] ·
ἐνδέχεται δὲ τὸν τυπτόμενον πατέρα εἶναι ,τὸν δ᾽ ὅτι μὲν ἄνθρωπος ἢ τῶν παρόντων τις γινώσκειν ,ὅτι δὲ πατὴρ ἀγνοεῖν ·
ὁμοίως δὲ τὸ τοιοῦτον διωρίσθω καὶ ἐπὶ τοῦ οὗ ἕνεκα ,καὶ περὶ τὴν πρᾶξιν ὅλην .
τὸ δὴ ἀγνοούμενον ,ἢ μὴ ἀγνοούμενον μὲν μὴ ἐπ᾽ αὐτῷ δ᾽ ὄν ,ἢ βίᾳ ,ἀκούσιον .
πολλὰ γὰρ καὶ τῶν φύσει ὑπαρχόντων εἰδότες καὶ πράττομεν καὶ πάσχομεν ,ὧν οὐθὲν οὔθ᾽ ἑκούσιον οὔτ᾽ ἀκούσιόν ἐστιν ,οἷον τὸ γηρᾶν ἢ ἀποθνήσκειν .
ἔστι δ᾽ ὁμοίως ἐπὶ τῶν ἀδίκων καὶ τῶν δικαίων καὶ τὸ κατὰ συμβεβηκός ·
καὶ γὰρ ἂν τὴν παρακαταθήκην ἀποδοίη τις ἄκων καὶ διὰ φόβον ,ὃν οὔτε δίκαια πράττειν οὔτε δικαιοπραγεῖν φατέον ἀλλ᾽ ἢ κατὰ συμβεβηκός .
ὁμοίως δὲ καὶ τὸν ἀναγκαζόμενον καὶ ἄκοντα τὴν παρακαταθήκην μὴ ἀποδιδόντα κατὰ συμβεβηκὸς φατέον ἀδικεῖν καὶ τὰ ἄδικα πράττειν .
τῶν δὲ ἑκουσίων τὰ μὲν προελόμενοι πράττομεν τὰ δ᾽ οὐ προελόμενοι ,προελόμενοι μὲν ὅσα προβουλευσάμενοι ,ἀπροαίρετα δὲ ὅσ᾽ ἀπροβούλευτα .
τριῶν δὴ οὐσῶν βλαβῶν τῶν ἐν ταῖς κοινωνίαις ,τὰ μὲν μετ᾽ ἀγνοίας ἁμαρτήματά ἐστιν ,ὅταν μήτε ὃν μήτε ὃ μήτε ᾧ μήτε οὗ ἕνεκα ὑπέλαβε πράξῃ ·
ἢ γὰρ οὐ βάλλειν ἢ οὐ τούτῳ ἢ οὐ τοῦτον ἢ οὐ τούτου ἕνεκα ᾠήθη ,ἀλλὰ συνέβη οὐχ οὗ ἕνεκα ᾠήθη ,οἷον οὐχ ἵνα τρώσῃ ἀλλ᾽ ἵνα κεντήσῃ ,ἢ οὐχ ὅν ,ἢ οὐχ ᾧ .
ὅταν μὲν οὖν παραλόγως ἡ βλάβη γένηται ,ἀτύχημα ·
ὅταν δὲ μὴ παραλόγως ,ἄνευ δὲ κακίας ,ἁμάρτημα [ ἁμαρτάνει μὲν γὰρ ὅταν ἡ ἀρχὴ ἐν αὐτῷ ᾖ τῆς αἰτίας ,ἀτυχεῖ δ᾽ ὅταν ἔξωθεν ] ·ὅταν δὲ εἰδὼς μὲν μὴ προβουλεύσας δέ ,ἀδίκημα ,οἷον ὅσα τε διὰ θυμὸν καὶ ἄλλα πάθη ,ὅσα ἀναγκαῖα ἢ φυσικὰ συμβαίνει τοῖς ἀνθρώποις ·ταῦτα γὰρ βλάπτοντες καὶ ἁμαρτάνοντες ἀδικοῦσι μέν ,καὶ ἀδικήματά ἐστιν ,οὐ μέντοι πω ἄδικοι διὰ ταῦτα οὐδὲ πονηροί ·οὐ γὰρ διὰ μοχθηρίαν ἡ βλάβη ·
ὅταν δ᾽ ἐκ προαιρέσεως ,ἄδικος καὶ μοχθηρός .
διὸ καλῶς τὰ ἐκ θυμοῦ οὐκ ἐκ προνοίας κρίνεται ·οὐ γὰρ ἄρχει ὁ θυμῷ ποιῶν ,ἀλλ᾽ ὁ ὀργίσας .ἔτι δὲ οὐδὲ περὶ τοῦ γενέσθαι ἢ μὴ ἀμφισβητεῖται ,ἀλλὰ περὶ τοῦ δικαίου ·ἐπὶ φαινομένῃ γὰρ ἀδικίᾳ ἡ ὀργή ἐστιν .οὐ γὰρ ὥσπερ ἐν τοῖς συναλλάγμασι περὶ τοῦ γενέσθαι ἀμφισβητοῦσιν ,ὧν ἀνάγκη τὸν ἕτερον εἶναι μοχθηρόν ,ἂν μὴ διὰ λήθην αὐτὸ δρῶσιν ·ἀλλ᾽ ὁμολογοῦντες περὶ τοῦ πράγματος ,περὶ δὲ τοῦ ποτέρως δίκαιον ἀμφισβητοῦσιν [ ὁ δ᾽ ἐπιβουλεύσας οὐκ ἀγνοεῖ ] ,ὥστε ὃ μὲν οἴεται ἀδικεῖσθαι ,ὃ δ᾽ οὔ .
ἐὰν δ᾽ ἐκ προαιρέσεως βλάψῃ ,ἀδικεῖ ·
καὶ κατὰ ταῦτ᾽ ἤδη τὰ ἀδικήματα ὁ ἀδικῶν ἄδικος ,ὅταν παρὰ τὸ ἀνάλογον ᾖ ἢ παρὰ τὸ ἴσον .
ὁμοίως δὲ καὶ δίκαιος ,ὅταν προελόμενος δικαιοπραγῇ ·
δικαιοπραγεῖ δέ ,ἂν μόνον ἑκὼν πράττῃ .
τῶν δ᾽ ἀκουσίων τὰ μέν ἐστι συγγνωμονικὰ τὰ δ᾽ οὐ συγγνωμονικά .
ὅσα μὲν γὰρ μὴ μόνον ἀγνοοῦντες ἀλλὰ καὶ δι᾽ ἄγνοιαν ἁμαρτάνουσι ,συγγνωμονικά ,ὅσα δὲ μὴ δι᾽ ἄγνοιαν ,ἀλλ᾽ ἀγνοοῦντες μὲν διὰ πάθος δὲ μήτε φυσικὸν μήτ᾽ ἀνθρώπινον ,οὐ συγγνωμονικά .ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις ,εἰ ἱκανῶς διώρισται περὶ τοῦ ἀδικεῖσθαι καὶ ἀδικεῖν ,πρῶτον μὲν εἰ ἔστιν ὥσπερ Εὐριπίδης εἴρηκε ,λέγων ἀτόπως μητέρα κατέκταν τὴν ἐμήν ,βραχὺς λόγος .ἑκὼν ἑκοῦσαν ,ἢ οὐχ ἑκοῦσαν οὐχ ἑκών ; πότερον γὰρ ὡς ἀληθῶς ἔστιν ἑκόντα ἀδικεῖσθαι ,ἢ οὒ ἀλλ᾽ ἀκούσιον ἅπαν ,ὥσπερ καὶ τὸ ἀδικεῖν πᾶν ἑκούσιον ; 
καὶ ἆρα πᾶν οὕτως ἢ ἐκείνως ,[ὥσπερ καὶ τὸ ἀδικεῖν πᾶν ἑκούσιον ,] ἢ τὸ μὲν ἑκούσιον τὸ δ᾽ ἀκούσιον ; 
ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ δικαιοῦσθαι ·τὸ γὰρ δικαιοπραγεῖν πᾶν ἑκούσιον ·ὥστ᾽ εὔλογον ἀντικεῖσθαι ὁμοίως καθ᾽ ἑκάτερον ,τό τ᾽ ἀδικεῖσθαι καὶ δικαιοῦσθαι ἢ ἑκούσιον ἢ ἀκούσιον εἶναι .
ἄτοπον δ᾽ ἂν δόξειε καὶ ἐπὶ τοῦ δικαιοῦσθαι ,εἰ πᾶν ἑκούσιον ·
ἔνιοι γὰρ δικαιοῦνται οὐχ ἑκόντες .
ἔπειτα καὶ τόδε διαπορήσειεν ἄν τις ,πότερον ὁ τὸ ἄδικον πεπονθὼς ἀδικεῖται πᾶς ,ἢ ὥσπερ καὶ ἐπὶ τοῦ πράττειν ,καὶ ἐπὶ τοῦ πάσχειν ἐστίν ·
κατὰ συμβεβηκὸς γὰρ ἐνδέχεται ἐπ᾽ ἀμφοτέρων μεταλαμβάνειν τῶν δικαίων ·
ὁμοίως δὲ δῆλον ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν ἀδίκων ·
οὐ γὰρ ταὐτὸν τὸ τἄδικα πράττειν τῷ ἀδικεῖν οὐδὲ τὸ ἄδικα πάσχειν τῷ ἀδικεῖσθαι ·ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ δικαιοπραγεῖν καὶ δικαιοῦσθαι ·
ἀδύνατον γὰρ ἀδικεῖσθαι μὴ ἀδικοῦντος ἢ δικαιοῦσθαι μὴ δικαιοπραγοῦντος .
εἰ δ᾽ ἐστὶν ἁπλῶς τὸ ἀδικεῖν τὸ βλάπτειν ἑκόντα τινά ,τὸ δ᾽ ἑκόντα εἰδότα καὶ ὃν καὶ ᾧ καὶ ὥς ,ὁ δ᾽ ἀκρατὴς ἑκὼν βλάπτει αὐτὸς αὑτόν ,ἑκών τ᾽ ἂν ἀδικοῖτο κἂν ἐνδέχοιτο αὐτὸς αὑτὸν ἀδικεῖν .ἔστι δὲ καὶ τοῦτο ἓν τῶν ἀπορουμένων ,εἰ ἐνδέχεται αὐτὸν αὑτὸν ἀδικεῖν .ἔτι ἑκὼν ἄν τις δι᾽ ἀκρασίαν ὑπ᾽ ἄλλου βλάπτοιτο ἑκόντος ,ὥστ᾽ εἴη ἂν ἑκόντ᾽ ἀδικεῖσθαι .
ἢ οὐκ ὀρθὸς ὁ διορισμός ,ἀλλὰ προσθετέον τῷ βλάπτειν εἰδότα καὶ ὃν καὶ ᾧ καὶ ὣς τὸ παρὰ τὴν ἐκείνου βούλησιν ; 
βλάπτεται μὲν οὖν τις ἑκὼν καὶ τἄδικα πάσχει ,ἀδικεῖται δ᾽ οὐδεὶς ἑκών ·
οὐδεὶς γὰρ βούλεται ,οὐδ᾽ ὁ ἀκρατής ,ἀλλὰ παρὰ τὴν βούλησιν πράττει ·οὔτε γὰρ βούλεται οὐδεὶς ὃ μὴ οἴεται εἶναι σπουδαῖον ,ὅ τε ἀκρατὴς οὐχ ἃ οἴεται δεῖν πράττειν πράττει .
ὁ δὲ τὰ αὑτοῦ διδούς ,ὥσπερ Ὅμηρός φησι δοῦναι τὸν Γλαῦκον τῷ Διομήδει χρύσεα χαλκείων ,ἑκατόμβοι᾽ ἐννεαβοίων ,οὐκ ἀδικεῖται ·
ἐπ᾽ αὐτῷ γάρ ἐστι τὸ διδόναι ,τὸ δ᾽ ἀδικεῖσθαι οὐκ ἐπ᾽ αὐτῷ ,ἀλλὰ τὸν ἀδικοῦντα δεῖ ὑπάρχειν .
περὶ μὲν οὖν τοῦ ἀδικεῖσθαι ,ὅτι οὐχ ἑκούσιον ,δῆλον .
ἔτι δ᾽ ὧν προειλόμεθα δύ᾽ ἔστιν εἰπεῖν ,πότερόν ποτ᾽ ἀδικεῖ ὁ νείμας παρὰ τὴν ἀξίαν τὸ πλέον ἢ ὁ ἔχων ,καὶ εἰ ἔστιν αὐτὸν αὑτὸν ἀδικεῖν .εἰ γὰρ ἐνδέχεται τὸ πρότερον λεχθὲν καὶ ὁ διανέμων ἀδικεῖ ἀλλ᾽ οὐχ ὁ ἔχων τὸ πλέον ,εἴ τις πλέον αὑτοῦ ἑτέρῳ νέμει εἰδὼς καὶ ἑκών ,οὗτος αὐτὸς αὑτὸν ἀδικεῖ ·ὅπερ δοκοῦσιν οἱ μέτριοι ποιεῖν ·ὁ γὰρ ἐπιεικὴς ἐλαττωτικός ἐστιν .ἢ οὐδὲ τοῦτο ἁπλοῦν ; ἑτέρου γὰρ ἀγαθοῦ ,εἰ ἔτυχεν ,πλεονεκτεῖ ,οἷον δόξης ἢ τοῦ ἁπλῶς καλοῦ .
ἔτι λύεται κατὰ τὸν διορισμὸν τοῦ ἀδικεῖν ·
οὐδὲν γὰρ παρὰ τὴν αὑτοῦ πάσχει βούλησιν ,ὥστε οὐκ ἀδικεῖται διά γε τοῦτο ,ἀλλ᾽ εἴπερ ,βλάπτεται μόνον .φανερὸν δὲ ὅτι καὶ ὁ διανέμων ἀδικεῖ ,ἀλλ᾽ οὐχ ὁ τὸ πλέον ἔχων ἀεί ·
οὐ γὰρ ᾧ τὸ ἄδικον ὑπάρχει ἀδικεῖ ,ἀλλ᾽ ᾧ τὸ ἑκόντα τοῦτο ποιεῖν ·
τοῦτο δ᾽ ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς πράξεως ,ἥ ἐστιν ἐν τῷ διανέμοντι ἀλλ᾽ οὐκ ἐν τῷ λαμβάνοντι .ἔτι ἐπεὶ πολλαχῶς τὸ ποιεῖν λέγεται ,καὶ ἔστιν ὡς τὰ ἄψυχα κτείνει καὶ ἡ χεὶρ καὶ ὁ οἰκέτης ἐπιτάξαντος ,οὐκ ἀδικεῖ μέν ,ποιεῖ δὲ τὰ ἄδικα .ἔτι εἰ μὲν ἀγνοῶν ἔκρινεν ,οὐκ ἀδικεῖ κατὰ τὸ νομικὸν δίκαιον οὐδ᾽ ἄδικος ἡ κρίσις ἐστίν ,ἔστι δ᾽ ὡς ἄδικος ·ἕτερον γὰρ τὸ νομικὸν δίκαιον καὶ τὸ πρῶτον ·εἰ δὲ γινώσκων ἔκρινεν ἀδίκως ,πλεονεκτεῖ καὶ αὐτὸς ἢ χάριτος ἢ τιμωρίας .
ὥσπερ οὖν κἂν εἴ τις μερίσαιτο τοῦ ἀδικήματος ,καὶ ὁ διὰ ταῦτα κρίνας ἀδίκως πλέον ἔχει ·
καὶ γὰρ ἐπ᾽ ἐκείνῳ τὸν ἀγρὸν κρίνας οὐκ ἀγρὸν ἀλλ᾽ ἀργύριον ἔλαβεν .
διὸ καὶ τὸ δίκαιον εἶναι ῥᾴδιον .
τὸ δ᾽ οὐκ ἔστιν ·
συγγενέσθαι μὲν γὰρ τῇ τοῦ γείτονος καὶ πατάξαι τὸν πλησίον καὶ δοῦναι τῇ χειρὶ τὸ ἀργύριον ῥᾴδιον καὶ ἐπ᾽ αὐτοῖς ,ἀλλὰ τὸ ὡδὶ ἔχοντας ταῦτα ποιεῖν οὔτε ῥᾴδιον οὔτ᾽ ἐπ᾽ αὐτοῖς .ὁμοίως δὲ καὶ τὸ γνῶναι τὰ δίκαια καὶ τὰ ἄδικα οὐδὲν οἴονται σοφὸν εἶναι ,ὅτι περὶ ὧν οἱ νόμοι λέγουσιν οὐ χαλεπὸν συνιέναι [ ἀλλ᾽ οὐ ταῦτ᾽ ἐστὶ τὰ δίκαια ἀλλ᾽ ἢ κατὰ συμβεβηκός ] ·
ἀλλὰ πῶς πραττόμενα καὶ πῶς νεμόμενα δίκαια ,τοῦτο δὴ πλέον ἔργον ἢ τὰ ὑγιεινὰ εἰδέναι ·
ἐπεὶ κἀκεῖ μέλι καὶ οἶνον καὶ ἐλλέβορον καὶ καῦσιν καὶ τομὴν εἰδέναι ῥᾴδιον ,ἀλλὰ πῶς δεῖ νεῖμαι πρὸς ὑγίειαν καὶ τίνι καὶ πότε ,τοσοῦτον ἔργον ὅσον ἰατρὸν εἶναι .
δι᾽ αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ τοῦ δικαίου οἴονται εἶναι οὐδὲν ἧττον τὸ ἀδικεῖν ,ὅτι οὐχ ἧττον ὁ δίκαιος ἀλλὰ καὶ μᾶλλον δύναιτ᾽ ἂν ἕκαστον πρᾶξαι τούτων ·
καὶ γὰρ συγγενέσθαι γυναικὶ καὶ πατάξαι ·καὶ ὁ ἀνδρεῖος τὴν ἀσπίδα ἀφεῖναι καὶ στραφεὶς ἐφ᾽ ὁποτεραοῦν τρέχειν .ἀλλὰ τὸ δειλαίνειν καὶ ἀδικεῖν οὐ τὸ ταῦτα ποιεῖν ἐστί ,πλὴν κατὰ συμβεβηκός ,ἀλλὰ τὸ ὡδὶ ἔχοντα ταῦτα ποιεῖν ,ὥσπερ καὶ τὸ ἰατρεύειν καὶ τὸ ὑγιάζειν οὐ τὸ τέμνειν ἢ μὴ τέμνειν ἢ φαρμακεύειν ἢ μὴ φαρμακεύειν ἐστίν ,ἀλλὰ τὸ ὡδί .ἔστι δὲ τὰ δίκαια ἐν τούτοις οἷς μέτεστι τῶν ἁπλῶς ἀγαθῶν ,ἔχουσι δ᾽ ὑπερβολὴν ἐν τούτοις καὶ ἔλλειψιν ·τοῖς μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν ὑπερβολὴ αὐτῶν ,οἷον ἴσως τοῖς θεοῖς ,τοῖς δ᾽ 
διὰ τοῦτ᾽ ἀνθρώπινόν ἐστιν .
περὶ δὲ ἐπιεικείας καὶ τοῦ ἐπιεικοῦς ,πῶς ἔχει ἡ μὲν ἐπιείκεια πρὸς δικαιοσύνην τὸ δ᾽ ἐπιεικὲς πρὸς τὸ δίκαιον ,ἐχόμενόν ἐστιν εἰπεῖν .
οὔτε γὰρ ὡς ταὐτὸν ἁπλῶς οὔθ᾽ ὡς ἕτερον τῷ γένει φαίνεται σκοπουμένοις ·
καὶ ὁτὲ μὲν τὸ ἐπιεικὲς ἐπαινοῦμεν καὶ ἄνδρα τὸν τοιοῦτον ,ὥστε καὶ ἐπὶ τὰ ἄλλα ἐπαινοῦντες μεταφέρομεν ἀντὶ τοῦ ἀγαθοῦ ,τὸ ἐπιεικέστερον ὅτι βέλτιον δηλοῦντες ·
ὁτὲ δὲ τῷ λόγῳ ἀκολουθοῦσι φαίνεται ἄτοπον εἰ τὸ ἐπιεικὲς παρὰ τὸ δίκαιόν τι ὂν ἐπαινετόν ἐστιν ·
ἢ γὰρ τὸ δίκαιον οὐ σπουδαῖον ,ἢ τὸ ἐπιεικὲς οὐ δίκαιον ,εἰ ἄλλο ·
ἢ εἰ ἄμφω σπουδαῖα ,ταὐτόν ἐστιν .
ἡ μὲν οὖν ἀπορία σχεδὸν συμβαίνει διὰ ταῦτα περὶ τὸ ἐπιεικές ,ἔχει δ᾽ ἅπαντα τρόπον τινὰ ὀρθῶς καὶ οὐδὲν ὑπεναντίον ἑαυτοῖς ·τό τε γὰρ ἐπιεικὲς δικαίου τινὸς ὂν βέλτιόν ἐστι δίκαιον ,καὶ οὐχ ὡς ἄλλο τι γένος ὂν βέλτιόν ἐστι τοῦ δικαίου .
ταὐτὸν ἄρα δίκαιον καὶ ἐπιεικές ,καὶ ἀμφοῖν σπουδαίοιν ὄντοιν κρεῖττον τὸ ἐπιεικές .
ποιεῖ δὲ τὴν ἀπορίαν ὅτι τὸ ἐπιεικὲς δίκαιον μέν ἐστιν ,οὐ τὸ κατὰ νόμον δέ ,ἀλλ᾽ ἐπανόρθωμα νομίμου δικαίου .
αἴτιον δ᾽ ὅτι ὁ μὲν νόμος καθόλου πᾶς ,περὶ ἐνίων δ᾽ οὐχ οἷόν τε ὀρθῶς εἰπεῖν καθόλου .
ἐν οἷς οὖν ἀνάγκη μὲν εἰπεῖν καθόλου ,μὴ οἷόν τε δὲ ὀρθῶς ,τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πλέον λαμβάνει ὁ νόμος ,οὐκ ἀγνοῶν τὸ ἁμαρτανόμενον .
καὶ ἔστιν οὐδὲν ἧττον ὀρθός ·
τὸ γὰρ ἁμάρτημα οὐκ ἐν τῷ νόμῳ οὐδ᾽ ἐν τῷ νομοθέτῃ ἀλλ᾽ ἐν τῇ φύσει τοῦ πράγματός ἐστιν ·
εὐθὺς γὰρ τοιαύτη ἡ τῶν πρακτῶν ὕλη ἐστίν .
ὅταν οὖν λέγῃ μὲν ὁ νόμος καθόλου ,συμβῇ δ᾽ ἐπὶ τούτου παρὰ τὸ καθόλου ,τότε ὀρθῶς ἔχει ,ᾗ παραλείπει ὁ νομοθέτης καὶ ἥμαρτεν ἁπλῶς εἰπών ,ἐπανορθοῦν τὸ ἐλλειφθέν ,ὃ κἂν ὁ νομοθέτης αὐτὸς ἂν εἶπεν ἐκεῖ παρών ,καὶ εἰ ᾔδει ,ἐνομοθέτησεν .
διὸ δίκαιον μέν ἐστι ,καὶ βέλτιόν τινος δικαίου ,οὐ τοῦ ἁπλῶς δὲ ἀλλὰ τοῦ διὰ τὸ ἁπλῶς ἁμαρτήματος .
καὶ ἔστιν αὕτη ἡ φύσις ἡ τοῦ ἐπιεικοῦς ,ἐπανόρθωμα νόμου ,ᾗ ἐλλείπει διὰ τὸ καθόλου .τοῦτο γὰρ αἴτιον καὶ τοῦ μὴ πάντα κατὰ νόμον εἶναι ,ὅτι περὶ ἐνίων ἀδύνατον θέσθαι νόμον ,ὥστε ψηφίσματος δεῖ .
τοῦ γὰρ ἀορίστου ἀόριστος καὶ ὁ κανών ἐστιν ,ὥσπερ καὶ τῆς Λεσβίας οἰκοδομίας ὁ μολίβδινος κανών ·
πρὸς γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ λίθου μετακινεῖται καὶ οὐ μένει ὁ κανών ,καὶ τὸ ψήφισμα πρὸς τὰ πράγματα .
τί μὲν οὖν ἐστὶ τὸ ἐπιεικές ,καὶ ὅτι δίκαιον καὶ τινὸς βέλτιον δικαίου ,δῆλον .
φανερὸν δ᾽ ἐκ τούτου καὶ ὁ ἐπιεικὴς τίς ἐστιν ·
ὁ γὰρ τῶν τοιούτων προαιρετικὸς καὶ πρακτικός ,καὶ ὁ μὴ ἀκριβοδίκαιος ἐπὶ τὸ χεῖρον ἀλλ᾽ ἐλαττωτικός ,καίπερ ἔχων τὸν νόμον βοηθόν ,ἐπιεικής ἐστι ,καὶ ἡ ἕξις αὕτη ἐπιείκεια ,δικαιοσύνη τις οὖσα καὶ οὐχ ἑτέρα τις ἕξις .
πότερον δ᾽ ἐνδέχεται ἑαυτὸν ἀδικεῖν ἢ οὔ ,φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων .
τὰ μὲν γάρ ἐστι τῶν δικαίων τὰ κατὰ πᾶσαν ἀρετὴν ὑπὸ τοῦ νόμου τεταγμένα ,οἷον οὐ κελεύει ἀποκτιννύναι ἑαυτὸν ὁ νόμος ,ἃ δὲ μὴ κελεύει ,ἀπαγορεύει .
ἔτι ὅταν παρὰ τὸν νόμον βλάπτῃ μὴ ἀντιβλάπτων ἑκών ,ἀδικεῖ ,ἑκὼν δὲ ὁ εἰδὼς καὶ ὃν καὶ ᾧ ·
ὁ δὲ δι᾽ ὀργὴν ἑαυτὸν σφάττων ἑκὼν τοῦτο δρᾷ παρὰ τὸν ὀρθὸν λόγον ,ὃ οὐκ ἐᾷ ὁ νόμος ·
ἀδικεῖ ἄρα .
ἀλλὰ τίνα ; 
ἢ τὴν πόλιν ,αὑτὸν δ᾽ οὔ ; 
ἑκὼν γὰρ πάσχει ,ἀδικεῖται δ᾽ οὐδεὶς ἑκών .
διὸ καὶ ἡ πόλις ζημιοῖ ,καί τις ἀτιμία πρόσεστι τῷ ἑαυτὸν διαφθείραντι ὡς τὴν πόλιν ἀδικοῦντι .
ἔτι καθ᾽ ὃ ἄδικος μόνον ὁ ἀδικῶν καὶ μὴ ὅλως φαῦλος ,οὐκ ἔστιν ἀδικῆσαι ἑαυτόν [ τοῦτο γὰρ ἄλλος ἐκείνου ·
ἔστι γάρ πως ὁ ἄδικος οὕτω πονηρὸς ὥσπερ ὁ δειλός ,οὐχ ὡς ὅλην ἔχων τὴν πονηρίαν ,ὥστ᾽ οὐδὲ κατὰ ταύτην ἀδικεῖ ] ·
ἅμα γὰρ ἂν τῷ αὐτῷ εἴη ἀφῃρῆσθαι καὶ προσκεῖσθαι τὸ αὐτό ·
τοῦτο δὲ ἀδύνατον ,ἀλλ᾽ ἀεὶ ἐν πλείοσιν ἀνάγκη εἶναι τὸ δίκαιον καὶ τὸ ἄδικον .
ἔτι δὲ ἑκούσιόν τε καὶ ἐκ προαιρέσεως καὶ πρότερον ·
ὁ γὰρ διότι ἔπαθε καὶ τὸ αὐτὸ ἀντιποιῶν οὐ δοκεῖ ἀδικεῖν ·
αὐτὸς δ᾽ αὑτόν ,ταὐτὰ ἅμα καὶ πάσχει καὶ ποιεῖ .
ἔτι εἴη ἂν ἑκόντα ἀδικεῖσθαι .
πρὸς δὲ τούτοις ,ἄνευ τῶν κατὰ μέρος ἀδικημάτων οὐδεὶς ἀδικεῖ ,μοιχεύει δ᾽ οὐδεὶς τὴν ἑαυτοῦ οὐδὲ τοιχωρυχεῖ τὸν ἑαυτοῦ τοῖχον οὐδὲ κλέπτει τὰ αὑτοῦ .ὅλως δὲ λύεται τὸ αὑτὸν ἀδικεῖν καὶ κατὰ τὸν διορισμὸν τὸν περὶ τοῦ ἑκουσίως ἀδικεῖσθαι .φανερὸν δὲ καὶ ὅτι ἄμφω μὲν φαῦλα ,καὶ τὸ ἀδικεῖσθαι καὶ τὸ ἀδικεῖν [ τὸ μὲν γὰρ ἔλαττον τὸ δὲ πλέον ἔχειν ἐστὶ τοῦ μέσου καὶ ὥσπερ ὑγιεινὸν μὲν ἐν ἰατρικῇ ,εὐεκτικὸν δὲ ἐν γυμναστικῇ ] ·ἀλλ᾽ ὅμως χεῖρον τὸ ἀδικεῖν ·τὸ μὲν γὰρ ἀδικεῖν μετὰ κακίας καὶ ψεκτόν ,καὶ κακίας ἢ 
κατὰ συμβεβηκὸς δ᾽ οὐδὲν κωλύει μεῖζον εἶναι κακόν .
ἀλλ᾽ οὐδὲν μέλει τῇ τέχνῃ ,ἀλλὰ πλευρῖτιν λέγει μείζω νόσον προσπταίσματος ·
καίτοι γένοιτ᾽ ἄν ποτε θάτερον κατὰ συμβεβηκός ,εἰ προσπταίσαντα διὰ τὸ πεσεῖν συμβαίη ὑπὸ τῶν πολεμίων ληφθῆναι ἢ ἀποθανεῖν .
κατὰ μεταφορὰν δὲ καὶ ὁμοιότητα ἔστιν οὐκ αὐτῷ πρὸς αὑτὸν δίκαιον ἀλλὰ τῶν αὐτοῦ τισίν ,οὐ πᾶν δὲ δίκαιον ἀλλὰ τὸ δεσποτικὸν ἢ τὸ οἰκονομικόν .
ἐν τούτοις γὰρ τοῖς λόγοις διέστηκε τὸ λόγον ἔχον μέρος τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ ἄλογον ·
εἰς ἃ δὴ βλέπουσι καὶ δοκεῖ εἶναι ἀδικία πρὸς αὑτόν ,ὅτι ἐν τούτοις ἔστι πάσχειν τι παρὰ τὰς ἑαυτῶν ὀρέξεις ·ὥσπερ οὖν ἄρχοντι καὶ ἀρχομένῳ εἶναι πρὸς ἄλληλα δίκαιόν τι καὶ τούτοις .
περὶ μὲν οὖν δικαιοσύνης καὶ τῶν ἄλλων ,τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν ,διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον .
ἐπεὶ δὲ τυγχάνομεν πρότερον εἰρηκότες ὅτι δεῖ τὸ μέσον αἱρεῖσθαι ,μὴ τὴν ὑπερβολὴν μηδὲ τὴν ἔλλειψιν ,τὸ δὲ μέσον ἐστὶν ὡς ὁ λόγος ὁ ὀρθὸς λέγει ,τοῦτο διέλωμεν .
ἐν πάσαις γὰρ ταῖς εἰρημέναις ἕξεσι ,καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ,ἔστι τις σκοπὸς πρὸς ὃν ἀποβλέπων ὁ τὸν λόγον ἔχων ἐπιτείνει καὶ ἀνίησιν ,καί τις ἔστιν ὅρος τῶν μεσοτήτων ,ἃς μεταξύ φαμεν εἶναι τῆς ὑπερβολῆς καὶ τῆς ἐλλείψεως ,οὔσας κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον .
ἔστι δὲ τὸ μὲν εἰπεῖν οὕτως ἀληθὲς μέν ,οὐθὲν δὲ σαφές ·
καὶ γὰρ ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπιμελείαις ,περὶ ὅσας ἐστὶν ἐπιστήμη ,τοῦτ᾽ ἀληθὲς μὲν εἰπεῖν ,ὅτι οὔτε πλείω οὔτε ἐλάττω δεῖ πονεῖν οὐδὲ ῥᾳθυμεῖν ,ἀλλὰ τὰ μέσα καὶ ὡς ὁ ὀρθὸς λόγος ·τοῦτο δὲ μόνον ἔχων ἄν τις οὐδὲν ἂν εἰδείη πλέον ,οἷον ποῖα δεῖ προσφέρεσθαι πρὸς τὸ σῶμα ,εἴ τις εἴπειεν ὅτι ὅσα ἡ ἰατρικὴ κελεύει καὶ ὡς ὁ ταύτην ἔχων .διὸ δεῖ καὶ περὶ τὰς τῆς ψυχῆς ἕξεις μὴ μόνον ἀληθῶς εἶναι τοῦτ᾽ εἰρημένον ,ἀλλὰ καὶ διωρισμένον τίς ἐστιν ὁ ὀρθὸς λόγος καὶ τούτου τίς ὅρος .τὰς δὴ τῆς 
πρότερον μὲν οὖν ἐλέχθη δύ᾽ εἶναι μέρη τῆς ψυχῆς ,τό τε λόγον ἔχον καὶ τὸ ἄλογον ·
νῦν δὲ περὶ τοῦ λόγον ἔχοντος τὸν αὐτὸν τρόπον διαιρετέον .καὶ ὑποκείσθω δύο τὰ λόγον ἔχοντα ,ἓν μὲν ᾧ θεωροῦμεν τὰ τοιαῦτα τῶν ὄντων ὅσων αἱ ἀρχαὶ μὴ ἐνδέχονται ἄλλως ἔχειν ,ἓν δὲ ᾧ τὰ ἐνδεχόμενα ·
πρὸς γὰρ τὰ τῷ γένει ἕτερα καὶ τῶν τῆς ψυχῆς μορίων ἕτερον τῷ γένει τὸ πρὸς ἑκάτερον πεφυκός ,εἴπερ καθ᾽ ὁμοιότητά τινα καὶ οἰκειότητα ἡ γνῶσις ὑπάρχει αὐτοῖς .
λεγέσθω δὲ τούτων τὸ μὲν ἐπιστημονικὸν τὸ δὲ λογιστικόν ·
τὸ γὰρ βουλεύεσθαι καὶ λογίζεσθαι ταὐτόν ,οὐδεὶς δὲ βουλεύεται περὶ τῶν μὴ ἐνδεχομένων ἄλλως ἔχειν .ὥστε τὸ λογιστικόν ἐστιν ἕν τι μέρος τοῦ λόγον ἔχοντος .
ληπτέον ἄρ᾽ ἑκατέρου τούτων τίς ἡ βελτίστη ἕξις ·
αὕτη γὰρ ἀρετὴ ἑκατέρου ,ἡ δ᾽ ἀρετὴ πρὸς τὸ ἔργον τὸ οἰκεῖον .
τρία δή ἐστιν ἐν τῇ ψυχῇ τὰ κύρια πράξεως καὶ ἀληθείας ,αἴσθησις νοῦς ὄρεξις .τούτων δ᾽ ἡ αἴσθησις οὐδεμιᾶς ἀρχὴ πράξεως ·
δῆλον δὲ τῷ τὰ θηρία αἴσθησιν μὲν ἔχειν πράξεως δὲ μὴ κοινωνεῖν .
ἔστι δ᾽ ὅπερ ἐν διανοίᾳ κατάφασις καὶ ἀπόφασις ,τοῦτ᾽ ἐν ὀρέξει δίωξις καὶ φυγή ·
ὥστ᾽ ἐπειδὴ ἡ ἠθικὴ ἀρετὴ ἕξις προαιρετική ,ἡ δὲ προαίρεσις ὄρεξις βουλευτική ,δεῖ διὰ ταῦτα μὲν τόν τε λόγον ἀληθῆ εἶναι καὶ τὴν ὄρεξιν ὀρθήν ,εἴπερ ἡ προαίρεσις σπουδαία ,καὶ τὰ αὐτὰ τὸν μὲν φάναι τὴν δὲ διώκειν .
αὕτη μὲν οὖν ἡ διάνοια καὶ ἡ ἀλήθεια πρακτική ·
τῆς δὲ θεωρητικῆς διανοίας καὶ μὴ πρακτικῆς μηδὲ ποιητικῆς τὸ εὖ καὶ κακῶς τἀληθές ἐστι καὶ ψεῦδος [ τοῦτο γάρ ἐστι παντὸς διανοητικοῦ ἔργον ] ·
τοῦ δὲ πρακτικοῦ καὶ διανοητικοῦ ἀλήθεια ὁμολόγως ἔχουσα τῇ ὀρέξει τῇ ὀρθῇ .
πράξεως μὲν οὖν ἀρχὴ προαίρεσις - ὅθεν ἡ κίνησις ἀλλ᾽ οὐχ οὗ ἕνεκα - προαιρέσεως δὲ ὄρεξις καὶ λόγος ὁ ἕνεκά τινος .
διὸ οὔτ᾽ ἄνευ νοῦ καὶ διανοίας οὔτ᾽ ἄνευ ἠθικῆς ἐστὶν ἕξεως ἡ προαίρεσις ·
εὐπραξία γὰρ καὶ τὸ ἐναντίον ἐν πράξει ἄνευ διανοίας καὶ ἤθους οὐκ ἔστιν .
διάνοια δ᾽ αὐτὴ οὐθὲν κινεῖ ,ἀλλ᾽ ἡ ἕνεκά του καὶ πρακτική ·
αὕτη γὰρ καὶ τῆς ποιητικῆς ἄρχει ·
ἡ γὰρ εὐπραξία τέλος ,ἡ δ᾽ ὄρεξις τούτου .
διὸ ἢ ὀρεκτικὸς νοῦς ἡ προαίρεσις ἢ ὄρεξις διανοητική ,καὶ ἡ τοιαύτη ἀρχὴ ἄνθρωπος .οὐκ ἔστι δὲ προαιρετὸν οὐδὲν γεγονός ,οἷον οὐδεὶς προαιρεῖται Ἴλιον πεπορθηκέναι ·
οὐδὲ γὰρ βουλεύεται περὶ τοῦ γεγονότος ἀλλὰ περὶ τοῦ ἐσομένου καὶ ἐνδεχομένου ,τὸ δὲ γεγονὸς οὐκ ἐνδέχεται μὴ γενέσθαι ·
διὸ ὀρθῶς Ἀγάθων μόνου γὰρ αὐτοῦ καὶ θεὸς στερίσκεται ,ἀγένητα ποιεῖν ἅσσ᾽ ἂν ᾖ πεπραγμένα .
ἀμφοτέρων δὴ τῶν νοητικῶν μορίων ἀλήθεια τὸ ἔργον .
καθ᾽ ἃς οὖν μάλιστα ἕξεις ἀληθεύσει ἑκάτερον ,αὗται ἀρεταὶ ἀμφοῖν .
ἀρξάμενοι οὖν ἄνωθεν περὶ αὐτῶν πάλιν λέγωμεν .
ἔστω δὴ οἷς ἀληθεύει ἡ ψυχὴ τῷ καταφάναι ἢ ἀποφάναι ,πέντε τὸν ἀριθμόν ·ταῦτα δ᾽ ἐστὶ τέχνη ἐπιστήμη φρόνησις σοφία νοῦς ·
ὑπολήψει γὰρ καὶ δόξῃ ἐνδέχεται διαψεύδεσθαι .
ἐπιστήμη μὲν οὖν τί ἐστιν ,ἐντεῦθεν φανερόν ,εἰ δεῖ ἀκριβολογεῖσθαι καὶ μὴ ἀκολουθεῖν ταῖς ὁμοιότησιν .
πάντες γὰρ ὑπολαμβάνομεν ,ὃ ἐπιστάμεθα ,μηδ᾽ ἐνδέχεσθαι ἄλλως ἔχειν ·
τὰ δ᾽ ἐνδεχόμενα ἄλλως ,ὅταν ἔξω τοῦ θεωρεῖν γένηται ,λανθάνει εἰ ἔστιν ἢ μή .
ἐξ ἀνάγκης ἄρα ἐστὶ τὸ ἐπιστητόν .ἀίδιον ἄρα ·τὰ γὰρ ἐξ ἀνάγκης ὄντα ἁπλῶς πάντα ἀίδια ,τὰ δ᾽ ἀίδια ἀγένητα καὶ ἄφθαρτα .
ἔτι διδακτὴ ἅπασα ἐπιστήμη δοκεῖ εἶναι ,καὶ τὸ ἐπιστητὸν μαθητόν .
ἣ μὲν γὰρ δι᾽ ἐπαγωγῆς ,ἣ δὲ συλλογισμῷ .
ἡ μὲν δὴ ἐπαγωγὴ ἀρχή ἐστι καὶ τοῦ καθόλου ,ὁ δὲ συλλογισμὸς ἐκ τῶν καθόλου .
εἰσὶν ἄρα ἀρχαὶ ἐξ ὧν ὁ συλλογισμός ,ὧν οὐκ ἔστι συλλογισμός ·
ἐπαγωγὴ ἄρα .
ἡ μὲν ἄρα ἐπιστήμη ἐστὶν ἕξις ἀποδεικτική ,καὶ ὅσα ἄλλα προσδιοριζόμεθα ἐν τοῖς ἀναλυτικοῖς ·ὅταν γάρ πως πιστεύῃ καὶ γνώριμοι αὐτῷ ὦσιν αἱ ἀρχαί ,ἐπίσταται ·εἰ γὰρ μὴ μᾶλλον τοῦ συμπεράσματος ,κατὰ συμβεβηκὸς ἕξει τὴν ἐπιστήμην .
περὶ μὲν οὖν ἐπιστήμης διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον .
τοῦ δ᾽ ἐνδεχομένου ἄλλως ἔχειν ἔστι τι καὶ ποιητὸν καὶ πρακτόν ·
ἕτερον δ᾽ ἐστὶ ποίησις καὶ πρᾶξις [ πιστεύομεν δὲ περὶ αὐτῶν καὶ τοῖς ἐξωτερικοῖς λόγοις ] ·
ὥστε καὶ ἡ μετὰ λόγου ἕξις πρακτικὴ ἕτερόν ἐστι τῆς μετὰ λόγου ποιητικῆς ἕξεως .
διὸ οὐδὲ περιέχεται ὑπ᾽ ἀλλήλων ·οὔτε γὰρ ἡ πρᾶξις ποίησις οὔτε ἡ ποίησις πρᾶξίς ἐστιν .ἐπεὶ δ᾽ ἡ οἰκοδομικὴ τέχνη τίς ἐστι καὶ ὅπερ ἕξις τις μετὰ λόγου ποιητική ,καὶ οὐδεμία οὔτε τέχνη ἐστὶν ἥτις οὐ μετὰ λόγου ποιητικὴ ἕξις ἐστίν ,οὔτε τοιαύτη ἣ οὐ τέχνη ,ταὐτὸν ἂν εἴη τέχνη καὶ ἕξις μετὰ λόγου ἀληθοῦς ποιητική .ἔστι δὲ τέχνη πᾶσα περὶ γένεσιν καὶ τὸ τεχνάζειν καὶ θεωρεῖν ὅπως ἂν γένηταί τι τῶν ἐνδεχομένων καὶ εἶναι καὶ μὴ εἶναι ,καὶ ὧν ἡ ἀρχὴ ἐν τῷ ποιοῦντι ἀλλὰ μὴ ἐν τῷ ποιουμένῳ ·οὔτε γὰρ 
ἐπεὶ δὲ ποίησις καὶ πρᾶξις ἕτερον ,ἀνάγκη τὴν τέχνην ποιήσεως ἀλλ᾽ οὐ πράξεως εἶναι .
καὶ τρόπον τινὰ περὶ τὰ αὐτά ἐστιν ἡ τύχη καὶ ἡ τέχνη ,καθάπερ καὶ Ἀγάθων φησὶ τέχνη τύχην ἔστερξε καὶ τύχη τέχνην .ἡ μὲν οὖν τέχνη ,ὥσπερ εἴρηται ,ἕξις τις μετὰ λόγου ἀληθοῦς ποιητική ἐστιν ,ἡ δ᾽ ἀτεχνία τοὐναντίον μετὰ λόγου ψευδοῦς ποιητικὴ ἕξις ,περὶ τὸ ἐνδεχόμενον ἄλλως ἔχειν .
περὶ δὲ φρονήσεως οὕτως ἂν λάβοιμεν ,θεωρήσαντες τίνας λέγομεν τοὺς φρονίμους .
δοκεῖ δὴ φρονίμου εἶναι τὸ δύνασθαι καλῶς βουλεύσασθαι περὶ τὰ αὑτῷ ἀγαθὰ καὶ συμφέροντα ,οὐ κατὰ μέρος ,οἷον ποῖα πρὸς ὑγίειαν ,πρὸς ἰσχύν ,ἀλλὰ ποῖα πρὸς τὸ εὖ ζῆν ὅλως .
σημεῖον δ᾽ ὅτι καὶ τοὺς περί τι φρονίμους λέγομεν ,ὅταν πρὸς τέλος τι σπουδαῖον εὖ λογίσωνται ,ὧν μή ἐστι τέχνη .
ὥστε καὶ ὅλως ἂν εἴη φρόνιμος ὁ βουλευτικός .
βουλεύεται δ᾽ οὐθεὶς περὶ τῶν ἀδυνάτων ἄλλως ἔχειν ,οὐδὲ τῶν μὴ ἐνδεχομένων αὐτῷ πρᾶξαι .
ὥστ᾽ εἴπερ ἐπιστήμη μὲν μετ᾽ ἀποδείξεως ,ὧν δ᾽ αἱ ἀρχαὶ ἐνδέχονται ἄλλως ἔχειν ,τούτων μή ἐστιν ἀπόδειξις [ πάντα γὰρ ἐνδέχεται καὶ ἄλλως ἔχειν ] ,καὶ οὐκ ἔστι βουλεύσασθαι περὶ τῶν ἐξ ἀνάγκης ὄντων ,οὐκ ἂν εἴη ἡ φρόνησις ἐπιστήμη οὐδὲ τέχνη ,ἐπιστήμη μὲν ὅτι ἐνδέχεται τὸ πρακτὸν ἄλλως ἔχειν ,τέχνη δ᾽ ὅτι ἄλλο τὸ γένος πράξεως καὶ ποιήσεως .λείπεται ἄρα αὐτὴν εἶναι ἕξιν ἀληθῆ μετὰ λόγου πρακτικὴν περὶ τὰ ἀνθρώπῳ ἀγαθὰ καὶ κακά .
τῆς μὲν γὰρ ποιήσεως ἕτερον τὸ τέλος ,τῆς δὲ πράξεως οὐκ ἂν εἴη ·
ἔστι γὰρ αὐτὴ ἡ εὐπραξία τέλος .
εἶναι δὲ τοιούτους ἡγούμεθα τοὺς οἰκονομικοὺς καὶ τοὺς πολιτικούς .
ἔνθεν καὶ τὴν σωφροσύνην τούτῳ προσαγορεύομεν τῷ ὀνόματι ,ὡς σῴζουσαν τὴν φρόνησιν .
σῴζει δὲ τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν .
οὐ γὰρ ἅπασαν ὑπόληψιν διαφθείρει οὐδὲ διαστρέφει τὸ ἡδὺ καὶ λυπηρόν ,οἷον ὅτι τὸ τρίγωνον δύο ὀρθὰς ἔχει ἢ οὐκ ἔχει ,ἀλλὰ τὰς περὶ τὸ πρακτόν .
αἱ μὲν γὰρ ἀρχαὶ τῶν πρακτῶν τὸ οὗ ἕνεκα τὰ πρακτά ·
τῷ δὲ διεφθαρμένῳ δι᾽ ἡδονὴν ἢ λύπην εὐθὺς οὐ φαίνεται ἀρχή ,οὐδὲ δεῖν τούτου ἕνεκεν οὐδὲ διὰ τοῦθ᾽ αἱρεῖσθαι πάντα καὶ πράττειν ·
ἔστι γὰρ ἡ κακία φθαρτικὴ ἀρχῆς .
ὥστ᾽ ἀνάγκη τὴν φρόνησιν ἕξιν εἶναι μετὰ λόγου ἀληθῆ περὶ τὰ ἀνθρώπινα ἀγαθὰ πρακτικήν .
ἀλλὰ μὴν τέχνης μὲν ἔστιν ἀρετή ,φρονήσεως δ᾽ οὐκ ἔστιν ·
καὶ ἐν μὲν τέχνῃ ὁ ἑκὼν ἁμαρτάνων αἱρετώτερος ,περὶ δὲ φρόνησιν ἧττον ,ὥσπερ καὶ περὶ τὰς ἀρετάς .
δῆλον οὖν ὅτι ἀρετή τις ἐστὶ καὶ οὐ τέχνη .δυοῖν δ᾽ ὄντοιν μεροῖν τῆς ψυχῆς τῶν λόγον ἐχόντων ,θατέρου ἂν εἴη ἀρετή ,τοῦ δοξαστικοῦ ·
ἥ τε γὰρ δόξα περὶ τὸ ἐνδεχόμενον ἄλλως ἔχειν καὶ ἡ φρόνησις .
ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ ἕξις μετὰ λόγου μόνον ·σημεῖον δ᾽ ὅτι λήθη μὲν τῆς τοιαύτης ἕξεως ἔστι ,φρονήσεως δ᾽ οὐκ ἔστιν .ἐπεὶ δ᾽ ἡ ἐπιστήμη περὶ τῶν καθόλου ἐστὶν ὑπόληψις καὶ τῶν ἐξ ἀνάγκης ὄντων ,εἰσὶ δ᾽ ἀρχαὶ τῶν ἀποδεικτῶν καὶ πάσης ἐπιστήμης [ μετὰ λόγου γὰρ ἡ ἐπιστήμη ] ,τῆς ἀρχῆς τοῦ ἐπιστητοῦ οὔτ᾽ ἂν ἐπιστήμη εἴη οὔτε τέχνη οὔτε φρόνησις ·
τὸ μὲν γὰρ ἐπιστητὸν ἀποδεικτόν ,
αἳ δὲ τυγχάνουσιν οὖσαι περὶ τὰ ἐνδεχόμενα ἄλλως ἔχειν .
οὐδὲ δὴ σοφία τούτων ἐστίν ·
τοῦ γὰρ σοφοῦ περὶ ἐνίων ἔχειν ἀπόδειξίν ἐστιν .
εἰ δὴ οἷς ἀληθεύομεν καὶ μηδέποτε διαψευδόμεθα περὶ τὰ μὴ ἐνδεχόμενα ἢ καὶ ἐνδεχόμενα ἄλλως ἔχειν ,ἐπιστήμη καὶ φρόνησίς ἐστι καὶ σοφία καὶ νοῦς ,τούτων δὲ τῶν τριῶν μηδὲν ἐνδέχεται εἶναι [ λέγω δὲ τρία φρόνησιν ἐπιστήμην σοφίαν ] ,λείπεται νοῦν εἶναι τῶν ἀρχῶν .
τὴν δὲ σοφίαν ἔν τε ταῖς τέχναις τοῖς ἀκριβεστάτοις τὰς τέχνας ἀποδίδομεν ,οἷον Φειδίαν λιθουργὸν σοφὸν καὶ Πολύκλειτον ἀνδριαντοποιόν ,ἐνταῦθα μὲν οὖν οὐθὲν ἄλλο σημαίνοντες τὴν σοφίαν ἢ ὅτι ἀρετὴ τέχνης ἐστίν ·εἶναι δέ τινας σοφοὺς οἰόμεθα ὅλως οὐ κατὰ μέρος οὐδ᾽ ἄλλο τι σοφούς ,ὥσπερ Ὅμηρός φησιν ἐν τῷ Μαργίτῃ τὸν δ᾽ οὔτ᾽ ἂρ σκαπτῆρα θεοὶ θέσαν οὔτ᾽ ἀροτῆρα οὔτ᾽ ἄλλως τι σοφόν .
ὥστε δῆλον ὅτι ἀκριβεστάτη ἂν τῶν ἐπιστημῶν εἴη ἡ σοφία .
δεῖ ἄρα τὸν σοφὸν μὴ μόνον τὰ ἐκ τῶν ἀρχῶν εἰδέναι ,ἀλλὰ καὶ περὶ τὰς ἀρχὰς ἀληθεύειν .
ὥστ᾽ εἴη ἂν ἡ σοφία νοῦς καὶ ἐπιστήμη ,ὥσπερ κεφαλὴν ἔχουσα ἐπιστήμη τῶν τιμιωτάτων .
ἄτοπον γὰρ εἴ τις τὴν πολιτικὴν ἢ τὴν φρόνησιν σπουδαιοτάτην οἴεται εἶναι ,εἰ μὴ τὸ ἄριστον τῶν ἐν τῷ κόσμῳ ἄνθρωπός ἐστιν .
εἰ δὴ ὑγιεινὸν μὲν καὶ ἀγαθὸν ἕτερον ἀνθρώποις καὶ ἰχθύσι ,τὸ δὲ λευκὸν καὶ εὐθὺ ταὐτὸν ἀεί ,καὶ τὸ σοφὸν ταὐτὸ πάντες ἂν εἴποιεν ,φρόνιμον δὲ ἕτερον ·
τὰ γὰρ περὶ αὑτὸ ἕκαστα τὸ εὖ θεωροῦν φησὶν εἶναι φρόνιμον ,καὶ τούτῳ ἐπιτρέψει αὐτά .
διὸ καὶ τῶν θηρίων ἔνια φρόνιμά φασιν εἶναι ,ὅσα περὶ τὸν αὑτῶν βίον ἔχοντα φαίνεται δύναμιν προνοητικήν .
φανερὸν δὲ καὶ ὅτι οὐκ ἂν εἴη ἡ σοφία καὶ ἡ πολιτικὴ ἡ αὐτή ·
εἰ γὰρ τὴν περὶ τὰ ὠφέλιμα τὰ αὑτοῖς ἐροῦσι σοφίαν ,πολλαὶ ἔσονται σοφίαι ·
οὐ γὰρ μία περὶ τὸ ἁπάντων ἀγαθὸν τῶν ζῴων ,ἀλλ᾽ ἑτέρα περὶ ἕκαστον ,εἰ μὴ καὶ ἰατρικὴ μία περὶ πάντων τῶν ὄντων .
εἰ δ᾽ ὅτι βέλτιστον ἄνθρωπος τῶν ἄλλων ζῴων ,οὐδὲν διαφέρει ·
καὶ γὰρ ἀνθρώπου ἄλλα πολὺ θειότερα τὴν φύσιν ,οἷον φανερώτατά γε ἐξ ὧν ὁ κόσμος συνέστηκεν .
ἐκ δὴ τῶν εἰρημένων δῆλον ὅτι ἡ σοφία ἐστὶ καὶ ἐπιστήμη καὶ νοῦς τῶν τιμιωτάτων τῇ φύσει .
διὸ Ἀναξαγόραν καὶ Θαλῆν καὶ τοὺς τοιούτους σοφοὺς μὲν φρονίμους δ᾽ οὔ φασιν εἶναι ,ὅταν ἴδωσιν ἀγνοοῦντας τὰ συμφέροντα ἑαυτοῖς ,καὶ περιττὰ μὲν καὶ θαυμαστὰ καὶ χαλεπὰ καὶ δαιμόνια εἰδέναι αὐτούς φασιν ,ἄχρηστα δ᾽ ,ὅτι οὐ τὰ ἀνθρώπινα ἀγαθὰ ζητοῦσιν .
ἡ δὲ φρόνησις περὶ τὰ ἀνθρώπινα καὶ περὶ ὧν ἔστι βουλεύσασθαι ·
τοῦ γὰρ φρονίμου μάλιστα τοῦτ᾽ ἔργον εἶναί φαμεν ,τὸ εὖ βουλεύεσθαι ,βουλεύεται δ᾽ οὐδεὶς περὶ τῶν ἀδυνάτων ἄλλως ἔχειν ,οὐδ᾽ ὅσων μὴ τέλος τι ἔστι ,καὶ τοῦτο πρακτὸν ἀγαθόν .
ὁ δ᾽ ἁπλῶς εὔβουλος ὁ τοῦ ἀρίστου ἀνθρώπῳ τῶν πρακτῶν στοχαστικὸς κατὰ τὸν λογισμόν .
οὐδ᾽ ἐστὶν ἡ φρόνησις τῶν καθόλου μόνον ,ἀλλὰ δεῖ καὶ τὰ καθ᾽ ἕκαστα γνωρίζειν ·
πρακτικὴ γάρ ,ἡ δὲ πρᾶξις περὶ τὰ καθ᾽ ἕκαστα .
διὸ καὶ ἔνιοι οὐκ εἰδότες ἑτέρων εἰδότων πρακτικώτεροι ,καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις οἱ ἔμπειροι ·
εἰ γὰρ εἰδείη ὅτι τὰ κοῦφα εὔπεπτα κρέα καὶ ὑγιεινά ,ποῖα δὲ κοῦφα ἀγνοοῖ ,οὐ ποιήσει ὑγίειαν ,ἀλλ᾽ ὁ εἰδὼς ὅτι τὰ ὀρνίθεια [κοῦφα καὶ] ὑγιεινὰ ποιήσει μᾶλλον .
ἡ δὲ φρόνησις πρακτική ·
ὥστε δεῖ ἄμφω ἔχειν ,ἢ ταύτην μᾶλλον .
εἴη δ᾽ ἄν τις καὶ ἐνταῦθα ἀρχιτεκτονική .
ἔστι δὲ καὶ ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ φρόνησις ἡ αὐτὴ μὲν ἕξις ,τὸ μέντοι εἶναι οὐ ταὐτὸν αὐταῖς .
τῆς δὲ περὶ πόλιν ἣ μὲν ὡς ἀρχιτεκτονικὴ φρόνησις νομοθετική ,ἣ δὲ ὡς τὰ καθ᾽ ἕκαστα τὸ κοινὸν ἔχει ὄνομα ,πολιτική ·αὕτη δὲ πρακτικὴ καὶ βουλευτική ·τὸ γὰρ ψήφισμα πρακτὸν ὡς τὸ ἔσχατον .διὸ πολιτεύεσθαι τούτους μόνον λέγουσιν ·μόνοι γὰρ πράττουσιν οὗτοι ὥσπερ οἱ χειροτέχναι .
δοκεῖ δὲ καὶ φρόνησις μάλιστ᾽ εἶναι ἡ περὶ αὐτὸν καὶ ἕνα ·
ἐκείνων δὲ ἣ μὲν οἰκονομία ἣ δὲ νομοθεσία ἣ δὲ πολιτική ,καὶ ταύτης ἣ μὲν βουλευτικὴ ἣ δὲ δικαστική .
εἶδος μὲν οὖν τι ἂν εἴη γνώσεως τὸ αὑτῷ εἰδέναι ·
καὶ δοκεῖ ὁ τὰ περὶ αὑτὸν εἰδὼς καὶ διατρίβων φρόνιμος εἶναι ,οἱ δὲ πολιτικοὶ πολυπράγμονες ·
διὸ Εὐριπίδης πῶς δ᾽ ἂν φρονοίην ,ᾧ παρῆν ἀπραγμόνως ἐν τοῖσι πολλοῖς ἠριθμημένον στρατοῦ ἴσον μετασχεῖν ; 
τοὺς γὰρ περισσοὺς καί τι πράσσοντας πλέον .
ζητοῦσι γὰρ τὸ αὑτοῖς ἀγαθόν ,καὶ οἴονται τοῦτο δεῖν πράττειν .
ἐκ ταύτης οὖν τῆς δόξης ἐλήλυθε τὸ τούτους φρονίμους εἶναι ·
καίτοι ἴσως οὐκ ἔστι τὸ αὑτοῦ εὖ ἄνευ οἰκονομίας οὐδ᾽ ἄνευ πολιτείας .
ἔτι δὲ τὰ αὑτοῦ πῶς δεῖ διοικεῖν ,ἄδηλον καὶ σκεπτέον .
σημεῖον δ᾽ ἐστὶ τοῦ εἰρημένου καὶ διότι γεωμετρικοὶ μὲν νέοι καὶ μαθηματικοὶ γίνονται καὶ σοφοὶ τὰ τοιαῦτα ,φρόνιμος δ᾽ οὐ δοκεῖ γίνεσθαι .
αἴτιον δ᾽ ὅτι καὶ τῶν καθ᾽ ἕκαστά ἐστιν ἡ φρόνησις ,ἃ γίνεται γνώριμα ἐξ ἐμπειρίας ,νέος δ᾽ ἔμπειρος οὐκ ἔστιν ·
πλῆθος γὰρ χρόνου ποιεῖ τὴν ἐμπειρίαν ·
ἐπεὶ καὶ τοῦτ᾽ ἄν τις σκέψαιτο ,διὰ τί δὴ μαθηματικὸς μὲν παῖς γένοιτ᾽ ἄν ,σοφὸς δ᾽ ἢ φυσικὸς οὔ .
ἢ ὅτι τὰ μὲν δι᾽ ἀφαιρέσεώς ἐστιν ,τῶν δ᾽ αἱ ἀρχαὶ ἐξ ἐμπειρίας ·
καὶ τὰ μὲν οὐ πιστεύουσιν οἱ νέοι ἀλλὰ λέγουσιν ,τῶν δὲ τὸ τί ἐστιν οὐκ ἄδηλον ; 
ἔτι ἡ ἁμαρτία ἢ περὶ τὸ καθόλου ἐν τῷ βουλεύσασθαι ἢ περὶ τὸ καθ᾽ ἕκαστον ·
ἢ γὰρ ὅτι πάντα τὰ βαρύσταθμα ὕδατα φαῦλα ,ἢ ὅτι τοδὶ βαρύσταθμον .
ὅτι δ᾽ ἡ φρόνησις οὐκ ἐπιστήμη ,φανερόν ·
τοῦ γὰρ ἐσχάτου ἐστίν ,ὥσπερ εἴρηται ·τὸ γὰρ πρακτὸν τοιοῦτον .
ἀντίκειται μὲν δὴ τῷ νῷ ·
ὁ μὲν γὰρ νοῦς τῶν ὅρων ,ὧν οὐκ ἔστι λόγος ,ἣ δὲ τοῦ ἐσχάτου ,οὗ οὐκ ἔστιν ἐπιστήμη ἀλλ᾽ αἴσθησις ,οὐχ ἡ τῶν ἰδίων ,ἀλλ᾽ οἵᾳ αἰσθανόμεθα ὅτι τὸ [ἐν τοῖς μαθηματικοῖς] ἔσχατον τρίγωνον ·
στήσεται γὰρ κἀκεῖ .
ἀλλ᾽ αὕτη μᾶλλον αἴσθησις ἢ φρόνησις ,ἐκείνης δ᾽ ἄλλο εἶδος .
τὸ ζητεῖν δὲ καὶ τὸ βουλεύεσθαι διαφέρει ·τὸ γὰρ βουλεύεσθαι ζητεῖν τι ἐστίν .
δεῖ δὲ λαβεῖν καὶ περὶ εὐβουλίας τί ἐστι ,πότερον ἐπιστήμη τις ἢ δόξα ἢ εὐστοχία ἢ ἄλλο τι γένος .
ἐπιστήμη μὲν δὴ οὐκ ἔστιν ·
οὐ γὰρ ζητοῦσι περὶ ὧν ἴσασιν ,
ἡ δ᾽ εὐβουλία βουλή τις ,ὁ δὲ βουλευόμενος ζητεῖ καὶ λογίζεται .
ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ εὐστοχία ·
ἄνευ τε γὰρ λόγου καὶ ταχύ τι ἡ εὐστοχία ,βουλεύονται δὲ πολὺν χρόνον ,καὶ φασὶ πράττειν μὲν δεῖν ταχὺ τὰ βουλευθέντα ,βουλεύεσθαι δὲ βραδέως .
ἔστι δ᾽ εὐστοχία τις ἡ ἀγχίνοια .
οὐδὲ δὴ δόξα ἡ εὐβουλία οὐδεμία .
ἀλλ᾽ ἐπεὶ ὁ μὲν κακῶς βουλευόμενος ἁμαρτάνει ,ὁ δ᾽ εὖ ὀρθῶς βουλεύεται ,δῆλον ὅτι ὀρθότης τις ἡ εὐβουλία ἐστίν ,οὔτ᾽ ἐπιστήμης δὲ οὔτε δόξης ·
ἐπιστήμης μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν ὀρθότης [ οὐδὲ γὰρ ἁμαρτία ] ,δόξης δ᾽ ὀρθότης ἀλήθεια ·
ἅμα δὲ καὶ ὥρισται ἤδη πᾶν οὗ δόξα ἐστίν .
ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ ἄνευ λόγου ἡ εὐβουλία .
διανοίας ἄρα λείπεται ·αὕτη γὰρ οὔπω φάσις ·
καὶ γὰρ ἡ δόξα οὐ ζήτησις ἀλλὰ φάσις τις ἤδη ,ὁ δὲ βουλευόμενος ,ἐάν τε εὖ ἐάν τε καὶ κακῶς βουλεύηται ,ζητεῖ τι καὶ λογίζεται .
ἀλλ᾽ ὀρθότης τίς ἐστιν ἡ εὐβουλία βουλῆς ·διὸ ἡ βουλὴ ζητητέα πρῶτον τί καὶ περὶ τί .
ἐπεὶ δ᾽ ἡ ὀρθότης πλεοναχῶς ,δῆλον ὅτι οὐ πᾶσα ·
ὁ γὰρ ἀκρατὴς καὶ ὁ φαῦλος ὃ προτίθεται ̣ ἰδεῖν ̣ ἐκ τοῦ λογισμοῦ τεύξεται ,ὥστε ὀρθῶς ἔσται βεβουλευμένος ,κακὸν δὲ μέγα εἰληφώς .
δοκεῖ δ᾽ ἀγαθόν τι τὸ εὖ βεβουλεῦσθαι ·
ἡ γὰρ τοιαύτη ὀρθότης βουλῆς εὐβουλία ,ἡ ἀγαθοῦ τευκτική .
ἀλλ᾽ ἔστι καὶ τούτου ψευδεῖ συλλογισμῷ τυχεῖν ,καὶ ὃ μὲν δεῖ ποιῆσαι τυχεῖν ,δι᾽ οὗ δ᾽ οὔ ,ἀλλὰ ψευδῆ τὸν μέσον ὅρον εἶναι ·
ὥστ᾽ οὐδ᾽ αὕτη πω εὐβουλία ,καθ᾽ ἣν οὗ δεῖ μὲν τυγχάνει ,οὐ μέντοι δι᾽ οὗ ἔδει .
ἔτι ἔστι πολὺν χρόνον βουλευόμενον τυχεῖν ,τὸν δὲ ταχύ .
οὐκοῦν οὐδ᾽ ἐκείνη πω εὐβουλία ,ἀλλ᾽ ὀρθότης ἡ κατὰ τὸ ὠφέλιμον ,καὶ οὗ δεῖ καὶ ὣς καὶ ὅτε .
ἔτι ἔστι καὶ ἁπλῶς εὖ βεβουλεῦσθαι καὶ πρός τι τέλος .
ἣ μὲν δὴ ἁπλῶς ἡ πρὸς τὸ τέλος τὸ ἁπλῶς κατορθοῦσα ,τὶς δὲ ἡ πρός τι τέλος .
εἰ δὴ τῶν φρονίμων τὸ εὖ βεβουλεῦσθαι ,ἡ εὐβουλία εἴη ἂν ὀρθότης ἡ κατὰ τὸ συμφέρον πρὸς τὸ τέλος ,οὗ ἡ φρόνησις ἀληθὴς ὑπόληψίς ἐστιν .
ἔστι δὲ καὶ ἡ σύνεσις καὶ ἡ εὐσυνεσία ,καθ᾽ ἃς λέγομεν συνετοὺς καὶ εὐσυνέτους ,οὔθ᾽ ὅλως τὸ αὐτὸ ἐπιστήμῃ ἢ δόξῃ [ πάντες γὰρ ἂν ἦσαν συνετοί ] οὔτε τις μία τῶν κατὰ μέρος ἐπιστημῶν ,οἷον ἡ ἰατρικὴ περὶ ὑγιεινῶν ,ἡ γεωμετρία περὶ μεγέθη ·
οὔτε γὰρ περὶ τῶν ἀεὶ ὄντων καὶ ἀκινήτων ἡ σύνεσίς ἐστιν οὔτε περὶ τῶν γιγνομένων ὁτουοῦν ,ἀλλὰ περὶ ὧν ἀπορήσειεν ἄν τις καὶ βουλεύσαιτο .
διὸ περὶ τὰ αὐτὰ μὲν τῇ φρονήσει ἐστίν ,οὐκ ἔστι δὲ τὸ αὐτὸ σύνεσις καὶ φρόνησις .
ἡ μὲν γὰρ φρόνησις ἐπιτακτική ἐστιν ·
τί γὰρ δεῖ πράττειν ἢ μή ,τὸ τέλος αὐτῆς ἐστίν ·
ἡ δὲ σύνεσις κριτικὴ μόνον .
ταὐτὸ γὰρ σύνεσις καὶ εὐσυνεσία καὶ συνετοὶ καὶ εὐσύνετοι .
ἔστι δ᾽ οὔτε τὸ ἔχειν τὴν φρόνησιν οὔτε τὸ λαμβάνειν ἡ σύνεσις ·
ἀλλ᾽ ὥσπερ τὸ μανθάνειν λέγεται συνιέναι ,ὅταν χρῆται τῇ ἐπιστήμῃ ,οὕτως ἐν τῷ χρῆσθαι τῇ δόξῃ ἐπὶ τὸ κρίνειν περὶ τούτων περὶ ὧν ἡ φρόνησίς ἐστιν ,ἄλλου λέγοντος ,καὶ κρίνειν καλῶς ·τὸ γὰρ εὖ τῷ καλῶς τὸ αὐτό .
καὶ ἐντεῦθεν ἐλήλυθε τοὔνομα ἡ σύνεσις ,καθ᾽ ἣν εὐσύνετοι ,ἐκ τῆς ἐν τῷ μανθάνειν ·
λέγομεν γὰρ τὸ μανθάνειν συνιέναι πολλάκις .
σημεῖον δέ ·
τὸν γὰρ ἐπιεικῆ μάλιστά φαμεν εἶναι συγγνωμονικόν ,καὶ ἐπιεικὲς τὸ ἔχειν περὶ ἔνια συγγνώμην .
ἡ δὲ συγγνώμη γνώμη ἐστὶ κριτικὴ τοῦ ἐπιεικοῦς ὀρθή ·
ὀρθὴ δ᾽ ἡ τοῦ ἀληθοῦς .εἰσὶ δὲ πᾶσαι αἱ ἕξεις εὐλόγως εἰς ταὐτὸ τείνουσαι ·
λέγομεν γὰρ γνώμην καὶ σύνεσιν καὶ φρόνησιν καὶ νοῦν ἐπὶ τοὺς αὐτοὺς ἐπιφέροντες γνώμην ἔχειν καὶ νοῦν ἤδη καὶ φρονίμους καὶ συνετούς .
πᾶσαι γὰρ αἱ δυνάμεις αὗται τῶν ἐσχάτων εἰσὶ καὶ τῶν καθ᾽ ἕκαστον ·
καὶ ἐν μὲν τῷ κριτικὸς εἶναι περὶ ὧν ὁ φρόνιμος ,συνετὸς καὶ εὐγνώμων ἢ συγγνώμων ·
τὰ γὰρ ἐπιεικῆ κοινὰ τῶν ἀγαθῶν ἁπάντων ἐστὶν ἐν τῷ πρὸς ἄλλον .ἔστι δὲ τῶν καθ᾽ ἕκαστα καὶ τῶν ἐσχάτων ἅπαντα τὰ πρακτά ·καὶ γὰρ τὸν φρόνιμον δεῖ γινώσκειν αὐτά ,καὶ ἡ σύνεσις καὶ ἡ γνώμη περὶ τὰ πρακτά ,ταῦτα δ᾽ ἔσχατα .
καὶ ὁ νοῦς τῶν ἐσχάτων ἐπ᾽ ἀμφότερα ·
καὶ γὰρ τῶν πρώτων ὅρων καὶ τῶν ἐσχάτων νοῦς ἐστὶ καὶ οὐ λόγος ,καὶ ὁ μὲν κατὰ τὰς ἀποδείξεις τῶν ἀκινήτων ὅρων καὶ πρώτων ,ὁ δ᾽ ἐν ταῖς πρακτικαῖς τοῦ ἐσχάτου καὶ ἐνδεχομένου καὶ τῆς ἑτέρας προτάσεως ·ἀρχαὶ γὰρ τοῦ οὗ ἕνεκα αὗται ·ἐκ τῶν καθ᾽ ἕκαστα γὰρ τὰ καθόλου ·
τούτων οὖν ἔχειν δεῖ αἴσθησιν ,αὕτη δ᾽ ἐστὶ νοῦς .
διὸ καὶ φυσικὰ δοκεῖ εἶναι ταῦτα ,καὶ φύσει σοφὸς μὲν οὐδείς ,γνώμην δ᾽ ἔχειν καὶ σύνεσιν καὶ νοῦν .
σημεῖον δ᾽ ὅτι καὶ ταῖς ἡλικίαις οἰόμεθα ἀκολουθεῖν ,καὶ ἥδε ἡ ἡλικία νοῦν ἔχει καὶ γνώμην ,ὡς τῆς φύσεως αἰτίας οὔσης .[διὸ καὶ ἀρχὴ καὶ τέλος νοῦς ·ἐκ τούτων γὰρ αἱ ἀποδείξεις καὶ περὶ τούτων .
] ὥστε δεῖ προσέχειν τῶν ἐμπείρων καὶ πρεσβυτέρων ἢ φρονίμων ταῖς ἀναποδείκτοις φάσεσι καὶ δόξαις οὐχ ἧττον τῶν ἀποδείξεων ·
διὰ γὰρ τὸ ἔχειν ἐκ τῆς ἐμπειρίας ὄμμα ὁρῶσιν ὀρθῶς .
τί μὲν οὖν ἐστὶν ἡ φρόνησις καὶ ἡ σοφία ,καὶ περὶ τί ἑκατέρα τυγχάνει οὖσα ,καὶ ὅτι ἄλλου τῆς ψυχῆς μορίου ἀρετὴ ἑκατέρα ,εἴρηται .
διαπορήσειε δ᾽ ἄν τις περὶ αὐτῶν τί χρήσιμοί εἰσιν .
ἡ μὲν γὰρ σοφία οὐδὲν θεωρήσει ἐξ ὧν ἔσται εὐδαίμων ἄνθρωπος [ οὐδεμιᾶς γάρ ἐστι γενέσεως ] ,ἡ δὲ φρόνησις τοῦτο μὲν ἔχει ,ἀλλὰ τίνος ἕνεκα δεῖ αὐτῆς ; εἴπερ ἡ μὲν φρόνησίς ἐστιν ἡ περὶ τὰ δίκαια καὶ καλὰ καὶ ἀγαθὰ ἀνθρώπῳ ,ταῦτα δ᾽ ἐστὶν ἃ τοῦ ἀγαθοῦ ἐστὶν ἀνδρὸς πράττειν ,οὐδὲν δὲ πρακτικώτεροι τῷ εἰδέναι αὐτά ἐσμεν ,εἴπερ ἕξεις αἱ ἀρεταί εἰσιν ,ὥσπερ οὐδὲ τὰ ὑγιεινὰ οὐδὲ τὰ εὐεκτικά ,ὅσα μὴ τῷ ποιεῖν ἀλλὰ τῷ ἀπὸ τῆς ἕξεως εἶναι λέγεται ·οὐθὲν γὰρ πρακτικώτεροι τῷ ἔχειν τὴν ἰατρικὴν καὶ γυμναστικήν ἐσμεν 
βουλόμενοι γὰρ ὑγιαίνειν ὅμως οὐ μανθάνομεν ἰατρικήν .
πρὸς δὲ τούτοις ἄτοπον ἂν εἶναι δόξειεν ,εἰ χείρων τῆς σοφίας οὖσα κυριωτέρα αὐτῆς ἔσται ·
ἡ γὰρ ποιοῦσα ἄρχει καὶ ἐπιτάττει περὶ ἕκαστον .
περὶ δὴ τούτων λεκτέον ·νῦν μὲν γὰρ ἠπόρηται περὶ αὐτῶν μόνον .
πρῶτον μὲν οὖν λέγωμεν ὅτι καθ᾽ αὑτὰς ἀναγκαῖον αἱρετὰς αὐτὰς εἶναι ,ἀρετάς γ᾽ οὔσας ἑκατέραν ἑκατέρου τοῦ μορίου ,καὶ εἰ μὴ ποιοῦσι μηδὲν μηδετέρα αὐτῶν .
ἔπειτα καὶ ποιοῦσι μέν ,οὐχ ὡς ἡ ἰατρικὴ δὲ ὑγίειαν ,ἀλλ᾽ ὡς ἡ ὑγίεια ,οὕτως ἡ σοφία εὐδαιμονίαν ·
μέρος γὰρ οὖσα τῆς ὅλης ἀρετῆς τῷ ἔχεσθαι ποιεῖ καὶ ̣ τῷ ἐνεργεῖν εὐδαίμονα .
̣ ἔτι τὸ ἔργον ἀποτελεῖται κατὰ τὴν φρόνησιν καὶ τὴν ἠθικὴν ἀρετήν ·
ἡ μὲν γὰρ ἀρετὴ τὸν σκοπὸν ποιεῖ ὀρθόν ,ἡ δὲ φρόνησις τὰ πρὸς τοῦτον .
τοῦ δὲ τετάρτου μορίου τῆς ψυχῆς οὐκ ἔστιν ἀρετὴ τοιαύτη ,τοῦ θρεπτικοῦ ·οὐδὲν γὰρ ἐπ᾽ αὐτῷ πράττειν ἢ μὴ πράττειν .περὶ δὲ τοῦ μηθὲν εἶναι πρακτικωτέρους διὰ τὴν φρόνησιν τῶν καλῶν καὶ δικαίων ,μικρὸν ἄνωθεν ἀρκτέον ,λαβόντας ἀρχὴν ταύτην .ὥσπερ γὰρ καὶ τὰ δίκαια λέγομεν πράττοντάς τινας οὔπω δικαίους εἶναι ,οἷον τοὺς τὰ ὑπὸ τῶν νόμων τεταγμένα ποιοῦντας ἢ ἄκοντας ἢ δι᾽ ἄγνοιαν ἢ δι᾽ ἕτερόν τι καὶ μὴ δι᾽ αὐτά [ καίτοι πράττουσί γε ἃ δεῖ καὶ ὅσα χρὴ τὸν σπουδαῖον ] ,οὕτως ,ὡς ἔοικεν ,ἔστι τὸ πῶς ἔχοντα 
λεκτέον δ᾽ ἐπιστήσασι σαφέστερον περὶ αὐτῶν .
ἔστι δὴ δύναμις ἣν καλοῦσι δεινότητα ·αὕτη δ᾽ ἐστὶ τοιαύτη ὥστε τὰ πρὸς τὸν ὑποτεθέντα σκοπὸν συντείνοντα δύνασθαι ταῦτα πράττειν καὶ τυγχάνειν αὐτοῦ .ἂν μὲν οὖν ὁ σκοπὸς ᾖ καλός ,ἐπαινετή ἐστιν ,ἐὰν δὲ φαῦλος ,πανουργία ·
διὸ καὶ τοὺς φρονίμους δεινοὺς καὶ πανούργους φαμὲν εἶναι .
ἔστι δ᾽ ἡ φρόνησις οὐχ ἡ δύναμις ,ἀλλ᾽ οὐκ ἄνευ τῆς δυνάμεως ταύτης .
ἡ δ᾽ ἕξις τῷ ὄμματι τούτῳ γίνεται τῆς ψυχῆς οὐκ ἄνευ ἀρετῆς ,ὡς εἴρηταί τε καὶ ἔστι δῆλον ·
οἱ γὰρ συλλογισμοὶ τῶν πρακτῶν ἀρχὴν ἔχοντές εἰσιν ,ἐπειδὴ τοιόνδε τὸ τέλος καὶ τὸ ἄριστον ,ὁτιδήποτε ὄν [ ἔστω γὰρ λόγου χάριν τὸ τυχόν ] ·
τοῦτο δ᾽ εἰ μὴ τῷ ἀγαθῷ ,οὐ φαίνεται ·
διαστρέφει γὰρ ἡ μοχθηρία καὶ διαψεύδεσθαι ποιεῖ περὶ τὰς πρακτικὰς ἀρχάς .
ὥστε φανερὸν ὅτι ἀδύνατον φρόνιμον εἶναι μὴ ὄντα ἀγαθόν .
σκεπτέον δὴ πάλιν καὶ περὶ ἀρετῆς ·
καὶ γὰρ ἡ ἀρετὴ παραπλησίως ἔχει ὡς ἡ φρόνησις πρὸς τὴν δεινότητα - οὐ ταὐτὸ μέν ,ὅμοιον δέ - οὕτω καὶ ἡ φυσικὴ ἀρετὴ πρὸς τὴν κυρίαν .
πᾶσι γὰρ δοκεῖ ἕκαστα τῶν ἠθῶν ὑπάρχειν φύσει πως ·
καὶ γὰρ δίκαιοι καὶ σωφρονικοὶ καὶ ἀνδρεῖοι καὶ τἆλλα ἔχομεν εὐθὺς ἐκ γενετῆς ·
ἀλλ᾽ ὅμως ζητοῦμεν ἕτερόν τι τὸ κυρίως ἀγαθὸν καὶ τὰ τοιαῦτα ἄλλον τρόπον ὑπάρχειν .
καὶ γὰρ παισὶ καὶ θηρίοις αἱ φυσικαὶ ὑπάρχουσιν ἕξεις ,ἀλλ᾽ ἄνευ νοῦ βλαβεραὶ φαίνονται οὖσαι .
πλὴν τοσοῦτον ἔοικεν ὁρᾶσθαι ,ὅτι ὥσπερ σώματι ἰσχυρῷ ἄνευ ὄψεως κινουμένῳ συμβαίνει σφάλλεσθαι ἰσχυρῶς διὰ τὸ μὴ ἔχειν ὄψιν ,οὕτω καὶ ἐνταῦθα ·
ἡ δ᾽ ἕξις ὁμοία οὖσα τότ᾽ ἔσται κυρίως ἀρετή .
ὥστε καθάπερ ἐπὶ τοῦ δοξαστικοῦ δύο ἐστὶν εἴδη ,δεινότης καὶ φρόνησις ,οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ ἠθικοῦ δύο ἐστί ,τὸ μὲν ἀρετὴ φυσικὴ τὸ δ᾽ ἡ κυρία ,καὶ τούτων ἡ κυρία οὐ γίνεται ἄνευ φρονήσεως .διόπερ τινές φασι πάσας τὰς ἀρετὰς φρονήσεις εἶναι ,καὶ Σωκράτης τῇ μὲν ὀρθῶς ἐζήτει τῇ δ᾽ ἡμάρτανεν ·
ὅτι μὲν γὰρ φρονήσεις ᾤετο εἶναι πάσας τὰς ἀρετάς ,ἡμάρτανεν ,ὅτι δ᾽ οὐκ ἄνευ φρονήσεως ,καλῶς ἔλεγεν .
σημεῖον δέ ·καὶ γὰρ νῦν πάντες ,ὅταν ὁρίζωνται τὴν ἀρετήν ,προστιθέασι ,τὴν ἕξιν εἰπόντες καὶ πρὸς ἅ ἐστι ,τὴν κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον ·
ὀρθὸς δ᾽ ὁ κατὰ τὴν φρόνησιν .
ἐοίκασι δὴ μαντεύεσθαί πως ἅπαντες ὅτι ἡ τοιαύτη ἕξις ἀρετή ἐστιν ,ἡ κατὰ τὴν φρόνησιν .
δεῖ δὲ μικρὸν μεταβῆναι .
ἔστι γὰρ οὐ μόνον ἡ κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον ,ἀλλ᾽ ἡ μετὰ τοῦ ὀρθοῦ λόγου ἕξις ἀρετή ἐστιν ·
ὀρθὸς δὲ λόγος περὶ τῶν τοιούτων ἡ φρόνησίς ἐστιν .
Σωκράτης μὲν οὖν λόγους τὰς ἀρετὰς ᾤετο εἶναι [ ἐπιστήμας γὰρ εἶναι πάσας ] ,ἡμεῖς δὲ μετὰ λόγου .
δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι οὐχ οἷόν τε ἀγαθὸν εἶναι κυρίως ἄνευ φρονήσεως ,οὐδὲ φρόνιμον ἄνευ τῆς ἠθικῆς ἀρετῆς .
ἀλλὰ καὶ ὁ λόγος ταύτῃ λύοιτ᾽ ἄν ,ᾧ διαλεχθείη τις ἂν ὅτι χωρίζονται ἀλλήλων αἱ ἀρεταί ·οὐ γὰρ ὁ αὐτὸς εὐφυέστατος πρὸς ἁπάσας ,ὥστε τὴν μὲν ἤδη τὴν δ᾽ οὔπω εἰληφὼς ἔσται ·
τοῦτο γὰρ κατὰ μὲν τὰς φυσικὰς ἀρετὰς ἐνδέχεται ,
καθ᾽ ἃς δὲ ἁπλῶς λέγεται ἀγαθός ,οὐκ ἐνδέχεται ·
ἅμα γὰρ τῇ φρονήσει μιᾷ ὑπαρχούσῃ πᾶσαι ὑπάρξουσιν .
δῆλον δέ ,κἂν εἰ μὴ πρακτικὴ ἦν ,ὅτι ἔδει ἂν αὐτῆς διὰ τὸ τοῦ μορίου ἀρετὴν εἶναι ,καὶ ὅτι οὐκ ἔσται ἡ προαίρεσις ὀρθὴ ἄνευ φρονήσεως οὐδ᾽ ἄνευ ἀρετῆς ·
ἣ μὲν γὰρ τὸ τέλος ἣ δὲ τὰ πρὸς τὸ τέλος ποιεῖ πράττειν .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ κυρία γ᾽ ἐστὶ τῆς σοφίας οὐδὲ τοῦ βελτίονος μορίου ,ὥσπερ οὐδὲ τῆς ὑγιείας ἡ ἰατρική ·
οὐ γὰρ χρῆται αὐτῇ ,ἀλλ᾽ ὁρᾷ ὅπως γένηται ·
ἐκείνης οὖν ἕνεκα ἐπιτάττει ,ἀλλ᾽ οὐκ ἐκείνῃ .
ἔτι ὅμοιον κἂν εἴ τις τὴν πολιτικὴν φαίη ἄρχειν τῶν θεῶν ,ὅτι ἐπιτάττει περὶ πάντα τὰ ἐν τῇ πόλει .
μετὰ δὲ ταῦτα λεκτέον ,ἄλλην ποιησαμένους ἀρχήν ,ὅτι τῶν περὶ τὰ ἤθη φευκτῶν τρία ἐστὶν εἴδη ,κακία ἀκρασία θηριότης .
τὰ δ᾽ ἐναντία τοῖς μὲν δυσὶ δῆλα ·
τὸ μὲν γὰρ ἀρετὴν τὸ δ᾽ ἐγκράτειαν καλοῦμεν ·
πρὸς δὲ τὴν θηριότητα μάλιστ᾽ ἂν ἁρμόττοι λέγειν τὴν ὑπὲρ ἡμᾶς ἀρετήν ,ἡρωικήν τινα καὶ θείαν ,ὥσπερ Ὅμηρος περὶ τοῦ Ἕκτορος πεποίηκε λέγοντα τὸν Πρίαμον ὅτι σφόδρα ἦν ἀγαθός ,οὐδὲ ἐῴκει ἀνδρός γε θνητοῦ πάις ἔμμεναι ἀλλὰ θεοῖο .
ὥστ᾽ εἰ ,καθάπερ φασίν ,ἐξ ἀνθρώπων γίνονται θεοὶ δι᾽ ἀρετῆς ὑπερβολήν ,τοιαύτη τις ἂν εἴη δῆλον ὅτι ἡ τῇ θηριώδει ἀντιτιθεμένη ἕξις ·
καὶ γὰρ ὥσπερ οὐδὲ θηρίου ἐστὶ κακία οὐδ᾽ ἀρετή ,οὕτως οὐδὲ θεοῦ ,ἀλλ᾽ ἣ μὲν τιμιώτερον ἀρετῆς ,ἣ δ᾽ ἕτερόν τι γένος κακίας .
ἐπεὶ δὲ σπάνιον καὶ τὸ θεῖον ἄνδρα εἶναι ,καθάπερ οἱ Λάκωνες εἰώθασι προσαγορεύειν ,οἳ ὅταν ἀγασθῶσι σφόδρα του ,σεῖος ἀνήρ φασιν ,οὕτω καὶ ὁ θηριώδης ἐν τοῖς ἀνθρώποις σπάνιος ·
μάλιστα δ᾽ ἐν τοῖς βαρβάροις ἐστίν ,γίνεται δ᾽ ἔνια καὶ διὰ νόσους καὶ πηρώσεις ·
καὶ τοὺς διὰ κακίαν δὲ τῶν ἀνθρώπων ὑπερβάλλοντας οὕτως ἐπιδυσφημοῦμεν .
ἀλλὰ περὶ μὲν τῆς διαθέσεως τῆς τοιαύτης ὕστερον ποιητέον τινὰ μνείαν ,περὶ δὲ κακίας εἴρηται πρότερον ·
περὶ δὲ ἀκρασίας καὶ μαλακίας καὶ τρυφῆς λεκτέον ,καὶ περὶ ἐγκρατείας καὶ καρτερίας ·
οὔτε γὰρ ὡς περὶ τῶν αὐτῶν ἕξεων τῇ ἀρετῇ καὶ τῇ μοχθηρίᾳ ἑκατέραν αὐτῶν ὑποληπτέον ,οὔθ᾽ ὡς ἕτερον γένος .
δεῖ δ᾽ ,ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων ,τιθέντας τὰ φαινόμενα καὶ πρῶτον διαπορήσαντας οὕτω δεικνύναι μάλιστα μὲν πάντα τὰ ἔνδοξα περὶ ταῦτα τὰ πάθη ,εἰ δὲ μή ,τὰ πλεῖστα καὶ κυριώτατα ·
ἐὰν γὰρ λύηταί τε τὰ δυσχερῆ καὶ καταλείπηται τὰ ἔνδοξα ,δεδειγμένον ἂν εἴη ἱκανῶς .
δοκεῖ δὴ ἥ τε ἐγκράτεια καὶ καρτερία τῶν σπουδαίων καὶ [τῶν] ἐπαινετῶν εἶναι ,ἡ δ᾽ ἀκρασία τε καὶ μαλακία τῶν φαύλων καὶ ψεκτῶν ,καὶ ὁ αὐτὸς ἐγκρατὴς καὶ ἐμμενετικὸς τῷ λογισμῷ ,καὶ ἀκρατὴς καὶ ἐκστατικὸς τοῦ λογισμοῦ .
καὶ ὁ μὲν ἀκρατὴς εἰδὼς ὅτι φαῦλα πράττει διὰ πάθος ,ὁ δ᾽ ἐγκρατὴς εἰδὼς ὅτι φαῦλαι αἱ ἐπιθυμίαι οὐκ ἀκολουθεῖ διὰ τὸν λόγον .
καὶ τὸν σώφρονα μὲν ἐγκρατῆ καὶ καρτερικόν ,τὸν δὲ τοιοῦτον οἳ μὲν πάντα σώφρονα οἳ δ᾽ οὔ ,καὶ τὸν ἀκόλαστον ἀκρατῆ καὶ τὸν ἀκρατῆ ἀκόλαστον συγκεχυμένως ,οἳ δ᾽ ἑτέρους εἶναί φασιν .
τὸν δὲ φρόνιμον ὁτὲ μὲν οὔ φασιν ἐνδέχεσθαι εἶναι ἀκρατῆ ,ὁτὲ δ᾽ ἐνίους φρονίμους ὄντας καὶ δεινοὺς ἀκρατεῖς εἶναι .
ἔτι ἀκρατεῖς λέγονται καὶ θυμοῦ καὶ τιμῆς καὶ κέρδους .
τὰ μὲν οὖν λεγόμενα ταῦτ᾽ ἐστίν .
ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις πῶς ὑπολαμβάνων ὀρθῶς ἀκρατεύεταί τις .
ἐπιστάμενον μὲν οὖν οὔ φασί τινες οἷόν τε εἶναι ·
δεινὸν γὰρ ἐπιστήμης ἐνούσης ,ὡς ᾤετο Σωκράτης ,ἄλλο τι κρατεῖν καὶ περιέλκειν αὐτὴν ὥσπερ ἀνδράποδον .
Σωκράτης μὲν γὰρ ὅλως ἐμάχετο πρὸς τὸν λόγον ὡς οὐκ οὔσης ἀκρασίας ·οὐθένα γὰρ ὑπολαμβάνοντα πράττειν παρὰ τὸ βέλτιστον ,ἀλλὰ δι᾽ ἄγνοιαν .οὗτος μὲν οὖν ὁ λόγος ἀμφισβητεῖ τοῖς φαινομένοις ἐναργῶς ,καὶ δέον ζητεῖν περὶ τὸ πάθος ,εἰ δι᾽ ἄγνοιαν ,τίς ὁ τρόπος γίνεται τῆς ἀγνοίας .
ὅτι γὰρ οὐκ οἴεταί γε ὁ ἀκρατευόμενος πρὶν ἐν τῷ πάθει γενέσθαι ,φανερόν .
εἰσὶ δέ τινες οἳ τὰ μὲν συγχωροῦσι τὰ δ᾽ οὔ ·
τὸ μὲν γὰρ ἐπιστήμης μηθὲν εἶναι κρεῖττον ὁμολογοῦσιν ,τὸ δὲ μηθένα πράττειν παρὰ τὸ δόξαν βέλτιον οὐχ ὁμολογοῦσιν ,καὶ διὰ τοῦτο τὸν ἀκρατῆ φασὶν οὐκ ἐπιστήμην ἔχοντα κρατεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἡδονῶν ἀλλὰ δόξαν .ἀλλὰ μὴν εἴγε δόξα καὶ μὴ ἐπιστήμη ,μηδ᾽ ἰσχυρὰ ὑπόληψις ἡ ἀντιτείνουσα ἀλλ᾽ ἠρεμαία ,καθάπερ ἐν τοῖς διστάζουσι ,συγγνώμη τῷ μὴ μένειν ἐν αὐταῖς πρὸς ἐπιθυμίας ἰσχυράς ·
τῇ δὲ μοχθηρίᾳ οὐ συγγνώμη ,οὐδὲ τῶν ἄλλων οὐδενὶ τῶν ψεκτῶν .
φρονήσεως ἄρα ἀντιτεινούσης ; 
αὕτη γὰρ ἰσχυρότατον .
ἀλλ᾽ ἄτοπον ·
ἔσται γὰρ ὁ αὐτὸς ἅμα φρόνιμος καὶ ἀκρατής ,φήσειε δ᾽ οὐδ᾽ ἂν εἷς φρονίμου εἶναι τὸ πράττειν ἑκόντα τὰ φαυλότατα .
πρὸς δὲ τούτοις δέδεικται πρότερον ὅτι πρακτικός γε ὁ φρόνιμος [ τῶν γὰρ ἐσχάτων τις ] καὶ τὰς ἄλλας ἔχων ἀρετάς .
ἔτι εἰ μὲν ἐν τῷ ἐπιθυμίας ἔχειν ἰσχυρὰς καὶ φαύλας ὁ ἐγκρατής ,οὐκ ἔσται ὁ σώφρων ἐγκρατὴς οὐδ᾽ ὁ ἐγκρατὴς σώφρων ·
οὔτε γὰρ τὸ ἄγαν σώφρονος οὔτε τὸ φαύλας ἔχειν .
ἀλλὰ μὴν δεῖ γε ·
εἰ μὲν γὰρ χρησταὶ αἱ ἐπιθυμίαι ,φαύλη ἡ κωλύουσα ἕξις μὴ ἀκολουθεῖν ,ὥσθ᾽ ἡ ἐγκράτεια οὐ πᾶσα σπουδαία ·εἰ δ᾽ ἀσθενεῖς καὶ μὴ φαῦλαι ,οὐθὲν σεμνόν ,οὐδ᾽ εἰ φαῦλαι καὶ ἀσθενεῖς ,οὐδὲν μέγα .
ἔτι εἰ πάσῃ δόξῃ ἐμμενετικὸν ποιεῖ ἡ ἐγκράτεια ,φαύλη ,οἷον εἰ καὶ τῇ ψευδεῖ ·
καὶ εἰ πάσης δόξης ἡ ἀκρασία ἐκστατικόν ,ἔσται τις σπουδαία ἀκρασία ,οἷον ὁ Σοφοκλέους Νεοπτόλεμος ἐν τῷ Φιλοκτήτῃ ·
ἐπαινετὸς γὰρ οὐκ ἐμμένων οἷς ἐπείσθη ὑπὸ τοῦ Ὀδυσσέως διὰ τὸ λυπεῖσθαι ψευδόμενος .
ἔτι ὁ σοφιστικὸς λόγος [ψευδόμενος] ἀπορία ·
διὰ γὰρ τὸ παράδοξα βούλεσθαι ἐλέγχειν ,ἵνα δεινοὶ ὦσιν ὅταν ἐπιτύχωσιν ,ὁ γενόμενος συλλογισμὸς ἀπορία γίνεται ·
δέδεται γὰρ ἡ διάνοια ,ὅταν μένειν μὴ βούληται διὰ τὸ μὴ ἀρέσκειν τὸ συμπερανθέν ,προϊέναι δὲ μὴ δύνηται διὰ τὸ λῦσαι μὴ ἔχειν τὸν λόγον .
συμβαίνει δὴ ἔκ τινος λόγου ἡ ἀφροσύνη μετ᾽ ἀκρασίας ἀρετή ·τἀναντία γὰρ πράττει ὧν ὑπολαμβάνει διὰ τὴν ἀκρασίαν ,ὑπολαμβάνει δὲ τἀγαθὰ κακὰ εἶναι καὶ οὐ δεῖν πράττειν ,ὥστε τἀγαθὰ καὶ οὐ τὰ κακὰ πράξει .ἔτι ὁ τῷ πεπεῖσθαι πράττων καὶ διώκων τὰ ἡδέα καὶ προαιρούμενος βελτίων ἂν δόξειεν τοῦ μὴ διὰ λογισμὸν ἀλλὰ δι᾽ ἀκρασίαν ·
εὐιατότερος γὰρ διὰ τὸ μεταπεισθῆναι ἄν .
ὁ δ᾽ ἀκρατὴς ἔνοχος τῇ παροιμίᾳ ἐν ᾗ φαμὲν " ὅταν τὸ ὕδωρ πνίγῃ ,τί δεῖ ἐπιπίνειν ;" 
εἰ μὲν γὰρ ἐπέπειστο ἃ πράττει ,μεταπεισθεὶς ἂν ἐπαύσατο ·
νῦν δὲ ἄλλα πεπεισμένος οὐδὲν ἧττον [ἄλλα] πράττει .
ἔτι εἰ περὶ πάντα ἀκρασία ἐστὶ καὶ ἐγκράτεια ,τίς ὁ ἁπλῶς ἀκρατής ; 
οὐδεὶς γὰρ ἁπάσας ἔχει τὰς ἀκρασίας ,φαμὲν δ᾽ εἶναί τινας ἁπλῶς .αἱ μὲν οὖν ἀπορίαι τοιαῦταί τινες συμβαίνουσιν ,τούτων δὲ τὰ μὲν ἀνελεῖν δεῖ τὰ δὲ καταλιπεῖν ·
ἡ γὰρ λύσις τῆς ἀπορίας εὕρεσίς ἐστιν .
πρῶτον μὲν οὖν σκεπτέον πότερον εἰδότες ἢ οὔ ,καὶ πῶς εἰδότες ·
εἶτα περὶ ποῖα τὸν ἀκρατῆ καὶ τὸν ἐγκρατῆ θετέον ,λέγω δὲ πότερον περὶ πᾶσαν ἡδονὴν καὶ λύπην ἢ περί τινας ἀφωρισμένας ,καὶ τὸν ἐγκρατῆ καὶ τὸν καρτερικόν ,πότερον ὁ αὐτὸς ἢ ἕτερός ἐστιν ·ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τῶν ἄλλων ὅσα συγγενῆ τῆς θεωρίας ἐστὶ ταύτης .ἔστι δ᾽ ἀρχὴ τῆς σκέψεως ,πότερον ὁ ἐγκρατὴς καὶ ὁ ἀκρατής εἰσι τῷ περὶ ἃ ἢ τῷ ὣς ἔχοντες τὴν διαφοράν ,λέγω δὲ πότερον τῷ περὶ ταδὶ εἶναι μόνον ἀκρατὴς ὁ ἀκρατής ,ἢ οὒ ἀλλὰ τῷ ὥς ,ἢ οὒ ἀλλ᾽ ἐξ ἀμφοῖν ·
ἔπειτ᾽ εἰ περὶ πάντ᾽ ἐστὶν ἀκρασία καὶ ἐγκράτεια ἢ οὔ .
οὔτε γὰρ περὶ ἅπαντ᾽ ἐστὶν ὁ ἁπλῶς ἀκρατής ,ἀλλὰ περὶ ἅπερ ὁ ἀκόλαστος ,οὔτε τῷ πρὸς ταῦτα ἁπλῶς ἔχειν [ ταὐτὸν γὰρ ἂν ἦν τῇ ἀκολασίᾳ ] ,ἀλλὰ τῷ ὡδὶ ἔχειν .ὃ μὲν γὰρ ἄγεται προαιρούμενος ,νομίζων ἀεὶ δεῖν τὸ παρὸν ἡδὺ διώκειν ·ὃ δ᾽ οὐκ οἴεται μέν ,διώκει δέ .
περὶ μὲν οὖν τοῦ δόξαν ἀληθῆ ἀλλὰ μὴ ἐπιστήμην εἶναι παρ᾽ ἣν ἀκρατεύονται ,οὐδὲν διαφέρει πρὸς τὸν λόγον ·
ἔνιοι γὰρ τῶν δοξαζόντων οὐ διστάζουσιν ,ἀλλ᾽ οἴονται ἀκριβῶς εἰδέναι .
εἰ οὖν διὰ τὸ ἠρέμα πιστεύειν οἱ δοξάζοντες μᾶλλον τῶν ἐπισταμένων παρὰ τὴν ὑπόληψιν πράξουσιν ,οὐθὲν διοίσει ἐπιστήμη δόξης ·
ἔνιοι γὰρ πιστεύουσιν οὐδὲν ἧττον οἷς δοξάζουσιν ἢ ἕτεροι οἷς ἐπίστανται ·
δηλοῖ δ᾽ Ἡράκλειτος .
ἀλλ᾽ ἐπεὶ διχῶς λέγομεν τὸ ἐπίστασθαι [ καὶ γὰρ ὁ ἔχων μὲν οὐ χρώμενος δὲ τῇ ἐπιστήμῃ καὶ ὁ χρώμενος λέγεται ἐπίστασθαι ] ,διοίσει τὸ ἔχοντα μὲν μὴ θεωροῦντα δὲ καὶ τὸ θεωροῦντα ἃ μὴ δεῖ πράττειν [τοῦ ἔχοντα καὶ θεωροῦντα] ·
τοῦτο γὰρ δοκεῖ δεινόν ,ἀλλ᾽ οὐκ εἰ μὴ θεωρῶν .
ἔτι ἐπεὶ δύο τρόποι τῶν προτάσεων ,ἔχοντα μὲν ἀμφοτέρας οὐδὲν κωλύει πράττειν παρὰ τὴν ἐπιστήμην ,χρώμενον μέντοι τῇ καθόλου ἀλλὰ μὴ τῇ κατὰ μέρος ·
πρακτὰ γὰρ τὰ καθ᾽ ἕκαστα .
διαφέρει δὲ καὶ τὸ καθόλου ·
τὸ μὲν γὰρ ἐφ᾽ ἑαυτοῦ τὸ δ᾽ ἐπὶ τοῦ πράγματός ἐστιν ·
οἷον ὅτι παντὶ ἀνθρώπῳ συμφέρει τὰ ξηρά ,καὶ ὅτι αὐτὸς ἄνθρωπος ,ἢ ὅτι ξηρὸν τὸ τοιόνδε ·ἀλλ᾽ εἰ τόδε τοιόνδε ,ἢ οὐκ ἔχει ἢ οὐκ ἐνεργεῖ ·κατά τε δὴ τούτους διοίσει τοὺς τρόπους ἀμήχανον ὅσον ,ὥστε δοκεῖν οὕτω μὲν εἰδέναι μηδὲν ἄτοπον ,ἄλλως δὲ θαυμαστόν .
ἔτι τὸ ἔχειν τὴν ἐπιστήμην ἄλλον τρόπον τῶν νῦν ῥηθέντων ὑπάρχει τοῖς ἀνθρώποις ·
ἐν τῷ γὰρ ἔχειν μὲν μὴ χρῆσθαι δὲ διαφέρουσαν ὁρῶμεν τὴν ἕξιν ,ὥστε καὶ ἔχειν πως καὶ μὴ ἔχειν ,οἷον τὸν καθεύδοντα καὶ μαινόμενον καὶ οἰνωμένον .
ἀλλὰ μὴν οὕτω διατίθενται οἵ γε ἐν τοῖς πάθεσιν ὄντες ·
θυμοὶ γὰρ καὶ ἐπιθυμίαι ἀφροδισίων καὶ ἔνια τῶν τοιούτων ἐπιδήλως καὶ τὸ σῶμα μεθιστᾶσιν ,ἐνίοις δὲ καὶ μανίας ποιοῦσιν .
δῆλον οὖν ὅτι ὁμοίως ἔχειν λεκτέον τοὺς ἀκρατεῖς τούτοις .
τὸ δὲ λέγειν τοὺς λόγους τοὺς ἀπὸ τῆς ἐπιστήμης οὐδὲν σημεῖον ·
καὶ γὰρ οἱ ἐν τοῖς πάθεσι τούτοις ὄντες ἀποδείξεις καὶ ἔπη λέγουσιν Ἐμπεδοκλέους ,καὶ οἱ πρῶτον μαθόντες συνείρουσι μὲν τοὺς λόγους ,ἴσασι δ᾽ οὔπω ·δεῖ γὰρ συμφυῆναι ,τοῦτο δὲ χρόνου δεῖται ·
ὥστε καθάπερ τοὺς ὑποκρινομένους ,οὕτως ὑποληπτέον λέγειν καὶ τοὺς ἀκρατευομένους .
ἔτι καὶ ὧδε φυσικῶς ἄν τις ἐπιβλέψειε τὴν αἰτίαν .
ἣ μὲν γὰρ καθόλου δόξα ,ἡ δ᾽ ἑτέρα περὶ τῶν καθ᾽ ἕκαστά ἐστιν ,ὧν αἴσθησις ἤδη κυρία ·
ὅταν δὲ μία γένηται ἐξ αὐτῶν ,ἀνάγκη τὸ συμπερανθὲν ἔνθα μὲν φάναι τὴν ψυχήν ,ἐν δὲ ταῖς ποιητικαῖς πράττειν εὐθύς ·
οἷον ,εἰ παντὸς γλυκέος γεύεσθαι δεῖ ,τουτὶ δὲ γλυκὺ ὡς ἕν τι τῶν καθ᾽ ἕκαστον ,ἀνάγκη τὸν δυνάμενον καὶ μὴ κωλυόμενον ἅμα τοῦτο καὶ πράττειν .
ὅταν οὖν ἡ μὲν καθόλου ἐνῇ κωλύουσα γεύεσθαι ,ἣ δέ ,ὅτι πᾶν γλυκὺ ἡδύ ,τουτὶ δὲ γλυκύ [ αὕτη δὲ ἐνεργεῖ ] ,τύχῃ δ᾽ ἐπιθυμία ἐνοῦσα ,ἣ μὲν οὖν λέγει φεύγειν τοῦτο ,ἡ δ᾽ ἐπιθυμία ἄγει ·
κινεῖν γὰρ ἕκαστον δύναται τῶν μορίων ·ὥστε συμβαίνει ὑπὸ λόγου πως καὶ δόξης ἀκρατεύεσθαι ,οὐκ ἐναντίας δὲ καθ᾽ αὑτήν ,ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός - ἡ γὰρ ἐπιθυμία ἐναντία ,ἀλλ᾽ οὐχ ἡ δόξα - τῷ ὀρθῷ λόγῳ ·
ὥστε καὶ διὰ τοῦτο τὰ θηρία οὐκ ἀκρατῆ ,ὅτι οὐκ ἔχει καθόλου ὑπόληψιν ἀλλὰ τῶν καθ᾽ ἕκαστα φαντασίαν καὶ μνήμην .
πῶς δὲ λύεται ἡ ἄγνοια καὶ πάλιν γίνεται ἐπιστήμων ὁ ἀκρατής ,ὁ αὐτὸς λόγος καὶ περὶ οἰνωμένου καὶ καθεύδοντος καὶ οὐκ ἴδιος τούτου τοῦ πάθους ,ὃν δεῖ παρὰ τῶν φυσιολόγων ἀκούειν .ἐπεὶ δ᾽ ἡ τελευταία πρότασις δόξα τε αἰσθητοῦ καὶ κυρία τῶν πράξεων ,ταύτην ἢ οὐκ ἔχει ἐν τῷ πάθει ὤν ,ἢ οὕτως ἔχει ὡς οὐκ ἦν τὸ ἔχειν ἐπίστασθαι ἀλλὰ λέγειν ὥσπερ ὁ οἰνωμένος τὰ Ἐμπεδοκλέους .καὶ διὰ τὸ μὴ καθόλου μηδ᾽ ἐπιστημονικὸν ὁμοίως εἶναι δοκεῖν τῷ καθόλου τὸν ἔσχατον ὅρον καὶ ἔοικεν ὃ ἐζήτει Σωκράτης συμβαίνειν ·
οὐ γὰρ τῆς κυρίως ἐπιστήμης εἶναι δοκούσης παρούσης γίνεται τὸ πάθος ,οὐδ᾽ αὕτη περιέλκεται διὰ τὸ πάθος ,ἀλλὰ τῆς αἰσθητικῆς .
περὶ μὲν οὖν τοῦ εἰδότα καὶ μή ,καὶ πῶς εἰδότα ἐνδέχεται ἀκρατεύεσθαι ,τοσαῦτα εἰρήσθω .
πότερον δ᾽ ἐστί τις ἁπλῶς ἀκρατὴς ἢ πάντες κατὰ μέρος ,καὶ εἰ ἔστι ,περὶ ποῖά ἐστι ,λεκτέον ἐφεξῆς .
ὅτι μὲν οὖν περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας εἰσὶν οἵ τ᾽ ἐγκρατεῖς καὶ καρτερικοὶ καὶ οἱ ἀκρατεῖς καὶ μαλακοί ,φανερόν .
ἐπεὶ δ᾽ ἐστὶ τὰ μὲν ἀναγκαῖα τῶν ποιούντων ἡδονήν ,τὰ δ᾽ αἱρετὰ μὲν καθ᾽ αὑτὰ ἔχοντα δ᾽ ὑπερβολήν ,ἀναγκαῖα μὲν τὰ σωματικά [ λέγω δὲ τὰ τοιαῦτα ,τά τε περὶ τὴν τροφὴν καὶ τὴν τῶν ἀφροδισίων χρείαν ,καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν σωματικῶν περὶ ἃ τὴν ἀκολασίαν ἔθεμεν καὶ τὴν σωφροσύνην ] ,τὰ δ᾽ ἀναγκαῖα μὲν οὐχί ,αἱρετὰ δὲ καθ᾽ αὑτά [ λέγω δ᾽ οἷον νίκην τιμὴν πλοῦτον καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν ἀγαθῶν καὶ ἡδέων ] ·τοὺς μὲν οὖν πρὸς ταῦτα παρὰ τὸν ὀρθὸν λόγον ὑπερβάλλοντας τὸν ἐν αὑτοῖς ἁπλῶς μὲν οὐ λέγομεν ἀκρατεῖς 
τῶν δὲ περὶ τὰς σωματικὰς ἀπολαύσεις ,περὶ ἃς λέγομεν τὸν σώφρονα καὶ ἀκόλαστον ,ὁ μὴ τῷ προαιρεῖσθαι τῶν ἡδέων διώκων τὰς ὑπερβολάς - καὶ τῶν λυπηρῶν φεύγων ,πείνης καὶ δίψης καὶ ἀλέας καὶ ψύχους καὶ πάντων τῶν περὶ ἁφὴν καὶ γεῦσιν - ἀλλὰ παρὰ τὴν προαίρεσιν καὶ τὴν διάνοιαν ,ἀκρατὴς λέγεται ,οὐ κατὰ πρόσθεσιν ,ὅτι περὶ τάδε ,καθάπερ ὀργῆς ,ἀλλ᾽ ἁπλῶς μόνον .
σημεῖον δέ ·καὶ γὰρ μαλακοὶ λέγονται περὶ ταύτας ,περὶ ἐκείνων δ᾽ οὐδεμίαν .
καὶ διὰ τοῦτ᾽ εἰς ταὐτὸ τὸν ἀκρατῆ καὶ τὸν ἀκόλαστον τίθεμεν καὶ ἐγκρατῆ καὶ σώφρονα ,ἀλλ᾽ οὐκ ἐκείνων οὐδένα ,διὰ τὸ περὶ τὰς αὐτάς πως ἡδονὰς καὶ λύπας εἶναι ·
οἳ δ᾽ εἰσὶ μὲν περὶ ταὐτά ,ἀλλ᾽ οὐχ ὡσαύτως εἰσίν ,ἀλλ᾽ οἳ μὲν προαιροῦνται οἳ δ᾽ οὐ προαιροῦνται .
διὸ μᾶλλον ἀκόλαστον ἂν εἴποιμεν ὅστις μὴ ἐπιθυμῶν ἢ ἠρέμα διώκει τὰς ὑπερβολὰς καὶ φεύγει μετρίας λύπας ,ἢ τοῦτον ὅστις διὰ τὸ ἐπιθυμεῖν σφόδρα ·
τί γὰρ ἂν ἐκεῖνος ποιήσειεν ,εἰ προσγένοιτο ἐπιθυμία νεανικὴ καὶ περὶ τὰς τῶν ἀναγκαίων ἐνδείας λύπη ἰσχυρά ; 
ἐπεὶ δὲ τῶν ἐπιθυμιῶν καὶ τῶν ἡδονῶν αἳ μέν εἰσι τῶν τῷ γένει καλῶν καὶ σπουδαίων [ τῶν γὰρ ἡδέων ἔνια φύσει αἱρετά ] ,τὰ δ᾽ ἐναντία τούτων ,τὰ δὲ μεταξύ ,καθάπερ διείλομεν πρότερον ,οἷον χρήματα καὶ κέρδος καὶ νίκη καὶ τιμή ·πρὸς ἅπαντα δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα καὶ τὰ μεταξὺ οὐ τῷ πάσχειν καὶ ἐπιθυμεῖν καὶ φιλεῖν ψέγονται ,ἀλλὰ τῷ πῶς καὶ ὑπερβάλλειν [ διὸ ὅσοι μὲν παρὰ τὸν λόγον ἢ κρατοῦνται ἢ διώκουσι τῶν φύσει τι καλῶν καὶ ἀγαθῶν ,οἷον οἱ περὶ τιμὴν μᾶλλον ἢ δεῖ σπουδάζοντες ἢ περὶ τέκνα καὶ 
ἀλλ᾽ ὅμως ἔστι τις ὑπερβολὴ καὶ ἐν τούτοις ,εἴ τις ὥσπερ ἡ Νιόβη μάχοιτο καὶ πρὸς τοὺς θεούς ,ἢ ὥσπερ Σάτυρος 
ὁ φιλοπάτωρ ἐπικαλούμενος περὶ τὸν πατέρα ·λίαν γὰρ ἐδόκει μωραίνειν ] ·μοχθηρία μὲν οὖν οὐδεμία περὶ ταῦτ᾽ ἐστὶ διὰ τὸ εἰρημένον ,ὅτι φύσει τῶν αἱρετῶν ἕκαστόν ἐστι δι᾽ αὑτό ,φαῦλαι δὲ καὶ φευκταὶ αὐτῶν εἰσὶν αἱ ὑπερβολαί .ὁμοίως δ᾽ οὐδ᾽ ἀκρασία ·ἡ γὰρ ἀκρασία οὐ μόνον φευκτὸν ἀλλὰ καὶ τῶν ψεκτῶν ἐστίν ·δι᾽ ὁμοιότητα δὲ τοῦ πάθους προσεπιτιθέντες τὴν ἀκρασίαν περὶ ἕκαστον λέγουσιν ,οἷον κακὸν ἰατρὸν καὶ κακὸν ὑποκριτήν ,ὃν ἁπλῶς οὐκ ἂν εἴποιεν κακόν .
ὥσπερ οὖν οὐδ᾽ ἐνταῦθα ,διὰ τὸ μὴ κακίαν εἶναι ἑκάστην αὐτῶν ἀλλὰ τῷ ἀνάλογον ὁμοίαν ,οὕτω δῆλον ὅτι κἀκεῖ ὑποληπτέον μόνην ἀκρασίαν καὶ ἐγκράτειαν εἶναι ἥτις ἐστὶ περὶ ταὐτὰ τῇ σωφροσύνῃ καὶ ἀκολασίᾳ ,περὶ δὲ θυμοῦ καθ᾽ ὁμοιότητα λέγομεν ·
διὸ καὶ προστιθέντες ἀκρατῆ θυμοῦ ὥσπερ τιμῆς καὶ κέρδους φαμέν .ἐπεὶ δ᾽ ἐστὶν ἔνια μὲν ἡδέα φύσει ,καὶ τούτων τὰ μὲν ἁπλῶς τὰ δὲ κατὰ γένη καὶ ζῴων καὶ ἀνθρώπων ,τὰ δ᾽ οὐκ ἔστιν ,ἀλλὰ τὰ μὲν διὰ πηρώσεις τὰ δὲ δι᾽ ἔθη γίνεται ,τὰ δὲ διὰ μοχθηρὰς φύσεις ,ἔστι καὶ περὶ τούτων ἕκαστα παραπλησίας ἰδεῖν ἕξεις ·λέγω δὲ τὰς θηριώδεις ,οἷον τὴν ἄνθρωπον ἣν λέγουσι τὰς κυούσας ἀνασχίζουσαν τὰ παιδία κατεσθίειν ,ἢ οἵοις χαίρειν φασὶν ἐνίους τῶν ἀπηγριωμένων περὶ τὸν Πόντον ,τοὺς μὲν ὠμοῖς τοὺς δὲ ἀνθρώπων κρέασιν ,
τοῖς μὲν γὰρ φύσει τοῖς δ᾽ ἐξ ἔθους συμβαίνουσιν ,οἷον τοῖς ὑβριζομένοις ἐκ παίδων .
ὅσοις μὲν οὖν φύσις αἰτία ,τούτους μὲν οὐδεὶς ἂν εἴπειεν ἀκρατεῖς ,ὥσπερ οὐδὲ τὰς γυναῖκας ,ὅτι οὐκ ὀπύουσιν ἀλλ᾽ ὀπύονται ·
τὸ μὲν οὖν ἔχειν ἕκαστα τούτων 
ἔξω τῶν ὅρων ἐστὶ τῆς κακίας ,καθάπερ καὶ ἡ θηριότης ·
τὸν δ᾽ ἔχοντα κρατεῖν ἢ κρατεῖσθαι οὐχ ἡ ἁπλῆ ἀκρασία ἀλλ᾽ ἡ καθ᾽ ὁμοιότητα ,καθάπερ καὶ τὸν περὶ τοὺς θυμοὺς ἔχοντα τοῦτον τὸν τρόπον τοῦ πάθους ,ἀκρατῆ δ᾽ οὐ λεκτέον .
πᾶσα γὰρ ὑπερβάλλουσα καὶ ἀφροσύνη καὶ δειλία καὶ ἀκολασία καὶ χαλεπότης αἳ μὲν θηριώδεις αἳ δὲ νοσηματώδεις εἰσίν ·
ὁ μὲν γὰρ φύσει τοιοῦτος οἷος δεδιέναι πάντα ,κἂν ψοφήσῃ μῦς ,θηριώδη δειλίαν δειλός ,ὃ δὲ τὴν γαλῆν ἐδεδίει διὰ νόσον ·καὶ τῶν ἀφρόνων οἱ μὲν ἐκ φύσεως ἀλόγιστοι καὶ μόνον τῇ αἰσθήσει ζῶντες θηριώδεις ,ὥσπερ ἔνια γένη τῶν πόρρω βαρβάρων ,οἱ δὲ διὰ νόσους ,οἷον τὰς ἐπιληπτικάς ,ἢ μανίας νοσηματώδεις .τούτων δ᾽ ἔστι μὲν ἔχειν τινὰ ἐνίοτε μὲν μόνον ,μὴ κρατεῖσθαι δέ ,λέγω δὲ οἷον εἰ Φάλαρις κατεῖχεν ἐπιθυμῶν παιδίου φαγεῖν ἢ πρὸς ἀφροδισίων ἄτοπον ἡδονήν ·
ἔστι δὲ καὶ κρατεῖσθαι ,μὴ μόνον ἔχειν ·
ὥσπερ οὖν καὶ μοχθηρίας ἡ μὲν κατ᾽ ἄνθρωπον ἁπλῶς λέγεται μοχθηρία ,ἣ δὲ κατὰ πρόσθεσιν ,ὅτι θηριώδης ἢ νοσηματώδης ,ἁπλῶς δ᾽ οὔ ,τὸν αὐτὸν τρόπον δῆλον ὅτι καὶ ἀκρασία ἐστὶν ἣ μὲν θηριώδης ἣ δὲ νοσηματώδης ,ἁπλῶς δὲ ἡ κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην ἀκολασίαν μόνη .
ὅτι μὲν οὖν ἀκρασία καὶ ἐγκράτειά ἐστι μόνον περὶ ἅπερ ἀκολασία καὶ σωφροσύνη ,καὶ ὅτι περὶ τὰ ἄλλα ἐστὶν ἄλλο εἶδος ἀκρασίας ,λεγόμενον κατὰ μεταφορὰν καὶ οὐχ ἁπλῶς ,δῆλον .
ὅτι δὲ καὶ ἧττον αἰσχρὰ ἀκρασία ἡ τοῦ θυμοῦ ἢ ἡ τῶν ἐπιθυμιῶν ,θεωρήσωμεν .
ἔοικε γὰρ ὁ θυμὸς ἀκούειν μέν τι τοῦ λόγου ,παρακούειν δέ ,καθάπερ οἱ ταχεῖς τῶν διακόνων ,οἳ πρὶν ἀκοῦσαι πᾶν τὸ λεγόμενον ἐκθέουσιν ,εἶτα ἁμαρτάνουσι τῆς προστάξεως ,καὶ οἱ κύνες ,πρὶν σκέψασθαι εἰ φίλος ,ἂν μόνον ψοφήσῃ ,ὑλακτοῦσιν ·
οὕτως ὁ θυμὸς διὰ θερμότητα καὶ ταχυτῆτα τῆς φύσεως ἀκούσας μέν ,οὐκ ἐπίταγμα δ᾽ ἀκούσας ,ὁρμᾷ πρὸς τὴν τιμωρίαν .
ὁ μὲν γὰρ λόγος ἢ ἡ φαντασία ὅτι ὕβρις ἢ ὀλιγωρία ἐδήλωσεν ,ὃ δ᾽ ὥσπερ συλλογισάμενος ὅτι δεῖ τῷ τοιούτῳ πολεμεῖν χαλεπαίνει δὴ εὐθύς ·
ἡ δ᾽ ἐπιθυμία ,ἐὰν μόνον εἴπῃ ὅτι ἡδὺ ὁ λόγος ἢ ἡ αἴσθησις ,ὁρμᾷ πρὸς τὴν ἀπόλαυσιν .
ὥσθ᾽ ὁ μὲν θυμὸς ἀκολουθεῖ τῷ λόγῳ πως ,ἡ δ᾽ ἐπιθυμία οὔ .
αἰσχίων οὖν ·ὁ μὲν γὰρ τοῦ θυμοῦ ἀκρατὴς τοῦ λόγου πως ἡττᾶται ,ὃ δὲ τῆς ἐπιθυμίας καὶ οὐ τοῦ λόγου .
ἔτι ταῖς φυσικαῖς μᾶλλον συγγνώμη ἀκολουθεῖν ὀρέξεσιν ,ἐπεὶ καὶ ἐπιθυμίαις ταῖς τοιαύταις μᾶλλον ὅσαι κοιναὶ πᾶσι ,καὶ ἐφ᾽ ὅσον κοιναί ·
ὁ δὲ θυμὸς φυσικώτερον καὶ ἡ χαλεπότης τῶν ἐπιθυμιῶν τῶν τῆς ὑπερβολῆς καὶ τῶν μὴ ἀναγκαίων ,ὥσπερ ὁ ἀπολογούμενος ὅτι τὸν πατέρα τύπτοι " καὶ γὰρ οὗτος " ἔφη " τὸν ἑαυτοῦ κἀκεῖνος τὸν ἄνωθεν ," καὶ τὸ παιδίον δείξας " καὶ οὗτος ἐμέ " ἔφη ," ὅταν ἀνὴρ γένηται ·
συγγενὲς γὰρ ἡμῖν ·" 
καὶ ὁ ἑλκόμενος ὑπὸ τοῦ υἱοῦ παύεσθαι ἐκέλευε πρὸς ταῖς θύραις ·καὶ γὰρ αὐτὸς ἑλκύσαι τὸν πατέρα μέχρις ἐνταῦθα .
ἔτι ἀδικώτεροι οἱ ἐπιβουλότεροι .
ὁ μὲν οὖν θυμώδης οὐκ ἐπίβουλος ,οὐδ᾽ ὁ θυμός ,ἀλλὰ φανερός ·
ἡ δ᾽ ἐπιθυμία ,καθάπερ τὴν Ἀφροδίτην φασίν ·
δολοπλόκου γὰρ κυπρογενοῦς ·καὶ τὸν κεστὸν ἱμάντα Ὅμηρος ·πάρφασις ,ἥ τ᾽ ἔκλεψε νόον πύκα περ φρονέοντος .ὥστ᾽ εἴπερ ἀδικωτέρα καὶ αἰσχίων ἡ ἀκρασία αὕτη τῆς περὶ τὸν θυμόν ἐστι ,καὶ ἁπλῶς ἀκρασία καὶ κακία πως .ἔτι οὐδεὶς ὑβρίζει λυπούμενος ,ὁ δ᾽ ὀργῇ ποιῶν πᾶς ποιεῖ λυπούμενος ,ὁ δ᾽ ὑβρίζων μεθ᾽ ἡδονῆς .
εἰ οὖν οἷς ὀργίζεσθαι μάλιστα δίκαιον ,ταῦτα ἀδικώτερα ,καὶ ἡ ἀκρασία ἡ δι᾽ ἐπιθυμίαν ·
οὐ γάρ ἐστιν ἐν θυμῷ ὕβρις .
ὡς μὲν τοίνυν αἰσχίων ἡ περὶ ἐπιθυμίας ἀκρασία τῆς περὶ τὸν θυμόν ,καὶ ὅτι ἔστιν ἐγκράτεια καὶ ἡ ἀκρασία περὶ ἐπιθυμίας καὶ ἡδονὰς σωματικάς ,δῆλον ·
αὐτῶν δὲ τούτων τὰς διαφορὰς ληπτέον .
ὥσπερ γὰρ εἴρηται κατ᾽ ἀρχάς ,αἳ μὲν ἀνθρώπιναί εἰσι καὶ φυσικαὶ καὶ τῷ γένει καὶ τῷ μεγέθει ,αἳ δὲ θηριώδεις ,αἳ δὲ διὰ πηρώσεις καὶ νοσήματα .
τούτων δὲ περὶ τὰς πρώτας σωφροσύνη καὶ ἀκολασία μόνον ἐστίν ·
διὸ καὶ τὰ θηρία οὔτε σώφρονα οὔτ᾽ ἀκόλαστα λέγομεν ἀλλ᾽ ἢ κατὰ μεταφορὰν καὶ εἴ τινι ὅλως ἄλλο πρὸς ἄλλο διαφέρει γένος τῶν ζῴων ὕβρει καὶ σιναμωρίᾳ καὶ τῷ παμφάγον εἶναι ·
οὐ γὰρ ἔχει προαίρεσιν οὐδὲ λογισμόν ,ἀλλ᾽ ἐξέστηκε τῆς φύσεως ,ὥσπερ οἱ μαινόμενοι τῶν ἀνθρώπων .
ἔλαττον δὲ θηριότης κακίας ,φοβερώτερον δέ ·
οὐ γὰρ διέφθαρται τὸ βέλτιον ,ὥσπερ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ,ἀλλ᾽ οὐκ ἔχει .
ὅμοιον οὖν ὥσπερ ἄψυχον συμβάλλειν πρὸς ἔμψυχον ,πότερον κάκιον ·
ἀσινεστέρα γὰρ ἡ φαυλότης ἀεὶ ἡ τοῦ μὴ ἔχοντος ἀρχήν ,ὁ δὲ νοῦς ἀρχή .
παραπλήσιον οὖν τὸ συμβάλλειν ἀδικίαν πρὸς ἄνθρωπον ἄδικον .
ἔστι γὰρ ὡς ἑκάτερον κάκιον ·
μυριοπλάσια γὰρ ἂν κακὰ ποιήσειεν ἄνθρωπος κακὸς θηρίου .
περὶ δὲ τὰς δι᾽ ἁφῆς καὶ γεύσεως ἡδονὰς καὶ λύπας καὶ ἐπιθυμίας καὶ φυγάς ,περὶ ἃς ἥ τε ἀκολασία καὶ ἡ σωφροσύνη διωρίσθη πρότερον ,ἔστι μὲν οὕτως ἔχειν ὥστε ἡττᾶσθαι καὶ ὧν οἱ πολλοὶ κρείττους ,ἔστι δὲ κρατεῖν καὶ ὧν οἱ πολλοὶ ἥττους ·
τούτων δ᾽ ὁ μὲν περὶ ἡδονὰς ἀκρατὴς ὃ δ᾽ ἐγκρατής ,ὁ δὲ περὶ λύπας μαλακὸς ὃ δὲ καρτερικός .
μεταξὺ δ᾽ ἡ τῶν πλείστων ἕξις ,κἂν εἰ ῥέπουσι μᾶλλον πρὸς τὰς χείρους .
ἐπεὶ δ᾽ ἔνιαι τῶν ἡδονῶν ἀναγκαῖαί εἰσιν αἳ δ᾽ οὔ ,καὶ μέχρι τινός ,αἱ δ᾽ ὑπερβολαὶ οὔ ,οὐδ᾽ αἱ ἐλλείψεις ,ὁμοίως δὲ καὶ περὶ ἐπιθυμίας ἔχει καὶ λύπας ,ὁ μὲν τὰς ὑπερβολὰς διώκων τῶν ἡδέων ̣ ἢ καθ᾽ ὑπερβολὰς ̣ ἢ διὰ προαίρεσιν ,δι᾽ αὐτὰς καὶ μηδὲν δι᾽ ἕτερον ἀποβαῖνον ,ἀκόλαστος ·
ἀνάγκη γὰρ τοῦτον μὴ εἶναι μεταμελητικόν ,ὥστ᾽ ἀνίατος ·ὁ γὰρ ἀμεταμέλητος ἀνίατος .
ὁ δ᾽ ἐλλείπων ὁ ἀντικείμενος ,ὁ δὲ μέσος σώφρων .
ὁμοίως δὲ καὶ ὁ φεύγων τὰς σωματικὰς λύπας μὴ δι᾽ ἧτταν ἀλλὰ διὰ προαίρεσιν .
τῶν δὲ μὴ προαιρουμένων ὃ μὲν ἄγεται διὰ τὴν ἡδονήν ,ὃ δὲ διὰ τὸ φεύγειν τὴν λύπην τὴν ἀπὸ τῆς ἐπιθυμίας ,ὥστε διαφέρουσιν ἀλλήλων .
παντὶ δ᾽ ἂν δόξειε χείρων εἶναι ,εἴ τις μὴ ἐπιθυμῶν ἢ ἠρέμα πράττοι τι αἰσχρόν ,ἢ εἰ σφόδρα ἐπιθυμῶν ,καὶ εἰ μὴ ὀργιζόμενος τύπτοι ἢ εἰ ὀργιζόμενος ·
τί γὰρ ἂν ἐποίει ἐν πάθει ὤν ; 
διὸ ὁ ἀκόλαστος χείρων τοῦ ἀκρατοῦς .
τῶν δὴ λεχθέντων τὸ μὲν μαλακίας εἶδος μᾶλλον ,ὃ δ᾽ ἀκόλαστος .
ἀντίκειται δὲ τῷ μὲν ἀκρατεῖ ὁ ἐγκρατής ,τῷ δὲ μαλακῷ ὁ καρτερικός ·τὸ μὲν γὰρ καρτερεῖν ἐστὶν ἐν τῷ ἀντέχειν ,ἡ δ᾽ ἐγκράτεια ἐν τῷ κρατεῖν ,ἕτερον δὲ τὸ ἀντέχειν καὶ κρατεῖν ,ὥσπερ καὶ τὸ μὴ ἡττᾶσθαι τοῦ νικᾶν ·
διὸ καὶ αἱρετώτερον ἐγκράτεια καρτερίας ἐστίν .
καὶ γὰρ ἡ τρυφὴ μαλακία τίς ἐστιν ·
ὃς ἕλκει τὸ ἱμάτιον ,ἵνα μὴ πονήσῃ τὴν ἀπὸ τοῦ αἴρειν λύπην ,καὶ μιμούμενος τὸν κάμνοντα οὐκ οἴεται ἄθλιος εἶναι ,ἀθλίῳ ὅμοιος ὤν .
ὁμοίως δ᾽ ἔχει καὶ περὶ ἐγκράτειαν καὶ ἀκρασίαν .
οὐ γὰρ εἴ τις ἰσχυρῶν καὶ ὑπερβαλλουσῶν ἡδονῶν ἡττᾶται ἢ λυπῶν ,θαυμαστόν ,ἀλλὰ συγγνωμονικὸν εἰ ἀντιτείνων ,ὥσπερ ὁ Θεοδέκτου Φιλοκτήτης ὑπὸ τοῦ ἔχεως πεπληγμένος ἢ ὁ Καρκίνου ἐν τῇ Ἀλόπῃ Κερκύων ,καὶ ὥσπερ οἱ κατέχειν πειρώμενοι τὸν γέλωτα ἀθρόον ἐκκαγχάζουσιν ,οἷον συνέπεσε Ξενοφάντῳ ·ἀλλ᾽ εἴ τις πρὸς ἃς οἱ πολλοὶ δύνανται ἀντέχειν ,τούτων ἡττᾶται καὶ μὴ δύναται ἀντιτείνειν ,μὴ διὰ φύσιν τοῦ γένους ἢ διὰ νόσον ,οἷον ἐν τοῖς Σκυθῶν βασιλεῦσιν ἡ μαλακία διὰ τὸ γένος ,καὶ ὡς τὸ θῆλυ πρὸς τὸ ἄρρεν διέστηκεν .
δοκεῖ δὲ καὶ ὁ παιδιώδης ἀκόλαστος εἶναι ,ἔστι δὲ μαλακός .
ἡ γὰρ παιδιὰ ἄνεσίς ἐστιν ,εἴπερ ἀνάπαυσις ·τῶν δὲ πρὸς ταύτην ὑπερβαλλόντων ὁ παιδιώδης ἐστίν .
ἀκρασίας δὲ τὸ μὲν προπέτεια τὸ δ᾽ ἀσθένεια .
οἳ μὲν γὰρ βουλευσάμενοι οὐκ ἐμμένουσιν οἷς ἐβουλεύσαντο διὰ τὸ πάθος ,οἳ δὲ διὰ τὸ μὴ βουλεύσασθαι ἄγονται ὑπὸ τοῦ πάθους ·
ἔνιοι γάρ ,ὥσπερ προγαργαλίσαντες οὐ γαργαλίζονται ,οὕτω καὶ προαισθόμενοι καὶ προϊδόντες καὶ προεγείραντες ἑαυτοὺς καὶ τὸν λογισμὸν οὐχ ἡττῶνται ὑπὸ τοῦ πάθους ,οὔτ᾽ ἂν ἡδὺ ᾖ οὔτ᾽ ἂν λυπηρόν .
μάλιστα δ᾽ οἱ ὀξεῖς καὶ μελαγχολικοὶ τὴν προπετῆ ἀκρασίαν εἰσὶν ἀκρατεῖς ·οἳ μὲν γὰρ διὰ τὴν ταχυτῆτα οἳ δὲ διὰ τὴν σφοδρότητα οὐκ ἀναμένουσι τὸν λόγον ,διὰ τὸ ἀκολουθητικοὶ εἶναι τῇ φαντασίᾳ .ἔστι δ᾽ ὁ μὲν ἀκόλαστος ,ὥσπερ ἐλέχθη ,οὐ μεταμελητικός ·ἐμμένει γὰρ τῇ προαιρέσει ·
ὁ δ᾽ ἀκρατὴς μεταμελητικὸς πᾶς .
διὸ οὐχ ὥσπερ ἠπορήσαμεν ,οὕτω καὶ ἔχει ,ἀλλ᾽ ὃ μὲν ἀνίατος ὃ δ᾽ ἰατός ·ἔοικε γὰρ ἡ μὲν μοχθηρία τῶν νοσημάτων οἷον ὑδέρῳ καὶ φθίσει ,ἡ δ᾽ ἀκρασία τοῖς ἐπιληπτικοῖς ·
ἣ μὲν γὰρ συνεχὴς ἣ δ᾽ οὐ συνεχὴς πονηρία .
καὶ ὅλως δ᾽ ἕτερον τὸ γένος ἀκρασίας καὶ κακίας ·ἡ μὲν γὰρ κακία λανθάνει ,ἡ δ᾽ ἀκρασία οὐ λανθάνει .
αὐτῶν δὲ τούτων βελτίους οἱ ἐκστατικοὶ ἢ οἱ τὸν λόγον ἔχοντες μέν ,μὴ ἐμμένοντες δέ ·
ὑπ᾽ ἐλάττονος γὰρ πάθους ἡττῶνται ,καὶ οὐκ ἀπροβούλευτοι ὥσπερ ἅτεροι ·
ὅμοιος γὰρ ὁ ἀκρατής ἐστι τοῖς ταχὺ μεθυσκομένοις καὶ ὑπ᾽ ὀλίγου οἴνου καὶ ἐλάττονος ἢ ὡς οἱ πολλοί .
ὅτι μὲν οὖν κακία ἡ ἀκρασία οὐκ ἔστι ,φανερόν [ ἀλλὰ πῇ ἴσως ] ·
τὸ μὲν γὰρ παρὰ προαίρεσιν τὸ δὲ κατὰ τὴν προαίρεσίν ἐστιν ·οὐ μὴν ἀλλ᾽ ὅμοιόν γε κατὰ τὰς πράξεις ,ὥσπερ τὸ Δημοδόκου εἰς Μιλησίους Μιλήσιοι ἀξύνετοι μὲν οὐκ εἰσίν ,δρῶσιν δ᾽ οἷάπερ ἀξύνετοι ,καὶ οἱ ἀκρατεῖς ἄδικοι μὲν οὐκ εἰσίν ,ἀδικήσουσι δέ .
ἐπεὶ δ᾽ ὃ μὲν τοιοῦτος οἷος μὴ διὰ τὸ πεπεῖσθαι διώκειν τὰς καθ᾽ ὑπερβολὴν καὶ παρὰ τὸν ὀρθὸν λόγον σωματικὰς ἡδονάς ,ὃ δὲ πέπεισται διὰ τὸ τοιοῦτος εἶναι οἷος διώκειν αὐτάς ,ἐκεῖνος μὲν οὖν εὐμετάπειστος ,οὗτος δὲ οὔ ·
ἡ γὰρ ἀρετὴ καὶ μοχθηρία τὴν ἀρχὴν ἣ μὲν φθείρει ἣ δὲ σῴζει ,ἐν δὲ ταῖς πράξεσι τὸ οὗ ἕνεκα ἀρχή ,ὥσπερ ἐν τοῖς μαθηματικοῖς αἱ ὑποθέσεις ·
οὔτε δὴ ἐκεῖ ὁ λόγος διδασκαλικὸς τῶν ἀρχῶν οὔτε ἐνταῦθα ,ἀλλ᾽ ἀρετὴ ἢ φυσικὴ ἢ ἐθιστὴ τοῦ ὀρθοδοξεῖν περὶ τὴν ἀρχήν .
σώφρων μὲν οὖν ὁ τοιοῦτος ,ἀκόλαστος δ᾽ ὁ ἐναντίος .
ἔστι δέ τις διὰ πάθος ἐκστατικὸς παρὰ τὸν ὀρθὸν λόγον ,ὃν ὥστε μὲν μὴ πράττειν κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον κρατεῖ τὸ πάθος ,ὥστε δ᾽ εἶναι τοιοῦτον οἷον πεπεῖσθαι διώκειν ἀνέδην δεῖν τὰς τοιαύτας ἡδονὰς οὐ κρατεῖ ·οὗτός ἐστιν ὁ ἀκρατής ,βελτίων ὢν τοῦ ἀκολάστου ,οὐδὲ φαῦλος ἁπλῶς ·σῴζεται γὰρ τὸ βέλτιστον ,ἡ ἀρχή .
ἄλλος δ᾽ ἐναντίος ,ὁ ἐμμενετικὸς καὶ οὐκ ἐκστατικὸς διά γε τὸ πάθος .
φανερὸν δὴ ἐκ τούτων ὅτι ἣ μὲν σπουδαία ἕξις ,ἣ δὲ φαύλη .
εἰ γάρ τις τοδὶ διὰ τοδὶ αἱρεῖται ἢ διώκει ,
καθ᾽ αὑτὸ μὲν τοῦτο διώκει καὶ αἱρεῖται ,κατὰ συμβεβηκὸς δὲ τὸ πρότερον .
ἁπλῶς δὲ λέγομεν τὸ καθ᾽ αὑτό .
ὥστε ἔστι μὲν ὡς ὁποιᾳοῦν δόξῃ ὃ μὲν ἐμμένει ὃ δ᾽ ἐξίσταται ,ἁπλῶς δὲ [ὁ] τῇ ἀληθεῖ .
εἰσὶ δέ τινες οἳ ἐμμενετικοὶ τῇ δόξῃ εἰσίν ,οὓς καλοῦσιν ἰσχυρογνώμονας ,οἱ δύσπειστοι καὶ οὐκ εὐμετάπειστοι ·
οἳ ὅμοιον μέν τι ἔχουσι τῷ ἐγκρατεῖ ,ὥσπερ ὁ ἄσωτος τῷ ἐλευθερίῳ καὶ ὁ θρασὺς τῷ θαρραλέῳ ,εἰσὶ δ᾽ ἕτεροι κατὰ πολλά .ὃ μὲν γὰρ διὰ πάθος καὶ ἐπιθυμίαν οὐ μεταβάλλει [ὁ ἐγκρατής] ,ἐπεὶ εὔπειστος ,ὅταν τύχῃ ,ἔσται ὁ ἐγκρατής ·οἳ δὲ οὐχ ὑπὸ λόγου ,ἐπεὶ ἐπιθυμίας γε λαμβάνουσι ,καὶ ἄγονται πολλοὶ ὑπὸ τῶν ἡδονῶν .εἰσὶ δὲ ἰσχυρογνώμονες οἱ ἰδιογνώμονες καὶ οἱ ἀμαθεῖς καὶ οἱ ἄγροικοι ,οἱ μὲν ἰδιογνώμονες δι᾽ ἡδονὴν καὶ λύπην ·
χαίρουσι γὰρ νικῶντες ἐὰν μὴ μεταπείθωνται ,καὶ λυποῦνται ἐὰν ἄκυρα τὰ αὐτῶν ᾖ ὥσπερ ψηφίσματα ·
ὥστε μᾶλλον τῷ ἀκρατεῖ ἐοίκασιν ἢ τῷ ἐγκρατεῖ .
εἰσὶ δέ τινες οἳ τοῖς δόξασιν οὐκ ἐμμένουσιν οὐ δι᾽ ἀκρασίαν ,οἷον ἐν τῷ Φιλοκτήτῃ τῷ Σοφοκλέους ὁ Νεοπτόλεμος ·
καίτοι δι᾽ ἡδονὴν οὐκ ἐνέμεινεν ,ἀλλὰ καλήν ·τὸ γὰρ ἀληθεύειν αὐτῷ καλὸν ἦν ,ἐπείσθη δ᾽ ὑπὸ τοῦ Ὀδυσσέως ψεύδεσθαι .
οὐ γὰρ πᾶς ὁ δι᾽ ἡδονήν τι πράττων οὔτ᾽ ἀκόλαστος οὔτε φαῦλος οὔτ᾽ ἀκρατής ,ἀλλ᾽ ὁ δι᾽ αἰσχράν .
ἐπεὶ δ᾽ ἔστι τις καὶ τοιοῦτος οἷος ἧττον ἢ δεῖ τοῖς σωματικοῖς χαίρειν ,καὶ οὐκ ἐμμένων τῷ λόγῳ ,ὁ [τοιοῦτος] τούτου καὶ τοῦ ἀκρατοῦς μέσος ὁ ἐγκρατής ·
ὁ μὲν γὰρ ἀκρατὴς οὐκ ἐμμένει τῷ λόγῳ διὰ τὸ μᾶλλόν τι ,οὗτος δὲ διὰ τὸ ἧττόν τι ·
ὁ δ᾽ ἐγκρατὴς ἐμμένει καὶ οὐδὲ δι᾽ ἕτερον μεταβάλλει .
δεῖ δέ ,εἴπερ ἡ ἐγκράτεια σπουδαῖον ,ἀμφοτέρας τὰς ἐναντίας ἕξεις φαύλας εἶναι ,ὥσπερ καὶ φαίνονται ·
ἀλλὰ διὰ τὸ τὴν ἑτέραν ἐν ὀλίγοις καὶ ὀλιγάκις εἶναι φανεράν ,ὥσπερ ἡ σωφροσύνη τῇ ἀκολασίᾳ δοκεῖ ἐναντίον εἶναι μόνον ,οὕτω καὶ ἡ ἐγκράτεια τῇ ἀκρασίᾳ .
ἐπεὶ δὲ καθ᾽ ὁμοιότητα πολλὰ λέγεται ,καὶ ἡ ἐγκράτεια ἡ τοῦ σώφρονος καθ᾽ ὁμοιότητα ἠκολούθηκεν ·ὅ τε γὰρ ἐγκρατὴς οἷος μηδὲν παρὰ τὸν λόγον διὰ τὰς σωματικὰς ἡδονὰς ποιεῖν καὶ ὁ σώφρων ,ἀλλ᾽ ὃ μὲν ἔχων ὃ δ᾽ οὐκ ἔχων φαύλας ἐπιθυμίας ,καὶ ὃ μὲν τοιοῦτος οἷος μὴ ἥδεσθαι παρὰ τὸν λόγον ,ὃ δ᾽ οἷος ἥδεσθαι ἀλλὰ μὴ ἄγεσθαι .ὅμοιοι δὲ καὶ ὁ ἀκρατὴς καὶ ἀκόλαστος ,ἕτεροι μὲν ὄντες ,ἀμφότεροι δὲ τὰ σωματικὰ ἡδέα διώκουσιν ,ἀλλ᾽ ὃ μὲν καὶ οἰόμενος δεῖν ,ὃ δ᾽ οὐκ οἰόμενος .οὐδ᾽ ἅμα φρόνιμον καὶ 
ἔτι οὐ τῷ εἰδέναι μόνον φρόνιμος ἀλλὰ καὶ τῷ πρακτικός ·
ὁ δ᾽ ἀκρατὴς οὐ πρακτικός - τὸν δὲ δεινὸν οὐδὲν κωλύει ἀκρατῆ εἶναι ·διὸ καὶ δοκοῦσιν ἐνίοτε φρόνιμοι μὲν εἶναί τινες ἀκρατεῖς δέ ,διὰ τὸ τὴν δεινότητα διαφέρειν τῆς φρονήσεως τὸν εἰρημένον τρόπον ἐν τοῖς πρώτοις λόγοις ,καὶ κατὰ μὲν τὸν λόγον ἐγγὺς εἶναι ,διαφέρειν δὲ κατὰ τὴν προαίρεσιν - οὐδὲ δὴ ὡς ὁ εἰδὼς καὶ θεωρῶν ,ἀλλ᾽ ὡς ὁ καθεύδων ἢ οἰνωμένος .καὶ ἑκὼν μέν [ τρόπον γάρ τινα εἰδὼς καὶ ὃ ποιεῖ καὶ οὗ ἕνεκα ] ,πονηρὸς δ᾽ οὔ ·ἡ γὰρ προαίρεσις ἐπιεικής ·ὥσθ᾽ ἡμιπόνηρος .καὶ οὐκ ἄδικος 
ὁ δὲ πονηρὸς χρωμένῃ μὲν τοῖς νόμοις ,πονηροῖς δὲ χρωμένῃ .
ἔστι δ᾽ ἀκρασία καὶ ἐγκράτεια περὶ τὸ ὑπερβάλλον τῆς τῶν πολλῶν ἕξεως ·
ὃ μὲν γὰρ ἐμμένει μᾶλλον ὃ δ᾽ ἧττον τῆς τῶν πλείστων δυνάμεως .
εὐιατοτέρα δὲ τῶν ἀκρασιῶν ,ἣν οἱ μελαγχολικοὶ ἀκρατεύονται ,τῶν βουλευομένων μὲν μὴ ἐμμενόντων δέ ,καὶ οἱ δι᾽ ἐθισμοῦ ἀκρατεῖς τῶν φυσικῶν ·
ῥᾷον γὰρ ἔθος μετακινῆσαι φύσεως ·
διὰ γὰρ τοῦτο καὶ τὸ ἔθος χαλεπόν ,ὅτι τῇ φύσει ἔοικεν ,ὥσπερ καὶ Εὔηνος λέγει φημὶ πολυχρόνιον μελέτην ἔμεναι ,φίλε ,καὶ δή ταύτην ἀνθρώποισι τελευτῶσαν φύσιν εἶναι .
τί μὲν οὖν ἐστὶν ἐγκράτεια καὶ τί ἀκρασία καὶ τί καρτερία καὶ τί μαλακία ,καὶ πῶς ἔχουσιν αἱ ἕξεις αὗται πρὸς ἀλλήλας ,εἴρηται .
περὶ δὲ ἡδονῆς καὶ λύπης θεωρῆσαι τοῦ τὴν πολιτικὴν φιλοσοφοῦντος ·
οὗτος γὰρ τοῦ τέλους ἀρχιτέκτων ,πρὸς ὃ βλέποντες ἕκαστον τὸ μὲν κακὸν τὸ δ᾽ ἀγαθὸν ἁπλῶς λέγομεν .
ἔτι δὲ καὶ τῶν ἀναγκαίων ἐπισκέψασθαι περὶ αὐτῶν ·τήν τε γὰρ ἀρετὴν καὶ τὴν κακίαν τὴν ἠθικὴν περὶ λύπας καὶ ἡδονὰς ἔθεμεν ,καὶ τὴν εὐδαιμονίαν οἱ πλεῖστοι μεθ᾽ ἡδονῆς εἶναί φασιν ·διὸ καὶ τὸν μακάριον ὠνομάκασιν ἀπὸ τοῦ χαίρειν .
τοῖς μὲν οὖν δοκεῖ οὐδεμία ἡδονὴ εἶναι ἀγαθόν ,οὔτε καθ᾽ αὑτὸ οὔτε κατὰ συμβεβηκός ·
οὐ γὰρ εἶναι ταὐτὸ τὸ ἀγαθὸν καὶ ἡδονήν ·
τοῖς δ᾽ ἔνιαι μὲν εἶναι ,αἱ δὲ πολλαὶ φαῦλαι .
ἔτι δὲ τούτων τρίτον ,εἰ καὶ πᾶσαι ἀγαθόν ,ὅμως μὴ ἐνδέχεσθαι εἶναι τὸ ἄριστον ἡδονήν .
ὅλως μὲν οὖν οὐκ ἀγαθόν ,ὅτι πᾶσα ἡδονὴ γένεσίς ἐστιν εἰς φύσιν αἰσθητή ,οὐδεμία δὲ γένεσις συγγενὴς τοῖς τέλεσιν ,οἷον οὐδεμία οἰκοδόμησις οἰκίᾳ .
ἔτι ὁ σώφρων φεύγει τὰς ἡδονάς .
ἔτι ὁ φρόνιμος τὸ ἄλυπον διώκει ,οὐ τὸ ἡδύ .
ἔτι ἐμπόδιον τῷ φρονεῖν αἱ ἡδοναί ,καὶ ὅσῳ μᾶλλον χαίρει ,μᾶλλον ,οἷον τῇ τῶν ἀφροδισίων ·
οὐδένα γὰρ ἂν δύνασθαι νοῆσαί τι ἐν αὐτῇ .
ἔτι τέχνη οὐδεμία ἡδονῆς ·
καίτοι πᾶν ἀγαθὸν τέχνης ἔργον .
ἔτι παιδία καὶ θηρία διώκει τὰς ἡδονάς .
τοῦ δὲ μὴ πάσας σπουδαίας ,ὅτι εἰσὶ καὶ αἰσχραὶ καὶ ὀνειδιζόμεναι ,καὶ ὅτι βλαβεραί ·
νοσώδη γὰρ ἔνια τῶν ἡδέων .
ὅτι δ᾽ οὐ τἄριστον ἡδονή ,ὅτι οὐ τέλος ἀλλὰ γένεσις .
τὰ μὲν οὖν λεγόμενα σχεδὸν ταῦτ᾽ ἐστίν .
ὅτι δ᾽ οὐ συμβαίνει διὰ ταῦτα μὴ εἶναι ἀγαθὸν μηδὲ τὸ ἄριστον ,ἐκ τῶνδε δῆλον .
πρῶτον μέν ,ἐπεὶ τὸ ἀγαθὸν διχῶς [ τὸ μὲν γὰρ ἁπλῶς τὸ δὲ τινί ] ,καὶ αἱ φύσεις καὶ αἱ ἕξεις ἀκολουθήσουσιν ,ὥστε καὶ αἱ κινήσεις καὶ αἱ γενέσεις ,καὶ αἱ φαῦλαι δοκοῦσαι εἶναι αἳ μὲν ἁπλῶς φαῦλαι τινὶ δ᾽ οὒ ἀλλ᾽ αἱρεταὶ τῷδε ,ἔνιαι δ᾽ οὐδὲ τῷδε ἀλλὰ ποτὲ καὶ ὀλίγον χρόνον αἱρεταί ,ἁπλῶς δ᾽ οὔ ·αἳ δ᾽ οὐδ᾽ ἡδοναί ,ἀλλὰ φαίνονται ,ὅσαι μετὰ λύπης καὶ ἰατρείας ἕνεκεν ,οἷον αἱ τῶν καμνόντων .ἔτι ἐπεὶ τοῦ ἀγαθοῦ τὸ μὲν ἐνέργεια τὸ δ᾽ ἕξις ,κατὰ συμβεβηκὸς αἱ καθιστᾶσαι εἰς 
ἔτι οὐκ ἀνάγκη ἕτερόν τι εἶναι βέλτιον τῆς ἡδονῆς ,ὥσπερ τινές φασι τὸ τέλος τῆς γενέσεως ·
οὐ γὰρ γενέσεις εἰσὶν οὐδὲ μετὰ γενέσεως πᾶσαι ,ἀλλ᾽ ἐνέργειαι καὶ τέλος ·
οὐδὲ γινομένων συμβαίνουσιν ἀλλὰ χρωμένων ·
καὶ τέλος οὐ πασῶν ἕτερόν τι ,ἀλλὰ τῶν εἰς τὴν τελέωσιν ἀγομένων τῆς φύσεως .διὸ καὶ οὐ καλῶς ἔχει τὸ αἰσθητὴν γένεσιν φάναι εἶναι τὴν ἡδονήν ,ἀλλὰ μᾶλλον λεκτέον ἐνέργειαν τῆς κατὰ φύσιν ἕξεως ,ἀντὶ δὲ τοῦ αἰσθητὴν ἀνεμπόδιστον .
δοκεῖ δὲ γένεσίς τισιν εἶναι ,ὅτι κυρίως ἀγαθόν ·
τὴν γὰρ ἐνέργειαν γένεσιν οἴονται εἶναι ,ἔστι δ᾽ ἕτερον .
τὸ δ᾽ εἶναι φαύλας ὅτι νοσώδη ἔνια ἡδέα ,τὸ αὐτὸ καὶ ὅτι ὑγιεινὰ ἔνια φαῦλα πρὸς χρηματισμόν .
ταύτῃ οὖν φαῦλα ἄμφω ,ἀλλ᾽ οὐ φαῦλα κατά γε τοῦτο ,ἐπεὶ καὶ τὸ θεωρεῖν ποτὲ βλάπτει πρὸς ὑγίειαν .ἐμποδίζει δὲ οὔτε φρονήσει οὔθ᾽ ἕξει οὐδεμιᾷ ἡ ἀφ᾽ ἑκάστης ἡδονή ,ἀλλ᾽ αἱ ἀλλότριαι ,ἐπεὶ αἱ ἀπὸ τοῦ θεωρεῖν καὶ μανθάνειν μᾶλλον ποιήσουσι θεωρεῖν καὶ μανθάνειν .
τὸ δὲ τέχνης μὴ εἶναι ἔργον ἡδονὴν μηδεμίαν εὐλόγως συμβέβηκεν ·
οὐδὲ γὰρ ἄλλης ἐνεργείας οὐδεμιᾶς τέχνη ἐστίν ,ἀλλὰ τῆς δυνάμεως ·
καίτοι καὶ ἡ μυρεψικὴ τέχνη καὶ ἡ ὀψοποιητικὴ δοκεῖ ἡδονῆς εἶναι .
τὸ δὲ τὸν σώφρονα φεύγειν καὶ τὸν φρόνιμον διώκειν τὸν ἄλυπον βίον ,καὶ τὸ τὰ παιδία καὶ τὰ θηρία διώκειν ,τῷ αὐτῷ λύεται πάντα .
ἐπεὶ γὰρ εἴρηται πῶς ἀγαθαὶ ἁπλῶς καὶ πῶς οὐκ ἀγαθαὶ πᾶσαι αἱ ἡδοναί ,τὰς τοιαύτας καὶ τὰ θηρία καὶ τὰ παιδία διώκει ,καὶ τὴν τούτων ἀλυπίαν ὁ φρόνιμος ,τὰς μετ᾽ ἐπιθυμίας καὶ λύπης ,καὶ τὰς σωματικάς [ τοιαῦται γὰρ αὗται ] καὶ τὰς τούτων ὑπερβολάς ,καθ᾽ ἃς ὁ ἀκόλαστος ἀκόλαστος .διὸ ὁ σώφρων φεύγει ταύτας ,ἐπεὶ εἰσὶν ἡδοναὶ καὶ σώφρονος .
ἀλλὰ μὴν ὅτι καὶ ἡ λύπη κακόν ,ὁμολογεῖται ,καὶ φευκτόν ·
ἣ μὲν γὰρ ἁπλῶς κακόν ,ἣ δὲ τῷ πῇ ἐμποδιστική .
τῷ δὲ φευκτῷ τὸ ἐναντίον ᾗ φευκτόν τι καὶ κακόν ,ἀγαθόν .
ἀνάγκη οὖν τὴν ἡδονὴν ἀγαθόν τι εἶναι .
ὡς γὰρ Σπεύσιππος ἔλυεν ,οὐ συμβαίνει ἡ λύσις ,ὥσπερ τὸ μεῖζον τῷ ἐλάττονι καὶ τῷ ἴσῳ ἐναντίον ·
οὐ γὰρ ἂν φαίη ὅπερ κακόν τι εἶναι τὴν ἡδονήν .
τἄριστόν τ᾽ οὐδὲν κωλύει ἡδονήν τινα εἶναι ,εἰ ἔνιαι φαῦλαι ἡδοναί ,ὥσπερ καὶ ἐπιστήμην τινὰ ἐνίων φαύλων οὐσῶν .
ἴσως δὲ καὶ ἀναγκαῖον ,εἴπερ ἑκάστης ἕξεώς εἰσιν ἐνέργειαι ἀνεμπόδιστοι ,εἴθ᾽ ἡ πασῶν ἐνέργειά ἐστιν εὐδαιμονία εἴτε ἡ τινὸς αὐτῶν ,ἂν ᾖ ἀνεμπόδιστος ,αἱρετωτάτην εἶναι ·
τοῦτο δ᾽ ἐστὶν ἡδονή .
ὥστε εἴη ἄν τις ἡδονὴ τὸ ἄριστον ,τῶν πολλῶν ἡδονῶν φαύλων οὐσῶν ,εἰ ἔτυχεν ,ἁπλῶς .
καὶ διὰ τοῦτο πάντες τὸν εὐδαίμονα ἡδὺν οἴονται βίον εἶναι ,καὶ ἐμπλέκουσι τὴν ἡδονὴν εἰς τὴν εὐδαιμονίαν ,εὐλόγως ·
οὐδεμία γὰρ ἐνέργεια τέλειος ἐμποδιζομένη ,ἡ δ᾽ εὐδαιμονία τῶν τελείων ·
διὸ προσδεῖται ὁ εὐδαίμων τῶν ἐν σώματι ἀγαθῶν καὶ τῶν ἐκτὸς καὶ τῆς τύχης ,ὅπως μὴ ἐμποδίζηται ταῦτα .
οἱ δὲ τὸν τροχιζόμενον καὶ τὸν δυστυχίαις μεγάλαις περιπίπτοντα εὐδαίμονα φάσκοντες εἶναι ,ἐὰν ᾖ ἀγαθός ,ἢ ἑκόντες ἢ ἄκοντες οὐδὲν λέγουσιν .
διὰ δὲ τὸ προσδεῖσθαι τῆς τύχης δοκεῖ τισὶ ταὐτὸν εἶναι ἡ εὐτυχία τῇ εὐδαιμονίᾳ ,οὐκ οὖσα ,ἐπεὶ καὶ αὐτὴ ὑπερβάλλουσα ἐμπόδιός ἐστιν ,καὶ ἴσως οὐκέτι εὐτυχίαν καλεῖν δίκαιον ·πρὸς γὰρ τὴν εὐδαιμονίαν ὁ ὅρος αὐτῆς .
καὶ τὸ διώκειν δ᾽ ἅπαντα καὶ θηρία καὶ ἀνθρώπους τὴν ἡδονὴν σημεῖόν τι τοῦ εἶναί πως τὸ ἄριστον αὐτήν ·
φήμη δ᾽ οὔτις πάμπαν ἀπόλλυται ,ἥν τινα λαοί πολλοί .
ἀλλ᾽ ἐπεὶ οὐχ ἡ αὐτὴ οὔτε φύσις οὔθ᾽ ἕξις ἡ ἀρίστη οὔτ᾽ ἔστιν οὔτε δοκεῖ ,οὐδ᾽ ἡδονὴν διώκουσι τὴν αὐτὴν πάντες ,ἡδονὴν μέντοι πάντες .
ἴσως δὲ καὶ διώκουσιν οὐχ ἣν οἴονται οὐδ᾽ ἣν ἂν φαῖεν ,ἀλλὰ τὴν αὐτήν ·
πάντα γὰρ φύσει ἔχει τι θεῖον .
ἀλλ᾽ εἰλήφασι τὴν τοῦ ὀνόματος κληρονομίαν αἱ σωματικαὶ ἡδοναὶ διὰ τὸ πλειστάκις τε παραβάλλειν εἰς αὐτὰς καὶ πάντας μετέχειν αὐτῶν ·
διὰ τὸ μόνας οὖν γνωρίμους εἶναι ταύτας μόνας οἴονται εἶναι .
φανερὸν δὲ καὶ ὅτι ,εἰ μὴ ἡδονὴ ἀγαθὸν καὶ ἡ ἐνέργεια ,οὐκ ἔσται ζῆν ἡδέως τὸν εὐδαίμονα ·
τίνος γὰρ ἕνεκα δέοι ἂν αὐτῆς ,εἴπερ μὴ ἀγαθόν ,ἀλλὰ καὶ λυπηρῶς ἐνδέχεται ζῆν ; οὔτε κακὸν γὰρ οὔτ᾽ ἀγαθὸν ἡ λύπη ,εἴπερ μηδ᾽ ἡδονή ·ὥστε διὰ τί ἂν φεύγοι ; 
οὐδὲ δὴ ἡδίων ὁ βίος ὁ τοῦ σπουδαίου ,εἰ μὴ καὶ αἱ ἐνέργειαι αὐτοῦ .
περὶ δὲ δὴ τῶν σωματικῶν ἡδονῶν ἐπισκεπτέον τοῖς λέγουσιν ὅτι ἔνιαί γε ἡδοναὶ αἱρεταὶ σφόδρα ,οἷον αἱ καλαί ,ἀλλ᾽ οὐχ αἱ σωματικαὶ καὶ περὶ ἃς ὁ ἀκόλαστος .
διὰ τί οὖν αἱ ἐναντίαι λῦπαι μοχθηραί ; 
κακῷ γὰρ ἀγαθὸν ἐναντίον .
ἢ οὕτως ἀγαθαὶ αἱ ἀναγκαῖαι ,ὅτι καὶ τὸ μὴ κακὸν ἀγαθόν ἐστιν ; 
ἢ μέχρι του ἀγαθαί ; 
τῶν μὲν γὰρ ἕξεων καὶ κινήσεων ὅσων μὴ ἔστι τοῦ βελτίονος ὑπερβολή ,οὐδὲ τῆς ἡδονῆς ·
ὅσων δ᾽ ἔστι ,καὶ τῆς ἡδονῆς .
ἔστιν δὲ τῶν σωματικῶν ἀγαθῶν ὑπερβολή ,καὶ ὁ φαῦλος τῷ διώκειν τὴν ὑπερβολήν ἐστιν ,ἀλλ᾽ οὐ τὰς ἀναγκαίας ·πάντες γὰρ χαίρουσί πως καὶ ὄψοις καὶ οἴνοις καὶ ἀφροδισίοις ,ἀλλ᾽ οὐχ ὡς δεῖ .
ἐναντίως δ᾽ ἐπὶ τῆς λύπης ·
οὐ γὰρ τὴν ὑπερβολὴν φεύγει ,ἀλλ᾽ ὅλως ·
οὐ γάρ ἐστι τῇ ὑπερβολῇ λύπη ἐναντία ἀλλ᾽ ἢ τῷ διώκοντι τὴν ὑπερβολήν .
ἐπεὶ δ᾽ οὐ μόνον δεῖ τἀληθὲς εἰπεῖν ἀλλὰ καὶ τὸ αἴτιον τοῦ ψεύδους ·τοῦτο γὰρ συμβάλλεται πρὸς τὴν πίστιν ·
ὅταν γὰρ εὔλογον φανῇ τὸ διὰ τί φαίνεται ἀληθὲς οὐκ ὂν ἀληθές ,πιστεύειν ποιεῖ τῷ ἀληθεῖ μᾶλλον ·
ὥστε λεκτέον διὰ τί φαίνονται αἱ σωματικαὶ ἡδοναὶ αἱρετώτεραι .
πρῶτον μὲν οὖν δὴ ὅτι ἐκκρούει τὴν λύπην ·
καὶ διὰ τὰς ὑπερβολὰς τῆς λύπης ,ὡς οὔσης ἰατρείας ,τὴν ἡδονὴν διώκουσι τὴν ὑπερβάλλουσαν καὶ ὅλως τὴν σωματικήν .
σφοδραὶ δὲ γίνονται αἱ ἰατρεῖαι ,διὸ καὶ διώκονται ,διὰ τὸ παρὰ τὸ ἐναντίον φαίνεσθαι .
καὶ οὐ σπουδαῖον δὴ δοκεῖ ἡ ἡδονὴ διὰ δύο ταῦτα ,ὥσπερ εἴρηται ,ὅτι αἳ μὲν φαύλης φύσεώς εἰσι πράξεις [ ἢ ἐκ γενετῆς ,ὥσπερ θηρίου ,ἢ δι᾽ ἔθος ,οἷον αἱ τῶν φαύλων ἀνθρώπων ] ,αἳ δ᾽ ἰατρεῖαι [ὅτι] ἐνδεοῦς ,καὶ ἔχειν βέλτιον ἢ γίνεσθαι ·
αἳ δὲ συμβαίνουσι τελεουμένων ·κατὰ συμβεβηκὸς οὖν σπουδαῖαι .ἔτι διώκονται διὰ τὸ σφοδραὶ εἶναι ὑπὸ τῶν ἄλλαις μὴ δυναμένων χαίρειν ·αὐτοὶ γοῦν αὑτοῖς δίψας τινὰς παρασκευάζουσιν .
ὅταν μὲν οὖν ἀβλαβεῖς ,ἀνεπιτίμητον ,ὅταν δὲ βλαβεράς ,φαῦλον .
οὔτε γὰρ ἔχουσιν ἕτερα ἐφ᾽ οἷς χαίρουσιν ,τό τε μηδέτερον πολλοῖς λυπηρὸν διὰ τὴν φύσιν .ἀεὶ γὰρ πονεῖ τὸ ζῷον ,ὥσπερ καὶ οἱ φυσιολόγοι μαρτυροῦσι ,τὸ ὁρᾶν ,τὸ ἀκούειν φάσκοντες εἶναι λυπηρόν ·ἀλλ᾽ ἤδη συνήθεις ἐσμέν ,ὡς φασίν .
ὁμοίως δ᾽ ἐν μὲν τῇ νεότητι διὰ τὴν αὔξησιν ὥσπερ οἱ οἰνωμένοι διάκεινται ,καὶ ἡδὺ ἡ νεότης .
οἱ δὲ μελαγχολικοὶ τὴν φύσιν δέονται ἀεὶ ἰατρείας ·καὶ γὰρ τὸ σῶμα δακνόμενον διατελεῖ διὰ τὴν κρᾶσιν ,καὶ ἀεὶ ἐν ὀρέξει σφοδρᾷ εἰσίν ·
ἐξελαύνει δὲ ἡδονὴ λύπην ἥ τ᾽ ἐναντία καὶ ἡ τυχοῦσα ,ἐὰν ᾖ ἰσχυρά ·
καὶ διὰ ταῦτα ἀκόλαστοι καὶ φαῦλοι γίνονται .
αὗται δὲ τῶν φύσει ἡδέων καὶ μὴ κατὰ συμβεβηκός .
λέγω δὲ κατὰ συμβεβηκὸς ἡδέα τὰ ἰατρεύοντα ·
ὅτι γὰρ συμβαίνει ἰατρεύεσθαι τοῦ ὑπομένοντος ὑγιοῦς πράττοντός τι ,διὰ τοῦτο ἡδὺ δοκεῖ εἶναι ·
φύσει δ᾽ ἡδέα ,ἃ ποιεῖ πρᾶξιν τῆς τοιᾶσδε φύσεως .
οὐκ ἀεὶ δ᾽ οὐθὲν ἡδὺ τὸ αὐτὸ διὰ τὸ μὴ ἁπλῆν ἡμῶν εἶναι τὴν φύσιν ,ἀλλ᾽ ἐνεῖναί τι καὶ ἕτερον ,καθὸ φθαρτοί ,ὥστε ἄν τι θάτερον πράττῃ ,τοῦτο τῇ ἑτέρᾳ φύσει παρὰ φύσιν ,ὅταν δ᾽ ἰσάζῃ ,οὔτε λυπηρὸν δοκεῖ οὔθ᾽ ἡδὺ τὸ πραττόμενον ·
ἐπεὶ εἴ του ἡ φύσις ἁπλῆ εἴη ,ἀεὶ ἡ αὐτὴ πρᾶξις ἡδίστη ἔσται .
διὸ ὁ θεὸς ἀεὶ μίαν καὶ ἁπλῆν χαίρει ἡδονήν ·
οὐ γὰρ μόνον κινήσεώς ἐστιν ἐνέργεια ἀλλὰ καὶ ἀκινησίας ,καὶ ἡδονὴ μᾶλλον ἐν ἠρεμίᾳ ἐστὶν ἢ ἐν κινήσει .
μεταβολὴ δὲ πάντων γλυκύ ,κατὰ τὸν ποιητήν ,διὰ πονηρίαν τινά ·
ὥσπερ γὰρ ἄνθρωπος εὐμετάβολος ὁ πονηρός ,καὶ ἡ φύσις ἡ δεομένη μεταβολῆς ·
οὐ γὰρ ἁπλῆ οὐδ᾽ ἐπιεικής .
περὶ μὲν οὖν ἐγκρατείας καὶ ἀκρασίας καὶ περὶ ἡδονῆς καὶ λύπης εἴρηται ,καὶ τί ἕκαστον καὶ πῶς τὰ μὲν ἀγαθὰ αὐτῶν ἐστὶ τὰ δὲ κακά ·
λοιπὸν δὲ καὶ περὶ φιλίας ἐροῦμεν .
μετὰ δὲ ταῦτα περὶ φιλίας ἕποιτ᾽ ἂν διελθεῖν ·
ἔστι γὰρ ἀρετή τις ἢ μετ᾽ ἀρετῆς ,ἔτι δ᾽ ἀναγκαιότατον εἰς τὸν βίον .
ἄνευ γὰρ φίλων οὐδεὶς ἕλοιτ᾽ ἂν ζῆν ,ἔχων τὰ λοιπὰ ἀγαθὰ πάντα ·
τί γὰρ ὄφελος τῆς τοιαύτης εὐετηρίας ἀφαιρεθείσης εὐεργεσίας ,ἣ γίγνεται μάλιστα καὶ ἐπαινετωτάτη πρὸς φίλους ; 
ἢ πῶς ἂν τηρηθείη καὶ σῴζοιτ᾽ ἄνευ φίλων ; 
ὅσῳ γὰρ πλείων ,τοσούτῳ ἐπισφαλεστέρα .
ἐν πενίᾳ τε καὶ ταῖς λοιπαῖς δυστυχίαις μόνην οἴονται καταφυγὴν εἶναι τοὺς φίλους .
καὶ νέοις δὲ πρὸς τὸ ἀναμάρτητον καὶ πρεσβυτέροις πρὸς θεραπείαν καὶ τὸ ἐλλεῖπον τῆς πράξεως δι᾽ ἀσθένειαν βοηθείας ,τοῖς τ᾽ ἐν ἀκμῇ πρὸς τὰς καλὰς πράξεις ·σύν τε δύ᾽ ἐρχομένω ·καὶ γὰρ νοῆσαι καὶ πρᾶξαι δυνατώτεροι .φύσει τ᾽ ἐνυπάρχειν ἔοικε πρὸς τὸ γεγεννημένον τῷ γεννήσαντι καὶ πρὸς τὸ γεννῆσαν τῷ γεννηθέντι ,οὐ μόνον ἐν ἀνθρώποις ἀλλὰ καὶ ἐν ὄρνισι καὶ τοῖς πλείστοις τῶν ζῴων ,καὶ τοῖς ὁμοεθνέσι πρὸς ἄλληλα ,καὶ μάλιστα τοῖς ἀνθρώποις ,ὅθεν τοὺς φιλανθρώπους ἐπαινοῦμεν .
ἴδοι δ᾽ ἄν τις καὶ ἐν ταῖς πλάναις ὡς οἰκεῖον ἅπας ἄνθρωπος ἀνθρώπῳ καὶ φίλον .
ἔοικε δὲ καὶ τὰς πόλεις συνέχειν ἡ φιλία ,καὶ οἱ νομοθέται μᾶλλον περὶ αὐτὴν σπουδάζειν ἢ τὴν δικαιοσύνην ·
ἡ γὰρ ὁμόνοια ὅμοιόν τι τῇ φιλίᾳ ἔοικεν εἶναι ,ταύτης δὲ μάλιστ᾽ ἐφίενται καὶ τὴν στάσιν ἔχθραν οὖσαν μάλιστα ἐξελαύνουσιν ·
καὶ φίλων μὲν ὄντων οὐδὲν δεῖ δικαιοσύνης ,δίκαιοι δ᾽ ὄντες προσδέονται φιλίας ,καὶ τῶν δικαίων τὸ μάλιστα φιλικὸν εἶναι δοκεῖ .
οὐ μόνον δ᾽ ἀναγκαῖόν ἐστιν ἀλλὰ καὶ καλόν ·
τοὺς γὰρ φιλοφίλους ἐπαινοῦμεν ,ἥ τε πολυφιλία δοκεῖ τῶν καλῶν ἕν τι εἶναι ·
καὶ ἔτι τοὺς αὐτοὺς οἴονται ἄνδρας ἀγαθοὺς εἶναι καὶ φίλους .
διαμφισβητεῖται δὲ περὶ αὐτῆς οὐκ ὀλίγα .
οἳ μὲν γὰρ ὁμοιότητά τινα τιθέασιν αὐτὴν καὶ τοὺς ὁμοίους φίλους ,ὅθεν τὸν ὅμοιόν φασιν ὡς τὸν ὅμοιον ,καὶ κολοιὸν ποτὶ κολοιόν ,καὶ τὰ τοιαῦτα ·
οἳ δ᾽ ἐξ ἐναντίας κεραμεῖς πάντας τοὺς τοιούτους ἀλλήλοις φασὶν εἶναι .
καὶ περὶ αὐτῶν τούτων ἀνώτερον ἐπιζητοῦσι καὶ φυσικώτερον ,Εὐριπίδης μὲν φάσκων ἐρᾶν μὲν ὄμβρου γαῖαν ξηρανθεῖσαν ,ἐρᾶν δὲ σεμνὸν οὐρανὸν πληρούμενον ὄμβρου πεσεῖν ἐς γαῖαν ,καὶ Ἡράκλειτος τὸ ἀντίξουν συμφέρον καὶ ἐκ τῶν διαφερόντων καλλίστην ἁρμονίαν καὶ πάντα κατ᾽ ἔριν γίνεσθαι ·ἐξ ἐναντίας δὲ τούτοις ἄλλοι τε καὶ Ἐμπεδοκλῆς ·τὸ γὰρ ὅμοιον τοῦ ὁμοίου ἐφίεσθαι .τὰ μὲν οὖν φυσικὰ τῶν ἀπορημάτων ἀφείσθω [ οὐ γὰρ οἰκεῖα τῆς παρούσης σκέψεως ] ·ὅσα δ᾽ ἐστὶν ἀνθρωπικὰ καὶ ἀνήκει εἰς τὰ ἤθη καὶ τὰ πάθη ,ταῦτ᾽ ἐπισκεψώμεθα ,οἷον πότερον ἐν πᾶσι γίνεται φιλία ἢ 
εἴρηται δ᾽ ὑπὲρ αὐτῶν ἔμπροσθεν .
τάχα δ᾽ ἂν γένοιτο περὶ αὐτῶν φανερὸν γνωρισθέντος τοῦ φιλητοῦ .
δοκεῖ γὰρ οὐ πᾶν φιλεῖσθαι ἀλλὰ τὸ φιλητόν ,τοῦτο δ᾽ εἶναι ἀγαθὸν ἢ ἡδὺ ἢ χρήσιμον ·
δόξειε δ᾽ ἂν χρήσιμον εἶναι δι᾽ οὗ γίνεται ἀγαθόν τι ἢ ἡδονή ,ὥστε φιλητὰ ἂν εἴη τἀγαθόν τε καὶ τὸ ἡδὺ ὡς τέλη .
πότερον οὖν τἀγαθὸν φιλοῦσιν ἢ τὸ αὑτοῖς ἀγαθόν ; 
διαφωνεῖ γὰρ ἐνίοτε ταῦτα .
ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τὸ ἡδύ .
δοκεῖ δὲ τὸ αὑτῷ ἀγαθὸν φιλεῖν ἕκαστος ,καὶ εἶναι ἁπλῶς μὲν τἀγαθὸν φιλητόν ,ἑκάστῳ δὲ τὸ ἑκάστῳ ·
φιλεῖ δ᾽ ἕκαστος οὐ τὸ ὂν αὑτῷ ἀγαθὸν ἀλλὰ τὸ φαινόμενον .
διοίσει δ᾽ οὐδέν ·ἔσται γὰρ τὸ φιλητὸν φαινόμενον .τριῶν δ᾽ ὄντων δι᾽ ἃ φιλοῦσιν ,ἐπὶ μὲν τῇ τῶν ἀψύχων φιλήσει οὐ λέγεται φιλία ·οὐ γάρ ἐστιν ἀντιφίλησις ,οὐδὲ βούλησις ἐκείνῳ ἀγαθοῦ [ γελοῖον γὰρ ἴσως τῷ οἴνῳ βούλεσθαι τἀγαθά ,ἀλλ᾽ εἴπερ ,σῴζεσθαι βούλεται αὐτόν ,ἵνα αὐτὸς ἔχῃ ] ·
τῷ δὲ φίλῳ φασὶ δεῖν βούλεσθαι τἀγαθὰ ἐκείνου ἕνεκα .
τοὺς δὲ βουλομένους οὕτω τἀγαθὰ εὔνους λέγουσιν ,ἂν μὴ ταὐτὸ καὶ παρ᾽ ἐκείνου γίνηται ·
εὔνοιαν γὰρ ἐν ἀντιπεπονθόσι φιλίαν εἶναι .
τοῦτο δὲ τὸ αὐτὸ κἂν ἐκείνων τις πάθοι πρὸς τοῦτον .
εὖνοι μὲν οὖν οὗτοι φαίνονται ἀλλήλοις ·
φίλους δὲ πῶς ἄν τις εἴποι λανθάνοντας ὡς ἔχουσιν ἑαυτοῖς ; 
δεῖ ἄρα εὐνοεῖν ἀλλήλοις καὶ βούλεσθαι τἀγαθὰ μὴ λανθάνοντας δι᾽ ἕν τι τῶν εἰρημένων .
διαφέρει δὲ ταῦτα ἀλλήλων εἴδει ·
καὶ αἱ φιλήσεις ἄρα καὶ αἱ φιλίαι .
τρία δὴ τὰ τῆς φιλίας εἴδη ,ἰσάριθμα τοῖς φιλητοῖς ·
καθ᾽ ἕκαστον γάρ ἐστιν ἀντιφίλησις οὐ λανθάνουσα ,οἱ δὲ φιλοῦντες ἀλλήλους βούλονται τἀγαθὰ ἀλλήλοις ταύτῃ ᾗ φιλοῦσιν .
οἱ μὲν οὖν διὰ τὸ χρήσιμον φιλοῦντες ἀλλήλους οὐ καθ᾽ αὑτοὺς φιλοῦσιν ,ἀλλ᾽ ᾗ γίνεταί τι αὐτοῖς παρ᾽ ἀλλήλων ἀγαθόν .
ὁμοίως δὲ καὶ οἱ δι᾽ ἡδονήν ·
οὐ γὰρ τῷ ποιούς τινας εἶναι ἀγαπῶσι τοὺς εὐτραπέλους ,ἀλλ᾽ ὅτι ἡδεῖς αὑτοῖς .
οἵ τε δὴ διὰ τὸ χρήσιμον φιλοῦντες διὰ τὸ αὑτοῖς ἀγαθὸν στέργουσι ,καὶ οἱ δι᾽ ἡδονὴν διὰ τὸ αὑτοῖς ἡδύ ,καὶ οὐχ ᾗ ὁ φιλούμενός ἐστιν ,ἀλλ᾽ ᾗ χρήσιμος ἢ ἡδύς .
οὐ γὰρ ᾗ ἐστὶν ὅσπερ ἐστὶν ὁ φιλούμενος ,ταύτῃ φιλεῖται ,ἀλλ᾽ ᾗ πορίζουσιν οἳ μὲν ἀγαθόν τι οἳ δ᾽ ἡδονήν .
εὐδιάλυτοι δὴ αἱ τοιαῦταί εἰσι ,μὴ διαμενόντων αὐτῶν ὁμοίων ·ἐὰν γὰρ μηκέτι ἡδεῖς ἢ χρήσιμοι ὦσι ,παύονται φιλοῦντες .τὸ δὲ χρήσιμον οὐ διαμένει ,ἀλλ᾽ ἄλλοτε ἄλλο γίνεται .ἀπολυθέντος οὖν δι᾽ ὃ φίλοι ἦσαν ,διαλύεται καὶ ἡ φιλία ,ὡς οὔσης τῆς φιλίας πρὸς ἐκεῖνα .μάλιστα δ᾽ ἐν τοῖς πρεσβύταις ἡ τοιαύτη δοκεῖ φιλία γίνεσθαι [ οὐ γὰρ τὸ ἡδὺ οἱ τηλικοῦτοι διώκουσιν ἀλλὰ τὸ ὠφέλιμον ] ,καὶ τῶν ἐν ἀκμῇ καὶ νέων ὅσοι τὸ συμφέρον διώκουσιν .οὐ πάνυ δ᾽ οἱ τοιοῦτοι οὐδὲ συζῶσι μετ᾽ ἀλλήλων ·ἐνίοτε γὰρ οὐδ᾽ εἰσὶν 
εἰς ταύτας δὲ καὶ τὴν ξενικὴν τιθέασιν .
ἡ δὲ τῶν νέων φιλία δι᾽ ἡδονὴν εἶναι δοκεῖ ·κατὰ πάθος γὰρ οὗτοι ζῶσι ,καὶ μάλιστα διώκουσι τὸ ἡδὺ αὑτοῖς καὶ τὸ παρόν ·
τῆς ἡλικίας δὲ μεταπιπτούσης καὶ τὰ ἡδέα γίνεται ἕτερα .
τῆς δὲ τοιαύτης ἡδονῆς ταχεῖα ἡ μεταβολή .
καὶ ἐρωτικοὶ δ᾽ οἱ νέοι ·κατὰ πάθος γὰρ καὶ δι᾽ ἡδονὴν τὸ πολὺ τῆς ἐρωτικῆς ·
διόπερ φιλοῦσι καὶ ταχέως παύονται ,πολλάκις τῆς αὐτῆς ἡμέρας μεταπίπτοντες .
συνημερεύειν δὲ καὶ συζῆν οὗτοι βούλονται ·γίνεται γὰρ αὐτοῖς τὸ κατὰ τὴν φιλίαν οὕτως .
τελεία δ᾽ ἐστὶν ἡ τῶν ἀγαθῶν φιλία καὶ κατ᾽ ἀρετὴν ὁμοίων ·
οὗτοι γὰρ τἀγαθὰ ὁμοίως βούλονται ἀλλήλοις ᾗ ἀγαθοί ,ἀγαθοὶ δ᾽ εἰσὶ καθ᾽ αὑτούς .
οἱ δὲ βουλόμενοι τἀγαθὰ τοῖς φίλοις ἐκείνων ἕνεκα μάλιστα φίλοι ·δι᾽ αὑτοὺς γὰρ οὕτως ἔχουσι ,καὶ οὐ κατὰ συμβεβηκός ·διαμένει οὖν ἡ τούτων φιλία ἕως ἂν ἀγαθοὶ ὦσιν ,ἡ δ᾽ ἀρετὴ μόνιμον .καὶ ἔστιν ἑκάτερος ἁπλῶς ἀγαθὸς καὶ τῷ φίλῳ ·οἱ γὰρ ἀγαθοὶ καὶ ἁπλῶς ἀγαθοὶ καὶ ἀλλήλοις ὠφέλιμοι .ὁμοίως δὲ καὶ ἡδεῖς ·
καὶ γὰρ ἁπλῶς οἱ ἀγαθοὶ ἡδεῖς καὶ ἀλλήλοις ·
ἑκάστῳ γὰρ καθ᾽ ἡδονήν εἰσιν αἱ οἰκεῖαι πράξεις καὶ αἱ τοιαῦται ,τῶν ἀγαθῶν δὲ αἱ αὐταὶ ἢ ὅμοιαι .ἡ τοιαύτη δὲ φιλία μόνιμος εὐλόγως ἐστίν ·συνάπτει γὰρ ἐν αὐτῇ πάνθ᾽ ὅσα τοῖς φίλοις δεῖ ὑπάρχειν .
πᾶσα γὰρ φιλία δι᾽ ἀγαθόν ἐστιν ἢ δι᾽ ἡδονήν ,ἢ ἁπλῶς ἢ τῷ φιλοῦντι ,καὶ καθ᾽ ὁμοιότητά τινα ·
ταύτῃ δὲ πάνθ᾽ ὑπάρχει τὰ εἰρημένα καθ᾽ αὑτούς ·
̣ ταύτῃ γὰρ ὅμοια ̣ καὶ τὰ λοιπά ,τό τε ἁπλῶς ἀγαθὸν καὶ ἡδὺ ἁπλῶς ἐστίν ,μάλιστα δὲ ταῦτα φιλητά ·
καὶ τὸ φιλεῖν δὴ καὶ ἡ φιλία ἐν τούτοις μάλιστα καὶ ἀρίστη .
σπανίας δ᾽ εἰκὸς τὰς τοιαύτας εἶναι ·ὀλίγοι γὰρ οἱ τοιοῦτοι .
ἔτι δὲ προσδεῖται χρόνου καὶ συνηθείας ·
κατὰ τὴν παροιμίαν γὰρ οὐκ ἔστιν εἰδῆσαι ἀλλήλους πρὶν τοὺς λεγομένους ἅλας συναναλῶσαι ·
οὐδ᾽ ἀποδέξασθαι δὴ πρότερον οὐδ᾽ εἶναι φίλους ,πρὶν ἂν ἑκάτερος ἑκατέρῳ φανῇ φιλητὸς καὶ πιστευθῇ .
οἱ δὲ ταχέως τὰ φιλικὰ πρὸς ἀλλήλους ποιοῦντες βούλονται μὲν φίλοι εἶναι ,οὐκ εἰσὶ δέ ,εἰ μὴ καὶ φιλητοί ,καὶ τοῦτ᾽ ἴσασιν ·
βούλησις μὲν γὰρ ταχεῖα φιλίας γίνεται ,φιλία δ᾽ οὔ .
αὕτη μὲν οὖν καὶ κατὰ τὸν χρόνον καὶ κατὰ τὰ λοιπὰ τελεία ἐστί ,καὶ κατὰ πάντα ταὐτὰ γίνεται καὶ ὅμοια ἑκατέρῳ παρ᾽ ἑκατέρου ,ὅπερ δεῖ τοῖς φίλοις ὑπάρχειν .ἡ δὲ διὰ τὸ ἡδὺ ὁμοίωμα ταύτης ἔχει ·καὶ γὰρ οἱ ἀγαθοὶ ἡδεῖς ἀλλήλοις .ὁμοίως δὲ καὶ ἡ διὰ τὸ χρήσιμον ·καὶ γὰρ τοιοῦτοι ἀλλήλοις οἱ ἀγαθοί .
μάλιστα δὲ καὶ ἐν τούτοις αἱ φιλίαι μένουσιν ,ὅταν τὸ αὐτὸ γίνηται παρ᾽ ἀλλήλων ,οἷον ἡδονή ,καὶ μὴ μόνον οὕτως ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ,οἷον τοῖς εὐτραπέλοις ,καὶ μὴ ὡς ἐραστῇ καὶ ἐρωμένῳ .
οὐ γὰρ ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ἥδονται οὗτοι ,ἀλλ᾽ ὃ μὲν ὁρῶν ἐκεῖνον ,ὃ δὲ θεραπευόμενος ὑπὸ τοῦ ἐραστοῦ ·
ληγούσης δὲ τῆς ὥρας ἐνίοτε καὶ ἡ φιλία λήγει [ τῷ μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν ἡδεῖα ἡ ὄψις ,τῷ δ᾽ οὐ γίνεται ἡ θεραπεία ] ·
πολλοὶ δ᾽ αὖ διαμένουσιν ,ἐὰν ἐκ τῆς συνηθείας τὰ ἤθη στέρξωσιν ,ὁμοήθεις ὄντες .
οἱ δὲ μὴ τὸ ἡδὺ ἀντικαταλλαττόμενοι ἀλλὰ τὸ χρήσιμον ἐν τοῖς ἐρωτικοῖς καὶ εἰσὶν ἧττον φίλοι καὶ διαμένουσιν .
οἱ δὲ διὰ τὸ χρήσιμον ὄντες φίλοι ἅμα τῷ συμφέροντι διαλύονται ·
οὐ γὰρ ἀλλήλων ἦσαν φίλοι ἀλλὰ τοῦ λυσιτελοῦς .
δι᾽ ἡδονὴν μὲν οὖν καὶ διὰ τὸ χρήσιμον καὶ φαύλους ἐνδέχεται φίλους ἀλλήλοις εἶναι καὶ ἐπιεικεῖς φαύλοις καὶ μηδέτερον ὁποιῳοῦν ,δι᾽ αὑτοὺς δὲ δῆλον ὅτι μόνους τοὺς ἀγαθούς ·
οἱ γὰρ κακοὶ οὐ χαίρουσιν ἑαυτοῖς ,εἰ μή τις ὠφέλεια γίνοιτο .
καὶ μόνη δὲ ἡ τῶν ἀγαθῶν φιλία ἀδιάβλητός ἐστιν ·
καὶ τὸ πιστεύειν ἐν τούτοις ,καὶ τὸ μηδέποτ᾽ ἂν ἀδικῆσαι ,καὶ ὅσα ἄλλα ἐν τῇ ὡς ἀληθῶς φιλίᾳ ἀξιοῦται .
ἐν δὲ ταῖς ἑτέραις οὐδὲν κωλύει τὰ τοιαῦτα γίνεσθαι .
ἐπεὶ γὰρ οἱ ἄνθρωποι λέγουσι φίλους καὶ τοὺς διὰ τὸ χρήσιμον ,ὥσπερ αἱ πόλεις [ δοκοῦσι γὰρ αἱ συμμαχίαι ταῖς πόλεσι γίνεσθαι ἕνεκα τοῦ συμφέροντος ] ,καὶ τοὺς δι᾽ ἡδονὴν ἀλλήλους στέργοντας ,ὥσπερ οἱ παῖδες ,ἴσως λέγειν μὲν δεῖ καὶ ἡμᾶς φίλους τοὺς τοιούτους ,εἴδη δὲ τῆς φιλίας πλείω ,καὶ πρώτως μὲν καὶ κυρίως τὴν τῶν ἀγαθῶν ᾗ ἀγαθοί ,τὰς δὲ λοιπὰς καθ᾽ ὁμοιότητα ·ᾗ γὰρ ἀγαθόν τι καὶ ὅμοιόν τι ,ταύτῃ φίλοι ·
καὶ γὰρ τὸ ἡδὺ ἀγαθὸν τοῖς φιληδέσιν .
οὐ γὰρ πάνυ συνδυάζεται τὰ κατὰ συμβεβηκός .
εἰς ταῦτα δὲ τὰ εἴδη τῆς φιλίας νενεμημένης οἱ μὲν φαῦλοι ἔσονται φίλοι δι᾽ ἡδονὴν ἢ τὸ χρήσιμον ,ταύτῃ ὅμοιοι ὄντες ,οἱ δ᾽ ἀγαθοὶ δι᾽ αὑτοὺς φίλοι ·ᾗ γὰρ ἀγαθοί .
οὗτοι μὲν οὖν ἁπλῶς φίλοι ,ἐκεῖνοι δὲ κατὰ συμβεβηκὸς καὶ τῷ ὡμοιῶσθαι τούτοις .
ὥσπερ δ᾽ ἐπὶ τῶν ἀρετῶν οἳ μὲν καθ᾽ ἕξιν οἳ δὲ κατ᾽ ἐνέργειαν ἀγαθοὶ λέγονται ,οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς φιλίας ·
οἱ γὰρ τόποι οὐ διαλύουσι τὴν φιλίαν ἁπλῶς ,ἀλλὰ τὴν ἐνέργειαν .
ἐὰν δὲ χρόνιος ἡ ἀπουσία γίνηται ,καὶ τῆς φιλίας δοκεῖ λήθην ποιεῖν ·
ὅθεν εἴρηται πολλὰς δὴ φιλίας ἀπροσηγορία διέλυσεν .
οὐ φαίνονται δ᾽ οὔθ᾽ οἱ πρεσβῦται οὔθ᾽ οἱ στρυφνοὶ φιλικοὶ εἶναι ·βραχὺ γὰρ ἐν αὐτοῖς τὸ τῆς ἡδονῆς ,οὐδεὶς δὲ δύναται συνημερεύειν τῷ λυπηρῷ οὐδὲ τῷ μὴ ἡδεῖ ·μάλιστα γὰρ ἡ φύσις φαίνεται τὸ λυπηρὸν φεύγειν ,ἐφίεσθαι δὲ τοῦ ἡδέος .
οἱ δ᾽ ἀποδεχόμενοι ἀλλήλους ,μὴ συζῶντες δέ ,εὔνοις ἐοίκασι μᾶλλον ἢ φίλοις .
μονώταις γὰρ εἶναι τούτοις ἥκιστα προσήκει ] ·
συνδιάγειν δὲ μετ᾽ ἀλλήλων οὐκ ἔστι μὴ ἡδεῖς ὄντας μηδὲ χαίροντας τοῖς αὐτοῖς ,ὅπερ ἡ ἑταιρικὴ δοκεῖ ἔχειν .
μάλιστα μὲν οὖν ἐστὶ φιλία ἡ τῶν ἀγαθῶν ,καθάπερ πολλάκις εἴρηται ·
δοκεῖ γὰρ φιλητὸν μὲν καὶ αἱρετὸν τὸ ἁπλῶς ἀγαθὸν ἢ ἡδύ ,ἑκάστῳ δὲ τὸ αὑτῷ τοιοῦτον ·
ὁ δ᾽ ἀγαθὸς τῷ ἀγαθῷ δι᾽ ἄμφω ταῦτα .
ἔοικε δ᾽ ἡ μὲν φίλησις πάθει ,ἡ δὲ φιλία ἕξει ·
καὶ τἀγαθὰ βούλονται τοῖς φιλουμένοις ἐκείνων ἕνεκα ,οὐ κατὰ πάθος ἀλλὰ καθ᾽ ἕξιν .
καὶ φιλοῦντες τὸν φίλον τὸ αὑτοῖς ἀγαθὸν φιλοῦσιν ·ὁ γὰρ ἀγαθὸς φίλος γινόμενος ἀγαθὸν γίνεται ᾧ φίλος .
ἑκάτερος οὖν φιλεῖ τε τὸ αὑτῷ ἀγαθόν ,καὶ τὸ ἴσον ἀνταποδίδωσι τῇ βουλήσει καὶ τῷ ἡδεῖ ·
λέγεται γὰρ φιλότης ἰσότης ,μάλιστα δὲ τῇ τῶν ἀγαθῶν ταῦθ᾽ ὑπάρχει .ἐν δὲ τοῖς στρυφνοῖς καὶ πρεσβυτικοῖς ἧττον γίνεται ἡ φιλία ,ὅσῳ δυσκολώτεροί εἰσι καὶ ἧττον ταῖς ὁμιλίαις χαίρουσιν ·
ταῦτα γὰρ δοκεῖ μάλιστ᾽ εἶναι φιλικὰ καὶ ποιητικὰ φιλίας .
διὸ νέοι μὲν γίνονται φίλοι ταχύ ,πρεσβῦται δ᾽ οὔ ·οὐ γὰρ γίνονται φίλοι οἷς ἂν μὴ χαίρωσιν ·
ὁμοίως δ᾽ οὐδ᾽ οἱ στρυφνοί .
ἀλλ᾽ οἱ τοιοῦτοι εὖνοι μέν εἰσιν ἀλλήλοις ·βούλονται γὰρ τἀγαθὰ καὶ ἀπαντῶσιν εἰς τὰς χρείας ·
φίλοι δ᾽ οὐ πάνυ εἰσὶ διὰ τὸ μὴ συνημερεύειν μηδὲ χαίρειν ἀλλήλοις ,ἃ δὴ μάλιστ᾽ εἶναι δοκεῖ φιλικά .
πολλοῖς δ᾽ εἶναι φίλον κατὰ τὴν τελείαν φιλίαν οὐκ ἐνδέχεται ,ὥσπερ οὐδ᾽ ἐρᾶν πολλῶν ἅμα [ ἔοικε γὰρ ὑπερβολῇ ,τὸ τοιοῦτο δὲ πρὸς ἕνα πέφυκε γίνεσθαι ] ·
πολλοὺς δ᾽ ἅμα τῷ αὐτῷ ἀρέσκειν σφόδρα οὐ ῥᾴδιον ,ἴσως δ᾽ οὐδ᾽ ἀγαθοὺς εἶναι .
δεῖ δὲ καὶ ἐμπειρίαν λαβεῖν καὶ ἐν συνηθείᾳ γενέσθαι ,ὃ παγχάλεπον .
διὰ τὸ χρήσιμον δὲ καὶ τὸ ἡδὺ πολλοῖς ἀρέσκειν ἐνδέχεται ·
πολλοὶ γὰρ οἱ τοιοῦτοι ,καὶ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ αἱ ὑπηρεσίαι .τούτων δὲ μᾶλλον ἔοικε φιλίᾳ ἡ διὰ τὸ ἡδύ ,ὅταν ταὐτὰ ἀπ᾽ ἀμφοῖν γίνηται καὶ χαίρωσιν ἀλλήλοις ἢ τοῖς αὐτοῖς ,οἷαι τῶν νέων εἰσὶν αἱ φιλίαι ·μᾶλλον γὰρ ἐν ταύταις τὸ ἐλευθέριον .ἡ δὲ διὰ τὸ χρήσιμον ἀγοραίων .
καὶ οἱ μακάριοι δὲ χρησίμων μὲν οὐδὲν δέονται ,ἡδέων δέ ·
συζῆν μὲν γὰρ βούλονταί τισι ,τὸ δὲ λυπηρὸν ὀλίγον μὲν χρόνον φέρουσιν ,συνεχῶς δ᾽ οὐδεὶς ἂν ὑπομείναι ,οὐδ᾽ αὐτὸ τὸ ἀγαθόν ,εἰ λυπηρὸν αὐτῷ εἴη ·
διὸ τοὺς φίλους ἡδεῖς ζητοῦσιν .
δεῖ δ᾽ ἴσως καὶ ἀγαθοὺς τοιούτους ὄντας ,καὶ ἔτι αὑτοῖς ·οὕτω γὰρ ὑπάρξει αὐτοῖς ὅσα δεῖ τοῖς φίλοις .
οἱ δ᾽ ἐν ταῖς ἐξουσίαις διῃρημένοις φαίνονται χρῆσθαι τοῖς φίλοις ·
ἄλλοι γὰρ αὐτοῖς εἰσὶ χρήσιμοι καὶ ἕτεροι ἡδεῖς ,ἄμφω δ᾽ οἱ αὐτοὶ οὐ πάνυ ·
οὔτε γὰρ ἡδεῖς μετ᾽ ἀρετῆς ζητοῦσιν οὔτε χρησίμους εἰς τὰ καλά ,ἀλλὰ τοὺς μὲν εὐτραπέλους τοῦ ἡδέος ἐφιέμενοι ,τοὺς δὲ δεινοὺς πρᾶξαι τὸ ἐπιταχθέν ,ταῦτα δ᾽ οὐ πάνυ γίνεται ἐν τῷ αὐτῷ .
ἡδὺς δὲ καὶ χρήσιμος ἅμα εἴρηται ὅτι ὁ σπουδαῖος ·ἀλλ᾽ ὑπερέχοντι οὐ γίνεται ὁ τοιοῦτος φίλος ,ἐὰν μὴ καὶ τῇ ἀρετῇ ὑπερέχηται ·
εἰ δὲ μή ,οὐκ ἰσάζει ἀνάλογον ὑπερεχόμενος .
οὐ πάνυ δ᾽ εἰώθασι τοιοῦτοι γίνεσθαι .εἰσὶ δ᾽ οὖν αἱ εἰρημέναι φιλίαι ἐν ἰσότητι ·
τὰ γὰρ αὐτὰ γίνεται ἀπ᾽ ἀμφοῖν καὶ βούλονται ἀλλήλοις ,ἢ ἕτερον ἀνθ᾽ ἑτέρου καταλλάττονται ,οἷον ἡδονὴν ἀντ᾽ ὠφελείας ·
ὅτι δὲ καὶ ἧττόν εἰσιν αὗται φιλίαι καὶ μένουσιν ,εἴρηται .
δοκοῦσι δὲ [καὶ] δι᾽ ὁμοιότητα καὶ ἀνομοιότητα ταὐτοῦ εἶναί τε καὶ οὐκ εἶναι φιλίαι ·
καθ᾽ ὁμοιότητα γὰρ τῆς κατ᾽ ἀρετὴν φαίνονται φιλίαι [ ἣ μὲν γὰρ τὸ ἡδὺ ἔχει ἣ δὲ τὸ χρήσιμον ,ταῦτα δ᾽ ὑπάρχει κἀκείνῃ ] ,τῷ δὲ τὴν μὲν ἀδιάβλητον καὶ μόνιμον εἶναι ,ταύτας δὲ ταχέως μεταπίπτειν ἄλλοις τε διαφέρειν πολλοῖς ,οὐ φαίνονται φιλίαι ,δι᾽ ἀνομοιότητα ἐκείνης .
ἕτερον δ᾽ ἐστὶ φιλίας εἶδος τὸ καθ᾽ ὑπεροχήν ,οἷον πατρὶ πρὸς υἱὸν καὶ ὅλως πρεσβυτέρῳ πρὸς νεώτερον ,ἀνδρί τε πρὸς γυναῖκα καὶ παντὶ ἄρχοντι πρὸς ἀρχόμενον .
διαφέρουσι δ᾽ αὗται καὶ ἀλλήλων ·
οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ γονεῦσι πρὸς τέκνα καὶ ἄρχουσι πρὸς ἀρχομένους ,ἀλλ᾽ οὐδὲ πατρὶ πρὸς υἱὸν καὶ υἱῷ πρὸς πατέρα ,οὐδ᾽ ἀνδρὶ πρὸς γυναῖκα καὶ γυναικὶ πρὸς ἄνδρα .
ἑτέρα γὰρ ἑκάστου τούτων ἀρετὴ καὶ τὸ ἔργον ,ἕτερα δὲ καὶ δι᾽ ἃ φιλοῦσιν ·
ταὐτὰ μὲν δὴ οὔτε γίνεται ἑκατέρῳ παρὰ θατέρου οὔτε δεῖ ζητεῖν ·
ὅταν δὲ γονεῦσι μὲν τέκνα ἀπονέμῃ ἃ δεῖ τοῖς γεννήσασι ,γονεῖς δὲ [υἱέσιν] ἃ δεῖ τοῖς τέκνοις ,μόνιμος ἡ τῶν τοιούτων καὶ ἐπιεικὴς ἔσται φιλία .
ἀνάλογον δ᾽ ἐν πάσαις ταῖς καθ᾽ ὑπεροχὴν οὔσαις φιλίαις καὶ τὴν φίλησιν δεῖ γίνεσθαι ,οἷον τὸν ἀμείνω μᾶλλον φιλεῖσθαι ἢ φιλεῖν ,καὶ τὸν ὠφελιμώτερον ,καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον ὁμοίως ·
ὅταν γὰρ κατ᾽ ἀξίαν ἡ φίλησις γίνηται ,τότε γίνεταί πως ἰσότης ,ὃ δὴ τῆς φιλίας εἶναι δοκεῖ .
οὐχ ὁμοίως δὲ τὸ ἴσον ἔν τε τοῖς δικαίοις καὶ ἐν τῇ φιλίᾳ φαίνεται ἔχειν ·
ἔστι γὰρ ἐν μὲν τοῖς δικαίοις ἴσον πρώτως τὸ κατ᾽ ἀξίαν ,τὸ δὲ κατὰ ποσὸν δευτέρως ,ἐν δὲ τῇ φιλίᾳ τὸ μὲν κατὰ ποσὸν πρώτως ,τὸ δὲ κατ᾽ ἀξίαν δευτέρως .
δῆλον δ᾽ ,ἂν πολὺ διάστημα γένηται ἀρετῆς ἢ κακίας ἢ εὐπορίας ἤ τινος ἄλλου ·
οὐ γὰρ ἔτι φίλοι εἰσὶν ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἀξιοῦσιν .
ἐμφανέστατον δὲ τοῦτ᾽ ἐπὶ τῶν θεῶν ·πλεῖστον γὰρ οὗτοι πᾶσι τοῖς ἀγαθοῖς ὑπερέχουσιν .
δῆλον δὲ καὶ ἐπὶ τῶν βασιλέων ·
οὐδὲ γὰρ τούτοις ἀξιοῦσιν εἶναι φίλοι οἱ πολὺ καταδεέστεροι ,οὐδὲ τοῖς ἀρίστοις ἢ σοφωτάτοις οἱ μηδενὸς ἄξιοι .
ἀκριβὴς μὲν οὖν ἐν τοῖς τοιούτοις οὐκ ἔστιν ὁρισμός ,ἕως τίνος οἱ φίλοι ·
πολλῶν γὰρ ἀφαιρουμένων ἔτι μένει ,πολὺ δὲ χωρισθέντος ,οἷον τοῦ θεοῦ ,οὐκέτι .ὅθεν καὶ ἀπορεῖται ,μή ποτ᾽ οὐ βούλονται οἱ φίλοι τοῖς φίλοις τὰ μέγιστα τῶν ἀγαθῶν ,οἷον θεοὺς εἶναι ·οὐ γὰρ ἔτι φίλοι ἔσονται αὐτοῖς ,οὐδὲ δὴ ἀγαθά ·οἱ γὰρ φίλοι ἀγαθά .
εἰ δὴ καλῶς εἴρηται ὅτι ὁ φίλος τῷ φίλῳ βούλεται τἀγαθὰ ἐκείνου ἕνεκα ,μένειν ἂν δέοι οἷός ποτ᾽ ἐστὶν ἐκεῖνος ·
ἀνθρώπῳ δὴ ὄντι βουλήσεται τὰ μέγιστα ἀγαθά .
ἴσως δ᾽ οὐ πάντα ·αὑτῷ γὰρ μάλισθ᾽ ἕκαστος βούλεται τἀγαθά .
οἱ πολλοὶ δὲ δοκοῦσι διὰ φιλοτιμίαν βούλεσθαι φιλεῖσθαι μᾶλλον ἢ φιλεῖν ·
διὸ φιλοκόλακες οἱ πολλοί ·ὑπερεχόμενος γὰρ φίλος ὁ κόλαξ ,ἢ προσποιεῖται τοιοῦτος καὶ μᾶλλον φιλεῖν ἢ φιλεῖσθαι ·
τὸ δὲ φιλεῖσθαι ἐγγὺς εἶναι δοκεῖ τοῦ τιμᾶσθαι ,οὗ δὴ οἱ πολλοὶ ἐφίενται .
οὐ δι᾽ αὑτὸ δ᾽ ἐοίκασιν αἱρεῖσθαι τὴν τιμήν ,ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός ·
χαίρουσι γὰρ οἱ μὲν πολλοὶ ὑπὸ τῶν ἐν ταῖς ἐξουσίαις τιμώμενοι διὰ τὴν ἐλπίδα [ οἴονται γὰρ τεύξεσθαι παρ᾽ αὐτῶν ,ἄν του δέωνται ·
ὡς δὴ σημείῳ τῆς εὐπαθείας χαίρουσι τῇ τιμῇ ] ·
οἱ δ᾽ ὑπὸ τῶν ἐπιεικῶν καὶ εἰδότων ὀρεγόμενοι τιμῆς βεβαιῶσαι τὴν οἰκείαν δόξαν ἐφίενται περὶ αὑτῶν ·
χαίρουσι δή ,ὅτι εἰσὶν ἀγαθοὶ πιστεύοντες τῇ τῶν λεγόντων κρίσει .
τῷ φιλεῖσθαι δὲ καθ᾽ αὑτὸ χαίρουσιν ·
διὸ δόξειεν ἂν κρεῖττον εἶναι τοῦ τιμᾶσθαι ,καὶ ἡ φιλία καθ᾽ αὑτὴν αἱρετὴ εἶναι .
δοκεῖ δ᾽ ἐν τῷ φιλεῖν μᾶλλον ἢ ἐν τῷ φιλεῖσθαι εἶναι .
σημεῖον δ᾽ αἱ μητέρες τῷ φιλεῖν χαίρουσαι ·
ἔνιαι γὰρ διδόασι τὰ ἑαυτῶν τρέφεσθαι ,καὶ φιλοῦσι μὲν εἰδυῖαι ,ἀντιφιλεῖσθαι δ᾽ οὐ ζητοῦσιν ,ἐὰν ἀμφότερα μὴ ἐνδέχηται ,ἀλλ᾽ ἱκανὸν αὐταῖς ἔοικεν εἶναι ἐὰν ὁρῶσιν εὖ πράττοντας ,καὶ αὐταὶ φιλοῦσιν αὐτοὺς κἂν ἐκεῖνοι μηδὲν ὧν μητρὶ προσήκει ἀπονέμωσι διὰ τὴν ἄγνοιαν .
μᾶλλον δὲ τῆς φιλίας οὔσης ἐν τῷ φιλεῖν ,καὶ τῶν φιλοφίλων ἐπαινουμένων ,φίλων ἀρετὴ τὸ φιλεῖν ἔοικεν ,ὥστ᾽ ἐν οἷς τοῦτο γίνεται κατ᾽ ἀξίαν ,
οὗτοι μόνιμοι φίλοι καὶ ἡ τούτων φιλία .
οὕτω δ᾽ ἂν καὶ οἱ ἄνισοι μάλιστ᾽ εἶεν φίλοι ·ἰσάζοιντο γὰρ ἄν .
ἡ δ᾽ ἰσότης καὶ ὁμοιότης φιλότης ,καὶ μάλιστα μὲν ἡ τῶν κατ᾽ ἀρετὴν ὁμοιότης ·
μόνιμοι γὰρ ὄντες καθ᾽ αὑτοὺς καὶ πρὸς ἀλλήλους μένουσι ,καὶ οὔτε δέονται φαύλων οὔθ᾽ ὑπηρετοῦσι τοιαῦτα ,ἀλλ᾽ ὡς εἰπεῖν καὶ διακωλύουσιν ·
τῶν ἀγαθῶν γὰρ μήτ᾽ αὐτοὺς ἁμαρτάνειν μήτε τοῖς φίλοις ἐπιτρέπειν .
οὐδὲ γὰρ αὑτοῖς διαμένουσιν ὅμοιοι ὄντες ·
ἐπ᾽ ὀλίγον δὲ χρόνον γίνονται φίλοι ,χαίροντες τῇ ἀλλήλων μοχθηρίᾳ .
ἕως γὰρ ἂν πορίζωσιν ἡδονὰς ἢ ὠφελείας ἀλλήλοις .
ἐξ ἐναντίων δὲ μάλιστα μὲν δοκεῖ ἡ διὰ τὸ χρήσιμον γίνεσθαι φιλία ,οἷον πένης πλουσίῳ ,ἀμαθὴς εἰδότι ·
οὗ γὰρ τυγχάνει τις ἐνδεὴς ὤν ,τούτου ἐφιέμενος ἀντιδωρεῖται ἄλλο .
ἐνταῦθα δ᾽ ἄν τις ἕλκοι καὶ ἐραστὴν καὶ ἐρώμενον ,καὶ καλὸν καὶ αἰσχρόν .
διὸ φαίνονται καὶ οἱ ἐρασταὶ γελοῖοι ἐνίοτε ,ἀξιοῦντες φιλεῖσθαι ὡς φιλοῦσιν ·
ὁμοίως δὴ φιλητοὺς ὄντας ἴσως ἀξιωτέον ,μηδὲν δὲ τοιοῦτον ἔχοντας γελοῖον .
ἴσως δὲ οὐδ᾽ ἐφίεται τὸ ἐναντίον τοῦ ἐναντίου καθ᾽ αὑτό ,ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός ,ἡ δ᾽ ὄρεξις τοῦ μέσου ἐστίν ·
τοῦτο γὰρ ἀγαθόν ,οἷον τῷ ξηρῷ οὐχ ὑγρῷ γενέσθαι ἀλλ᾽ ἐπὶ τὸ μέσον ἐλθεῖν ,καὶ τῷ θερμῷ καὶ τοῖς ἄλλοις ὁμοίως .
ταῦτα μὲν οὖν ἀφείσθω ·καὶ γάρ ἐστιν ἀλλοτριώτερα .
ἔοικε δέ ,καθάπερ ἐν ἀρχῇ εἴρηται ,περὶ ταὐτὰ καὶ ἐν τοῖς αὐτοῖς εἶναι ἥ τε φιλία καὶ τὸ δίκαιον .
ἐν ἁπάσῃ γὰρ κοινωνίᾳ δοκεῖ τι δίκαιον εἶναι ,καὶ φιλία δέ ·
προσαγορεύουσι γοῦν ὡς φίλους τοὺς σύμπλους καὶ τοὺς συστρατιώτας ,ὁμοίως δὲ καὶ τοὺς ἐν ταῖς ἄλλαις κοινωνίαις .
καθ᾽ ὅσον δὲ κοινωνοῦσιν ,ἐπὶ τοσοῦτόν ἐστι φιλία ·
καὶ γὰρ τὸ δίκαιον .καὶ ἡ παροιμία " κοινὰ τὰ φίλων ," ὀρθῶς ·ἐν κοινωνίᾳ γὰρ ἡ φιλία .ἔστι δ᾽ ἀδελφοῖς μὲν καὶ ἑταίροις πάντα κοινά ,τοῖς δ᾽ ἄλλοις ἀφωρισμένα ,καὶ τοῖς μὲν πλείω τοῖς δ᾽ ἐλάττω ·καὶ γὰρ τῶν φιλιῶν αἳ μὲν μᾶλλον αἳ δ᾽ ἧττον .
διαφέρει δὲ καὶ τὰ δίκαια ·
οὐ γὰρ ταὐτὰ γονεῦσι πρὸς τέκνα καὶ ἀδελφοῖς πρὸς ἀλλήλους ,οὐδ᾽ ἑταίροις καὶ πολίταις ,ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων φιλιῶν .ἕτερα δὴ καὶ τὰ ἄδικα πρὸς ἑκάστους τούτων ,καὶ αὔξησιν λαμβάνει τῷ μᾶλλον πρὸς φίλους εἶναι ,οἷον χρήματα ἀποστερῆσαι ἑταῖρον δεινότερον ἢ πολίτην ,καὶ μὴ βοηθῆσαι ἀδελφῷ ἢ ὀθνείῳ ,καὶ πατάξαι πατέρα ἢ ὁντινοῦν ἄλλον .
αὔξεσθαι δὲ πέφυκεν ἅμα τῇ φιλίᾳ καὶ τὸ δίκαιον ,ὡς ἐν τοῖς αὐτοῖς ὄντα καὶ ἐπ᾽ ἴσον διήκοντα .
αἱ δὲ κοινωνίαι πᾶσαι μορίοις ἐοίκασι τῆς πολιτικῆς ·
συμπορεύονται γὰρ ἐπί τινι συμφέροντι ,καὶ ποριζόμενοί τι τῶν εἰς τὸν βίον ·
καὶ ἡ πολιτικὴ δὲ κοινωνία τοῦ συμφέροντος χάριν δοκεῖ καὶ ἐξ ἀρχῆς συνελθεῖν καὶ διαμένειν ·
τούτου γὰρ καὶ οἱ νομοθέται στοχάζονται ,καὶ δίκαιόν φασιν εἶναι τὸ κοινῇ συμφέρον .
αἱ μὲν οὖν ἄλλαι κοινωνίαι κατὰ μέρη τοῦ συμφέροντος ἐφίενται ,οἷον πλωτῆρες μὲν τοῦ κατὰ τὸν πλοῦν πρὸς ἐργασίαν χρημάτων ἤ τι τοιοῦτον ,συστρατιῶται δὲ τοῦ κατὰ τὸν πόλεμον ,εἴτε χρημάτων εἴτε νίκης ἢ πόλεως ὀρεγόμενοι ,ὁμοίως δὲ καὶ φυλέται καὶ δημόται .[ἔνιαι δὲ τῶν κοινωνιῶν δι᾽ ἡδονὴν δοκοῦσι γίνεσθαι ,θιασωτῶν καὶ ἐρανιστῶν ·αὗται γὰρ θυσίας ἕνεκα καὶ συνουσίας .] πᾶσαι δ᾽ αὗται ὑπὸ τὴν πολιτικὴν ἐοίκασιν εἶναι ·
οὐ γὰρ τοῦ παρόντος συμφέροντος ἡ πολιτικὴ ἐφίεται ,ἀλλ᾽ εἰς ἅπαντα τὸν βίον .
θυσίας τε ποιοῦντες καὶ περὶ ταύτας συνόδους ,τιμάς τε ἀπονέμοντες τοῖς θεοῖς ,καὶ αὑτοῖς ἀναπαύσεις πορίζοντες μεθ᾽ ἡδονῆς .
αἱ γὰρ ἀρχαῖαι θυσίαι καὶ σύνοδοι φαίνονται γίνεσθαι μετὰ τὰς τῶν καρπῶν συγκομιδὰς οἷον ἀπαρχαί ·
μάλιστα γὰρ ἐν τούτοις ἐσχόλαζον τοῖς καιροῖς .
πᾶσαι δὴ φαίνονται αἱ κοινωνίαι μόρια τῆς πολιτικῆς εἶναι ·
ἀκολουθήσουσι δὲ αἱ τοιαῦται φιλίαι ταῖς τοιαύταις κοινωνίαις .
πολιτείας δ᾽ ἐστὶν εἴδη τρία ,ἴσαι δὲ καὶ παρεκβάσεις ,οἷον φθοραὶ τούτων .
εἰσὶ δ᾽ αἱ μὲν πολιτεῖαι βασιλεία τε καὶ ἀριστοκρατία ,τρίτη δὲ ἀπὸ τιμημάτων ,ἣν τιμοκρατικὴν λέγειν οἰκεῖον φαίνεται ,πολιτείαν δ᾽ αὐτὴν εἰώθασιν οἱ πλεῖστοι καλεῖν .
τούτων δὲ βελτίστη μὲν ἡ βασιλεία ,χειρίστη δ᾽ ἡ τιμοκρατία .
παρέκβασις δὲ βασιλείας μὲν τυραννίς ·
ἄμφω γὰρ μοναρχίαι ,διαφέρουσι δὲ πλεῖστον ·
ὁ μὲν γὰρ τύραννος τὸ αὑτῷ συμφέρον σκοπεῖ ,ὁ δὲ βασιλεὺς τὸ τῶν ἀρχομένων .
οὐ γάρ ἐστι βασιλεὺς ὁ μὴ αὐτάρκης καὶ πᾶσι τοῖς ἀγαθοῖς ὑπερέχων ·
τὰ ὠφέλιμα οὖν αὑτῷ μὲν οὐκ ἂν σκοποίη ,τοῖς δ᾽ ἀρχομένοις ·
ὁ γὰρ μὴ τοιοῦτος κληρωτὸς ἄν τις εἴη βασιλεύς .
ἡ δὲ τυραννὶς ἐξ ἐναντίας ταύτῃ ·τὸ γὰρ ἑαυτῷ ἀγαθὸν διώκει .καὶ φανερώτερον ἐπὶ ταύτης ὅτι χειρίστη ·κάκιστον δὲ τὸ ἐναντίον τῷ βελτίστῳ .μεταβαίνει δ᾽ ἐκ βασιλείας εἰς τυραννίδα ·φαυλότης γάρ ἐστι μοναρχίας ἡ τυραννίς ,ὁ δὲ μοχθηρὸς βασιλεὺς τύραννος γίνεται .
ἐξ ἀριστοκρατίας δὲ εἰς ὀλιγαρχίαν κακίᾳ τῶν ἀρχόντων ,οἳ νέμουσι τὰ τῆς πόλεως παρὰ τὴν ἀξίαν ,καὶ πάντα ἢ τὰ πλεῖστα τῶν ἀγαθῶν ἑαυτοῖς ,καὶ τὰς ἀρχὰς ἀεὶ τοῖς αὐτοῖς ,περὶ πλείστου ποιούμενοι τὸ πλουτεῖν ·
ὀλίγοι δὴ ἄρχουσι καὶ μοχθηροὶ ἀντὶ τῶν ἐπιεικεστάτων .
ἐκ δὲ τιμοκρατίας εἰς δημοκρατίαν ·σύνοροι γάρ εἰσιν αὗται ·πλήθους γὰρ βούλεται καὶ ἡ τιμοκρατία εἶναι ,καὶ ἴσοι πάντες οἱ ἐν τῷ τιμήματι .ἥκιστα δὲ μοχθηρόν ἐστιν ἡ δημοκρατία ·ἐπὶ μικρὸν γὰρ παρεκβαίνει τὸ τῆς πολιτείας εἶδος .μεταβάλλουσι μὲν οὖν μάλισθ᾽ οὕτως αἱ πολιτεῖαι ·ἐλάχιστον γὰρ οὕτω καὶ ῥᾷστα μεταβαίνουσιν .ὁμοιώματα δ᾽ αὐτῶν καὶ οἷον παραδείγματα λάβοι τις ἂν καὶ ἐν ταῖς οἰκίαις .ἡ μὲν γὰρ πατρὸς πρὸς υἱεῖς κοινωνία βασιλείας ἔχει σχῆμα ·τῶν τέκνων γὰρ τῷ πατρὶ μέλει ·
ἐντεῦθεν δὲ καὶ Ὅμηρος τὸν Δία πατέρα προσαγορεύει ·
πατρικὴ γὰρ ἀρχὴ βούλεται ἡ βασιλεία εἶναι .ἐν Πέρσαις δ᾽ ἡ τοῦ πατρὸς τυραννική ·χρῶνται γὰρ ὡς δούλοις τοῖς υἱέσιν .τυραννικὴ δὲ καὶ ἡ δεσπότου πρὸς δούλους ·τὸ γὰρ τοῦ δεσπότου συμφέρον ἐν αὐτῇ πράττεται .
αὕτη μὲν οὖν ὀρθὴ φαίνεται ,ἡ Περσικὴ δ᾽ ἡμαρτημένη ·
τῶν διαφερόντων γὰρ αἱ ἀρχαὶ διάφοροι .
ἀνδρὸς δὲ καὶ γυναικὸς ἀριστοκρατικὴ φαίνεται ·
κατ᾽ ἀξίαν γὰρ ὁ ἀνὴρ ἄρχει ,καὶ περὶ ταῦτα ἃ δεῖ τὸν ἄνδρα ·
ὅσα δὲ γυναικὶ ἁρμόζει ,ἐκείνῃ ἀποδίδωσιν .
ἁπάντων δὲ κυριεύων ὁ ἀνὴρ εἰς ὀλιγαρχίαν μεθίστησιν ·
παρὰ τὴν ἀξίαν γὰρ αὐτὸ ποιεῖ ,καὶ οὐχ ᾗ ἀμείνων .ἐνίοτε δὲ ἄρχουσιν αἱ γυναῖκες ἐπίκληροι οὖσαι ·
οὐ δὴ γίνονται κατ᾽ ἀρετὴν αἱ ἀρχαί ,ἀλλὰ διὰ πλοῦτον καὶ δύναμιν ,καθάπερ ἐν ταῖς ὀλιγαρχίαις .
τιμοκρατικῇ δ᾽ ἔοικεν ἡ τῶν ἀδελφῶν ·
ἴσοι γάρ ,πλὴν ἐφ᾽ ὅσον ταῖς ἡλικίαις διαλλάττουσιν ·
διόπερ ἂν πολὺ ταῖς ἡλικίαις διαφέρωσιν ,οὐκέτι ἀδελφικὴ γίνεται ἡ φιλία .
δημοκρατία δὲ μάλιστα μὲν ἐν ταῖς ἀδεσπότοις τῶν οἰκήσεων [ ἐνταῦθα γὰρ πάντες ἐξ ἴσου ] ,καὶ ἐν αἷς ἀσθενὴς ὁ ἄρχων καὶ ἑκάστῳ ἐξουσία .καθ᾽ ἑκάστην δὲ τῶν πολιτειῶν φιλία φαίνεται ,ἐφ᾽ ὅσον καὶ τὸ δίκαιον ,βασιλεῖ μὲν πρὸς τοὺς βασιλευομένους ἐν ὑπεροχῇ εὐεργεσίας ·
εὖ γὰρ ποιεῖ τοὺς βασιλευομένους ,εἴπερ ἀγαθὸς ὢν ἐπιμελεῖται αὐτῶν ,ἵν᾽ εὖ πράττωσιν ,ὥσπερ νομεὺς προβάτων ·
ὅθεν καὶ Ὅμηρος τὸν Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν εἶπεν .
τοιαύτη δὲ καὶ ἡ πατρική ,διαφέρει δὲ τῷ μεγέθει τῶν εὐεργετημάτων ·αἴτιος γὰρ τοῦ εἶναι ,δοκοῦντος μεγίστου ,καὶ τροφῆς καὶ παιδείας .
καὶ τοῖς προγόνοις δὲ ταῦτα προσνέμεται ·
φύσει τε ἀρχικὸν πατὴρ υἱῶν καὶ πρόγονοι ἐκγόνων καὶ βασιλεὺς βασιλευομένων .
ἐν ὑπεροχῇ δὲ αἱ φιλίαι αὗται ,διὸ καὶ τιμῶνται οἱ γονεῖς .
καὶ τὸ δίκαιον δὴ ἐν τούτοις οὐ ταὐτὸ ἀλλὰ τὸ κατ᾽ ἀξίαν ·οὕτω γὰρ καὶ ἡ φιλία .
καὶ ἀνδρὸς δὲ πρὸς γυναῖκα ἡ αὐτὴ φιλία καὶ ἐν ἀριστοκρατίᾳ ·
κατ᾽ ἀρετὴν γάρ ,καὶ τῷ ἀμείνονι πλέον ἀγαθόν ,καὶ τὸ ἁρμόζον ἑκάστῳ ·
οὕτω δὲ καὶ τὸ δίκαιον .
ἡ δὲ τῶν ἀδελφῶν τῇ ἑταιρικῇ ἔοικεν ·
ἴσοι γὰρ καὶ ἡλικιῶται ,οἱ τοιοῦτοι δ᾽ ὁμοπαθεῖς καὶ ὁμοήθεις ὡς ἐπὶ τὸ πολύ .
ἔοικε δὲ ταύτῃ καὶ ἡ κατὰ τὴν τιμοκρατικήν ·
ἴσοι γὰρ οἱ πολῖται βούλονται καὶ ἐπιεικεῖς εἶναι ·ἐν μέρει δὴ τὸ ἄρχειν ,καὶ ἐξ ἴσου ·
οὕτω δὴ καὶ ἡ φιλία .
ἐν δὲ ταῖς παρεκβάσεσιν ,ὥσπερ καὶ τὸ δίκαιον ἐπὶ μικρόν ἐστιν ,οὕτω καὶ ἡ φιλία ,καὶ ἥκιστα ἐν τῇ χειρίστῃ ·
ἐν τυραννίδι γὰρ οὐδὲν ἢ μικρὸν φιλίας .
ἐν οἷς γὰρ μηδὲν κοινόν ἐστι τῷ ἄρχοντι καὶ ἀρχομένῳ ,οὐδὲ φιλία ·οὐδὲ γὰρ δίκαιον ·
οἷον τεχνίτῃ πρὸς ὄργανον καὶ ψυχῇ πρὸς σῶμα καὶ δεσπότῃ πρὸς δοῦλον ·
ὠφελεῖται μὲν γὰρ πάντα ταῦτα ὑπὸ τῶν χρωμένων ,φιλία δ᾽ οὐκ ἔστι πρὸς τὰ ἄψυχα οὐδὲ δίκαιον .
ἀλλ᾽ οὐδὲ πρὸς ἵππον ἢ βοῦν ,οὐδὲ πρὸς δοῦλον ᾗ δοῦλος .
οὐδὲν γὰρ κοινόν ἐστιν ·
ὁ γὰρ δοῦλος ἔμψυχον ὄργανον ,τὸ δ᾽ ὄργανον ἄψυχος δοῦλος .
ᾗ μὲν οὖν δοῦλος ,οὐκ ἔστι φιλία πρὸς αὐτόν ,ᾗ δ᾽ ἄνθρωπος ·
δοκεῖ γὰρ εἶναί τι δίκαιον παντὶ ἀνθρώπῳ πρὸς πάντα τὸν δυνάμενον κοινωνῆσαι νόμου καὶ συνθήκης ·καὶ φιλία δή ,καθ᾽ ὅσον ἄνθρωπος .
ἐπὶ μικρὸν δὴ καὶ ἐν ταῖς τυραννίσιν αἱ φιλίαι καὶ τὸ δίκαιον ,ἐν δὲ ταῖς δημοκρατίαις ἐπὶ πλεῖον ·
πολλὰ γὰρ τὰ κοινὰ ἴσοις οὖσιν .
ἐν κοινωνίᾳ μὲν οὖν πᾶσα φιλία ἐστίν ,καθάπερ εἴρηται .
ἀφορίσειε δ᾽ ἄν τις τήν τε συγγενικὴν καὶ τὴν ἑταιρικήν .
εἰς ταύτας δὲ τάξειεν ἄν τις καὶ τὴν ξενικήν .
καὶ ἡ συγγενικὴ δὲ φαίνεται πολυειδὴς εἶναι ,ἠρτῆσθαι δὲ πᾶσα ἐκ τῆς πατρικῆς ·
οἱ γονεῖς μὲν γὰρ στέργουσι τὰ τέκνα ὡς ἑαυτῶν τι ὄντα ,τὰ δὲ τέκνα τοὺς γονεῖς ὡς ἀπ᾽ ἐκείνων τι ὄντα .
μᾶλλον δ᾽ ἴσασιν οἱ γονεῖς τὰ ἐξ αὑτῶν ἢ τὰ γεννηθέντα ὅτι ἐκ τούτων ,καὶ μᾶλλον συνωκείωται τὸ ἀφ᾽ οὗ τῷ γεννηθέντι ἢ τὸ γενόμενον τῷ ποιήσαντι ·τὸ γὰρ ἐξ αὐτοῦ οἰκεῖον τῷ ἀφ᾽ οὗ ,οἷον ὀδοὺς θρὶξ ὁτιοῦν τῷ ἔχοντι ·ἐκείνῳ δ᾽ οὐδὲν τὸ ἀφ᾽ οὗ ,ἢ ἧττον .
καὶ τῷ πλήθει δὲ τοῦ χρόνου ·
οἳ μὲν γὰρ εὐθὺς γενόμενα στέργουσιν ,τὰ δὲ προελθόντος χρόνου τοὺς γονεῖς ,σύνεσιν ἢ αἴσθησιν λαβόντα .
ἐκ τούτων δὲ δῆλον καὶ δι᾽ ἃ φιλοῦσι μᾶλλον αἱ μητέρες .γονεῖς μὲν οὖν τέκνα φιλοῦσιν ὡς ἑαυτούς [ τὰ γὰρ ἐξ αὐτῶν οἷον ἕτεροι αὐτοὶ τῷ κεχωρίσθαι ] ,τέκνα δὲ γονεῖς ὡς ἀπ᾽ ἐκείνων πεφυκότα ,ἀδελφοὶ δ᾽ ἀλλήλους τῷ ἐκ τῶν αὐτῶν πεφυκέναι ·ἡ γὰρ πρὸς ἐκεῖνα ταυτότης ἀλλήλοις ταὐτὸ ποιεῖ ·ὅθεν φασὶ ταὐτὸν αἷμα καὶ ῥίζαν καὶ τὰ τοιαῦτα .
εἰσὶ δὴ ταὐτό πως καὶ ἐν διῃρημένοις .
μέγα δὲ πρὸς φιλίαν καὶ τὸ σύντροφον καὶ τὸ καθ᾽ ἡλικίαν ·
διὸ καὶ ἡ ἀδελφικὴ τῇ ἑταιρικῇ ὁμοιοῦται .
ἀνεψιοὶ δὲ καὶ οἱ λοιποὶ συγγενεῖς ἐκ τούτων συνῳκείωνται ·τῷ γὰρ ἀπὸ τῶν αὐτῶν εἶναι .
γίνονται δ᾽ οἳ μὲν οἰκειότεροι οἳ δ᾽ ἀλλοτριώτεροι τῷ σύνεγγυς ἢ πόρρω τὸν ἀρχηγὸν εἶναι .
ἔστι δ᾽ ἡ μὲν πρὸς γονεῖς φιλία τέκνοις ,καὶ ἀνθρώποις πρὸς θεούς ,ὡς πρὸς ἀγαθὸν καὶ ὑπερέχον ·
εὖ γὰρ πεποιήκασι τὰ μέγιστα ·τοῦ γὰρ εἶναι καὶ τραφῆναι αἴτιοι ,καὶ γενομένοις τοῦ παιδευθῆναι ·
ἔχει δὲ καὶ τὸ ἡδὺ καὶ τὸ χρήσιμον ἡ τοιαύτη φιλία μᾶλλον τῶν ὀθνείων ,ὅσῳ καὶ κοινότερος ὁ βίος αὐτοῖς ἐστίν .
ἔστι δὲ καὶ ἐν τῇ ἀδελφικῇ ἅπερ καὶ ἐν τῇ ἑταιρικῇ καὶ μᾶλλον ἐν τοῖς ἐπιεικέσι ,καὶ ὅλως ἐν τοῖς ὁμοίοις ,ὅσῳ οἰκειότεροι καὶ ἐκ γενετῆς ὑπάρχουσι στέργοντες ἀλλήλους ,καὶ ὅσῳ ὁμοηθέστεροι οἱ ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ σύντροφοι καὶ παιδευθέντες ὁμοίως ·
καὶ ἡ κατὰ τὸν χρόνον δοκιμασία πλείστη καὶ βεβαιοτάτη .
ἀνάλογον δὲ καὶ ἐν τοῖς λοιποῖς τῶν συγγενῶν τὰ φιλικά .
ἀνδρὶ δὲ καὶ γυναικὶ φιλία δοκεῖ κατὰ φύσιν ὑπάρχειν ·
ἄνθρωπος γὰρ τῇ φύσει συνδυαστικὸν μᾶλλον ἢ πολιτικόν ,ὅσῳ πρότερον καὶ ἀναγκαιότερον οἰκία πόλεως ,καὶ τεκνοποιία κοινότερον τοῖς ζῴοις .
τοῖς μὲν οὖν ἄλλοις ἐπὶ τοσοῦτον ἡ κοινωνία ἐστίν ,οἱ δ᾽ ἄνθρωποι οὐ μόνον τῆς τεκνοποιίας χάριν συνοικοῦσιν ,ἀλλὰ καὶ τῶν εἰς τὸν βίον ·
εὐθὺς γὰρ διῄρηται τὰ ἔργα ,καὶ ἔστιν ἕτερα ἀνδρὸς καὶ γυναικός ·
ἐπαρκοῦσιν οὖν ἀλλήλοις ,εἰς τὸ κοινὸν τιθέντες τὰ ἴδια .
διὰ ταῦτα δὲ καὶ τὸ χρήσιμον εἶναι δοκεῖ καὶ τὸ ἡδὺ ἐν ταύτῃ τῇ φιλίᾳ .
εἴη δ᾽ ἂν καὶ δι᾽ ἀρετήν ,εἰ ἐπιεικεῖς εἶεν ·
ἔστι γὰρ ἑκατέρου ἀρετή ,καὶ χαίροιεν ἂν τῷ τοιούτῳ .
σύνδεσμος δὲ τὰ τέκνα δοκεῖ εἶναι ·διὸ θᾶττον οἱ ἄτεκνοι διαλύονται ·
τὰ γὰρ τέκνα κοινὸν ἀγαθὸν ἀμφοῖν ,συνέχει δὲ τὸ κοινόν .
τὸ δὲ πῶς βιωτέον ἀνδρὶ πρὸς γυναῖκα καὶ ὅλως φίλῳ πρὸς φίλον ,οὐδὲν ἕτερον φαίνεται ζητεῖσθαι ἢ πῶς δίκαιον ·
οὐ γὰρ ταὐτὸν φαίνεται τῷ φίλῳ πρὸς τὸν φίλον καὶ τὸν ὀθνεῖον καὶ τὸν ἑταῖρον καὶ τὸν συμφοιτητήν .τριττῶν δ᾽ οὐσῶν φιλιῶν ,καθάπερ ἐν ἀρχῇ εἴρηται ,καὶ καθ᾽ ἑκάστην τῶν μὲν ἐν ἰσότητι φίλων ὄντων τῶν δὲ καθ᾽ ὑπεροχήν [ καὶ γὰρ ὁμοίως ἀγαθοὶ φίλοι γίνονται καὶ ἀμείνων χείρονι ,ὁμοίως δὲ καὶ ἡδεῖς καὶ διὰ τὸ χρήσιμον ,ἰσάζοντες ταῖς ὠφελείαις καὶ διαφέροντες ] ,τοὺς ἴσους μὲν κατ᾽ ἰσότητα δεῖ τῷ φιλεῖν καὶ τοῖς λοιποῖς ἰσάζειν ,τοὺς δ᾽ ἀνίσους τὸ ἀνάλογον ταῖς ὑπεροχαῖς ἀποδιδόναι .γίνεται δὲ τὰ ἐγκλήματα καὶ αἱ μέμψεις ἐν τῇ 
οἱ μὲν γὰρ δι᾽ ἀρετὴν φίλοι ὄντες εὖ δρᾶν ἀλλήλους προθυμοῦνται [ τοῦτο γὰρ ἀρετῆς καὶ φιλίας ] ,πρὸς τοῦτο δ᾽ ἁμιλλωμένων οὐκ ἔστιν ἐγκλήματα οὐδὲ μάχαι ·
τὸν γὰρ φιλοῦντα καὶ εὖ ποιοῦντα οὐδεὶς δυσχεραίνει ,ἀλλ᾽ ἂν ᾖ χαρίεις ,ἀμύνεται εὖ δρῶν .
ὁ δ᾽ ὑπερβάλλων ,τυγχάνων οὗ ἐφίεται ,οὐκ ἂν ἐγκαλοίη τῷ φίλῳ ·ἕκαστος γὰρ τοῦ ἀγαθοῦ ὀρέγεται .
οὐ πάνυ δ᾽ οὐδ᾽ ἐν τοῖς δι᾽ ἡδονήν ·
ἅμα γὰρ ἀμφοῖν γίνεται οὗ ὀρέγονται ,εἰ τῷ συνδιάγειν χαίρουσιν ·
γελοῖος δ᾽ ἂν φαίνοιτο καὶ ὁ ἐγκαλῶν τῷ μὴ τέρποντι ,ἐξὸν μὴ συνημερεύειν .
ἡ δὲ διὰ τὸ χρήσιμον ἐγκληματική ·
ἐπ᾽ ὠφελείᾳ γὰρ χρώμενοι ἀλλήλοις ἀεὶ τοῦ πλείονος δέονται ,καὶ ἔλαττον ἔχειν οἴονται τοῦ προσήκοντος ,καὶ μέμφονται ὅτι οὐχ ὅσων δέονται τοσούτων τυγχάνουσιν ἄξιοι ὄντες ·
οἱ δ᾽ εὖ ποιοῦντες οὐ δύνανται ἐπαρκεῖν τοσαῦτα ὅσων οἱ πάσχοντες δέονται .
ἔοικε δέ ,καθάπερ τὸ δίκαιόν ἐστι διττόν ,τὸ μὲν ἄγραφον τὸ δὲ κατὰ νόμον ,καὶ τῆς κατὰ τὸ χρήσιμον φιλίας ἣ μὲν ἠθικὴ ἣ δὲ νομικὴ εἶναι .
γίνεται οὖν τὰ ἐγκλήματα μάλισθ᾽ ὅταν μὴ κατὰ τὴν αὐτὴν συναλλάξωσι καὶ διαλύωνται .
ἔστι δ᾽ ἡ νομικὴ μὲν ἡ ἐπὶ ῥητοῖς ,ἡ μὲν πάμπαν ἀγοραία ἐκ χειρὸς εἰς χεῖρα ,ἡ δὲ ἐλευθεριωτέρα εἰς χρόνον ,καθ᾽ ὁμολογίαν δὲ τί ἀντὶ τίνος .δῆλον δ᾽ ἐν ταύτῃ τὸ ὀφείλημα κοὐκ ἀμφίλογον ,φιλικὸν δὲ τὴν ἀναβολὴν ἔχει ·διόπερ ἐνίοις οὐκ εἰσὶ τούτων δίκαι ,ἀλλ᾽ οἴονται δεῖν στέργειν τοὺς κατὰ πίστιν συναλλάξαντας .
ἡ δ᾽ ἠθικὴ οὐκ ἐπὶ ῥητοῖς ,ἀλλ᾽ ὡς φίλῳ δωρεῖται ἢ ὁτιδήποτε ἄλλο ·
οὐχ ὁμοίως δὲ συναλλάξας καὶ διαλυόμενος ἐγκαλέσει .
τοῦτο δὲ συμβαίνει διὰ τὸ βούλεσθαι μὲν πάντας ἢ τοὺς πλείστους τὰ καλά ,προαιρεῖσθαι δὲ τὰ ὠφέλιμα ·
καλὸν δὲ τὸ εὖ ποιεῖν μὴ ἵνα ἀντιπάθῃ ,ὠφέλιμον δὲ τὸ εὐεργετεῖσθαι .δυναμένῳ δὴ ἀνταποδοτέον τὴν ἀξίαν ὧν ἔπαθεν [καὶ ἑκόντι] [ ἄκοντα γὰρ φίλον οὐ ποιητέον ·
ὡς δὴ διαμαρτόντα ἐν τῇ ἀρχῇ καὶ εὖ παθόντα ὑφ᾽ οὗ οὐκ ἔδει - οὐ γὰρ ὑπὸ φίλου ,οὐδὲ δι᾽ αὐτὸ τοῦτο δρῶντος - καθάπερ οὖν ἐπὶ ῥητοῖς εὐεργετηθέντα διαλυτέον ] ·
καὶ ̣ ὁμολογήσαι δ᾽ ̣ ἂν δυνάμενος ἀποδώσειν ·ἀδυνατοῦντα δ᾽ οὐδ᾽ ὁ διδοὺς ἠξίωσεν ἄν .
ὥστ᾽ εἰ δυνατόν ,ἀποδοτέον .
ἐν ἀρχῇ δ᾽ ἐπισκεπτέον ὑφ᾽ οὗ εὐεργετεῖται καὶ ἐπὶ τίνι ,ὅπως ἐπὶ τούτοις ὑπομένῃ ἢ μή .
ἀμφισβήτησιν δ᾽ ἔχει πότερα δεῖ τῇ τοῦ παθόντος ὠφελείᾳ μετρεῖν καὶ πρὸς ταύτην ποιεῖσθαι τὴν ἀνταπόδοσιν ,ἢ τῇ τοῦ δράσαντος εὐεργεσίᾳ .οἱ μὲν γὰρ παθόντες τοιαῦτά φασι λαβεῖν παρὰ τῶν εὐεργετῶν ἃ μικρὰ ἦν ἐκείνοις καὶ ἐξῆν παρ᾽ ἑτέρων λαβεῖν ,κατασμικρίζοντες ·
οἳ δ᾽ ἀνάπαλιν τὰ μέγιστα τῶν παρ᾽ αὑτοῖς ,καὶ ἃ παρ᾽ ἄλλων οὐκ ἦν ,καὶ ἐν κινδύνοις ἢ τοιαύταις χρείαις .
ἆρ᾽ οὖν διὰ μὲν τὸ χρήσιμον τῆς φιλίας οὔσης ἡ τοῦ παθόντος ὠφέλεια μέτρον ἐστίν ; οὗτος γὰρ ὁ δεόμενος ,καὶ ἐπαρκεῖ αὐτῷ ὡς κομιούμενος τὴν ἴσην ·
τοσαύτη οὖν γεγένηται ἡ ἐπικουρία ὅσον οὗτος ὠφέληται ,καὶ ἀποδοτέον δὴ αὐτῷ ὅσον ἐπηύρετο ,ἢ καὶ πλέον ·
κάλλιον γάρ .
ἐν δὲ ταῖς κατ᾽ ἀρετὴν ἐγκλήματα μὲν οὐκ ἔστιν ,μέτρῳ δ᾽ ἔοικεν ἡ τοῦ δράσαντος προαίρεσις ·
τῆς ἀρετῆς γὰρ καὶ τοῦ ἤθους ἐν τῇ προαιρέσει τὸ κύριον .
διαφέρονται δὲ καὶ ἐν ταῖς καθ᾽ ὑπεροχὴν φιλίαις ·
ἀξιοῖ γὰρ ἑκάτερος πλέον ἔχειν ,ὅταν δὲ τοῦτο γίνηται ,διαλύεται ἡ φιλία .
οἴεται γὰρ ὅ τε βελτίων προσήκειν αὑτῷ πλέον ἔχειν ·τῷ γὰρ ἀγαθῷ νέμεσθαι πλέον ·
ὁμοίως δὲ καὶ ὁ ὠφελιμώτερος ·
ἀχρεῖον γὰρ ὄντα οὔ φασι δεῖν ἴσον ἔχειν ·λειτουργίαν τε γὰρ γίνεσθαι καὶ οὐ φιλίαν ,εἰ μὴ κατ᾽ ἀξίαν τῶν ἔργων ἔσται τὰ ἐκ τῆς φιλίας .
οἴονται γάρ ,καθάπερ ἐν χρημάτων κοινωνίᾳ πλεῖον λαμβάνουσιν οἱ συμβαλλόμενοι πλεῖον ,οὕτω δεῖν καὶ ἐν τῇ φιλίᾳ .
ὁ δ᾽ ἐνδεὴς καὶ ὁ χείρων ἀνάπαλιν ·
φίλου γὰρ ἀγαθοῦ εἶναι τὸ ἐπαρκεῖν τοῖς ἐνδεέσιν ·
τί γάρ ,φασίν ,ὄφελος σπουδαίῳ ἢ δυνάστῃ φίλον εἶναι ,μηδέν γε μέλλοντα ἀπολαύειν ; 
ἔοικε δ᾽ οὖν ἑκάτερος ὀρθῶς ἀξιοῦν ,καὶ δεῖν ἑκατέρῳ πλέον νέμειν ἐκ τῆς φιλίας ,οὐ τοῦ αὐτοῦ δέ ,ἀλλὰ τῷ μὲν ὑπερέχοντι τιμῆς τῷ δ᾽ ἐνδεεῖ κέρδους ·
τῆς μὲν γὰρ ἀρετῆς καὶ τῆς εὐεργεσίας ἡ τιμὴ γέρας ,τῆς δ᾽ ἐνδείας ἐπικουρία τὸ κέρδος .
οὕτω δ᾽ ἔχειν τοῦτο καὶ ἐν ταῖς πολιτείαις φαίνεται ·
οὐ γὰρ τιμᾶται ὁ μηδὲν ἀγαθὸν τῷ κοινῷ πορίζων ·τὸ κοινὸν γὰρ δίδοται τῷ τὸ κοινὸν εὐεργετοῦντι ,ἡ τιμὴ δὲ κοινόν .
οὐ γὰρ ἔστιν ἅμα χρηματίζεσθαι ἀπὸ τῶν κοινῶν καὶ τιμᾶσθαι .
ἐν πᾶσι γὰρ τὸ ἔλαττον οὐδεὶς ὑπομένει ·τῷ δὴ περὶ χρήματα ἐλαττουμένῳ τιμὴν ἀπονέμουσι καὶ τῷ δωροδόκῳ χρήματα ·
τὸ κατ᾽ ἀξίαν γὰρ ἐπανισοῖ καὶ σῴζει τὴν φιλίαν ,καθάπερ εἴρηται .
οὕτω δὴ καὶ τοῖς ἀνίσοις ὁμιλητέον ,καὶ τῷ εἰς χρήματα ὠφελουμένῳ ἢ εἰς ἀρετὴν τιμὴν ἀνταποδοτέον ,ἀποδιδόντα τὰ ἐνδεχόμενα .
τὸ δυνατὸν γὰρ ἡ φιλία ἐπιζητεῖ ,οὐ τὸ κατ᾽ ἀξίαν ·
οὐδὲ γὰρ ἔστιν ἐν πᾶσι ,καθάπερ ἐν ταῖς πρὸς τοὺς θεοὺς τιμαῖς καὶ τοὺς γονεῖς ·
οὐδεὶς γὰρ τὴν ἀξίαν ποτ᾽ ἂν ἀποδοίη ,εἰς δύναμιν δὲ ὁ θεραπεύων ἐπιεικὴς εἶναι δοκεῖ .
διὸ κἂν δόξειεν οὐκ ἐξεῖναι υἱῷ πατέρα ἀπείπασθαι ,πατρὶ δ᾽ υἱόν ·
ὀφείλοντα γὰρ ἀποδοτέον ,οὐδὲν δὲ ποιήσας ἄξιον τῶν ὑπηργμένων δέδρακεν ,ὥστ᾽ ἀεὶ ὀφείλει .
καὶ τῷ πατρὶ δή .
ἅμα δ᾽ ἴσως οὐδείς ποτ᾽ ἂν ἀποστῆναι δοκεῖ μὴ ὑπερβάλλοντος μοχθηρίᾳ ·
χωρὶς γὰρ τῆς φυσικῆς φιλίας τὴν ἐπικουρίαν ἀνθρωπικὸν μὴ διωθεῖσθαι .
τῷ δὲ φευκτὸν ἢ οὐ σπουδαστὸν τὸ ἐπαρκεῖν ,μοχθηρῷ ὄντι ·
εὖ πάσχειν γὰρ οἱ πολλοὶ βούλονται ,τὸ δὲ ποιεῖν φεύγουσιν ὡς ἀλυσιτελές .
περὶ μὲν οὖν τούτων ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω .
ἐν πάσαις δὲ ταῖς ἀνομοιοειδέσι φιλίαις τὸ ἀνάλογον ἰσάζει καὶ σῴζει τὴν φιλίαν ,καθάπερ εἴρηται ,οἷον καὶ ἐν τῇ πολιτικῇ τῷ σκυτοτόμῳ ἀντὶ τῶν ὑποδημάτων ἀμοιβὴ γίνεται κατ᾽ ἀξίαν ,καὶ τῷ ὑφάντῃ καὶ τοῖς λοιποῖς .
ἐνταῦθα μὲν οὖν πεπόρισται κοινὸν μέτρον τὸ νόμισμα ,καὶ πρὸς τοῦτο δὴ πάντα ἀναφέρεται καὶ τούτῳ μετρεῖται ·
ἐν δὲ τῇ ἐρωτικῇ ἐνίοτε μὲν ὁ ἐραστὴς ἐγκαλεῖ ὅτι ὑπερφιλῶν οὐκ ἀντιφιλεῖται ,οὐδὲν ἔχων φιλητόν ,εἰ οὕτως ἔτυχεν ,πολλάκις δ᾽ ὁ ἐρώμενος ὅτι πρότερον ἐπαγγελλόμενος πάντα νῦν οὐδὲν ἐπιτελεῖ .
συμβαίνει δὲ τὰ τοιαῦτα ,ἐπειδὰν ὃ μὲν δι᾽ ἡδονὴν τὸν ἐρώμενον φιλῇ ,ὃ δὲ διὰ τὸ χρήσιμον τὸν ἐραστήν ,ταῦτα δὲ μὴ ἀμφοῖν ὑπάρχῃ .
διὰ ταῦτα γὰρ τῆς φιλίας οὔσης διάλυσις γίνεται ,ἐπειδὰν μὴ γίνηται ὧν ἕνεκα ἐφίλουν ·
οὐ γὰρ αὐτοὺς ἔστεργον ἀλλὰ τὰ ὑπάρχοντα ,οὐ μόνιμα ὄντα ·
διὸ τοιαῦται καὶ αἱ φιλίαι .ἡ δὲ τῶν ἠθῶν καθ᾽ αὑτὴν οὖσα μένει ,καθάπερ εἴρηται .διαφέρονται δ᾽ ὅταν ἕτερα γίνηται αὐτοῖς καὶ μὴ ὧν ὀρέγονται ·ὅμοιον γὰρ τῷ μηδὲν γίνεσθαι ,ὅταν οὗ ἐφίεται μὴ τυγχάνῃ ,οἷον καὶ τῷ κιθαρῳδῷ ὁ ἐπαγγελλόμενος ,καὶ ὅσῳ ἄμεινον ᾁσειεν ,τοσούτῳ πλείω ·
εἰς ἕω δ᾽ ἀπαιτοῦντι τὰς ὑποσχέσεις ἀνθ᾽ ἡδονῆς ἡδονὴν ἀποδεδωκέναι ἔφη .
εἰ μὲν οὖν ἑκάτερος τοῦτο ἐβούλετο ,ἱκανῶς ἂν εἶχεν ·
εἰ δ᾽ ὃ μὲν τέρψιν ὃ δὲ κέρδος ,καὶ ὃ μὲν ἔχει ὃ δὲ μή ,οὐκ ἂν εἴη τὰ κατὰ τὴν κοινωνίαν καλῶς ·
ὧν γὰρ δεόμενος τυγχάνει ,τούτοις καὶ προσέχει ,κἀκείνου γε χάριν ταῦτα δώσει .
τὴν ἀξίαν δὲ ποτέρου τάξαι ἐστί ,τοῦ προϊεμένου ἢ τοῦ προλαβόντος ; 
ὁ γὰρ προϊέμενος ἔοικ᾽ ἐπιτρέπειν ἐκείνῳ .
ὅπερ φασὶ καὶ Πρωταγόραν ποιεῖν ·
ὅτε γὰρ διδάξειεν ἁδήποτε ,τιμῆσαι τὸν μαθόντα ἐκέλευεν ὅσου δοκεῖ ἄξια ἐπίστασθαι ,καὶ ἐλάμβανε τοσοῦτον .
ἐν τοῖς τοιούτοις δ᾽ ἐνίοις ἀρέσκει τὸ " μισθὸς δ᾽ ἀνδρί ." 
οἱ δὲ προλαμβάνοντες τὸ ἀργύριον ,εἶτα μηδὲν ποιοῦντες ὧν ἔφασαν διὰ τὰς ὑπερβολὰς τῶν ἐπαγγελιῶν ,εἰκότως ἐν ἐγκλήμασι γίνονται ·
τοῦτο δ᾽ ἴσως ποιεῖν οἱ σοφισταὶ ἀναγκάζονται διὰ τὸ μηδένα ἂν δοῦναι ἀργύριον ὧν ἐπίστανται .
οὗτοι μὲν οὖν ὧν ἔλαβον τὸν μισθόν ,μὴ ποιοῦντες εἰκότως ἐν ἐγκλήμασίν εἰσιν .
ἐν οἷς δὲ μὴ γίνεται διομολογία τῆς ὑπουργίας ,οἱ μὲν δι᾽ αὐτοὺς προϊέμενοι εἴρηται ὅτι ἀνέγκλητοι [ τοιαύτη γὰρ ἡ κατ᾽ ἀρετὴν φιλία ] ,
τὴν ἀμοιβήν τε ποιητέον κατὰ τὴν προαίρεσιν [ αὕτη γὰρ τοῦ φίλου καὶ τῆς ἀρετῆς ] ·
οὕτω δ᾽ ἔοικε καὶ τοῖς φιλοσοφίας κοινωνήσασιν ·
οὐ γὰρ πρὸς χρήμαθ᾽ ἡ ἀξία μετρεῖται ,τιμή τ᾽ ἰσόρροπος οὐκ ἂν γένοιτο ,ἀλλ᾽ ἴσως ἱκανόν ,καθάπερ καὶ πρὸς θεοὺς καὶ πρὸς γονεῖς ,τὸ ἐνδεχόμενον .
μὴ τοιαύτης δ᾽ οὔσης τῆς δόσεως ἀλλ᾽ ἐπί τινι ,μάλιστα μὲν ἴσως δεῖ τὴν ἀνταπόδοσιν γίνεσθαι δοκοῦσαν ἀμφοῖν κατ᾽ ἀξίαν εἶναι ,εἰ δὲ τοῦτο μὴ συμβαίνοι ,οὐ μόνον ἀναγκαῖον δόξειεν ἂν τὸν προέχοντα τάττειν ,ἀλλὰ καὶ δίκαιον ·
ὅσον γὰρ οὗτος ὠφελήθη ἢ ἀνθ᾽ ὅσου τὴν ἡδονὴν εἵλετ᾽ ἄν ,τοσοῦτον ἀντιλαβὼν ἕξει τὴν παρὰ τούτου ἀξίαν .
καὶ γὰρ ἐν τοῖς ὠνίοις οὕτω φαίνεται γινόμενον ,ἐνιαχοῦ τ᾽ εἰσὶ νόμοι τῶν ἑκουσίων συμβολαίων δίκας μὴ εἶναι ,ὡς δέον ,ᾧ ἐπίστευσε ,διαλυθῆναι πρὸς τοῦτον καθάπερ ἐκοινώνησεν .
ᾧ γὰρ ἐπετράφθη ,τοῦτον οἴεται δικαιότερον εἶναι τάξαι τοῦ ἐπιτρέψαντος .
τὰ γὰρ οἰκεῖα καὶ ἃ διδόασιν ἑκάστοις φαίνεται πολλοῦ ἄξια ·
ἀλλ᾽ ὅμως ἡ ἀμοιβὴ γίνεται πρὸς τοσοῦτον ὅσον ἂν τάττωσιν οἱ λαμβάνοντες .
δεῖ δ᾽ ἴσως οὐ τοσούτου τιμᾶν ὅσου ἔχοντι φαίνεται ἄξιον ,ἀλλ᾽ ὅσου πρὶν ἔχειν ἐτίμα .
ἀπορίαν δ᾽ ἔχει καὶ τὰ τοιαῦτα ,οἷον πότερον δεῖ πάντα τῷ πατρὶ ἀπονέμειν καὶ πείθεσθαι ,ἢ κάμνοντα μὲν ἰατρῷ πιστεύειν ,στρατηγὸν δὲ χειροτονητέον τὸν πολεμικόν ·
ὁμοίως δὲ φίλῳ μᾶλλον ἢ σπουδαίῳ ὑπηρετητέον ,καὶ εὐεργέτῃ ἀνταποδοτέον χάριν μᾶλλον ἢ ἑταίρῳ προετέον ,ἐὰν ἄμφω μὴ ἐνδέχηται .
ἆρ᾽ οὖν πάντα τὰ τοιαῦτα ἀκριβῶς μὲν διορίσαι οὐ ῥᾴδιον ; πολλὰς γὰρ καὶ παντοίας ἔχει διαφορὰς καὶ μεγέθει καὶ μικρότητι καὶ τῷ καλῷ καὶ ἀναγκαίῳ .
ὅτι δ᾽ οὐ πάντα τῷ αὐτῷ ἀποδοτέον ,οὐκ ἄδηλον ·
καὶ τὰς μὲν εὐεργεσίας ἀνταποδοτέον ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ μᾶλλον ἢ χαριστέον ἑταίροις ,ὥσπερ καὶ δάνειον ᾧ ὀφείλει ἀποδοτέον μᾶλλον ἢ ἑταίρῳ δοτέον .
ἴσως δ᾽ οὐδὲ τοῦτ᾽ ἀεί ,οἷον τῷ λυτρωθέντι παρὰ λῃστῶν πότερα τὸν λυσάμενον ἀντιλυτρωτέον ,κἂν ὁστισοῦν ᾖ ,ἢ μὴ ἑαλωκότι ἀπαιτοῦντι δὲ ἀποδοτέον ,ἢ τὸν πατέρα λυτρωτέον ; δόξειε γὰρ ἂν καὶ ἑαυτοῦ μᾶλλον τὸν πατέρα .
ὅπερ οὖν εἴρηται ,καθόλου μὲν τὸ ὀφείλημα ἀποδοτέον ,ἐὰν δ᾽ ὑπερτείνῃ ἡ δόσις τῷ καλῷ ἢ τῷ ἀναγκαίῳ ,πρὸς ταῦτ᾽ ἀποκλιτέον .
ἐνίοτε γὰρ οὐδ᾽ ἐστὶν ἴσον τὸ τὴν προϋπαρχὴν ἀμείψασθαι ,ἐπειδὰν ὃ μὲν σπουδαῖον εἰδὼς εὖ ποιήσῃ ,τῷ δὲ ἡ ἀνταπόδοσις γίνηται ὃν οἴεται μοχθηρὸν εἶναι .
οὐδὲ γὰρ τῷ δανείσαντι ἐνίοτε ἀντιδανειστέον ·
ὃ μὲν γὰρ οἰόμενος κομιεῖσθαι ἐδάνεισεν ἐπιεικεῖ ὄντι ,ὃ δ᾽ οὐκ ἐλπίζει κομιεῖσθαι παρὰ πονηροῦ .
εἴτε τοίνυν τῇ ἀληθείᾳ οὕτως ἔχει ,οὐκ ἴσον τὸ ἀξίωμα ·
εἴτ᾽ ἔχει μὲν μὴ οὕτως οἴονται δέ ,οὐκ ἂν δόξαιεν ἄτοπα ποιεῖν .
ὅπερ οὖν πολλάκις εἴρηται ,οἱ περὶ τὰ πάθη καὶ τὰς πράξεις λόγοι ὁμοίως ἔχουσι τὸ ὡρισμένον τοῖς περὶ ἅ εἰσιν .
ὅτι μὲν οὖν οὐ ταὐτὰ πᾶσιν ἀποδοτέον ,οὐδὲ τῷ πατρὶ πάντα ,καθάπερ οὐδὲ τῷ Διὶ θύεται ,οὐκ ἄδηλον ·
ἐπεὶ δ᾽ ἕτερα γονεῦσι καὶ ἀδελφοῖς καὶ ἑταίροις καὶ εὐεργέταις ,ἑκάστοις τὰ οἰκεῖα καὶ τὰ ἁρμόττοντα ἀπονεμητέον .
οὕτω δὲ καὶ ποιεῖν φαίνονται ·
εἰς γάμους μὲν γὰρ καλοῦσι τοὺς συγγενεῖς ·
καὶ εἰς τὰ κήδη δὲ μάλιστ᾽ οἴονται δεῖν τοὺς συγγενεῖς ἀπαντᾶν διὰ ταὐτό .
δόξειε δ᾽ ἂν τροφῆς μὲν γονεῦσι δεῖν μάλιστ᾽ ἐπαρκεῖν ,ὡς ὀφείλοντας ,καὶ τοῖς αἰτίοις τοῦ εἶναι κάλλιον ὂν ἢ ἑαυτοῖς εἰς ταῦτ᾽ ἐπαρκεῖν ·
καὶ τιμὴν δὲ γονεῦσι καθάπερ θεοῖς ,οὐ πᾶσαν δέ ·
οὐδὲ γὰρ τὴν αὐτὴν πατρὶ καὶ μητρί ,οὐδ᾽ αὖ τὴν τοῦ σοφοῦ ἢ τὴν τοῦ στρατηγοῦ ,ἀλλὰ τὴν πατρικήν ,ὁμοίως δὲ καὶ μητρικήν .
καὶ παντὶ δὲ τῷ πρεσβυτέρῳ τιμὴν καθ᾽ ἡλικίαν ,ὑπαναστάσει καὶ κατακλίσει καὶ τοῖς τοιούτοις ·
πρὸς ἑταίρους δ᾽ αὖ καὶ ἀδελφοὺς παρρησίαν καὶ ἁπάντων κοινότητα .
καὶ συγγενέσι δὲ καὶ φυλέταις καὶ πολίταις καὶ τοῖς λοιποῖς ἅπασιν ἀεὶ πειρατέον τὸ οἰκεῖον ἀπονέμειν ,καὶ συγκρίνειν τὰ ἑκάστοις ὑπάρχοντα κατ᾽ οἰκειότητα καὶ ἀρετὴν ἢ χρῆσιν .
τῶν μὲν οὖν ὁμογενῶν ῥᾴων ἡ σύγκρισις ,τῶν δὲ διαφερόντων ἐργωδεστέρα .
οὐ μὴν διά γε τοῦτο ἀποστατέον ,ἀλλ᾽ ὡς ἂν ἐνδέχηται ,οὕτω διοριστέον .
ἔχει δ᾽ ἀπορίαν καὶ περὶ τοῦ διαλύεσθαι τὰς φιλίας ἢ μὴ πρὸς τοὺς μὴ διαμένοντας .
ἢ πρὸς μὲν τοὺς διὰ τὸ χρήσιμον ἢ τὸ ἡδὺ φίλους ὄντας ,ὅταν μηκέτι ταῦτ᾽ ἔχωσιν ,οὐδὲν ἄτοπον διαλύεσθαι ; 
ἐκείνων γὰρ ἦσαν φίλοι ·ὧν ἀπολιπόντων εὔλογον τὸ μὴ φιλεῖν .
ἐγκαλέσειε δ᾽ ἄν τις ,εἰ διὰ τὸ χρήσιμον ἢ τὸ ἡδὺ ἀγαπῶν προσεποιεῖτο διὰ τὸ ἦθος .
ὃ γὰρ ἐν ἀρχῇ εἴπομεν ,πλεῖσται διαφοραὶ γίνονται τοῖς φίλοις ,ὅταν μὴ ὁμοίως οἴωνται καὶ ὦσι φίλοι .
ὅταν μὲν οὖν διαψευσθῇ τις καὶ ὑπολάβῃ φιλεῖσθαι διὰ τὸ ἦθος ,μηδὲν τοιοῦτον ἐκείνου πράττοντος ,ἑαυτὸν αἰτιῷτ᾽ ἄν ·
ὅταν δ᾽ ὑπὸ τῆς ἐκείνου προσποιήσεως ἀπατηθῇ ,δίκαιον ἐγκαλεῖν τῷ ἀπατήσαντι ,καὶ μᾶλλον ἢ τοῖς τὸ νόμισμα κιβδηλεύουσιν ,ὅσῳ περὶ τιμιώτερον ἡ κακουργία .ἐὰν δ᾽ ἀποδέχηται ὡς ἀγαθόν ,γένηται δὲ μοχθηρὸς καὶ δοκῇ ,ἆρ᾽ ἔτι φιλητέον ; 
ἢ οὐ δυνατόν ,εἴπερ μὴ πᾶν φιλητὸν ἀλλὰ τἀγαθόν ; 
οὔτε δὲ φιλητὸν τὸ πονηρὸν οὔτε δεῖ ·φιλοπόνηρον γὰρ οὐ χρὴ εἶναι ,οὐδ᾽ ὁμοιοῦσθαι φαύλῳ ·
εἴρηται δ᾽ ὅτι τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ φίλον .
ἆρ᾽ οὖν εὐθὺς διαλυτέον ; 
ἢ οὐ πᾶσιν ,ἀλλὰ τοῖς ἀνιάτοις κατὰ τὴν μοχθηρίαν ; 
ἐπανόρθωσιν δ᾽ ἔχουσι μᾶλλον βοηθητέον εἰς τὸ ἦθος ἢ τὴν οὐσίαν ,ὅσῳ βέλτιον καὶ τῆς φιλίας οἰκειότερον .
δόξειε δ᾽ ἂν ὁ διαλυόμενος οὐδὲν ἄτοπον ποιεῖν ·
οὐ γὰρ τῷ τοιούτῳ φίλος ἦν ·
ἀλλοιωθέντα οὖν ἀδυνατῶν ἀνασῶσαι ἀφίσταται .
εἰ δ᾽ ὃ μὲν διαμένοι ὃ δ᾽ ἐπιεικέστερος γίνοιτο καὶ πολὺ διαλλάττοι τῇ ἀρετῇ ,ἆρα χρηστέον φίλῳ ; 
ἢ οὐκ ἐνδέχεται ; 
ἐν μεγάλῃ δὲ διαστάσει μάλιστα δῆλον γίνεται ,οἷον ἐν ταῖς παιδικαῖς φιλίαις ·
εἰ γὰρ ὃ μὲν διαμένοι τὴν διάνοιαν παῖς ὃ δ᾽ ἀνὴρ εἴη οἷος κράτιστος ,πῶς ἂν εἶεν φίλοι μήτ᾽ ἀρεσκόμενοι τοῖς αὐτοῖς μήτε χαίροντες καὶ λυπούμενοι ; οὐδὲ γὰρ περὶ ἀλλήλους ταῦθ᾽ ὑπάρξει αὐτοῖς ,ἄνευ δὲ τούτων οὐκ ἦν φίλους εἶναι ·συμβιοῦν γὰρ οὐχ οἷόν τε .
εἴρηται δὲ περὶ τούτων .
ἆρ᾽ οὖν οὐθὲν ἀλλοιότερον πρὸς αὐτὸν ἑκτέον ἢ εἰ μὴ ἐγεγόνει φίλος μηδέποτε ; 
ἢ δεῖ μνείαν ἔχειν τῆς γενομένης συνηθείας ,καὶ καθάπερ φίλοις μᾶλλον ἢ ὀθνείοις οἰόμεθα δεῖν χαρίζεσθαι ,οὕτω καὶ τοῖς γενομένοις ἀπονεμητέον τι διὰ τὴν προγενομένην φιλίαν ,ὅταν μὴ δι᾽ ὑπερβολὴν μοχθηρίας διάλυσις γένηται .
τὰ φιλικὰ δὲ τὰ πρὸς τοὺς πέλας ,καὶ οἷς αἱ φιλίαι ὁρίζονται ,ἔοικεν ἐκ τῶν πρὸς ἑαυτὸν ἐληλυθέναι .
τιθέασι γὰρ φίλον τὸν βουλόμενον καὶ πράττοντα τἀγαθὰ ἢ τὰ φαινόμενα ἐκείνου ἕνεκα ,ἢ τὸν βουλόμενον εἶναι καὶ ζῆν τὸν φίλον αὐτοῦ χάριν ·
ὅπερ αἱ μητέρες πρὸς τὰ τέκνα πεπόνθασι ,καὶ τῶν φίλων οἱ προσκεκρουκότες .
οἳ δὲ τὸν συνδιάγοντα καὶ ταὐτὰ αἱρούμενον ,ἢ τὸν συναλγοῦντα καὶ συγχαίροντα τῷ φίλῳ ·
μάλιστα δὲ καὶ τοῦτο περὶ τὰς μητέρας συμβαίνει .
τούτων δέ τινι καὶ τὴν φιλίαν ὁρίζονται .
πρὸς ἑαυτὸν δὲ τούτων ἕκαστον τῷ ἐπιεικεῖ ὑπάρχει [ τοῖς δὲ λοιποῖς ,ᾗ τοιοῦτοι ὑπολαμβάνουσιν εἶναι ·
ἔοικε δέ ,καθάπερ εἴρηται ,μέτρον ἑκάστων ἡ ἀρετὴ καὶ ὁ σπουδαῖος εἶναι ] ·
οὗτος γὰρ ὁμογνωμονεῖ ἑαυτῷ ,καὶ τῶν αὐτῶν ὀρέγεται κατὰ πᾶσαν τὴν ψυχήν ·
καὶ βούλεται δὴ ἑαυτῷ τἀγαθὰ καὶ τὰ φαινόμενα καὶ πράττει [ τοῦ γὰρ ἀγαθοῦ τἀγαθὸν διαπονεῖν ] καὶ ἑαυτοῦ ἕνεκα [ τοῦ γὰρ διανοητικοῦ χάριν ,ὅπερ ἕκαστος εἶναι δοκεῖ ] ·
καὶ ζῆν δὲ βούλεται ἑαυτὸν καὶ σῴζεσθαι ,καὶ μάλιστα τοῦτο ᾧ φρονεῖ .
ἀγαθὸν γὰρ τῷ σπουδαίῳ τὸ εἶναι ,ἕκαστος δ᾽ ἑαυτῷ βούλεται τἀγαθά ,γενόμενος δ᾽ ἄλλος αἱρεῖται οὐδεὶς πάντ᾽ ἔχειν [ἐκεῖνο τὸ γενόμενον] [ ἔχει γὰρ καὶ νῦν ὁ θεὸς τἀγαθόν ] ἀλλ᾽ ὢν ὅ τι ποτ᾽ ἐστίν ·δόξειε δ᾽ ἂν τὸ νοοῦν ἕκαστος εἶναι ἢ μάλιστα .
συνδιάγειν τε ὁ τοιοῦτος ἑαυτῷ βούλεται ·
τῶν τε γὰρ πεπραγμένων ἐπιτερπεῖς αἱ μνῆμαι ,καὶ τῶν μελλόντων ἐλπίδες ἀγαθαί ,αἱ τοιαῦται δ᾽ ἡδεῖαι .
καὶ θεωρημάτων δ᾽ εὐπορεῖ τῇ διανοίᾳ .
συναλγεῖ τε καὶ συνήδεται μάλισθ᾽ ἑαυτῷ ·
πάντοτε γάρ ἐστι τὸ αὐτὸ λυπηρόν τε καὶ ἡδύ ,καὶ οὐκ ἄλλοτ᾽ ἄλλο ·
τῷ δὴ πρὸς αὑτὸν ἕκαστα τούτων ὑπάρχειν τῷ ἐπιεικεῖ ,πρὸς δὲ τὸν φίλον ἔχειν ὥσπερ πρὸς αὑτόν [ ἔστι γὰρ ὁ φίλος ἄλλος αὐτός ] ,καὶ ἡ φιλία τούτων εἶναί τι δοκεῖ ,καὶ φίλοι οἷς ταῦθ᾽ ὑπάρχει .
πρὸς αὑτὸν δὲ πότερον ἔστιν ἢ οὐκ ἔστι φιλία ,ἀφείσθω ἐπὶ τοῦ παρόντος ·
καὶ ὅτι ἡ ὑπερβολὴ τῆς φιλίας τῇ πρὸς αὑτὸν ὁμοιοῦται .
φαίνεται δὲ τὰ εἰρημένα καὶ τοῖς πολλοῖς ὑπάρχειν ,καίπερ οὖσι φαύλοις .
ἆρ᾽ οὖν ᾗ τ᾽ ἀρέσκουσιν ἑαυτοῖς καὶ ὑπολαμβάνουσιν ἐπιεικεῖς εἶναι ,ταύτῃ μετέχουσιν αὐτῶν ; 
ἐπεὶ τῶν γε κομιδῇ φαύλων καὶ ἀνοσιουργῶν οὐδενὶ ταῦθ᾽ ὑπάρχει ,ἀλλ᾽ οὐδὲ φαίνεται .
σχεδὸν δὲ οὐδὲ τοῖς φαύλοις ·
διαφέρονται γὰρ ἑαυτοῖς ,καὶ ἑτέρων μὲν ἐπιθυμοῦσιν ἄλλα δὲ βούλονται ,οἷον οἱ ἀκρατεῖς ·
αἱροῦνται γὰρ ἀντὶ τῶν δοκούντων ἑαυτοῖς ἀγαθῶν εἶναι τὰ ἡδέα βλαβερὰ ὄντα ·
οἳ δ᾽ αὖ διὰ δειλίαν καὶ ἀργίαν ἀφίστανται τοῦ πράττειν ἃ οἴονται ἑαυτοῖς βέλτιστα εἶναι .
οἷς δὲ πολλὰ καὶ δεινὰ πέπρακται καὶ διὰ τὴν μοχθηρίαν μισοῦνται ,καὶ φεύγουσι τὸ ζῆν καὶ ἀναιροῦσιν ἑαυτούς .
ζητοῦσί τε οἱ μοχθηροὶ μεθ᾽ ὧν συνημερεύσουσιν ,ἑαυτοὺς δὲ φεύγουσιν ·ἀναμιμνήσκονται γὰρ πολλῶν καὶ δυσχερῶν ,καὶ τοιαῦθ᾽ ἕτερα ἐλπίζουσι ,καθ᾽ ἑαυτοὺς ὄντες ,μεθ᾽ ἑτέρων δ᾽ ὄντες ἐπιλανθάνονται .
οὐδέν τε φιλητὸν ἔχοντες οὐδὲν φιλικὸν πάσχουσι πρὸς ἑαυτούς .
οὐδὲ δὴ συγχαίρουσιν οὐδὲ συναλγοῦσιν οἱ τοιοῦτοι ἑαυτοῖς ·στασιάζει γὰρ αὐτῶν ἡ ψυχή ,καὶ τὸ μὲν διὰ μοχθηρίαν ἀλγεῖ ἀπεχόμενόν τινων ,τὸ δ᾽ ἥδεται ,καὶ τὸ μὲν δεῦρο τὸ δ᾽ ἐκεῖσε ἕλκει ὥσπερ διασπῶντα .
εἰ δὲ μὴ οἷόν τε ἅμα λυπεῖσθαι καὶ ἥδεσθαι ,ἀλλὰ μετὰ μικρόν γε λυπεῖται ὅτι ἥσθη ,καὶ οὐκ ἂν ἐβούλετο ἡδέα ταῦτα γενέσθαι αὑτῷ ·
μεταμελείας γὰρ οἱ φαῦλοι γέμουσιν .
οὐ δὴ φαίνεται ὁ φαῦλος οὐδὲ πρὸς ἑαυτὸν φιλικῶς διακεῖσθαι διὰ τὸ μηδὲν ἔχειν φιλητόν .
εἰ δὴ τὸ οὕτως ἔχειν λίαν ἐστὶν ἄθλιον ,φευκτέον τὴν μοχθηρίαν διατεταμένως καὶ πειρατέον ἐπιεικῆ εἶναι ·
οὕτω γὰρ καὶ πρὸς ἑαυτὸν φιλικῶς ἂν ἔχοι καὶ ἑτέρῳ φίλος γένοιτο .
ἡ δ᾽ εὔνοια φιλικῷ μὲν ἔοικεν ,οὐ μὴν ἔστι γε φιλία ·
γίνεται γὰρ εὔνοια καὶ πρὸς ἀγνῶτας καὶ λανθάνουσα ,φιλία δ᾽ οὔ .
καὶ πρότερον δὲ ταῦτ᾽ εἴρηται .
ἀλλ᾽ οὐδὲ φίλησίς ἐστιν .
οὐ γὰρ ἔχει διάτασιν οὐδ᾽ ὄρεξιν ,τῇ φιλήσει δὲ ταῦτ᾽ ἀκολουθεῖ ·
καὶ ἡ μὲν φίλησις μετὰ συνηθείας ,ἡ δ᾽ εὔνοια καὶ ἐκ προσπαίου ,οἷον καὶ περὶ τοὺς ἀγωνιστὰς συμβαίνει ·
εὖνοι γὰρ αὐτοῖς γίνονται καὶ συνθέλουσιν ,συμπράξαιεν δ᾽ ἂν οὐδέν ·ὅπερ γὰρ εἴπομεν ,προσπαίως εὖνοι γίνονται καὶ ἐπιπολαίως στέργουσιν .
ἔοικε δὴ ἀρχὴ φιλίας εἶναι ,ὥσπερ τοῦ ἐρᾶν ἡ διὰ τῆς ὄψεως ἡδονή ·
μὴ γὰρ προησθεὶς τῇ ἰδέᾳ οὐδεὶς ἐρᾷ ,ὁ δὲ χαίρων τῷ εἴδει οὐδὲν μᾶλλον ἐρᾷ ,ἀλλ᾽ ὅταν καὶ ἀπόντα ποθῇ καὶ τῆς παρουσίας ἐπιθυμῇ ·
οὕτω δὴ καὶ φίλους οὐχ οἷόν τ᾽ εἶναι μὴ εὔνους γενομένους ,οἱ δ᾽ εὖνοι οὐδὲν μᾶλλον φιλοῦσιν ·
βούλονται γὰρ μόνον τἀγαθὰ οἷς εἰσὶν εὖνοι ,συμπράξαιεν δ᾽ ἂν οὐδέν ,οὐδ᾽ ὀχληθεῖεν ὑπὲρ αὐτῶν .
διὸ μεταφέρων φαίη τις ἂν αὐτὴν ἀργὴν εἶναι φιλίαν ,χρονιζομένην δὲ καὶ εἰς συνήθειαν ἀφικνουμένην γίνεσθαι φιλίαν ,οὐ τὴν διὰ τὸ χρήσιμον οὐδὲ τὴν διὰ τὸ ἡδύ ·
ὁ μὲν γὰρ εὐεργετηθεὶς ἀνθ᾽ ὧν πέπονθεν ἀπονέμει τὴν εὔνοιαν ,τὰ δίκαια δρῶν ·
ὁ δὲ βουλόμενός τιν᾽ εὐπραγεῖν ,ἐλπίδα ἔχων εὐπορίας δι᾽ ἐκείνου ,οὐκ ἔοικ᾽ εὔνους ἐκείνῳ εἶναι ,ἀλλὰ μᾶλλον ἑαυτῷ ,καθάπερ οὐδὲ φίλος ,εἰ θεραπεύει αὐτὸν διά τινα χρῆσιν .ὅλως δ᾽ εὔνοια δι᾽ ἀρετὴν καὶ ἐπιείκειάν τινα γίνεται ,ὅταν τῳ φανῇ καλός τις ἢ ἀνδρεῖος ἤ τι τοιοῦτον ,καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἀγωνιστῶν εἴπομεν .
φιλικὸν δὲ καὶ ἡ ὁμόνοια φαίνεται .
διόπερ οὐκ ἔστιν ὁμοδοξία ·
τοῦτο μὲν γὰρ καὶ ἀγνοοῦσιν ἀλλήλους ὑπάρξειεν ἄν ·
οὐδὲ τοὺς περὶ ὁτουοῦν ὁμογνωμονοῦντας ὁμονοεῖν φασίν ,οἷον τοὺς περὶ τῶν οὐρανίων [ οὐ γὰρ φιλικὸν τὸ περὶ τούτων ὁμονοεῖν ] ,ἀλλὰ τὰς πόλεις ὁμονοεῖν φασίν ,ὅταν περὶ τῶν συμφερόντων ὁμογνωμονῶσι καὶ ταὐτὰ προαιρῶνται καὶ πράττωσι τὰ κοινῇ δόξαντα .περὶ τὰ πρακτὰ δὴ ὁμονοοῦσιν ,καὶ τούτων περὶ τὰ ἐν μεγέθει καὶ ἐνδεχόμενα ἀμφοῖν ὑπάρχειν ἢ πᾶσιν ,οἷον αἱ πόλεις ,ὅταν πᾶσι δοκῇ τὰς ἀρχὰς αἱρετὰς εἶναι ,ἢ συμμαχεῖν Λακεδαιμονίοις ,ἢ ἄρχειν Πιττακὸν ὅτε καὶ αὐτὸς ἤθελεν .
ὅταν δ᾽ ἑκάτερος ἑαυτὸν βούληται ,ὥσπερ οἱ ἐν ταῖς Φοινίσσαις ,στασιάζουσιν ·
οὐ γάρ ἐστιν ὁμονοεῖν τὸ αὐτὸ ἑκάτερον ἐννοεῖν ὁδήποτε ,ἀλλὰ τὸ ἐν τῷ αὐτῷ ,οἷον ὅταν καὶ ὁ δῆμος 
καὶ οἱ ἐπιεικεῖς τοὺς ἀρίστους ἄρχειν ·
οὕτω γὰρ πᾶσι γίνεται οὗ ἐφίενται .
πολιτικὴ δὴ φιλία φαίνεται ἡ ὁμόνοια ,καθάπερ καὶ λέγεται ·
περὶ τὰ συμφέροντα γάρ ἐστι καὶ τὰ εἰς τὸν βίον ἥκοντα .
ἔστι δ᾽ ἡ τοιαύτη ὁμόνοια ἐν τοῖς ἐπιεικέσιν ·οὗτοι γὰρ καὶ ἑαυτοῖς ὁμονοοῦσι καὶ ἀλλήλοις ,ἐπὶ τῶν αὐτῶν ὄντες ὡς εἰπεῖν [ τῶν τοιούτων γὰρ μένει τὰ βουλήματα καὶ οὐ μεταρρεῖ ὥσπερ εὔριπος ] ,βούλονταί τε τὰ δίκαια καὶ τὰ συμφέροντα ,τούτων δὲ καὶ κοινῇ ἐφίενται .
τοὺς δὲ φαύλους οὐχ οἷόν τε ὁμονοεῖν πλὴν ἐπὶ μικρόν ,καθάπερ καὶ φίλους εἶναι ,πλεονεξίας ἐφιεμένους ἐν τοῖς ὠφελίμοις ,ἐν δὲ τοῖς πόνοις καὶ ταῖς λειτουργίαις ἐλλείποντας ·
ἑαυτῷ δ᾽ ἕκαστος βουλόμενος ταῦτα τὸν πέλας ἐξετάζει καὶ κωλύει ·
μὴ γὰρ τηρούντων τὸ κοινὸν ἀπόλλυται .
συμβαίνει οὖν αὐτοῖς στασιάζειν ,ἀλλήλους μὲν ἐπαναγκάζοντας ,αὐτοὺς δὲ μὴ βουλομένους τὰ δίκαια ποιεῖν .
οἱ δ᾽ εὐεργέται τοὺς εὐεργετηθέντας δοκοῦσι μᾶλλον φιλεῖν ἢ οἱ εὖ παθόντες τοὺς δράσαντας ,καὶ ὡς παρὰ λόγον γινόμενον ἐπιζητεῖται .
τοῖς μὲν οὖν πλείστοις φαίνεται ὅτι οἳ μὲν ὀφείλουσι τοῖς δὲ ὀφείλεται ·
καθάπερ οὖν ἐπὶ τῶν δανείων οἱ μὲν ὀφείλοντες βούλονται μὴ εἶναι οἷς ὀφείλουσιν ,οἱ δὲ δανείσαντες καὶ ἐπιμελοῦνται τῆς τῶν ὀφειλόντων σωτηρίας ,οὕτω καὶ τοὺς εὐεργετήσαντας βούλεσθαι εἶναι τοὺς παθόντας ὡς κομιουμένους τὰς χάριτας ,τοῖς δ᾽ οὐκ εἶναι ἐπιμελὲς τὸ ἀνταποδοῦναι .
Ἐπίχαρμος μὲν οὖν τάχ᾽ ἂν φαίη ταῦτα λέγειν αὐτοὺς ἐκ πονηροῦ θεωμένους ,ἔοικε δ᾽ ἀνθρωπικῷ ·
ἀμνήμονες γὰρ οἱ πολλοί ,καὶ μᾶλλον εὖ πάσχειν ἢ ποιεῖν ἐφίενται .
δόξειε δ᾽ ἂν φυσικώτερον εἶναι τὸ αἴτιον ,καὶ οὐδ᾽ ὅμοιον τὸ περὶ τοὺς δανείσαντας ·
οὐ γάρ ἐστι φίλησις περὶ ἐκείνους ,ἀλλὰ τοῦ σῴζεσθαι βούλησις τῆς κομιδῆς ἕνεκα ·
οἱ δ᾽ εὖ πεποιηκότες φιλοῦσι καὶ ἀγαπῶσι τοὺς πεπονθότας κἂν μηδὲν ὦσι χρήσιμοι μηδ᾽ εἰς ὕστερον γένοιντ᾽ ἄν .
ὅπερ καὶ ἐπὶ τῶν τεχνιτῶν συμβέβηκεν ·
πᾶς γὰρ τὸ οἰκεῖον ἔργον ἀγαπᾷ μᾶλλον ἢ ἀγαπηθείη ἂν ὑπὸ τοῦ ἔργου ἐμψύχου γενομένου ·μάλιστα δ᾽ ἴσως τοῦτο περὶ τοὺς ποιητὰς συμβαίνει ·
ὑπεραγαπῶσι γὰρ οὗτοι τὰ οἰκεῖα ποιήματα ,στέργοντες ὥσπερ τέκνα .
τοιούτῳ δὴ ἔοικε καὶ τὸ τῶν εὐεργετῶν ·
τοῦτο δὴ ἀγαπῶσι μᾶλλον ἢ τὸ ἔργον τὸν ποιήσαντα .
τούτου δ᾽ αἴτιον ὅτι τὸ εἶναι πᾶσιν αἱρετὸν καὶ φιλητόν ,ἐσμὲν δ᾽ ἐνεργείᾳ [ τῷ ζῆν γὰρ καὶ πράττειν ] ,ἐνεργείᾳ δὲ ὁ ποιήσας τὸ ἔργον ἔστι πως ·
στέργει δὴ τὸ ἔργον ,διότι καὶ τὸ εἶναι .
τοῦτο δὲ φυσικόν ·
ὃ γάρ ἐστι δυνάμει ,τοῦτο ἐνεργείᾳ τὸ ἔργον μηνύει .
ἅμα δὲ καὶ τῷ μὲν εὐεργέτῃ καλὸν τὸ κατὰ τὴν πρᾶξιν ,ὥστε χαίρειν ἐν ᾧ τοῦτο ,τῷ δὲ παθόντι οὐδὲν καλὸν ἐν τῷ δράσαντι ,ἀλλ᾽ εἴπερ ,συμφέρον ·
τοῦτο δ᾽ ἧττον ἡδὺ καὶ φιλητόν .
ἡδεῖα δ᾽ ἐστὶ τοῦ μὲν παρόντος ἡ ἐνέργεια ,τοῦ δὲ μέλλοντος ἡ ἐλπίς ,τοῦ δὲ γεγενημένου ἡ μνήμη ·
ἥ τε μνήμη τῶν μὲν καλῶν ἡδεῖα ,τῶν δὲ χρησίμων οὐ πάνυ ἢ ἧττον ·
ἡ προσδοκία δ᾽ ἀνάπαλιν ἔχειν ἔοικεν .
καὶ ἡ μὲν φίλησις ποιήσει ἔοικεν ,τὸ φιλεῖσθαι δὲ τῷ πάσχειν ·
τοῖς ὑπερέχουσι δὲ περὶ τὴν πρᾶξιν ἕπεται τὸ φιλεῖν καὶ τὰ φιλικά .
ἔτι δὲ τὰ ἐπιπόνως γενόμενα πάντες μᾶλλον στέργουσιν ,οἷον καὶ τὰ χρήματα οἱ κτησάμενοι τῶν παραλαβόντων ·
δοκεῖ δὲ τὸ μὲν εὖ πάσχειν ἄπονον εἶναι ,τὸ δ᾽ εὖ ποιεῖν ἐργῶδες .
διὰ ταῦτα δὲ καὶ αἱ μητέρες φιλοτεκνότεραι ·ἐπιπονωτέρα γὰρ ἡ γέννησις ,καὶ μᾶλλον ἴσασιν ὅτι αὑτῶν .
δόξειε δ᾽ ἂν τοῦτο καὶ τοῖς εὐεργέταις οἰκεῖον εἶναι .
ἀπορεῖται δὲ καὶ πότερον δεῖ φιλεῖν ἑαυτὸν μάλιστα ἢ ἄλλον τινά .
ἐπιτιμῶσι γὰρ τοῖς ἑαυτοὺς μάλιστ᾽ ἀγαπῶσι ,καὶ ὡς ἐν αἰσχρῷ φιλαύτους ἀποκαλοῦσι ,δοκεῖ τε ὁ μὲν φαῦλος ἑαυτοῦ χάριν πάντα πράττειν ,καὶ ὅσῳ ἂν μοχθηρότερος ᾖ ,τοσούτῳ μᾶλλον - ἐγκαλοῦσι δὴ αὐτῷ οἷον ὅτι οὐδὲν ἀφ᾽ ἑαυτοῦ πράττει - ὁ δ᾽ ἐπιεικὴς διὰ τὸ καλόν ,καὶ ὅσῳ ἂν βελτίων ᾖ ,μᾶλλον διὰ τὸ καλόν ,καὶ φίλου ἕνεκα ,τὸ δ᾽ αὑτοῦ παρίησιν .τοῖς λόγοις δὲ τούτοις τὰ ἔργα διαφωνεῖ ,οὐκ ἀλόγως .φασὶ γὰρ δεῖν φιλεῖν μάλιστα τὸν μάλιστα φίλον ,φίλος δὲ μάλιστα ὁ βουλόμενος ᾧ βούλεται τἀγαθὰ ἐκείνου ἕνεκα 
ταῦτα δ᾽ ὑπάρχει μάλιστ᾽ αὐτῷ πρὸς αὑτόν ,καὶ τὰ λοιπὰ δὴ πάνθ᾽ οἷς ὁ φίλος ὁρίζεται ·
εἴρηται γὰρ ὅτι ἀπ᾽ αὐτοῦ πάντα τὰ φιλικὰ καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους διήκει .
καὶ αἱ παροιμίαι δὲ πᾶσαι ὁμογνωμονοῦσιν ,οἷον τὸ " μία ψυχή " καὶ " κοινὰ τὰ φίλων " καὶ " ἰσότης φιλότης " καὶ " γόνυ κνήμης ἔγγιον ·" 
πάντα γὰρ ταῦτα πρὸς αὑτὸν μάλιστ᾽ ἂν ὑπάρχοι ·
μάλιστα γὰρ φίλος αὑτῷ ·
καὶ φιλητέον δὴ μάλισθ᾽ ἑαυτόν .
ἀπορεῖται δὴ εἰκότως ποτέροις χρεὼν ἕπεσθαι ,ἀμφοῖν ἐχόντοιν τὸ πιστόν .
ἴσως οὖν τοὺς τοιούτους δεῖ τῶν λόγων διαιρεῖν καὶ διορίζειν ἐφ᾽ ὅσον ἑκάτεροι καὶ πῇ ἀληθεύουσιν .
εἰ δὴ λάβοιμεν τὸ φίλαυτον πῶς ἑκάτεροι λέγουσιν ,τάχ᾽ ἂν γένοιτο δῆλον .
οἱ μὲν οὖν εἰς ὄνειδος ἄγοντες αὐτὸ φιλαύτους καλοῦσι τοὺς ἑαυτοῖς ἀπονέμοντας τὸ πλεῖον ἐν χρήμασι καὶ τιμαῖς καὶ ἡδοναῖς ταῖς σωματικαῖς ·
τούτων γὰρ οἱ πολλοὶ ὀρέγονται ,καὶ ἐσπουδάκασι περὶ αὐτὰ ὡς ἄριστα ὄντα ,διὸ καὶ περιμάχητά ἐστιν .
οἱ δὴ περὶ ταῦτα πλεονέκται χαρίζονται ταῖς ἐπιθυμίαις καὶ ὅλως τοῖς πάθεσι καὶ τῷ ἀλόγῳ τῆς ψυχῆς ·
τοιοῦτοι δ᾽ εἰσὶν οἱ πολλοί ·
διὸ καὶ ἡ προσηγορία γεγένηται ἀπὸ τοῦ πολλοῦ φαύλου ὄντος ·
δικαίως δὴ τοῖς οὕτω φιλαύτοις ὀνειδίζεται .
ὅτι δὲ τοὺς τὰ τοιαῦθ᾽ αὑτοῖς ἀπονέμοντας εἰώθασι λέγειν οἱ πολλοὶ φιλαύτους ,οὐκ ἄδηλον ·
εἰ γάρ τις ἀεὶ σπουδάζοι τὰ δίκαια πράττειν αὐτὸς μάλιστα πάντων ἢ τὰ σώφρονα ἢ ὁποιαοῦν ἄλλα τῶν κατὰ τὰς ἀρετάς ,καὶ ὅλως ἀεὶ τὸ καλὸν ἑαυτῷ περιποιοῖτο ,οὐδεὶς ἐρεῖ τοῦτον φίλαυτον οὐδὲ ψέξει .
δόξειε δ᾽ ἂν ὁ τοιοῦτος μᾶλλον εἶναι φίλαυτος ·
ἀπονέμει γοῦν ἑαυτῷ τὰ κάλλιστα καὶ μάλιστ᾽ ἀγαθά ,καὶ χαρίζεται ἑαυτοῦ τῷ κυριωτάτῳ ,καὶ πάντα τούτῳ πείθεται ·
ὥσπερ δὲ καὶ πόλις τὸ κυριώτατον μάλιστ᾽ εἶναι δοκεῖ καὶ πᾶν ἄλλο σύστημα ,οὕτω καὶ ἄνθρωπος ·
καὶ φίλαυτος δὴ μάλιστα ὁ τοῦτο ἀγαπῶν καὶ τούτῳ χαριζόμενος .
καὶ ἐγκρατὴς δὲ καὶ ἀκρατὴς λέγεται τῷ κρατεῖν τὸν νοῦν ἢ μή ,ὡς τούτου ἑκάστου ὄντος ·
καὶ πεπραγέναι δοκοῦσιν αὐτοὶ καὶ ἑκουσίως τὰ μετὰ λόγου μάλιστα .
ὅτι μὲν οὖν τοῦθ᾽ ἕκαστός ἐστιν ἢ μάλιστα ,οὐκ ἄδηλον ,καὶ ὅτι ὁ ἐπιεικὴς μάλιστα τοῦτ᾽ ἀγαπᾷ .
διὸ φίλαυτος μάλιστ᾽ ἂν εἴη ,καθ᾽ ἕτερον εἶδος τοῦ ὀνειδιζομένου ,καὶ διαφέρων τοσοῦτον ὅσον τὸ κατὰ λόγον ζῆν τοῦ κατὰ πάθος ,καὶ ὀρέγεσθαι ἢ τοῦ καλοῦ ἢ τοῦ δοκοῦντος συμφέρειν .
τοὺς μὲν οὖν περὶ τὰς καλὰς πράξεις διαφερόντως σπουδάζοντας πάντες ἀποδέχονται καὶ ἐπαινοῦσιν ·
πάντων δὲ ἁμιλλωμένων πρὸς τὸ καλὸν καὶ διατεινομένων τὰ κάλλιστα πράττειν κοινῇ τ᾽ ἂν πάντ᾽ εἴη τὰ δέοντα καὶ ἰδίᾳ ἑκάστῳ τὰ μέγιστα τῶν ἀγαθῶν ,εἴπερ ἡ ἀρετὴ τοιοῦτόν ἐστιν .
ὥστε τὸν μὲν ἀγαθὸν δεῖ φίλαυτον εἶναι [ καὶ γὰρ αὐτὸς ὀνήσεται τὰ καλὰ πράττων καὶ τοὺς ἄλλους ὠφελήσει ] ,τὸν δὲ μοχθηρὸν οὐ δεῖ ·
βλάψει γὰρ καὶ ἑαυτὸν καὶ τοὺς πέλας ,φαύλοις πάθεσιν ἑπόμενος .
τῷ μοχθηρῷ μὲν οὖν διαφωνεῖ ἃ δεῖ πράττειν καὶ ἃ πράττει ·ὁ δ᾽ ἐπιεικής ,ἃ δεῖ ,ταῦτα καὶ πράττει ·πᾶς γὰρ νοῦς αἱρεῖται τὸ βέλτιστον ἑαυτῷ ,ὁ δ᾽ ἐπιεικὴς πειθαρχεῖ τῷ νῷ .
ἀληθὲς δὲ περὶ τοῦ σπουδαίου καὶ τὸ τῶν φίλων ἕνεκα πολλὰ πράττειν καὶ τῆς πατρίδος ,κἂν δέῃ ὑπεραποθνήσκειν ·
προήσεται γὰρ καὶ χρήματα καὶ τιμὰς καὶ ὅλως τὰ περιμάχητα ἀγαθά ,περιποιούμενος ἑαυτῷ τὸ καλόν ·
ὀλίγον γὰρ χρόνον ἡσθῆναι σφόδρα μᾶλλον ἕλοιτ᾽ ἂν ἢ πολὺν ἠρέμα ,καὶ βιῶσαι καλῶς ἐνιαυτὸν ἢ πόλλ᾽ ἔτη τυχόντως ,καὶ μίαν πρᾶξιν καλὴν καὶ μεγάλην ἢ πολλὰς καὶ μικράς .
τοῖς δ᾽ ὑπεραποθνήσκουσι τοῦτ᾽ ἴσως συμβαίνει ·
αἱροῦνται δὴ μέγα καλὸν ἑαυτοῖς .
καὶ χρήματα προοῖντ᾽ ἂν ἐφ᾽ ᾧ πλείονα λήψονται οἱ φίλοι ·
γίνεται γὰρ τῷ μὲν φίλῳ χρήματα ,αὐτῷ δὲ τὸ καλόν ·τὸ δὴ μεῖζον ἀγαθὸν ἑαυτῷ ἀπονέμει .
καὶ περὶ τιμὰς δὲ καὶ ἀρχὰς ὁ αὐτὸς τρόπος ·
πάντα γὰρ τῷ φίλῳ ταῦτα προήσεται ·καλὸν γὰρ αὐτῷ τοῦτο καὶ ἐπαινετόν .
εἰκότως δὴ δοκεῖ σπουδαῖος εἶναι ,ἀντὶ πάντων αἱρούμενος τὸ καλόν .
ἐνδέχεται δὲ καὶ πράξεις τῷ φίλῳ προΐεσθαι ,καὶ εἶναι κάλλιον τοῦ αὐτὸν πρᾶξαι τὸ αἴτιον τῷ φίλῳ γενέσθαι .
ἐν πᾶσι δὴ τοῖς ἐπαινετοῖς ὁ σπουδαῖος φαίνεται ἑαυτῷ τοῦ καλοῦ πλέον νέμων .
οὕτω μὲν οὖν φίλαυτον εἶναι δεῖ ,καθάπερ εἴρηται ·ὡς δ᾽ οἱ πολλοί ,οὐ χρή .
ἀμφισβητεῖται δὲ καὶ περὶ τὸν εὐδαίμονα ,εἰ δεήσεται φίλων ἢ μή .
οὐθὲν γάρ φασι δεῖν φίλων τοῖς μακαρίοις καὶ αὐτάρκεσιν ·
ὑπάρχειν γὰρ αὐτοῖς τἀγαθά ·αὐτάρκεις οὖν ὄντας οὐδενὸς προσδεῖσθαι ,τὸν δὲ φίλον ,ἕτερον αὐτὸν ὄντα ,πορίζειν ἃ δι᾽ αὑτοῦ ἀδυνατεῖ ·
ὅθεν ὅταν ὁ δαίμων εὖ διδῷ ,τί δεῖ φίλων ; 
ἔοικε δ᾽ ἀτόπῳ τὸ πάντ᾽ ἀπονέμοντας τἀγαθὰ τῷ εὐδαίμονι φίλους μὴ ἀποδιδόναι ,ὃ δοκεῖ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν μέγιστον εἶναι .
εἴ τε φίλου μᾶλλόν ἐστι τὸ εὖ ποιεῖν ἢ πάσχειν ,καὶ ἔστι τοῦ ἀγαθοῦ καὶ τῆς ἀρετῆς τὸ εὐεργετεῖν ,κάλλιον δ᾽ εὖ ποιεῖν φίλους ὀθνείων ,τῶν εὖ πεισομένων δεήσεται ὁ σπουδαῖος .
διὸ καὶ ἐπιζητεῖται πότερον ἐν εὐτυχίαις μᾶλλον δεῖ φίλων ἢ ἐν ἀτυχίαις ,ὡς καὶ τοῦ ἀτυχοῦντος δεομένου τῶν εὐεργετησόντων καὶ τῶν εὐτυχούντων οὓς εὖ ποιήσουσιν .
ἄτοπον δ᾽ ἴσως καὶ τὸ μονώτην ποιεῖν τὸν μακάριον ·
οὐδεὶς γὰρ ἕλοιτ᾽ ἂν καθ᾽ αὑτὸν τὰ πάντ᾽ ἔχειν ἀγαθά ·
πολιτικὸν γὰρ ὁ ἄνθρωπος καὶ συζῆν πεφυκός .
καὶ τῷ εὐδαίμονι δὴ τοῦθ᾽ ὑπάρχει ·τὰ γὰρ τῇ φύσει ἀγαθὰ ἔχει ,δῆλον δ᾽ ὡς μετὰ φίλων καὶ ἐπιεικῶν κρεῖττον ἢ μετ᾽ ὀθνείων καὶ τῶν τυχόντων συνημερεύειν .
δεῖ ἄρα τῷ εὐδαίμονι φίλων .
τί οὖν λέγουσιν οἱ πρῶτοι ,καὶ πῇ ἀληθεύουσιν ; 
ἢ ὅτι οἱ πολλοὶ φίλους οἴονται τοὺς χρησίμους εἶναι ; 
τῶν τοιούτων μὲν οὖν οὐδὲν δεήσεται ὁ μακάριος ,ἐπειδὴ τἀγαθὰ ὑπάρχει αὐτῷ ·
οὐδὲ δὴ τῶν διὰ τὸ ἡδύ ,ἢ ἐπὶ μικρόν [ ἡδὺς γὰρ ὁ βίος ὢν οὐδὲν δεῖται ἐπεισάκτου ἡδονῆς ] ·
οὐ δεόμενος δὲ τῶν τοιούτων φίλων οὐ δοκεῖ δεῖσθαι φίλων .
τὸ δ᾽ οὐκ ἔστιν ἴσως ἀληθές .
ἐν ἀρχῇ γὰρ εἴρηται ὅτι ἡ εὐδαιμονία ἐνέργειά τις ἐστίν ,ἡ δ᾽ ἐνέργεια δῆλον ὅτι γίνεται καὶ οὐχ ὑπάρχει ὥσπερ κτῆμά τι .
εἰ δὲ τὸ εὐδαιμονεῖν ἐστὶν ἐν τῷ ζῆν καὶ ἐνεργεῖν ,τοῦ δ᾽ ἀγαθοῦ ἡ ἐνέργεια σπουδαία καὶ ἡδεῖα καθ᾽ αὑτήν ,καθάπερ ἐν ἀρχῇ εἴρηται ,ἔστι δὲ καὶ τὸ οἰκεῖον τῶν ἡδέων ,θεωρεῖν δὲ μᾶλλον τοὺς πέλας δυνάμεθα ἢ ἑαυτοὺς καὶ τὰς ἐκείνων πράξεις ἢ τὰς οἰκείας ,αἱ τῶν σπουδαίων δὲ πράξεις φίλων ὄντων ἡδεῖαι τοῖς ἀγαθοῖς 
οἴονταί τε δεῖν ἡδέως ζῆν τὸν εὐδαίμονα .
μονώτῃ μὲν οὖν χαλεπὸς ὁ βίος ·
οὐ γὰρ ῥᾴδιον καθ᾽ αὑτὸν ἐνεργεῖν συνεχῶς ,μεθ᾽ ἑτέρων δὲ καὶ πρὸς ἄλλους ῥᾷον .
ἔσται οὖν ἡ ἐνέργεια συνεχεστέρα ,ἡδεῖα οὖσα καθ᾽ αὑτήν ,ὃ δεῖ περὶ τὸν μακάριον εἶναι ·
ὁ γὰρ σπουδαῖος ,ᾗ σπουδαῖος ,ταῖς κατ᾽ ἀρετὴν πράξεσι χαίρει ,ταῖς δ᾽ ἀπὸ κακίας δυσχεραίνει ,καθάπερ ὁ μουσικὸς τοῖς καλοῖς μέλεσιν ἥδεται ,ἐπὶ δὲ τοῖς φαύλοις λυπεῖται .
γίνοιτο δ᾽ ἂν καὶ ἄσκησίς τις τῆς ἀρετῆς ἐκ τοῦ συζῆν τοῖς ἀγαθοῖς ,καθάπερ καὶ Θέογνίς φησιν .
φυσικώτερον δ᾽ ἐπισκοποῦσιν ἔοικεν ὁ σπουδαῖος φίλος τῷ σπουδαίῳ τῇ φύσει αἱρετὸς εἶναι .
τὸ γὰρ τῇ φύσει ἀγαθὸν εἴρηται ὅτι τῷ σπουδαίῳ ἀγαθὸν καὶ ἡδύ ἐστι καθ᾽ αὑτό .
τὸ δὲ ζῆν ὁρίζονται τοῖς ζῴοις δυνάμει αἰσθήσεως ,ἀνθρώποις δ᾽ αἰσθήσεως ἢ νοήσεως ·
ἡ δὲ δύναμις εἰς τὴν ἐνέργειαν ἀνάγεται ,τὸ δὲ κύριον ἐν τῇ ἐνεργείᾳ ·
ἔοικε δὴ τὸ ζῆν εἶναι κυρίως τὸ αἰσθάνεσθαι ἢ νοεῖν .
τὸ δὲ ζῆν τῶν καθ᾽ αὑτὸ ἀγαθῶν καὶ ἡδέων ·ὡρισμένον γάρ ,τὸ δ᾽ ὡρισμένον τῆς τἀγαθοῦ φύσεως ·τὸ δὲ τῇ φύσει ἀγαθὸν καὶ τῷ ἐπιεικεῖ ·διόπερ ἔοικε πᾶσιν ἡδὺ εἶναι ·
οὐ δεῖ δὲ λαμβάνειν μοχθηρὰν ζωὴν καὶ διεφθαρμένην ,οὐδ᾽ ἐν λύπαις ·
ἐν τοῖς ἐχομένοις δὲ περὶ τῆς λύπης ἔσται φανερώτερον .
εἰ δ᾽ αὐτὸ τὸ ζῆν ἀγαθὸν καὶ ἡδύ [ ἔοικε δὲ καὶ ἐκ τοῦ πάντας ὀρέγεσθαι αὐτοῦ ,καὶ μάλιστα τοὺς ἐπιεικεῖς καὶ μακαρίους ·
τούτοις γὰρ ὁ βίος αἱρετώτατος ,καὶ ἡ τούτων μακαριωτάτη ζωή ] ,ὁ δ᾽ ὁρῶν ὅτι ὁρᾷ αἰσθάνεται καὶ ὁ ἀκούων ὅτι ἀκούει καὶ ὁ βαδίζων ὅτι βαδίζει ,καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως ἔστι τι τὸ αἰσθανόμενον ὅτι ἐνεργοῦμεν ,ὥστε ἂν αἰσθανώμεθ᾽ ,ὅτι αἰσθανόμεθα ,κἂν νοῶμεν ,ὅτι νοοῦμεν ,τὸ δ᾽ ὅτι αἰσθανόμεθα ἢ νοοῦμεν ,ὅτι ἐσμέν [ τὸ γὰρ εἶναι ἦν αἰσθάνεσθαι ἢ νοεῖν ] ,τὸ δ᾽ αἰσθάνεσθαι ὅτι ζῇ ,τῶν ἡδέων καθ᾽ αὑτό [ φύσει γὰρ ἀγαθὸν ζωή ,τὸ δ᾽ ἀγαθὸν ὑπάρχον ἐν ἑαυτῷ αἰσθάνεσθαι ἡδύ ] ,
καθάπερ οὖν τὸ αὐτὸν εἶναι αἱρετόν ἐστιν ἑκάστῳ ,οὕτω καὶ τὸ τὸν φίλον ,ἢ παραπλησίως .
συναισθάνεσθαι ἄρα δεῖ καὶ τοῦ φίλου ὅτι ἔστιν ,τοῦτο δὲ γίνοιτ᾽ ἂν ἐν τῷ συζῆν καὶ κοινωνεῖν λόγων καὶ διανοίας ·
οὕτω γὰρ ἂν δόξειε τὸ συζῆν ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων λέγεσθαι ,καὶ οὐχ ὥσπερ ἐπὶ τῶν βοσκημάτων τὸ ἐν τῷ αὐτῷ νέμεσθαι .
εἰ δὴ τῷ μακαρίῳ τὸ εἶναι αἱρετόν ἐστι καθ᾽ αὑτό ,ἀγαθὸν τῇ φύσει ὂν καὶ ἡδύ ,παραπλήσιον δὲ καὶ τὸ τοῦ φίλου ἐστίν ,κἂν ὁ φίλος τῶν αἱρετῶν εἴη .
ὃ δ᾽ ἐστὶν αὐτῷ αἱρετόν ,τοῦτο δεῖ ὑπάρχειν αὐτῷ ,ἢ ταύτῃ ἐνδεὴς ἔσται .
δεήσει ἄρα τῷ εὐδαιμονήσοντι φίλων σπουδαίων .
ἆρ᾽ οὖν ὡς πλείστους φίλους ποιητέον ,ἢ καθάπερ ἐπὶ τῆς ξενίας ἐμμελῶς εἰρῆσθαι δοκεῖ μήτε πολύξεινος μήτ᾽ ἄξεινος ,καὶ ἐπὶ τῆς φιλίας ἁρμόσει μήτ᾽ ἄφιλον εἶναι μήτ᾽ αὖ πολύφιλον καθ᾽ ὑπερβολήν ; 
τοῖς μὲν δὴ πρὸς χρῆσιν κἂν πάνυ δόξειεν ἁρμόζειν τὸ λεχθέν ·
πολλοῖς γὰρ ἀνθυπηρετεῖν ἐπίπονον ,καὶ οὐχ ἱκανὸς ὁ βίος αὐτὸ [τοῦτο] πράττειν .
οἱ πλείους δὴ τῶν πρὸς τὸν οἰκεῖον βίον ἱκανῶν περίεργοι καὶ ἐμπόδιοι πρὸς τὸ καλῶς ζῆν ·
καὶ οἱ πρὸς ἡδονὴν δὲ ἀρκοῦσιν ὀλίγοι ,καθάπερ ἐν τῇ τροφῇ τὸ ἥδυσμα .
τοὺς δὲ σπουδαίους πότερον πλείστους κατ᾽ ἀριθμόν ,ἢ ἔστι τι μέτρον καὶ φιλικοῦ πλήθους ,ὥσπερ πόλεως ; 
οὔτε γὰρ ἐκ δέκα ἀνθρώπων γένοιτ᾽ ἂν πόλις ,οὔτ᾽ ἐκ δέκα μυριάδων ἔτι πόλις ἐστίν .
τὸ δὲ ποσὸν οὐκ ἔστιν ἴσως ἕν τι ,ἀλλὰ πᾶν τὸ μεταξὺ τινῶν ὡρισμένων .
καὶ φίλων δή ἐστι πλῆθος ὡρισμένον ,καὶ ἴσως οἱ πλεῖστοι μεθ᾽ ὧν ἂν δύναιτό τις συζῆν [ τοῦτο γὰρ ἐδόκει φιλικώτατον εἶναι ] ·
ὅτι δ᾽ οὐχ οἷόν τε πολλοῖς συζῆν καὶ διανέμειν ἑαυτόν ,οὐκ ἄδηλον .
ἔτι δὲ κἀκείνους δεῖ ἀλλήλοις φίλους εἶναι ,εἰ μέλλουσι πάντες μετ᾽ ἀλλήλων συνημερεύειν ·
τοῦτο δ᾽ ἐργῶδες ἐν πολλοῖς ὑπάρχειν .
χαλεπὸν δὲ γίνεται καὶ τὸ συγχαίρειν καὶ τὸ συναλγεῖν οἰκείως πολλοῖς ·
εἰκὸς γὰρ συμπίπτειν ἅμα τῷ μὲν συνήδεσθαι τῷ δὲ συνάχθεσθαι .
ἴσως οὖν εὖ ἔχει μὴ ζητεῖν ὡς πολυφιλώτατον εἶναι ,ἀλλὰ τοσούτους ὅσοι εἰς τὸ συζῆν ἱκανοί ·
οὐδὲ γὰρ ἐνδέχεσθαι δόξειεν ἂν πολλοῖς εἶναι φίλον σφόδρα .
ὑπερβολὴ γάρ τις εἶναι βούλεται φιλίας ,τοῦτο δὲ πρὸς ἕνα ·
καὶ τὸ σφόδρα δὴ πρὸς ὀλίγους .
οὕτω δ᾽ ἔχειν ἔοικε καὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων ·
οὐ γίνονται γὰρ φίλοι πολλοὶ κατὰ τὴν ἑταιρικὴν φιλίαν ,αἱ δ᾽ ὑμνούμεναι ἐν δυσὶ λέγονται .οἱ δὲ πολύφιλοι καὶ πᾶσιν οἰκείως ἐντυγχάνοντες οὐδενὶ δοκοῦσιν εἶναι φίλοι ,πλὴν πολιτικῶς ,οὓς καὶ καλοῦσιν ἀρέσκους .
πολιτικῶς μὲν οὖν ἔστι πολλοῖς εἶναι φίλον καὶ μὴ ἄρεσκον ὄντα ,ἀλλ᾽ ὡς ἀληθῶς ἐπιεικῆ ·
δι᾽ ἀρετὴν δὲ καὶ δι᾽ αὐτοὺς οὐκ ἔστι πρὸς πολλούς ,ἀγαπητὸν δὲ καὶ ὀλίγους εὑρεῖν τοιούτους .
πότερον δ᾽ ἐν εὐτυχίαις μᾶλλον φίλων δεῖ ἢ ἐν δυστυχίαις ; 
ἐν ἀμφοῖν γὰρ ἐπιζητοῦνται ·
οἵ τε γὰρ ἀτυχοῦντες δέονται ἐπικουρίας ,οἵ τ᾽ εὐτυχοῦντες συμβίων καὶ οὓς εὖ ποιήσουσιν ·βούλονται γὰρ εὖ δρᾶν .
ἀναγκαιότερον μὲν δὴ ἐν ταῖς ἀτυχίαις ,διὸ τῶν χρησίμων ἐνταῦθα δεῖ ,κάλλιον δ᾽ ἐν ταῖς εὐτυχίαις ,διὸ καὶ τοὺς ἐπιεικεῖς ζητοῦσιν ·
τούτους γὰρ αἱρετώτερον εὐεργετεῖν καὶ μετὰ τούτων διάγειν .
ἔστι γὰρ καὶ ἡ παρουσία αὐτὴ τῶν φίλων ἡδεῖα καὶ ἐν ταῖς εὐτυχίαις καὶ ἐν ταῖς δυστυχίαις .
κουφίζονται γὰρ οἱ λυπούμενοι συναλγούντων τῶν φίλων .
διὸ κἂν ἀπορήσειέν τις πότερον ὥσπερ βάρους μεταλαμβάνουσιν ,ἢ τοῦτο μὲν οὔ ,ἡ παρουσία δ᾽ αὐτῶν ἡδεῖα οὖσα καὶ ἡ ἔννοια τοῦ συναλγεῖν ἐλάττω τὴν λύπην ποιεῖ .
εἰ μὲν οὖν διὰ ταῦτα ἢ δι᾽ ἄλλο τι κουφίζονται ,ἀφείσθω ·συμβαίνειν δ᾽ οὖν φαίνεται τὸ λεχθέν .
ἔοικε δ᾽ ἡ παρουσία μικτή τις αὐτῶν εἶναι .
αὐτὸ μὲν γὰρ τὸ ὁρᾶν τοὺς φίλους ἡδύ ,ἄλλως τε καὶ ἀτυχοῦντι ,καὶ γίνεταί τις ἐπικουρία πρὸς τὸ μὴ λυπεῖσθαι [ παραμυθητικὸν γὰρ ὁ φίλος καὶ τῇ ὄψει καὶ τῷ λόγῳ ,ἐὰν ᾖ ἐπιδέξιος ·οἶδε γὰρ τὸ ἦθος καὶ ἐφ᾽ οἷς ἥδεται καὶ λυπεῖται ] ·τὸ δὲ λυπούμενον αἰσθάνεσθαι ἐπὶ ταῖς αὑτοῦ ἀτυχίαις λυπηρόν ·πᾶς γὰρ φεύγει λύπης αἴτιος εἶναι τοῖς φίλοις .διόπερ οἱ μὲν ἀνδρώδεις τὴν φύσιν εὐλαβοῦνται συλλυπεῖν τοὺς φίλους αὑτοῖς ,κἂν μὴ ὑπερτείνῃ τῇ ἀλυπίᾳ ,τὴν ἐκείνοις γινομένην λύπην οὐχ ὑπομένει ,ὅλως τε συνθρήνους οὐ προσίεται διὰ 
γύναια δὲ καὶ οἱ τοιοῦτοι ἄνδρες τοῖς συστένουσι χαίρουσι ,καὶ φιλοῦσιν ὡς φίλους καὶ συναλγοῦντας .
μιμεῖσθαι δ᾽ ἐν ἅπασι δεῖ δῆλον ὅτι τὸν βελτίω .
ἡ δ᾽ ἐν ταῖς εὐτυχίαις τῶν φίλων παρουσία τήν τε διαγωγὴν ἡδεῖαν ἔχει καὶ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἥδονται ἐπὶ τοῖς αὑτοῦ ἀγαθοῖς .. 
διὸ δόξειεν ἂν δεῖν εἰς μὲν τὰς εὐτυχίας καλεῖν τοὺς φίλους προθύμως [ εὐεργετικὸν γὰρ εἶναι καλόν ] ,εἰς δὲ τὰς ἀτυχίας ὀκνοῦντα ·
μεταδιδόναι γὰρ ὡς ἥκιστα δεῖ τῶν κακῶν ,ὅθεν τὸ " ἅλις ἐγὼ δυστυχῶν ." 
μάλιστα δὲ παρακλητέον ὅταν μέλλωσιν ὀλίγα ὀχληθέντες μεγάλ᾽ αὐτὸν ὠφελήσειν .
ἰέναι δ᾽ ἀνάπαλιν ἴσως ἁρμόζει πρὸς μὲν τοὺς ἀτυχοῦντας ἄκλητον καὶ προθύμως [ φίλου γὰρ εὖ ποιεῖν ,καὶ μάλιστα τοὺς ἐν χρείᾳ καὶ [τὸ] μὴ ἀξιώσαντας ·
ἀμφοῖν γὰρ κάλλιον καὶ ἥδιον ] ,εἰς δὲ τὰς εὐτυχίας συνεργοῦντα μὲν προθύμως [ καὶ γὰρ εἰς ταῦτα χρεία φίλων ] ,πρὸς εὐπάθειαν δὲ σχολαίως ·οὐ γὰρ καλὸν τὸ προθυμεῖσθαι ὠφελεῖσθαι .δόξαν δ᾽ ἀηδίας ἐν τῷ διωθεῖσθαι ἴσως εὐλαβητέον ·
ἐνίοτε γὰρ συμβαίνει .
ἡ παρουσία δὴ τῶν φίλων ἐν ἅπασιν αἱρετὴ φαίνεται .
ἆρ᾽ οὖν ,ὥσπερ τοῖς ἐρῶσι τὸ ὁρᾶν ἀγαπητότατόν ἐστι καὶ μᾶλλον αἱροῦνται ταύτην τὴν αἴσθησιν ἢ τὰς λοιπὰς ὡς κατὰ ταύτην μάλιστα τοῦ ἔρωτος ὄντος καὶ γινομένου ,οὕτω καὶ τοῖς φίλοις αἱρετώτατόν ἐστι τὸ συζῆν ; κοινωνία γὰρ ἡ φιλία ,καὶ ὡς πρὸς ἑαυτὸν ἔχει ,οὕτω καὶ πρὸς τὸν φίλον ·περὶ αὑτὸν δ᾽ ἡ αἴσθησις ὅτι ἔστιν αἱρετή ,καὶ περὶ τὸν φίλον δή ·
ἡ δ᾽ ἐνέργεια γίνεται αὐτῆς ἐν τῷ συζῆν ,
ὥστ᾽ εἰκότως τούτου ἐφίενται .
καὶ ὅ ποτ᾽ ἐστὶν ἑκάστοις τὸ εἶναι ἢ οὗ χάριν αἱροῦνται τὸ ζῆν ,ἐν τούτῳ μετὰ τῶν φίλων βούλονται διάγειν ·
διόπερ οἳ μὲν συμπίνουσιν ,οἳ δὲ συγκυβεύουσιν ,ἄλλοι δὲ συγγυμνάζονται καὶ συγκυνηγοῦσιν ἢ συμφιλοσοφοῦσιν ,ἕκαστοι ἐν τούτῳ συνημερεύοντες ὅ τι περ μάλιστ᾽ ἀγαπῶσι τῶν ἐν τῷ βίῳ ·
συζῆν γὰρ βουλόμενοι μετὰ τῶν φίλων ,ταῦτα ποιοῦσι καὶ τούτων κοινωνοῦσιν οἷς οἴονται συζῆν .
γίνεται οὖν ἡ μὲν τῶν φαύλων φιλία μοχθηρά [ κοινωνοῦσι γὰρ φαύλων ἀβέβαιοι ὄντες ,καὶ μοχθηροὶ δὲ γίνονται ὁμοιούμενοι ἀλλήλοις ] ,ἡ δὲ τῶν ἐπιεικῶν ἐπιεικής ,συναυξανομένη ταῖς ὁμιλίαις ·δοκοῦσι δὲ καὶ βελτίους γίνεσθαι ἐνεργοῦντες καὶ διορθοῦντες ἀλλήλους ·ἀπομάττονται γὰρ παρ᾽ ἀλλήλων οἷς ἀρέσκονται ,ὅθεν " ἐσθλῶν μὲν γὰρ ἄπ᾽ ἐσθλά ." 
περὶ μὲν οὖν φιλίας ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω ·
ἑπόμενον δ᾽ ἂν εἴη διελθεῖν περὶ ἡδονῆς .
μετὰ δὲ ταῦτα περὶ ἡδονῆς ἴσως ἕπεται διελθεῖν .
μάλιστα γὰρ δοκεῖ συνῳκειῶσθαι τῷ γένει ἡμῶν ,διὸ παιδεύουσι τοὺς νέους οἰακίζοντες ἡδονῇ καὶ λύπῃ ·
δοκεῖ δὲ καὶ πρὸς τὴν τοῦ ἤθους ἀρετὴν μέγιστον εἶναι τὸ χαίρειν οἷς δεῖ καὶ μισεῖν ἃ δεῖ .
διατείνει γὰρ ταῦτα διὰ παντὸς τοῦ βίου ,ῥοπὴν ἔχοντα καὶ δύναμιν πρὸς ἀρετήν τε καὶ τὸν εὐδαίμονα βίον ·
τὰ μὲν γὰρ ἡδέα προαιροῦνται ,τὰ δὲ λυπηρὰ φεύγουσιν ·
ὑπὲρ δὲ τῶν τοιούτων ἥκιστ᾽ ἂν δόξειε παρετέον εἶναι ,ἄλλως τε καὶ πολλὴν ἐχόντων ἀμφισβήτησιν .
οἳ μὲν γὰρ τἀγαθὸν ἡδονὴν λέγουσιν ,οἳ δ᾽ ἐξ ἐναντίας κομιδῇ φαῦλον ,οἳ μὲν ἴσως πεπεισμένοι οὕτω καὶ ἔχειν ,οἳ δὲ οἰόμενοι βέλτιον εἶναι πρὸς τὸν βίον ἡμῶν ἀποφαίνειν τὴν ἡδονὴν τῶν φαύλων ,καὶ εἰ μὴ ἐστίν ·ῥέπειν γὰρ τοὺς πολλοὺς πρὸς αὐτὴν καὶ δουλεύειν ταῖς ἡδοναῖς ,διὸ δεῖν εἰς τοὐναντίον ἄγειν ·ἐλθεῖν γὰρ ἂν οὕτως ἐπὶ τὸ μέσον .
μή ποτε δὲ οὐ καλῶς τοῦτο λέγεται .
οἱ γὰρ περὶ τῶν ἐν τοῖς πάθεσι καὶ ταῖς πράξεσι λόγοι ἧττόν εἰσι πιστοὶ τῶν ἔργων ·
ὅταν οὖν διαφωνῶσι τοῖς κατὰ τὴν αἴσθησιν ,καταφρονούμενοι καὶ τἀληθὲς προσαναιροῦσιν ·
ὁ γὰρ ψέγων τὴν ἡδονήν ,ὀφθείς ποτ᾽ ἐφιέμενος ,ἀποκλίνειν δοκεῖ πρὸς αὐτὴν ὡς τοιαύτην οὖσαν ἅπασαν ·
τὸ διορίζειν γὰρ οὐκ ἔστι τῶν πολλῶν .
ἐοίκασιν οὖν οἱ ἀληθεῖς τῶν λόγων οὐ μόνον πρὸς τὸ εἰδέναι χρησιμώτατοι εἶναι ,ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν βίον ·συνῳδοὶ γὰρ ὄντες τοῖς ἔργοις πιστεύονται ,διὸ προτρέπονται τοὺς συνιέντας ζῆν κατ᾽ αὐτούς .τῶν μὲν οὖν τοιούτων ἅλις ·
τὰ δ᾽ εἰρημένα περὶ τῆς ἡδονῆς ἐπέλθωμεν .
εὔδοξος μὲν οὖν τὴν ἡδονὴν τἀγαθὸν ᾤετ᾽ εἶναι διὰ τὸ πάνθ᾽ ὁρᾶν ἐφιέμενα αὐτῆς ,καὶ ἔλλογα καὶ ἄλογα ,ἐν πᾶσι δ᾽ εἶναι τὸ αἱρετὸν τὸ ἐπιεικές ,καὶ τὸ μάλιστα κράτιστον ·
τὸ δὴ πάντ᾽ ἐπὶ ταὐτὸ φέρεσθαι μηνύειν ὡς πᾶσι τοῦτο ἄριστον ὄν [ ἕκαστον γὰρ τὸ αὑτῷ ἀγαθὸν εὑρίσκειν ,ὥσπερ καὶ τροφήν ] ,τὸ δὲ πᾶσιν ἀγαθόν ,καὶ οὗ πάντ᾽ ἐφίεται ,τἀγαθὸν εἶναι .
ἐπιστεύοντο δ᾽ οἱ λόγοι διὰ τὴν τοῦ ἤθους ἀρετὴν μᾶλλον ἢ δι᾽ αὑτούς ·
οὐ δὴ ὡς φίλος τῆς ἡδονῆς ἐδόκει ταῦτα λέγειν ,ἀλλ᾽ οὕτως ἔχειν κατ᾽ ἀλήθειαν .
οὐχ ἧττον δ᾽ ᾤετ᾽ εἶναι φανερὸν ἐκ τοῦ ἐναντίου ·
τὴν γὰρ λύπην καθ᾽ αὑτὸ πᾶσι φευκτὸν εἶναι ,ὁμοίως δὴ τοὐναντίον αἱρετόν ·
μάλιστα δ᾽ εἶναι αἱρετὸν ὃ μὴ δι᾽ ἕτερον μηδ᾽ ἑτέρου χάριν αἱρούμεθα ·
τοιοῦτο δ᾽ ὁμολογουμένως εἶναι τὴν ἡδονήν ·
οὐδένα γὰρ ἐπερωτᾶν τίνος ἕνεκα ἥδεται ,ὡς καθ᾽ αὑτὴν οὖσαν αἱρετὴν τὴν ἡδονήν .
προστιθεμένην τε ὁτῳοῦν τῶν ἀγαθῶν αἱρετώτερον ποιεῖν ,οἷον τῷ δικαιοπραγεῖν καὶ σωφρονεῖν ,αὔξεσθαι δὲ τὸ ἀγαθὸν αὑτῷ .
ἔοικε δὴ οὗτός γε ὁ λόγος τῶν ἀγαθῶν αὐτὴν ἀποφαίνειν ,καὶ οὐδὲν μᾶλλον ἑτέρου ·
πᾶν γὰρ μεθ᾽ ἑτέρου ἀγαθοῦ αἱρετώτερον ἢ μονούμενον .
τοιούτῳ δὴ λόγῳ καὶ Πλάτων ἀναιρεῖ ὅτι οὐκ ἔστιν ἡδονὴ τἀγαθόν ·
αἱρετώτερον γὰρ εἶναι τὸν ἡδὺν βίον μετὰ φρονήσεως ἢ χωρίς ,εἰ δὲ τὸ μικτὸν κρεῖττον ,οὐκ εἶναι τὴν ἡδονὴν τἀγαθόν ·οὐδενὸς γὰρ προστεθέντος αὐτῷ τἀγαθὸν αἱρετώτερον γίνεσθαι .
δῆλον δ᾽ ὡς οὐδ᾽ ἄλλο οὐδὲν τἀγαθὸν ἂν εἴη ,ὃ μετά τινος τῶν καθ᾽ αὑτὸ ἀγαθῶν αἱρετώτερον γίνεται .
τί οὖν ἐστὶ τοιοῦτον ,οὗ καὶ ἡμεῖς κοινωνοῦμεν ; 
τοιοῦτον γὰρ ἐπιζητεῖται .
οἱ δ᾽ ἐνιστάμενοι ὡς οὐκ ἀγαθὸν οὗ πάντ᾽ ἐφίεται ,μὴ οὐθὲν λέγουσιν .
ἃ γὰρ πᾶσι δοκεῖ ,ταῦτ᾽ εἶναί φαμεν ·
ὁ δ᾽ ἀναιρῶν ταύτην τὴν πίστιν οὐ πάνυ πιστότερα ἐρεῖ .
εἰ μὲν γὰρ τὰ ἀνόητα ὀρέγεται αὐτῶν ,ἦν ἄν τι λεγόμενον ,εἰ δὲ καὶ τὰ φρόνιμα ,πῶς λέγοιεν ἄν τι ; 
ἴσως δὲ καὶ ἐν τοῖς φαύλοις ἔστι τι φυσικὸν ἀγαθὸν κρεῖττον ἢ καθ᾽ αὑτά ,ὃ ἐφίεται τοῦ οἰκείου ἀγαθοῦ .
οὐκ ἔοικε δὲ οὐδὲ περὶ τοῦ ἐναντίου καλῶς λέγεσθαι .
οὐ γάρ φασιν ,εἰ ἡ λύπη κακόν ἐστι ,τὴν ἡδονὴν ἀγαθὸν εἶναι ·
ἀντικεῖσθαι γὰρ καὶ κακὸν κακῷ καὶ ἄμφω τῷ μηδετέρῳ - λέγοντες ταῦτα οὐ κακῶς ,οὐ μὴν ἐπί γε τῶν εἰρημένων ἀληθεύοντες .
ἀμφοῖν γὰρ ὄντοιν τῶν κακῶν καὶ φευκτὰ ἔδει ἄμφω εἶναι ,τῶν μηδετέρων δὲ μηδέτερον ἢ ὁμοίως ·
νῦν δὲ φαίνονται τὴν μὲν φεύγοντες ὡς κακόν ,τὴν δ᾽ αἱρούμενοι ὡς ἀγαθόν ·
οὕτω δὴ καὶ ἀντίκειται .
οὐ μὴν οὐδ᾽ εἰ μὴ τῶν ποιοτήτων ἐστὶν ἡ ἡδονή ,διὰ τοῦτ᾽ οὐδὲ τῶν ἀγαθῶν ·
οὐδὲ γὰρ αἱ τῆς ἀρετῆς ἐνέργειαι ποιότητές εἰσιν ,οὐδ᾽ ἡ εὐδαιμονία .
λέγουσι δὲ τὸ μὲν ἀγαθὸν ὡρίσθαι ,τὴν δ᾽ ἡδονὴν ἀόριστον εἶναι ,ὅτι δέχεται τὸ μᾶλλον καὶ [τὸ] ἧττον .
εἰ μὲν οὖν ἐκ τοῦ ἥδεσθαι τοῦτο κρίνουσι ,καὶ περὶ τὴν δικαιοσύνην καὶ τὰς ἄλλας ἀρετάς ,καθ᾽ ἃς ἐναργῶς φασὶ μᾶλλον καὶ ἧττον τοὺς ποιοὺς ὑπάρχειν καὶ πράττειν κατὰ τὰς ἀρετάς ,ἔσται ταὐτά ·
δίκαιοι γάρ εἰσι μᾶλλον καὶ ἀνδρεῖοι ,ἔστι δὲ καὶ δικαιοπραγεῖν καὶ σωφρονεῖν μᾶλλον καὶ ἧττον .εἰ δὲ ταῖς ἡδοναῖς ,μή ποτ᾽ οὐ λέγουσι τὸ αἴτιον ,ἂν ὦσιν αἳ μὲν ἀμιγεῖς αἳ δὲ μικταί .
καὶ τί κωλύει ,καθάπερ ὑγίεια ὡρισμένη οὖσα δέχεται τὸ μᾶλλον καὶ [τὸ] ἧττον ,οὕτω καὶ τὴν ἡδονήν ; 
οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ συμμετρία ἐν πᾶσίν ἐστιν ,οὐδ᾽ ἐν τῷ αὐτῷ μία τις ἀεί ,ἀλλ᾽ ἀνιεμένη διαμένει ἕως τινός ,καὶ διαφέρει τῷ μᾶλλον καὶ ἧττον .
τοιοῦτον δὴ καὶ τὸ περὶ τὴν ἡδονὴν ἐνδέχεται εἶναι .
τέλειόν τε τἀγαθὸν τιθέντες ,τὰς δὲ κινήσεις καὶ τὰς γενέσεις ἀτελεῖς ,τὴν ἡδονὴν κίνησιν καὶ γένεσιν ἀποφαίνειν πειρῶνται .
οὐ καλῶς δ᾽ ἐοίκασι λέγειν οὐδ᾽ εἶναι κίνησιν .πάσῃ γὰρ οἰκεῖον εἶναι δοκεῖ τάχος καὶ βραδυτής ,καὶ εἰ μὴ καθ᾽ αὑτήν ,οἷον τῇ τοῦ κόσμου ,πρὸς ἄλλο ·
τῇ δ᾽ ἡδονῇ τούτων οὐδέτερον ὑπάρχει .
ἡσθῆναι μὲν γὰρ ἔστι ταχέως ὥσπερ ὀργισθῆναι ,
ἥδεσθαι δ᾽ οὔ ,οὐδὲ πρὸς ἕτερον ,βαδίζειν δὲ καὶ αὔξεσθαι καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα .μεταβάλλειν μὲν οὖν εἰς τὴν ἡδονὴν ταχέως καὶ βραδέως ἔστιν ,ἐνεργεῖν δὲ κατ᾽ αὐτὴν οὐκ ἔστι ταχέως ,λέγω δ᾽ ἥδεσθαι .
γένεσίς τε πῶς ἂν εἴη ; 
δοκεῖ γὰρ οὐκ ἐκ τοῦ τυχόντος τὸ τυχὸν γίνεσθαι ,ἀλλ᾽ ἐξ οὗ γίνεται ,εἰς τοῦτο διαλύεσθαι ·
καὶ οὗ γένεσις ἡ ἡδονή ,τούτου ἡ λύπη φθορά .
καὶ λέγουσι δὲ τὴν μὲν λύπην ἔνδειαν τοῦ κατὰ φύσιν εἶναι ,τὴν δ᾽ ἡδονὴν ἀναπλήρωσιν .
ταῦτα δὲ σωματικά ἐστι τὰ πάθη .
εἰ δή ἐστι τοῦ κατὰ φύσιν ἀναπλήρωσις ἡ ἡδονή ,ἐν ᾧ ἡ ἀναπλήρωσις ,τοῦτ᾽ ἂν καὶ ἥδοιτο ·
τὸ σῶμα ἄρα ·
οὐ δοκεῖ δέ ·
οὐδ᾽ ἔστιν ἄρα ἡ ἀναπλήρωσις ἡδονή ,ἀλλὰ γινομένης μὲν ἀναπληρώσεως ἥδοιτ᾽ ἄν τις ,καὶ ̣ τεμνόμενος ̣ λυποῖτο .
ἡ δόξα δ᾽ αὕτη δοκεῖ γεγενῆσθαι ἐκ τῶν περὶ τὴν τροφὴν λυπῶν καὶ ἡδονῶν ·
ἐνδεεῖς γὰρ γενομένους καὶ προλυπηθέντας ἥδεσθαι τῇ ἀναπληρώσει .
τοῦτο δ᾽ οὐ περὶ πάσας συμβαίνει τὰς ἡδονάς ·
ἄλυποι γάρ εἰσιν αἵ τε μαθηματικαὶ καὶ τῶν κατὰ τὰς αἰσθήσεις αἱ διὰ τῆς ὀσφρήσεως ,καὶ ἀκροάματα δὲ καὶ ὁράματα πολλὰ καὶ μνῆμαι καὶ ἐλπίδες .
τίνος οὖν αὗται γενέσεις ἔσονται ; 
οὐδενὸς γὰρ ἔνδεια γεγένηται ,οὗ γένοιτ᾽ ἂν ἀναπλήρωσις .
πρὸς δὲ τοὺς προφέροντας τὰς ἐπονειδίστους τῶν ἡδονῶν λέγοι τις ἂν ὅτι οὐκ ἔστι ταῦθ᾽ ἡδέα [ οὐ γὰρ εἰ τοῖς κακῶς διακειμένοις ἡδέα ἐστίν ,οἰητέον αὐτὰ καὶ ἡδέα εἶναι πλὴν τούτοις ,καθάπερ οὐδὲ τὰ τοῖς κάμνουσιν ὑγιεινὰ ἢ γλυκέα ἢ πικρά ,οὐδ᾽ αὖ λευκὰ τὰ φαινόμενα τοῖς ὀφθαλμιῶσιν ] ·ἢ οὕτω λέγοι τις ἄν ,ὅτι αἱ μὲν ἡδοναὶ αἱρεταί εἰσιν ,οὐ μὴν ἀπό γε τούτων ,ὥσπερ καὶ τὸ πλουτεῖν ,προδόντι δ᾽ οὔ ,καὶ τὸ ὑγιαίνειν ,οὐ μὴν ὁτιοῦν φαγόντι ·
ἢ τῷ εἴδει διαφέρουσιν αἱ ἡδοναί ·
ἕτεραι γὰρ αἱ ἀπὸ τῶν καλῶν τῶν ἀπὸ τῶν αἰσχρῶν ,καὶ οὐκ ἔστιν ἡσθῆναι τὴν τοῦ δικαίου μὴ ὄντα δίκαιον οὐδὲ τὴν τοῦ μουσικοῦ μὴ ὄντα μουσικόν ,ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων .
ἐμφανίζειν δὲ δοκεῖ καὶ ὁ φίλος ἕτερος ὢν τοῦ κόλακος οὐκ οὖσαν ἀγαθὸν τὴν ἡδονὴν ἢ διαφόρους εἴδει ·
ὃ μὲν γὰρ πρὸς τἀγαθὸν ὁμιλεῖν δοκεῖ ,ὃ δὲ πρὸς ἡδονήν ,καὶ τῷ μὲν ὀνειδίζεται ,τὸν δ᾽ ἐπαινοῦσιν ὡς πρὸς ἕτερα ὁμιλοῦντα .οὐδείς τ᾽ ἂν ἕλοιτο ζῆν παιδίου διάνοιαν ἔχων διὰ βίου ,ἡδόμενος ἐφ᾽ οἷς τὰ παιδία ὡς οἷόν τε μάλιστα ,οὐδὲ χαίρειν ποιῶν τι τῶν αἰσχίστων ,μηδέποτε μέλλων λυπηθῆναι .
περὶ πολλά τε σπουδὴν ποιησαίμεθ᾽ ἂν καὶ εἰ μηδεμίαν ἐπιφέροι ἡδονήν ,οἷον ὁρᾶν ,μνημονεύειν ,εἰδέναι ,τὰς ἀρετὰς ἔχειν .
εἰ δ᾽ ἐξ ἀνάγκης ἕπονται τούτοις ἡδοναί ,οὐδὲν διαφέρει ·
ἑλοίμεθα γὰρ ἂν ταῦτα καὶ εἰ μὴ γίνοιτ᾽ ἀπ᾽ αὐτῶν ἡδονή .
ὅτι μὲν οὖν οὔτε τἀγαθὸν ἡ ἡδονὴ οὔτε πᾶσα αἱρετή ,δῆλον ἔοικεν εἶναι ,καὶ ὅτι εἰσί τινες αἱρεταὶ καθ᾽ αὑτὰς διαφέρουσαι τῷ εἴδει ἢ ἀφ᾽ ὧν .
τὰ μὲν οὖν λεγόμενα περὶ τῆς ἡδονῆς καὶ λύπης ἱκανῶς εἰρήσθω .
τί δ᾽ ἐστὶν ἢ ποῖόν τι ,καταφανέστερον γένοιτ᾽ ἂν ἀπ᾽ ἀρχῆς ἀναλαβοῦσιν .
δοκεῖ γὰρ ἡ μὲν ὅρασις καθ᾽ ὁντινοῦν χρόνον τελεία εἶναι ·
οὐ γάρ ἐστιν ἐνδεὴς οὐδενὸς ὃ εἰς ὕστερον γινόμενον τελειώσει αὐτῆς τὸ εἶδος ·
τοιούτῳ δ᾽ ἔοικε καὶ ἡ ἡδονή .
ὅλον γάρ τι ἐστί ,καὶ κατ᾽ οὐδένα χρόνον λάβοι τις ἂν ἡδονὴν ἧς ἐπὶ πλείω χρόνον γινομένης τελειωθήσεται τὸ εἶδος .
διόπερ οὐδὲ κίνησίς ἐστιν .
ἐν χρόνῳ γὰρ πᾶσα κίνησις καὶ τέλους τινός ,οἷον ἡ οἰκοδομική ,καὶ τελεία ὅταν ποιήσῃ οὗ ἐφίεται .
ἢ ἐν ἅπαντι δὴ τῷ χρόνῳ ἢ τούτῳ .
ἐν δὲ τοῖς μέρεσι καὶ τῷ χρόνῳ πᾶσαι ἀτελεῖς ,καὶ ἕτεραι τῷ εἴδει τῆς ὅλης καὶ ἀλλήλων .
ἡ γὰρ τῶν λίθων σύνθεσις ἑτέρα τῆς τοῦ κίονος ῥαβδώσεως ,καὶ αὗται τῆς τοῦ ναοῦ ποιήσεως ·
καὶ ἡ μὲν τοῦ ναοῦ τελεία [ οὐδενὸς γὰρ ἐνδεὴς πρὸς τὸ προκείμενον ] ,ἡ δὲ τῆς κρηπῖδος καὶ τοῦ τριγλύφου ἀτελής ·μέρους γὰρ ἑκατέρα .
τῷ εἴδει οὖν διαφέρουσι ,καὶ οὐκ ἔστιν ἐν ὁτῳοῦν χρόνῳ λαβεῖν κίνησιν τελείαν τῷ εἴδει ,ἀλλ᾽ εἴπερ ,ἐν τῷ ἅπαντι .
ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ βαδίσεως καὶ τῶν λοιπῶν .
εἰ γάρ ἐστιν ἡ φορὰ κίνησις πόθεν ποῖ ,καὶ ταύτης διαφοραὶ κατ᾽ εἴδη ,πτῆσις βάδισις ἅλσις καὶ τὰ τοιαῦτα .οὐ μόνον δ᾽ οὕτως ,ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ βαδίσει ·τὸ γὰρ πόθεν ποῖ οὐ τὸ αὐτὸ ἐν τῷ σταδίῳ καὶ ἐν τῷ μέρει ,καὶ ἐν ἑτέρῳ μέρει καὶ ἐν ἑτέρῳ ,οὐδὲ τὸ διεξιέναι τὴν γραμμὴν τήνδε κἀκείνην ·οὐ μόνον γὰρ γραμμὴν διαπορεύεται ,ἀλλὰ καὶ ἐν τόπῳ οὖσαν ,ἐν ἑτέρῳ δ᾽ αὕτη ἐκείνης .δι᾽ ἀκριβείας μὲν οὖν περὶ κινήσεως ἐν ἄλλοις εἴρηται ,ἔοικε δ᾽ οὐκ ἐν ἅπαντι χρόνῳ τελεία 
τῆς ἡδονῆς δ᾽ ἐν ὁτῳοῦν χρόνῳ τέλειον τὸ εἶδος .
δῆλον οὖν ὡς ἕτεραί τ᾽ ἂν εἶεν ἀλλήλων ,καὶ τῶν ὅλων τι καὶ τελείων ἡ ἡδονή .
τὸ γὰρ ἐν τῷ νῦν ὅλον τι .
ἐκ τούτων δὲ δῆλον καὶ ὅτι οὐ καλῶς λέγουσι κίνησιν ἢ γένεσιν εἶναι τὴν ἡδονήν .
οὐ γὰρ πάντων ταῦτα λέγεται ,ἀλλὰ τῶν μεριστῶν καὶ μὴ ὅλων ·
οὐδὲ γὰρ ὁράσεώς ἐστι γένεσις οὐδὲ στιγμῆς οὐδὲ μονάδος ,οὐδὲ τούτων οὐθὲν κίνησις οὐδὲ γένεσις ·
οὐδὲ δὴ ἡδονῆς ·
ὅλον γάρ τι .
αἰσθήσεως δὲ πάσης πρὸς τὸ αἰσθητὸν ἐνεργούσης ,τελείως δὲ τῆς εὖ διακειμένης πρὸς τὸ κάλλιστον τῶν ὑπὸ τὴν αἴσθησιν [ τοιοῦτον γὰρ μάλιστ᾽ εἶναι δοκεῖ ἡ τελεία ἐνέργεια ·αὐτὴν δὲ λέγειν ἐνεργεῖν ,ἢ ἐν ᾧ ἐστί ,μηθὲν διαφερέτω ] ,καθ᾽ ἑκάστην δὴ βελτίστη ἐστὶν ἡ ἐνέργεια τοῦ ἄριστα διακειμένου πρὸς τὸ κράτιστον τῶν ὑπ᾽ αὐτήν .
αὕτη δ᾽ ἂν τελειοτάτη εἴη καὶ ἡδίστη .
κατὰ πᾶσαν γὰρ αἴσθησίν ἐστιν ἡδονή ,ὁμοίως δὲ καὶ διάνοιαν καὶ θεωρίαν ,ἡδίστη δ᾽ ἡ τελειοτάτη ,τελειοτάτη δ᾽ ἡ τοῦ εὖ ἔχοντος πρὸς τὸ σπουδαιότατον τῶν ὑπ᾽ αὐτήν ·
τελειοῖ δὲ τὴν ἐνέργειαν ἡ ἡδονή .
οὐ τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἥ τε ἡδονὴ τελειοῖ καὶ τὸ αἰσθητόν τε καὶ ἡ αἴσθησις ,σπουδαῖα ὄντα ,ὥσπερ οὐδ᾽ ἡ ὑγίεια καὶ ὁ ἰατρὸς ὁμοίως αἰτία ἐστὶ τοῦ ὑγιαίνειν .
καθ᾽ ἑκάστην δ᾽ αἴσθησιν ὅτι γίνεται ἡδονή ,δῆλον [ φαμὲν γὰρ ὁράματα καὶ ἀκούσματα εἶναι ἡδέα ] ·
δῆλον δὲ καὶ ὅτι μάλιστα ,ἐπειδὰν ἥ τε αἴσθησις ᾖ κρατίστη καὶ πρὸς τοιοῦτον ἐνεργῇ ·
τοιούτων δ᾽ ὄντων τοῦ τε αἰσθητοῦ καὶ τοῦ αἰσθανομένου ,ἀεὶ ἔσται ἡδονὴ ὑπάρχοντός γε τοῦ τε ποιήσοντος καὶ τοῦ πεισομένου .
τελειοῖ δὲ τὴν ἐνέργειαν ἡ ἡδονὴ οὐχ ὡς ἡ ἕξις ἐνυπάρχουσα ,ἀλλ᾽ ὡς ἐπιγινόμενόν τι τέλος ,οἷον τοῖς ἀκμαίοις ἡ ὥρα .
ἕως ἂν οὖν τό τε νοητὸν ἢ αἰσθητὸν ᾖ οἷον δεῖ καὶ τὸ κρῖνον ἢ θεωροῦν ,ἔσται ἐν τῇ ἐνεργείᾳ ἡ ἡδονή ·
ὁμοίων γὰρ ὄντων καὶ πρὸς ἄλληλα τὸν αὐτὸν τρόπον ἐχόντων τοῦ τε παθητικοῦ καὶ τοῦ ποιητικοῦ ταὐτὸ πέφυκε γίνεσθαι .
πῶς οὖν οὐδεὶς συνεχῶς ἥδεται ; ἢ κάμνει ; πάντα γὰρ τὰ ἀνθρώπεια ἀδυνατεῖ συνεχῶς ἐνεργεῖν .
οὐ γίνεται οὖν οὐδ᾽ ἡδονή ·
ἔνια δὲ τέρπει καινὰ ὄντα ,ὕστερον δὲ οὐχ ὁμοίως διὰ ταὐτό ·
τὸ μὲν γὰρ πρῶτον παρακέκληται ἡ διάνοια καὶ διατεταμένως περὶ αὐτὰ ἐνεργεῖ ,ὥσπερ κατὰ τὴν ὄψιν οἱ ἐμβλέποντες ,μετέπειτα δ᾽ οὐ τοιαύτη ἡ ἐνέργεια ἀλλὰ παρημελημένη ·
διὸ καὶ ἡ ἡδονὴ ἀμαυροῦται .
ὀρέγεσθαι δὲ τῆς ἡδονῆς οἰηθείη τις ἂν ἅπαντας ,ὅτι καὶ τοῦ ζῆν ἅπαντες ἐφίενται ·
ἡ δὲ ζωὴ ἐνέργειά τις ἐστί ,καὶ ἕκαστος περὶ ταῦτα καὶ τούτοις ἐνεργεῖ ἃ καὶ μάλιστ᾽ ἀγαπᾷ ,οἷον ὁ μὲν μουσικὸς τῇ ἀκοῇ περὶ τὰ μέλη ,ὁ δὲ φιλομαθὴς τῇ διανοίᾳ περὶ τὰ θεωρήματα ,οὕτω δὲ καὶ τῶν λοιπῶν ἕκαστος ·
ἡ δ᾽ ἡδονὴ τελειοῖ τὰς ἐνεργείας ,καὶ τὸ ζῆν δή ,οὗ ὀρέγονται .
εὐλόγως οὖν καὶ τῆς ἡδονῆς ἐφίενται ·τελειοῖ γὰρ ἑκάστῳ τὸ ζῆν ,αἱρετὸν ὄν .
πότερον δὲ διὰ τὴν ἡδονὴν τὸ ζῆν αἱρούμεθα ἢ διὰ τὸ ζῆν τὴν ἡδονήν ,ἀφείσθω ἐν τῷ παρόντι .
συνεζεῦχθαι μὲν γὰρ ταῦτα φαίνεται καὶ χωρισμὸν οὐ δέχεσθαι ·
ἄνευ τε γὰρ ἐνεργείας οὐ γίνεται ἡδονή ,πᾶσάν τε ἐνέργειαν τελειοῖ ἡ ἡδονή .
ὅθεν δοκοῦσι καὶ τῷ εἴδει διαφέρειν .
τὰ γὰρ ἕτερα τῷ εἴδει ὑφ᾽ ἑτέρων οἰόμεθα τελειοῦσθαι [ οὕτω γὰρ φαίνεται καὶ τὰ φυσικὰ καὶ τὰ ὑπὸ τέχνης ,οἷον ζῷα καὶ δένδρα καὶ γραφὴ καὶ ἄγαλμα καὶ οἰκία καὶ σκεῦος ] ·
ὁμοίως δὲ καὶ τὰς ἐνεργείας τὰς διαφερούσας τῷ εἴδει ὑπὸ διαφερόντων εἴδει τελειοῦσθαι .
διαφέρουσι δ᾽ αἱ τῆς διανοίας τῶν κατὰ τὰς αἰσθήσεις καὶ αὐταὶ ἀλλήλων κατ᾽ εἶδος ·
καὶ αἱ τελειοῦσαι δὴ ἡδοναί .
φανείη δ᾽ ἂν τοῦτο καὶ ἐκ τοῦ συνῳκειῶσθαι τῶν ἡδονῶν ἑκάστην τῇ ἐνεργείᾳ ἣν τελειοῖ .
συναύξει γὰρ τὴν ἐνέργειαν ἡ οἰκεία ἡδονή .
μᾶλλον γὰρ ἕκαστα κρίνουσι καὶ ἐξακριβοῦσιν οἱ μεθ᾽ ἡδονῆς ἐνεργοῦντες ,οἷον γεωμετρικοὶ γίνονται οἱ χαίροντες τῷ γεωμετρεῖν ,καὶ κατανοοῦσιν ἕκαστα μᾶλλον ,ὁμοίως δὲ καὶ οἱ φιλόμουσοι καὶ φιλοικοδόμοι καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστοι ἐπιδιδόασιν εἰς τὸ οἰκεῖον ἔργον χαίροντες αὐτῷ ·
συναύξουσι δὲ αἱ ἡδοναί ,τὰ δὲ συναύξοντα οἰκεῖα ·
τοῖς ἑτέροις δὲ τῷ εἴδει καὶ τὰ οἰκεῖα ἕτερα τῷ εἴδει .
ἔτι δὲ μᾶλλον τοῦτ᾽ ἂν φανείη ἐκ τοῦ τὰς ἀφ᾽ ἑτέρων ἡδονὰς ἐμποδίους ταῖς ἐνεργείαις εἶναι .
οἱ γὰρ φίλαυλοι ἀδυνατοῦσι τοῖς λόγοις προσέχειν ,ἐὰν κατακούσωσιν αὐλοῦντος ,μᾶλλον χαίροντες αὐλητικῇ τῆς παρούσης ἐνεργείας ·
ἡ κατὰ τὴν αὐλητικὴν οὖν ἡδονὴ τὴν περὶ τὸν λόγον ἐνέργειαν φθείρει .
ὁμοίως δὲ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων συμβαίνει ,ὅταν ἅμα περὶ δύο ἐνεργῇ ·
ἡ γὰρ ἡδίων τὴν ἑτέραν ἐκκρούει ,κἂν πολὺ διαφέρῃ κατὰ τὴν ἡδονήν ,μᾶλλον ,ὥστε μηδ᾽ ἐνεργεῖν κατὰ τὴν ἑτέραν .διὸ χαίροντες ὁτῳοῦν σφόδρα οὐ πάνυ δρῶμεν ἕτερον ,καὶ ἄλλα ποιοῦμεν ἄλλοις ἠρέμα ἀρεσκόμενοι ,οἷον καὶ ἐν τοῖς θεάτροις οἱ τραγηματίζοντες ,ὅταν φαῦλοι οἱ ἀγωνιζόμενοι ὦσι ,τότε μάλιστ᾽ αὐτὸ δρῶσιν .
ἐπεὶ δ᾽ ἡ μὲν οἰκεία ἡδονὴ ἐξακριβοῖ τὰς ἐνεργείας καὶ χρονιωτέρας καὶ βελτίους ποιεῖ ,αἱ δ᾽ ἀλλότριαι λυμαίνονται ,δῆλον ὡς πολὺ διεστᾶσιν .
σχεδὸν γὰρ αἱ ἀλλότριαι ἡδοναὶ ποιοῦσιν ὅπερ αἱ οἰκεῖαι λῦπαι ·
φθείρουσι γὰρ τὰς ἐνεργείας αἱ οἰκεῖαι λῦπαι ,οἷον εἴ τῳ τὸ γράφειν ἀηδὲς καὶ ἐπίλυπον ἢ τὸ λογίζεσθαι ·
ὃ μὲν γὰρ οὐ γράφει ,ὃ δ᾽ οὐ λογίζεται ,λυπηρᾶς οὔσης τῆς ἐνεργείας .
συμβαίνει δὴ περὶ τῆς ἐνεργείας τοὐναντίον ἀπὸ τῶν οἰκείων ἡδονῶν τε καὶ λυπῶν ·οἰκεῖαι δ᾽ εἰσὶν αἱ ἐπὶ τῇ ἐνεργείᾳ καθ᾽ αὑτὴν γινόμεναι .αἱ δ᾽ ἀλλότριαι ἡδοναὶ εἴρηται ὅτι παραπλήσιόν τι τῇ λύπῃ ποιοῦσιν ·φθείρουσι γάρ ,πλὴν οὐχ ὁμοίως .
διαφερουσῶν δὲ τῶν ἐνεργειῶν ἐπιεικείᾳ καὶ φαυλότητι ,καὶ τῶν μὲν αἱρετῶν οὐσῶν τῶν δὲ φευκτῶν τῶν δ᾽ οὐδετέρων ,ὁμοίως ἔχουσι καὶ αἱ ἡδοναί ·
καθ᾽ ἑκάστην γὰρ ἐνέργειαν οἰκεία ἡδονὴ ἔστιν .
ἡ μὲν οὖν τῇ σπουδαίᾳ οἰκεία ἐπιεικής ,ἡ δὲ τῇ φαύλῃ μοχθηρά ·
καὶ γὰρ αἱ ἐπιθυμίαι τῶν μὲν καλῶν ἐπαινεταί ,τῶν δ᾽ αἰσχρῶν ψεκταί .
οἰκειότεραι δὲ ταῖς ἐνεργείαις αἱ ἐν αὐταῖς ἡδοναὶ τῶν ὀρέξεων ·αἳ μὲν γὰρ διωρισμέναι εἰσὶ καὶ τοῖς χρόνοις καὶ τῇ φύσει ,αἳ δὲ σύνεγγυς ταῖς ἐνεργείαις ,καὶ ἀδιόριστοι οὕτως ὥστ᾽ ἔχειν ἀμφισβήτησιν εἰ ταὐτόν ἐστιν ἡ ἐνέργεια τῇ ἡδονῇ .
οὐ μὴν ἔοικέ γε ἡ ἡδονὴ διάνοια εἶναι οὐδ᾽ αἴσθησις [ ἄτοπον γάρ ] ,ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ χωρίζεσθαι φαίνεταί τισι ταὐτόν .
ὥσπερ οὖν αἱ ἐνέργειαι ἕτεραι ,καὶ αἱ ἡδοναί .
διαφέρει δὲ ἡ ὄψις ἁφῆς καθαρειότητι ,καὶ ἀκοὴ καὶ ὄσφρησις γεύσεως ·
ὁμοίως δὴ διαφέρουσι καὶ αἱ ἡδοναί ,καὶ τούτων αἱ περὶ τὴν διάνοιαν ,καὶ ἑκάτεραι ἀλλήλων .
δοκεῖ δ᾽ εἶναι ἑκάστῳ ζῴῳ καὶ ἡδονὴ οἰκεία ,ὥσπερ καὶ ἔργον ·
ἡ γὰρ κατὰ τὴν ἐνέργειαν .
καὶ ἐφ᾽ ἑκάστῳ δὲ θεωροῦντι τοῦτ᾽ ἂν φανείη ·
ἑτέρα γὰρ ἵππου ἡδονὴ καὶ κυνὸς καὶ ἀνθρώπου ,καθάπερ Ἡράκλειτός φησιν ὄνους σύρματ᾽ ἂν ἑλέσθαι μᾶλλον ἢ χρυσόν ·
ἥδιον γὰρ χρυσοῦ τροφὴ ὄνοις .
αἱ μὲν οὖν τῶν ἑτέρων τῷ εἴδει διαφέρουσιν εἴδει ,τὰς δὲ τῶν αὐτῶν ἀδιαφόρους εὔλογον εἶναι .
διαλλάττουσι δ᾽ οὐ σμικρὸν ἐπί γε τῶν ἀνθρώπων ·
τὰ γὰρ αὐτὰ τοὺς μὲν τέρπει τοὺς δὲ λυπεῖ ,καὶ τοῖς μὲν λυπηρὰ καὶ μισητά ἐστι τοῖς δὲ ἡδέα καὶ φιλητά .
καὶ ἐπὶ γλυκέων δὲ τοῦτο συμβαίνει ·
οὐ γὰρ τὰ αὐτὰ δοκεῖ τῷ πυρέττοντι καὶ τῷ ὑγιαίνοντι ,οὐδὲ θερμὸν εἶναι τῷ ἀσθενεῖ καὶ τῷ εὐεκτικῷ .
ὁμοίως δὲ τοῦτο καὶ ἐφ᾽ ἑτέρων συμβαίνει .
δοκεῖ δ᾽ ἐν ἅπασι τοῖς τοιούτοις εἶναι τὸ φαινόμενον τῷ σπουδαίῳ .
εἰ δὲ τοῦτο καλῶς λέγεται ,καθάπερ δοκεῖ ,καὶ ἔστιν ἑκάστου μέτρον ἡ ἀρετὴ καὶ ἁγαθός ,ᾗ τοιοῦτος ,καὶ ἡδοναὶ εἶεν ἂν αἱ τούτῳ φαινόμεναι καὶ ἡδέα οἷς οὗτος χαίρει .
τὰ δὲ τούτῳ δυσχερῆ εἴ τῳ φαίνεται ἡδέα ,οὐδὲν θαυμαστόν ·
ἡδέα δ᾽ οὐκ ἔστιν ,ἀλλὰ τούτοις καὶ οὕτω διακειμένοις .
τὰς μὲν οὖν ὁμολογουμένως αἰσχρὰς δῆλον ὡς οὐ φατέον ἡδονὰς εἶναι ,πλὴν τοῖς διεφθαρμένοις ·
τῶν δ᾽ ἐπιεικῶν εἶναι δοκουσῶν ποίαν ἢ τίνα φατέον τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ; 
ἢ ἐκ τῶν ἐνεργειῶν δῆλον ; 
ταύταις γὰρ ἕπονται αἱ ἡδοναί .
εἴτ᾽ οὖν μία ἐστὶν εἴτε πλείους αἱ τοῦ τελείου καὶ μακαρίου ἀνδρός ,αἱ ταύτας τελειοῦσαι ἡδοναὶ κυρίως λέγοιντ᾽ ἂν ἀνθρώπου ἡδοναὶ εἶναι ,αἱ δὲ λοιπαὶ δευτέρως καὶ πολλοστῶς ,ὥσπερ αἱ ἐνέργειαι .
εἰρημένων δὲ τῶν περὶ τὰς ἀρετάς τε καὶ φιλίας καὶ ἡδονάς ,λοιπὸν περὶ εὐδαιμονίας τύπῳ διελθεῖν ,ἐπειδὴ τέλος αὐτὴν τίθεμεν τῶν ἀνθρωπίνων .
ἀναλαβοῦσι δὴ τὰ προειρημένα συντομώτερος ἂν εἴη ὁ λόγος .
εἴπομεν δὴ ὅτι οὐκ ἔστιν ἕξις ·
καὶ γὰρ τῷ καθεύδοντι διὰ βίου ὑπάρχοι ἄν ,φυτῶν ζῶντι βίον ,καὶ τῷ δυστυχοῦντι τὰ μέγιστα .
εἰ δὴ ταῦτα μὴ ἀρέσκει ,ἀλλὰ μᾶλλον εἰς ἐνέργειάν τινα θετέον ,καθάπερ ἐν τοῖς πρότερον εἴρηται ,τῶν δ᾽ ἐνεργειῶν αἳ μέν εἰσιν ἀναγκαῖαι καὶ δι᾽ ἕτερα αἱρεταὶ αἳ δὲ καθ᾽ αὑτάς ,δῆλον ὅτι τὴν εὐδαιμονίαν τῶν καθ᾽ αὑτὰς αἱρετῶν τινὰ θετέον καὶ οὐ τῶν δι᾽ ἄλλο ·
οὐδενὸς γὰρ ἐνδεὴς ἡ εὐδαιμονία ἀλλ᾽ αὐτάρκης .
καθ᾽ αὑτὰς δ᾽ εἰσὶν αἱρεταὶ ἀφ᾽ ὧν μηδὲν ἐπιζητεῖται παρὰ τὴν ἐνέργειαν .
τοιαῦται δ᾽ εἶναι δοκοῦσιν αἱ κατ᾽ ἀρετὴν πράξεις ·
τὰ γὰρ καλὰ καὶ σπουδαῖα πράττειν τῶν δι᾽ αὑτὰ αἱρετῶν .
καὶ τῶν παιδιῶν δὲ αἱ ἡδεῖαι ·
βλάπτονται γὰρ ἀπ᾽ αὐτῶν μᾶλλον ἢ ὠφελοῦνται ,ἀμελοῦντες τῶν σωμάτων καὶ τῆς κτήσεως .
καταφεύγουσι δ᾽ ἐπὶ τὰς τοιαύτας διαγωγὰς τῶν εὐδαιμονιζομένων οἱ πολλοί ,διὸ παρὰ τοῖς τυράννοις εὐδοκιμοῦσιν οἱ ἐν ταῖς τοιαύταις διαγωγαῖς εὐτράπελοι ·
ὧν γὰρ ἐφίενται ,ἐν τούτοις παρέχουσι σφᾶς αὐτοὺς ἡδεῖς ,δέονται δὲ τοιούτων .
δοκεῖ μὲν οὖν εὐδαιμονικὰ ταῦτα εἶναι διὰ τὸ τοὺς ἐν δυναστείαις ἐν τούτοις ἀποσχολάζειν ,οὐδὲν δ᾽ ἴσως σημεῖον οἱ τοιοῦτοί εἰσιν ·
οὐ γὰρ ἐν τῷ δυναστεύειν ἡ ἀρετὴ οὐδ᾽ ὁ νοῦς ,ἀφ᾽ ὧν αἱ σπουδαῖαι ἐνέργειαι ·
οὐδ᾽ εἰ ἄγευστοι οὗτοι ὄντες ἡδονῆς εἰλικρινοῦς καὶ ἐλευθερίου ἐπὶ τὰς σωματικὰς καταφεύγουσιν ,διὰ τοῦτο ταύτας οἰητέον αἱρετωτέρας εἶναι ·
καὶ γὰρ οἱ παῖδες τὰ παρ᾽ αὑτοῖς τιμώμενα κράτιστα οἴονται εἶναι .
εὔλογον δή ,ὥσπερ παισὶ καὶ ἀνδράσιν ἕτερα φαίνεται τίμια ,οὕτω καὶ φαύλοις καὶ ἐπιεικέσιν .
καθάπερ οὖν πολλάκις εἴρηται ,καὶ τίμια καὶ ἡδέα ἐστὶ τὰ τῷ σπουδαίῳ τοιαῦτα ὄντα ·
ἑκάστῳ δ᾽ ἡ κατὰ τὴν οἰκείαν ἕξιν αἱρετωτάτη ἐνέργεια ,καὶ τῷ σπουδαίῳ δὴ ἡ κατὰ τὴν ἀρετήν .
οὐκ ἐν παιδιᾷ ἄρα ἡ εὐδαιμονία ·
καὶ γὰρ ἄτοπον τὸ τέλος εἶναι παιδιάν ,καὶ πραγματεύεσθαι καὶ κακοπαθεῖν τὸν βίον ἅπαντα τοῦ παίζειν χάριν .
ἅπαντα γὰρ ὡς εἰπεῖν ἑτέρου ἕνεκα αἱρούμεθα πλὴν τῆς εὐδαιμονίας ·τέλος γὰρ αὕτη .
σπουδάζειν δὲ καὶ πονεῖν παιδιᾶς χάριν ἠλίθιον φαίνεται καὶ λίαν παιδικόν .
παίζειν δ᾽ ὅπως σπουδάζῃ ,κατ᾽ Ἀνάχαρσιν ,ὀρθῶς ἔχειν δοκεῖ ·
οὐ δὴ τέλος ἡ ἀνάπαυσις ·
γίνεται γὰρ ἕνεκα τῆς ἐνεργείας .
δοκεῖ δ᾽ ὁ εὐδαίμων βίος κατ᾽ ἀρετὴν εἶναι ·
οὗτος δὲ μετὰ σπουδῆς ,ἀλλ᾽ οὐκ ἐν παιδιᾷ .
βελτίω τε λέγομεν τὰ σπουδαῖα τῶν γελοίων καὶ μετὰ παιδιᾶς ,καὶ τοῦ βελτίονος ἀεὶ καὶ μορίου καὶ ἀνθρώπου σπουδαιοτέραν τὴν ἐνέργειαν ·
ἡ δὲ τοῦ βελτίονος κρείττων καὶ εὐδαιμονικωτέρα ἤδη .
ἀπολαύσειέ τ᾽ ἂν τῶν σωματικῶν ἡδονῶν ὁ τυχὼν καὶ ἀνδράποδον οὐχ ἧττον τοῦ ἀρίστου ·
εὐδαιμονίας δ᾽ οὐδεὶς ἀνδραπόδῳ μεταδίδωσιν ,εἰ μὴ καὶ βίου .
οὐ γὰρ ἐν ταῖς τοιαύταις διαγωγαῖς ἡ εὐδαιμονία ,ἀλλ᾽ ἐν ταῖς κατ᾽ ἀρετὴν ἐνεργείαις ,καθάπερ καὶ πρότερον εἴρηται .
εἰ δ᾽ ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία κατ᾽ ἀρετὴν ἐνέργεια ,εὔλογον κατὰ τὴν κρατίστην ·
αὕτη δ᾽ ἂν εἴη τοῦ ἀρίστου .
εἴτε δὴ νοῦς τοῦτο εἴτε ἄλλο τι ,ὃ δὴ κατὰ φύσιν δοκεῖ ἄρχειν καὶ ἡγεῖσθαι καὶ ἔννοιαν ἔχειν περὶ καλῶν καὶ θείων ,εἴτε θεῖον ὂν καὶ αὐτὸ εἴτε τῶν ἐν ἡμῖν τὸ θειότατον ,ἡ τούτου ἐνέργεια κατὰ τὴν οἰκείαν ἀρετὴν εἴη ἂν ἡ τελεία εὐδαιμονία .
ὅτι δ᾽ ἐστὶ θεωρητική ,εἴρηται .
ὁμολογούμενον δὲ τοῦτ᾽ ἂν δόξειεν εἶναι καὶ τοῖς πρότερον καὶ τῷ ἀληθεῖ .
κρατίστη τε γὰρ αὕτη ἐστὶν ἡ ἐνέργεια [ καὶ γὰρ ὁ νοῦς τῶν ἐν ἡμῖν ,καὶ τῶν γνωστῶν ,περὶ ἃ ὁ νοῦς ] ·ἔτι δὲ συνεχεστάτη ·θεωρεῖν [τε] γὰρ δυνάμεθα συνεχῶς μᾶλλον ἢ πράττειν ὁτιοῦν .οἰόμεθά τε δεῖν ἡδονὴν παραμεμῖχθαι τῇ εὐδαιμονίᾳ ,ἡδίστη δὲ τῶν κατ᾽ ἀρετὴν ἐνεργειῶν ἡ κατὰ τὴν σοφίαν ὁμολογουμένως ἐστίν ·
δοκεῖ γοῦν ἡ φιλοσοφία θαυμαστὰς ἡδονὰς ἔχειν καθαρειότητι καὶ τῷ βεβαίῳ ,εὔλογον δὲ τοῖς εἰδόσι τῶν ζητούντων ἡδίω τὴν διαγωγὴν εἶναι .
ἥ τε λεγομένη αὐτάρκεια περὶ τὴν θεωρητικὴν μάλιστ᾽ ἂν εἴη ·
τῶν μὲν γὰρ πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων καὶ σοφὸς καὶ δίκαιος καὶ οἱ λοιποὶ δέονται ,τοῖς δὲ τοιούτοις ἱκανῶς κεχορηγημένων ὁ μὲν δίκαιος δεῖται πρὸς οὓς δικαιοπραγήσει καὶ μεθ᾽ ὧν ,ὁμοίως δὲ καὶ ὁ σώφρων καὶ ὁ ἀνδρεῖος καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστος ,ὁ δὲ σοφὸς καὶ καθ᾽ αὑτὸν ὢν δύναται θεωρεῖν ,καὶ ὅσῳ ἂν σοφώτερος ᾖ ,μᾶλλον ·
βέλτιον δ᾽ ἴσως συνεργοὺς ἔχων ,ἀλλ᾽ ὅμως αὐταρκέστατος .
δόξαι τ᾽ ἂν αὐτὴ μόνη δι᾽ αὑτὴν ἀγαπᾶσθαι ·
οὐδὲν γὰρ ἀπ᾽ αὐτῆς γίνεται παρὰ τὸ θεωρῆσαι ,ἀπὸ δὲ τῶν πρακτικῶν ἢ πλεῖον ἢ ἔλαττον περιποιούμεθα παρὰ τὴν πρᾶξιν .
δοκεῖ τε ἡ εὐδαιμονία ἐν τῇ σχολῇ εἶναι ·
ἀσχολούμεθα γὰρ ἵνα σχολάζωμεν ,καὶ πολεμοῦμεν ἵν᾽ εἰρήνην ἄγωμεν .
τῶν μὲν οὖν πρακτικῶν ἀρετῶν ἐν τοῖς πολιτικοῖς ἢ ἐν τοῖς πολεμικοῖς ἡ ἐνέργεια ,αἱ δὲ περὶ ταῦτα πράξεις δοκοῦσιν ἄσχολοι εἶναι ,αἱ μὲν πολεμικαὶ καὶ παντελῶς [ οὐδεὶς γὰρ αἱρεῖται τὸ πολεμεῖν τοῦ πολεμεῖν ἕνεκα ,οὐδὲ παρασκευάζει πόλεμον ·
δόξαι γὰρ ἂν παντελῶς μιαιφόνος τις εἶναι ,εἰ τοὺς φίλους πολεμίους ποιοῖτο ,ἵνα μάχαι καὶ φόνοι γίνοιντο ] ·
ἔστι δὲ καὶ ἡ τοῦ πολιτικοῦ ἄσχολος ,καὶ παρ᾽ αὐτὸ τὸ πολιτεύεσθαι περιποιουμένη δυναστείας καὶ τιμὰς ἢ τήν γε εὐδαιμονίαν αὑτῷ καὶ τοῖς πολίταις ,ἑτέραν οὖσαν τῆς πολιτικῆς ,ἣν καὶ ζητοῦμεν δῆλον ὡς ἑτέραν οὖσαν .
εἰ δὴ τῶν μὲν κατὰ τὰς ἀρετὰς πράξεων αἱ πολιτικαὶ καὶ πολεμικαὶ κάλλει καὶ μεγέθει προέχουσιν ,αὗται δ᾽ ἄσχολοι καὶ τέλους τινὸς ἐφίενται καὶ οὐ δι᾽ αὑτὰς αἱρεταί εἰσιν ,ἡ δὲ τοῦ νοῦ ἐνέργεια σπουδῇ τε διαφέρειν δοκεῖ θεωρητικὴ οὖσα ,καὶ παρ᾽ αὑτὴν οὐδενὸς ἐφίεσθαι τέλους ,καὶ ἔχειν τὴν ἡδονὴν οἰκείαν [ αὕτη δὲ συναύξει τὴν ἐνέργειαν ] ,καὶ τὸ αὔταρκες δὴ καὶ σχολαστικὸν καὶ ἄτρυτον ὡς ἀνθρώπῳ ,καὶ ὅσα ἄλλα τῷ μακαρίῳ ἀπονέμεται ,τὰ κατὰ ταύτην τὴν ἐνέργειαν φαίνεται ὄντα ·ἡ τελεία δὴ εὐδαιμονία αὕτη ἂν εἴη ἀνθρώπου ,λαβοῦσα μῆκος 
ὁ δὲ τοιοῦτος ἂν εἴη βίος κρείττων ἢ κατ᾽ ἄνθρωπον ·
οὐ γὰρ ᾗ ἄνθρωπός ἐστιν οὕτω βιώσεται ,ἀλλ᾽ ᾗ θεῖόν τι ἐν αὐτῷ ὑπάρχει ·
ὅσον δὲ διαφέρει τοῦτο τοῦ συνθέτου ,τοσοῦτον καὶ ἡ ἐνέργεια τῆς κατὰ τὴν ἄλλην ἀρετήν .
εἰ δὴ θεῖον ὁ νοῦς πρὸς τὸν ἄνθρωπον ,καὶ ὁ κατὰ τοῦτον βίος θεῖος πρὸς τὸν ἀνθρώπινον βίον .
οὐ χρὴ δὲ κατὰ τοὺς παραινοῦντας ἀνθρώπινα φρονεῖν ἄνθρωπον ὄντα οὐδὲ θνητὰ τὸν θνητόν ,ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ὅσον ἐνδέχεται ἀθανατίζειν καὶ πάντα ποιεῖν πρὸς τὸ ζῆν κατὰ τὸ κράτιστον τῶν ἐν αὑτῷ ·
εἰ γὰρ καὶ τῷ ὄγκῳ μικρόν ἐστι ,δυνάμει καὶ τιμιότητι πολὺ μᾶλλον πάντων ὑπερέχει .
δόξειε δ᾽ ἂν καὶ εἶναι ἕκαστος τοῦτο ,εἴπερ τὸ κύριον καὶ ἄμεινον .
ἄτοπον οὖν γίνοιτ᾽ ἄν ,εἰ μὴ τὸν αὑτοῦ βίον αἱροῖτο ἀλλά τινος ἄλλου .
τὸ λεχθέν τε πρότερον ἁρμόσει καὶ νῦν ·
τὸ γὰρ οἰκεῖον ἑκάστῳ τῇ φύσει κράτιστον καὶ ἥδιστόν ἐστιν ἑκάστῳ ·
καὶ τῷ ἀνθρώπῳ δὴ ὁ κατὰ τὸν νοῦν βίος ,εἴπερ τοῦτο μάλιστα ἄνθρωπος .
οὗτος ἄρα καὶ εὐδαιμονέστατος .
δευτέρως δ᾽ ὁ κατὰ τὴν ἄλλην ἀρετήν ·
αἱ γὰρ κατὰ ταύτην ἐνέργειαι ἀνθρωπικαί .
δίκαια γὰρ καὶ ἀνδρεῖα καὶ τὰ ἄλλα τὰ κατὰ τὰς ἀρετὰς πρὸς ἀλλήλους πράττομεν ἐν συναλλάγμασι καὶ χρείαις καὶ πράξεσι παντοίαις ἔν τε τοῖς πάθεσι διατηροῦντες τὸ πρέπον ἑκάστῳ ·
ταῦτα δ᾽ εἶναι φαίνεται πάντα ἀνθρωπικά .
ἔνια δὲ καὶ συμβαίνειν ἀπὸ τοῦ σώματος δοκεῖ ,καὶ πολλὰ συνῳκειῶσθαι τοῖς πάθεσιν ἡ τοῦ ἤθους ἀρετή .
συνέζευκται δὲ καὶ ἡ φρόνησις τῇ τοῦ ἤθους ἀρετῇ ,καὶ αὕτη τῇ φρονήσει ,εἴπερ αἱ μὲν τῆς φρονήσεως ἀρχαὶ κατὰ τὰς ἠθικάς εἰσιν ἀρετάς ,τὸ δ᾽ ὀρθὸν τῶν ἠθικῶν κατὰ τὴν φρόνησιν .
συνηρτημέναι δ᾽ αὗται καὶ τοῖς πάθεσι περὶ τὸ σύνθετον ἂν εἶεν ·
αἱ δὲ τοῦ συνθέτου ἀρεταὶ ἀνθρωπικαί ·
καὶ ὁ βίος δὴ ὁ κατὰ ταύτας καὶ ἡ εὐδαιμονία .
ἡ δὲ τοῦ νοῦ κεχωρισμένη ·
τοσοῦτον γὰρ περὶ αὐτῆς εἰρήσθω ·διακριβῶσαι γὰρ μεῖζον τοῦ προκειμένου ἐστίν .
δόξειε δ᾽ ἂν καὶ τῆς ἐκτὸς χορηγίας ἐπὶ μικρὸν ἢ ἐπ᾽ ἔλαττον δεῖσθαι τῆς ἠθικῆς .
τῶν μὲν γὰρ ἀναγκαίων ἀμφοῖν χρεία καὶ ἐξ ἴσου ἔστω ,εἰ καὶ μᾶλλον διαπονεῖ περὶ τὸ σῶμα ὁ πολιτικός ,καὶ ὅσα τοιαῦτα ·
μικρὸν γὰρ ἄν τι διαφέροι ·
πρὸς δὲ τὰς ἐνεργείας πολὺ διοίσει .
τῷ μὲν γὰρ ἐλευθερίῳ δεήσει χρημάτων πρὸς τὸ πράττειν τὰ ἐλευθέρια ,καὶ τῷ δικαίῳ δὴ εἰς τὰς ἀνταποδόσεις [ αἱ γὰρ βουλήσεις ἄδηλοι ,προσποιοῦνται δὲ καὶ οἱ μὴ δίκαιοι βούλεσθαι δικαιοπραγεῖν ] ,τῷ ἀνδρείῳ δὲ δυνάμεως ,εἴπερ ἐπιτελεῖ τι τῶν κατὰ τὴν ἀρετήν ,καὶ τῷ σώφρονι ἐξουσίας ·
πῶς γὰρ δῆλος ἔσται ἢ οὗτος ἢ τῶν ἄλλων τις ; 
ἀμφισβητεῖταί τε πότερον κυριώτερον τῆς ἀρετῆς ἡ προαίρεσις ἢ αἱ πράξεις ,ὡς ἐν ἀμφοῖν οὔσης ·
τὸ δὴ τέλειον δῆλον ὡς ἐν ἀμφοῖν ἂν εἴη ·
πρὸς δὲ τὰς πράξεις πολλῶν δεῖται ,καὶ ὅσῳ ἂν μείζους ὦσι καὶ καλλίους ,πλειόνων .
τῷ δὲ θεωροῦντι οὐδενὸς τῶν τοιούτων πρός γε τὴν ἐνέργειαν χρεία ,ἀλλ᾽ ὡς εἰπεῖν καὶ ἐμπόδιά ἐστι πρός γε τὴν θεωρίαν ·
ᾗ δ᾽ ἄνθρωπός ἐστι καὶ πλείοσι συζῇ ,αἱρεῖται τὰ κατὰ τὴν ἀρετὴν πράττειν ·
ἡ δὲ τελεία εὐδαιμονία ὅτι θεωρητική τις ἐστὶν ἐνέργεια ,καὶ ἐντεῦθεν ἂν φανείη .
τοὺς θεοὺς γὰρ μάλιστα ὑπειλήφαμεν μακαρίους καὶ εὐδαίμονας εἶναι ·
πράξεις δὲ ποίας ἀπονεῖμαι χρεὼν αὐτοῖς ; 
πότερα τὰς δικαίας ; 
ἢ γελοῖοι φανοῦνται συναλλάττοντες καὶ παρακαταθήκας ἀποδιδόντες καὶ ὅσα τοιαῦτα ; ἀλλὰ τὰς ἀνδρείους .
ὑπομένοντας τὰ φοβερὰ καὶ κινδυνεύοντας ὅτι καλόν ; 
ἢ τὰς ἐλευθερίους ; 
τίνι δὲ δώσουσιν ; 
ἄτοπον δ᾽ εἰ καὶ ἔσται αὐτοῖς νόμισμα ἤ τι τοιοῦτον .
αἱ δὲ σώφρονες τί ἂν εἶεν ; 
ἢ φορτικὸς ὁ ἔπαινος ,ὅτι οὐκ ἔχουσι φαύλας ἐπιθυμίας ; 
διεξιοῦσι δὲ πάντα φαίνοιτ᾽ ἂν τὰ περὶ τὰς πράξεις μικρὰ καὶ ἀνάξια θεῶν .
ἀλλὰ μὴν ζῆν γε πάντες ὑπειλήφασιν αὐτοὺς καὶ ἐνεργεῖν ἄρα ·οὐ γὰρ δὴ καθεύδειν ὥσπερ τὸν Ἐνδυμίωνα .
τῷ δὴ ζῶντι τοῦ πράττειν ἀφαιρουμένου ,ἔτι δὲ μᾶλλον τοῦ ποιεῖν ,τί λείπεται πλὴν θεωρία ; 
ὥστε ἡ τοῦ θεοῦ ἐνέργεια ,μακαριότητι διαφέρουσα ,θεωρητικὴ ἂν εἴη ·
καὶ τῶν ἀνθρωπίνων δὴ ἡ ταύτῃ συγγενεστάτη εὐδαιμονικωτάτη .
σημεῖον δὲ καὶ τὸ μὴ μετέχειν τὰ λοιπὰ ζῷα εὐδαιμονίας ,τῆς τοιαύτης ἐνεργείας ἐστερημένα τελείως .
τοῖς μὲν γὰρ θεοῖς ἅπας ὁ βίος μακάριος ,τοῖς δ᾽ ἀνθρώποις ,ἐφ᾽ ὅσον ὁμοίωμά τι τῆς τοιαύτης ἐνεργείας ὑπάρχει ·
τῶν δ᾽ ἄλλων ζῴων οὐδὲν εὐδαιμονεῖ ,ἐπειδὴ οὐδαμῇ κοινωνεῖ θεωρίας .
αὕτη γὰρ καθ᾽ αὑτὴν τιμία .
ὥστ᾽ εἴη ἂν ἡ εὐδαιμονία θεωρία τις .
δεήσει δὲ καὶ τῆς ἐκτὸς εὐημερίας ἀνθρώπῳ ὄντι ·οὐ γὰρ αὐτάρκης ἡ φύσις πρὸς τὸ θεωρεῖν ,ἀλλὰ δεῖ καὶ τὸ σῶμα ὑγιαίνειν καὶ τροφὴν καὶ τὴν λοιπὴν θεραπείαν ὑπάρχειν .
οὐ μὴν οἰητέον γε πολλῶν καὶ μεγάλων δεήσεσθαι τὸν εὐδαιμονήσοντα ,εἰ μὴ ἐνδέχεται ἄνευ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν μακάριον εἶναι ·
οὐ γὰρ ἐν τῇ ὑπερβολῇ τὸ αὔταρκες οὐδ᾽ ἡ πρᾶξις ,δυνατὸν δὲ καὶ μὴ ἄρχοντα γῆς καὶ θαλάττης πράττειν τὰ καλά ·
καὶ γὰρ ἀπὸ μετρίων δύναιτ᾽ ἄν τις πράττειν κατὰ τὴν ἀρετήν [ τοῦτο δ᾽ ἔστιν ἰδεῖν ἐναργῶς ·
οἱ γὰρ ἰδιῶται τῶν δυναστῶν οὐχ ἧττον δοκοῦσι τὰ ἐπιεικῆ πράττειν ,ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ] ·
ἱκανὸν δὲ τοσαῦθ᾽ ὑπάρχειν ·
ἔσται γὰρ ὁ βίος εὐδαίμων τοῦ κατὰ τὴν ἀρετὴν ἐνεργοῦντος .
καὶ Σόλων δὲ τοὺς εὐδαίμονας ἴσως ἀπεφαίνετο καλῶς ,εἰπὼν μετρίως τοῖς ἐκτὸς κεχορηγημένους ,πεπραγότας δὲ τὰ κάλλισθ᾽ ,ὡς ᾤετο ,καὶ βεβιωκότας σωφρόνως ·
ἐνδέχεται γὰρ μέτρια κεκτημένους πράττειν ἃ δεῖ .
ἔοικε δὲ καὶ Ἀναξαγόρας οὐ πλούσιον οὐδὲ δυνάστην ὑπολαβεῖν τὸν εὐδαίμονα ,εἰπὼν ὅτι οὐκ ἂν θαυμάσειεν εἴ τις ἄτοπος φανείη τοῖς πολλοῖς ·
οὗτοι γὰρ κρίνουσι τοῖς ἐκτός ,τούτων αἰσθανόμενοι μόνον .
συμφωνεῖν δὴ τοῖς λόγοις ἐοίκασιν αἱ τῶν σοφῶν δόξαι .
πίστιν μὲν οὖν καὶ τὰ τοιαῦτα ἔχει τινά ,τὸ δ᾽ ἀληθὲς ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἐκ τῶν ἔργων καὶ τοῦ βίου κρίνεται ·ἐν τούτοις γὰρ τὸ κύριον .σκοπεῖν δὴ τὰ προειρημένα χρὴ ἐπὶ τὰ ἔργα καὶ τὸν βίον φέροντας ,καὶ συνᾳδόντων μὲν τοῖς ἔργοις ἀποδεκτέον ,διαφωνούντων δὲ λόγους ὑποληπτέον .
ὁ δὲ κατὰ νοῦν ἐνεργῶν καὶ τοῦτον θεραπεύων καὶ διακείμενος ἄριστα καὶ θεοφιλέστατος ἔοικεν .
εἰ γάρ τις ἐπιμέλεια τῶν ἀνθρωπίνων ὑπὸ θεῶν γίνεται ,ὥσπερ δοκεῖ ,καὶ εἴη ἂν εὔλογον χαίρειν τε αὐτοὺς τῷ ἀρίστῳ καὶ συγγενεστάτῳ [ τοῦτο δ᾽ ἂν εἴη ὁ νοῦς ] καὶ τοὺς ἀγαπῶντας μάλιστα τοῦτο καὶ τιμῶντας ἀντευποιεῖν ὡς τῶν φίλων αὐτοῖς ἐπιμελουμένους καὶ ὀρθῶς τε καὶ καλῶς πράττοντας .
ὅτι δὲ πάντα ταῦτα τῷ σοφῷ μάλισθ᾽ ὑπάρχει ,οὐκ ἄδηλον .
θεοφιλέστατος ἄρα .
τὸν αὐτὸν δ᾽ εἰκὸς καὶ εὐδαιμονέστατον ·
ὥστε κἂν οὕτως εἴη ὁ σοφὸς μάλιστ᾽ εὐδαίμων .
ἆρ᾽ οὖν εἰ περί τε τούτων καὶ τῶν ἀρετῶν ,ἔτι δὲ καὶ φιλίας καὶ ἡδονῆς ,ἱκανῶς εἴρηται τοῖς τύποις ,τέλος ἔχειν οἰητέον τὴν προαίρεσιν ; 
οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς πρακτοῖς τέλος τὸ θεωρῆσαι ἕκαστα καὶ γνῶναι ,ἀλλὰ μᾶλλον τὸ πράττειν αὐτά ·
οὐδὲ δὴ περὶ ἀρετῆς ἱκανὸν τὸ εἰδέναι ,ἀλλ᾽ ἔχειν καὶ χρῆσθαι πειρατέον ,ἢ εἴ πως ἄλλως ἀγαθοὶ γινόμεθα ; 
εἰ μὲν οὖν ἦσαν οἱ λόγοι αὐτάρκεις πρὸς τὸ ποιῆσαι ἐπιεικεῖς ,πολλοὺς ἂν μισθοὺς καὶ μεγάλους δικαίως ἔφερον κατὰ τὸν Θέογνιν ,καὶ ἔδει ἂν τούτους πορίσασθαι ·
νῦν δὲ φαίνονται προτρέψασθαι μὲν καὶ παρορμῆσαι τῶν νέων τοὺς ἐλευθερίους ἰσχύειν ,ἦθός τ᾽ εὐγενὲς καὶ ὡς ἀληθῶς φιλόκαλον ποιῆσαι ἂν κατοκώχιμον ἐκ τῆς ἀρετῆς ,τοὺς δὲ πολλοὺς ἀδυνατεῖν πρὸς καλοκαγαθίαν προτρέψασθαι ·
οὐ γὰρ πεφύκασιν αἰδοῖ πειθαρχεῖν ἀλλὰ φόβῳ ,οὐδ᾽ ἀπέχεσθαι τῶν φαύλων διὰ τὸ αἰσχρὸν ἀλλὰ διὰ τὰς τιμωρίας ·
πάθει γὰρ ζῶντες τὰς οἰκείας ἡδονὰς διώκουσι καὶ δι᾽ ὧν αὗται ἔσονται ,φεύγουσι δὲ τὰς ἀντικειμένας λύπας ,τοῦ δὲ καλοῦ καὶ ὡς ἀληθῶς ἡδέος οὐδ᾽ ἔννοιαν ἔχουσιν ,ἄγευστοι ὄντες .
τοὺς δὴ τοιούτους τίς ἂν λόγος μεταρρυθμίσαι ; 
οὐ γὰρ οἷόν τε ἢ οὐ ῥᾴδιον τὰ ἐκ παλαιοῦ τοῖς ἤθεσι κατειλημμένα λόγῳ μεταστῆσαι ·
ἀγαπητὸν δ᾽ ἴσως ἐστὶν εἰ πάντων ὑπαρχόντων δι᾽ ὧν ἐπιεικεῖς δοκοῦμεν γίνεσθαι ,μεταλάβοιμεν τῆς ἀρετῆς .
γίνεσθαι δ᾽ ἀγαθοὺς οἴονται οἳ μὲν φύσει οἳ δ᾽ ἔθει οἳ δὲ διδαχῇ .τὸ μὲν οὖν τῆς φύσεως δῆλον ὡς οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν ὑπάρχει ,ἀλλὰ διά τινας θείας αἰτίας τοῖς ὡς ἀληθῶς εὐτυχέσιν ὑπάρχει ·ὁ δὲ λόγος καὶ ἡ διδαχὴ μή ποτ᾽ οὐκ ἐν ἅπασιν ἰσχύει ,ἀλλὰ δεῖ προδιειργάσθαι τοῖς ἔθεσι τὴν τοῦ ἀκροατοῦ ψυχὴν πρὸς τὸ καλῶς χαίρειν καὶ μισεῖν ,ὥσπερ γῆν τὴν θρέψουσαν τὸ σπέρμα .
οὐ γὰρ ἂν ἀκούσειε λόγου ἀποτρέποντος οὐδ᾽ αὖ συνείη ὁ κατὰ πάθος ζῶν ·
τὸν δ᾽ οὕτως ἔχοντα πῶς οἷόν τε μεταπεῖσαι ; 
ὅλως τ᾽ οὐ δοκεῖ λόγῳ ὑπείκειν τὸ πάθος ἀλλὰ βίᾳ .
δεῖ δὴ τὸ ἦθος προϋπάρχειν πως οἰκεῖον τῆς ἀρετῆς ,στέργον τὸ καλὸν καὶ δυσχεραῖνον τὸ αἰσχρόν .
ἐκ νέου δ᾽ ἀγωγῆς ὀρθῆς τυχεῖν πρὸς ἀρετὴν χαλεπὸν μὴ ὑπὸ τοιούτοις τραφέντα νόμοις ·
τὸ γὰρ σωφρόνως καὶ καρτερικῶς ζῆν οὐχ ἡδὺ τοῖς πολλοῖς ,ἄλλως τε καὶ νέοις .
διὸ νόμοις δεῖ τετάχθαι τὴν τροφὴν καὶ τὰ ἐπιτηδεύματα ·οὐκ ἔσται γὰρ λυπηρὰ συνήθη γενόμενα .οὐχ ἱκανὸν δ᾽ ἴσως νέους ὄντας τροφῆς καὶ ἐπιμελείας τυχεῖν ὀρθῆς ,ἀλλ᾽ ἐπιεδὴ καὶ ἀνδρωθέντας δεῖ ἐπιτηδεύειν αὐτὰ καὶ ἐθίζεσθαι ,καὶ περὶ ταῦτα δεοίμεθ᾽ ἂν νόμων ,καὶ ὅλως δὴ περὶ πάντα τὸν βίον ·
οἱ γὰρ πολλοὶ ἀνάγκῃ μᾶλλον ἢ λόγῳ πειθαρχοῦσι καὶ ζημίαις ἢ τῷ καλῷ .
διόπερ οἴονταί τινες τοὺς νομοθετοῦντας δεῖν μὲν παρακαλεῖν ἐπὶ τὴν ἀρετὴν καὶ προτρέπεσθαι τοῦ καλοῦ χάριν ,ὡς ἐπακουσομένων τῶν ἐπιεικῶς τοῖς ἔθεσι προηγμένων ,ἀπειθοῦσι δὲ καὶ ἀφυεστέροις οὖσι κολάσεις τε καὶ τιμωρίας ἐπιτιθέναι ,τοὺς δ᾽ ἀνιάτους ὅλως ἐξορίζειν ·
τὸν μὲν γὰρ ἐπιεικῆ πρὸς τὸ καλὸν ζῶντα τῷ λόγῳ πειθαρχήσειν ,τὸν δὲ φαῦλον ἡδονῆς ὀρεγόμενον λύπῃ κολάζεσθαι ὥσπερ ὑποζύγιον .
διὸ καί φασι δεῖν τοιαύτας γίνεσθαι τὰς λύπας αἳ μάλιστ᾽ ἐναντιοῦνται ταῖς ἀγαπωμέναις ἡδοναῖς .
εἰ δ᾽ οὖν ,καθάπερ εἴρηται ,τὸν ἐσόμενον ἀγαθὸν τραφῆναι καλῶς δεῖ καὶ ἐθισθῆναι ,εἶθ᾽ οὕτως ἐν ἐπιτηδεύμασιν ἐπιεικέσι ζῆν καὶ μήτ᾽ ἄκοντα μήθ᾽ ἑκόντα πράττειν τὰ φαῦλα ,ταῦτα δὲ γίνοιτ᾽ ἂν βιουμένοις κατά τινα νοῦν καὶ τάξιν ὀρθήν ,ἔχουσαν ἰσχύν ·
ἡ μὲν οὖν πατρικὴ πρόσταξις οὐκ ἔχει τὸ ἰσχυρὸν οὐδὲ [δὴ] τὸ ἀναγκαῖον ,οὐδὲ δὴ ὅλως ἡ ἑνὸς ἀνδρός ,μὴ βασιλέως ὄντος ἤ τινος τοιούτου ·
ὁ δὲ νόμος ἀναγκαστικὴν ἔχει δύναμιν ,λόγος ὢν ἀπό τινος φρονήσεως καὶ νοῦ .
καὶ τῶν μὲν ἀνθρώπων ἐχθαίρουσι τοὺς ἐναντιουμένους ταῖς ὁρμαῖς ,κἂν ὀρθῶς αὐτὸ δρῶσιν ·ὁ δὲ νόμος οὐκ ἔστιν ἐπαχθὴς τάττων τὸ ἐπιεικές .
ἐν μόνῃ δὲ τῇ Λακεδαιμονίων πόλει ἢ μετ᾽ ὀλίγων ὁ νομοθέτης ἐπιμέλειαν δοκεῖ πεποιῆσθαι τροφῆς τε καὶ ἐπιτηδευμάτων ·
ἐν δὲ ταῖς πλείσταις τῶν πόλεων ἐξημέληται περὶ τῶν τοιούτων ,καὶ ζῇ ἕκαστος ὡς βούλεται ,κυκλωπικῶς θεμιστεύων παίδων ἠδ᾽ ἀλόχου .
κράτιστον μὲν οὖν τὸ γίνεσθαι κοινὴν ἐπιμέλειαν καὶ ὀρθὴν [καὶ δρᾶν αὐτὸ δύνασθαι] ·
κοινῇ δ᾽ ἐξαμελουμένων ἑκάστῳ δόξειεν ἂν προσήκειν τοῖς σφετέροις τέκνοις καὶ φίλοις εἰς ἀρετὴν συμβάλλεσθαι .
ἢ προαιρεῖσθαί γε .μᾶλλον δ᾽ ἂν τοῦτο δύνασθαι δόξειεν ἐκ τῶν εἰρημένων νομοθετικὸς γενόμενος .αἱ μὲν γὰρ κοιναὶ ἐπιμέλειαι δῆλον ὅτι διὰ νόμων γίνονται ,ἐπιεικεῖς δ᾽ αἱ διὰ τῶν σπουδαίων ·
γεγραμμένων δ᾽ ἢ ἀγράφων ,οὐδὲν ἂν δόξειε διαφέρειν ,οὐδὲ δι᾽ ὧν εἷς ἢ πολλοὶ παιδευθήσονται ,ὥσπερ οὐδ᾽ ἐπὶ μουσικῆς ἢ γυμναστικῆς καὶ τῶν ἄλλων ἐπιτηδευμάτων .
ὥσπερ γὰρ ἐν ταῖς πόλεσιν ἐνισχύει τὰ νόμιμα καὶ τὰ ἤθη ,οὕτω καὶ ἐν οἰκίαις οἱ πατρικοὶ λόγοι καὶ τὰ ἔθη ,καὶ ἔτι μᾶλλον διὰ τὴν συγγένειαν καὶ τὰς εὐεργεσίας ·
προϋπάρχουσι γὰρ στέργοντες καὶ εὐπειθεῖς τῇ φύσει .
ἔτι δὲ καὶ διαφέρουσιν αἱ καθ᾽ ἕκαστον παιδεῖαι τῶν κοινῶν ,ὥσπερ ἐπ᾽ ἰατρικῆς ·
καθόλου μὲν γὰρ τῷ πυρέττοντι συμφέρει ἡσυχία καὶ ἀσιτία ,τινὶ δ᾽ ἴσως οὔ ,ὅ τε πυκτικὸς ἴσως οὐ πᾶσι τὴν αὐτὴν μάχην περιτίθησιν .
ἐξακριβοῦσθαι δὴ δόξειεν ἂν μᾶλλον τὸ καθ᾽ ἕκαστον ἰδίας τῆς ἐπιμελείας γινομένης ·
μᾶλλον γὰρ τοῦ προσφόρου τυγχάνει ἕκαστος .
ἀλλ᾽ ἐπιμεληθείη μὲν ἂν ἄριστα καθ᾽ ἓν καὶ ἰατρὸς καὶ γυμναστὴς καὶ πᾶς ἄλλος ὁ καθόλου εἰδώς ,τί πᾶσιν ἢ τοῖς τοιοισδί [ τοῦ κοινοῦ γὰρ αἱ ἐπιστῆμαι λέγονταί τε καὶ εἰσίν ] ·οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἑνός τινος οὐδὲν ἴσως κωλύει καλῶς ἐπιμεληθῆναι καὶ ἀνεπιστήμονα ὄντα ,τεθεαμένον δ᾽ ἀκριβῶς τὰ συμβαίνοντα ἐφ᾽ ἑκάστῳ δι᾽ ἐμπειρίαν ,καθάπερ καὶ ἰατροὶ ἔνιοι δοκοῦσιν ἑαυτῶν ἄριστοι εἶναι ,ἑτέρῳ οὐδὲν ἂν δυνάμενοι ἐπαρκέσαι .οὐδὲν δ᾽ ἧττον ἴσως τῷ γε βουλομένῳ τεχνικῷ γενέσθαι καὶ θεωρητικῷ ἐπὶ τὸ καθόλου βαδιστέον εἶναι δόξειεν ἄν ,κἀκεῖνο γνωριστέον ὡς ἐνδέχεται ·
εἴρηται γὰρ ὅτι περὶ τοῦθ᾽ αἱ ἐπιστῆμαι .
τάχα δὲ καὶ τῷ βουλομένῳ δι᾽ ἐπιμελείας βελτίους ποιεῖν ,εἴτε πολλοὺς εἴτ᾽ ὀλίγους ,νομοθετικῷ πειρατέον γενέσθαι ,εἰ διὰ νόμων ἀγαθοὶ γενοίμεθ᾽ ἄν .
ὅντινα γὰρ οὖν καὶ τὸν προτεθέντα διαθεῖναι καλῶς οὐκ ἔστι τοῦ τυχόντος ,ἀλλ᾽ εἴπερ τινός ,τοῦ εἰδότος ,ὥσπερ ἐπ᾽ ἰατρικῆς καὶ τῶν λοιπῶν ὧν ἔστιν ἐπιμέλειά τις καὶ φρόνησις .
ἆρ᾽ οὖν μετὰ τοῦτο ἐπισκεπτέον πόθεν ἢ πῶς νομοθετικὸς γένοιτ᾽ ἄν τις ; 
ἢ καθάπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων ,παρὰ τῶν πολιτικῶν ; 
μόριον γὰρ ἐδόκει τῆς πολιτικῆς εἶναι .
ἢ οὐχ ὅμοιον φαίνεται ἐπὶ τῆς πολιτικῆς καὶ τῶν λοιπῶν ἐπιστημῶν τε καὶ δυνάμεων ; 
ἐν μὲν γὰρ ταῖς ἄλλαις οἱ αὐτοὶ φαίνονται τάς τε δυνάμεις παραδιδόντες καὶ ἐνεργοῦντες ἀπ᾽ αὐτῶν ,οἷον ἰατροὶ γραφεῖς ·
τὰ δὲ πολιτικὰ ἐπαγγέλλονται μὲν διδάσκειν οἱ σοφισταί ,
πράττει δ᾽ αὐτῶν οὐδείς ,ἀλλ᾽ οἱ πολιτευόμενοι ,οἳ δόξαιεν ἂν δυνάμει τινὶ τοῦτο πράττειν καὶ ἐμπειρίᾳ μᾶλλον ἢ διανοίᾳ ·
οὔτε γὰρ γράφοντες οὔτε λέγοντες περὶ τῶν τοιούτων φαίνονται [ καίτοι κάλλιον ἦν ἴσως ἢ λόγους δικανικούς τε καὶ δημηγορικούς ] ,οὐδ᾽ αὖ πολιτικοὺς πεποιηκότες τοὺς σφετέρους υἱεῖς ἤ τινας ἄλλους τῶν φίλων .
εὔλογον δ᾽ ἦν ,εἴπερ ἐδύναντο ·οὔτε γὰρ ταῖς πόλεσιν ἄμεινον οὐδὲν κατέλιπον ἄν ,οὔθ᾽ αὑτοῖς ὑπάρξαι προέλοιντ᾽ ἂν μᾶλλον τῆς τοιαύτης δυνάμεως ,οὐδὲ δὴ τοῖς φιλτάτοις .
οὐ μὴν μικρόν γε ἔοικεν ἡ ἐμπειρία συμβάλλεσθαι ·
οὐδὲ γὰρ ἐγίνοντ᾽ ἂν διὰ τῆς πολιτικῆς συνηθείας πολιτικοί ·
διὸ τοῖς ἐφιεμένοις περὶ πολιτικῆς εἰδέναι προσδεῖν ἔοικεν ἐμπειρίας .
τῶν δὲ σοφιστῶν οἱ ἐπαγγελλόμενοι λίαν φαίνονται πόρρω εἶναι τοῦ διδάξαι .
ὅλως γὰρ οὐδὲ ποῖόν τι ἐστὶν ἢ περὶ ποῖα ἴσασιν ·
οὐ γὰρ ἂν τὴν αὐτὴν τῇ ῥητορικῇ οὐδὲ χείρω ἐτίθεσαν ,οὐδ᾽ ἂν ᾤοντο ῥᾴδιον εἶναι τὸ νομοθετῆσαι συναγαγόντι τοὺς εὐδοκιμοῦντας τῶν νόμων ·
ἐκλέξασθαι γὰρ εἶναι τοὺς ἀρίστους ,ὥσπερ οὐδὲ τὴν ἐκλογὴν οὖσαν συνέσεως καὶ τὸ κρῖναι ὀρθῶς μέγιστον ,ὥσπερ ἐν τοῖς κατὰ μουσικήν .
οἱ γὰρ ἔμπειροι περὶ ἕκαστα κρίνουσιν ὀρθῶς τὰ ἔργα ,καὶ δι᾽ ὧν ἢ πῶς ἐπιτελεῖται συνιᾶσιν ,καὶ ποῖα ποίοις συνᾴδει ·
τοῖς δ᾽ ἀπείροις ἀγαπητὸν τὸ μὴ διαλανθάνειν εἰ εὖ ἢ κακῶς πεποίηται τὸ ἔργον ,ὥσπερ ἐπὶ γραφικῆς .
οἱ δὲ νόμοι τῆς πολιτικῆς ἔργοις ἐοίκασιν ·
πῶς οὖν ἐκ τούτων νομοθετικὸς γένοιτ᾽ ἄν τις ,ἢ τοὺς ἀρίστους κρίναι ; 
οὐ γὰρ φαίνονται οὐδ᾽ ἰατρικοὶ ἐκ τῶν συγγραμμάτων γίνεσθαι .
καίτοι πειρῶνταί γε λέγειν οὐ μόνον τὰ θεραπεύματα ,ἀλλὰ καὶ ὡς ἰαθεῖεν ἂν καὶ ὡς δεῖ θεραπεύειν ἑκάστους ,διελόμενοι τὰς ἕξεις ·
ταῦτα δὲ τοῖς μὲν ἐμπείροις ὠφέλιμα εἶναι δοκεῖ ,τοῖς δ᾽ ἀνεπιστήμοσιν ἀχρεῖα .
ἴσως οὖν καὶ τῶν νόμων καὶ τῶν πολιτειῶν αἱ συναγωγαὶ τοῖς μὲν δυναμένοις θεωρῆσαι καὶ κρῖναι τί καλῶς ἢ τοὐναντίον καὶ ποῖα ποίοις ἁρμόττει εὔχρηστ᾽ ἂν εἴη ·
τοῖς δ᾽ ἄνευ ἕξεως τὰ τοιαῦτα διεξιοῦσι τὸ μὲν κρίνειν καλῶς οὐκ ἂν ὑπάρχοι ,εἰ μὴ ἄρα αὐτόματον ,εὐσυνετώτεροι δ᾽ εἰς ταῦτα τάχ᾽ ἂν γένοιντο .
παραλιπόντων οὖν τῶν προτέρων ἀνερεύνητον τὸ περὶ τῆς νομοθεσίας ,αὐτοὺς ἐπισκέψασθαι μᾶλλον βέλτιον ἴσως ,καὶ ὅλως δὴ περὶ πολιτείας ,ὅπως εἰς δύναμιν ἡ περὶ τὰ ἀνθρώπεια φιλοσοφία τελειωθῇ .
πρῶτον μὲν οὖν εἴ τι κατὰ μέρος εἴρηται καλῶς ὑπὸ τῶν προγενεστέρων πειραθῶμεν ἐπελθεῖν ,εἶτα ἐκ τῶν συνηγμένων πολιτειῶν θεωρῆσαι τὰ ποῖα σῴζει καὶ φθείρει τὰς πόλεις καὶ τὰ ποῖα ἑκάστας τῶν πολιτειῶν ,καὶ διὰ τίνας αἰτίας αἳ μὲν καλῶς αἳ δὲ τοὐναντίον πολιτεύονται .
θεωρηθέντων γὰρ τούτων τάχ᾽ ἂν μᾶλλον συνίδοιμεν καὶ ποία πολιτεία ἀρίστη ,καὶ πῶς ἑκάστη ταχθεῖσα ,καὶ τίσι νόμοις καὶ ἔθεσι χρωμένη .
λέγωμεν οὖν ἀρξάμενοι .
περὶ ποιητικῆς αὐτῆς τε καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῆς ,ἥν τινα δύναμιν ἕκαστον ἔχει ,καὶ πῶς δεῖ συνίστασθαι τοὺς μύθους εἰ μέλλει καλῶς ἕξειν ἡ ποίησις ,ἔτι δὲ ἐκ πόσων καὶ ποίων ἐστὶ μορίων ,ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τῶν ἄλλων ὅσα τῆς αὐτῆς ἐστι μεθόδου ,λέγωμεν ἀρξάμενοι κατὰ φύσιν πρῶτον ἀπὸ τῶν πρώτων .ἐποποιία δὴ καὶ ἡ τῆς τραγῳδίας ποίησις ἔτι δὲ κωμῳδία καὶ ἡ διθυραμβοποιητικὴ καὶ τῆς αὐλητικῆς ἡ πλείστη καὶ κιθαριστικῆς πᾶσαι τυγχάνουσιν οὖσαι μιμήσεις τὸ σύνολον ·διαφέρουσι δὲ ἀλλήλων τρισίν ,ἢ γὰρ τῷ ἐν ἑτέροις μιμεῖσθαι ἢ τῷ ἕτερα ἢ 
ἡ δὲ [ἐποποιία] μόνον τοῖς λόγοις ψιλοῖς καὶ ἡ τοῖς 
μέτροις καὶ τούτοις εἴτε μιγνῦσα μετ᾽ ἀλλήλων εἴθ᾽ ἑνί τινι γένει χρωμένη τῶν μέτρων ἀνώνυμοι τυγχάνουσι μέχρι τοῦ νῦν ·
οὐδὲν γὰρ ἂν ἔχοιμεν ὀνομάσαι κοινὸν τοὺς Σώφρονος καὶ Ξενάρχου μίμους καὶ τοὺς Σωκρατικοὺς λόγους οὐδὲ εἴ τις διὰ τριμέτρων ἢ ἐλεγείων ἢ τῶν ἄλλων τινῶν τῶν τοιούτων ποιοῖτο τὴν μίμησιν .πλὴν οἱ ἄνθρωποί γε συνάπτοντες τῷ μέτρῳ τὸ ποιεῖν ἐλεγειοποιοὺς τοὺς δὲ ἐποποιοὺς ὀνομάζουσιν ,οὐχ ὡς κατὰ τὴν μίμησιν ποιητὰς ἀλλὰ κοινῇ κατὰ τὸ μέτρον προσαγορεύοντες ·
καὶ γὰρ ἂν ἰατρικὸν ἢ φυσικόν τι διὰ τῶν μέτρων ἐκφέρωσιν ,οὕτω καλεῖν εἰώθασιν ·
οὐδὲν δὲ κοινόν ἐστιν Ὁμήρῳ καὶ Ἐμπεδοκλεῖ πλὴν τὸ μέτρον ,διὸ τὸν μὲν ποιητὴν δίκαιον καλεῖν ,τὸν δὲ φυσιολόγον μᾶλλον ἢ ποιητήν ·
ὁμοίως δὲ κἂν εἴ τις ἅπαντα τὰ μέτρα μιγνύων ποιοῖτο τὴν μίμησιν καθάπερ Χαιρήμων ἐποίησε Κένταυρον μικτὴν ῥαψῳδίαν ἐξ ἁπάντων τῶν μέτρων ,καὶ ποιητὴν προσαγορευτέον .
περὶ μὲν οὖν τούτων διωρίσθω τοῦτον τὸν τρόπον .
εἰσὶ δέ τινες αἳ πᾶσι χρῶνται τοῖς εἰρημένοις ,λέγω δὲ οἷον ῥυθμῷ καὶ μέλει καὶ μέτρῳ ,ὥσπερ ἥ τε τῶν διθυραμβικῶν ποίησις καὶ ἡ τῶν νόμων καὶ ἥ τε τραγῳδία καὶ ἡ κωμῳδία ·
διαφέρουσι δὲ ὅτι αἱ μὲν ἅμα πᾶσιν αἱ δὲ κατὰ μέρος .
ταύτας μὲν οὖν λέγω τὰς διαφορὰς τῶν τεχνῶν ἐν οἷς ποιοῦνται τὴν μίμησιν .
ἐπεὶ δὲ μιμοῦνται οἱ μιμούμενοι πράττοντας ,ἀνάγκη δὲ τούτους ἢ σπουδαίους ἢ φαύλους εἶναι [ τὰ γὰρ ἤθη σχεδὸν ἀεὶ τούτοις ἀκολουθεῖ μόνοις ,κακίᾳ γὰρ καὶ ἀρετῇ τὰ ἤθη διαφέρουσι πάντες ] ,ἤτοι βελτίονας ἢ καθ᾽ ἡμᾶς ἢ χείρονας ἢ καὶ τοιούτους ,ὥσπερ οἱ γραφεῖς ·
Πολύγνωτος μὲν γὰρ κρείττους ,Παύσων δὲ χείρους ,Διονύσιος δὲ ὁμοίους εἴκαζεν .
δῆλον δὲ ὅτι καὶ τῶν λεχθεισῶν ἑκάστη μιμήσεων ἕξει ταύτας τὰς διαφορὰς καὶ ἔσται ἑτέρα τῷ ἕτερα μιμεῖσθαι τοῦτον τὸν τρόπον .
καὶ γὰρ ἐν ὀρχήσει καὶ αὐλήσει καὶ κιθαρίσει ἔστι γενέσθαι ταύτας τὰς ἀνομοιότητας ,καὶ [τὸ] περὶ τοὺς λόγους δὲ καὶ τὴν ψιλομετρίαν ,οἷον Ὅμηρος μὲν βελτίους ,Κλεοφῶν δὲ ὁμοίους ,Ἡγήμων δὲ ὁ Θάσιος ὁ τὰς παρῳδίας ποιήσας πρῶτος καὶ Νικοχάρης ὁ τὴν Δειλιάδα χείρους ·ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τοὺς διθυράμβους καὶ περὶ τοὺς νόμους ,ὥσπερ ̣ γᾶς ̣ Κύκλωπας Τιμόθεος καὶ Φιλόξενος μιμήσαιτο ἄν τις .
ἐν αὐτῇ δὲ τῇ διαφορᾷ καὶ ἡ τραγῳδία πρὸς τὴν κωμῳδίαν διέστηκεν ·
ἡ μὲν γὰρ χείρους ἡ δὲ βελτίους μιμεῖσθαι βούλεται τῶν νῦν .
ἔτι δὲ τούτων τρίτη διαφορὰ τὸ ὡς ἕκαστα τούτων μιμήσαιτο ἄν τις .
καὶ γὰρ ἐν τοῖς αὐτοῖς καὶ τὰ αὐτὰ μιμεῖσθαι ἔστιν ὁτὲ μὲν ἀπαγγέλλοντα ,ἢ ἕτερόν τι γιγνόμενον ὥσπερ Ὅμηρος ποιεῖ ἢ ὡς τὸν αὐτὸν καὶ μὴ μεταβάλλοντα ,ἢ πάντας ὡς πράττοντας καὶ ἐνεργοῦντας ̣ τοὺς μιμουμένους ̣ .
ἐν τρισὶ δὴ ταύταις διαφοραῖς ἡ μίμησίς ἐστιν ,ὡς εἴπομεν κατ᾽ ἀρχάς ,ἐν οἷς τε καὶ ἃ καὶ ὥς .
ὥστε τῇ μὲν ὁ αὐτὸς ἂν εἴη μιμητὴς Ὁμήρῳ Σοφοκλῆς ,μιμοῦνται γὰρ ἄμφω σπουδαίους ,τῇ δὲ Ἀριστοφάνει ,πράττοντας γὰρ μιμοῦνται καὶ δρῶντας ἄμφω .
ὅθεν καὶ δράματα καλεῖσθαί τινες αὐτά φασιν ,ὅτι μιμοῦνται δρῶντας .
διὸ καὶ ἀντιποιοῦνται τῆς τε τραγῳδίας καὶ τῆς κωμῳδίας οἱ Δωριεῖς [ τῆς μὲν γὰρ κωμῳδίας οἱ Μεγαρεῖς οἵ τε ἐνταῦθα ὡς ἐπὶ τῆς παρ᾽ αὐτοῖς δημοκρατίας γενομένης καὶ οἱ ἐκ Σικελίας ,ἐκεῖθεν γὰρ ἦν Ἐπίχαρμος ὁ ποιητὴς πολλῷ πρότερος ὢν Χιωνίδου καὶ Μάγνητος ·
καὶ τῆς τραγῳδίας ἔνιοι τῶν ἐν Πελοποννήσῳ ] ποιούμενοι τὰ ὀνόματα σημεῖον ·
αὐτοὶ μὲν γὰρ κώμας τὰς περιοικίδας καλεῖν φασιν ,Ἀθηναίους δὲ δήμους ,ὡς κωμῳδοὺς οὐκ ἀπὸ τοῦ κωμάζειν λεχθέντας ἀλλὰ τῇ κατὰ κώμας πλάνῃ ἀτιμαζομένους ἐκ τοῦ ἄστεως ·
καὶ τὸ ποιεῖν αὐτοὶ μὲν δρᾶν ,Ἀθηναίους δὲ πράττειν προσαγορεύειν .περὶ μὲν οὖν τῶν διαφορῶν καὶ πόσαι καὶ τίνες τῆς μιμήσεως εἰρήσθω ταῦτα .
ἐοίκασι δὲ γεννῆσαι μὲν ὅλως τὴν ποιητικὴν αἰτίαι δύο τινὲς καὶ αὗται φυσικαί .
τό τε γὰρ μιμεῖσθαι σύμφυτον τοῖς ἀνθρώποις ἐκ παίδων ἐστὶ καὶ τούτῳ διαφέρουσι τῶν ἄλλων ζῴων ὅτι μιμητικώτατόν ἐστι καὶ τὰς μαθήσεις ποιεῖται διὰ μιμήσεως τὰς πρώτας ,καὶ τὸ χαίρειν τοῖς μιμήμασι πάντας .
σημεῖον δὲ τούτου τὸ συμβαῖνον ἐπὶ τῶν ἔργων ·
ἃ γὰρ αὐτὰ λυπηρῶς ὁρῶμεν ,τούτων τὰς εἰκόνας τὰς μάλιστα ἠκριβωμένας χαίρομεν θεωροῦντες ,οἷον θηρίων τε μορφὰς τῶν ἀτιμοτάτων καὶ νεκρῶν .
αἴτιον δὲ καὶ τούτου ,ὅτι μανθάνειν οὐ μόνον τοῖς φιλοσόφοις ἥδιστον ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ὁμοίως ,ἀλλ᾽ ἐπὶ βραχὺ κοινωνοῦσιν αὐτοῦ .
διὰ γὰρ τοῦτο χαίρουσι τὰς εἰκόνας ὁρῶντες ,ὅτι συμβαίνει θεωροῦντας μανθάνειν καὶ συλλογίζεσθαι τί ἕκαστον ,οἷον ὅτι οὗτος ἐκεῖνος ·
ἐπεὶ ἐὰν μὴ τύχῃ προεωρακώς ,οὐχ ᾗ μίμημα ποιήσει τὴν ἡδονὴν ἀλλὰ διὰ τὴν ἀπεργασίαν ἢ τὴν χροιὰν ἢ διὰ τοιαύτην τινὰ ἄλλην αἰτίαν .
κατὰ φύσιν δὲ ὄντος ἡμῖν τοῦ μιμεῖσθαι καὶ τῆς ἁρμονίας καὶ τοῦ ῥυθμοῦ [ τὰ γὰρ μέτρα ὅτι μόρια τῶν ῥυθμῶν ἐστι φανερὸν ] ἐξ ἀρχῆς οἱ πεφυκότες πρὸς αὐτὰ μάλιστα κατὰ μικρὸν προάγοντες ἐγέννησαν τὴν ποίησιν ἐκ τῶν αὐτοσχεδιασμάτων .
διεσπάσθη δὲ κατὰ τὰ οἰκεῖα ἤθη ἡ ποίησις ·
οἱ μὲν γὰρ σεμνότεροι τὰς καλὰς ἐμιμοῦντο πράξεις καὶ τὰς τῶν τοιούτων ,οἱ δὲ εὐτελέστεροι τὰς τῶν φαύλων ,πρῶτον ψόγους ποιοῦντες ,ὥσπερ ἕτεροι ὕμνους καὶ ἐγκώμια .
τῶν μὲν οὖν πρὸ Ὁμήρου οὐδενὸς ἔχομεν εἰπεῖν τοιοῦτον ποίημα ,εἰκὸς δὲ εἶναι πολλούς ,ἀπὸ δὲ Ὁμήρου ἀρξαμένοις ἔστιν ,οἷον ἐκείνου ὁ Μαργίτης καὶ τὰ τοιαῦτα .
ἐν οἷς κατὰ τὸ ἁρμόττον καὶ τὸ ἰαμβεῖον ἦλθε μέτρον _ διὸ καὶ ἰαμβεῖον καλεῖται νῦν ,ὅτι ἐν τῷ μέτρῳ τούτῳ ἰάμβιζον ἀλλήλους .
καὶ ἐγένοντο τῶν παλαιῶν οἱ μὲν ἡρωικῶν οἱ δὲ ἰάμβων ποιηταί .
ὥσπερ δὲ καὶ τὰ σπουδαῖα μάλιστα ποιητὴς Ὅμηρος ἦν [ μόνος γὰρ οὐχ ὅτι εὖ ἀλλὰ καὶ μιμήσεις δραματικὰς ἐποίησεν ] ,οὕτως καὶ τὸ τῆς κωμῳδίας σχῆμα πρῶτος ὑπέδειξεν ,οὐ ψόγον ἀλλὰ τὸ γελοῖον δραματοποιήσας ·
ὁ γὰρ Μαργίτης ἀνάλογον ἔχει ,ὥσπερ Ἰλιὰς καὶ ἡ Ὀδύσσεια πρὸς τὰς τραγῳδίας ,
οὕτω καὶ οὗτος πρὸς τὰς κωμῳδίας .
παραφανείσης δὲ τῆς τραγῳδίας καὶ κωμῳδίας οἱ ἐφ᾽ ἑκατέραν τὴν ποίησιν ὁρμῶντες κατὰ τὴν οἰκείαν φύσιν οἱ μὲν ἀντὶ τῶν ἰάμβων κωμῳδοποιοὶ ἐγένοντο ,οἱ δὲ ἀντὶ τῶν ἐπῶν τραγῳδοδιδάσκαλοι ,διὰ τὸ μείζω καὶ ἐντιμότερα τὰ σχήματα εἶναι ταῦτα ἐκείνων .
τὸ μὲν οὖν ἐπισκοπεῖν εἰ ἄρα ἔχει ἤδη ἡ τραγῳδία τοῖς εἴδεσιν ἱκανῶς ἢ οὔ ,αὐτό τε καθ᾽ αὑτὸ κρῖναι καὶ πρὸς τὰ θέατρα ,ἄλλος λόγος .
γενομένη δ᾽ οὖν ἀπ᾽ ἀρχῆς αὐτοσχεδιαστικῆς - καὶ αὐτὴ καὶ ἡ κωμῳδία ,καὶ ἡ μὲν ἀπὸ τῶν ἐξαρχόντων τὸν διθύραμβον ,ἡ δὲ ἀπὸ τῶν τὰ φαλλικὰ ἃ ἔτι καὶ νῦν ἐν πολλαῖς τῶν πόλεων διαμένει νομιζόμενα - κατὰ μικρὸν ηὐξήθη προαγόντων ὅσον ἐγίγνετο φανερὸν αὐτῆς ·
καὶ πολλὰς μεταβολὰς μεταβαλοῦσα ἡ τραγῳδία ἐπαύσατο ,ἐπεὶ ἔσχε τὴν αὑτῆς φύσιν .
καὶ τό τε τῶν ὑποκριτῶν πλῆθος ἐξ ἑνὸς εἰς δύο πρῶτος Αἰσχύλος ἤγαγε καὶ τὰ τοῦ χοροῦ ἠλάττωσε καὶ τὸν λόγον πρωταγωνιστεῖν παρεσκεύασεν ·
τρεῖς δὲ καὶ σκηνογραφίαν Σοφοκλῆς .
ἔτι δὲ τὸ μέγεθος ·
ἐκ μικρῶν μύθων καὶ λέξεως γελοίας διὰ τὸ ἐκ σατυρικοῦ μεταβαλεῖν ὀψὲ ἀπεσεμνύνθη ,τό τε μέτρον ἐκ τετραμέτρου ἰαμβεῖον ἐγένετο .
τὸ μὲν γὰρ πρῶτον τετραμέτρῳ ἐχρῶντο διὰ τὸ σατυρικὴν καὶ ὀρχηστικωτέραν εἶναι τὴν ποίησιν ,λέξεως δὲ γενομένης αὐτὴ ἡ φύσις τὸ οἰκεῖον μέτρον εὗρε ·
μάλιστα γὰρ λεκτικὸν τῶν μέτρων τὸ ἰαμβεῖόν ἐστιν ·σημεῖον δὲ τούτου ,πλεῖστα γὰρ ἰαμβεῖα λέγομεν ἐν τῇ διαλέκτῳ τῇ πρὸς ἀλλήλους ,ἑξάμετρα δὲ ὀλιγάκις καὶ ἐκβαίνοντες τῆς λεκτικῆς ἁρμονίας .
ἔτι δὲ ἐπεισοδίων πλήθη .
καὶ τὰ ἄλλ᾽ ὡς ἕκαστα κοσμηθῆναι λέγεται ἔστω ἡμῖν εἰρημένα ·πολὺ γὰρ ἂν ἴσως ἔργον εἴη διεξιέναι καθ᾽ ἕκαστον .ἡ δὲ κωμῳδία ἐστὶν ὥσπερ εἴπομεν μίμησις φαυλοτέρων μέν ,οὐ μέντοι κατὰ πᾶσαν κακίαν ,ἀλλὰ τοῦ αἰσχροῦ ἐστι τὸ γελοῖον μόριον .τὸ γὰρ γελοῖόν ἐστιν ἁμάρτημά τι καὶ αἶσχος ἀνώδυνον καὶ οὐ φθαρτικόν ,οἷον εὐθὺς τὸ γελοῖον πρόσωπον αἰσχρόν τι καὶ διεστραμμένον ἄνευ ὀδύνης .
αἱ μὲν οὖν τῆς τραγῳδίας μεταβάσεις καὶ δι᾽ ὧν ἐγένοντο οὐ λελήθασιν ,ἡ δὲ κωμῳδία διὰ τὸ μὴ σπουδάζεσθαι ἐξ ἀρχῆς ἔλαθεν ·
καὶ γὰρ χορὸν κωμῳδῶν ὀψέ ποτε ὁ ἄρχων ἔδωκεν ,ἀλλ᾽ ἐθελονταὶ ἦσαν .
ἤδη δὲ σχήματά τινα αὐτῆς ἐχούσης οἱ λεγόμενοι αὐτῆς ποιηταὶ μνημονεύονται .
τίς δὲ πρόσωπα ἀπέδωκεν ἢ προλόγους ἢ πλήθη ὑποκριτῶν καὶ ὅσα τοιαῦτα ,ἠγνόηται .
τὸ δὲ μύθους ποιεῖν [Ἐπίχαρμος καὶ Φόρμις] τὸ μὲν ἐξ ἀρχῆς ἐκ Σικελίας ἦλθε ,τῶν δὲ Ἀθήνησιν Κράτης πρῶτος ἦρξεν ἀφέμενος τῆς ἰαμβικῆς ἰδέας καθόλου ποιεῖν λόγους καὶ μύθους .
ἡ μὲν οὖν ἐποποιία τῇ τραγῳδίᾳ μέχρι μὲν τοῦ μετὰ μέτρου λόγῳ μίμησις εἶναι σπουδαίων ἠκολούθησεν ·
τῷ δὲ τὸ μέτρον ἁπλοῦν ἔχειν καὶ ἀπαγγελίαν εἶναι ,ταύτῃ διαφέρουσιν ·ἔτι δὲ τῷ μήκει ·ἡ μὲν ὅτι μάλιστα πειρᾶται ὑπὸ μίαν περίοδον ἡλίου εἶναι ἢ μικρὸν ἐξαλλάττειν ,ἡ δὲ ἐποποιία ἀόριστος τῷ χρόνῳ καὶ τούτῳ διαφέρει ,καίτοι τὸ πρῶτον ὁμοίως ἐν ταῖς τραγῳδίαις τοῦτο ἐποίουν καὶ ἐν τοῖς ἔπεσιν .
μέρη δ᾽ ἐστὶ τὰ μὲν ταὐτά ,τὰ δὲ ἴδια τῆς τραγῳδίας ·
διόπερ ὅστις περὶ τραγῳδίας οἶδε σπουδαίας καὶ φαύλης ,οἶδε καὶ περὶ ἐπῶν ·ἃ μὲν γὰρ ἐποποιία ἔχει ,ὑπάρχει τῇ τραγῳδίᾳ ,ἃ δὲ αὐτῇ ,οὐ πάντα ἐν τῇ ἐποποιίᾳ .
περὶ μὲν οὖν τῆς ἐν ἑξαμέτροις μιμητικῆς καὶ περὶ κωμῳδίας ὕστερον ἐροῦμεν ·
περὶ δὲ τραγῳδίας λέγωμεν ἀναλαβόντες αὐτῆς ἐκ τῶν εἰρημένων τὸν γινόμενον ὅρον τῆς οὐσίας .ἔστιν οὖν τραγῳδία μίμησις πράξεως σπουδαίας καὶ τελείας μέγεθος ἐχούσης ,ἡδυσμένῳ λόγῳ χωρὶς ἑκάστῳ τῶν εἰδῶν ἐν τοῖς μορίοις ,δρώντων καὶ οὐ δι᾽ ἀπαγγελίας ,δι᾽ ἐλέου καὶ φόβου περαίνουσα τὴν τῶν τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν .λέγω δὲ ἡδυσμένον μὲν λόγον τὸν ἔχοντα ῥυθμὸν καὶ ἁρμονίαν [καὶ μέλος] ,τὸ δὲ χωρὶς τοῖς εἴδεσι τὸ διὰ μέτρων ἔνια μόνον περαίνεσθαι καὶ πάλιν ἕτερα διὰ μέλους .ἐπεὶ δὲ πράττοντες ποιοῦνται τὴν μίμησιν ,πρῶτον μὲν ἐξ ἀνάγκης ἂν εἴη τι μόριον τραγῳδίας ὁ 
εἶτα μελοποιία καὶ λέξις ,ἐν τούτοις γὰρ ποιοῦνται τὴν μίμησιν .
ἐπεὶ δὲ πράξεώς ἐστι μίμησις ,πράττεται δὲ ὑπὸ τινῶν πραττόντων ,οὓς ἀνάγκη ποιούς τινας εἶναι κατά τε τὸ ἦθος καὶ τὴν διάνοιαν [ διὰ γὰρ τούτων καὶ τὰς πράξεις εἶναί φαμεν ποιάς τινας ,
[πέφυκεν αἴτια δύο τῶν πράξεων εἶναι ,διάνοια καὶ ἦθος] καὶ κατὰ ταύτας καὶ τυγχάνουσι καὶ ἀποτυγχάνουσι πάντες ] ,ἔστιν δὲ τῆς μὲν πράξεως ὁ μῦθος ἡ μίμησις ,λέγω γὰρ μῦθον τοῦτον τὴν σύνθεσιν τῶν πραγμάτων ,τὰ δὲ ἤθη ,καθ᾽ ὃ ποιούς τινας εἶναί φαμεν τοὺς πράττοντας ,διάνοιαν δέ ,ἐν ὅσοις λέγοντες ἀποδεικνύασίν τι ἢ καὶ ἀποφαίνονται γνώμην _ ἀνάγκη οὖν πάσης τῆς τραγῳδίας μέρη εἶναι ἕξ ,καθ᾽ ὃ ποιά τις ἐστὶν ἡ τραγῳδία ·
ταῦτα δ᾽ ἐστὶ μῦθος καὶ ἤθη καὶ λέξις καὶ διάνοια καὶ ὄψις καὶ μελοποιία .
οἷς μὲν γὰρ μιμοῦνται ,δύο μέρη ἐστίν ,ὡς δὲ μιμοῦνται ,ἕν ,ἃ δὲ μιμοῦνται ,τρία ,καὶ παρὰ ταῦτα οὐδέν .τούτοις μὲν οὖν ̣ οὐκ ὀλίγοι αὐτῶν ̣ ὡς εἰπεῖν κέχρηνται τοῖς εἴδεσιν ·
καὶ γὰρ ̣ ὄψις ἔχει πᾶν ̣ καὶ ἦθος καὶ μῦθον καὶ λέξιν καὶ μέλος καὶ διάνοιαν ὡσαύτως .
μέγιστον δὲ τούτων ἐστὶν ἡ τῶν πραγμάτων σύστασις .ἡ γὰρ τραγῳδία μίμησίς ἐστιν οὐκ ἀνθρώπων ἀλλὰ πράξεων καὶ βίου [καὶ εὐδαιμονία καὶ κακοδαιμονία ἐν πράξει ἐστίν ,καὶ τὸ τέλος πρᾶξίς τις ἐστίν ,οὐ ποιότης ·
εἰσὶν δὲ κατὰ μὲν τὰ ἤθη ποιοί τινες ,κατὰ δὲ τὰς πράξεις εὐδαίμονες ἢ τοὐναντίον] ·
οὔκουν ὅπως τὰ ἤθη μιμήσωνται πράττουσιν ,ἀλλὰ τὰ ἤθη συμπεριλαμβάνουσιν διὰ τὰς πράξεις ·
ὥστε τὰ πράγματα καὶ ὁ μῦθος τέλος τῆς τραγῳδίας ,τὸ δὲ τέλος μέγιστον ἁπάντων .
ἔτι ἄνευ μὲν πράξεως οὐκ ἂν γένοιτο τραγῳδία ,ἄνευ δὲ ἠθῶν γέ νοιτ᾽ ἄν ·
αἱ γὰρ τῶν νέων τῶν πλείστων ἀήθεις τραγῳδίαι εἰσίν ,καὶ ὅλως ποιηταὶ πολλοὶ τοιοῦτοι ,οἷον καὶ τῶν γραφέων Ζεῦξις πρὸς Πολύγνωτον πέπονθεν ·
ὁ μὲν γὰρ Πολύγνωτος ἀγαθὸς ἠθογράφος ,ἡ δὲ Ζεύξιδος γραφὴ οὐδὲν ἔχει ἦθος .
ἔτι ἐάν τις ἐφεξῆς θῇ ῥήσεις ἠθικὰς καὶ λέξει καὶ διανοίᾳ εὖ πεποιημένας ,οὐ ποιήσει ὃ ἦν τῆς τραγῳδίας ἔργον ,ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον ἡ καταδεεστέροις τούτοις κεχρημένη τραγῳδία ,ἔχουσα δὲ μῦθον καὶ σύστασιν πραγμάτων .
πρὸς δὲ τούτοις τὰ μέγιστα οἷς ψυχαγωγεῖ ἡ τραγῳδία τοῦ μύθου μέρη ἐστίν ,αἵ τε περιπέτειαι καὶ ἀναγνωρίσεις .
ἔτι σημεῖον ὅτι καὶ οἱ ἐγχειροῦντες ποιεῖν πρότερον δύνανται τῇ λέξει καὶ τοῖς ἤθεσιν ἀκριβοῦν ἢ τὰ πράγματα συνίστασθαι ,οἷον καὶ οἱ πρῶτοι ποιηταὶ σχεδὸν ἅπαντες .ἀρχὴ μὲν οὖν καὶ οἷον ψυχὴ ὁ μῦθος τῆς τραγῳδίας ,δεύτερον δὲ τὰ ἤθη [ παραπλήσιον γάρ ἐστιν καὶ ἐπὶ τῆς γραφικῆς ·
εἰ γάρ τις ἐναλείψειε τοῖς καλλίστοις φαρμάκοις χύδην ,οὐκ ἂν ὁμοίως εὐφράνειεν καὶ λευκογραφήσας εἰκόνα ] ·
ἔστιν τε μίμησις πράξεως καὶ διὰ ταύτην μάλιστα τῶν πραττόντων .
τρίτον δὲ ἡ διάνοια ·
τοῦτο δέ ἐστιν τὸ λέγειν δύνασθαι τὰ ἐνόντα καὶ τὰ ἁρμόττοντα ,ὅπερ ἐπὶ τῶν λόγων τῆς πολιτικῆς καὶ ῥητορικῆς ἔργον ἐστίν ·
οἱ μὲν γὰρ ἀρχαῖοι πολιτικῶς ἐποίουν λέγοντας ,οἱ δὲ νῦν ῥητορικῶς .
ἔστιν δὲ ἦθος μὲν τὸ τοιοῦτον ὃ δηλοῖ τὴν προαίρεσιν ,ὁποία τις [ἐν οἷς οὐκ ἔστι δῆλον ἢ προαιρεῖται ἢ φεύγει] διόπερ οὐκ ἔχουσιν ἦθος τῶν λόγων ἐν οἷς μηδ᾽ ὅλως ἔστιν ὅ τι προαιρεῖται ἢ φεύγει ὁ λέγων διάνοια δὲ ἐν οἷς ἀποδεικνύουσί τι ὡς ἔστιν ἢ ὡς οὐκ ἔστιν ἢ καθόλου τι ἀποφαίνονται .
τέταρτον δὲ ̣ τῶν μὲν λόγων ̣ ἡ λέξις ·
λέγω δέ ,ὥσπερ πρότερον εἴρηται ,λέξιν εἶναι τὴν διὰ τῆς ὀνομασίας ἑρμηνείαν ,ὃ καὶ ἐπὶ τῶν ἐμμέτρων καὶ ἐπὶ τῶν λόγων ἔχει τὴν αὐτὴν δύναμιν .τῶν δὲ λοιπῶν ἡ μελοποιία μέγιστον τῶν ἡδυσμάτων ,ἡ δὲ ὄψις ψυχαγωγικὸν μέν ,ἀτεχνότατον δὲ καὶ ἥκιστα οἰκεῖον τῆς ποιητικῆς ·ἡ γὰρ τῆς τραγῳδίας δύναμις καὶ ἄνευ ἀγῶνος καὶ ὑποκριτῶν ἔστιν ,ἔτι δὲ κυριωτέρα περὶ τὴν ἀπεργασίαν τῶν ὄψεων ἡ τοῦ σκευοποιοῦ τέχνη τῆς τῶν ποιητῶν ἐστιν .
διωρισμένων δὲ τούτων ,λέγωμεν μετὰ ταῦτα ποίαν τινὰ δεῖ τὴν σύστασιν εἶναι τῶν πραγμάτων ,ἐπειδὴ τοῦτο καὶ πρῶτον καὶ μέγιστον τῆς τραγῳδίας ἐστίν .
κεῖται δὴ ἡμῖν τὴν τραγῳδίαν τελείας καὶ ὅλης πράξεως εἶναι μίμησιν ἐχούσης τι μέγεθος ·ἔστιν γὰρ ὅλον καὶ μηδὲν ἔχον μέγεθος .
ὅλον δέ ἐστιν τὸ ἔχον ἀρχὴν καὶ μέσον καὶ τελευτήν .
ἀρχὴ δέ ἐστιν ὃ αὐτὸ μὲν μὴ ἐξ ἀνάγκης μετ᾽ ἄλλο ἐστίν ,μετ᾽ ἐκεῖνο δ᾽ ἕτερον πέφυκεν εἶναι ἢ γίνεσθαι ·
τελευτὴ δὲ τοὐναντίον ὃ αὐτὸ μὲν μετ᾽ ἄλλο πέφυκεν εἶναι ἢ ἐξ ἀνάγκης ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ,μετὰ δὲ τοῦτο ἄλλο οὐδέν ·
μέσον δὲ ὃ καὶ αὐτὸ μετ᾽ ἄλλο καὶ μετ᾽ ἐκεῖνο ἕτερον .
δεῖ ἄρα τοὺς συνεστῶτας εὖ μύθους μήθ᾽ ὁπόθεν ἔτυχεν ἄρχεσθαι μήθ᾽ ὅπου ἔτυχε τελευτᾶν ,ἀλλὰ κεχρῆσθαι ταῖς εἰρημέναις ἰδέαις .
ἔτι δ᾽ ἐπεὶ τὸ καλὸν καὶ ζῷον καὶ ἅπαν πρᾶγμα ὃ συνέστηκεν ἐκ τινῶν οὐ μόνον ταῦτα τεταγμένα δεῖ ἔχειν ἀλλὰ καὶ μέγεθος ὑπάρχειν μὴ τὸ τυχόν ·
τὸ γὰρ καλὸν ἐν μεγέθει καὶ τάξει ἐστίν ,διὸ οὔτε πάμμικρον ἄν τι γένοιτο καλὸν ζῷον [ συγχεῖται γὰρ ἡ θεωρία ἐγγὺς τοῦ ἀναισθήτου χρόνου γινομένη ] οὔτε παμμέγεθες [ οὐ γὰρ ἅμα ἡ θεωρία γίνεται ἀλλ᾽ οἴχεται τοῖς θεωροῦσι τὸ ἓν καὶ τὸ ὅλον ἐκ τῆς θεωρίας ] οἷον εἰ μυρίων σταδίων εἴη ζῷον ·ὥστε δεῖ καθάπερ ἐπὶ τῶν σωμάτων καὶ ἐπὶ τῶν ζῴων ἔχειν μὲν μέγεθος ,τοῦτο δὲ εὐσύνοπτον εἶναι ,οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν μύθων ἔχειν μὲν μῆκος ,τοῦτο δὲ εὐμνημόνευτον εἶναι .τοῦ δὲ μήκους ὅρος ὁ μὲν πρὸς τοὺς ἀγῶνας καὶ 
μῦθος δ᾽ ἐστὶν εἷς οὐχ ὥσπερ τινὲς οἴονται ἐὰν περὶ ἕνα ᾖ ·
πολλὰ γὰρ καὶ ἄπειρα τῷ ἑνὶ συμβαίνει ,ἐξ ὧν ἐνίων οὐδέν ἐστιν ἕν ·οὕτως δὲ καὶ πράξεις ἑνὸς πολλαί εἰσιν ,ἐξ ὧν μία οὐδεμία γίνεται πρᾶξις .
διὸ πάντες ἐοίκασιν ἁμαρτάνειν ὅσοι τῶν ποιητῶν Ἡρακληίδα Θησηίδα καὶ τὰ τοιαῦτα ποιήματα πεποιήκασιν ·
οἴονται γάρ ,ἐπεὶ εἷς ἦν ὁ Ἡρακλῆς ,ἕνα καὶ τὸν μῦθον εἶναι προσήκειν .
ὁ δ᾽ Ὅμηρος ὥσπερ καὶ τὰ ἄλλα διαφέρει καὶ τοῦτ᾽ ἔοικεν καλῶς ἰδεῖν ,ἤτοι διὰ τέχνην ἢ διὰ φύσιν ·
Ὀδύσσειαν γὰρ ποιῶν οὐκ ἐποίησεν ἅπαντα ὅσα αὐτῷ συνέβη ,οἷον πληγῆναι μὲν ἐν τῷ Παρνασσῷ ,μανῆναι δὲ προσποιήσασθαι ἐν τῷ ἀγερμῷ ,ὧν οὐδὲν θατέρου γενομένου ἀναγκαῖον ἦν ἢ εἰκὸς θάτερον γενέσθαι ,ἀλλὰ περὶ μίαν πρᾶξιν οἵαν λέγομεν τὴν Ὀδύσσειαν συνέστησεν ,ὁμοίως δὲ καὶ τὴν Ἰλιάδα .χρὴ οὖν ,καθάπερ καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις μιμητικαῖς ἡ μία μίμησις ἑνός ἐστιν ,οὕτω καὶ τὸν μῦθον ,ἐπεὶ πράξεως μίμησίς ἐστι ,μιᾶς τε εἶναι καὶ ταύτης ὅλης ,καὶ τὰ μέρη συνεστάναι τῶν πραγμάτων οὕτως ὥστε μετατιθεμένου τινὸς μέρους ἢ ἀφαιρουμένου διαφέρεσθαι καὶ κινεῖσθαι τὸ 
ὃ γὰρ προσὸν ἢ μὴ προσὸν μηδὲν ποιεῖ ἐπίδηλον ,οὐδὲν μόριον τοῦ ὅλου ἐστίν .
φανερὸν δὲ ἐκ τῶν εἰρημένων καὶ ὅτι οὐ τὸ τὰ γενόμενα λέγειν ,τοῦτο ποιητοῦ ἔργον ἐστίν ,ἀλλ᾽ οἷα ἂν γένοιτο καὶ τὰ δυνατὰ κατὰ τὸ εἰκὸς ἢ τὸ ἀναγκαῖον .
ὁ γὰρ ἱστορικὸς καὶ ὁ ποιητὴς οὐ τῷ ἢ ἔμμετρα λέγειν ἢ ἄμετρα διαφέρουσιν 
[ εἴη γὰρ ἂν τὰ Ἡροδότου εἰς μέτρα τεθῆναι καὶ οὐδὲν ἧττον ἂν εἴη ἱστορία τις μετὰ μέτρου ἢ ἄνευ μέτρων ] ·
ἀλλὰ τούτῳ διαφέρει ,τῷ τὸν μὲν τὰ γενόμενα λέγειν ,τὸν δὲ οἷα ἂν γένοιτο .
ἡ μὲν γὰρ ποίησις μᾶλλον τὰ καθόλου ,ἡ δ᾽ ἱστορία τὰ καθ᾽ ἕκαστον λέγει .
ἔστιν δὲ καθόλου μέν ,τῷ ποίῳ τὰ ποῖα ἄττα συμβαίνει λέγειν ἢ πράττειν κατὰ τὸ εἰκὸς ἢ τὸ ἀναγκαῖον ,οὗ στοχάζεται ἡ ποίησις ὀνόματα ἐπιτιθεμένη ·
τὸ δὲ καθ᾽ ἕκαστον ,τί Ἀλκιβιάδης ἔπραξεν ἢ τί ἔπαθεν .
ἐπὶ μὲν οὖν τῆς κωμῳδίας ἤδη τοῦτο δῆλον γέγονεν ·
συστήσαντες γὰρ τὸν μῦθον διὰ τῶν εἰκότων οὕτω τὰ τυχόντα ὀνόματα ὑποτιθέασιν ,καὶ οὐχ ὥσπερ οἱ ἰαμβοποιοὶ περὶ τὸν καθ᾽ ἕκαστον ποιοῦσιν .
ἐπὶ δὲ τῆς τραγῳδίας τῶν γενομένων ὀνομάτων ἀντέχονται .
αἴτιον δ᾽ ὅτι πιθανόν ἐστι τὸ δυνατόν ·
τὰ μὲν οὖν μὴ γενόμενα οὔπω πιστεύομεν εἶναι δυνατά ,τὰ δὲ γενόμενα φανερὸν ὅτι δυνατά ·
οὐ γὰρ ἂν ἐγένετο ,εἰ ἦν ἀδύνατα .
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς τραγῳδίαις ἐν ἐνίαις μὲν ἓν ἢ δύο τῶν γνωρίμων ἐστὶν ὀνομάτων ,τὰ δὲ ἄλλα πεποιημένα ,ἐν ἐνίαις δὲ οὐθέν ,οἷον ἐν τῷ Ἀγάθωνος Ἀνθεῖ ·
ὁμοίως γὰρ ἐν τούτῳ τά τε πράγματα καὶ τὰ ὀνόματα πεποίηται ,καὶ οὐδὲν ἧττον εὐφραίνει .
ὥστ᾽ οὐ πάντως εἶναι ζητητέον τῶν παραδεδομένων μύθων ,περὶ οὓς αἱ τραγῳδίαι εἰσίν ,ἀντέχεσθαι .
καὶ γὰρ γελοῖον τοῦτο ζητεῖν ,ἐπεὶ καὶ τὰ γνώριμα ὀλίγοις γνώριμά ἐστιν ,ἀλλ᾽ ὅμως εὐφραίνει πάντας .
δῆλον οὖν ἐκ τούτων ὅτι τὸν ποιητὴν μᾶλλον τῶν μύθων εἶναι δεῖ ποιητὴν ἢ τῶν μέτρων ,ὅσῳ ποιητὴς κατὰ τὴν μίμησίν ἐστιν ,μιμεῖται δὲ τὰς πράξεις .
κἂν ἄρα συμβῇ γενόμενα ποιεῖν ,οὐθὲν ἧττον ποιητής ἐστι ·τῶν γὰρ γενομένων ἔνια οὐδὲν κωλύει τοιαῦτα εἶναι οἷα ἂν εἰκὸς γενέσθαι [καὶ δυνατὰ γενέσθαι] ,καθ᾽ ὃ ἐκεῖνος αὐτῶν ποιητής ἐστιν .
τῶν δὲ ἁπλῶν μύθων καὶ πράξεων αἱ ἐπεισοδιώδεις εἰσὶν χείρισται ·
λέγω δ᾽ ἐπεισοδιώδη μῦθον ἐν ᾧ τὰ ἐπεισόδια μετ᾽ ἄλληλα οὔτ᾽ εἰκὸς οὔτ᾽ ἀνάγκη εἶναι .
τοιαῦται δὲ ποιοῦνται ὑπὸ μὲν τῶν φαύλων ποιητῶν δι᾽ αὐτούς ,ὑπὸ δὲ τῶν ἀγαθῶν διὰ τοὺς ὑποκριτάς ·
ἀγωνίσματα γὰρ ποιοῦντες καὶ παρὰ τὴν δύναμιν παρατείνοντες τὸν μῦθον πολλάκις διαστρέφειν ἀναγκάζονται τὸ ἐφεξῆς .
ἐπεὶ δὲ οὐ μόνον τελείας ἐστὶ πράξεως ἡ μίμησις ἀλλὰ καὶ φοβερῶν καὶ ἐλεεινῶν ,ταῦτα δὲ γίνεται καὶ μάλιστα [καὶ μᾶλλον] ὅταν γένηται παρὰ τὴν δόξαν δι᾽ ἄλληλα ·
τὸ γὰρ θαυ μαστὸν οὕτως ἕξει μᾶλλον ἢ εἰ ἀπὸ τοῦ αὐτομάτου καὶ τῆς τύχης ,ἐπεὶ καὶ τῶν ἀπὸ τύχης ταῦτα θαυμασιώτατα δοκεῖ ὅσα ὥσπερ ἐπίτηδες φαίνεται γεγονέναι ,οἷον ὡς ὁ ἀνδριὰς ὁ τοῦ Μίτυος ἐν Ἄργει ἀπέκτεινεν τὸν αἴτιον τοῦ θανάτου τῷ Μίτυι ,θεωροῦντι ἐμπεσών ·
ἔοικε γὰρ τὰ τοιαῦτα οὐκ εἰκῇ γίνεσθαι ·
ὥστε ἀνάγκη τοὺς τοιούτους εἶναι καλλίους μύθους .
εἰσὶ δὲ τῶν μύθων οἱ μὲν ἁπλοῖ οἱ δὲ πεπλεγμένοι ·
καὶ γὰρ αἱ πράξεις ὧν μιμήσεις οἱ μῦθοί εἰσιν ὑπάρχουσιν εὐθὺς οὖσαι τοιαῦται .λέγω δὲ ἁπλῆν μὲν πρᾶξιν ἧς γινομένης ὥσπερ ὥρισται συνεχοῦς καὶ μιᾶς ἄνευ περιπετείας ἢ ἀναγνωρισμοῦ ἡ μετάβασις γίνεται ,πεπλεγμένην δὲ ἐξ ἧς μετὰ ἀναγνωρισμοῦ ἢ περιπετείας ἢ ἀμφοῖν ἡ μετάβασίς ἐστιν .
ταῦτα δὲ δεῖ γίνεσθαι ἐξ αὐτῆς τῆς συστάσεως τοῦ μύθου ,ὥστε ἐκ τῶν προγεγενημένων συμβαίνειν ἢ ἐξ ἀνάγκης ἢ κατὰ τὸ εἰκὸς γίγνεσθαι ταῦτα ·
διαφέρει γὰρ πολὺ τὸ γίγνεσθαι τάδε διὰ τάδε ἢ μετὰ τάδε .
ἔστι δὲ περιπέτεια μὲν ἡ εἰς τὸ ἐναντίον τῶν πραττομένων μεταβολὴ καθάπερ εἴρηται ,καὶ τοῦτο δὲ ὥσπερ λέγομεν κατὰ τὸ εἰκὸς ἢ ἀναγκαῖον ,οἷον ἐν τῴ̂ Οἰδιποδι ἐλθὼν ὡς εὐφρανῶν τὸν Οἰδίπουν καὶ ἀπαλλάξων τοῦ πρὸς τὴν μητέρα φόβου ,δηλώσας ὃς ἦν ,τοὐναντίον ἐποίησεν ·
καὶ ἐν τῷ Λυγκεῖ ὁ μὲν ἀγόμενος ὡς ἀποθανούμενος ,ὁ δὲ Δαναὸς ἀκολουθῶν ὡς ἀποκτενῶν ,τὸν μὲν συνέβη ἐκ τῶν πεπραγμένων ἀποθανεῖν ,τὸν δὲ σωθῆναι .
ἀναγνώρισις δέ ,ὥσπερ καὶ τοὔνομα σημαίνει ,ἐξ ἀγνοίας εἰς γνῶσιν μεταβολή ,ἢ εἰς φιλίαν ἢ εἰς ἔχθραν ,τῶν πρὸς εὐτυχίαν ἢ δυστυχίαν ὡρισμένων ·
καλλίστη δὲ ἀναγνώρισις ,ὅταν ἅμα περιπετείᾳ γένηται ,οἷον ἔχει ἡ ἐν τῷ Οἰδίποδι .εἰσὶν μὲν οὖν καὶ ἄλλαι ἀναγνωρίσεις ·καὶ γὰρ πρὸς ἄψυχα καὶ τὰ τυχόντα ̣ ἐστὶν ὥσπερ εἴρηται συμβαίνει ̣ καὶ εἰ πέπραγέ τις ἢ μὴ πέπραγεν ἔστιν ἀναγνωρίσαι .ἀλλ᾽ ἡ μάλιστα τοῦ μύθου καὶ ἡ μάλιστα τῆς πράξεως ἡ εἰρημένη ἐστίν ·ἡ γὰρ τοιαύτη ἀναγνώρισις καὶ περιπέτεια ἢ ἔλεον ἕξει ἢ φόβον [ οἵων πράξεων ἡ τραγῳδία μίμησις ὑπόκειται ] ,ἐπειδὴ καὶ τὸ ἀτυχεῖν καὶ τὸ εὐτυχεῖν ἐπὶ τῶν τοιούτων συμβήσεται .ἐπεὶ δὴ ἡ ἀναγνώρισις τινῶν ἐστιν ἀναγνώρισις ,
δύο μὲν οὖν τοῦ μύθου μέρη ταῦτ᾽ ἐστί ,περιπέτεια καὶ ἀναγνώρισις ·
τρίτον δὲ πάθος .
τούτων δὲ περιπέτεια μὲν καὶ ἀναγνώρισις εἴρηται ,πάθος δέ ἐστι πρᾶξις φθαρτικὴ ἢ ὀδυνηρά ,οἷον οἵ τε ἐν τῷ φανερῷ θάνατοι καὶ αἱ περιωδυνίαι καὶ τρώσεις καὶ ὅσα τοιαῦτα .μέρη δὲ τραγῳδίας οἷς μὲν ὡς εἴδεσι δεῖ χρῆσθαι πρότερον εἴπομεν ,κατὰ δὲ τὸ ποσὸν καὶ εἰς ἃ διαιρεῖται κεχωρισμένα τάδε ἐστίν ,πρόλογος ἐπεισόδιον ἔξοδος χορικόν ,καὶ τούτου τὸ μὲν πάροδος τὸ δὲ στάσιμον ,κοινὰ μὲν ἁπάντων ταῦτα ,ἴδια δὲ τὰ ἀπὸ τῆς σκηνῆς καὶ κομμοί .ἔστιν δὲ πρόλογος μὲν μέρος ὅλον τραγῳδίας τὸ πρὸ χοροῦ παρόδου ,ἐπεισόδιον δὲ μέρος ὅλον 
ἐπειδὴ οὖν δεῖ τὴν σύνθεσιν εἶναι τῆς καλλίστης τραγῳδίας μὴ ἁπλῆν ἀλλὰ πεπλεγμένην καὶ ταύτην φοβερῶν καὶ ἐλεεινῶν εἶναι μιμητικήν [ τοῦτο γὰρ ἴδιον τῆς τοιαύτης μιμήσεώς ἐστιν ] ,πρῶτον μὲν δῆλον ὅτι οὔτε τοὺς ἐπιεικεῖς ἄνδρας δεῖ μεταβάλλοντας φαίνεσθαι ἐξ εὐτυχίας εἰς δυστυχίαν ,οὐ γὰρ φοβερὸν οὐδὲ ἐλεεινὸν τοῦτο ἀλλὰ μιαρόν ἐστιν ·
οὔτε τοὺς μοχθηροὺς ἐξ ἀτυχίας εἰς εὐτυχίαν ,ἀτραγῳδότατον γὰρ τοῦτ᾽ ἐστὶ πάντων ,οὐδὲν γὰρ ἔχει ὧν δεῖ ,οὔτε γὰρ φιλάνθρωπον οὔτε ἐλεεινὸν οὔτε φοβερόν ἐστιν ·
οὐδ᾽ αὖ τὸν σφόδρα πονηρὸν ἐξ εὐτυχίας εἰς δυστυχίαν μεταπίπτειν ·
τὸ μὲν γὰρ φιλάνθρωπον ἔχοι ἂν ἡ τοιαύτη σύστασις ἀλλ᾽ οὔτε ἔλεον οὔτε φόβον ,ὁ μὲν γὰρ περὶ τὸν ἀνάξιόν ἐστιν δυστυχοῦντα ,ὁ δὲ περὶ τὸν ὅμοιον ,ἔλεος μὲν περὶ τὸν ἀνάξιον ,φόβος δὲ περὶ τὸν ὅμοιον ,ὥστε οὔτε ἐλεεινὸν οὔτε φοβερὸν ἔσται τὸ συμβαῖνον .
ὁ μεταξὺ ἄρα τούτων λοιπός .
ἔστι δὲ τοιοῦτος ὁ μήτε ἀρετῇ διαφέρων καὶ δικαιοσύνῃ μήτε διὰ κακίαν καὶ μοχθηρίαν μεταβάλλων εἰς τὴν δυστυχίαν ἀλλὰ δι᾽ ἁμαρτίαν τινά ,τῶν ἐν μεγάλῃ δόξῃ ὄντων καὶ εὐτυχίᾳ ,οἷον Οἰδίπους καὶ Θυέστης καὶ οἱ ἐκ τῶν τοιούτων γενῶν ἐπιφανεῖς ἄνδρες .
ἀνάγκη ἄρα τὸν καλῶς ἔχοντα μῦθον ἁπλοῦν εἶναι μᾶλλον ἢ διπλοῦν ,ὥσπερ τινές φασι ,καὶ μεταβάλλειν οὐκ εἰς εὐτυχίαν ἐκ δυστυχίας ἀλλὰ τοὐναντίον ἐξ εὐτυχίας εἰς δυστυχίαν μὴ διὰ μοχθηρίαν ἀλλὰ δι᾽ ἁμαρτίαν μεγάλην ἢ οἵου εἴρηται ἢ βελτίονος μᾶλλον ἢ χείρονος .
σημεῖον δὲ καὶ τὸ γιγνόμενον ·
πρῶτον μὲν γὰρ οἱ ποιηταὶ τοὺς τυχόντας μύθους ἀπηρίθμουν ,νῦν δὲ περὶ ὀλίγας οἰκίας αἱ κάλλισται τραγῳδίαι συντίθενται ,οἷον περὶ Ἀλκμέωνα καὶ Οἰδίπουν καὶ Ὀρέστην καὶ Μελέαγρον καὶ Θυέστην καὶ Τήλεφον καὶ ὅσοις ἄλλοις συμβέβηκεν ἢ παθεῖν δεινὰ ἢ ποιῆσαι .
ἡ μὲν οὖν κατὰ τὴν τέχνην καλλίστη τραγῳδία ἐκ ταύτης τῆς συστάσεώς ἐστι .
διὸ καὶ οἱ Εὐριπίδῃ ἐγκαλοῦντες τὸ αὐτὸ ἁμαρτάνουσιν ὅτι τοῦτο δρᾷ ἐν ταῖς τραγῳδίαις καὶ αἱ πολλαὶ αὐτοῦ εἰς δυστυχίαν τελευτῶσιν .
τοῦτο γάρ ἐστιν ὥσπερ εἴρηται ὀρθόν ·
ἐπὶ γὰρ τῶν σκηνῶν καὶ τῶν ἀγώνων τραγικώταται αἱ τοιαῦται φαίνονται ,ἂν κατορθωθῶσιν ,καὶ ὁ Εὐριπίδης ,εἰ καὶ τὰ ἄλλα μὴ εὖ οἰκονομεῖ ,ἀλλὰ τραγι κώτατός γε τῶν ποιητῶν φαίνεται .
δευτέρα δ᾽ ἡ πρώτη λεγομένη ὑπὸ τινῶν ἐστιν σύστασις ,ἡ διπλῆν τε τὴν σύστασιν ἔχουσα καθάπερ ἡ Ὀδύσσεια καὶ τελευτῶσα ἐξ ἐναντίας τοῖς βελτίοσι καὶ χείροσιν .
δοκεῖ δὲ εἶναι πρώτη διὰ τὴν τῶν θεάτρων ἀσθένειαν ·
ἀκολουθοῦσι γὰρ οἱ ποιηταὶ κατ᾽ εὐχὴν ποιοῦντες τοῖς θεαταῖς .
ἔστιν δὲ οὐχ αὕτη ἀπὸ τραγῳδίας ἡδονὴ ἀλλὰ μᾶλλον τῆς κωμῳδίας οἰκεία ·ἐκεῖ γὰρ οἳ ἂν ἔχθιστοι ὦσιν ἐν τῷ μύθῳ ,οἷον Ὀρέστης καὶ Αἴγισθος ,φίλοι γενόμενοι ἐπὶ τελευτῆς ἐξέρχονται ,καὶ ἀποθνῄσκει οὐδεὶς ὑπ᾽ οὐδενός .
ἔστιν μὲν οὖν τὸ φοβερὸν καὶ ἐλεεινὸν ἐκ τῆς ὄψεως γίγνεσθαι ,ἔστιν δὲ καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς συστάσεως τῶν πραγμάτων ,ὅπερ ἐστὶ πρότερον καὶ ποιητοῦ ἀμείνονος .
δεῖ γὰρ καὶ ἄνευ τοῦ ὁρᾶν οὕτω συνεστάναι τὸν μῦθον ὥστε τὸν ἀκούοντα τὰ πράγματα γινόμενα καὶ φρίττειν καὶ ἐλεεῖν ἐκ τῶν συμβαινόντων ·
ἅπερ ἂν πάθοι τις ἀκούων τὸν τοῦ Οἰδίπου μῦθον .
οἱ δὲ μὴ τὸ φοβερὸν διὰ τῆς ὄψεως ἀλλὰ τὸ τερατῶδες μόνον παρασκευάζοντες οὐδὲν τραγῳδίᾳ κοινωνοῦσιν ·
οὐ γὰρ πᾶσαν δεῖ ζητεῖν ἡδονὴν ἀπὸ τραγῳδίας ἀλλὰ τὴν οἰκείαν .ἐπεὶ δὲ τὴν ἀπὸ ἐλέου καὶ φόβου διὰ μιμήσεως δεῖ ἡδονὴν παρασκευάζειν τὸν ποιητήν ,φανερὸν ὡς τοῦτο ἐν τοῖς πράγμασιν ἐμποιητέον .
ποῖα οὖν δεινὰ ἢ ποῖα οἰκτρὰ φαίνεται τῶν συμπιπτόντων ,λάβωμεν .
ἀνάγκη δὴ ἢ φίλων εἶναι πρὸς ἀλλήλους τὰς τοιαύτας πράξεις ἢ ἐχθρῶν ἢ μηδετέρων .
ἂν μὲν οὖν ἐχθρὸς ἐχθρόν ,οὐδὲν ἐλεεινὸν οὔτε ποιῶν οὔτε μέλλων ,πλὴν κατ᾽ αὐτὸ τὸ πάθος ·
οὐδ᾽ ἂν μηδετέρως ἔχοντες ·
ὅταν δ᾽ ἐν ταῖς φιλίαις ἐγγένηται τὰ πάθη ,οἷον ἢ ἀδελφὸς ἀδελφὸν ἢ υἱὸς πατέρα ἢ μήτηρ υἱὸν ἢ υἱὸς μητέρα ἀποκτείνῃ ἢ μέλλῃ ἤ τι ἄλλο τοιοῦτον δρᾷ ,ταῦτα ζητητέον .
τοὺς μὲν οὖν παρειλημμένους μύθους λύειν οὐκ ἔστιν ,λέγω δὲ οἷον τὴν Κλυταιμήστραν ἀποθανοῦσαν ὑπὸ τοῦ Ὀρέστου καὶ τὴν Ἐριφύλην ὑπὸ τοῦ Ἀλκμέωνος ,αὐτὸν δὲ εὑρίσκειν δεῖ καὶ τοῖς παραδεδομένοις χρῆσθαι καλῶς .
τὸ δὲ καλῶς τί λέγομεν ,εἴπωμεν σαφέστερον .
ἔστι μὲν γὰρ οὕτω γίνεσθαι τὴν πρᾶξιν ,ὥσπερ οἱ παλαιοὶ ἐποίουν εἰδότας καὶ γιγνώσκοντας ,καθάπερ καὶ Εὐριπίδης ἐποίησεν ἀποκτείνουσαν τοὺς παῖδας τὴν Μήδειαν ·
ἔστιν δὲ πρᾶξαι μέν ,ἀγνοοῦντας δὲ πρᾶξαι τὸ δεινόν ,εἶθ᾽ ὕστερον ἀναγνωρίσαι τὴν φιλίαν ,ὥσπερ ὁ Σοφοκλέους Οἰδίπους ·
τοῦτο μὲν οὖν ἔξω τοῦ δράματος ,ἐν δ᾽ αὐτῇ τῇ τραγῳδίᾳ οἷον ὁ Ἀλκμέων ὁ Ἀστυδάμαντος ἢ ὁ Τηλέγονος ὁ ἐν τῷ τραυματίᾳ Ὀδυσσεῖ .
ἔτι δὲ τρίτον παρὰ ταῦτα τὸ μέλλοντα ποιεῖν τι τῶν ἀνηκέστων δι᾽ ἄγνοιαν ἀναγνωρίσαι πρὶν ποιῆσαι .
καὶ παρὰ ταῦτα οὐκ ἔστιν ἄλλως .ἢ γὰρ πρᾶξαι ἀνάγκη ἢ μὴ καὶ εἰδότας ἢ μὴ εἰδότας .
τούτων δὲ τὸ μὲν γινώσκοντα μελλῆσαι καὶ μὴ πρᾶξαι χείριστον ·
τό τε γὰρ μιαρὸν ἔχει ,καὶ οὐ τραγικόν ·ἀπαθὲς γάρ .διόπερ οὐδεὶς ποιεῖ ὁμοίως ,
εἰ μὴ ὀλιγάκις ,οἷον ἐν Ἀντιγόνῃ τὸν Κρέοντα ὁ Αἵμων .
τὸ δὲ πρᾶξαι δεύτερον .
βέλτιον δὲ τὸ ἀγνοοῦντα μὲν πρᾶξαι ,πράξαντα δὲ ἀναγνωρίσαι ·
τό τε γὰρ μιαρὸν οὐ πρόσεστιν καὶ ἡ ἀναγνώρισις ἐκπληκτικόν .
κράτιστον δὲ τὸ τελευταῖον ,λέγω δὲ οἷον ἐν τῷ Κρεσφόντῃ ἡ Μερόπη μέλλει τὸν υἱὸν ἀποκτείνειν ,ἀποκτείνει δὲ οὔ ,ἀλλ᾽ ἀνεγνώρισε ,καὶ ἐν τῇ Ἰφιγενείᾳ ἡ ἀδελφὴ τὸν ἀδελφόν ,καὶ ἐν τῇ Ἕλλῃ ὁ υἱὸς τὴν μητέρα ἐκδιδόναι μέλλων ἀνεγνώρισεν .
διὰ γὰρ τοῦτο ,ὅπερ πάλαι εἴρηται ,οὐ περὶ πολλὰ γένη αἱ τραγῳδίαι εἰσίν .
ζητοῦντες γὰρ οὐκ ἀπὸ τέχνης ἀλλ᾽ ἀπὸ τύχης εὗρον τὸ τοιοῦτον παρασκευάζειν ἐν τοῖς μύθοις ·
ἀναγκάζονται οὖν ἐπὶ ταύτας τὰς οἰκίας ἀπαντᾶν ὅσαις τὰ τοιαῦτα συμβέβηκε πάθη .
περὶ μὲν οὖν τῆς τῶν πραγμάτων συστάσεως καὶ ποίους τινὰς εἶναι δεῖ τοὺς μύθους εἴρηται ἱκανῶς .
περὶ δὲ τὰ ἤθη τέτταρά ἐστιν ὧν δεῖ στοχάζεσθαι ,ἓν μὲν καὶ πρῶτον ,ὅπως χρηστὰ ᾖ .ἕξει δὲ ἦθος μὲν ἐὰν ὥσπερ ἐλέχθη ποιῇ φανερὸν ὁ λόγος ἢ ἡ πρᾶξις προαίρεσίν τινα ἥ τις ἂν ᾖ ,χρηστὸν δὲ ἐὰν χρηστήν .
ἔστιν δὲ ἐν ἑκάστῳ γένει ·
καὶ γὰρ γυνή ἐστιν χρηστὴ καὶ δοῦλος ,καίτοι γε ἴσως τούτων τὸ μὲν χεῖρον ,τὸ δὲ ὅλως φαῦλόν ἐστιν .
δεύτερον δὲ τὸ ἁρμόττοντα ·
ἔστιν γὰρ ἀνδρείαν μὲν τὸ ἦθος ,ἀλλ᾽ οὐχ ἁρμόττον γυναικὶ οὕτως ἀνδρείαν ἢ δεινὴν εἶναι .
τρίτον δὲ τὸ ὅμοιον .
τοῦτο γὰρ ἕτερον τοῦ χρηστὸν τὸ ἦθος καὶ ἁρμόττον ποιῆσαι ὡς προείρηται .
τέταρτον δὲ τὸ ὁμαλόν .
κἂν γὰρ ἀνώμαλός τις ᾖ ὁ τὴν μίμησιν παρέχων καὶ τοιοῦτον ἦθος ὑποτεθῇ ,ὅμως ὁμαλῶς ἀνώμαλον δεῖ εἶναι .
ἔστιν δὲ παράδειγμα πονηρίας μὲν ἤθους μὴ ἀναγκαίας οἷον ὁ Μενέλαος ὁ ἐν τῷ Ὀρέστῃ ,τοῦ δὲ ἀπρεποῦς καὶ μὴ ἁρμόττοντος ὅ τε θρῆνος Ὀδυσσέως ἐν τῇ Σκύλλῃ καὶ ἡ τῆς Μελανίππης ῥῆσις ,τοῦ δὲ ἀνωμάλου ἡ ἐν Αὐλίδι Ἰφιγένεια ·
οὐδὲν γὰρ ἔοικεν ἡ ἱκετεύουσα τῇ ὑστέρᾳ .
χρὴ δὲ καὶ ἐν τοῖς ἤθεσιν ὁμοίως ὥσπερ καὶ ἐν τῇ τῶν πραγμάτων συστάσει ἀεὶ ζητεῖν ἢ τὸ ἀναγκαῖον ἢ τὸ εἰκός ,ὥστε τὸν τοιοῦτον τὰ τοιαῦτα λέγειν ἢ πράττειν ἢ ἀναγκαῖον ἢ εἰκὸς καὶ τοῦτο μετὰ τοῦτο γίνεσθαι ἢ ἀναγκαῖον ἢ εἰκός .φανερὸν οὖν ὅτι καὶ τὰς λύσεις τῶν μύθων ἐξ αὐτοῦ δεῖ τοῦ μύθου συμβαίνειν ,
καὶ μὴ ὥσπερ ἐν τῇ Μηδείᾳ ἀπὸ μηχανῆς καὶ ἐν τῇ Ἰλιάδι τὰ περὶ τὸν ἀπόπλουν .
ἀλλὰ μηχανῇ χρηστέον ἐπὶ τὰ ἔξω τοῦ δράματος ,ἢ ὅσα πρὸ τοῦ γέγονεν ἃ οὐχ οἷόν τε ἄνθρωπον εἰδέναι ,ἢ ὅσα ὕστερον ,ἃ δεῖται προαγορεύσεως καὶ ἀγγελίας ·
ἅπαντα γὰρ ἀποδίδομεν τοῖς θεοῖς ὁρᾶν .
ἄλογον δὲ μηδὲν εἶναι ἐν τοῖς πράγμασιν ,εἰ δὲ μή ,ἔξω τῆς τραγῳδίας ,οἷον τὸ ἐν τῷ Οἰδίποδι τῷ Σοφοκλέους .
ἐπεὶ δὲ μίμησίς ἐστιν ἡ τραγῳδία βελτιόνων ἢ ἡμεῖς ,δεῖ μιμεῖσθαι τοὺς ἀγαθοὺς εἰκονογράφους ·
καὶ γὰρ ἐκεῖνοι ἀποδιδόντες τὴν ἰδίαν μορφὴν ὁμοίους ποιοῦντες καλλίους γράφουσιν ·οὕτω καὶ τὸν ποιητὴν μιμούμενον καὶ ὀργίλους καὶ ῥᾳθύμους καὶ τἆλλα τὰ τοιαῦτα ἔχοντας ἐπὶ τῶν ἠθῶν τοιούτους ὄντας ἐπιεικεῖς ποιεῖν ̣ παράδειγμα σκληρότητος οἷον τὸν Ἀχιλλέα ἀγαθὸν καὶ Ὅμηρος ̣ .
ταῦτα δὴ διατηρεῖν ,καὶ πρὸς τούτοις τὰ παρὰ τὰς ἐξ ἀνάγκης ἀκολουθούσας αἰσθήσεις τῇ ποιητικῇ ·
καὶ γὰρ κατ᾽ αὐτὰς ἔστιν ἁμαρτάνειν πολλάκις ·
εἴρηται δὲ περὶ αὐτῶν ἐν τοῖς ἐκδεδομένοις λόγοις ἱκανῶς .
ἀναγνώρισις δὲ τί μέν ἐστιν ,εἴρηται πρότερον ·
εἴδη δὲ ἀναγνωρίσεως ,πρώτη μὲν ἡ ἀτεχνοτάτη καὶ ᾗ πλείστῃ χρῶνται δι᾽ ἀπορίαν ,ἡ διὰ τῶν σημείων .τούτων δὲ τὰ μὲν σύμφυτα ,οἷον " λόγχην ἣν φοροῦσι Γηγενεῖς " ἢ ἀστέρας οἵους ἐν τῷ Θυέστῃ Καρκίνος ,τὰ δὲ ἐπίκτητα ,καὶ τούτων τὰ μὲν ἐν τῷ σώματι ,οἷον οὐλαί ,τὰ δὲ ἐκτός ,οἷον τὰ περιδέραια καὶ οἷον ἐν τῇ Τυροῖ διὰ τῆς σκάφης .ἔστιν δὲ καὶ τούτοις χρῆσθαι ἢ βέλτιον ἢ χεῖρον ,οἷον Ὀδυσσεὺς διὰ τῆς οὐλῆς ἄλλως ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ τῆς τροφοῦ καὶ ἄλλως ὑπὸ τῶν συβοτῶν ·
εἰσὶ γὰρ αἱ μὲν πίστεως ἕνεκα ἀτεχνότεραι ,καὶ αἱ τοιαῦται πᾶσαι ,αἱ δὲ ἐκ περιπετείας ,ὥσπερ ἡ ἐν τοῖς Νίπτροις ,βελτίους .
δεύτεραι δὲ αἱ πεποιημέναι ὑπὸ τοῦ ποιητοῦ ,διὸ ἄτεχνοι .
οἷον Ὀρέστης ἐν τῇ Ἰφιγενείᾳ ἀνεγνώρισεν ὅτι Ὀρέστης ·
ἐκείνη μὲν γὰρ διὰ τῆς ἐπιστολῆς ,ἐκεῖνος δὲ αὐτὸς λέγει ἃ βούλεται ὁ ποιητὴς ἀλλ᾽ οὐχ ὁ μῦθος ·
διὸ ἐγγύς τι τῆς εἰρημένης ἁμαρτίας ἐστίν ,ἐξῆν γὰρ ἂν ἔνια καὶ ἐνεγκεῖν .
καὶ ἐν τῷ Σοφοκλέους Τηρεῖ ἡ τῆς κερκίδος φωνή .
ἡ τρίτη διὰ μνήμης ,τῷ αἰσθέσθαι τι ἰδόντα ,
ὥσπερ ἡ ἐν Κυπρίοις τοῖς Δικαιογένους ,ἰδὼν γὰρ τὴν γραφὴν ἔκλαυσεν ,καὶ ἡ ἐν Ἀλκίνου ἀπολόγῳ ,ἀκούων γὰρ τοῦ κιθαριστοῦ καὶ μνησθεὶς ἐδάκρυσεν ,ὅθεν ἀνεγνωρίσθησαν .τετάρτη δὲ ἡ ἐκ συλλογισμοῦ ,οἷον ἐν Χοηφόροις ,ὅτι ὅμοιός τις ἐλήλυθεν ,ὅμοιος δὲ οὐθεὶς ἀλλ᾽ ἢ Ὀρέστης ,οὗτος ἄρα ἐλήλυθεν .
καὶ ἡ Πολυίδου τοῦ σοφιστοῦ περὶ τῆς Ἰφιγενείας ·
εἰκὸς γὰρ ἔφη τὸν Ὀρέστην συλλογίσασθαι ὅτι ἥ τ᾽ ἀδελφὴ ἐτύθη καὶ αὐτῷ συμβαίνει θύεσθαι .
καὶ ἐν τῷ Θεοδέκτου Τυδεῖ ,ὅτι ἐλθὼν ὡς εὑρήσων τὸν υἱὸν αὐτὸς ἀπόλλυται .
καὶ ἡ ἐν τοῖς Φινείδαις ·ἰδοῦσαι γὰρ τὸν τόπον συνελογίσαντο τὴν εἱμαρμένην ὅτι ἐν τούτῳ εἵμαρτο ἀποθανεῖν αὐταῖς ,καὶ γὰρ ἐξετέθησαν ἐνταῦθα .ἔστιν δέ τις καὶ συνθετὴ ἐκ παραλογισμοῦ τοῦ θεάτρου ,οἷον ἐν τῷ Ὀδυσσεῖ τῷ ψευδαγγέλῳ ·τὸ μὲν γὰρ τὸ τόξον ἐντείνειν ,ἄλλον δὲ μηδένα ,πεποιημένον ὑπὸ τοῦ ποιητοῦ καὶ ὑπόθεσις ,καὶ εἴ γε τὸ τόξον ἔφη γνώσεσθαι ὃ οὐχ ἑωράκει ·τὸ δὲ ὡς δι᾽ ἐκείνου ἀναγνωριοῦντος διὰ τούτου ποιῆσαι παραλογισμός .πασῶν δὲ βελτίστη ἀναγνώρισις ἡ ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων ,τῆς ἐκπλήξεως γιγνομένης δι᾽ εἰκότων ,οἷον ἐν 
αἱ γὰρ τοιαῦται μόναι ἄνευ τῶν πεποιημένων σημείων καὶ περιδεραίων .
δεύτεραι δὲ αἱ ἐκ συλλογισμοῦ .
δεῖ δὲ τοὺς μύθους συνιστάναι καὶ τῇ λέξει συναπεργάζεσθαι ὅτι μάλιστα πρὸ ὀμμάτων τιθέμενον ·
οὕτω γὰρ ἂν ἐναργέστατα [ὁ] ὁρῶν ὥσπερ παρ᾽ αὐτοῖς γιγνόμενος τοῖς πραττομένοις εὑρίσκοι τὸ πρέπον καὶ ἥκιστα ἂν λανθάνοι [τὸ] τὰ ὑπεναντία .
σημεῖον δὲ τούτου ὃ ἐπετιμᾶτο Καρκίνῳ .
ὁ γὰρ Ἀμφιάραος ἐξ ἱεροῦ ἀνῄει ,ὃ μὴ ὁρῶντα [τὸν θεατὴν] ἐλάνθανεν ,ἐπὶ δὲ τῆς σκηνῆς ἐξέπεσεν δυσχερανάντων τοῦτο τῶν θεατῶν .
ὅσα δὲ δυνατὸν καὶ τοῖς σχήμασιν συναπεργαζόμενον ·
πιθανώτατοι γὰρ ἀπὸ τῆς αὐτῆς φύσεως οἱ ἐν τοῖς πάθεσίν εἰσιν ,καὶ χειμαίνει ὁ χειμαζόμενος καὶ χαλεπαίνει ὁ ὀργιζόμενος ἀληθινώτατα .
διὸ εὐφυοῦς ἡ ποιητική ἐστιν ἢ μανικοῦ ·
τούτων γὰρ οἱ μὲν εὔπλαστοι οἱ δὲ ἐκστατικοί εἰσιν .
εἶθ᾽ οὕτως ἐπεισοδιοῦν καὶ παρατείνειν .
λέγω δὲ οὕτως ἂν θεωρεῖσθαι τὸ καθόλου ,οἷον τῆς Ἰφιγενείας ·
τυθείσης τινὸς κόρης καὶ ἀφανισθείσης ἀδήλως τοῖς θύσασιν ,ἱδρυνθείσης δὲ εἰς ἄλλην χώραν ,ἐν ᾗ νόμος ἦν τοὺς ξένους θύειν τῇ θεῷ ,ταύτην ἔσχε τὴν ἱερωσύνην ·
χρόνῳ δὲ ὕστερον τῷ ἀδελφῷ συνέβη ἐλθεῖν τῆς ἱερείας ,τὸ δὲ ὅτι ἀνεῖλεν ὁ θεὸς [διά τινα αἰτίαν ἔξω τοῦ καθόλου] ἐλθεῖν ἐκεῖ καὶ ἐφ᾽ ὅ τι δὲ ἔξω τοῦ μύθου ·
ἐλθὼν δὲ καὶ ληφθεὶς θύεσθαι μέλλων ἀνεγνώρισεν ,εἴθ᾽ ὡς Εὐριπίδης εἴθ᾽ ὡς Πολύιδος ἐποίησεν ,κατὰ τὸ εἰκὸς εἰπὼν ὅτι οὐκ ἄρα μόνον τὴν ἀδελφὴν ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἔδει τυθῆναι ,καὶ ἐντεῦθεν ἡ σωτηρία .
μετὰ ταῦτα δὲ ἤδη ὑποθέντα τὰ ὀνόματα ἐπεισοδιοῦν ·
ὅπως δὲ ἔσται οἰκεῖα τὰ ἐπεισόδια ,οἷον ἐν τῷ Ὀρέστῃ ἡ μανία δι᾽ ἧς ἐλήφθη καὶ ἡ σωτηρία διὰ τῆς καθάρσεως .
ἐν μὲν οὖν τοῖς δράμασιν τὰ ἐπεισόδια σύντομα ,ἡ δ᾽ ἐποποιία τούτοις μηκύνεται .
τῆς γὰρ Ὀδυσσείας οὐ μακρὸς ὁ λόγος ἐστίν ·
ἀποδημοῦντός τινος ἔτη πολλὰ καὶ παραφυλαττομένου ὑπὸ τοῦ Ποσειδῶνος καὶ μόνου ὄντος ,ἔτι δὲ τῶν οἴκοι οὕτως ἐχόντων ὥστε τὰ χρήματα ὑπὸ μνηστήρων ἀναλίσκεσθαι καὶ τὸν υἱὸν ἐπιβουλεύεσθαι ,αὐτὸς δὲ ἀφικνεῖται χειμασθείς ,καὶ ἀναγνωρίσας τινὰς ἐπιθέμενος αὐτὸς μὲν ἐσώθη τοὺς δ᾽ ἐχθροὺς διέφθειρε .
τὸ μὲν οὖν ἴδιον τοῦτο ,τὰ δ᾽ ἄλλα ἐπεισόδια .
ἔστι δὲ πάσης τραγῳδίας τὸ μὲν δέσις τὸ δὲ λύσις ,τὰ μὲν ἔξωθεν καὶ ἔνια τῶν ἔσωθεν πολλάκις ἡ δέσις ,τὸ δὲ λοιπὸν ἡ λύσις ·λέγω δὲ δέσιν μὲν εἶναι τὴν ἀπ᾽ ἀρχῆς μέχρι τούτου τοῦ μέρους ὃ ἔσχατόν ἐστιν ἐξ οὗ μεταβαίνει εἰς εὐτυχίαν ἢ εἰς ἀτυχίαν ,λύσιν δὲ τὴν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς μεταβάσεως μέχρι τέλους ·ὥσπερ ἐν τῷ Λυγκεῖ τῷ Θεοδέκτου δέσις μὲν τά τε προπεπραγμένα καὶ ἡ τοῦ παιδίου λῆψις καὶ πάλιν ἡ αὐτῶν λύσις δ᾽ ἡ ἀπὸ τῆς αἰτιάσεως τοῦ θανάτου μέχρι τοῦ τέλους .τραγῳδίας δὲ εἴδη εἰσὶ τέσσαρα 
τοῦτο δέ ,ὧν ἡ αὐτὴ πλοκὴ καὶ λύσις .
πολλοὶ δὲ πλέξαντες εὖ λύουσι κακῶς ·
δεῖ δὲ ἀμφότερα ἀρτικροτεῖσθαι .
χρὴ δὲ ὅπερ εἴρηται πολλάκις μεμνῆσθαι καὶ μὴ ποιεῖν ἐποποιικὸν σύστημα τραγῳδίαν _ ἐποποιικὸν δὲ λέγω τὸ πολύμυθον _ οἷον εἴ τις τὸν τῆς Ἰλιάδος ὅλον ποιοῖ μῦθον .
ἐκεῖ μὲν γὰρ διὰ τὸ μῆκος λαμβάνει τὰ μέρη τὸ πρέπον μέγεθος ,ἐν δὲ τοῖς δράμασι πολὺ παρὰ τὴν ὑπόληψιν ἀποβαίνει .
σημεῖον δέ ,ὅσοι πέρσιν Ἰλίου ὅλην ἐποίησαν καὶ μὴ κατὰ μέρος ὥσπερ Εὐριπίδης ,ἢ Νιόβην καὶ μὴ ὥσπερ Αἰσχύλος ,ἢ ἐκπίπτουσιν ἢ κακῶς ἀγωνίζονται ,ἐπεὶ καὶ Ἀγάθων ἐξέπεσεν ἐν τούτῳ μόνῳ .
ἐν δὲ ταῖς περιπετείαις καὶ ἐν τοῖς ἁπλοῖς πράγμασι στοχάζονται ὧν βούλονται θαυμαστῶς ·τραγικὸν γὰρ τοῦτο καὶ φιλάνθρωπον .
ἔστιν δὲ τοῦτο ,ὅταν ὁ σοφὸς μὲν μετὰ πονηρίας δ᾽ ἐξαπατηθῇ ,ὥσπερ Σίσυφος ,καὶ ὁ ἀνδρεῖος μὲν ἄδικος δὲ ἡττηθῇ .
ἔστιν δὲ τοῦτο καὶ εἰκὸς ὥσπερ Ἀγάθων λέγει ,εἰκὸς γὰρ γίνεσθαι πολλὰ καὶ παρὰ τὸ εἰκός .
καὶ τὸν χορὸν δὲ ἕνα δεῖ ὑπολαμβάνειν τῶν ὑποκριτῶν ,καὶ μόριον εἶναι τοῦ ὅλου καὶ συναγωνίζεσθαι μὴ ὥσπερ Εὐριπίδῃ ἀλλ᾽ ὥσπερ Σοφοκλεῖ .
τοῖς δὲ λοιποῖς τὰ ᾀδόμενα οὐδὲν μᾶλλον τοῦ μύθου ἢ ἄλλης τραγῳδίας ἐστίν ·
διὸ ἐμβόλιμα ᾁδουσιν πρώτου ἄρξαντος Ἀγάθωνος τοῦ τοιούτου .
καίτοι τί διαφέρει ἢ ἐμβόλιμα ᾁδειν ἢ εἰ ῥῆσιν ἐξ ἄλλου εἰς ἄλλο ἁρμόττοι ἢ ἐπεισόδιον ὅλον ; 
περὶ μὲν οὖν τῶν ἄλλων εἰδῶν εἴρηται ,λοιπὸν δὲ περὶ λέξεως καὶ διανοίας εἰπεῖν .
τὰ μὲν οὖν περὶ τὴν διάνοιαν ἐν τοῖς περὶ ῥητορικῆς κείσθω ·
ἔστι δὲ κατὰ τὴν διάνοιαν ταῦτα ,ὅσα ὑπὸ τοῦ λόγου δεῖ παρασκευασθῆναι .
μέρη δὲ τούτων τό τε ἀποδεικνύναι καὶ τὸ λύειν καὶ τὸ πάθη παρασκευάζειν [ οἷον ἔλεον ἢ φόβον ἢ ὀργὴν καὶ ὅσα τοιαῦτα ] καὶ ἔτι μέγεθος καὶ μικρότητας .δῆλον δὲ ὅτι καὶ ἐν τοῖς πράγμασιν ἀπὸ τῶν αὐτῶν ἰδεῶν δεῖ χρῆσθαι ὅταν ἢ ἐλεεινὰ ἢ δεινὰ ἢ μεγάλα ἢ εἰκότα δέῃ παρασκευάζειν ·
πλὴν τοσοῦτον διαφέρει ,ὅτι τὰ μὲν δεῖ φαίνεσθαι ἄνευ διδασκαλίας ,τὰ δὲ ἐν τῷ λόγῳ ὑπὸ τοῦ λέγοντος παρασκευάζεσθαι καὶ παρὰ τὸν λόγον γίγνεσθαι .
τί γὰρ ἂν εἴη τοῦ λέγοντος ἔργον ,εἰ φαίνοιτο ᾗ δέοι καὶ μὴ διὰ τὸν λόγον ; 
τῶν δὲ περὶ τὴν λέξιν ἓν μέν ἐστιν εἶδος θεωρίας τὰ σχήματα τῆς λέξεως ,ἅ ἐστιν εἰδέναι τῆς ὑποκριτικῆς καὶ τοῦ τὴν τοιαύτην ἔχοντος ἀρχιτεκτονικήν ,οἷον τί ἐντολὴ καὶ τί εὐχὴ καὶ διήγησις καὶ ἀπειλὴ καὶ ἐρώτησις καὶ ἀπόκρισις καὶ εἴ τι ἄλλο τοιοῦτον .
παρὰ γὰρ τὴν τούτων γνῶσιν ἢ ἄγνοιαν οὐδὲν εἰς τὴν ποιητικὴν ἐπιτίμημα φέρεται ὅ τι καὶ ἄξιον σπουδῆς .
τί γὰρ ἄν τις ὑπολάβοι ἡμαρτῆσθαι ἃ Πρωταγόρας ἐπιτιμᾷ ,ὅτι εὔχεσθαι οἰόμενος ἐπιτάττει εἰπὼν " μῆνιν ἄειδε θεά ;" 
τὸ γὰρ κελεῦσαι ,φησίν ,ποιεῖν τι ἢ μὴ ἐπίταξίς ἐστιν .
διὸ παρείσθω ὡς ἄλλης καὶ οὐ τῆς ποιητικῆς ὂν θεώρημα .
τῆς δὲ λέξεως ἁπάσης τάδ᾽ ἐστὶ τὰ μέρη ,στοιχεῖον συλλαβὴ σύνδεσμος ὄνομα ῥῆμα ἄρθρον πτῶσις λόγος .
στοιχεῖον μὲν οὖν ἐστιν φωνὴ ἀδιαίρετος ,οὐ πᾶσα δὲ ἀλλ᾽ ἐξ ἧς πέφυκε συνθετὴ γίγνεσθαι φωνή ·
καὶ γὰρ τῶν θηρίων εἰσὶν ἀδιαίρετοι φωναί ,ὧν οὐδεμίαν λέγω στοιχεῖον .
ταύτης δὲ μέρη τό τε φωνῆεν καὶ τὸ ἡμίφωνον καὶ ἄφωνον .
ἔστιν δὲ ταῦτα φωνῆεν μὲν τὸ ἄνευ προσβολῆς ἔχον φωνὴν ἀκουστήν ,ἡμίφωνον δὲ τὸ μετὰ προσβολῆς ἔχον φωνὴν ἀκουστήν ,οἷον τὸ Σ καὶ τὸ Ρ ,ἄφωνον δὲ τὸ μετὰ προσβολῆς καθ᾽ αὑτὸ μὲν οὐδεμίαν ἔχον φωνήν ,μετὰ δὲ τῶν ἐχόντων τινὰ φωνὴν γινόμενον ἀκουστόν ,οἷον τὸ Γ καὶ τὸ Δ .
ταῦτα δὲ διαφέρει σχήμασίν τε τοῦ στόματος καὶ τόποις καὶ δασύτητι καὶ ψιλότητι καὶ μήκει καὶ βραχύτητι ἔτι δὲ ὀξύτητι καὶ βαρύτητι καὶ τῷ μέσῳ ·
περὶ ὧν καθ᾽ ἕκαστον ἐν τοῖς μετρικοῖς προσήκει θεωρεῖν .
συλλαβὴ δέ ἐστιν φωνὴ ἄσημος συνθετὴ ἐξ ἀφώνου καὶ φωνὴν ἔχοντος ·
καὶ γὰρ τὸ ΓΡ ἄνευ τοῦ Α ̣ συλλαβὴ καὶ ̣ μετὰ τοῦ Α ,οἷον τὸ ΓΡΑ .ἀλλὰ καὶ τούτων θεωρῆσαι τὰς διαφορὰς τῆς μετρικῆς ἐστιν .
σύνδεσμος δέ ἐστιν φωνὴ ἄσημος 
ἣ οὔτε κωλύει οὔτε ποιεῖ φωνὴν μίαν σημαντικὴν ἐκ πλειόνων φωνῶν πεφυκυῖα συντίθεσθαι καὶ ἐπὶ τῶν ἄκρων καὶ ἐπὶ τοῦ μέσου ἣν μὴ ἁρμόττει ἐν ἀρχῇ λόγου τιθέναι καθ᾽ αὑτήν ,οἷον μέν ἤτοι δέ .ἢ φωνὴ ἄσημος ἣ ἐκ πλειόνων μὲν φωνῶν μιᾶς σημαντικῶν δὲ ποιεῖν πέφυκεν μίαν σημαντικὴν φωνήν .
ἄρθρον δ᾽ ἐστὶ φωνὴ ἄσημος ἣ λόγου ἀρχὴν ἢ τέλος ἢ διορισμὸν δηλοῖ .
ὄνομα δέ ἐστι φωνὴ συνθετὴ σημαντικὴ ἄνευ χρόνου ἧς μέρος οὐδέν ἐστι καθ᾽ αὑτὸ σημαντικόν ·
ἐν γὰρ τοῖς διπλοῖς οὐ χρώμεθα ὡς καὶ αὐτὸ καθ᾽ αὑτὸ σημαῖνον ,οἷον ἐν τῷ Θεόδωρος τὸ δωρος οὐ σημαίνει .
ῥῆμα δὲ φωνὴ συνθετὴ σημαντικὴ μετὰ χρόνου ἧς οὐδὲν μέρος σημαίνει καθ᾽ αὑτό ,ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ὀνομάτων ·
τὸ μὲν γὰρ ἄνθρωπος ἢ λευκόν οὐ σημαίνει τὸ πότε ,τὸ δὲ βαδίζει ἢ βεβάδικεν προσσημαίνει τὸ μὲν τὸν παρόντα χρόνον τὸ δὲ τὸν παρεληλυθότα .
πτῶσις δ᾽ ἐστὶν ὀνόματος ἢ ῥήματος ἡ μὲν κατὰ τὸ τούτου ἢ τούτῳ σημαῖνον καὶ ὅσα τοιαῦτα ,ἡ δὲ κατὰ τὸ ἑνὶ ἢ πολλοῖς ,οἷον ἄνθρωποι ἢ ἄνθρωπος ,ἡ δὲ κατὰ τὰ ὑποκριτικά ,οἷον κατ᾽ ἐρώτησιν ἐπίταξιν ·
τὸ γὰρ ἐβάδισεν ; 
ἢ βάδιζε πτῶσις ῥήματος κατὰ ταῦτα τὰ εἴδη ἐστίν .λόγος δὲ φωνὴ συνθετὴ σημαντικὴ ἧς ἔνια μέρη καθ᾽ αὑτὰ σημαίνει τι [ οὐ γὰρ ἅπας λόγος ἐκ ῥημάτων καὶ ὀνομάτων σύγκειται ,οἷον ὁ τοῦ ἀνθρώπου ὁρισμός ,ἀλλ᾽ ἐνδέχεται ἄνευ ῥημάτων εἶναι λόγον ,μέρος μέντοι ἀεί τι σημαῖνον ἕξει ] οἷον ἐν τῷ βαδίζει Κλέων ὁ Κλέων .εἷς δέ ἐστι λόγος διχῶς ,ἢ γὰρ ὁ ἓν σημαίνων ,ἢ ὁ ἐκ πλειόνων συνδέσμῳ ,οἷον ἡ Ἰλιὰς μὲν συνδέσμῳ εἷς ,ὁ δὲ τοῦ ἀνθρώπου τῷ ἓν σημαίνειν .ὀνόματος δὲ εἴδη τὸ μὲν ἁπλοῦν 
τὸ γὰρ σίγυνον Κυπρίοις μὲν κύριον ,ἡμῖν δὲ γλῶττα .
μεταφορὰ δέ ἐστιν ὀνόματος ἀλλοτρίου ἐπιφορὰ ἢ ἀπὸ τοῦ γένους ἐπὶ εἶδος ἢ ἀπὸ τοῦ εἴδους ἐπὶ τὸ γένος ἢ ἀπὸ τοῦ εἴδους ἐπὶ εἶδος ἢ κατὰ τὸ ἀνάλογον .
λέγω δὲ ἀπὸ γένους μὲν ἐπὶ εἶδος οἷον " νηῦς δέ μοι ἥδ᾽ ἕστηκεν ·" 
τὸ γὰρ ὁρμεῖν ἐστιν ἑστάναι τι .
ἀπ᾽ εἴδους δὲ ἐπὶ γένος " ἦ δὴ μυρί᾽ Ὀδυσσεὺς ἐσθλὰ ἔοργεν ·" τὸ γὰρ μυρίον πολύ ἐστιν ,ᾧ νῦν ἀντὶ τοῦ πολλοῦ κέχρηται .ἀπ᾽ εἴδους δὲ ἐπὶ εἶδος οἷον " χαλκῷ ἀπὸ ψυχὴν ἀρύσας " καὶ " τεμὼν ταναήκεϊ χαλκῷ ·" ἐνταῦθα γὰρ τὸ μὲν ἀρύσαι ταμεῖν ,τὸ δὲ ταμεῖν ἀρύσαι εἴρηκεν ·ἄμφω γὰρ ἀφελεῖν τί ἐστιν .τὸ δὲ ἀνάλογον λέγω ,ὅταν ὁμοίως ἔχῃ τὸ δεύτερον πρὸς τὸ πρῶτον καὶ τὸ τέταρτον πρὸς τὸ τρίτον ·ἐρεῖ γὰρ ἀντὶ τοῦ δευτέρου τὸ τέταρτον ἢ ἀντὶ τοῦ τετάρτου τὸ δεύτερον .καὶ 
λέγω δὲ οἷον ὁμοίως ἔχει φιάλη πρὸς Διόνυσον καὶ ἀσπὶς πρὸς Ἄρη ·
ἐρεῖ τοίνυν τὴν φιάλην ἀσπίδα Διονύσου καὶ τὴν ἀσπίδα φιάλην Ἄρεως .
ἢ ὃ γῆρας πρὸς βίον ,καὶ ἑσπέρα πρὸς ἡμέραν ·
ἐρεῖ τοίνυν τὴν ἑσπέραν γῆρας ἡμέρας ἢ ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς ,καὶ τὸ γῆρας ἑσπέραν βίου ἢ δυσμὰς βίου .
ἐνίοις δ᾽ οὐκ ἔστιν ὄνομα κείμενον τῶν ἀνάλογον ,ἀλλ᾽ οὐδὲν ἧττον ὁμοίως λεχθήσεται ·
οἷον τὸ τὸν καρπὸν μὲν ἀφιέναι σπείρειν ,τὸ δὲ τὴν φλόγα ἀπὸ τοῦ ἡλίου ἀνώνυμον ·
ἀλλ᾽ ὁμοίως ἔχει τοῦτο πρὸς τὸν ἥλιον καὶ τὸ σπείρειν πρὸς τὸν καρπόν ,διὸ εἴρηται " σπείρων θεοκτίσταν φλόγα ." 
ἔστι δὲ τῷ τρόπῳ τούτῳ τῆς μεταφορᾶς χρῆσθαι καὶ ἄλλως ,προσαγορεύσαντα τὸ ἀλλότριον ἀποφῆσαι τῶν οἰκείων τι ,οἷον εἰ τὴν ἀσπίδα εἴποι φιάλην μὴ Ἄρεως ἀλλ᾽ ἄοινον .πεποιημένον δ᾽ ἐστὶν ὃ ὅλως μὴ καλούμενον ὑπὸ τινῶν αὐτὸς τίθεται ὁ ποιητής ,δοκεῖ γὰρ ἔνια εἶναι τοιαῦτα ,οἷον τὰ κέρατα ἔρνυγας καὶ τὸν ἱερέα ἀρητῆρα .
ἐπεκτεταμένον δέ ἐστιν ἢ ἀφῃρημένον ,
τὸ μὲν ἐὰν φωνήεντι μακροτέρῳ κεχρημένον ᾖ τοῦ οἰκείου ἢ συλλαβῇ ἐμβεβλημένῃ ,τὸ δὲ ἂν ἀφῃρημένον τι ᾖ αὐτοῦ ,ἐπεκτεταμένον μὲν οἷον τὸ πόλεως πόληος καὶ τὸ Πηλείδου Πηληιάδεω ,ἀφῃρημένον δὲ οἷον τὸ κρῖ καὶ τὸ δῶ καὶ " μία γίνεται ἀμφοτέρων ὄψ ." ἐξηλλαγμένον δ᾽ ἐστὶν ὅταν τοῦ ὀνομαζομένου τὸ μὲν καταλείπῃ τὸ δὲ ποιῇ ,οἷον τὸ " δεξιτερὸν κατὰ μαζόν " ἀντὶ τοῦ δεξιόν .αὐτῶν δὲ τῶν ὀνομάτων τὰ μὲν ἄρρενα τὰ δὲ θήλεα τὰ δὲ μεταξύ ,ἄρρενα μὲν ὅσα τελευτᾷ εἰς τὸ Ν καὶ Ρ καὶ Σ καὶ ὅσα ἐκ 
σαφεστάτη μὲν οὖν ἐστιν ἡ ἐκ τῶν κυρίων ὀνομάτων ,ἀλλὰ ταπεινή ·
παράδειγμα δὲ ἡ Κλεοφῶντος ποίησις καὶ ἡ Σθενέλου .
σεμνὴ δὲ καὶ ἐξαλλάττουσα τὸ ἰδιωτικὸν ἡ τοῖς ξενικοῖς κεχρημένη ·
ξενικὸν δὲ λέγω γλῶτταν καὶ μεταφορὰν καὶ ἐπέκτασιν καὶ πᾶν τὸ παρὰ τὸ κύριον .
ἀλλ᾽ ἄν τις ἅπαντα τοιαῦτα ποιήσῃ ,ἢ αἴνιγμα ἔσται ἢ βαρβαρισμός ·
ἂν μὲν οὖν ἐκ μεταφορῶν ,αἴνιγμα ,ἐὰν δὲ ἐκ γλωττῶν ,βαρβαρισμός .
αἰνίγματός τε γὰρ ἰδέα αὕτη ἐστί ,τὸ λέγοντα ὑπάρχοντα ἀδύνατα συνάψαι ·κατὰ μὲν οὖν τὴν τῶν ἄλλων ὀνομάτων σύνθεσιν οὐχ οἷόν τε τοῦτο ποιῆσαι ,κατὰ δὲ τὴν μεταφορῶν ἐνδέχεται ,οἷον " ἄνδρ᾽ εἶδον πυρὶ χαλκὸν ἐπ᾽ ἀνέρι κολλήσαντα ," καὶ τὰ τοιαῦτα .
τὰ δὲ ἐκ τῶν γλωττῶν βαρβαρισμός .
δεῖ ἄρα κεκρᾶσθαί πως τούτοις ·
τὸ μὲν γὰρ τὸ μὴ ἰδιωτικὸν ποιήσει μηδὲ ταπεινόν ,οἷον ἡ γλῶττα καὶ ἡ μεταφορὰ καὶ ὁ κόσμος καὶ τἆλλα τὰ εἰρημένα εἴδη ,τὸ δὲ κύριον τὴν σαφήνειαν .
οὐκ ἐλάχιστον δὲ μέρος συμβάλλεται 
εἰς τὸ σαφὲς τῆς λέξεως καὶ μὴ ἰδιωτικὸν αἱ ἐπεκτάσεις καὶ ἀποκοπαὶ καὶ ἐξαλλαγαὶ τῶν ὀνομάτων ·διὰ μὲν γὰρ τὸ ἄλλως ἔχειν ἢ ὡς τὸ κύριον παρὰ τὸ εἰωθὸς γιγνόμενον τὸ μὴ ἰδιωτικὸν ποιήσει ,διὰ δὲ τὸ κοινωνεῖν τοῦ εἰωθότος τὸ σαφὲς ἔσται .ὥστε οὐκ ὀρθῶς ψέγουσιν οἱ ἐπιτιμῶντες τῷ τοιούτῳ τρόπῳ τῆς διαλέκτου καὶ διακωμῳδοῦντες τὸν ποιητήν ,οἷον Εὐκλείδης ὁ ἀρχαῖος ,ὡς ῥᾴδιον ὂν ποιεῖν εἴ τις δώσει ἐκτείνειν ἐφ᾽ ὁπόσον βούλεται ,ἰαμβοποιήσας ἐν αὐτῇ τῇ λέξει " Ἐπιχάρην εἶδον Μαραθῶνάδε βαδίζοντα ," καὶ " οὐκ ̣ ἂν γεράμενος ̣ τὸν ἐκείνου 
τὸ μὲν οὖν φαίνεσθαί πως χρώμενον τούτῳ τῷ τρόπῳ γελοῖον ·
τὸ δὲ μέτρον κοινὸν ἁπάντων ἐστὶ τῶν μερῶν ·
καὶ γὰρ μεταφοραῖς καὶ γλώτταις καὶ τοῖς ἄλλοις εἴδεσι χρώμενος ἀπρεπῶς καὶ ἐπίτηδες ἐπὶ τὰ γελοῖα τὸ αὐτὸ ἂν ἀπεργάσαιτο .
τὸ δὲ ἁρμόττον ὅσον διαφέρει ἐπὶ τῶν ἐπῶν θεωρείσθω ἐντιθεμένων τῶν ὀνομάτων εἰς τὸ μέτρον .καὶ ἐπὶ τῆς γλώττης δὲ καὶ ἐπὶ τῶν μεταφορῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἰδεῶν μετατιθεὶς ἄν τις τὰ κύρια ὀνόματα κατίδοι ὅτι ἀληθῆ λέγομεν ·
οἷον τὸ αὐτὸ ποιήσαντος ἰαμβεῖον Αἰσχύλου καὶ Εὐριπίδου ,ἓν δὲ μόνον ὄνομα μεταθέντος ,ἀντὶ κυρίου εἰωθότος γλῶτταν ,τὸ μὲν φαίνεται καλὸν τὸ δ᾽ εὐτελές .
Αἰσχύλος μὲν γὰρ ἐν τῷ Φιλοκτήτῃ ἐποίησε φαγέδαιναν ἥ μου σάρκας ἐσθίει ποδός ,ὁ δὲ ἀντὶ τοῦ ἐσθίει τὸ θοινᾶται μετέθηκεν .
καὶ νῦν δέ μ᾽ ἐὼν ὀλίγος τε καὶ οὐτιδανὸς καὶ ἀεικής ,εἴ τις λέγοι τὰ κύρια μετατιθεὶς νῦν δέ μ᾽ ἐὼν μικρός τε καὶ ἀσθενικὸς καὶ ἀειδής ·
καὶ δίφρον ἀεικέλιον καταθεὶς ὀλίγην τε τράπεζαν ,δίφρον μοχθηρὸν καταθεὶς μικράν τε τράπεζαν ·
καὶ τὸ " ἠιόνες βοόωσιν ," ἠιόνες κράζουσιν .
ἔτι δὲ Ἀριφράδης τοὺς τραγῳδοὺς ἐκωμῴδει ὅτι ἃ οὐδεὶς ἂν εἴπειεν ἐν τῇ διαλέκτῳ τούτοις χρῶνται ,οἷον τὸ δωμάτων ἄπο ἀλλὰ μὴ ἀπὸ δωμάτων ,καὶ τὸ σέθεν καὶ τὸ ἐγὼ δέ νιν καὶ τὸ Ἀχιλλέως πέρι ἀλλὰ μὴ περὶ Ἀχιλλέως ,καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα .διὰ γὰρ τὸ μὴ εἶναι ἐν τοῖς κυρίοις ποιεῖ τὸ μὴ ἰδιωτικὸν ἐν τῇ λέξει ἅπαντα τὰ τοιαῦτα ·ἐκεῖνος δὲ τοῦτο ἠγνόει .
ἔστιν δὲ μέγα μὲν τὸ ἑκάστῳ τῶν εἰρημένων πρεπόντως χρῆσθαι ,καὶ διπλοῖς ὀνόμασι καὶ γλώτταις ,πολὺ δὲ μέγιστον τὸ μεταφορικὸν εἶναι .
μόνον γὰρ τοῦτο οὔτε παρ᾽ ἄλλου ἔστι λαβεῖν εὐφυΐας τε σημεῖόν ἐστι ·τὸ γὰρ εὖ μεταφέρειν τὸ τὸ ὅμοιον θεωρεῖν ἐστιν .
τῶν δ᾽ ὀνομάτων τὰ μὲν διπλᾶ μάλιστα ἁρμόττει τοῖς διθυράμβοις ,αἱ δὲ γλῶτται τοῖς ἡρωικοῖς ,αἱ δὲ μεταφοραὶ τοῖς ἰαμβείοις .
καὶ ἐν μὲν τοῖς ἡρωικοῖς ἅπαντα χρήσιμα τὰ εἰρημένα ,ἐν δὲ τοῖς ἰαμβείοις διὰ τὸ ὅτι μάλιστα λέξιν μιμεῖσθαι ταῦτα ἁρμόττει τῶν ὀνομάτων ὅσοις κἂν ἐν λόγοις τις χρήσαιτο ·ἔστι δὲ τὰ τοιαῦτα τὸ κύριον καὶ μεταφορὰ καὶ κόσμος .
περὶ μὲν οὖν τραγῳδίας καὶ τῆς ἐν τῷ πράττειν μιμήσεως ἔστω ἡμῖν ἱκανὰ τὰ εἰρημένα .
περὶ δὲ τῆς διηγηματικῆς καὶ ἐν μέτρῳ μιμητικῆς ,ὅτι δεῖ τοὺς μύθους καθάπερ ἐν ταῖς τραγῳδίαις συνιστάναι δραματικοὺς καὶ περὶ μίαν πρᾶξιν ὅλην καὶ τελείαν ἔχουσαν ἀρχὴν καὶ μέσα καὶ τέλος ,ἵν᾽ ὥσπερ ζῷον ἓν ὅλον ποιῇ τὴν οἰκείαν ἡδονήν ,δῆλον ,καὶ μὴ ὁμοίας ἱστορίαις τὰς συνθέσεις εἶναι ,ἐν αἷς ἀνάγκη οὐχὶ μιᾶς πράξεως ποιεῖσθαι δήλωσιν ἀλλ᾽ ἑνὸς χρόνου ,ὅσα ἐν τούτῳ συνέβη περὶ ἕνα ἢ πλείους ,ὧν ἕκαστον ὡς ἔτυχεν ἔχει πρὸς ἄλληλα .ὥσπερ γὰρ κατὰ τοὺς αὐτοὺς χρόνους ἥ τ᾽ ἐν Σαλαμῖνι ἐγένετο ναυμαχία καὶ ἡ ἐν Σικελίᾳ Καρχηδονίων μάχη 
σχεδὸν δὲ οἱ πολλοὶ τῶν ποιητῶν τοῦτο δρῶσι .
διὸ ὥσπερ εἴπομεν ἤδη καὶ ταύτῃ θεσπέσιος ἂν φανείη Ὅμηρος παρὰ τοὺς ἄλλους ,τῷ μηδὲ τὸν πόλεμον καίπερ ἔχοντα ἀρχὴν καὶ τέλος ἐπιχειρῆσαι ποιεῖν ὅλον ·λίαν γὰρ ἂν μέγας καὶ οὐκ εὐσύνοπτος ἔμελλεν ἔσεσθαι ὁ μῦθος ,ἢ τῷ μεγέθει μετριάζοντα καταπεπλεγμένον τῇ ποικιλίᾳ .
νῦν δ᾽ ἓν μέρος ἀπολαβὼν ἐπεισοδίοις κέχρηται αὐτῶν πολλοῖς ,οἷον νεῶν καταλόγῳ καὶ ἄλλοις ἐπεισοδίοις [δὶς] διαλαμβάνει τὴν ποίησιν .
οἱ δ᾽ ἄλλοι περὶ ἕνα ποιοῦσι καὶ περὶ ἕνα χρόνον καὶ μίαν πρᾶξιν πολυμερῆ ,
οἷον ὁ τὰ Κύπρια ποιήσας καὶ τὴν μικρὰν Ἰλιάδα .
τοιγαροῦν ἐκ μὲν Ἰλιάδος καὶ Ὀδυσσείας μία τραγῳδία ποιεῖται ἑκατέρας ἢ δύο μόναι ,ἐκ δὲ Κυπρίων πολλαὶ καὶ τῆς μικρᾶς Ἰλιάδος [[πλέον] ὀκτώ ,οἷον ὅπλων κρίσις ,Φιλοκτήτης ,Νεοπτόλεμος ,Εὐρύπυλος ,πτωχεία ,Λάκαιναι ,Ἰλίου πέρσις καὶ ἀπόπλους [καὶ Σίνων καὶ Τρῳάδες]] .ἔτι δὲ τὰ εἴδη ταὐτὰ δεῖ ἔχειν τὴν ἐποποιίαν τῇ τραγῳδίᾳ ,ἢ γὰρ ἁπλῆν ἢ πεπλεγμένην ἢ ἠθικὴν ἢ παθητικήν ·
καὶ τὰ μέρη ἔξω μελοποιίας καὶ ὄψεως ταὐτά ·
καὶ γὰρ περιπετειῶν δεῖ καὶ ἀναγνωρίσεων καὶ παθημάτων ·ἔτι τὰς διανοίας καὶ τὴν λέξιν ἔχειν καλῶς .
οἷς ἅπασιν Ὅμηρος κέχρηται καὶ πρῶτος καὶ ἱκανῶς .
καὶ γὰρ τῶν ποιημάτων ἑκάτερον συνέστηκεν ἡ μὲν Ἰλιὰς ἁπλοῦν καὶ παθητικόν ,ἡ δὲ Ὀδύσσεια πεπλεγμένον [ ἀναγνώρισις γὰρ διόλου ] καὶ ἠθική ·
πρὸς δὲ τούτοις λέξει καὶ διανοίᾳ πάντα ὑπερβέβληκεν .
διαφέρει δὲ κατά τε τῆς συστάσεως τὸ μῆκος ἡ ἐποποιία καὶ τὸ μέτρον .
τοῦ μὲν οὖν μήκους ὅρος ἱκανὸς ὁ εἰρημένος ·δύνασθαι γὰρ δεῖ συνορᾶσθαι τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ τέλος .εἴη δ᾽ ἂν τοῦτο ,εἰ τῶν μὲν ἀρχαίων ἐλάττους αἱ συστάσεις εἶεν ,πρὸς δὲ τὸ πλῆθος τραγῳδιῶν τῶν εἰς μίαν ἀκρόασιν τιθεμένων παρήκοιεν .
ἔχει δὲ πρὸς τὸ ἐπεκτείνεσθαι τὸ μέγεθος πολύ τι ἡ ἐποποιία ἴδιον διὰ τὸ ἐν μὲν τῇ τραγῳδίᾳ μὴ ἐνδέχεσθαι ἅμα πραττόμενα πολλὰ μέρη μιμεῖσθαι ἀλλὰ τὸ ἐπὶ τῆς σκηνῆς καὶ τῶν ὑποκριτῶν μέρος μόνον ·
ἐν δὲ τῇ ἐποποιίᾳ διὰ τὸ διήγησιν εἶναι ἔστι πολλὰ μέρη ἅμα ποιεῖν περαινόμενα ,ὑφ᾽ ὧν οἰκείων ὄντων αὔξεται ὁ τοῦ ποιήματος ὄγκος .
ὥστε τοῦτ᾽ ἔχει τὸ ἀγαθὸν εἰς μεγαλοπρέπειαν καὶ τὸ μεταβάλλειν τὸν ἀκούοντα καὶ ἐπεισοδιοῦν ἀνομοίοις ἐπεισοδίοις ·
τὸ γὰρ ὅμοιον ταχὺ πληροῦν ἐκπίπτειν ποιεῖ τὰς τραγῳδίας .
τὸ δὲ μέτρον τὸ ἡρωικὸν ἀπὸ τῆς πείρας ἥρμοκεν .
εἰ γάρ τις ἐν ἄλλῳ τινὶ μέτρῳ διηγηματικὴν μίμησιν ποιοῖτο ἢ ἐν πολλοῖς ,ἀπρεπὲς ἂν φαίνοιτο ·
τὸ γὰρ ἡρωικὸν στασιμώτατον καὶ ὀγκωδέστατον τῶν μέτρων ἐστίν [ διὸ καὶ γλώττας καὶ μεταφορὰς δέχεται μάλιστα ·
περιττὴ γὰρ καὶ ἡ διηγηματικὴ μίμησις τῶν ἄλλων ] ,τὸ δὲ ἰαμβεῖον καὶ τετράμετρον κινητικὰ καὶ τὸ μὲν ὀρχηστικὸν τὸ δὲ πρακτικόν .
ἔτι δὲ ἀτοπώτερον εἰ μιγνύοι τις αὐτά ,ὥσπερ Χαιρήμων .
διὸ οὐδεὶς μακρὰν σύστασιν ἐν ἄλλῳ πεποίηκεν ἢ τῷ ἡρῴῳ ,ἀλλ᾽ ὥσπερ εἴπομεν αὐτὴ ἡ φύσις διδάσκει τὸ ἁρμόττον αὐτῇ αἱρεῖσθαι .
Ὅμηρος δὲ ἄλλα τε πολλὰ ἄξιος ἐπαινεῖσθαι καὶ δὴ καὶ ὅτι μόνος τῶν ποιητῶν οὐκ ἀγνοεῖ ὃ δεῖ ποιεῖν αὐτόν .
αὐτὸν γὰρ δεῖ τὸν ποιητὴν ἐλάχιστα λέγειν ·οὐ γάρ ἐστι κατὰ ταῦτα μιμητής .οἱ μὲν οὖν ἄλλοι αὐτοὶ μὲν δι᾽ ὅλου ἀγωνίζονται ,μιμοῦνται δὲ ὀλίγα καὶ ὀλιγάκις ·ὁ δὲ ὀλίγα φροιμιασάμενος εὐθὺς εἰσάγει ἄνδρα ἢ γυναῖκα ἢ ἄλλο τι ἦθος ,καὶ οὐδέν᾽ ἀήθη ἀλλ᾽ ἔχοντα ἦθος .
δεῖ μὲν οὖν ἐν ταῖς τραγῳδίαις ποιεῖν τὸ θαυμαστόν ,μᾶλλον δ᾽ ἐνδέχεται ἐν τῇ ἐποποιίᾳ τὸ ἄλογον ,δι᾽ ὃ συμβαίνει μάλιστα τὸ θαυμαστόν ,διὰ τὸ μὴ ὁρᾶν εἰς τὸν πράττοντα ·
ἐπεὶ τὰ περὶ τὴν Ἕκτορος δίωξιν ἐπὶ σκηνῆς ὄντα γελοῖα ἂν φανείη ,οἱ μὲν ἑστῶτες καὶ οὐ διώκοντες ,ὁ δὲ ἀνανεύων ,ἐν δὲ τοῖς ἔπεσιν λανθάνει .
τὸ δὲ θαυμαστὸν ἡδύ ·σημεῖον δέ ,πάντες γὰρ προστιθέντες ἀπαγγέλλουσιν ὡς χαριζόμενοι .δεδίδαχεν δὲ μάλιστα Ὅμηρος καὶ τοὺς ἄλλους ψευδῆ λέγειν ὡς δεῖ .ἔστι δὲ τοῦτο παραλογισμός .
οἴονται γὰρ οἱ ἄνθρωποι ,ὅταν τουδὶ ὄντος τοδὶ ᾖ ἢ γινομένου γίνηται ,εἰ τὸ ὕστερον ἔστιν ,καὶ τὸ πρότερον εἶναι ἢ γίνεσθαι ·
τοῦτο δέ ἐστι ψεῦδος .
διὸ δεῖ ,ἂν τὸ πρῶτον ψεῦδος ,ἄλλο δὲ τούτου ὄντος ἀνάγκη εἶναι ἢ γενέσθαι ᾖ ,προσθεῖναι ·διὰ γὰρ τὸ τοῦτο εἰδέναι ἀληθὲς ὂν παραλογίζεται ἡμῶν ἡ ψυχὴ καὶ τὸ πρῶτον ὡς ὄν .
παράδειγμα δὲ τούτου τὸ ἐκ τῶν Νίπτρων .
προαιρεῖσθαί τε δεῖ ἀδύνατα εἰκότα μᾶλλον ἢ δυνατὰ ἀπίθανα ·τούς τε λόγους μὴ συνίστασθαι ἐκ μερῶν ἀλόγων ,ἀλλὰ μάλιστα μὲν μηδὲν ἔχειν ἄλογον ,εἰ δὲ μή ,ἔξω τοῦ μυθεύματος ,ὥσπερ Οἰδίπους τὸ μὴ εἰδέναι πῶς ὁ Λάιος ἀπέθανεν ,ἀλλὰ μὴ ἐν τῷ δράματι ,ὥσπερ ἐν Ἠλέκτρᾳ οἱ τὰ Πύθια ἀπαγγέλλοντες ἢ ἐν Μυσοῖς ὁ ἄφωνος ἐκ Τεγέας εἰς τὴν Μυσίαν ἥκων .
ὥστε τὸ λέγειν ὅτι ἀνῄρητο ἂν ὁ μῦθος γελοῖον ·
ἐξ ἀρχῆς γὰρ οὐ δεῖ συνίστασθαι τοιούτους .̣ ἂν δὲ θῇ καὶ φαίνηται εὐλογωτέρως ἐνδέχεσθαι καὶ ἄτοπον ̣ ἐπεὶ καὶ τὰ ἐν Ὀδυσσείᾳ ἄλογα τὰ περὶ τὴν ἔκθεσιν ὡς οὐκ ἂν ἦν ἀνεκτὰ δῆλον ἂν γένοιτο ,εἰ αὐτὰ φαῦλος ποιητὴς ποιήσειε ·νῦν δὲ τοῖς ἄλλοις ἀγαθοῖς ὁ ποιητὴς ἀφανίζει ἡδύνων τὸ ἄτοπον .
τῇ δὲ λέξει δεῖ διαπονεῖν ἐν τοῖς ἀργοῖς μέρεσιν καὶ μήτε ἠθικοῖς μήτε διανοητικοῖς ·
ἀποκρύπτει γὰρ πάλιν ἡ λίαν λαμπρὰ λέξις τά τε ἤθη καὶ τὰς διανοίας .
περὶ δὲ προβλημάτων καὶ λύσεων ,ἐκ πόσων τε καὶ ποίων εἰδῶν ἐστιν ,ὧδ᾽ ἂν θεωροῦσιν γένοιτ᾽ ἂν φανερόν .
ἐπεὶ γάρ ἐστι μιμητὴς ὁ ποιητὴς ὡσπερανεὶ ζωγράφος ἤ τις ἄλλος εἰκονοποιός ,ἀνάγκη μιμεῖσθαι τριῶν ὄντων τὸν ἀριθμὸν ἕν τι ἀεί ,ἢ γὰρ οἷα ἦν ἢ ἔστιν ,ἢ οἷά φασιν καὶ δοκεῖ ,ἢ οἷα εἶναι δεῖ .ταῦτα δ᾽ ἐξαγγέλλεται λέξει ἐν ᾗ καὶ γλῶτται καὶ μεταφοραὶ καὶ πολλὰ πάθη τῆς λέξεώς ἐστι ·
δίδομεν γὰρ ταῦτα τοῖς ποιηταῖς .
πρὸς δὲ τούτοις οὐχ ἡ αὐτὴ ὀρθότης ἐστὶν τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς ποιητικῆς οὐδὲ ἄλλης τέχνης καὶ ποιητικῆς .
αὐτῆς δὲ τῆς ποιητικῆς διττὴ ἁμαρτία ,ἡ μὲν γὰρ καθ᾽ αὑτήν ,ἡ δὲ κατὰ συμβεβηκός .
εἰ μὲν γὰρ προείλετο μιμήσασθαι .
ἀδυναμίαν ,αὐτῆς ἡ ἁμαρτία ·εἰ δὲ τὸ προελέσθαι μὴ ὀρθῶς ,ἀλλὰ τὸν ἵππον ἅμ᾽ ἄμφω τὰ δεξιὰ προβεβληκότα ,ἢ τὸ καθ᾽ ἑκάστην τέχνην ἁμάρτημα ,οἷον τὸ κατ᾽ ἰατρικὴν ἢ ἄλλην τέχνην [ἢ ἀδύνατα πεποίηται] ὁποιανοῦν ,οὐ καθ᾽ ἑαυτήν .
ὥστε δεῖ τὰ ἐπιτιμήματα ἐν τοῖς προβλήμασιν ἐκ τούτων ἐπισκοποῦντα λύειν .
πρῶτον μὲν τὰ πρὸς αὐτὴν τὴν τέχνην ·
ἀδύνατα πεποίηται ,ἡμάρτηται ·
ἀλλ᾽ ὀρθῶς ἔχει ,εἰ τυγχάνει τοῦ τέλους τοῦ αὑτῆς [ τὸ γὰρ τέλος εἴρηται ] ,εἰ οὕτως ἐκπληκτικώτερον ἢ αὐτὸ ἢ ἄλλο ποιεῖ μέρος .
παράδειγμα ἡ τοῦ Ἕκτορος δίωξις .
εἰ μέντοι τὸ τέλος ἢ μᾶλλον ἢ μὴ ἧττον ἐνεδέχετο ὑπάρχειν καὶ κατὰ τὴν περὶ τούτων τέχνην ,[ἡμαρτῆσθαι] οὐκ ὀρθῶς ·δεῖ γὰρ εἰ ἐνδέχεται ὅλως μηδαμῇ ἡμαρτῆσθαι .
ἔτι ποτέρων ἐστὶ τὸ ἁμάρτημα ,τῶν κατὰ τὴν τέχνην ἢ κατ᾽ ἄλλο συμβεβηκός ; 
ἔλαττον γὰρ εἰ μὴ ᾔδει ὅτι ἔλαφος θήλεια κέρατα οὐκ ἔχει ἢ εἰ ἀμιμήτως ἔγραψεν .
πρὸς δὲ τούτοις ἐὰν ἐπιτιμᾶται ὅτι οὐκ ἀληθῆ ,ἀλλ᾽ ἴσως ὡς δεῖ ,οἷον καὶ Σοφοκλῆς ἔφη αὐτὸς μὲν οἵους δεῖ ποιεῖν ,Εὐριπίδην δὲ οἷοι εἰσίν ,ταύτῃ λυτέον .
εἰ δὲ μηδετέρως ,ὅτι οὕτω φασίν ,οἷον τὰ περὶ θεῶν ·
ἴσως γὰρ οὔτε βέλτιον οὕτω λέγειν οὔτ᾽ ἀληθῆ ,ἀλλ᾽ εἰ ἔτυχεν ὥσπερ Ξενοφάνει ·
ἀλλ᾽ οὖν φασι .
οὕτω γὰρ τότ᾽ ἐνόμιζον ,ὥσπερ καὶ νῦν Ἰλλυριοί .
περὶ δὲ τοῦ καλῶς ἢ μὴ καλῶς εἰ εἴρηταί τινι ἢ πέπρακται ,οὐ μόνον σκεπτέον εἰς αὐτὸ τὸ πεπραγμένον ἢ εἰρημένον βλέποντα εἰ σπουδαῖον ἢ φαῦλον ,ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν πράττοντα ἢ λέγοντα πρὸς ὃν ἢ ὅτε ἢ ὅτῳ ἢ οὗ ἕνεκεν ,οἷον εἰ μείζονος ἀγαθοῦ ,ἵνα γένηται ,ἢ μείζονος κακοῦ ,ἵνα ἀπογένηται .
τὰ δὲ πρὸς τὴν λέξιν ὁρῶντα δεῖ διαλύειν ,οἷον γλώττῃ τὸ " οὐρῆας μὲν πρῶτον ·" 
ἴσως γὰρ οὐ τοὺς ἡμιόνους λέγει ἀλλὰ τοὺς φύλακας ·
καὶ τὸν Δόλωνα ," ὅς ῥ᾽ ἦ τοι εἶδος μὲν ἔην κακός ," οὐ τὸ σῶμα ἀσύμμετρον ἀλλὰ τὸ πρόσωπον αἰσχρόν ,τὸ γὰρ εὐειδὲς οἱ Κρῆτες τὸ εὐπρόσωπον καλοῦσι ·
καὶ τὸ " ζωρότερον δὲ κέραιε " οὐ τὸ ἄκρατον ὡς οἰνόφλυξιν ἀλλὰ τὸ θᾶττον .
τὸ δὲ κατὰ μεταφορὰν εἴρηται ,οἷον " πάντες μέν ῥα θεοί τε καὶ ἀνέρες εὗδον παννύχιοι ·" ἅμα δέ φησιν " ἦ τοι ὅτ᾽ ἐς πεδίον τὸ Τρωικὸν ἀθρήσειεν ,αὐλῶν συρίγγων τε ὅμαδον ·" 
τὸ γὰρ πάντες ἀντὶ τοῦ πολλοί κατὰ μεταφορὰν εἴρηται ,τὸ γὰρ πᾶν πολύ τι .
καὶ τὸ " οἴη δ᾽ ἄμμορος " κατὰ μεταφοράν ,τὸ γὰρ γνωριμώτατον μόνον .κατὰ δὲ προσῳδίαν ,ὥσπερ Ἱππίας ἔλυεν ὁ Θάσιος ,τὸ " δίδομεν δέ οἱ εὖχος ἀρέσθαι " καὶ " τὸ μὲν οὗ καταπύθεται ὄμβρῳ ." τὰ δὲ διαιρέσει ,οἷον Ἐμπεδοκλῆς " αἶψα δὲ θνήτ᾽ ἐφύοντο τὰ πρὶν μάθον ἀθάνατ᾽ εἶναι ζωρά τε πρὶν κέκρητο ." τὰ δὲ ἀμφιβολίᾳ " παρῴχηκεν δὲ πλέω νύξ ·" 
τὸ γὰρ πλείω ἀμφίβολόν ἐστιν .
τὰ δὲ κατὰ τὸ ἔθος τῆς λέξεως .
τὸν κεκραμένον οἶνόν φασιν εἶναι ,ὅθεν πεποίηται " κνημὶς νεοτεύκτου κασσιτέροιο ·" 
καὶ χαλκέας τοὺς τὸν σίδηρον ἐργαζομένους ,ὅθεν εἴρηται ὁ Γανυμήδης Διὶ οἰνοχοεύειν ,οὐ πινόντων οἶνον .
εἴη δ᾽ ἂν τοῦτό γε καὶ κατὰ μεταφοράν .
δεῖ δὲ καὶ ὅταν ὄνομά τι ὑπεναντίωμά τι δοκῇ σημαίνειν ,ἐπισκοπεῖν ποσαχῶς ἂν σημήνειε τοῦτο ἐν τῷ εἰρημένῳ ,οἷον τῷ " τῇ ῥ᾽ ἔσχετο χάλκεον ἔγχος " τὸ ταύτῃ κωλυθῆναι ποσαχῶς ἐνδέχεται ,ὡδὶ ἢ ὡδί ,ὡς μάλιστ᾽ ἄν τις ὑπολάβοι ·κατὰ τὴν καταντικρὺ ἢ ὡς Γλαύκων λέγει ,
ὅτι ἔνιοι ἀλόγως προϋπολαμβάνουσί τι καὶ αὐτοὶ καταψηφισάμενοι συλλογίζονται ,καὶ ὡς εἰρηκότος ὅ τι δοκεῖ ἐπιτιμῶσιν ,ἂν ὑπεναντίον ᾖ τῇ αὑτῶν οἰήσει .
τοῦτο δὲ πέπονθε τὰ περὶ Ἰκάριον .
οἴονται γὰρ αὐτὸν Λάκωνα εἶναι ·ἄτοπον οὖν τὸ μὴ ἐντυχεῖν τὸν Τηλέμαχον αὐτῷ εἰς Λακεδαίμονα ἐλθόντα .τὸ δ᾽ ἴσως ἔχει ὥσπερ οἱ Κεφαλλῆνές φασι ·παρ᾽ αὑτῶν γὰρ γῆμαι λέγουσι τὸν Ὀδυσσέα καὶ εἶναι Ἰκάδιον ἀλλ᾽ οὐκ Ἰκάριον ·δι᾽ ἁμάρτημα δὲ τὸ πρόβλημα ̣ εἰκός ἐστιν ̣ .ὅλως δὲ τὸ ἀδύνατον μὲν πρὸς τὴν ποίησιν ἢ πρὸς τὸ βέλτιον ἢ πρὸς τὴν δόξαν δεῖ ἀνάγειν .πρός τε γὰρ τὴν ποίησιν αἱρετώτερον πιθανὸν ἀδύνατον ἢ ἀπίθανον καὶ δυνατόν .
τοιούτους εἶναι οἷον Ζεῦξις ἔγραφεν ,ἀλλὰ βέλτιον ·
τὸ γὰρ παράδειγμα δεῖ ὑπερέχειν .
πρὸς ἅ φασιν τἄλογα ·οὕτω τε καὶ ὅτι ποτὲ οὐκ ἄλογόν ἐστιν ·εἰκὸς γὰρ καὶ παρὰ τὸ εἰκὸς γίνεσθαι .
τὰ δ᾽ ὑπεναντίως εἰρημένα οὕτω σκοπεῖν ὥσπερ οἱ ἐν τοῖς λόγοις ἔλεγχοι εἰ τὸ αὐτὸ καὶ πρὸς τὸ αὐτὸ καὶ ὡσαύτως ,ὥστε καὶ ̣ αὐτὸν ̣ ἢ πρὸς ἃ αὐτὸς λέγει ἢ ὃ ἂν φρόνιμος ὑποθῆται .
ὀρθὴ δ᾽ ἐπιτίμησις καὶ ἀλογίᾳ καὶ μοχθηρίᾳ ,ὅταν μὴ ἀνάγκης οὔσης μηθὲν χρήσηται τῷ ἀλόγῳ ,ὥσπερ Εὐριπίδης τῷ Αἰγεῖ ,ἢ τῇ πονηρίᾳ ,ὥσπερ ἐν Ὀρέστῃ τῇ τοῦ Μενελάου .
τὰ μὲν οὖν ἐπιτιμήματα ἐκ πέντε εἰδῶν φέρουσιν ·
ἢ γὰρ ὡς ἀδύνατα ἢ ὡς ἄλογα ἢ ὡς βλαβερὰ ἢ ὡς ὑπεναντία ἢ ὡς παρὰ τὴν ὀρθότητα τὴν κατὰ τέχνην .
αἱ δὲ λύσεις ἐκ τῶν εἰρημένων ἀριθμῶν σκεπτέαι .εἰσὶν δὲ δώδεκα .
πότερον δὲ βελτίων ἡ ἐποποιικὴ μίμησις ἢ ἡ τραγική ,διαπορήσειεν ἄν τις .
εἰ γὰρ ἡ ἧττον φορτικὴ βελτίων ,τοιαύτη δ᾽ ἡ πρὸς βελτίους θεατάς ἐστιν ἀεί ,λίαν δῆλον ὅτι ἡ ἅπαντα μιμουμένη φορτική ·
ὡς γὰρ οὐκ αἰσθανομένων ἂν μὴ αὐτὸς προσθῇ ,πολλὴν κίνησιν κινοῦνται ,οἷον οἱ φαῦλοι αὐληταὶ κυλιόμενοι ἂν δίσκον δέῃ μιμεῖσθαι ,καὶ ἕλκοντες τὸν κορυφαῖον ἂν Σκύλλαν αὐλῶσιν .ἡ μὲν οὖν τραγῳδία τοιαύτη ἐστίν ,ὡς καὶ οἱ πρότερον τοὺς ὑστέρους αὐτῶν ᾤοντο ὑποκριτάς ·ὡς λίαν γὰρ ὑπερβάλλοντα πίθηκον ὁ Μυννίσκος τὸν Καλλιππίδην ἐκάλει ,τοιαύτη δὲ δόξα καὶ περὶ Πινδάρου ἦν ·ὡς δ᾽ οὗτοι ἔχουσι πρὸς αὐτούς ,ἡ ὅλη τέχνη πρὸς τὴν ἐποποιίαν ἔχει .τὴν μὲν οὖν πρὸς θεατὰς ἐπιεικεῖς φασιν εἶναι οἳ οὐδὲν δέονται τῶν σχημάτων ,τὴν δὲ τραγικὴν πρὸς 
εἰ οὖν φορτική ,χείρων δῆλον ὅτι ἂν εἴη .
πρῶτον μὲν οὐ τῆς ποιητικῆς ἡ κατηγορία ἀλλὰ τῆς ὑποκριτικῆς ,ἐπεὶ ἔστι περιεργάζεσθαι τοῖς σημείοις καὶ ῥαψῳδοῦντα ,ὅπερ [ἐστὶ] Σωσίστρατος ,καὶ διᾴδοντα ,ὅπερ ἐποίει Μνασίθεος ὁ Ὀπούντιος .εἶτα οὐδὲ κίνησις ἅπασα ἀποδοκιμαστέα ,εἴπερ μηδ᾽ ὄρχησις ,ἀλλ᾽ ἡ φαύλων ,ὅπερ καὶ Καλλιππίδῃ ἐπετιμᾶτο καὶ νῦν ἄλλοις ὡς οὐκ ἐλευθέρας γυναῖκας μιμουμένων .ἔτι ἡ τραγῳδία καὶ ἄνευ κινήσεως ποιεῖ τὸ αὑτῆς ,ὥσπερ ἡ ἐποποιία ·διὰ γὰρ τοῦ ἀναγινώσκειν φανερὰ ὁποία τίς ἐστιν ·
εἰ οὖν ἐστι τά γ᾽ ἄλλα κρείττων ,τοῦτό γε οὐκ ἀναγκαῖον αὐτῇ ὑπάρχειν .
ἔπειτα διότι πάντ᾽ ἔχει ὅσαπερ ἡ ἐποποιία [ καὶ γὰρ τῷ μέτρῳ ἔξεστι χρῆσθαι ] ,καὶ ἔτι οὐ μικρὸν μέρος τὴν μουσικήν [καὶ τὰς ὄψεις] ,δι᾽ ἧς αἱ ἡδοναὶ συνίστανται ἐναργέστατα ·
εἶτα καὶ τὸ ἐναργὲς ἔχει καὶ ἐν τῇ ἀναγνώσει καὶ ἐπὶ τῶν ἔργων ·
ἔτι τῷ ἐν ἐλάττονι μήκει τὸ τέλος τῆς μιμήσεως εἶναι [ τὸ γὰρ ἀθροώτερον ἥδιον ἢ πολλῷ κεκραμένον τῷ χρόνῳ ,λέγω δ᾽ οἷον εἴ τις τὸν Οἰδίπουν θείη τὸν Σοφοκλέους ἐν ἔπεσιν ὅσοις ἡ Ἰλιάς ] ·ἔτι ἧττον μία ἡ μίμησις ἡ τῶν ἐποποιῶν [ σημεῖον δέ ,ἐκ γὰρ ὁποιασοῦν μιμήσεως πλείους τραγῳδίαι γίνονται ] ,ὥστε ἐὰν μὲν ἕνα μῦθον ποιῶσιν ,ἢ βραχέως δεικνύμενον μύουρον φαίνεσθαι ,ἢ ἀκολουθοῦντα τῷ τοῦ μέτρου μήκει ὑδαρῆ ·λέγω δὲ οἷον ἐὰν ἐκ πλειόνων πράξεων ᾖ συγκειμένη ,ὥσπερ ἡ Ἰλιὰς ἔχει πολλὰ τοιαῦτα μέρη καὶ ἡ Ὀδύσσεια 
καίτοι ταῦτα τὰ ποιήματα συνέστηκεν ὡς ἐνδέχεται ἄριστα καὶ ὅτι μάλιστα μιᾶς πράξεως μίμησις .
εἰ οὖν τούτοις τε διαφέρει πᾶσιν καὶ ἔτι τῷ τῆς τέχνης ἔργῳ [ δεῖ γὰρ οὐ τὴν τυχοῦσαν ἡδονὴν ποιεῖν αὐτὰς ἀλλὰ τὴν εἰρημένην ] ,φανερὸν ὅτι κρείττων ἂν εἴη μᾶλλον τοῦ τέλους τυγχάνουσα τῆς ἐποποιίας .περὶ μὲν οὖν τραγῳδίας καὶ ἐποποιίας ,καὶ αὐτῶν καὶ τῶν εἰδῶν καὶ τῶν μερῶν ,καὶ πόσα καὶ τί διαφέρει ,καὶ τοῦ εὖ ἢ μὴ τίνες αἰτίαι ,καὶ περὶ ἐπιτιμήσεων καὶ λύσεων ,εἰρήσθω τοσαῦτα .
ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν [ τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν πάντα πράττουσι πάντες ] ,δῆλον ὡς πᾶσαι μὲν ἀγαθοῦ τινος στοχάζονται ,μάλιστα δὲ καὶ τοῦ κυριωτάτου πάντων ἡ πασῶν κυριωτάτη καὶ πάσας περιέχουσα τὰς ἄλλας .
αὕτη δ᾽ ἐστὶν ἡ καλουμένη πόλις καὶ ἡ κοινωνία ἡ πολιτική .
ὅσοι μὲν οὖν οἴονται πολιτικὸν καὶ βασιλικὸν καὶ οἰκονομικὸν καὶ δεσποτικὸν εἶναι τὸν αὐτὸν οὐ καλῶς λέγουσιν [ πλήθει γὰρ καὶ ὀλιγότητι νομίζουσι διαφέρειν ἀλλ᾽ οὐκ εἴδει τούτων ἕκαστον ,οἷον ἂν μὲν ὀλίγων ,δεσπότην ,ἂν δὲ πλειόνων ,οἰκονόμον ,ἂν δ᾽ ἔτι πλειόνων ,πολιτικὸν ἢ βασιλικόν ,ὡς οὐδὲν διαφέρουσαν μεγάλην οἰκίαν ἢ μικρὰν πόλιν ·
καὶ πολιτικὸν δὲ καὶ βασιλικόν ,ὅταν μὲν αὐτὸς ἐφεστήκῃ ,βασιλικόν ,ὅταν δὲ κατὰ τοὺς λόγους τῆς ἐπιστήμης τῆς τοιαύτης κατὰ μέρος ἄρχων καὶ ἀρχόμενος ,πολιτικόν ·
ταῦτα δ᾽ οὐκ ἔστιν ἀληθῆ ] ·
δῆλον δ᾽ ἔσται τὸ λεγόμενον ἐπισκοποῦσι κατὰ τὴν ὑφηγημένην μέθοδον .
ὥσπερ γὰρ ἐν τοῖς ἄλλοις τὸ σύνθετον μέχρι τῶν ἀσυνθέτων ἀνάγκη διαιρεῖν [ ταῦτα γὰρ ἐλάχιστα μόρια τοῦ παντός ] ,οὕτω καὶ πόλιν ἐξ ὧν σύγκειται σκοποῦντες ὀψόμεθα καὶ περὶ τούτων μᾶλλον ,τί τε διαφέρουσιν ἀλλήλων καὶ εἴ τι τεχνικὸν ἐνδέχεται λαβεῖν περὶ ἕκαστον τῶν ῥηθέντων .
εἰ δή τις ἐξ ἀρχῆς τὰ πράγματα φυόμενα βλέψειεν ,ὥσπερ ἐν τοῖς ἄλλοις ,καὶ ἐν τούτοις κάλλιστ᾽ ἂν οὕτω θεωρήσειεν .
ἀνάγκη δὴ πρῶτον συνδυάζεσθαι τοὺς ἄνευ ἀλλήλων μὴ δυναμένους εἶναι ,οἷον θῆλυ μὲν καὶ ἄρρεν τῆς γενέσεως ἕνεκεν [ καὶ τοῦτο οὐκ ἐκ προαιρέσεως ,ἀλλ᾽ ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ζῴοις καὶ φυτοῖς φυσικὸν τὸ ἐφίεσθαι ,οἷον αὐτό ,τοιοῦτον καταλιπεῖν ἕτερον ] ,ἄρχον δὲ καὶ ἀρχόμενον φύσει ,διὰ τὴν σωτηρίαν .
τὸ μὲν γὰρ δυνάμενον τῇ διανοίᾳ προορᾶν ἄρχον φύσει καὶ δεσπόζον φύσει ,τὸ δὲ δυνάμενον τῷ σώματι ταῦτα πονεῖν ἀρχόμενον καὶ φύσει δοῦλον ·
διὸ δεσπότῃ καὶ δούλῳ ταὐτὸ συμφέρει .
φύσει μὲν οὖν διώρισται τὸ θῆλυ καὶ τὸ δοῦλον [ οὐθὲν γὰρ ἡ φύσις ποιεῖ τοιοῦτον οἷον οἱ χαλκοτύποι τὴν Δελφικὴν μάχαιραν ,πενιχρῶς ,ἀλλ᾽ ἓν πρὸς ἕν ·
οὕτω γὰρ ἂν ἀποτελοῖτο κάλλιστα τῶν ὀργάνων ἕκαστον ,μὴ πολλοῖς ἔργοις ἀλλ᾽ ἑνὶ δουλεῦον ] ·
ἐν δὲ τοῖς βαρβάροις τὸ θῆλυ καὶ τὸ δοῦλον τὴν αὐτὴν ἔχει τάξιν .
αἴτιον δ᾽ ὅτι τὸ φύσει ἄρχον οὐκ ἔχουσιν ,ἀλλὰ γίνεται ἡ κοινωνία αὐτῶν δούλης καὶ δούλου .
διό φασιν οἱ ποιηταὶ βαρβάρων δ᾽ Ἕλληνας ἄρχειν εἰκός ,ευρ .ια 1400 ὡς ταὐτὸ φύσει βάρβαρον καὶ δοῦλον ὄν .
ἐκ μὲν οὖν τούτων τῶν δύο κοινωνιῶν οἰκία πρώτη ,καὶ ὀρθῶς Ἡσίοδος εἶπε ποιήσας οἶκον μὲν πρώτιστα γυναῖκά τε βοῦν τ᾽ ἀροτῆρα ·ηες .ωδ 405 ὁ γὰρ βοῦς ἀντ᾽ οἰκέτου τοῖς πένησίν ἐστιν .
ἡ μὲν οὖν εἰς πᾶσαν ἡμέραν συνεστηκυῖα κοινωνία κατὰ φύσιν οἶκός ἐστιν ,οὓς Χαρώνδας μὲν καλεῖ ὁμοσιπύους ,Ἐπιμενίδης δὲ ὁ Κρὴς ὁμοκάπους ·
ἡ δ᾽ ἐκ πλειόνων οἰκιῶν κοινωνία πρώτη χρήσεως ἕνεκεν μὴ ἐφημέρου κώμη .
μάλιστα δὲ κατὰ φύσιν ἔοικεν ἡ κώμη ἀποικία οἰκίας εἶναι ,οὓς καλοῦσί τινες ὁμογάλακτας ,[παῖδάς τε καὶ παίδων παῖδας] .
διὸ καὶ τὸ πρῶτον ἐβασιλεύοντο αἱ πόλεις ,καὶ νῦν ἔτι τὰ ἔθνη ·
ἐκ βασιλευομένων γὰρ συνῆλθον ·πᾶσα γὰρ οἰκία βασιλεύεται ὑπὸ τοῦ πρεσβυτάτου ,ὥστε καὶ αἱ ἀποικίαι ,διὰ τὴν συγγένειαν .καὶ τοῦτ᾽ ἐστὶν ὃ λέγει Ὅμηρος θεμιστεύει δὲ ἕκαστος παίδων ἠδ᾽ ἀλόχων .ηομ .οδ .9 .114 σποράδες γάρ ·καὶ οὕτω τὸ ἀρχαῖον ᾤκουν .καὶ τοὺς θεοὺς δὲ διὰ τοῦτο πάντες φασὶ βασιλεύεσθαι ,ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ μὲν ἔτι καὶ νῦν οἱ δὲ τὸ ἀρχαῖον ἐβασιλεύοντο ,ὥσπερ δὲ καὶ τὰ εἴδη ἑαυτοῖς ἀφομοιοῦσιν οἱ ἄνθρωποι ,οὕτω καὶ τοὺς βίους τῶν θεῶν .ἡ δ᾽ ἐκ πλειόνων κωμῶν κοινωνία τέλειος πόλις 
διὸ πᾶσα πόλις φύσει ἔστιν ,εἴπερ καὶ αἱ πρῶται κοινωνίαι .
τέλος γὰρ αὕτη ἐκείνων ,ἡ δὲ φύσις τέλος ἐστίν ·οἷον γὰρ ἕκαστόν ἐστι τῆς γενέσεως τελεσθείσης ,ταύτην φαμὲν τὴν φύσιν εἶναι ἑκάστου ,ὥσπερ ἀνθρώπου ἵππου οἰκίας .
ἔτι τὸ οὗ ἕνεκα καὶ τὸ τέλος βέλτιστον ·
ἡ δ᾽ αὐτάρκεια καὶ τέλος καὶ βέλτιστον .
ἐκ τούτων οὖν φανερὸν ὅτι τῶν φύσει ἡ πόλις ἐστί ,καὶ ὅτι ὁ ἄνθρωπος φύσει πολιτικὸν ζῷον ,καὶ ὁ ἄπολις διὰ φύσιν καὶ οὐ διὰ τύχην ἤτοι φαῦλός ἐστιν ,ἢ κρείττων ἢ ἄνθρωπος ·ὥσπερ καὶ ὁ ὑφ᾽ Ὁμήρου λοιδορηθεὶς ἀφρήτωρ ἀθέμιστος ἀνέστιος ·ηομ .ιλ .9 .63 ἅμα γὰρ φύσει τοιοῦτος καὶ πολέμου ἐπιθυμητής ,ἅτε περ ἄζυξ ὢν ὥσπερ ἐν πεττοῖς .
διότι δὲ πολιτικὸν ὁ ἄνθρωπος ζῷον πάσης μελίττης καὶ παντὸς ἀγελαίου ζῴου μᾶλλον ,δῆλον .
οὐθὲν γάρ ,ὡς φαμέν ,μάτην ἡ φύσις ποιεῖ ·
λόγον δὲ μόνον ἄνθρωπος ἔχει τῶν ζῴων ·
ἡ μὲν οὖν φωνὴ τοῦ λυπηροῦ καὶ ἡδέος ἐστὶ σημεῖον ,διὸ καὶ τοῖς ἄλλοις ὑπάρχει ζῴοις [ μέχρι γὰρ τούτου ἡ φύσις αὐτῶν ἐλήλυθε ,τοῦ ἔχειν αἴσθησιν λυπηροῦ καὶ ἡδέος καὶ ταῦτα σημαίνειν ἀλλήλοις ] ,ὁ δὲ λόγος ἐπὶ τῷ δηλοῦν ἐστι τὸ συμφέρον καὶ τὸ βλαβερόν ,ὥστε καὶ τὸ δίκαιον καὶ τὸ ἄδικον ·
τοῦτο γὰρ πρὸς τὰ ἄλλα ζῷα τοῖς ἀνθρώποις ἴδιον ,τὸ μόνον ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ καὶ δικαίου καὶ ἀδίκου καὶ τῶν ἄλλων αἴσθησιν ἔχειν ·ἡ δὲ τούτων κοινωνία ποιεῖ οἰκίαν καὶ πόλιν .
καὶ πρότερον δὲ τῇ φύσει πόλις ἢ οἰκία καὶ ἕκαστος ἡμῶν ἐστιν .
τὸ γὰρ ὅλον πρότερον ἀναγκαῖον εἶναι τοῦ μέρους ·
ἀναιρουμένου γὰρ τοῦ ὅλου οὐκ ἔσται ποὺς οὐδὲ χείρ ,εἰ μὴ ὁμωνύμως ,ὥσπερ εἴ τις λέγοι τὴν λιθίνην [ διαφθαρεῖσα γὰρ ἔσται τοιαύτη ] ,πάντα δὲ τῷ ἔργῳ ὥρισται καὶ τῇ δυνάμει ,ὥστε μηκέτι τοιαῦτα ὄντα οὐ λεκτέον τὰ αὐτὰ εἶναι ἀλλ᾽ ὁμώνυμα .
ὅτι μὲν οὖν ἡ πόλις καὶ φύσει πρότερον ἢ ἕκαστος ,δῆλον ·
εἰ γὰρ μὴ αὐτάρκης ἕκαστος χωρισθείς ,ὁμοίως τοῖς ἄλλοις μέρεσιν ἕξει πρὸς τὸ ὅλον ,ὁ δὲ μὴ δυνάμενος κοινωνεῖν ἢ μηδὲν δεόμενος δι᾽ αὐτάρκειαν οὐθὲν μέρος πόλεως ,ὥστε ἢ θηρίον ἢ θεός .
φύσει μὲν οὖν ἡ ὁρμὴ ἐν πᾶσιν ἐπὶ τὴν τοιαύτην κοινωνίαν ·
ὁ δὲ πρῶτος συστήσας μεγίστων ἀγαθῶν αἴτιος .
ὥσπερ γὰρ καὶ τελεωθὲν βέλτιστον τῶν ζῴων ὁ ἄνθρωπός ἐστιν ,οὕτω καὶ χωρισθεὶς νόμου καὶ δίκης χείριστον πάντων .
χαλεπωτάτη γὰρ ἀδικία ἔχουσα ὅπλα ·ὁ δὲ ἄνθρωπος ὅπλα ἔχων φύεται φρονήσει καὶ ἀρετῇ ,οἷς ἐπὶ τἀναντία ἔστι χρῆσθαι μάλιστα .
διὸ ἀνοσιώτατον καὶ ἀγριώτατον ἄνευ ἀρετῆς ,καὶ πρὸς ἀφροδίσια καὶ ἐδωδὴν χείριστον .
ἡ δὲ δικαιοσύνη πολιτικόν ·
ἡ γὰρ δίκη πολιτικῆς κοινωνίας τάξις ἐστίν ,ἡ δὲ δικαιοσύνη τοῦ δικαίου κρίσις .
ἐπεὶ δὲ φανερὸν ἐξ ὧν μορίων ἡ πόλις συνέστηκεν ,ἀναγκαῖον πρῶτον περὶ οἰκονομίας εἰπεῖν ·
πᾶσα γὰρ σύγκειται πόλις ἐξ οἰκιῶν .
οἰκονομίας δὲ μέρη ἐξ ὧν πάλιν οἰκία συνέστηκεν ·
οἰκία δὲ τέλειος ἐκ δούλων καὶ ἐλευθέρων .
ἐπεὶ δ᾽ ἐν τοῖς ἐλαχίστοις πρῶτον ἕκαστον ζητητέον ,πρῶτα δὲ καὶ ἐλάχιστα μέρη οἰκίας δεσπότης καὶ δοῦλος ,καὶ πόσις καὶ ἄλοχος ,καὶ πατὴρ καὶ τέκνα ,περὶ τριῶν ἂν τούτων σκεπτέον εἴη τί ἕκαστον καὶ ποῖον δεῖ εἶναι .
ταῦτα δ᾽ ἐστὶ δεσποτικὴ καὶ γαμική [ ἀνώνυμον γὰρ ἡ γυναικὸς καὶ ἀνδρὸς σύζευξις ] καὶ τρίτον τεκνοποιητική [ καὶ γὰρ αὕτη οὐκ ὠνόμασται ἰδίῳ ὀνόματι ] .
ἔστωσαν δὴ αὗται τρεῖς ἃς εἴπομεν .
ἔστι δέ τι μέρος ὃ δοκεῖ τοῖς μὲν εἶναι οἰκονομία ,τοῖς δὲ μέγιστον μέρος αὐτῆς ·ὅπως δ᾽ ἔχει ,θεωρητέον ·
λέγω δὲ περὶ τῆς καλουμένης χρηματιστικῆς .
πρῶτον δὲ περὶ δεσπότου καὶ δούλου εἴπωμεν ,ἵνα τά τε πρὸς τὴν ἀναγκαίαν χρείαν ἴδωμεν ,κἂν εἴ τι πρὸς τὸ εἰδέναι περὶ αὐτῶν δυναίμεθα λαβεῖν βέλτιον τῶν νῦν ὑπολαμβανομένων .
τοῖς μὲν γὰρ δοκεῖ ἐπιστήμη τέ τις εἶναι ἡ δεσποτεία ,καὶ ἡ αὐτὴ οἰκονομία καὶ δεσποτεία καὶ πολιτικὴ καὶ βασιλική ,καθάπερ εἴπομεν ἀρχόμενοι ·
τοῖς δὲ παρὰ φύσιν τὸ δεσπόζειν [ νόμῳ γὰρ τὸν μὲν δοῦλον εἶναι τὸν δ᾽ ἐλεύθερον ,φύσει δ᾽ οὐθὲν διαφέρειν ] ·διόπερ οὐδὲ δίκαιον ·βίαιον γάρ .ἐπεὶ οὖν ἡ κτῆσις μέρος τῆς οἰκίας ἐστὶ καὶ ἡ κτητικὴ μέρος τῆς οἰκονομίας [ ἄνευ γὰρ τῶν ἀναγκαίων ἀδύνατον καὶ ζῆν καὶ εὖ ζῆν ] ,ὥσπερ δὲ ταῖς ὡρισμέναις τέχναις ἀναγκαῖον ἂν εἴη ὑπάρχειν τὰ οἰκεῖα ὄργανα ,εἰ μέλλει ἀποτελεσθήσεσθαι τὸ ἔργον ,οὕτω καὶ τῷ οἰκονομικῷ .τῶν δ᾽ ὀργάνων τὰ μὲν ἄψυχα τὰ δὲ ἔμψυχα [ οἷον τῷ κυβερνήτῃ ὁ μὲν οἴαξ ἄψυχον ὁ δὲ 
ὁ γὰρ ὑπηρέτης ἐν ὀργάνου εἴδει ταῖς τέχναις ἐστίν ] ·
εἰ γὰρ ἠδύνατο ἕκαστον τῶν ὀργάνων κελευσθὲν ἢ προαισθανόμενον ἀποτελεῖν τὸ αὑτοῦ ἔργον ,καὶ ὥσπερ τὰ Δαιδάλου φασὶν ἢ τοὺς τοῦ Ἡφαίστου τρίποδας ,οὕς φησιν ὁ ποιητὴς αὐτομάτους θεῖον δύεσθαι ἀγῶνα ,οὕτως αἱ κερκίδες ἐκέρκιζον αὐταὶ καὶ τὰ πλῆκτρα ἐκιθάριζεν ,οὐδὲν ἂν ἔδει οὔτε τοῖς ἀρχιτέκτοσιν ὑπηρετῶν οὔτε τοῖς δεσπόταις δούλων .
τὰ μὲν οὖν λεγόμενα ὄργανα ποιητικὰ ὄργανά ἐστι ,τὸ δὲ κτῆμα πρακτικόν ·
ἀπὸ μὲν γὰρ τῆς κερκίδος ἕτερόν τι γίνεται παρὰ τὴν χρῆσιν αὐτῆς ,ἀπὸ δὲ τῆς ἐσθῆτος καὶ τῆς κλίνης ἡ χρῆσις μόνον .
ἔτι δ᾽ ἐπεὶ διαφέρει ἡ ποίησις εἴδει καὶ ἡ πρᾶξις ,καὶ δέονται ἀμφότεραι ὀργάνων ,ἀνάγκη καὶ ταῦτα τὴν αὐτὴν ἔχειν διαφοράν .
ὁ δὲ βίος πρᾶξις ,οὐ ποίησις ,ἐστιν ·
διὸ καὶ ὁ δοῦλος ὑπηρέτης τῶν πρὸς τὴν πρᾶξιν .
τὸ δὲ κτῆμα λέγεται ὥσπερ καὶ τὸ μόριον .
τό γὰρ μόριον οὐ μόνον ἄλλου ἐστὶ μόριον ,ἀλλὰ καὶ ἁπλῶς ἄλλου ·
ὁμοίως δὲ καὶ τὸ κτῆμα .διὸ ὁ μὲν δεσπότης τοῦ δούλου δεσπότης μόνον ,ἐκείνου δ᾽ οὐκ ἔστιν ·ὁ δὲ δοῦλος οὐ μόνον δεσπότου δοῦλός ἐστιν ,ἀλλὰ καὶ ὅλως ἐκείνου .
τίς μὲν οὖν ἡ φύσις τοῦ δούλου καὶ τίς ἡ δύναμις ,ἐκ τούτων δῆλον ·
ὁ γὰρ μὴ αὑτοῦ φύσει ἀλλ᾽ ἄλλου ἄνθρωπος ὤν ,οὗτος φύσει δοῦλός ἐστιν ,ἄλλου δ᾽ ἐστὶν ἄνθρωπος ὃς ἂν κτῆμα ᾖ ἄνθρωπος ὤν ,κτῆμα δὲ ὄργανον πρακτικὸν καὶ χωριστόν .
πότερον δ᾽ ἔστι τις φύσει τοιοῦτος ἢ οὔ ,καὶ πότερον βέλτιον καὶ δίκαιόν τινι δουλεύειν ἢ οὔ ,ἀλλὰ πᾶσα δουλεία παρὰ φύσιν ἐστί ,μετὰ ταῦτα σκεπτέον .
οὐ χαλεπὸν δὲ καὶ τῷ λόγῳ θεωρῆσαι καὶ ἐκ τῶν γινομένων καταμαθεῖν .
τὸ γὰρ ἄρχειν καὶ ἄρχεσθαι οὐ μόνον τῶν ἀναγκαίων ἀλλὰ καὶ τῶν συμφερόντων ἐστί ,καὶ εὐθὺς ἐκ γενετῆς ἔνια διέστηκε τὰ μὲν ἐπὶ τὸ ἄρχεσθαι τὰ δ᾽ ἐπὶ τὸ ἄρχειν .
καὶ εἴδη πολλὰ καὶ ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων ἔστιν [ καὶ ἀεὶ βελτίων ἡ ἀρχὴ ἡ τῶν βελτιόνων ἀρχομένων ,οἷον ἀνθρώπου ἢ θηρίου ·
τὸ γὰρ ἀποτελούμενον ὑπὸ τῶν βελτιόνων βέλτιον ἔργον ·ὅπου δὲ τὸ μὲν ἄρχει τὸ δ᾽ ἄρχεται ,ἔστι τι τούτων ἔργον ] ·ὅσα γὰρ ἐκ πλειόνων συνέστηκε καὶ γίνεται ἕν τι κοινόν ,εἴτε ἐκ συνεχῶν εἴτε ἐκ διῃρημένων ,ἐν ἅπασιν ἐμφαίνεται τὸ ἄρχον καὶ τὸ ἀρχόμενον ,καὶ τοῦτο ἐκ τῆς ἁπάσης φύσεως ἐνυπάρχει τοῖς ἐμψύχοις ·καὶ γὰρ ἐν τοῖς μὴ μετέχουσι ζωῆς ἔστι τις ἀρχή ,οἷον ἁρμονίας .
ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἴσως ἐξωτερικωτέρας ἐστὶ σκέψεως ·
τὸ δὲ ζῷον πρῶτον συνέστηκεν ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος ,ὧν τὸ μὲν ἄρχον ἐστὶ φύσει τὸ δ᾽ ἀρχόμενον .
δεῖ δὲ σκοπεῖν ἐν τοῖς κατὰ φύσιν ἔχουσι μᾶλλον τὸ φύσει ,καὶ μὴ ἐν τοῖς διεφθαρμένοις ·
διὸ καὶ τὸν βέλτιστα διακείμενον καὶ κατὰ σῶμα καὶ κατὰ ψυχὴν ἄνθρωπον θεωρητέον ,ἐν ᾧ τοῦτο δῆλον ·
τῶν γὰρ μοχθηρῶν ἢ μοχθηρῶς ἐχόντων δόξειεν ἂν ἄρχειν πολλάκις τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς διὰ τὸ φαύλως καὶ παρὰ φύσιν ἔχειν .
ἔστι δ᾽ οὖν ,ὥσπερ λέγομεν ,πρῶτον ἐν ζῴῳ θεωρῆσαι καὶ δεσποτικὴν ἀρχὴν καὶ πολιτικήν ·ἡ μὲν γὰρ ψυχὴ τοῦ σώματος ἄρχει δεσποτικὴν ἀρχήν ,ὁ δὲ νοῦς τῆς ὀρέξεως πολιτικὴν ἢ βασιλικήν ·ἐν οἷς φανερόν ἐστιν ὅτι κατὰ φύσιν καὶ συμφέρον τὸ ἄρχεσθαι τῷ σώματι ὑπὸ τῆς ψυχῆς ,καὶ τῷ παθητικῷ μορίῳ ὑπὸ τοῦ νοῦ καὶ τοῦ μορίου τοῦ λόγον ἔχοντος ,τὸ δ᾽ ἐξ ἴσου ἢ ἀνάπαλιν βλαβερὸν πᾶσιν .
πάλιν ἐν ἀνθρώπῳ καὶ τοῖς ἄλλοις ζῴοις ὡσαύτως ·
τὰ μὲν γὰρ ἥμερα τῶν ἀγρίων βελτίω τὴν φύσιν ,τούτοις δὲ πᾶσι βέλτιον ἄρχεσθαι ὑπ᾽ ἀνθρώπου ·τυγχάνει γὰρ σωτηρίας οὕτως .
ἔτι δὲ τὸ ἄρρεν πρὸς τὸ θῆλυ φύσει τὸ μὲν κρεῖττον τὸ δὲ χεῖρον ,καὶ τὸ μὲν ἄρχον τὸ δ᾽ ἀρχόμενον .
τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἀναγκαῖον εἶναι καὶ ἐπὶ πάντων ἀνθρώπων .
ὅσοι μὲν οὖν τοσοῦτον διεστᾶσιν ὅσον ψυχὴ σώματος καὶ ἄνθρωπος θηρίου [ διάκεινται δὲ τοῦτον τὸν τρόπον ὅσων ἐστὶν ἔργον ἡ τοῦ σώματος χρῆσις ,καὶ τοῦτ᾽ ἐστ᾽ ἀπ᾽ αὐτῶν βέλτιστον ] ,οὗτοι μέν εἰσι φύσει δοῦλοι ,οἷς βέλτιόν ἐστιν ἄρχεσθαι ταύτην τὴν ἀρχήν ,εἴπερ καὶ τοῖς εἰρημένοις .
ἔστι γὰρ φύσει δοῦλος ὁ δυνάμενος ἄλλου εἶναι [ διὸ καὶ ἄλλου ἐστίν ] ,καὶ ὁ κοινωνῶν λόγου τοσοῦτον ὅσον αἰσθάνεσθαι ἀλλὰ μὴ ἔχειν .
τὰ γὰρ ἄλλα ζῷα οὐ λόγῳ [αἰσθανόμενα] ἀλλὰ παθήμασιν ὑπηρετεῖ .
καὶ ἡ χρεία δὲ παραλλάττει μικρόν ·
ἡ γὰρ πρὸς τἀναγκαῖα τῷ σώματι βοήθεια γίνεται παρ᾽ ἀμφοῖν ,παρά τε τῶν δούλων καὶ παρὰ τῶν ἡμέρων ζῴων .
βούλεται μὲν οὖν ἡ φύσις καὶ τὰ σώματα διαφέροντα ποιεῖν τὰ τῶν ἐλευθέρων καὶ τῶν δούλων ,τὰ μὲν ἰσχυρὰ πρὸς τὴν ἀναγκαίαν χρῆσιν ,τὰ δ᾽ ὀρθὰ καὶ ἄχρηστα πρὸς τὰς τοιαύτας ἐργασίας ,ἀλλὰ χρήσιμα πρὸς πολιτικὸν βίον [ οὗτος δὲ καὶ γίνεται διῃρημένος εἴς τε τὴν πολεμικὴν χρείαν καὶ τὴν εἰρηνικήν ] ,συμβαίνει δὲ πολλάκις καὶ τοὐναντίον ,τοὺς μὲν τὰ σώματα ἔχειν ἐλευθέρων τοὺς δὲ τὰς ψυχάς ·
ἐπεὶ τοῦτό γε φανερόν ,ὡς εἰ τοσοῦτον γένοιντο διάφοροι τὸ σῶμα μόνον ὅσον αἱ τῶν θεῶν εἰκόνες ,τοὺς ὑπολειπομένους πάντες φαῖεν ἂν ἀξίους εἶναι τούτοις δουλεύειν .
εἰ δ᾽ ἐπὶ τοῦ σώματος τοῦτ᾽ ἀληθές ,πολὺ δικαιότερον ἐπὶ τῆς ψυχῆς τοῦτο διωρίσθαι ·
ἀλλ᾽ οὐχ ὁμοίως ῥᾴδιον ἰδεῖν τό τε τῆς ψυχῆς κάλλος καὶ τὸ τοῦ σώματος .
ὅτι μὲν τοίνυν εἰσὶ φύσει τινὲς οἱ μὲν ἐλεύθεροι οἱ δὲ δοῦλοι ,φανερόν ,οἷς καὶ συμφέρει τὸ δουλεύειν καὶ δίκαιόν ἐστιν .
ὅτι δὲ καὶ οἱ τἀναντία φάσκοντες τρόπον τινὰ λέγουσιν ὀρθῶς ,οὐ χαλεπὸν ἰδεῖν .
διχῶς γὰρ λέγεται τὸ δουλεύειν καὶ ὁ δοῦλος .
ἔστι γάρ τις καὶ κατὰ νόμον δοῦλος καὶ δουλεύων ·ὁ γὰρ νόμος ὁμολογία τίς ἐστιν ἐν ᾧ τὰ κατὰ πόλεμον κρατούμενα τῶν κρατούντων εἶναί φασιν .τοῦτο δὴ τὸ δίκαιον πολλοὶ τῶν ἐν τοῖς νόμοις ὥσπερ ῥήτορα γράφονται παρανόμων ,ὡς δεινὸν ὂν εἰ τοῦ βιάσασθαι δυναμένου καὶ κατὰ δύναμιν κρείττονος ἔσται δοῦλον καὶ ἀρχόμενον τὸ βιασθέν .
καὶ τοῖς μὲν οὕτως δοκεῖ τοῖς δ᾽ ἐκείνως ,καὶ τῶν σοφῶν .
αἴτιον δὲ ταύτης τῆς ἀμφισβητήσεως ,καὶ ὃ ποιεῖ τοὺς λόγους ἐπαλλάττειν ,ὅτι τρόπον τινὰ ἀρετὴ τυγχάνουσα χορηγίας καὶ βιάζεσθαι δύναται μάλιστα ,καὶ ἔστιν ἀεὶ τὸ κρατοῦν ἐν ὑπεροχῇ ἀγαθοῦ τινος ,ὥστε δοκεῖν μὴ ἄνευ ἀρετῆς εἶναι τὴν βίαν ,ἀλλὰ περὶ τοῦ δικαίου μόνον εἶναι τὴν ἀμφισβήτησιν [ διὰ γὰρ τοῦτο τοῖς μὲν ἄνοια δοκεῖν τὸ δίκαιον εἶναι ,τοῖς δ᾽ αὐτὸ τοῦτο δίκαιον ,τὸ τὸν κρείττονα ἄρχειν ] ·
ἐπεὶ διαστάντων γε χωρὶς τούτων τῶν λόγων οὔτε ἰσχυρὸν οὐθὲν ἔχουσιν οὔτε πιθανὸν ἅτεροι λόγοι ,ὡς οὐ δεῖ τὸ βέλτιον κατ᾽ ἀρετὴν ἄρχειν καὶ δεσπόζειν .
ὅλως δ᾽ ἀντεχόμενοί τινες ,ὡς οἴονται ,δικαίου τινός [ ὁ γὰρ νόμος δίκαιόν τι ] τὴν κατὰ πόλεμον δουλείαν τιθέασι δικαίαν ,ἅμα δ᾽ οὔ φασιν ·
τήν τε γὰρ ἀρχὴν ἐνδέχεται μὴ δικαίαν εἶναι τῶν πολέμων ,καὶ τὸν ἀνάξιον δουλεύειν οὐδαμῶς ἂν φαίη τις δοῦλον εἶναι ·εἰ δὲ μή ,συμβήσεται τοὺς εὐγενεστάτους εἶναι δοκοῦντας δούλους εἶναι καὶ ἐκ δούλων ,ἐὰν συμβῇ πραθῆναι ληφθέντας .
διόπερ αὐτοὺς οὐ βούλονται λέγειν δούλους ,ἀλλὰ τοὺς βαρβάρους .
καίτοι ὅταν τοῦτο λέγωσιν ,οὐθὲν ἄλλο ζητοῦσιν ἢ τὸ φύσει δοῦλον ὅπερ ἐξ ἀρχῆς εἴπομεν ·
ἀνάγκη γὰρ εἶναί τινας φάναι τοὺς μὲν πανταχοῦ δούλους τοὺς δ᾽ οὐδαμοῦ .
τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ περὶ εὐγενείας ·
αὑτοὺς μὲν γὰρ οὐ μόνον παρ᾽ αὑτοῖς εὐγενεῖς ἀλλὰ πανταχοῦ νομίζουσιν ,τοὺς δὲ βαρβάρους οἴκοι μόνον ,ὡς ὄν τι τὸ μὲν ἁπλῶς εὐγενὲς καὶ ἐλεύθερον τὸ δ᾽ οὐχ ἁπλῶς ,ὥσπερ καὶ ἡ Θεοδέκτου Ἑλένη φησὶ θείων δ᾽ ἀπ᾽ ἀμφοῖν ἔκγονον ῥιζωμάτων τίς ἂν προσειπεῖν ἀξιώσειεν λάτριν ; 
ὅταν δὲ τοῦτο λέγωσιν ,οὐθενὶ ἀλλ᾽ ἢ ἀρετῇ καὶ κακίᾳ διορίζουσι τὸ δοῦλον καὶ ἐλεύθερον ,καὶ τοὺς εὐγενεῖς καὶ τοὺς δυσγενεῖς .
ἀξιοῦσι γάρ ,ὥσπερ ἐξ ἀνθρώπου ἄνθρωπον καὶ ἐκ θηρίων γίνεσθαι θηρίον ,οὕτω καὶ ἐξ ἀγαθῶν ἀγαθόν .ἡ δὲ φύσις βούλεται μὲν τοῦτο ποιεῖν πολλάκις ,οὐ μέντοι δύναται .ὅτι μὲν οὖν ἔχει τινὰ λόγον ἡ ἀμφισβήτησις ,καὶ οὐκ εἰσί τινες οἱ μὲν φύσει δοῦλοι οἱ δ᾽ ἐλεύθεροι ,δῆλον ,καὶ ὅτι ἔν τισι διώρισται τὸ τοιοῦτον ,ὧν συμφέρει τῷ μὲν τὸ δουλεύειν τῷ δὲ τὸ δεσπόζειν [καὶ δίκαιον] ,καὶ δεῖ τὸ μὲν ἄρχεσθαι τὸ δ᾽ ἄρχειν ἣν πεφύκασιν ἀρχὴν ἄρχειν ,ὥστε καὶ δεσπόζειν ,τὸ δὲ κακῶς ἀσυμφόρως ἐστὶν ἀμφοῖν [ 
διὸ καὶ συμφέρον ἐστί τι καὶ φιλία δούλῳ καὶ δεσπότῃ πρὸς ἀλλήλους τοῖς φύσει τούτων ἠξιωμένοις ,τοῖς δὲ μὴ τοῦτον τὸν τρόπον ,ἀλλὰ κατὰ νόμον καὶ βιασθεῖσι ,τοὐναντίον ] .
φανερὸν δὲ καὶ ἐκ τούτων ὅτι οὐ ταὐτόν ἐστι δεσποτεία καὶ πολιτική ,οὐδὲ πᾶσαι ἀλλήλαις αἱ ἀρχαί ,ὥσπερ τινές φασιν .
ἡ μὲν γὰρ ἐλευθέρων φύσει ἡ δὲ δούλων ἐστίν ,καὶ ἡ μὲν οἰκονομικὴ μοναρχία [ μοναρχεῖται γὰρ πᾶς οἶκος ] ,ἡ δὲ πολιτικὴ ἐλευθέρων καὶ ἴσων ἀρχή .
ὁ μὲν οὖν δεσπότης οὐ λέγεται κατ᾽ ἐπιστήμην ,ἀλλὰ τῷ τοιόσδ᾽ εἶναι ,ὁμοίως δὲ καὶ ὁ δοῦλος καὶ ὁ ἐλεύθερος .
ἐπιστήμη δ᾽ ἂν εἴη καὶ δεσποτικὴ καὶ δουλική ,δουλικὴ μὲν οἵαν περ ὁ ἐν Συρακούσαις ἐπαίδευεν ·ἐκεῖ γὰρ λαμβάνων τις μισθὸν ἐδίδασκε τὰ ἐγκύκλια διακονήματα τοὺς παῖδας ·εἴη δ᾽ ἂν καὶ ἐπὶ πλεῖον τῶν τοιούτων μάθησις ,οἷον ὀψοποιικὴ καὶ τἆλλα τὰ τοιαῦτα γένη τῆς διακονίας .ἔστι γὰρ ἕτερα ἑτέρων τὰ μὲν ἐντιμότερα ἔργα τὰ δ᾽ ἀναγκαιότερα ,καὶ κατὰ τὴν παροιμίαν δοῦλος πρὸ δούλου ,δεσπότης πρὸ δεσπότου .
αἱ μὲν οὖν τοιαῦται πᾶσαι δουλικαὶ ἐπιστῆμαί εἰσι ·
δεσποτικὴ δ᾽ ἐπιστήμη ἐστὶν ἡ χρηστικὴ δούλων .ὁ γὰρ δεσπότης οὐκ ἐν τῷ κτᾶσθαι τοὺς δούλους ,ἀλλ᾽ ἐν τῷ χρῆσθαι δούλοις .
ἔστι δ᾽ αὕτη ἡ ἐπιστήμη οὐδὲν μέγα ἔχουσα οὐδὲ σεμνόν ·
ἃ γὰρ τὸν δοῦλον ἐπίστασθαι δεῖ ποιεῖν ,ἐκεῖνον δεῖ ταῦτα ἐπίστασθαι ἐπιτάττειν .
διὸ ὅσοις ἐξουσία μὴ αὐτοὺς κακοπαθεῖν ,ἐπίτροπός τις λαμβάνει ταύτην τὴν τιμήν ,αὐτοὶ δὲ πολιτεύονται ἢ φιλοσοφοῦσιν .
ἡ δὲ κτητικὴ ἑτέρα ἀμφοτέρων τούτων ,οἷον ἡ δικαία ,πολεμική τις οὖσα ἢ θηρευτική .
περὶ μὲν οὖν δούλου καὶ δεσπότου τοῦτον διωρίσθω τὸν τρόπον .
ὅλως δὲ περὶ πάσης κτήσεως καὶ χρηματιστικῆς θεωρήσωμεν κατὰ τὸν ὑφηγημένον τρόπον ,ἐπείπερ καὶ ὁ δοῦλος τῆς κτήσεως μέρος τι ἦν .
πρῶτον μὲν οὖν ἀπορήσειεν ἄν τις πότερον ἡ χρηματιστικὴ ἡ αὐτὴ τῇ οἰκονομικῇ ἐστιν ἢ μέρος τι ,ἢ ὑπηρετική ,καὶ εἰ ὑπηρετική ,πότερον ὡς ἡ κερκιδοποιικὴ τῇ ὑφαντικῇ ἢ ὡς ἡ χαλκουργικὴ τῇ ἀνδριαντοποιίᾳ [ οὐ γὰρ ὡσαύτως ὑπηρετοῦσιν ,ἀλλ᾽ ἡ μὲν ὄργανα παρέχει ,ἡ δὲ τὴν ὕλην ·λέγω δὲ ὕλην τὸ ὑποκείμενον ἐξ οὗ τι ἀποτελεῖται ἔργον ,οἷον ὑφάντῃ μὲν ἔρια ἀνδριαντοποιῷ δὲ χαλκόν ] .ὅτι μὲν οὖν οὐχ ἡ αὐτὴ ἡ οἰκονομικὴ τῇ χρηματιστικῇ ,δῆλον [ τῆς μὲν γὰρ τὸ πορίσασθαι ,τῆς δὲ τὸ χρήσασθαι ·τίς γὰρ 
·
πότερον δὲ μέρος αὐτῆς ἐστί τι ἢ ἕτερον εἶδος ,ἔχει διαμφισβήτησιν ·
εἰ γάρ ἐστι τοῦ χρηματιστικοῦ θεωρῆσαι πόθεν χρήματα καὶ κτῆσις ἔσται ,ἥ δὲ κτῆσις πολλὰ περιείληφε μέρη καὶ ὁ πλοῦτος ,ὥστε πρῶτον ἡ γεωργικὴ πότερον μέρος τι τῆς οἰκονομικῆς ἢ ἕτερόν τι γένος ,καὶ καθόλου ἡ περὶ τὴν τροφὴν ἐπιμέλεια καὶ κτῆσις ; 
ἀλλὰ μὴν εἴδη γε πολλὰ τροφῆς ,διὸ καὶ βίοι πολλοὶ καὶ τῶν ζῴων καὶ τῶν ἀνθρώπων εἰσίν ·
οὐ γὰρ οἷόν τε ζῆν ἄνευ τροφῆς ,ὥστε αἱ διαφοραὶ τῆς τροφῆς τοὺς βίους πεποιήκασι διαφέροντας τῶν ζῴων .
τῶν τε γὰρ θηρίων τὰ μὲν ἀγελαῖα τὰ δὲ σποραδικά ἐστιν ,ὁποτέρως συμφέρει πρὸς τὴν τροφὴν αὐτοῖς διὰ τὸ τὰ μὲν ζῳοφάγα τὰ δὲ καρποφάγα τὰ δὲ παμφάγα αὐτῶν εἶναι ,ὥστε πρὸς τὰς ῥᾳστώνας καὶ τὴν αἵρεσιν τὴν τούτων ἡ φύσις τοὺς βίους αὐτῶν διώρισεν ,ἐπεὶ δ᾽ οὐ ταὐτὸ ἑκάστῳ ἡδὺ κατὰ φύσιν ἀλλὰ ἕτερα ἑτέροις ,καὶ αὐτῶν τῶν ζῳοφάγων καὶ τῶν καρποφάγων οἱ βίοι πρὸς ἄλληλα διεστᾶσιν ·ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἀνθρώπων .πολὺ γὰρ διαφέρουσιν οἱ τούτων βίοι .οἱ μὲν οὖν ἀργότατοι νομάδες εἰσίν [ ἡ γὰρ ἀπὸ τῶν ἡμέρων τροφὴ ζῴων 
οἱ δ᾽ ἀπὸ θήρας ζῶσι ,καὶ θήρας ἕτεροι ἑτέρας ,οἷον οἱ μὲν ἀπὸ λῃστείας ,οἱ δ᾽ ἀφ᾽ ἁλιείας ,ὅσοι λίμνας καὶ ἕλη καὶ ποταμοὺς ἢ θάλατταν τοιαύτην προσοικοῦσιν ,οἱ δ᾽ ἀπ᾽ ὀρνίθων ἢ θηρίων ἀγρίων ·
τὸ δὲ πλεῖστον γένος τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ τῆς γῆς ζῇ καὶ τῶν ἡμέρων καρπῶν .
οἱ μὲν οὖν βίοι τοσοῦτοι σχεδόν εἰσιν ,ὅσοι γε αὐτόφυτον ἔχουσι τὴν ἐργασίαν καὶ μὴ δι᾽ ἀλλαγῆς καὶ καπηλείας πορίζονται τὴν τροφήν ,
νομαδικὸς λῃστρικὸς ἁλιευτικὸς θηρευτικὸς γεωργικός .
οἱ δὲ καὶ μιγνύντες ἐκ τούτων ἡδέως ζῶσι ,προσαναπληροῦντες τὸν ἐνδεέστερον βίον ,ᾗ τυγχάνει ἐλλείπων πρὸς τὸ αὐτάρκης εἶναι ,οἷον οἱ μὲν νομαδικὸν ἅμα καὶ λῃστρικόν ,οἱ δὲ γεωργικὸν καὶ θηρευτικόν ·
ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τοὺς ἄλλους ·ὡς ἂν ἡ χρεία συναναγκάζῃ ,τοῦτον τὸν τρόπον διάγουσιν .
ἡ μὲν οὖν τοιαύτη κτῆσις ὑπ᾽ αὐτῆς φαίνεται τῆς φύσεως διδομένη πᾶσιν ,ὥσπερ κατὰ τὴν πρώτην γένεσιν εὐθύς ,οὕτω καὶ τελειωθεῖσιν .
καὶ γὰρ κατὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς γένεσιν τὰ μὲν συνεκτίκτει τῶν ζῴων τοσαύτην τροφὴν ὥσθ᾽ ἱκανὴν εἶναι μέχρις οὗ ἂν δύνηται αὐτὸ αὑτῷ πορίζειν τὸ γεννηθέν ,οἷον ὅσα σκωληκοτοκεῖ ἢ ᾠοτοκεῖ ·
ὅσα δὲ ζῳοτοκεῖ ,τοῖς γεννωμένοις ἔχει τροφὴν ἐν αὑτοῖς μέχρι τινός ,τὴν τοῦ καλουμένου γάλακτος φύσιν .
ὥστε ὁμοίως δῆλον ὅτι καὶ γενομένοις οἰητέον τά τε φυτὰ τῶν ζῴων ἕνεκεν εἶναι καὶ τὰ ἄλλα ζῷα τῶν ἀνθρώπων χάριν ,τὰ μὲν ἥμερα καὶ διὰ τὴν χρῆσιν καὶ διὰ τὴν τροφήν ,τῶν δ᾽ ἀγρίων ,εἰ μὴ πάντα ,ἀλλὰ τά γε πλεῖστα τῆς τροφῆς καὶ ἄλλης βοηθείας ἕνεκεν ,ἵνα καὶ ἐσθὴς καὶ ἄλλα ὄργανα γίνηται ἐξ αὐτῶν .
εἰ οὖν ἡ φύσις μηθὲν μήτε ἀτελὲς ποιεῖ μήτε μάτην ,ἀναγκαῖον τῶν ἀνθρώπων ἕνεκεν αὐτὰ πάντα πεποιηκέναι τὴν φύσιν .
διὸ καὶ ἡ πολεμικὴ φύσει κτητική πως ἔσται [ ἡ γὰρ θηρευτικὴ μέρος αὐτῆς ] ,ᾗ δεῖ χρῆσθαι πρός τε τὰ θηρία καὶ τῶν ἀνθρώπων ὅσοι πεφυκότες ἄρχεσθαι μὴ θέλουσιν ,ὡς φύσει δίκαιον τοῦτον ὄντα τὸν πόλεμον .
ἓν μὲν οὖν εἶδος κτητικῆς κατὰ φύσιν τῆς οἰκονομικῆς μέρος ἐστίν ,καθὸ δεῖ ἤτοι ὑπάρχειν ἢ πορίζειν αὐτὴν ὅπως ὑπάρχῃ ὧν ἔστι θησαυρισμὸς χρημάτων πρὸς ζωὴν ἀναγκαίων ,καὶ χρησίμων εἰς κοινωνίαν πόλεως ἢ οἰκίας .
καὶ ἔοικεν ὅ γ᾽ ἀληθινὸς πλοῦτος ἐκ τούτων εἶναι .
ἡ γὰρ τῆς τοιαύτης κτήσεως αὐτάρκεια πρὸς ἀγαθὴν ζωὴν οὐκ ἄπειρός ἐστιν ,ὥσπερ Σόλων φησὶ ποιήσας πλούτου δ᾽ οὐθὲν τέρμα πεφασμένον ἀνδράσι κεῖται .
οὐδὲν γὰρ ὄργανον ἄπειρον οὐδεμιᾶς ἐστι τέχνης οὔτε πλήθει οὔτε μεγέθει ,ὁ δὲ πλοῦτος ὀργάνων πλῆθός ἐστιν οἰκονομικῶν καὶ πολιτικῶν .
ὅτι μὲν τοίνυν ἔστι τις κτητικὴ κατὰ φύσιν τοῖς οἰκονόμοις καὶ τοῖς πολιτικοῖς ,καὶ δι᾽ ἣν αἰτίαν ,δῆλον .
ἔστι δὲ γένος ἄλλο κτητικῆς ,ἣν μάλιστα καλοῦσι ,καὶ δίκαιον αὐτὸ καλεῖν ,χρηματιστικήν ,δι᾽ ἣν οὐδὲν δοκεῖ πέρας εἶναι πλούτου καὶ κτήσεως ·
ἣν ὡς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν τῇ λεχθείσῃ πολλοὶ νομίζουσι διὰ τὴν γειτνίασιν ·
ἔστι δ᾽ οὔτε ἡ αὐτὴ τῇ εἰρημένῃ οὔτε πόρρω ἐκείνης .
ἔστι δ᾽ ἡ μὲν φύσει ἡ δ᾽ οὐ φύσει αὐτῶν ,ἀλλὰ δι᾽ ἐμπειρίας τινὸς καὶ τέχνης γίνεται μᾶλλον .
λάβωμεν δὲ περὶ αὐτῆς τὴν ἀρχὴν ἐντεῦθεν .
ἑκάστου γὰρ κτήματος διττὴ ἡ χρῆσίς ἐστιν ,ἀμφότεραι δὲ καθ᾽ αὑτὸ μὲν ἀλλ᾽ οὐχ ὁμοίως καθ᾽ αὑτό ,ἀλλ᾽ ἡ μὲν οἰκεία ἡ δ᾽ οὐκ οἰκεία τοῦ πράγματος ,οἷον ὑποδήματος ἥ τε ὑπόδεσις καὶ ἡ μεταβλητική .
ἀμφότεραι γὰρ ὑποδήματος χρήσεις ·
καὶ γὰρ ὁ ἀλλαττόμενος τῷ δεομένῳ ὑποδήματος ἀντὶ νομίσματος ἢ τροφῆς χρῆται τῷ ὑποδήματι ᾗ ὑπόδημα ,ἀλλ᾽ οὐ τὴν οἰκείαν χρῆσιν ·οὐ γὰρ ἀλλαγῆς ἕνεκεν γέγονε .
τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἔχει καὶ περὶ τῶν ἄλλων κτημάτων .
ἔστι γὰρ ἡ μεταβλητικὴ πάντων ,ἀρξαμένη τὸ μὲν πρῶτον ἐκ τοῦ κατὰ φύσιν ,τῷ τὰ μὲν πλείω τὰ δὲ ἐλάττω τῶν ἱκανῶν ἔχειν τοὺς ἀνθρώπους [ ᾗ καὶ δῆλον ὅτι οὐκ ἔστι φύσει τῆς χρηματιστικῆς ἡ καπηλική ·
ὅσον γὰρ ἱκανὸν αὐτοῖς ,ἀναγκαῖον ἦν ποιεῖσθαι τὴν ἀλλαγήν ] .
ἐν μὲν οὖν τῇ πρώτῃ κοινωνίᾳ [ τοῦτο δ᾽ ἐστὶν οἰκία ] φανερὸν ὅτι οὐδὲν ἔστιν ἔργον αὐτῆς ,ἀλλ᾽ ἤδη πλειόνων τῆς κοινωνίας οὔσης .
οἱ μὲν γὰρ τῶν αὑτῶν ἐκοινώνουν πάντων ,οἱ δὲ κεχωρισμένοι πολλῶν πάλιν καὶ ἑτέρων ,ὧν κατὰ τὰς δεήσεις ἀναγκαῖον ποιεῖσθαι τὰς μεταδόσεις ,καθάπερ ἔτι πολλὰ ποιεῖ καὶ τῶν βαρβαρικῶν ἐθνῶν ,κατὰ τὴν ἀλλαγήν .
αὐτὰ γὰρ τὰ χρήσιμα πρὸς αὑτὰ καταλλάττονται ,ἐπὶ πλέον δ᾽ οὐθέν ,οἷον οἶνον πρὸς σῖτον διδόντες καὶ λαμβάνοντες ,καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων ἕκαστον .
ἡ μὲν οὖν τοιαύτη μεταβλητικὴ οὔτε παρὰ φύσιν οὔτε χρηματιστικῆς ἐστιν εἶδος οὐδέν [ εἰς ἀναπλήρωσιν γὰρ τῆς κατὰ φύσιν αὐταρκείας ἦν ] ·
ἐκ μέντοι ταύτης ἐγένετ᾽ ἐκείνη κατὰ λόγον .
ξενικωτέρας γὰρ γενομένης τῆς βοηθείας τῷ εἰσάγεσθαι ὧν ἐνδεεῖς ἦσαν καὶ ἐκπέμπειν ὧν ἐπλεόναζον ,ἐξ ἀνάγκης ἡ τοῦ νομίσματος ἐπορίσθη χρῆσις .
οὐ γὰρ εὐβάστακτον ἕκαστον τῶν κατὰ φύσιν ἀναγκαίων ·
διὸ πρὸς τὰς ἀλλαγὰς τοιοῦτόν τι συνέθεντο πρὸς σφᾶς αὐτοὺς διδόναι καὶ λαμβάνειν ,ὃ τῶν χρησίμων αὐτὸ ὂν εἶχε τὴν χρείαν εὐμεταχείριστον πρὸς τὸ ζῆν ,οἷον σίδηρος καὶ ἄργυρος κἂν εἴ τι τοιοῦτον ἕτερον ,τὸ μὲν πρῶτον ἁπλῶς ὁρισθὲν μεγέθει καὶ σταθμῷ ,τὸ δὲ τελευταῖον καὶ χαρακτῆρα ἐπιβαλλόντων ,ἵνα ἀπολύσῃ τῆς μετρήσεως αὑτούς ·
ὁ γὰρ χαρακτὴρ ἐτέθη τοῦ ποσοῦ σημεῖον .
πορισθέντος οὖν ἤδη νομίσματος ἐκ τῆς ἀναγκαίας ἀλλαγῆς θάτερον εἶδος τῆς χρηματιστικῆς ἐγένετο ,τὸ καπηλικόν ,τὸ μὲν πρῶτον ἁπλῶς ἴσως γινόμενον ,εἶτα δι᾽ ἐμπειρίας ἤδη τεχνικώτερον ,πόθεν καὶ πῶς μεταβαλλόμενον πλεῖστον ποιήσει κέρδος .
διὸ δοκεῖ ἡ χρηματιστικὴ μάλιστα περὶ τὸ νόμισμα εἶναι ,καὶ ἔργον αὐτῆς τὸ δύνασθαι θεωρῆσαι πόθεν ἔσται πλῆθος ,ποιητικὴ γὰρ εἶναι πλούτου καὶ χρημάτων .
καὶ γὰρ τὸν πλοῦτον πολλάκις τιθέασι νομίσματος πλῆθος ,διὰ τὸ περὶ τοῦτ᾽ εἶναι τὴν χρηματιστικὴν καὶ τὴν καπηλικήν .
ὁτὲ δὲ πάλιν λῆρος εἶναι δοκεῖ τὸ νόμισμα καὶ νόμος παντάπασι ,φύσει δ᾽ οὐθέν ,ὅτι μεταθεμένων τε τῶν χρωμένων οὐθενὸς ἄξιον οὐδὲ χρήσιμον πρὸς οὐδὲν τῶν ἀναγκαίων ἐστί ,καὶ νομίσματος πλουτῶν πολλάκις ἀπορήσει τῆς ἀναγκαίας τροφῆς ·καίτοι ἄτοπον τοιοῦτον εἶναι πλοῦτον οὗ εὐπορῶν λιμῷ ἀπολεῖται ,καθάπερ καὶ τὸν Μίδαν ἐκεῖνον μυθολογοῦσι διὰ τὴν ἀπληστίαν τῆς εὐχῆς πάντων αὐτῷ γιγνομένων τῶν παρατιθεμένων χρυσῶν .
διὸ ζητοῦσιν ἕτερόν τι τὸν πλοῦτον καὶ τὴν χρηματιστικήν ,ὀρθῶς ζητοῦντες .
ἔστι γὰρ ἑτέρα ἡ χρηματιστικὴ καὶ ὁ πλοῦτος ὁ κατὰ φύσιν ,καὶ αὕτη μὲν οἰκονομική ,ἡ δὲ καπηλική ,ποιητικὴ πλούτου οὐ πάντως ἀλλὰ διὰ χρημάτων μεταβολῆς .καὶ δοκεῖ περὶ τὸ νόμισμα αὕτη εἶναι ·τὸ γὰρ νόμισμα στοιχεῖον καὶ πέρας τῆς ἀλλαγῆς ἐστιν .
καὶ ἄπειρος δὴ οὗτος ὁ πλοῦτος ,ὁ ἀπὸ ταύτης τῆς χρηματιστικῆς .
ὥσπερ γὰρ ἡ ἰατρικὴ τοῦ ὑγιαίνειν εἰς ἄπειρόν ἐστι ,καὶ ἑκάστη τῶν τεχνῶν τοῦ τέλους εἰς ἄπειρον [ ὅτι μάλιστα γὰρ ἐκεῖνο βούλονται ποιεῖν ] ,τῶν δὲ πρὸς τὸ τέλος οὐκ εἰς ἄπειρον [ πέρας γὰρ τὸ τέλος πάσαις ] ,οὕτω καὶ ταύτης τῆς χρηματιστικῆς οὐκ ἔστι τοῦ τέλους πέρας ,τέλος δὲ ὁ τοιοῦτος πλοῦτος καὶ χρημάτων κτῆσις .
τῆς δ᾽ οἰκονομικῆς χρηματιστικῆς ἔστι πέρας ·οὐ γὰρ τοῦτο τῆς οἰκονομικῆς ἔργον .
διὸ τῇ μὲν φαίνεται ἀναγκαῖον εἶναι παντὸς πλούτου πέρας ,ἐπὶ δὲ τῶν γινομένων ὁρῶμεν συμβαῖνον τοὐναντίον ·
πάντες γὰρ εἰς ἄπειρον αὔξουσιν οἱ χρηματιζόμενοι τὸ νόμισμα .
αἴτιον δὲ τὸ σύνεγγυς αὐτῶν .
ἐπαλλάττει γὰρ ἡ χρῆσις τοῦ αὐτοῦ οὖσα ἑκατέρας τῆς χρηματιστικῆς .
τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστι κτήσεως χρῆσις ,ἀλλ᾽ οὐ κατὰ ταὐτόν ,ἀλλὰ τῆς μὲν ἕτερον τέλος ,τῆς δ᾽ ἡ αὔξησις .
ὥστε δοκεῖ τισι τοῦτ᾽ εἶναι τῆς οἰκονομικῆς ἔργον ,καὶ διατελοῦσιν ἢ σῴζειν οἰόμενοι δεῖν ἢ αὔξειν τὴν τοῦ νομίσματος οὐσίαν εἰς ἄπειρον .
αἴτιον δὲ ταύτης τῆς διαθέσεως τὸ σπουδάζειν περὶ τὸ ζῆν ,ἀλλὰ μὴ τὸ εὖ ζῆν ·
εἰς ἄπειρον οὖν ἐκείνης τῆς ἐπιθυμίας οὔσης ,καὶ τῶν ποιητικῶν ἀπείρων ἐπιθυμοῦσιν .
ὅσοι δὲ καὶ τοῦ εὖ ζῆν ἐπιβάλλονται τὸ πρὸς τὰς ἀπολαύσεις τὰς σωματικὰς ζητοῦσιν ,ὥστ᾽ ἐπεὶ καὶ τοῦτ᾽ ἐν τῇ κτήσει φαίνεται ὑπάρχειν ,πᾶσα ἡ διατριβὴ περὶ τὸν χρηματισμόν ἐστι ,καὶ τὸ ἕτερον εἶδος τῆς χρηματιστικῆς διὰ τοῦτ᾽ ἐλήλυθεν .
ἐν ὑπερβολῇ γὰρ οὔσης τῆς ἀπολαύσεως ,τὴν τῆς ἀπολαυστικῆς ὑπερβολῆς ποιητικὴν ζητοῦσιν ·
κἂν μὴ διὰ τῆς χρηματιστικῆς δύνωνται πορίζειν ,δι᾽ ἄλλης αἰτίας τοῦτο πειρῶνται ,ἑκάστῃ χρώμενοι τῶν δυνάμεων οὐ κατὰ φύσιν .ἀνδρείας γὰρ οὐ χρήματα ποιεῖν ἐστιν ἀλλὰ θάρσος ,οὐδὲ στρατηγικῆς καὶ ἰατρικῆς ,ἀλλὰ τῆς μὲν νίκην τῆς δ᾽ ὑγίειαν .
οἱ δὲ πάσας ποιοῦσι χρηματιστικάς ,ὡς τοῦτο τέλος ὄν ,πρὸς δὲ τὸ τέλος ἅπαντα δέον ἀπαντᾶν .
περὶ μὲν οὖν τῆς τε μὴ ἀναγκαίας χρηματιστικῆς ,καὶ τίς ,καὶ δι᾽ αἰτίαν τίνα ἐν χρείᾳ ἐσμὲν αὐτῆς ,εἴρηται ,καὶ περὶ τῆς ἀναγκαίας ,ὅτι ἑτέρα μὲν αὐτῆς οἰκονομικὴ δὲ κατὰ φύσιν ἡ περὶ τὴν τροφήν ,οὐχ ὥσπερ αὕτη ἄπειρος ἀλλ᾽ ἔχουσα ὅρον .
δῆλον δὲ καὶ τὸ ἀπορούμενον ἐξ ἀρχῆς ,πότερον τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ πολιτικοῦ ἐστιν ἡ χρηματιστικὴ ἢ οὔ ,ἀλλὰ δεῖ τοῦτο μὲν ὑπάρχειν [ ὥσπερ γὰρ καὶ ἀνθρώπους οὐ ποιεῖ ἡ πολιτική ,ἀλλὰ λαβοῦσα παρὰ τῆς φύσεως χρῆται αὐτοῖς ,οὕτω καὶ τροφὴν τὴν φύσιν δεῖ παραδοῦναι γῆν ἢ θάλατταν ἢ ἄλλο τι ] ,ἐκ δὲ τούτων ,ὡς δεῖ ταῦτα διαθεῖναι προσήκει τὸν οἰκονόμον .
οὐ γὰρ τῆς ὑφαντικῆς ἔρια ποιῆσαι ,ἀλλὰ χρήσασθαι αὐτοῖς ,καὶ γνῶναι δὲ τὸ ποῖον χρηστὸν καὶ ἐπιτήδειον ,ἢ φαῦλον καὶ ἀνεπιτήδειον .
καὶ γὰρ ἀπορήσειεν ἄν τις διὰ τί ἡ μὲν χρηματιστικὴ μόριον τῆς οἰκονομίας ,ἡ δ᾽ ἰατρικὴ οὐ μόριον ·καίτοι δεῖ ὑγιαίνειν τοὺς κατὰ τὴν οἰκίαν ,ὥσπερ ζῆν ἢ ἄλλο τι τῶν ἀναγκαίων .
ἐπεὶ δὲ ἔστι μὲν ὡς τοῦ οἰκονόμου καὶ τοῦ ἄρχοντος καὶ περὶ ὑγιείας ἰδεῖν ,ἔστι δ᾽ ὡς οὔ ,ἀλλὰ τοῦ ἰατροῦ ,οὕτω καὶ περὶ τῶν χρημάτων ἔστι μὲν ὡς τοῦ οἰκονόμου ,ἔστι δ᾽ ὡς οὔ ,ἀλλὰ τῆς ὑπηρετικῆς ·
μάλιστα δέ ,καθάπερ εἴρηται πρότερον ,δεῖ φύσει τοῦτο ὑπάρχειν .
φύσεως γάρ ἐστιν ἔργον τροφὴν τῷ γεννηθέντι παρέχειν ·παντὶ γάρ ,ἐξ οὗ γίνεται ,τροφὴ τὸ λειπόμενόν ἐστι .
διὸ κατὰ φύσιν ἐστὶν ἡ χρηματιστικὴ πᾶσιν ἀπὸ τῶν καρπῶν καὶ τῶν ζῴων .
διπλῆς δ᾽ οὔσης αὐτῆς ,ὥσπερ εἴπομεν ,καὶ τῆς μὲν καπηλικῆς τῆς δ᾽ οἰκονομικῆς ,καὶ ταύτης μὲν ἀναγκαίας καὶ ἐπαινουμένης ,τῆς δὲ μεταβλητικῆς ψεγομένης δικαίως [ οὐ γὰρ κατὰ φύσιν ἀλλ᾽ ἀπ᾽ ἀλλήλων ἐστίν ] ,εὐλογώτατα μισεῖται ἡ ὀβολοστατικὴ διὰ τὸ ἀπ᾽ αὐτοῦ τοῦ νομίσματος εἶναι τὴν κτῆσιν καὶ οὐκ ἐφ᾽ ὅπερ ἐπορίσθη .μεταβολῆς γὰρ ἐγένετο χάριν ,ὁ δὲ τόκος αὐτὸ ποιεῖ πλέον [ ὅθεν καὶ τοὔνομα τοῦτ᾽ εἴληφεν ·
ὅμοια γὰρ τὰ τικτόμενα τοῖς γεννῶσιν αὐτά ἐστιν ,ὁ δὲ τόκος γίνεται νόμισμα ἐκ νομίσματος ] ·
ὥστε καὶ μάλιστα παρὰ φύσιν οὗτος τῶν χρηματισμῶν ἐστιν .
ἐπεὶ δὲ τὰ πρὸς τὴν γνῶσιν διωρίκαμεν ἱκανῶς ,τὰ πρὸς τὴν χρῆσιν δεῖ διελθεῖν .
πάντα δὲ τὰ τοιαῦτα τὴν μὲν θεωρίαν ἐλευθέραν ἔχει ,τὴν δ᾽ ἐμπειρίαν ἀναγκαίαν .
τὸ περὶ τὰ κτήματα ἔμπειρον εἶναι ,ποῖα λυσιτελέστατα καὶ ποῦ καὶ πῶς ,οἷον ἵππων κτῆσις ποία τις ἢ βοῶν ἢ προβάτων ,ὁμοίως δὲ καὶ τῶν λοιπῶν ζῴων [ δεῖ γὰρ ἔμπειρον εἶναι πρὸς ἄλληλά τε τούτων τίνα λυσιτελέστατα ,καὶ ποῖα ἐν ποίοις τόποις ·
ἄλλα γὰρ ἐν ἄλλαις εὐθηνεῖ χώραις ] ,εἶτα περὶ γεωργίας ,καὶ ταύτης ἤδη ψιλῆς τε καὶ πεφυτευμένης ,καὶ μελιττουργίας ,καὶ τῶν ἄλλων ζῴων τῶν πλωτῶν ἢ πτηνῶν ,ἀφ᾽ ὅσων ἔστι τυγχάνειν βοηθείας .
τῆς μὲν οὖν οἰκειοτάτης χρηματιστικῆς ταῦτα μόρια καὶ πρῶτα ·
τῆς δὲ μεταβλητικῆς μέγιστον μὲν ἐμπορία [ καὶ ταύτης μέρη τρία ,ναυκληρία φορτηγία παράστασις ·
διαφέρει δὲ τούτων ἕτερα ἑτέρων τῷ τὰ μὲν ἀσφαλέστερα εἶναι ,τὰ δὲ πλείω πορίζειν τὴν ἐπικαρπίαν ] ,δεύτερον δὲ τοκισμός ,τρίτον δὲ μισθαρνία [ ταύτης δ᾽ ἡ μὲν τῶν βαναύσων τεχνῶν ,ἡ δὲ τῶν ἀτέχνων καὶ τῷ σώματι μόνῳ χρησίμων ] ·τρίτον δὲ εἶδος χρηματιστικῆς μεταξὺ ταύτης καὶ τῆς πρώτης [ ἔχει γὰρ καὶ τῆς κατὰ φύσιν τι μέρος καὶ τῆς μεταβλητικῆς ] ,ὅσα ἀπὸ γῆς καὶ τῶν ἀπὸ γῆς γιγνομένων ,ἀκάρπων μὲν χρησίμων δέ ,οἷον ὑλοτομία τε καὶ πᾶσα μεταλλευτική .αὕτη δὲ πολλὰ ἤδη περιείληφε γένη ·πολλὰ γὰρ εἴδη 
εἰσὶ δὲ τεχνικώταται μὲν τῶν ἐργασιῶν ὅπου ἐλάχιστον τῆς τύχης ,βαναυσόταται δ᾽ ἐν αἷς τὰ σώματα λωβῶνται μάλιστα ,δουλικώταται δὲ ὅπου τοῦ σώματος πλεῖσται χρήσεις ,ἀγεννέσταται δὲ ὅπου ἐλάχιστον προσδεῖ ἀρετῆς .
περὶ ἑκάστου δὲ τούτων καθόλου μὲν εἴρηται καὶ νῦν ,τὸ δὲ κατὰ μέρος ἀκριβολογεῖσθαι χρήσιμον μὲν πρὸς τὰς ἐργασίας ,φορτικὸν δὲ τὸ ἐνδιατρίβειν .
ἐπεὶ δ᾽ ἔστιν ἐνίοις γεγραμμένα περὶ τούτων ,οἷον Χαρητίδῃ τῷ Παρίῳ 
καὶ Ἀπολλοδώρῳ τῷ Λημνίῳ περὶ γεωργίας καὶ ψιλῆς καὶ πεφυτευμένης ,ὁμοίως δὲ καὶ ἄλλοις περὶ ἄλλων ,ταῦτα μὲν ἐκ τούτων θεωρείτω ὅτῳ ἐπιμελές ·
ἔτι δὲ καὶ τὰ λεγόμενα σποράδην ,δι᾽ ὧν ἐπιτετυχήκασιν ἔνιοι χρηματιζόμενοι ,δεῖ συλλέγειν .
πάντα γὰρ ὠφέλιμα ταῦτ᾽ ἐστὶ τοῖς τιμῶσι τὴν χρηματιστικήν ,οἷον καὶ τὸ Θάλεω τοῦ Μιλησίου ·τοῦτο γάρ ἐστι κατανόημά τι χρηματιστικόν ,ἀλλ᾽ ἐκείνῳ μὲν διὰ τὴν σοφίαν προσάπτουσι ,τυγχάνει δὲ καθόλου τι ὄν .ὀνειδιζόντων γὰρ αὐτῷ διὰ τὴν πενίαν ὡς ἀνωφελοῦς τῆς φιλοσοφίας οὔσης ,κατανοήσαντά φασιν αὐτὸν ἐλαιῶν φορὰν ἐσομένην ἐκ τῆς ἀστρολογίας ,ἔτι χειμῶνος ὄντος εὐπορήσαντα χρημάτων ὀλίγων ἀρραβῶνας διαδοῦναι τῶν ἐλαιουργίων τῶν τ᾽ ἐν Μιλήτῳ καὶ Χίῳ πάντων ,ὀλίγου μισθωσάμενον ἅτ᾽ οὐθενὸς ἐπιβάλλοντος ·
ἐπειδὴ δ᾽ ὁ καιρὸς ἧκε ,πολλῶν ζητουμένων ἅμα καὶ ἐξαίφνης ,ἐκμισθοῦντα ὃν τρόπον ἠβούλετο ,πολλὰ χρήματα συλλέξαντα ἐπιδεῖξαι ὅτι ῥᾴδιόν ἐστι πλουτεῖν τοῖς φιλοσόφοις ,ἂν βούλωνται ,ἀλλ᾽ οὐ τοῦτ᾽ ἐστὶ περὶ ὃ σπουδάζουσιν .
Θαλῆς μὲν οὖν λέγεται τοῦτον τὸν τρόπον ἐπίδειξιν ποιήσασθαι τῆς σοφίας ·
διὸ καὶ τῶν πόλεων ἔνιαι τοῦτον ποιοῦνται τὸν πόρον ,ὅταν ἀπορῶσι χρημάτων ·
μονοπωλίαν γὰρ τῶν ὠνίων ποιοῦσιν .
ἐν Σικελίᾳ δέ τις τεθέντος παρ᾽ αὐτῷ νομίσματος συνεπρίατο πάντα τὸν σίδηρον ἐκ τῶν σιδηρείων ,μετὰ δὲ ταῦτα ὡς ἀφίκοντο ἐκ τῶν ἐμπορίων οἱ ἔμποροι ,ἐπώλει μόνος ,οὐ πολλὴν ποιήσας ὑπερβολὴν τῆς τιμῆς ·ἀλλ᾽ ὅμως ἐπὶ τοῖς πεντήκοντα ταλάντοις ἐπέλαβεν ἑκατόν .
τοῦτο μὲν οὖν Διονύσιος αἰσθόμενος τὰ μὲν χρήματα ἐκέλευσεν ἐκκομίσασθαι ,μὴ μέντοι γε ἔτι μένειν ἐν Συρακούσαις ,ὡς πόρους εὑρίσκοντα τοῖς αὑτοῦ πράγμασιν ἀσυμφόρους ·
τὸ μέντοι ὅραμα Θάλεω καὶ τοῦτο ταὐτόν ἐστιν ·ἀμφότεροι γὰρ ἑαυτοῖς ἐτέχνασαν γενέσθαι μονοπωλίαν .χρήσιμον δὲ γνωρίζειν ταῦτα καὶ τοῖς πολιτικοῖς .πολλαῖς γὰρ πόλεσι δεῖ χρηματισμοῦ καὶ τοιούτων πόρων ,ὥσπερ οἰκίᾳ ,μᾶλλον δέ ·
διόπερ τινὲς καὶ πολιτεύονται τῶν πολιτευομένων ταῦτα μόνον .
ἐπεὶ δὲ τρία μέρη τῆς οἰκονομικῆς ἦν ,ἓν μὲν δεσποτική ,περὶ ἧς εἴρηται πρότερον ,ἓν δὲ πατρική ,τρίτον δὲ γαμική [ καὶ γὰρ γυναικὸς ἄρχει καὶ τέκνων ,ὡς ἐλευθέρων μὲν ἀμφοῖν ,οὐ τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον τῆς ἀρχῆς ,ἀλλὰ γυναικὸς μὲν πολιτικῶς τέκνων δὲ βασιλικῶς ·
τό τε γὰρ ἄρρεν φύσει τοῦ θήλεος ἡγεμονικώτερον ,εἰ μή που συνέστηκε παρὰ φύσιν ,καὶ τὸ πρεσβύτερον καὶ τέλειον τοῦ νεωτέρου καὶ ἀτελοῦς ]- ἐν μὲν οὖν ταῖς πολιτικαῖς ἀρχαῖς ταῖς πλείσταις μεταβάλλει τὸ ἄρχον καὶ τὸ ἀρχόμενον [ ἐξ ἴσου γὰρ εἶναι βούλεται τὴν φύσιν καὶ διαφέρειν μηδέν ] ,ὅμως δέ ,ὅταν τὸ μὲν ἄρχῃ τὸ δ᾽ ἄρχηται ,ζητεῖ διαφορὰν εἶναι καὶ σχήμασι καὶ λόγοις καὶ τιμαῖς ,ὥσπερ καὶ Ἄμασις εἶπε τὸν περὶ τοῦ ποδανιπτῆρος λόγον ·
τὸ δ᾽ ἄρρεν ἀεὶ πρὸς τὸ θῆλυ τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον .
ἡ δὲ τῶν τέκνων ἀρχὴ βασιλική ·
τὸ γὰρ γεννῆσαν καὶ κατὰ φιλίαν ἄρχον καὶ κατὰ πρεσβείαν ἐστίν ,ὅπερ ἐστὶ βασιλικῆς εἶδος ἀρχῆς .διὸ καλῶς Ὅμηρος τὸν Δία προσηγόρευσεν εἰπὼν πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε ηομ .ιλ .1 .544 τὸν βασιλέα τούτων ἁπάντων .φύσει γὰρ τὸν βασιλέα διαφέρειν μὲν δεῖ ,τῷ γένει δ᾽ εἶναι τὸν αὐτόν ·ὅπερ πέπονθε τὸ πρεσβύτερον πρὸς τὸ νεώτερον καὶ ὁ γεννήσας πρὸς τὸ τέκνον .
φανερὸν τοίνυν ὅτι πλείων ἡ σπουδὴ τῆς οἰκονομίας περὶ τοὺς ἀνθρώπους ἢ περὶ τὴν τῶν ἀψύχων κτῆσιν ,καὶ περὶ τὴν ἀρετὴν τούτων ἢ περὶ τὴν τῆς κτήσεως ,ὃν καλοῦμεν πλοῦτον ,καὶ τῶν ἐλευθέρων μᾶλλον ἢ δούλων .
πρῶτον μὲν οὖν περὶ δούλων ἀπορήσειεν ἄν τις ,πότερον ἔστιν ἀρετή τις δούλου παρὰ τὰς ὀργανικὰς καὶ διακονικὰς ἄλλη τιμιωτέρα τούτων ,οἷον σωφροσύνη καὶ ἀνδρεία καὶ δικαιοσύνη καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων ἕξεων ,ἢ οὐκ ἔστιν οὐδεμία παρὰ τὰς σωματικὰς ὑπηρεσίας [ ἔχει γὰρ ἀπορίαν ἀμφοτέρως ·
εἴτε γὰρ ἔστιν ,τί διοίσουσι τῶν ἐλευθέρων ; 
εἴτε μὴ ἔστιν ,ὄντων ἀνθρώπων καὶ λόγου κοινωνούντων ἄτοπον ] .
σχεδὸν δὲ ταὐτόν ἐστι τὸ ζητούμενον καὶ περὶ γυναικὸς καὶ παιδός ,πότερα καὶ τούτων εἰσὶν ἀρεταί ,καὶ δεῖ τὴν γυναῖκα εἶναι σώφρονα καὶ ἀνδρείαν καὶ δικαίαν ,καὶ παῖς ἔστι καὶ ἀκόλαστος καὶ σώφρων ,ἢ οὔ ; καθόλου δὴ τοῦτ᾽ ἐστὶν ἐπισκεπτέον περὶ ἀρχομένου φύσει καὶ ἄρχοντος ,πότερον ἡ αὐτὴ ἀρετὴ ἢ ἑτέρα .
εἰ μὲν γὰρ δεῖ ἀμφοτέρους μετέχειν καλοκαγαθίας ,διὰ τί τὸν μὲν ἄρχειν δέοι ἂν τὸν δὲ ἄρχεσθαι καθάπαξ ; 
οὐδὲ γὰρ τῷ μᾶλλον καὶ ἧττον οἷόν τε διαφέρειν ·τὸ μὲν γὰρ ἄρχεσθαι καὶ ἄρχειν εἴδει διαφέρει ,τὸ δὲ μᾶλλον καὶ ἧττον οὐδέν .
εἰ δὲ τὸν μὲν δεῖ τὸν δὲ μή ,θαυμαστόν .
εἴτε γὰρ ὁ ἄρχων μὴ ἔσται σώφρων καὶ δίκαιος ,πῶς ἄρξει καλῶς ; 
εἴθ᾽ ὁ ἀρχόμενος ,πῶς ἀρχθήσεται καλῶς ; 
ἀκόλαστος γὰρ ὢν καὶ δειλὸς οὐδὲν ποιήσει τῶν προσηκόντων .
φανερὸν τοίνυν ὅτι ἀνάγκη μὲν μετέχειν ἀμφοτέρους ἀρετῆς ,ταύτης δ᾽ εἶναι διαφοράς ,[ ὥσπερ καὶ τῶν φύσει ἀρχομένων ] .
καὶ τοῦτο εὐθὺς ὑφήγηται τὰ περὶ τὴν ψυχήν ·
ἐν ταύτῃ γάρ ἐστι φύσει τὸ μὲν ἄρχον τὸ δ᾽ ἀρχόμενον ,ὧν ἑτέραν φαμὲν εἶναι ἀρετήν ,οἷον τοῦ λόγον ἔχοντος καὶ τοῦ ἀλόγου .
δῆλον τοίνυν ὅτι τὸν αὐτὸν τρόπον ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ,ὥστε φύσει πλείω τὰ ἄρχοντα καὶ ἀρχόμενα .ἄλλον γὰρ τρόπον τὸ ἐλεύθερον τοῦ δούλου ἄρχει καὶ τὸ ἄρρεν τοῦ θήλεος καὶ ἀνὴρ παιδός ,καὶ πᾶσιν ἐνυπάρχει μὲν τὰ μόρια τῆς ψυχῆς ,ἀλλ᾽ ἐνυπάρχει διαφερόντως .
ὁ μὲν γὰρ δοῦλος ὅλως οὐκ ἔχει τὸ βουλευτικόν ,τὸ δὲ θῆλυ ἔχει μέν ,ἀλλ᾽ ἄκυρον ,ὁ δὲ παῖς ἔχει μέν ,ἀλλ᾽ ἀτελές .
διὸ τὸν μὲν ἄρχοντα τελέαν ἔχειν δεῖ τὴν διανοητικὴν ἀρετήν [ τὸ γὰρ ἔργον ἐστὶν ἁπλῶς τοῦ ἀρχιτέκτονος ,ὁ δὲ λόγος ἀρχιτέκτων ] ,τῶν δ᾽ ἄλλων ἕκαστον ὅσον ἐπιβάλλει αὐτοῖς .ὁμοίως τοίνυν ἀναγκαίως ἔχειν καὶ περὶ τὰς ἠθικὰς ἀρετὰς ὑποληπτέον ,δεῖν μὲν μετέχειν πάντας ,ἀλλ᾽ οὐ τὸν αὐτὸν τρόπον ,ἀλλ᾽ ὅσον ἑκάστῳ πρὸς τὸ αὑτοῦ ἔργον .
ὥστε φανερὸν ὅτι ἔστιν ἠθικὴ ἀρετὴ τῶν εἰρημένων πάντων ,καὶ οὐχ ἡ αὐτὴ σωφροσύνη γυναικὸς καὶ ἀνδρός ,οὐδ᾽ ἀνδρεία καὶ δικαιοσύνη ,καθάπερ ᾤετο Σωκράτης ,ἀλλ᾽ ἡ μὲν ἀρχικὴ ἀνδρεία ἡ δ᾽ ὑπηρετική ,ὁμοίως δ᾽ ἔχει καὶ περὶ τὰς ἄλλας .
δῆλον δὲ τοῦτο καὶ κατὰ μέρος μᾶλλον ἐπισκοποῦσιν ·καθόλου γὰρ οἱ λέγοντες ἐξαπατῶσιν ἑαυτοὺς ὅτι τὸ εὖ ἔχειν τὴν ψυχὴν ἀρετή ,ἢ τὸ ὀρθοπραγεῖν ,ἤ τι τῶν τοιούτων ·
πολὺ γὰρ ἄμεινον λέγουσιν οἱ ἐξαριθμοῦντες τὰς ἀρετάς ,ὥσπερ Γοργίας ,τῶν οὕτως ὁριζομένων .
διὸ δεῖ ,ὥσπερ ὁ ποιητὴς εἴρηκε περὶ γυναικός ,οὕτω νομίζειν ἔχειν περὶ πάντων ·
γυναικὶ κόσμον ἡ σιγὴ φέρει ,σοπη .αj .293 ἀλλ᾽ ἀνδρὶ οὐκέτι τοῦτο .
ἐπεὶ δ᾽ ὁ παῖς ἀτελής ,δῆλον ὅτι τούτου μὲν καὶ ἡ ἀρετὴ οὐκ αὐτοῦ πρὸς αὑτόν ἐστιν ,ἀλλὰ πρὸς τὸ τέλος καὶ τὸν ἡγούμενον ·
ὁμοίως δὲ καὶ δούλου πρὸς δεσπότην .
ἔθεμεν δὲ πρὸς τἀναγκαῖα χρήσιμον εἶναι τὸν δοῦλον ,ὥστε δῆλον ὅτι καὶ ἀρετῆς δεῖται μικρᾶς ,καὶ τοσαύτης ὅπως μήτε δι᾽ ἀκολασίαν μήτε διὰ δειλίαν ἐλλείψῃ τῶν ἔργων .
ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις ,τὸ νῦν εἰρημένον εἰ ἀληθές ,ἆρα καὶ τοὺς τεχνίτας δεήσει ἔχειν ἀρετήν ·
πολλάκις γὰρ δι᾽ ἀκολασίαν ἐλλείπουσι τῶν ἔργων .
ἢ διαφέρει τοῦτο πλεῖστον ; 
ὁ μὲν γὰρ δοῦλος κοινωνὸς ζωῆς ,ὁ δὲ πορρώτερον ,καὶ τοσοῦτον ἐπιβάλλει ἀρετῆς ὅσον περ καὶ δουλείας ·
ὁ γὰρ βάναυσος τεχνίτης ἀφωρισμένην τινὰ ἔχει δουλείαν ,καὶ ὁ μὲν δοῦλος τῶν φύσει ,σκυτοτόμος δ᾽ οὐθείς ,οὐδὲ τῶν ἄλλων τεχνιτῶν .
φανερὸν τοίνυν ὅτι τῆς τοιαύτης ἀρετῆς αἴτιον εἶναι δεῖ τῷ δούλῳ τὸν δεσπότην ,ἀλλ᾽ οὐ τὴν διδασκαλικὴν ἔχοντα τῶν ἔργων [δεσποτικήν] .
διὸ λέγουσιν οὐ καλῶς οἱ λόγου τοὺς δούλους ἀποστεροῦντες καὶ φάσκοντες ἐπιτάξει χρῆσθαι μόνον ·
νουθετητέον γὰρ μᾶλλον τοὺς δούλους ἢ τοὺς παῖδας .
ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον ·
περὶ δ᾽ ἀνδρὸς καὶ γυναικός ,καὶ τέκνων καὶ πατρός ,τῆς τε περὶ ἕκαστον αὐτῶν ἀρετῆς καὶ τῆς πρὸς σφᾶς αὐτοὺς ὁμιλίας ,τί τὸ καλῶς καὶ μὴ καλῶς ἐστι ,καὶ πῶς δεῖ τὸ μὲν εὖ διώκειν τὸ δὲ κακῶς φεύγειν ,ἐν τοῖς περὶ τὰς πολιτείας ἀναγκαῖον ἐπελθεῖν .
ἐπεὶ γὰρ οἰκία μὲν πᾶσα μέρος πόλεως ,ταῦτα δ᾽ οἰκίας ,τὴν δὲ τοῦ μέρους πρὸς τὴν τοῦ ὅλου δεῖ βλέπειν ἀρετήν ,ἀναγκαῖον πρὸς τὴν πολιτείαν βλέποντας παιδεύειν καὶ τοὺς παῖδας καὶ τὰς γυναῖκας ,εἴπερ τι διαφέρει πρὸς τὸ τὴν πόλιν εἶναι σπουδαίαν καὶ τὸ τοὺς παῖδας εἶναι σπουδαίους καὶ τὰς γυναῖκας σπουδαίας .
ἀναγκαῖον δὲ διαφέρειν ·
αἱ μὲν γὰρ γυναῖκες ἥμισυ μέρος τῶν ἐλευθέρων ,ἐκ δὲ τῶν παίδων οἱ κοινωνοὶ γίνονται τῆς πολιτείας .
ὥστ᾽ ,ἐπεὶ περὶ μὲν τούτων διώρισται ,περὶ δὲ τῶν λοιπῶν ἐν ἄλλοις λεκτέον ,ἀφέντες ὡς τέλος ἔχοντας τοὺς νῦν λόγους ,ἄλλην ἀρχὴν ποιησάμενοι λέγωμεν ,καὶ πρῶτον ἐπισκεψώμεθα περὶ τῶν ἀποφηναμένων περὶ τῆς πολιτείας τῆς ἀρίστης .
ἐπεὶ δὲ προαιρούμεθα θεωρῆσαι περὶ τῆς κοινωνίας τῆς πολιτικῆς ,τίς κρατίστη πασῶν τοῖς δυναμένοις ζῆν ὅτι μάλιστα κατ᾽ εὐχήν ,δεῖ καὶ τὰς ἄλλας ἐπισκέψασθαι πολιτείας ,αἷς τε χρῶνταί τινες τῶν πόλεων τῶν εὐνομεῖσθαι λεγομένων ,κἂν εἴ τινες ἕτεραι τυγχάνουσιν ὑπὸ τινῶν εἰρημέναι καὶ δοκοῦσαι καλῶς ἔχειν ,ἵνα τό τ᾽ ὀρθῶς ἔχον ὀφθῇ καὶ τὸ χρήσιμον ,ἔτι δὲ τὸ ζητεῖν τι παρ᾽ αὐτὰς ἕτερον μὴ δοκῇ πάντως εἶναι σοφίζεσθαι βουλομένων ,ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ καλῶς ἔχειν ταύτας τὰς νῦν ὑπαρχούσας ,διὰ τοῦτο ταύτην δοκῶμεν ἐπιβαλέσθαι τὴν μέθοδον .
ἀρχὴν δὲ πρῶτον ποιητέον ἥπερ πέφυκεν ἀρχὴ ταύτης τῆς σκέψεως .
ἀνάγκη γὰρ ἤτοι πάντας πάντων κοινωνεῖν τοὺς πολίτας ,ἢ μηδενός ,ἢ τινῶν μὲν τινῶν δὲ μή .
τὸ μὲν οὖν μηδενὸς κοινωνεῖν φανερὸν ὡς ἀδύνατον [ ἡ γὰρ πολιτεία κοινωνία τίς ἐστι ,καὶ πρῶτον ἀνάγκη τοῦ τόπου κοινωνεῖν ·
ὁ μὲν γὰρ τόπος εἷς ὁ τῆς μιᾶς πόλεως ,οἱ δὲ πολῖται κοινωνοὶ τῆς μιᾶς πόλεως ] ·
ἀλλὰ πότερον ὅσων ἐνδέχεται κοινωνῆσαι ,πάντων βέλτιον κοινωνεῖν τὴν μέλλουσαν οἰκήσεσθαι πόλιν καλῶς ,ἢ τινῶν μὲν τινῶν δ᾽ οὒ βέλτιον ; 
ἐνδέχεται γὰρ καὶ τέκνων καὶ γυναικῶν καὶ κτημάτων κοινωνεῖν τοὺς πολίτας ἀλλήλοις ,ὥσπερ ἐν τῇ Πολιτείᾳ τῇ Πλάτωνος ·ἐκεῖ γὰρ ὁ Σωκράτης φησὶ δεῖν κοινὰ τὰ τέκνα καὶ τὰς γυναῖκας εἶναι καὶ τὰς κτήσεις .τοῦτο δὴ πότερον ὡς νῦν οὕτω βέλτιον ἔχειν ,ἢ κατὰ τὸν ἐν τῇ Πολιτείᾳ γεγραμμένον νόμον ; ἔχει δὴ δυσχερείας ἄλλας τε πολλὰς τὸ πάντων εἶναι τὰς γυναῖκας κοινάς ,καὶ δι᾽ ἣν αἰτίαν φησὶ δεῖν νενομοθετῆσθαι τὸν τρόπον τοῦτον ὁ Σωκράτης ,οὐ φαίνεται συμβαῖνον ἐκ τῶν λόγων .ἔτι δὲ πρός ,τὸ τέλος ὅ φησι τῇ πόλει δεῖν ὑπάρχειν 
οὐ μόνον δ᾽ ἐκ πλειόνων ἀνθρώπων ἐστὶν ἡ πόλις ,ἀλλὰ καὶ ἐξ εἴδει διαφερόντων .
οὐ γὰρ γίνεται πόλις ἐξ ὁμοίων .
ἕτερον γὰρ συμμαχία καὶ πόλις ·
τὸ μὲν γὰρ τῷ ποσῷ χρήσιμον ,κἂν ᾖ τὸ αὐτὸ τῷ εἴδει [ βοηθείας γὰρ χάριν ἡ συμμαχία πέφυκεν ] ,ὥσπερ ἂν εἰ σταθμὸς πλεῖον ἑλκύσειε ,ἐξ ὧν δὲ δεῖ ἓν γενέσθαι εἴδει διαφέρειν [ διοίσει δὲ τῷ τοιούτῳ καὶ πόλις ἔθνους ,ὅταν μὴ κατὰ κώμας ὦσι κεχωρισμένοι τὸ πλῆθος ,ἀλλ᾽ οἷον Ἀρκάδες ] .
διόπερ τὸ ἴσον τὸ ἀντιπεπονθὸς σῴζει τὰς πόλεις ,ὥσπερ ἐν τοῖς Ἠθικοῖς εἴρηται πρότερον ·
ἐπεὶ καὶ ἐν τοῖς ἐλευθέροις καὶ ἴσοις ἀνάγκη τοῦτ᾽ εἶναι ·
ἅμα γὰρ οὐχ οἷόν τε πάντας ἄρχειν ,ἀλλ᾽ ἢ κατ᾽ ἐνιαυτὸν ἢ κατά τινα ἄλλην τάξιν [ἢ] χρόνου .
καὶ συμβαίνει δὴ τὸν τρόπον τοῦτον ὥστε πάντας ἄρχειν ,ὥσπερ ἂν εἰ μετέβαλλον οἱ σκυτεῖς καὶ οἱ τέκτονες καὶ μὴ ἀεὶ οἱ αὐτοὶ σκυτοτόμοι καὶ τέκτονες ἦσαν .
ἐπεὶ δὲ βέλτιον οὕτως ἔχει καὶ τὰ περὶ τὴν κοινωνίαν τὴν πολιτικήν ,δῆλον ὡς τοὺς αὐτοὺς ἀεὶ βέλτιον ἄρχειν ,εἰ δυνατόν ,ἐν οἷς δὲ μὴ δυνατὸν διὰ τὸ τὴν φύσιν ἴσους εἶναι πάντας ,ἅμα δὲ καὶ δίκαιον ,εἴτ᾽ ἀγαθὸν εἴτε φαῦλον τὸ ἄρχειν .πάντας αὐτοῦ μετέχειν ,τοῦτό γε μιμεῖται τὸ ἐν μέρει τοὺς ἴσους εἴκειν τό ἀνομοίους εἶναι ἔξω ἀρχῆς ·
οἱ μὲν γὰρ ἄρχουσιν οἱ δ᾽ ἄρχονται κατὰ μέρος ὥσπερ ἂν ἄλλοι γενόμενοι .
τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ἀρχόντων ἕτεροι ἑτέρας ἄρχουσιν ἀρχάς .
φανερὸν τοίνυν ἐκ τούτων ὡς οὔτε πέφυκε μίαν οὕτως εἶναι τὴν πόλιν ὥσπερ λέγουσί τινες ,καὶ τὸ λεχθὲν ὡς μέγιστον ἀγαθὸν ἐν ταῖς πόλεσιν ὅτι τὰς πόλεις ἀναιρεῖ ·
καίτοι τό γε ἑκάστου ἀγαθὸν σῴζει ἕκαστον .
ἔστι δὲ καὶ κατ᾽ ἄλλον τρόπον φανερὸν ὅτι τὸ λίαν ἑνοῦν ζητεῖν τὴν πόλιν οὐκ ἔστιν ἄμεινον .
οἰκία μὲν γὰρ αὐταρκέστερον ἑνός ,πόλις δ᾽ οἰκίας ,καὶ βούλεταί γ᾽ ἤδη τότε εἶναι πόλις ὅταν αὐτάρκη συμβαίνῃ τὴν κοινωνίαν εἶναι τοῦ πλήθους ·
εἴπερ οὖν αἱρετώτερον τὸ αὐταρκέστερον ,καὶ τὸ ἧττον ἓν τοῦ μᾶλλον αἱρετώτερον .
ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ εἰ τοῦτο ἄριστόν ἐστι ,τὸ μίαν ὅτι μάλιστ᾽ εἶναι τὴν κοινωνίαν ,οὐδὲ τοῦτο ἀποδείκνυσθαι φαίνεται κατὰ τὸν λόγον ,ἐὰν πάντες ἅμα λέγωσι τὸ ἐμὸν καὶ τὸ μὴ ἐμόν ·τοῦτο γὰρ οἴεται ὁ Σωκράτης σημεῖον εἶναι τοῦ τὴν πόλιν τελέως εἶναι μίαν .
τὸ γὰρ πάντες διττόν .
εἰ μὲν οὖν ὡς ἕκαστος ,τάχ᾽ ἂν εἴη μᾶλλον ὃ βούλεται ποιεῖν ὁ Σωκράτης [ ἕκαστος γὰρ υἱὸν ἑαυτοῦ φήσει τὸν αὐτὸν καὶ γυναῖκα δὴ τὴν αὐτήν ,καὶ περὶ τῆς οὐσίας καὶ περὶ ἑκάστου δὴ τῶν συμβαινόντων ὡσαύτως ] ·νῦν δ᾽ οὐχ οὕτως φήσουσιν οἱ κοιναῖς χρώμενοι ταῖς γυναιξὶ καὶ τοῖς τέκνοις ,ἀλλὰ πάντες μέν ,οὐχ ὡς ἕκαστος δ᾽ αὐτῶν ,ὁμοίως δὲ καὶ τὴν οὐσίαν πάντες μέν ,οὐχ ὡς ἕκαστος δ᾽ αὐτῶν .
ὅτι μὲν τοίνυν παραλογισμός τίς ἐστι τὸ λέγειν πάντας ,φανερόν [ τὸ γὰρ πάντες καὶ ἀμφότεροι ,καὶ περιττὰ καὶ ἄρτια ,διὰ τὸ διττὸν καὶ ἐν τοῖς λόγοις ἐριστικοὺς ποιεῖ συλλογισμούς ·
διό ἐστι τὸ πάντας τὸ αὐτὸ λέγειν ὡδὶ μὲν καλὸν ἀλλ᾽ οὐ δυνατόν ,ὡδὶ δ᾽ οὐδὲν ὁμονοητικόν ] ·
πρὸς δὲ τούτοις ἑτέραν ἔχει βλάβην τὸ λεγόμενον .
ἥκιστα γὰρ ἐπιμελείας τυγχάνει τὸ πλείστων κοινόν ·
τῶν γὰρ ἰδίων μάλιστα φροντίζουσιν ,τῶν δὲ κοινῶν ἧττον ,ἢ ὅσον ἑκάστῳ ἐπιβάλλει ·πρὸς γὰρ τοῖς ἄλλοις ὡς ἑτέρου φροντίζοντος ὀλιγωροῦσι μᾶλλον ,ὥσπερ ἐν ταῖς οἰκετικαῖς διακονίαις οἱ πολλοὶ θεράποντες ἐνίοτε χεῖρον ὑπηρετοῦσι τῶν ἐλαττόνων .γίνονται δ᾽ ἑκάστῳ χίλιοι τῶν πολιτῶν υἱοί ,καὶ οὗτοι οὐχ ὡς ἑκάστου ,ἀλλὰ τοῦ τυχόντος ὁ τυχὼν ὁμοίως ἐστὶν υἱός ·ὥστε πάντες ὁμοίως ὀλιγωρήσουσιν .ἔτι οὕτως ἕκαστος " ἐμὸς " λέγει τὸν εὖ πράττοντα τῶν πολιτῶν ἢ κακῶς ,ὁπόστος τυγχάνει τὸν ἀριθμὸν ὤν ,οἷον ἐμὸς ἢ τοῦ δεῖνος ,τοῦτον τὸν τρόπον λέγων καθ᾽ 
καίτοι πότερον οὕτω κρεῖττον τὸ ἐμὸν λέγειν ἕκαστον ,τὸ αὐτὸ ἐμὸν προσαγορεύοντα δισχιλίων καὶ μυρίων ,ἢ μᾶλλον ὡς νῦν ἐν ταῖς πόλεσι τὸ ἐμὸν λέγουσιν ; 
ὁ μὲν γὰρ υἱὸν αὑτοῦ ὁ δὲ ἀδελφὸν αὑτοῦ προσαγορεύει τὸν αὐτόν ,ὁ δ᾽ ἀνεψιόν ,ἢ κατ᾽ ἄλλην τινὰ συγγένειαν [ἢ] πρὸς αἵματος ἢ κατ᾽ οἰκειότητα καὶ κηδείαν αὑτοῦ πρῶτον ἢ τῶν αὑτοῦ ,πρὸς δὲ τούτοις ἕτερος φράτορα φυλέτην .
κρεῖττον γὰρ ἴδιον ἀνεψιὸν εἶναι ἢ τὸν τρόπον τοῦτον υἱόν .
οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδὲ διαφυγεῖν δυνατὸν τὸ μή τινας ὑπολαμβάνειν ἑαυτῶν ἀδελφούς τε καὶ παῖδας καὶ πατέρας καὶ μητέρας ·
κατὰ γὰρ τὰς ὁμοιότητας αἳ γίνονται τοῖς τέκνοις πρὸς τοὺς γεννήσαντας ἀναγκαῖον λαμβάνειν περὶ ἀλλήλων τὰς πίστεις .
ὅπερ φασὶ καὶ συμβαίνειν τινὲς τῶν τὰς τῆς γῆς περιόδους πραγματευομένων ·
εἶναι γάρ τισι τῶν ἄνω Λιβύων κοινὰς τὰς γυναῖκας ,τὰ μέντοι γινόμενα τέκνα διαιρεῖσθαι κατὰ τὰς ὁμοιότητας .
ἔτι δὲ καὶ τὰς τοιαύτας δυσχερείας οὐ ῥᾴδιον εὐλαβηθῆναι τοῖς ταύτην κατασκευάζουσι τὴν κοινωνίαν ,οἷον αἰκίας καὶ φόνους ἀκουσίους τοὺς δὲ ἑκουσίους ,καὶ μάχας καὶ λοιδορίας ·
ὧν οὐδὲν ὅσιόν ἐστι γίνεσθαι πρὸς πατέρας καὶ μητέρας καὶ τοὺς μὴ πόρρω τῆς συγγενείας ὄντας ,ὥσπερ πρὸς τοὺς ἄπωθεν ·
ἃ καὶ πλεῖον συμβαίνειν ἀναγκαῖον ἀγνοούντων ἢ γνωριζόντων ,καὶ γενομένων τῶν μὲν γνωριζομένων ἐνδέχεται τὰς νομιζομένας γίνεσθαι λύσεις ,τῶν δὲ μή ,οὐδεμίαν .
ἄτοπον δὲ καὶ τὸ κοινοὺς ποιήσαντα τοὺς υἱοὺς τὸ συνεῖναι μόνον ἀφελεῖν τῶν ἐρώντων ,τὸ δ᾽ ἐρᾶν μὴ κωλῦσαι ,μηδὲ τὰς χρήσεις τὰς ἄλλας ἃς πατρὶ πρὸς υἱὸν εἶναι πάντων ἐστὶν ἀπρεπέστατον καὶ ἀδελφῷ πρὸς ἀδελφόν ,ἐπεὶ καὶ τὸ ἐρᾶν μόνον .
ἄτοπον δὲ καὶ τὸ τὴν συνουσίαν ἀφελεῖν δι᾽ ἄλλην μὲν αἰτίαν μηδεμίαν ,ὡς λίαν δὲ ἰσχυρᾶς τῆς ἡδονῆς γινομένης ,ὅτι δ᾽ ὁ μὲν πατὴρ ἢ υἱός ,οἱ δ᾽ ἀδελφοὶ ἀλλήλων ,μηδὲν οἴεσθαι διαφέρειν .
ἔοικε δὲ μᾶλλον τοῖς γεωργοῖς εἶναι χρήσιμον τὸ κοινὰς εἶναι τὰς γυναῖκας καὶ τοὺς παῖδας ἢ τοῖς φύλαξιν ·
ἧττον γὰρ ἔσται φιλία κοινῶν ὄντων τῶν τέκνων καὶ τῶν γυναικῶν ,δεῖ δὲ τοιούτους εἶναι τοὺς ἀρχομένους πρὸς τὸ πειθαρχεῖν καὶ μὴ νεωτερίζειν .
ὅλως δὲ συμβαίνειν ἀνάγκη τοὐναντίον διὰ τὸν τοιοῦτον νόμον ὧν προσήκει τοὺς ὀρθῶς κειμένους νόμους αἰτίους γίνεσθαι ,καὶ δι᾽ ἣν αἰτίαν ὁ Σωκράτης οὕτως οἴεται δεῖν τάττειν τὰ περὶ τὰ τέκνα καὶ τὰς γυναῖκας .
φιλίαν τε γὰρ οἰόμεθα μέγιστον εἶναι τῶν ἀγαθῶν ταῖς πόλεσιν [ οὕτως γὰρ ἂν ἥκιστα στασιάζοιεν ] ,καὶ τὸ μίαν εἶναι τὴν πόλιν ἐπαινεῖ μάλισθ᾽ ὁ Σωκράτης ,ὃ καὶ δοκεῖ κἀκεῖνος εἶναί φησι τῆς φιλίας ἔργον ,καθάπερ ἐν τοῖς ἐρωτικοῖς λόγοις ἴσμεν λέγοντα τὸν Ἀριστοφάνην ὡς τῶν ἐρώντων διὰ τὸ σφόδρα φιλεῖν ἐπιθυμούντων συμφῦναι καὶ γενέσθαι ἐκ δύο ὄντων ἀμφοτέρους ἕνα ·
ἐνταῦθα μὲν οὖν ἀνάγκη ἀμφοτέρους ἐφθάρθαι ἢ τὸν ἕνα ,ἐν δὲ τῇ πόλει τὴν φιλίαν ἀναγκαῖον ὑδαρῆ γίνεσθαι διὰ τὴν κοινωνίαν τὴν τοιαύτην ,καὶ ἥκιστα λέγειν τὸν ἐμὸν ἢ υἱὸν πατέρα ἢ πατέρα υἱόν .
ὥσπερ γὰρ μικρὸν γλυκὺ εἰς πολὺ ὕδωρ μειχθὲν ἀναίσθητον ποιεῖ τὴν κρᾶσιν ,οὕτω συμβαίνει καὶ τὴν οἰκειότητα τὴν πρὸς ἀλλήλους τὴν ἀπὸ τῶν ὀνομάτων τούτων ,διαφροντίζειν ἥκιστα ἀναγκαῖον ὂν ἐν τῇ πολιτείᾳ τῇ τοιαύτῃ ἢ πατέρα ὡς υἱῶν ἢ υἱὸν ὡς πατρός ,ἢ ὡς ἀδελφοὺς ἀλλήλων .
δύο γάρ ἐστιν ἃ μάλιστα ποιεῖ κήδεσθαι τοὺς ἀνθρώπους καὶ φιλεῖν ,τό τε ἴδιον καὶ τὸ ἀγαπητόν ·
ὧν οὐδέτερον οἷόν τε ὑπάρχειν τοῖς οὕτω πολιτευομένοις .
ἀλλὰ μὴν καὶ περὶ τοῦ μεταφέρειν τὰ γινόμενα τέκνα ,τὰ μὲν ἐκ τῶν γεωργῶν καὶ τεχνιτῶν εἰς τοὺς φύλακας ,τὰ δ᾽ ἐκ τούτων εἰς ἐκείνους ,πολλὴν ἔχει ταραχὴν τίνα ἔσται τρόπον ·
καὶ γινώσκειν ἀναγκαῖον τοὺς διδόντας καὶ μεταφέροντας τίσι τίνας διδόασιν .
ἔτι δὲ καὶ τὰ πάλαι λεχθέντα μᾶλλον ἐπὶ τούτων ἀναγκαῖον συμβαίνειν ,οἷον αἰκίας ἔρωτας φόνους ·
οὐ γὰρ ἔτι προσαγορεύσουσιν ἀδελφοὺς καὶ τέκνα καὶ πατέρας καὶ μητέρας οἵ τε εἰς τοὺς ἄλλους πολίτας δοθέντες τοὺς φύλακας καὶ πάλιν οἱ παρὰ τοῖς φύλαξιν τοὺς ἄλλους πολίτας ,ὥστ᾽ εὐλαβεῖσθαι τῶν τοιούτων τι πράττειν διὰ τὴν συγγένειαν .
περὶ μὲν οὖν τῆς περὶ τὰ τέκνα καὶ τὰς γυναῖκας κοινωνίας διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον .ἐχόμενον δὲ τούτων ἐστὶν ἐπισκέψασθαι περὶ τῆς κτήσεως ,τίνα τρόπον δεῖ κατασκευάζεσθαι τοῖς μέλλουσι πολιτεύεσθαι τὴν ἀρίστην πολιτείαν ,πότερον κοινὴν ἢ μὴ κοινὴν εἶναι τὴν κτῆσιν .
τοῦτο δ᾽ ἄν τις καὶ χωρὶς σκέψαιτο ἀπὸ τῶν περὶ τὰ τέκνα καὶ τὰς γυναῖκας νενομοθετημένων ,
λέγω [δὲ τὰ περὶ τὴν κτῆσιν] πότερον κἂν ᾖ ἐκεῖνα χωρίς ,καθ᾽ ὃν νῦν τρόπον ἔχει πᾶσι ,τάς γε κτήσεις κοινὰς εἶναι βέλτιον καὶ τὰς χρήσεις ,οἷον τὰ μὲν γήπεδα χωρίς ,τοὺς δὲ καρποὺς εἰς τὸ κοινὸν φέροντας ἀναλίσκειν [ ὅπερ ἔνια ποιεῖ τῶν ἐθνῶν ] ,ἢ τοὐναντίον τὴν μὲν γῆν κοινὴν εἶναι καὶ γεωργεῖν κοινῇ ,τοὺς δὲ καρποὺς διαιρεῖσθαι πρὸς τὰς ἰδίας χρήσεις [ λέγονται δέ τινες καὶ τοῦτον τὸν τρόπον κοινωνεῖν τῶν βαρβάρων ] ,ἢ καὶ τὰ γήπεδα καὶ τοὺς καρποὺς κοινούς .
ἑτέρων μὲν οὖν ὄντων τῶν γεωργούντων ἄλλος ἂν εἴη τρόπος καὶ ῥᾴων ,αὐτῶν δ᾽ αὑτοῖς διαπονούντων τὰ περὶ τὰς κτήσεις πλείους ἂν παρέχοι δυσκολίας .
καὶ γὰρ ἐν ταῖς ἀπολαύσεσι καὶ ἐν τοῖς ἔργοις μὴ γινομένων ἴσων ἀλλ᾽ ἀνίσων ἀναγκαῖον ἐγκλήματα γίνεσθαι πρὸς τοὺς ἀπολαύοντας μὲν ἢ λαμβάνοντας πολλά ,ὀλίγα δὲ πονοῦντας ,τοῖς ἐλάττω μὲν λαμβάνουσι ,πλείω δὲ πονοῦσιν .
ὅλως δὲ τὸ συζῆν καὶ κοινωνεῖν τῶν ἀνθρωπικῶν πάντων χαλεπόν ,καὶ μάλιστα τῶν τοιούτων .
δηλοῦσι δ᾽ αἱ τῶν συναποδήμων κοινωνίαι ·σχεδὸν γὰρ οἱ πλεῖστοι διαφέρονται ἐκ τῶν ἐν ποσὶ καὶ ἐκ μικρῶν προσκρούοντες ἀλλήλοις .
ἔτι δὲ τῶν θεραπόντων τούτοις μάλιστα προσκρούομεν οἷς πλεῖστα προσχρώμεθα πρὸς τὰς διακονίας τὰς ἐγκυκλίους .
τὸ μὲν οὖν κοινὰς εἶναι τὰς κτήσεις ταύτας τε καὶ ἄλλας τοιαύτας ἔχει δυσχερείας ,ὃν δὲ νῦν τρόπον ἔχει καὶ ἐπικοσμηθὲν ἔθεσι καὶ τάξει νόμων ὀρθῶν ,οὐ μικρὸν ἂν διενέγκαι .ἕξει γὰρ τὸ ἐξ ἀμφοτέρων ἀγαθόν ·λέγω δὲ τὸ ἐξ ἀμφοτέρων τὸ ἐκ τοῦ κοινὰς εἶναι τὰς κτήσεις καὶ τὸ ἐκ τοῦ ἰδίας .
δεῖ γὰρ πὼς μὲν εἶναι κοινάς ,ὅλως δ᾽ ἰδίας .
αἱ μὲν γὰρ ἐπιμέλειαι διῃρημέναι τὰ ἐγκλήματα πρὸς ἀλλήλους οὐ ποιήσουσιν ,μᾶλλον δ᾽ ἐπιδώσουσιν ὡς πρὸς ἴδιον ἑκάστου προσεδρεύοντος ·
δι᾽ ἀρετὴν δ᾽ ἔσται πρὸς τὸ χρῆσθαι ,κατὰ τὴν παροιμίαν ,κοινὰ τὰ φίλων .
ἔστι δὲ καὶ νῦν τὸν τρόπον τοῦτον ἐν ἐνίαις πόλεσιν οὕτως ὑπογεγραμμένον ,ὡς οὐκ ὂν ἀδύνατον ,καὶ μάλιστα ἐν ταῖς καλῶς οἰκουμέναις τὰ μὲν ἔστι τὰ δὲ γένοιτ᾽ ἄν ·
ἰδίαν γὰρ ἕκαστος τὴν κτῆσιν ἔχων τὰ μὲν χρήσιμα ποιεῖ τοῖς φίλοις ,τοῖς δὲ χρῆται κοινοῖς ,οἷον καὶ ἐν Λακεδαίμονι τοῖς τε δούλοις χρῶνται τοῖς ἀλλήλων ὡς εἰπεῖν ἰδίοις ,ἔτι δ᾽ ἵπποις καὶ κυσίν ,κἂν δεηθῶσιν ἐφοδίων ἐν τοῖς ἀγροῖς κατὰ τὴν χώραν .
φανερὸν τοίνυν ὅτι βέλτιον εἶναι μὲν ἰδίας τὰς κτήσεις ,τῇ δὲ χρήσει ποιεῖν κοινάς ·
ὅπως δὲ γίνωνται τοιοῦτοι ,τοῦ νομοθέτου τοῦτ᾽ ἔργον ἴδιόν ἐστιν .
ἔτι δὲ καὶ πρὸς ἡδονὴν ἀμύθητον ὅσον διαφέρει τὸ νομίζειν ἴδιόν τι .
μὴ γὰρ οὐ μάτην τὴν πρὸς αὑτὸν αὐτὸς ἔχει φιλίαν ἕκαστος ,ἀλλ᾽ ἔστι τοῦτο φυσικόν .
τὸ δὲ φίλαυτον εἶναι ψέγεται δικαίως ·
οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο τὸ φιλεῖν ἑαυτόν ,ἀλλὰ τὸ μᾶλλον ἢ δεῖ φιλεῖν ,καθάπερ καὶ τὸ φιλοχρήματον ,ἐπεὶ φιλοῦσί γε πάντες ὡς εἰπεῖν ἕκαστον τῶν τοιούτων .
ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ χαρίσασθαι καὶ βοηθῆσαι φίλοις ἢ ξένοις ἢ ἑταίροις ἥδιστον ·
ὃ γίνεται τῆς κτήσεως ἰδίας οὔσης .
ταῦτά τε δὴ οὐ συμβαίνει τοῖς λίαν ἓν ποιοῦσι τὴν πόλιν ,καὶ πρὸς τούτοις ἀναιροῦσιν ἔργα δυοῖν ἀρεταῖν φανερῶς ,σωφροσύνης μὲν τὸ περὶ τὰς γυναῖκας [ ἔργον γὰρ καλὸν ἀλλοτρίας οὔσης ἀπέχεσθαι διὰ σωφροσύνην ] ,ἐλευθεριότητος δὲ τὸ περὶ τὰς κτήσεις ·οὔτε γὰρ ἔσται φανερὸς ἐλευθέριος ὤν ,οὔτε πράξει πρᾶξιν ἐλευθέριον οὐδεμίαν ·ἐν τῇ γὰρ χρήσει τῶν κτημάτων τὸ τῆς ἐλευθεριότητος ἔργον ἐστίν .
εὐπρόσωπος μὲν οὖν ἡ τοιαύτη νομοθεσία καὶ φιλάνθρωπος ἂν εἶναι δόξειεν ·
ὁ γὰρ ἀκροώμενος ἄσμενος ἀποδέχεται ,νομίζων ἔσεσθαι φιλίαν τινὰ θαυμαστὴν πᾶσι πρὸς ἅπαντας ,ἄλλως τε καὶ ὅταν κατηγορῇ τις τῶν νῦν ὑπαρχόντων ἐν ταῖς πολιτείαις κακῶν ὡς γινομένων διὰ τὸ μὴ κοινὴν εἶναι τὴν οὐσίαν ,λέγω δὲ δίκας τε πρὸς ἀλλήλους περὶ συμβολαίων καὶ ψευδομαρτυριῶν κρίσεις καὶ πλουσίων κολακείας ·
ὧν οὐδὲν γίνεται διὰ τὴν ἀκοινωνησίαν ἀλλὰ διὰ τὴν μοχθηρίαν ,ἐπεὶ καὶ τοὺς κοινὰ κεκτημένους καὶ κοινωνοῦντας πολλῷ διαφερομένους μᾶλλον ὁρῶμεν ἢ τοὺς χωρὶς τὰς οὐσίας ἔχοντας ·
ἀλλὰ θεωροῦμεν ὀλίγους τοὺς ἐκ τῶν κοινωνιῶν διαφερομένους ,πρὸς πολλοὺς συμβάλλοντες τοὺς κεκτημένους ἰδίᾳ τὰς κτήσεις .
ἔτι δὲ δίκαιοιν μὴ μόνον λέγειν ὅσων στερήσονται κακῶν κοινωνήσαντες ,ἀλλὰ καὶ ὅσων ἀγαθῶν ·
φαίνεται δ᾽ εἶναι πάμπαν ἀδύνατος ὁ βίος .
αἴτιον δὲ τῷ Σωκράτει τῆς παρακρούσεως χρὴ νομίζειν τὴν ὑπόθεσιν οὐκ οὖσαν ὀρθήν .
δεῖ μὲν γὰρ εἶναί πως μίαν καὶ τὴν οἰκίαν καὶ τὴν πόλιν ,ἀλλ᾽ οὐ πάντως .
ἔστι μὲν γὰρ ὡς οὐκ ἔσται προϊοῦσα πόλις ,ἔστι δ᾽ ὡς ἔσται μέν ,ἐγγὺς δ᾽ οὖσα τοῦ μὴ πόλις εἶναι χείρων πόλις ,ὥσπερ κἂν εἴ τις τὴν συμφωνίαν ποιήσειεν ὁμοφωνίαν ἢ τὸν ῥυθμὸν βάσιν μίαν .
ἀλλὰ δεῖ πλῆθος ὄν ,ὥσπερ εἴρηται πρότερον ,διὰ τὴν παιδείαν κοινὴν καὶ μίαν ποιεῖν ·καὶ τόν γε μέλλοντα παιδείαν εἰσάγειν καὶ νομίζοντα διὰ ταύτης ἔσεσθαι τὴν πόλιν σπουδαίαν ἄτοπον τοῖς τοιούτοις οἴεσθαι διορθοῦν ,ἀλλὰ μὴ τοῖς ἔθεσι καὶ τῇ φιλοσοφίᾳ καὶ τοῖς νόμοις ,ὥσπερ τὰ περὶ τὰς κτήσεις ἐν Λακεδαίμονι καὶ Κρήτῃ τοῖς συσσιτίοις ὁ νομοθέτης ἐκοίνωσε .
δεῖ δὲ μηδὲ τοῦτο αὐτὸ ἀγνοεῖν ,ὅτι χρὴ προσέχειν τῷ πολλῷ χρόνῳ καὶ τοῖς πολλοῖς ἔτεσιν ,ἐν οἷς οὐκ ἂν ἔλαθεν ,εἰ ταῦτα καλῶς εἶχεν ·
πάντα γὰρ σχεδὸν εὕρηται μέν ,ἀλλὰ τὰ μὲν οὐ συνῆκται ,τοῖς δ᾽ οὐ χρῶνται γινώσκοντες .
μάλιστα δ᾽ ἂν γένοιτο φανερὸν εἴ τις τοῖς ἔργοις ἴδοι τὴν τοιαύτην πολιτείαν κατασκευαζομένην ·
οὐ γὰρ δυνήσεται μὴ μερίζων αὐτὰ καὶ χωρίζων ποιῆσαι τὴν πόλιν ,τὰ μὲν εἰς συσσίτια τὰ δὲ εἰς φατρίας καὶ φυλάς .
ὥστε οὐδὲν ἄλλο συμβήσεται νενομοθετημένον πλὴν μὴ γεωργεῖν τοὺς φύλακας ·ὅπερ καὶ νῦν Λακεδαιμόνιοι ποιεῖν ἐπιχειροῦσιν .
οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδὲ ὁ τρόπος τῆς ὅλης πολιτείας τίς ἔσται τοῖς κοινωνοῦσιν ,οὔτ᾽ εἴρηκεν ὁ Σωκράτης οὔτε ῥᾴδιον εἰπεῖν .
καίτοι σχεδὸν τό γε πλῆθος τῆς πόλεως τὸ τῶν ἄλλων πολιτῶν γίνεται πλῆθος ,περὶ ὧν οὐδὲν διώρισται ,πότερον καὶ τοῖς γεωργοῖς κοινὰς εἶναι δεῖ τὰς κτήσεις ἢ καὶ καθ᾽ ἕκαστον ἰδίας ,ἔτι δὲ καὶ γυναῖκας καὶ παῖδας ἰδίους ἢ κοινούς .
εἰ μὲν γὰρ τὸν αὐτὸν τρόπον κοινὰ πάντα πάντων ,τί διοίσουσιν οὗτοι ἐκείνων τῶν φυλάκων ; 
ἢ τί πλεῖον αὐτοῖς ὑπομένουσι τὴν ἀρχὴν αὐτῶν ,ἢ τί μαθόντες ὑπομενοῦσι τὴν ἀρχήν ,ἐὰν μή τι σοφίζωνται τοιοῦτον οἷον Κρῆτες ; 
ἐκεῖνοι γὰρ τἆλλα ταὐτὰ τοῖς δούλοις ἐφέντες μόνον ἀπειρήκασι τὰ γυμνάσια καὶ τὴν τῶν ὅπλων κτῆσιν .
εἰ δέ ,καθάπερ ἐν ταῖς ἄλλαις πόλεσι ,καὶ παρ᾽ ἐκείνοις ἔσται τὰ τοιαῦτα ,τίς ὁ τρόπος ἔσται τῆς κοινωνίας ; 
ἐν μιᾷ γὰρ πόλει δύο πόλεις ἀναγκαῖον εἶναι ,καὶ ταύτας ὑπεναντίας ἀλλήλαις .
ποιεῖ γὰρ τοὺς μὲν φύλακας οἷον φρουρούς ,τοὺς δὲ γεωργοὺς καὶ τοὺς τεχνίτας καὶ τοὺς ἄλλους πολίτας ·
ἐγκλήματα δὲ καὶ δίκαι ,καὶ ὅσα ἄλλα ταῖς πόλεσιν ὑπάρχειν φησὶ κακά ,πάνθ᾽ ὑπάρξει καὶ τούτοις .
καίτοι λέγει ὁ Σωκράτης ὡς οὐ πολλῶν δεήσονται νομίμων διὰ τὴν παιδείαν ,οἷον ἀστυνομικῶν καὶ ἀγορανομικῶν καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων ,ἀποδιδοὺς μόνον τὴν παιδείαν τοῖς φύλαξιν .
ἔτι δὲ κυρίους ποιεῖ τῶν κτημάτων τοὺς γεωργοὺς τοὺς ἀποφορὰν φέροντας ·
ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον εἰκὸς εἶναι χαλεποὺς καὶ φρονημάτων πλήρεις ,ἢ τὰς παρ᾽ ἐνίοις εἱλωτείας τε καὶ πενεστείας καὶ δουλείας .
ἀλλὰ γὰρ εἴτ᾽ ἀναγκαῖα ταῦθ᾽ ὁμοίως εἴτε μή ,νῦν γε οὐδὲν διώρισται .καὶ περὶ τῶν ἐχομένων τίς ἡ τούτων τε πολιτεία καὶ παιδεία καὶ νόμοι τίνες .
ἔστι δ᾽ οὔθ᾽ εὑρεῖν ῥᾴδιον ,οὔτε τὸ διαφέρον μικρὸν ,τὸ ποιούς τινας εἶναι τούτους πρὸς τὸ σῴζεσθαι τὴν τῶν φυλάκων κοινωνίαν .
ἀλλὰ μὴν εἴ γε τὰς μὲν γυναῖκας ποιήσει κοινὰς τὰς δὲ κτήσεις ἰδίας ,τίς οἰκονομήσει ὥσπερ τὰ ἐπὶ τῶν ἀγρῶν οἱ ἄνδρες αὐτῶν - κἂν εἰ κοιναὶ αἱ κτήσεις καὶ αἱ τῶν γεωργῶν γυναῖκες ἄτοπον δὲ καὶ τὸ ἐκ τῶν θηρίων ποιεῖσθαι τὴν παραβολήν ,ὅτι δεῖ τὰ αὐτὰ ἐπιτηδεύειν τὰς γυναῖκας τοῖς ἀνδράσιν ,οἷς οἰκονομίας οὐδὲν μέτεστιν .
ἐπισφαλὲς δὲ καὶ τοὺς ἄρχοντας ὡς καθίστησιν ὁ Σωκράτης .
ἀεὶ γὰρ ποιεῖ τοὺς αὐτοὺς ἄρχοντας ·
τοῦτο δὲ στάσεως αἴτιον γίνεται καὶ παρὰ τοῖς μηδὲν ἀξίωμα κεκτημένοις ,ἦ που δῆθεν παρά γε θυμοειδέσι καὶ πολεμικοῖς ἀνδράσιν .ὅτι δ᾽ ἀναγκαῖον αὐτῷ ποιεῖν τοὺς αὐτοὺς ἄρχοντας ,φανερόν ·οὐ γὰρ ὁτὲ μὲν ἄλλοις ὁτὲ δὲ ἄλλοις μέμεικται ταῖς ψυχαῖς ὁ παρὰ τοῦ θεοῦ χρυσός ,ἀλλ᾽ ἀεὶ τοῖς αὐτοῖς .φησὶ δὲ τοῖς μὲν εὐθὺς γινομένοις μεῖξαι χρυσόν ,τοῖς δ᾽ ἄργυρον ,χαλκὸν δὲ καὶ σίδηρον τοῖς τεχνίταις μέλλουσιν ἔσεσθαι καὶ γεωργοῖς .
ἔτι δὲ καὶ τὴν εὐδαιμονίαν ἀφαιρούμενος τῶν φυλάκων ,ὅλην φησὶ δεῖν εὐδαίμονα ποιεῖν τὴν πόλιν τὸν νομοθέτην .
ἀδύνατον δὲ εὐδαιμονεῖν ὅλην ,μὴ τῶν πλείστων ἢ μὴ πάντων μερῶν ἢ τινῶν ἐχόντων τὴν εὐδαιμονίαν .
οὐ γὰρ τῶν αὐτῶν τὸ εὐδαιμονεῖν ὧνπερ τὸ ἄρτιον ·
τοῦτο μὲν γὰρ ἐνδέχεται τῷ ὅλῳ ὑπάρχειν ,τῶν δὲ μερῶν μηδετέρῳ ,τὸ δὲ εὐδαιμονεῖν ἀδύνατον .
ἀλλὰ μὴν εἰ οἱ φύλακες μὴ εὐδαίμονες ,τίνες ἕτεροι ; 
οὐ γὰρ δὴ οἵ γε τεχνῖται καὶ τὸ πλῆθος τὸ τῶν βαναύσων .
ἡ μὲν οὖν πολιτεία περὶ ἧς ὁ Σωκράτης εἴρηκεν ταύτας τε τὰς ἀπορίας ἔχει καὶ τούτων οὐκ ἐλάττους ἑτέρας .
σχεδὸν δὲ παραπλησίως καὶ τὰ περὶ τοὺς Νόμους ἔχει τοὺς ὕστερον γραφέντας ,διὸ καὶ περὶ τῆς ἐνταῦθα πολιτείας ἐπισκέψασθαι μικρὰ βέλτιον .
καὶ γὰρ ἐν τῇ Πολιτείᾳ περὶ ὀλίγων πάμπαν διώρικεν ὁ Σωκράτης ,περί τε γυναικῶν καὶ τέκνων κοινωνίας ,πῶς ἔχειν δεῖ ,καὶ περὶ κτήσεως ,καὶ τῆς πολιτείας τὴν τάξιν [ διαιρεῖται γὰρ εἰς δύο μέρη τὸ πλῆθος τῶν οἰκούντων ,τὸ μὲν εἰς τοὺς γεωργούς ,τὸ δὲ εἰς τὸ προπολεμοῦν μέρος ·τρίτον δ᾽ ἐκ τούτων τὸ βουλευόμενον καὶ κύριον τῆς πόλεως ] ,περὶ δὲ τῶν γεωργῶν καὶ τῶν τεχνιτῶν ,πότερον οὐδεμιᾶς μεθέξουσιν ἤ τινος ἀρχῆς ,καὶ πότερον ὅπλα δεῖ κεκτῆσθαι καὶ τούτους καὶ συμπολεμεῖν ἢ μή ,περὶ τούτων οὐδὲν διώρικεν ὁ 
τῶν δὲ Νόμων τὸ μὲν πλεῖστον μέρος νόμοι τυγχάνουσιν ὄντες ,ὀλίγα δὲ περὶ τῆς πολιτείας εἴρηκεν ,καὶ ταύτην βουλόμενος κοινοτέραν ποιεῖν ταῖς πόλεσι κατὰ μικρὸν περιάγει πάλιν πρὸς τὴν ἑτέραν πολιτείαν .
ἔξω γὰρ τῆς τῶν γυναικῶν κοινωνίας καὶ τῆς κτήσεως ,τὰ ἄλλα ταὐτὰ ἀποδίδωσιν ἀμφοτέραις ταῖς πολιτείαις ·καὶ γὰρ παιδείαν τὴν αὐτήν ,καὶ τὸ τῶν ἔργων τῶν ἀναγκαίων ἀπεχομένους ζῆν ,καὶ περὶ συσσιτίων ὡσαύτως ·πλὴν ἐν ταύτῃ φησὶ δεῖν εἶναι συσσίτια καὶ γυναικῶν ,καὶ τὴν μὲν χιλίων τῶν ὅπλα κεκτημένων ,ταύτην δὲ πεντακισχιλίων .τὸ μὲν οὖν περιττὸν ἔχουσι πάντες οἱ τοῦ Σωκράτους λόγοι καὶ τὸ κομψὸν καὶ τὸ καινοτόμον καὶ τὸ ζητητικόν ,καλῶς δὲ πάντα ἴσως χαλεπόν ,ἐπεὶ καὶ τὸ νῦν εἰρημένον πλῆθος δεῖ μὴ λανθάνειν ὅτι χώρας δεήσει τοῖς τοσούτοις 
δεῖ μὲν οὖν ὑποτίθεσθαι κατ᾽ εὐχήν ,μηδὲν μέντοι ἀδύνατον .
λέγεται δ᾽ ὡς δεῖ τὸν νομοθέτην πρὸς δύο βλέποντα τιθέναι τοὺς νόμους ,πρός τε τὴν χώραν καὶ τοὺς ἀνθρώπους .
ἔτι δὲ καλῶς ἔχει προσθεῖναι καὶ πρὸς τοὺς γειτνιῶντας τόπους ,πρῶτον μὲν εἰ δεῖ τὴν πόλιν ζῆν βίον πολιτικόν [ οὐ γὰρ μόνον ἀναγκαῖόν ἐστιν αὐτὴν τοιούτοις χρῆσθαι πρὸς τὸν πόλεμον ὅπλοις ἃ χρήσιμα κατὰ τὴν οἰκείαν χώραν ἐστίν ,ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἔξω τόπους ] ·
εἰ δέ τις μὴ τοιοῦτον ἀποδέχεται βίον ,μήτε τὸν ἴδιον μήτε τὸν κοινὸν τῆς πόλεως ,ὅμως οὐδὲν ἧττον δεῖ φοβεροὺς εἶναι τοῖς πολεμίοις ,μὴ μόνον ἐλθοῦσιν εἰς τὴν χώραν ἀλλὰ καὶ ἀπελθοῦσιν .
καὶ τὸ πλῆθος δὲ τῆς κτήσεως ὁρᾶν δεῖ ,μή ποτε βέλτιον ἑτέρως διορίσαι τῷ σαφῶς μᾶλλον .
τοσαύτην γὰρ εἶναί φησι δεῖν ὥστε ζῆν σωφρόνως ,ὥσπερ ἂν εἴ τις εἶπεν ὥστε ζῆν εὖ .
τοῦτο δ᾽ ἄρ᾽ ἐστι καθόλου μᾶλλον ,ἐπειδὴ ἔστι σωφρόνως μὲν ταλαιπώρως δὲ ζῆν ,ἀλλὰ βελτίων ὅρος τὸ σωφρόνως καὶ ἐλευθερίως [ χωρὶς γὰρ ἑκατέρῳ τῷ μὲν τὸ τρυφᾶν ἀκολουθήσει ,τῷ δὲ τὸ ἐπιπόνως ] ,ἐπεὶ μόναι γ᾽ εἰσὶν ἕξεις αἱρεταὶ περὶ τὴν τῆς οὐσίας χρῆσιν αὗται ,οἷον οὐσίᾳ πράως μὲν ἢ ἀνδρείως χρῆσθαι οὐκ ἔστιν ,σωφρόνως δὲ καὶ ἐλευθερίως ἔστιν ,ὥστε καὶ τὰς ἕξεις ἀναγκαῖον περὶ αὐτὴν εἶναι ταύτας .
ἄτοπον δὲ καὶ τὸ τὰς κτήσεις ἰσάζοντα τὸ περὶ τὸ πλῆθος τῶν πολιτῶν μὴ κατασκευάζειν ,ἀλλ᾽ ἀφεῖναι τὴν τεκνοποιίαν ἀόριστον ὡς ἱκανῶς ἀνομαλισθησομένην εἰς τὸ αὐτὸ πλῆθος διὰ τὰς ἀτεκνίας ὁσωνοῦν γεννωμένων ,
ὅτι δοκεῖ τοῦτο καὶ νῦν συμβαίνειν περὶ τὰς πόλεις .
νῦν μὲν γὰρ οὐδεὶς ἀπορεῖ ,διὰ τὸ μερίζεσθαι τὰς οὐσίας εἰς ὁποσονοῦν πλῆθος ,τότε δὲ ἀδιαιρέτων οὐσῶν ἀνάγκη τοὺς παράζυγας μηδὲν ἔχειν ,ἐάν τ᾽ ἐλάττους ὦσι τὸ πλῆθος ἐάν τε πλείους .
μᾶλλον δὲ δεῖν ὑπολάβοι τις ἂν ὡρίσθαι τῆς οὐσίας τὴν τεκνοποιίαν ,ὥστε ἀριθμοῦ τινὸς μὴ πλείονα γεννᾶν ,τοῦτο δὲ τιθέναι τὸ πλῆθος ἀποβλέποντα πρὸς τὰς τύχας ,ἂν συμβαίνῃ τελευτᾶν τινας τῶν γεννηθέντων ,καὶ πρὸς τὴν τῶν ἄλλων ἀτεκνίαν .
τὸ δ᾽ ἀφεῖσθαι ,καθάπερ ἐν ταῖς πλείσταις πόλεσι ,πενίας ἀναγκαῖον αἴτιον γίνεσθαι τοῖς πολίταις ,ἡ δὲ πενία στάσιν ἐμποιεῖ καὶ κακουργίαν .
Φείδων μὲν οὖν ὁ Κορίνθιος ,ὢν νομοθέτης τῶν ἀρχαιοτάτων ,τοὺς οἴκους ἴσους ᾠήθη δεῖν διαμένειν καὶ τὸ πλῆθος τῶν πολιτῶν ,καὶ εἰ τὸ πρῶτον τοὺς κλήρους ἀνίσους εἶχον πάντες κατὰ μέγεθος ·
ἐν δὲ τοῖς νόμοις τούτοις τοὐναντίον ἐστίν .
ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων πῶς οἰόμεθα βέλτιον ἂν ἔχειν ,λεκτέον ὕστερον ·
ἐλλέλειπται δ᾽ ἐν τοῖς νόμοις τούτοις καὶ τὰ περὶ τοὺς ἄρχοντας πῶς ἔσονται διαφέροντες τῶν ἀρχομένων .
φησὶ γὰρ δεῖν ,ὥσπερ ἐξ ἑτέρου τὸ στημόνιον ἐρίου γίνεται τῆς κρόκης ,οὕτω καὶ τοὺς ἄρχοντας ἔχειν πρὸς τοὺς ἀρχομένους .
ἐπεὶ δὲ τὴν πᾶσαν οὐσίαν ἐφίησι γίνεσθαι μείζονα μέχρι πενταπλασίας ,διὰ τί τοῦτ᾽ οὐκ ἂν εἴη ἐπὶ τῆς γῆς μέχρι τινός ; καὶ τὴν τῶν οἰκοπέδων δὲ διαίρεσιν δεῖ σκοπεῖν ,μή ποτ᾽ οὐ συμφέρει πρὸς οἰκονομίαν ·δύο γὰρ οἰκόπεδα ἑκάστῳ ἔνειμε διελὼν χωρίς ,χαλεπὸν δὲ οἰκίας δύο οἰκεῖν .ἡ δὲ σύνταξις ὅλη βούλεται μὲν εἶναι μήτε δημοκρατία μήτε ὀλιγαρχία ,μέση δὲ τούτων ,ἣν καλοῦσι πολιτείαν ·ἐκ γὰρ τῶν ὁπλιτευόντων ἐστίν .εἰ μὲν οὖν ὡς κοινοτάτην ταύτην κατασκευάζει ταῖς πόλεσι τῶν ἄλλων πολιτειῶν ,καλῶς εἴρηκεν ἴσως ·εἰ δ᾽ ὡς ἀρίστην 
τάχα γὰρ τὴν τῶν Λακώνων ἄν τις ἐπαινέσειε μᾶλλον ,ἢ κἂν ἄλλην τινὰ ἀριστοκρατικωτέραν .
ἔνιοι μὲν οὖν λέγουσιν ὡς δεῖ τὴν ἀρίστην πολιτείαν ἐξ ἁπασῶν εἶναι τῶν πολιτειῶν μεμειγμένην ,διὸ καὶ τὴν τῶν Λακεδαιμονίων ἐπαινοῦσιν [ εἶναι γὰρ αὐτὴν οἱ μὲν ἐξ ὀλιγαρχίας καὶ μοναρχίας καὶ δημοκρατίας φασίν ,λέγοντες τὴν μὲν βασιλείαν μοναρχίαν ,τὴν δὲ τῶν γερόντων ἀρχὴν ὀλιγαρχίαν ,δημοκρατεῖσθαι δὲ κατὰ τὴν τῶν ἐφόρων ἀρχὴν διὰ τὸ ἐκ τοῦ δήμου εἶναι τοὺς ἐφόρους ·
οἱ δὲ τὴν μὲν ἐφορείαν εἶναι τυραννίδα ,δημοκρατεῖσθαι δὲ κατά τε τὰ συσσίτια καὶ τὸν ἄλλον βίον τὸν καθ᾽ ἡμέραν ] ·
ἐν δὲ τοῖς νόμοις εἴρηται τούτοις ὡς δέον συγκεῖσθαι τὴν ἀρίστην πολιτείαν ἐκ δημοκρατίας καὶ τυραννίδος ,ἃς ἢ τὸ παράπαν οὐκ ἄν τις θείη πολιτείας ἢ χειρίστας πασῶν .
βέλτιον οὖν λέγουσιν οἱ πλείους μιγνύντες ·ἡ γὰρ ἐκ πλειόνων συγκειμένη πολιτεία βελτίων .ἔπειτ᾽ οὐδ᾽ ἔχουσα φαίνεται μοναρχικὸν οὐδέν ,ἀλλ᾽ ὀλιγαρχικὰ καὶ δημοκρατικά ·μᾶλλον δ᾽ ἐγκλίνειν βούλεται πρὸς τὴν ὀλιγαρχίαν .
δῆλον δὲ ἐκ τῆς τῶν ἀρχόντων καταστάσεως ·
τὸ μὲν γὰρ ἐξ αἱρετῶν κληρωτοὺς κοινὸν ἀμφοῖν ,τὸ δὲ τοῖς μὲν εὐπορωτέροις ἐπάναγκες ἐκκλησιάζειν εἶναι καὶ φέρειν ἄρχοντας ἤ τι ποιεῖν ἄλλο τῶν πολιτικῶν ,τοὺς δ᾽ ἀφεῖσθαι ,τοῦτο δ᾽ ὀλιγαρχικόν ,καὶ τὸ πειρᾶσθαι πλείους ἐκ τῶν εὐπόρων εἶναι τοὺς ἄρχοντας ,καὶ τὰς μεγίστας ἐκ τῶν μεγίστων τιμημάτων .
ὀλιγαρχικὴν δὲ ποιεῖ καὶ τὴν τῆς βουλῆς αἵρεσιν .αἱροῦνται μὲν γὰρ πάντες ἐπάναγκες ,ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ πρώτου τιμήματος ,εἶτα πάλιν ἴσους ἐκ τοῦ δευτέρου ·εἶτ᾽ ἐκ τῶν τρίτων ,πλὴν οὐ πᾶσιν ἐπάναγκες ἦν τοῖς ἐκ τῶν τρίτων ἢ τετάρτων ,ἐκ δὲ τοῦ τετάρτου μόνοις ἐπάναγκες τοῖς πρώτοις καὶ τοῖς δευτέροις ·
εἶτ᾽ ἐκ τούτων ἴσον ἀφ᾽ ἑκάστου τιμήματος ἀποδεῖξαί φησι δεῖν ἀριθμόν .
ἔσονται δὴ πλείους οἱ ἐκ τῶν μεγίστων τιμημάτων καὶ βελτίους διὰ τὸ ἐνίους μὴ αἱρεῖσθαι τῶν δημοτικῶν διὰ τὸ μὴ ἐπάναγκες .
ὡς μὲν οὖν οὐκ ἐκ δημοκρατίας καὶ μοναρχίας δεῖ συνιστάναι τὴν τοιαύτην πολιτείαν ,ἐκ τούτων φανερὸν καὶ τῶν ὕστερον ῥηθησομένων ,ὅταν ἐπιβάλλῃ περὶ τῆς τοιαύτης πολιτείας ἡ σκέψις ·
ἔχει δὲ καὶ περὶ τὴν αἵρεσιν τῶν ἀρχόντων τὸ ἐξ αἱρετῶν αἱρετοὺς ἐπικίνδυνον .εἰ γάρ τινες συστῆναι θέλουσι καὶ μέτριοι τὸ πλῆθος ,αἰεὶ κατὰ τὴν τούτων αἱρεθήσονται βούλησιν .τὰ μὲν οὖν περὶ τὴν πολιτείαν τὴν ἐν τοῖς Νόμοις τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον .
εἰσὶ δέ τινες πολιτεῖαι καὶ ἄλλαι ,αἱ μὲν ἰδιωτῶν αἱ δὲ φιλοσόφων καὶ πολιτικῶν ,πᾶσαι δὲ τῶν καθεστηκυιῶν καὶ καθ᾽ ἃς πολιτεύονται νῦν ἐγγύτερόν εἰσι τούτων ἀμφοτέρων .
οὐδεὶς γὰρ οὔτε τὴν περὶ τὰ τέκνα κοινότητα καὶ τὰς γυναῖκας ἄλλος κεκαινοτόμηκεν ,οὔτε περὶ τὰ συσσίτια τῶν γυναικῶν ,ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν ἀναγκαίων ἄρχονται μᾶλλον .
δοκεῖ γάρ τισι τὸ περὶ τὰς οὐσίας εἶναι μέγιστον τετάχθαι καλῶς ·
περὶ γὰρ τούτων ποιεῖσθαί φασι τὰς στάσεις πάντας .
διὸ Φαλέας ὁ Χαλκηδόνιος τοῦτ᾽ εἰσήνεγκε πρῶτος ·
φησὶ γὰρ δεῖν ἴσας εἶναι τὰς κτήσεις τῶν πολιτῶν .
τοῦτο δὲ κατοικιζομέναις μὲν εὐθὺς οὐ χαλεπὸν ᾤετο ποιεῖν ,τὰς δ᾽ ἤδη κατοικουμένας ἐργωδέστερον μέν ,ὅμως δὲ τάχιστ᾽ ἂν ὁμαλισθῆναι τῷ τὰς προῖκας τοὺς μὲν πλουσίους διδόναι μὲν λαμβάνειν δὲ μή ,τοὺς δὲ πένητας μὴ διδόναι μὲν λαμβάνειν δέ .
Πλάτων δὲ τοὺς Νόμους γράφων μέχρι μέν τινος ᾤετο δεῖν ἐᾶν ,πλεῖον δὲ τοῦ πενταπλασίαν εἶναι τῆς ἐλαχίστης μηδενὶ τῶν πολιτῶν ἐξουσίαν εἶναι κτήσασθαι ,καθάπερ εἴρηται καὶ πρότερον .
δεῖ δὲ μηδὲ τοῦτο λανθάνειν τοὺς οὕτω νομοθετοῦντας ,ὃ λανθάνει νῦν ,ὅτι τὸ τῆς οὐσίας τάττοντας πλῆθος προσήκει καὶ τῶν τέκνων τὸ πλῆθος τάττειν ·
ἐὰν γὰρ ὑπεραίρῃ τῆς οὐσίας τὸ μέγεθος ὁ τῶν τέκνων ἀριθμός ,ἀνάγκη τόν γε νόμον λύεσθαι ,καὶ χωρὶς τῆς λύσεως φαῦλον τὸ πολλοὺς ἐκ πλουσίων γίνεσθαι πένητας ·ἔργον γὰρ μὴ νεωτεροποιοὺς εἶναι τοὺς τοιούτους .διότι μὲν οὖν ἔχει τινὰ δύναμιν εἰς τὴν πολιτικὴν κοινωνίαν ἡ τῆς οὐσίας ὁμαλότης ,καὶ τῶν πάλαι τινὲς φαίνονται διεγνωκότες ,οἷον καὶ Σόλων ἐνομοθέτησεν ,καὶ παρ᾽ ἄλλοις ἔστι νόμος ὃς κωλύει κτᾶσθαι γῆν ὁπόσην ἂν βούληταί τις ,ὁμοίως δὲ καὶ τὴν οὐσίαν πωλεῖν οἱ νόμοι κωλύουσιν ,ὥσπερ ἐν Λοκροῖς νόμος ἐστὶ μὴ πωλεῖν ἐὰν μὴ φανερὰν ἀτυχίαν 
ἀλλ᾽ ἔστι τὴν ἰσότητα μὲν ὑπάρχειν τῆς οὐσίας ,ταύτην δ᾽ ἢ λίαν εἶναι πολλήν ,ὥστε τρυφᾶν ,ἢ λίαν ὀλίγην ,ὥστε ζῆν γλίσχρως .
δῆλον οὖν ὡς οὐχ ἱκανὸν τὸ τὰς οὐσίας ἴσας ποιῆσαι τὸν νομοθέτην ,ἀλλὰ τοῦ μέσου στοχαστέον .
ἔτι δ᾽ εἴ τις καὶ τὴν μετρίαν τάξειεν οὐσίαν πᾶσιν ,οὐδὲν ὄφελος ·μᾶλλον γὰρ δεῖ τὰς ἐπιθυμίας ὁμαλίζειν ἢ τὰς οὐσίας ,τοῦτο δ᾽ οὐκ ἔστι μὴ παιδευομένοις ἱκανῶς ὑπὸ τῶν νόμων .ἀλλ᾽ ἴσως ἂν εἴπειεν ὁ Φαλέας ὅτι ταῦτα τυγχάνει λέγων αὐτός ·οἴεται γὰρ δυοῖν τούτοιν ἰσότητα δεῖν ὑπάρχειν ταῖς πόλεσιν ,κτήσεως καὶ παιδείας .ἀλλὰ τήν [τε] παιδείαν ἥτις ἔσται δεῖ λέγειν ,καὶ τὸ μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν οὐδὲν ὄφελος ·ἔστι γὰρ τὴν αὐτὴν μὲν εἶναι καὶ μίαν ,ἀλλὰ ταύτην εἶναι τοιαύτην ἐξ ἧς ἔσονται προαιρετικοὶ τοῦ πλεονεκτεῖν ἢ 
ἔτι στασιάζουσιν οὐ μόνον διὰ τὴν ἀνισότητα τῆς κτήσεως ,ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν τῶν τιμῶν ,τοὐναντίον δὲ περὶ ἑκάτερον ·
οἱ μὲν γὰρ πολλοὶ διὰ τὸ περὶ τὰς κτήσεις ἄνισον ,οἱ δὲ χαρίεντες περὶ τῶν τιμῶν ,ἐὰν ἴσαι ·ὅθεν καὶ ἐν δὲ ἰῇ τιμῇ ἠμὲν κακὸς ἠδὲ καὶ ἐσθλός .ηομ .ιλ .9 .319 οὐ μόνον δ᾽ οἱ ἄνθρωποι διὰ τἀναγκαῖα ἀδικοῦσιν ,ὧν ἄκος εἶναι νομίζει τὴν ἰσότητα τῆς οὐσίας ,ὥστε μὴ λωποδυτεῖν διὰ τὸ ῥιγοῦν ἢ πεινῆν ,ἀλλὰ καὶ ὅπως χαίρωσι καὶ μὴ ἐπιθυμῶσιν ·
ἐὰν γὰρ μείζω ἔχωσιν ἐπιθυμίαν τῶν ἀναγκαίων ,διὰ τὴν ταύτης ἰατρείαν ἀδικήσουσιν ·
οὐ τοίνυν διὰ ταύτην μόνον ,ἀλλὰ καὶ [ἂν ἐπιθυμοῖεν] ἵνα χαίρωσι ταῖς ἄνευ λυπῶν ἡδοναῖς .
τί οὖν ἄκος τῶν τριῶν τούτων ; 
τοῖς μὲν οὐσία βραχεῖα καὶ ἐργασία ,τοῖς δὲ σωφροσύνη ·τρίτον δ᾽ ,εἴ τινες βούλοιντο δι᾽ αὑτῶν χαίρειν ,οὐκ ἂν ἐπιζητοῖεν εἰ μὴ παρὰ φιλοσοφίας ἄκος .αἱ γὰρ ἄλλαι ἀνθρώπων δέονται ·ἐπεὶ ἀδικουσί γε τὰ μέγιστα διὰ τὰς ὑπερβολάς ,ἀλλ᾽ οὐ διὰ τὰ ἀναγκαῖα [ οἷον τυραννοῦσιν οὐχ ἵνα μὴ ῥιγῶσιν ·διὸ καὶ αἱ τιμαὶ μεγάλαι ,ἂν ἀποκτείνῃ τις οὐ κλέπτην ἀλλὰ τύραννον ] ·
ὥστε πρὸς τὰς μικρὰς ἀδικίας βοηθητικὸς μόνον ὁ τρόπος τῆς Φαλέου πολιτείας .
ἔτι τὰ πολλὰ βούλεται κατασκευάζειν ἐξ ὧν τὰ πρὸς αὑτοὺς πολιτεύσονται καλῶς ,δεῖ δὲ καὶ πρὸς τοὺς γειτνιῶντας καὶ τοὺς ἔξωθεν πάντας .
ἀναγκαῖον ἄρα τὴν πολιτείαν συντετάχθαι πρὸς τὴν πολεμικὴν ἰσχύν ,περὶ ἧς ἐκεῖνος οὐδὲν εἴρηκεν .
ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τῆς κτήσεως .
δεῖ γὰρ οὐ μόνον πρὸς τὰς πολιτικὰς χρήσεις ἱκανὴν ὑπάρχειν ,ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἔξωθεν κινδύνους ·
διόπερ οὔτε τοσοῦτον δεῖ πλῆθος ὑπάρχειν ὅσου οἱ πλησίον καὶ κρείττους ἐπιθυμήσουσιν ,οἱ δὲ ἔχοντες ἀμύνειν οὐ δυνήσονται τοὺς ἐπιόντας ,οὔθ᾽ οὕτως ὀλίγην ὥστε μὴ δύνασθαι πόλεμον ὑπενεγκεῖν μηδὲ τῶν ἴσων καὶ τῶν ὁμοίων .
ἐκεῖνος μὲν οὖν οὐδὲν διώρικεν ,δεῖ δὲ τοῦτο μὴ λανθάνειν ,ὅ τι συμφέρει πλῆθος οὐσίας .
ἴσως οὖν ἄριστος ὅρος τὸ μὴ λυσιτελεῖν τοῖς κρείττοσι διὰ τὴν ὑπερβολὴν πολεμεῖν ,ἀλλ᾽ οὕτως ὡς ἂν καὶ μὴ ἐχόντων τοσαύτην οὐσίαν .
οἷον Εὔβουλος Αὐτοφραδάτου μέλλοντος Ἀταρνέα πολιορκεῖν ἐκέλευσεν αὐτόν ,σκεψάμενον ἐν πόσῳ χρόνῳ λήψεται τὸ χωρίον ,λογίσασθαι τοῦ χρόνου τούτου τὴν δαπάνην ·ἐθέλειν γὰρ ἔλαττον τούτου λαβὼν ἐκλιπεῖν ἤδη τὸν Ἀταρνέα ·
ταῦτα δ᾽ εἰπὼν ἐποίησε τὸν Αὐτοφραδάτην σύννουν γενόμενον παύσασθαι τῆς πολιορκίας .
ἔστι μὲν οὖν τι τῶν συμφερόντων τὸ τὰς οὐσίας ἴσας εἶναι τοῖς πολίταις πρὸς τὸ μὴ στασιάζειν πρὸς ἀλλήλους ,οὐ μὴν μέγα οὐδὲν ὡς εἰπεῖν .
καὶ γὰρ [ἂν] οἱ χαρίεντες ἀγανακτοῖεν ὡς οὐκ ἴσων ὄντες ἄξιοι ,διὸ καὶ φαίνονται πολλάκις ἐπιτιθέμενοι καὶ στασιάζοντες ·
ἔτι δ᾽ ἡ πονηρία τῶν ἀνθρώπων ἄπληστον ,καὶ τὸ πρῶτον μὲν ἱκανὸν διωβελία μόνον ,ὅταν δ᾽ ἤδη τοῦτ᾽ ᾖ πάτριον ,ἀεὶ δέονται τοῦ πλείονος ,ἕως εἰς ἄπειρον ἔλθωσιν .
ἄπειρος γὰρ ἡ τῆς ἐπιθυμίας φύσις ,ἧς πρὸς τὴν ἀναπλήρωσιν οἱ πολλοὶ ζῶσιν .
τῶν οὖν τοιούτων ἀρχή ,μᾶλλον τοῦ τὰς οὐσίας ὁμαλίζειν ,τὸ τοὺς μὲν ἐπιεικεῖς τῇ φύσει τοιούτους παρασκευάζειν ὥστε μὴ βούλεσθαι πλεονεκτεῖν ,τοὺς δὲ φαύλους ὥστε μὴ δύνασθαι ·
περὶ γὰρ τὴν τῆς γῆς κτῆσιν ἰσάζει μόνον ,ἔστι δὲ καὶ δούλων καὶ βοσκημάτων πλοῦτος καὶ νομίσματος ,καὶ κατασκευὴ πολλὴ τῶν καλουμένων ἐπίπλων ·
ἢ πάντων οὖν τούτων ἰσότητα ζητητέον ἢ τάξιν τινὰ μετρίαν ,ἢ πάντα ἐατέον .
φαίνεται δ᾽ ἐκ τῆς νομοθεσίας κατασκευάζων τὴν πόλιν μικράν ,εἴ γ᾽ οἱ τεχνῖται πάντες δημόσιοι ἔσονται καὶ μὴ πλήρωμά τι παρέξονται τῆς πόλεως .
ἀλλ᾽ εἴπερ δεῖ δημοσίους εἶναι τοὺς τὰ κοινὰ ἐργαζομένους ,δεῖ [ καθάπερ ἐν Ἐπιδάμνῳ τε καὶ ὡς Διόφαντός ποτε κατεσκεύαζεν Ἀθήνησι ] τοῦτον ἔχειν τὸν τρόπον .
περὶ μὲν οὖν τῆς Φαλέου πολιτείας σχεδὸν ἐκ τούτων ἄν τις θεωρήσειεν ,εἴ τι τυγχάνει καλῶς εἰρηκὼς ἢ μὴ καλῶς .
Ἱππόδαμος δὲ Εὐρυφῶντος Μιλήσιος [ ὃς καὶ τὴν τῶν πόλεων διαίρεσιν εὗρε καὶ τὸν Πειραιᾶ κατέτεμεν ,γενόμενος καὶ περὶ τὸν ἄλλον βίον περιττότερος διὰ φιλοτιμίαν οὕτως ὥστε δοκεῖν ἐνίοις ζῆν περιεργότερον τριχῶν τε πλήθει καὶ κόσμῳ πολυτελεῖ ,ἔτι δὲ ἐσθῆτος εὐτελοῦς μὲν ἀλεεινῆς δέ ,οὐκ ἐν τῷ χειμῶνι μόνον ἀλλὰ καὶ περὶ τοὺς θερινοὺς χρόνους ,λόγιος δὲ καὶ περὶ τὴν ὅλην φύσιν εἶναι βουλόμενος ] πρῶτος τῶν μὴ πολιτευομένων ἐνεχείρησέ τι περὶ πολιτείας εἰπεῖν τῆς ἀρίστης .
κατεσκεύαζε δὲ τὴν πόλιν τῷ πλήθει μὲν μυρίανδρον ,εἰς τρία δὲ μέρη διῃρημένην ·
ἐποίει γὰρ ἓν μὲν μέρος τεχνίτας ,ἓν δὲ γεωργούς ,τρίτον δὲ τὸ προπολεμοῦν καὶ τὰ ὅπλα ἔχον .
διῄρει δ᾽ εἰς τρία μέρη τὴν χώραν ,τὴν μὲν ἱερὰν τὴν δὲ δημοσίαν τὴν δ᾽ ἰδίαν ·
ὅθεν μὲν τὰ νομιζόμενα ποιήσουσι πρὸς τοὺς θεούς ,ἱεράν ,ἀφ᾽ ὧν δ᾽ οἱ προπολεμοῦντες βιώσονται ,κοινήν ,τὴν δὲ τῶν γεωργῶν ἰδίαν .
ᾤετο δ᾽ εἴδη καὶ τῶν νόμων εἶναι τρία μόνον ·περὶ ὧν γὰρ αἱ δίκαι γίνονται ,τρία ταῦτ᾽ εἶναι τὸν ἀριθμόν ,ὕβριν βλάβην θάνατον .ἐνομοθέτει δὲ καὶ δικαστήριον ἓν τὸ κύριον ,εἰς ὃ πάσας ἀνάγεσθαι δεῖν τὰς μὴ καλῶς κεκρίσθαι δοκούσας δίκας ·τοῦτο δὲ κατεσκεύαζεν ἐκ τινῶν γερόντων αἱρετῶν .
τὰς δὲ κρίσεις ἐν τοῖς δικαστηρίοις οὐ διὰ ψηφοφορίας ᾤετο γίγνεσθαι δεῖν ,ἀλλὰ φέρειν ἕκαστον πινάκιον ,ἐν ᾧ γράφειν ,εἰ καταδικάζοι ἁπλῶς ,τὴν δίκην ,εἰ δ᾽ ἀπολύοι ἁπλῶς ,κενόν ,εἰ δὲ τὸ μὲν τὸ δὲ μή ,τοῦτο διορίζειν .
νῦν γὰρ οὐκ ᾤετο νενομοθετῆσθαι καλῶς ·ἀναγκάζειν γὰρ ἐπιορκεῖν ἢ ταῦτα ἢ ταῦτα δικάζοντας .
ἔτι δὲ νόμον ἐτίθει περὶ τῶν εὑρισκόντων τι τῇ πόλει συμφέρον ,ὅπως τυγχάνωσι τιμῆς ,καὶ τοῖς παισὶ τῶν ἐν τῷ πολέμῳ τελευτώντων ἐκ δημοσίου γίνεσθαι τὴν τροφήν ,ὡς οὔπω τοῦτο παρ᾽ ἄλλοις νενομοθετημένον [ ἔστι δὲ καὶ ἐν Ἀθήναις οὗτος ὁ νόμος νῦν καὶ ἐν ἑτέραις τῶν πόλεων ] ·
τοὺς δ᾽ ἄρχοντας αἱρετοὺς ὑπὸ τοῦ δήμου εἶναι πάντας .δῆμον δ᾽ ἐποίει τὰ τρία μέρη τῆς πόλεως ·
τοὺς δ᾽ αἱρεθέντας ἐπιμελεῖσθαι κοινῶν καὶ ξενικῶν καὶ ὀρφανικῶν .
τὰ μὲν οὖν πλεῖστα καὶ τὰ μάλιστα ἀξιόλογα τῆς Ἱπποδάμου τάξεως ταῦτ᾽ ἐστίν ·
ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις πρῶτον μὲν τὴν διαίρεσιν τοῦ πλήθους τῶν πολιτῶν .
οἵ τε γὰρ τεχνῖται καὶ οἱ γεωργοὶ καὶ οἱ τὰ ὅπλα ἔχοντες κοινωνοῦσι τῆς πολιτείας πάντες ,οἱ μὲν γεωργοὶ οὐκ ἔχοντες ὅπλα ,οἱ δὲ τεχνῖται οὔτε γῆν οὔτε ὅπλα ,ὥστε γίνονται σχεδὸν δοῦλοι τῶν τὰ ὅπλα κεκτημένων .
μετέχειν μὲν οὖν πασῶν τῶν τιμῶν ἀδύνατον [ ἀνάγκη γὰρ ἐκ τῶν τὰ ὅπλα ἐχόντων καθίστασθαι καὶ στρατηγοὺς καὶ πολιτοφύλακας καὶ τὰς κυριωτάτας ἀρχὰς ὡς εἰπεῖν ] ·
μὴ μετέχοντας δὲ τῆς πολιτείας πῶς οἷόν τε φιλικῶς ἔχειν πρὸς τὴν πολιτείαν ; 
" ἀλλὰ δεῖ καὶ κρείττους εἶναι τοὺς τὰ ὅπλα γε κεκτημένους ἀμφοτέρων τῶν μερῶν " .
τοῦτο δ᾽ οὐ ῥᾴδιον μὴ πολλοὺς ὄντας ·εἰ δὲ τοῦτ᾽ ἔσται ,τί δεῖ τοὺς ἄλλους μετέχειν τῆς πολιτείας καὶ κυρίους εἶναι τῆς τῶν ἀρχόντων καταστάσεως ; 
ἔτι οἱ γεωργοὶ τί χρήσιμοι τῇ πόλει ; 
τεχνίτας μὲν γὰρ ἀναγκαῖον εἶναι [ πᾶσα γὰρ δεῖται πόλις τεχνιτῶν ] ,καὶ δύνανται διαγίγνεσθαι καθάπερ ἐν ταῖς ἄλλαις πόλεσιν ἀπὸ τῆς τέχνης ·
οἱ δὲ γεωργοὶ πορίζοντες μὲν τοῖς τὰ ὅπλα κεκτημένοις τὴν τροφὴν εὐλόγως ἂν ἦσάν τι τῆς πόλεως μέρος ,νῦν δ᾽ ἰδίαν ἔχουσιν καὶ ταύτην ἰδίᾳ γεωργήσουσιν .
ἔτι δὲ τὴν κοινήν ,ἀφ᾽ ἧς οἱ προπολεμοῦντες ἕξουσι τὴν τροφήν ,εἰ μὲν αὐτοὶ γεωργήσουσιν ,οὐκ ἂν εἴη τὸ μάχιμον ἕτερον καὶ τὸ γεωργοῦν ,βούλεται δ᾽ ὁ νομοθέτης ·
εἰ δ᾽ ἕτεροί τινες ἔσονται τῶν τε τὰ ἴδια γεωργούντων καὶ τῶν μαχίμων ,τέταρτον αὖ μόριον ἔσται τοῦτο τῆς πόλεως ,οὐδενὸς μετέχον ,ἀλλὰ ἀλλότριον τῆς πολιτείας ·
ἀλλὰ μὴν εἴ τις τοὺς αὐτοὺς θήσει τούς τε τὴν ἰδίαν καὶ τοὺς τὴν κοινὴν γεωργοῦντας ,τό τε πλῆθος ἄπορον ἔσται τῶν καρπῶν ἐξ ὧν ἕκαστος γεωργήσει δύο οἰκίαις ,
καὶ τίνος ἕνεκεν οὐκ εὐθὺς ἀπὸ τῆς αὐτῆς γῆς καὶ τῶν αὐτῶν κλήρων αὑτοῖς τε τὴν τροφὴν λήψονται καὶ τοῖς μαχίμοις παρέξουσιν ; 
ταῦτα δὴ πάντα πολλὴν ἔχει ταραχήν .
οὐ καλῶς δ᾽ οὐδ᾽ ὁ περὶ τῆς κρίσεως ἔχει νόμος ,τὸ κρίνειν ἀξιοῦν διαιροῦντα ,τῆς δίκης ἁπλῶς γεγραμμένης ,καὶ γίνεσθαι τὸν δικαστὴν διαιτητήν .
τοῦτο δὲ ἐν μὲν τῇ διαίτῃ καὶ πλείοσιν ἐνδέχεται [ κοινολογοῦνται γὰρ ἀλλήλοις περὶ τῆς κρίσεως ] ,ἐν δὲ τοῖς δικαστηρίοις οὐκ ἔστιν ,ἀλλὰ καὶ τοὐναντίον τούτου τῶν νομοθετῶν οἱ πολλοὶ παρασκευάζουσιν ὅπως οἱ δικασταὶ μὴ κοινολογῶνται πρὸς ἀλλήλους .
ἔπειτα πῶς οὐκ ἔσται ταραχώδης ἡ κρίσις ,ὅταν ὀφείλειν μὲν ὁ δικαστὴς οἴηται ,μὴ τοσοῦτον δ᾽ ὅσον ὁ δικαζόμενος ; 
ὁ μὲν γὰρ εἴκοσι μνᾶς ,ὁ δὲ δικαστὴς κρινεῖ δέκα μνᾶς [ ἢ ὁ μὲν πλέον ὁ δ᾽ ἔλασσον ] ,ἄλλος δὲ πέντε ,ὁ δὲ τέτταρας ,καὶ τοῦτον δὴ τὸν τρόπον δῆλον ὅτι μεριοῦσιν ·οἱ δὲ πάντα καταδικάσουσιν ,οἱ δ᾽ οὐδέν .
τίς οὖν ὁ τρόπος ἔσται τῆς διαλογῆς τῶν ψήφων ; 
ἔτι δ᾽ οὐδὲν ἐπιορκεῖν ἀναγκάζει τὸν ἁπλῶς ἀποδικάσαντα ἢ καταδικάσαντα ,εἴπερ ἁπλῶς τὸ ἔγκλημα γέγραπται ,δικαίως ·
οὐ γὰρ μηδὲν ὀφείλειν ὁ ἀποδικάσας κρίνει ,ἀλλὰ τὰς εἴκοσι μνᾶς ·ἀλλ᾽ ἐκεῖνος ἤδη ἐπιορκεῖ ,ὁ καταδικάσας ,μὴ νομίζων ὀφείλειν τὰς εἴκοσι μνᾶς .
περὶ δὲ τοῦ τοῖς εὑρίσκουσί τι τῇ πόλει συμφέρον ὡς δεῖ γίνεσθαί τινα τιμήν ,οὐκ ἔστιν ἀσφαλὲς τὸ νομοθετεῖν ,ἀλλ᾽ εὐόφθαλμον ἀκοῦσαι μόνον ·
ἔχει γὰρ συκοφαντίας καὶ κινήσεις ,ἂν τύχῃ ,πολιτείας .
ἐμπίπτει δ᾽ εἰς ἄλλο πρόβλημα καὶ σκέψιν ἑτέραν ·
ἀποροῦσι γάρ τινες πότερον βλαβερὸν ἢ συμφέρον ταῖς πόλεσι τὸ κινεῖν τοὺς πατρίους νόμους ,ἂν ᾖ τις ἄλλος βελτίων .
διόπερ οὐ ῥᾴδιον τῷ λεχθέντι ταχὺ συγχωρεῖν ,εἴπερ μὴ συμφέρει κινεῖν ,ἐνδέχεται δ᾽ εἰσηγεῖσθαί τινας νόμων λύσιν ἢ πολιτείας ὡς κοινὸν ἀγαθόν .
ἐπεὶ δὲ πεποιήμεθα μνείαν ,ἔτι μικρὰ περὶ αὐτοῦ διαστείλασθαι βέλτιον .
ἔχει γάρ ,ὥσπερ εἴπομεν ,ἀπορίαν ,καὶ δόξειεν ἂν βέλτιον εἶναι τὸ κινεῖν .
ἐπὶ γοῦν τῶν ἄλλων ἐπιστημῶν τοῦτο συνενήνοχεν ,οἷον ἰατρικὴ κινηθεῖσα παρὰ τὰ πάτρια καὶ γυμναστικὴ καὶ ὅλως αἱ τέχναι πᾶσαι καὶ αἱ δυνάμεις ,ὥστ᾽ ἐπεὶ μίαν τούτων θετέον καὶ τὴν πολιτικήν ,δῆλον ὅτι καὶ περὶ ταύτην ἀναγκαῖον ὁμοίως ἔχειν .
σημεῖον δ᾽ ἂν γεγονέναι φαίη τις ἐπ᾽ αὐτῶν τῶν ἔργων ·τοὺς γὰρ ἀρχαίους νόμους λίαν ἁπλοῦς εἶναι καὶ βαρβαρικούς .
ἐσιδηροφοροῦντό τε γὰρ οἱ Ἕλληνες ,καὶ τὰς γυναῖκας ἐωνοῦντο παρ᾽ ἀλλήλων ,ὅσα τε λοιπὰ τῶν ἀρχαίων ἐστί που νομίμων εὐήθη πάμπαν ἐστίν ,
οἷον ἐν Κύμῃ περὶ τὰ φονικὰ νόμος ἔστιν ,ἂν πλῆθός τι παράσχηται μαρτύρων ὁ διώκων τὸν φόνον τῶν αὑτοῦ συγγενῶν ,ἔνοχον εἶναι τῷ φόνῳ τὸν φεύγοντα .
ζητοῦσι δ᾽ ὅλως οὐ τὸ πάτριον ἀλλὰ τἀγαθὸν πάντες ·
εἰκός τε τοὺς πρώτους ,εἴτε γηγενεῖς ἦσαν εἴτ᾽ ἐκ φθορᾶς τινος ἐσώθησαν ,ὁμοίους εἶναι καὶ τοὺς τυχόντας καὶ τοὺς ἀνοήτους ,ὥσπερ καὶ λέγεται κατὰ τῶν γηγενῶν ,ὥστε ἄτοπον τὸ μένειν ἐν τοῖς τούτων δόγμασιν .
πρὸς δὲ τούτοις οὐδὲ τοὺς γεγραμμένους ἐᾶν ἀκινήτους βέλτιον .
ὥσπερ γὰρ καὶ περὶ τὰς ἄλλας τέχνας ,καὶ τὴν πολιτικὴν τάξιν ἀδύνατον ἀκριβῶς πάντα γραφῆναι ·
καθόλου γὰρ ἀναγκαῖον γράφειν ,αἱ δὲ πράξεις περὶ τῶν καθ᾽ ἕκαστόν εἰσιν .
ἐκ μὲν οὖν τούτων φανερὸν ὅτι κινητέοι καὶ τινὲς καὶ ποτὲ τῶν νόμων εἰσίν ·
ἄλλον δὲ τρόπον ἐπισκοποῦσιν εὐλαβείας ἂν δόξειεν εἶναι πολλῆς .
ὅταν γὰρ ᾖ τὸ μὲν βέλτιον μικρόν ,τὸ δ᾽ ἐθίζειν εὐχερῶς λύειν τοὺς νόμους φαῦλον ,φανερὸν ὡς ἐατέον ἐνίας ἁμαρτίας καὶ τῶν νομοθετῶν καὶ τῶν ἀρχόντων ·
οὐ γὰρ τοσοῦτον ὠφελήσεται κινήσας ὅσον βλαβήσεται τοῖς ἄρχουσιν ἀπειθεῖν ἐθισθείς .
ψεῦδος δὲ καὶ τὸ παράδειγμα τὸ περὶ τῶν τεχνῶν ·οὐ γὰρ ὅμοιον τὸ κινεῖν τέχνην καὶ νόμον ·
ὁ γὰρ νόμος ἰσχὺν οὐδεμίαν ἔχει πρὸς τὸ πείθεσθαι παρὰ τὸ ἔθος ,τοῦτο δ᾽ οὐ γίνεται εἰ μὴ διὰ χρόνου πλῆθος ,ὥστε τὸ ῥᾳδίως μεταβάλλειν ἐκ τῶν ὑπαρχόντων νόμων εἰς ἑτέρους νόμους καινοὺς ἀσθενῆ ποιεῖν ἐστι τὴν τοῦ νόμου δύναμιν .
ἔτι δ᾽ εἰ καὶ κινητέοι ,πότερον πάντες καὶ ἐν πάσῃ πολιτείᾳ ,ἢ οὔ ; 
καὶ πότερον τῷ τυχόντι ἢ τισίν ; 
ταῦτα γὰρ ἔχει μεγάλην διαφοράν .
διὸ νῦν μὲν ἀφῶμεν ταύτην τὴν σκέψιν ·ἄλλων γάρ ἐστι καιρῶν .
περὶ δὲ τῆς Λακεδαιμονίων πολιτείας καὶ τῆς Κρητικῆς ,σχεδὸν δὲ καὶ περὶ τῶν ἄλλων πολιτειῶν ,δύο εἰσὶν αἱ σκέψεις ,μία μὲν εἴ τι καλῶς ἢ μὴ καλῶς πρὸς τὴν ἀρίστην νενομοθέτηται τάξιν ,ἑτέρα δ᾽ εἴ τι πρὸς τὴν ὑπόθεσιν καὶ τὸν τρόπον ὑπεναντίως τῆς προκειμένης αὐτοῖς πολιτείας .
ὅτι μὲν οὖν δεῖ τῇ μελλούσῃ καλῶς πολιτεύεσθαι τὴν τῶν ἀναγκαίων ὑπάρχειν σχολήν ,ὁμολογούμενόν ἐστιν ·
τίνα δὲ τρόπον ὑπάρχειν ,οὐ ῥᾴδιον λαβεῖν .
ἥ τε γὰρ Θετταλῶν πενεστεία πολλάκις ἐπέθετο τοῖς Θετταλοῖς ,ὁμοίως δὲ καὶ τοῖς Λάκωσιν οἱ εἵλωτες [ ὥσπερ γὰρ ἐφεδρεύοντες τοῖς ἀτυχήμασι διατελοῦσιν ] ·
περὶ δὲ τοὺς Κρῆτας οὐδέν πω τοιοῦτον συμβέβηκεν .αἴτιον δ᾽ ἴσως τὸ τὰς γειτνιώσας πόλεις ,καίπερ πολεμούσας ἀλλήλαις ,μηδεμίαν εἶναι σύμμαχον τοῖς ἀφισταμένοις διὰ τὸ μὴ συμφέρειν ταῖς καὶ αὐταῖς κεκτημέναις περιοίκους ,τοῖς δὲ Λάκωσιν οἱ γειτνιῶντες ἐχθροὶ πάντες ἦσαν ,Ἀργεῖοι καὶ Μεσήνιοι καὶ Ἀρκάδες ·
ἐπεὶ καὶ τοῖς Θετταλοῖς κατ᾽ ἀρχὰς ἀφίσταντο διὰ τὸ πολεμεῖν ἔτι τοῖς προσχώροις ,Ἀχαιοῖς καὶ Περραιβοῖς καὶ Μάγνησιν .
ἔοικε δὲ καὶ εἰ μηδὲν ἕτερον ,ἀλλὰ τό γε τῆς ἐπιμελείας ἐργῶδες εἶναι ,τίνα δεῖ πρὸς αὐτοὺς ὁμιλῆσαι τρόπον ·
ἀνιέμενοί τε γὰρ ὑβρίζουσι καὶ τῶν ἴσων ἀξιοῦσιν ἑαυτοὺς τοῖς κυρίοις ,καὶ κακοπαθῶς ζῶντες ἐπιβουλεύουσι καὶ μισοῦσιν .
δῆλον οὖν ὡς οὐκ ἐξευρίσκουσι τὸν βέλτιστον τρόπον οἷς τοῦτο συμβαίνει περὶ τὴν εἱλωτείαν .
ἔτι δ᾽ ἡ περὶ τὰς γυναῖκας ἄνεσις καὶ πρὸς τὴν προαίρεσιν τῆς πολιτείας βλαβερὰ καὶ πρὸς εὐδαιμονίαν πόλεως .
ὥσπερ γὰρ οἰκίας μέρος ἀνὴρ καὶ γυνή ,δῆλον ὅτι καὶ πόλιν ἐγγὺς τοῦ δίχα διῃρῆσθαι δεῖ νομίζειν εἴς τε τὸ τῶν ἀνδρῶν πλῆθος καὶ τὸ τῶν γυναικῶν ,ὥστ᾽ ἐν ὅσαις πολιτείαις φαύλως ἔχει τὸ περὶ τὰς γυναῖκας ,τὸ ἥμισυ τῆς πόλεως εἶναι δεῖ νομίζειν ἀνομοθέτητον .
ὅλην γὰρ τὴν πόλιν ὁ νομοθέτης εἶναι βουλόμενος καρτερικήν ,κατὰ μὲν τοὺς ἄνδρας φανερός ἐστι τοιοῦτος ὤν ,ἐπὶ δὲ τῶν γυναικῶν ἐξημέληκεν ·
ζῶσι γὰρ ἀκολάστως πρὸς ἅπασαν ἀκολασίαν καὶ τρυφερῶς .
ὥστ᾽ ἀναγκαῖον ἐν τῇ τοιαύτῃ πολιτείᾳ τιμᾶσθαι τὸν πλοῦτον ,ἄλλως τε κἂν τύχωσι γυναικοκρατούμενοι ,καθάπερ τὰ πολλὰ τῶν στρατιωτικῶν καὶ πολεμικῶν γενῶν ,ἔξω Κελτῶν ἢ κἂν εἴ τινες ἕτεροι φανερῶς τετιμήκασι τὴν πρὸς τοὺς ἄρρενας συνουσίαν .
ἔοικε γὰρ ὁ μυθολογήσας πρῶτος οὐκ ἀλόγως συζεῦξαι τὸν Ἄρην πρὸς τὴν Ἀφροδίτην ·ἢ γὰρ πρὸς τὴν τῶν ἀρρένων ὁμιλίαν ἢ πρὸς τὴν τῶν γυναικῶν φαίνονται κατοκώχιμοι πάντες οἱ τοιοῦτοι .
διὸ παρὰ τοῖς Λάκωσι τοῦθ᾽ ὑπῆρχεν ,καὶ πολλὰ διῳκεῖτο ὑπὸ τῶν γυναικῶν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτῶν .
καίτοι τί διαφέρει γυναῖκας ἄρχειν ἢ τοὺς ἄρχοντας ὑπὸ τῶν γυναικῶν ἄρχεσθαι ; 
ταὐτὸ γὰρ συμβαίνει .
χρησίμου δ᾽ οὔσης τῆς θρασύτητος πρὸς οὐδὲν τῶν ἐγκυκλίων ,ἀλλ᾽ εἴπερ ,πρὸς τὸν πόλεμον ,βλαβερώταται καὶ πρὸς ταῦθ᾽ αἱ τῶν Λακώνων ἦσαν .
ἐδήλωσαν δ᾽ ἐπὶ τῆς τῶν Θηβαίων ἐμβολῆς ·χρήσιμοι μὲν γὰρ οὐδὲν ἦσαν ,ὥσπερ ἐν ἑτέραις πόλεσιν ,θόρυβον δὲ παρεῖχον πλείω τῶν πολεμίων .
ἐξ ἀρχῆς μὲν οὖν ἔοικε συμβεβηκέναι τοῖς Λάκωσιν εὐλόγως ἡ τῶν γυναικῶν ἄνεσις .
ἔξω γὰρ τῆς οἰκείας διὰ τὰς στρατείας ἀπεξενοῦντο πολὺν χρόνον ,πολεμοῦντες τόν τε πρὸς Ἀργείους πόλεμον καὶ πάλιν τὸν πρὸς Ἀρκάδας καὶ Μεσηνίους ·
σχολάσαντες δὲ αὑτοὺς μὲν παρεῖχον τῷ νομοθέτῃ προωδοπεποιημένους διὰ τὸν στρατιωτικὸν βίον [ πολλὰ γὰρ ἔχει μέρη τῆς ἀρετῆς ] ,τὰς δὲ γυναῖκάς φασι μὲν ἄγειν ἐπιχειρῆσαι τὸν Λυκοῦργον ὑπὸ τοὺς νόμους ,ὡς δ᾽ ἀντέκρουον ,ἀποστῆναι πάλιν .
αἰτίαι μὲν οὖν εἰσιν αὗται τῶν γενομένων ,ὥστε δῆλον ὅτι καὶ ταύτης τῆς ἁμαρτίας ·
ἀλλ᾽ ἡμεῖς οὐ τοῦτο σκοποῦμεν ,τίνι δεῖ συγγνώμην ἔχειν ἢ μὴ ἔχειν ,ἀλλὰ περὶ τοῦ ὀρθῶς καὶ μὴ ὀρθῶς .
τὰ δὲ περὶ τὰς γυναῖκας ἔχοντα μὴ καλῶς ἔοικεν ,ὥσπερ ἐλέχθη καὶ πρότερον ,οὐ μόνον ἀπρέπειάν τινα ποιεῖν τῆς πολιτείας αὐτῆς καθ᾽ αὑτήν ,ἀλλὰ συμβάλλεσθαί τι πρὸς τὴν φιλοχρηματίαν .
μετὰ γὰρ τὰ νῦν ῥηθέντα τοῖς περὶ τὴν ἀνωμαλίαν τῆς κτήσεως ἐπιτιμήσειεν ἄν τις .
τοῖς μὲν γὰρ αὐτῶν συμβέβηκε κεκτῆσθαι πολλὴν λίαν οὐσίαν ,τοῖς δὲ πάμπαν μικράν ·
διόπερ εἰς ὀλίγους ἧκεν ἡ χώρα .τοῦτο δὲ καὶ διὰ τῶν νόμων τέτακται φαύλως ·
ὠνεῖσθαι μὲν γάρ ,ἢ πωλεῖν τὴν ὑπάρχουσαν ,ἐποίησεν οὐ καλόν ,ὀρθῶς ποιήσας ,διδόναι δὲ καὶ καταλείπειν ἐξουσίαν ἔδωκε τοῖς βουλομένοις ·
καίτοι ταὐτὸ συμβαίνειν ἀναγκαῖον ἐκείνως τε καὶ οὕτως .
ἔστι δὲ καὶ τῶν γυναικῶν σχεδὸν τῆς πάσης χώρας τῶν πέντε μερῶν τὰ δύο ,τῶν τ᾽ ἐπικλήρων πολλῶν γινομένων ,καὶ διὰ τὸ προῖκας διδόναι μεγάλας .
καίτοι βέλτιον ἦν μηδεμίαν ἢ ὀλίγην ἢ καὶ μετρίαν τετάχθαι .
νῦν δ᾽ ἔξεστι δοῦναί τε τὴν ἐπίκληρον ὅτῳ ἂν βούληται ,κἂν ἀποθάνῃ μὴ διαθέμενος ,ὃν ἂν καταλίπῃ κληρονόμον ,οὗτος ᾧ ἂν θέλῃ δίδωσιν .
τοιγαροῦν δυναμένης τῆς χώρας χιλίους ἱππεῖς τρέφειν καὶ πεντακοσίους ,καὶ ὁπλίτας τρισμυρίους ,οὐδὲ χίλιοι τὸ πλῆθος ἦσαν .
γέγονε δὲ διὰ τῶν ἔργων αὐτῶν δῆλον ὅτι φαύλως αὐτοῖς εἶχε τὰ περὶ τὴν τάξιν ταύτην ·
μίαν γὰρ πληγὴν οὐχ ὑπήνεγκεν ἡ πόλις ,ἀλλ᾽ ἀπώλετο διὰ τὴν ὀλιγανθρωπίαν .
λέγουσι δ᾽ ὡς ἐπὶ μὲν τῶν προτέρων βασιλέων μετεδίδοσαν τῆς πολιτείας ,ὥστ᾽ οὐ γίνεσθαι τότε ὀλιγανθρωπίαν ,πολεμούντων πολὺν χρόνον ,καί φασιν εἶναί ποτε τοῖς Σπαρτιάταις καὶ μυρίους ·
οὐ μὴν ἀλλ᾽ ,εἴτ᾽ ἐστὶν ἀληθῆ ταῦτα εἴτε μή ,βέλτιον τὸ διὰ τῆς κτήσεως ὡμαλισμένης πληθύειν ἀνδρῶν τὴν πόλιν .
ὑπεναντίος δὲ καὶ ὁ περὶ τὴν τεκνοποιίαν νόμος πρὸς ταύτην τὴν διόρθωσιν .
βουλόμενος γὰρ ὁ νομοθέτης ὡς πλείστους εἶναι τοὺς Σπαρτιάτας ,προάγεται τοὺς πολίτας ὅτι πλείστους ποιεῖσθαι παῖδας ·
ἔστι γὰρ αὐτοῖς νόμος τὸν μὲν γεννήσαντα τρεῖς υἱοὺς ἄφρουρον εἶναι ,τὸν δὲ τέτταρας ἀτελῆ πάντων .
καίτοι φανερὸν ὅτι πολλῶν γινομένων ,τῆς δὲ χώρας οὕτω διῃρημένης ,ἀναγκαῖον πολλοὺς γίνεσθαι πένητας .
ἀλλὰ μὴν καὶ τὰ περὶ τὴν ἐφορείαν ἔχει φαύλως .
ἡ γὰρ ἀρχὴ κυρία μὲν αὐτὴ τῶν μεγίστων αὐτοῖς ἐστιν ,γίνονται δ᾽ ἐκ τοῦ δήμου παντός ,ὥστε πολλάκις ἐμπίπτουσιν ἄνθρωποι σφόδρα πένητες εἰς τὸ ἀρχεῖον ,οἳ διὰ τὴν ἀπορίαν ὤνιοι ἦσαν .
ἐδήλωσαν δὲ πολλάκις μὲν καὶ πρότερον ,καὶ νῦν δὲ ἐν τοῖς Ἀνδρίοις ·
διαφθαρέντες γὰρ ἀργυρίῳ τινές ,ὅσον ἐφ᾽ ἑαυτοῖς ,ὅλην τὴν πόλιν ἀπώλεσαν ,καὶ διὰ τὸ τὴν ἀρχὴν εἶναι λίαν μεγάλην καὶ ἰσοτύραννον δημαγωγεῖν [αὐτοὺς] ἠναγκάζοντο καὶ οἱ βασιλεῖς ,ὥστε καὶ ταύτῃ συνεπιβλάπτεσθαι τὴν πολιτείαν ·δημοκρατία γὰρ ἐξ ἀριστοκρατίας συνέβαινεν .
συνέχει μὲν οὖν τὴν πολιτείαν τὸ ἀρχεῖον τοῦτο - ἡσυχάζει γὰρ ὁ δῆμος διὰ τὸ μετέχειν τῆς μεγίστης ἀρχῆς ,ὥστ᾽ εἴτε διὰ τὸν νομοθέτην εἴτε διὰ τύχην τοῦτο συμπέπτωκεν ,συμφερόντως ἔχει τοῖς πράγμασιν ·
δεῖ γὰρ τὴν πολιτείαν τὴν μέλλουσαν σῴζεσθαι πάντα βούλεσθαι τὰ μέρη τῆς πόλεως εἶναι καὶ διαμένειν κατὰ ταὐτά ·
οἱ μὲν οὖν βασιλεῖς διὰ τὴν αὑτῶν τιμὴν οὕτως ἔχουσιν ,οἱ δὲ καλοὶ κἀγαθοὶ διὰ τὴν γερουσίαν [ ἆθλον γὰρ ἡ ἀρχὴ αὕτη τῆς ἀρετῆς ἐστιν ] ,ὁ δὲ δῆμος διὰ τὴν ἐφορείαν [ καθίσταται γὰρ ἐξ ἁπάντων ]- ἀλλ᾽ αἱρετὴν ἔδει τὴν ἀρχὴν εἶναι ταύτην ἐξ ἁπάντων μέν ,μὴ τὸν τρόπον δὲ τοῦτον ὃν νῦν [ παιδαριώδης γάρ ἐστι λίαν ] .
ἔτι δὲ καὶ κρίσεών εἰσι μεγάλων κύριοι ,ὄντες οἱ τυχόντες ,διόπερ οὐκ αὐτογνώμονας βέλτιον κρίνειν ἀλλὰ κατὰ γράμματα καὶ τοὺς νόμους .
ἔστι δὲ καὶ ἡ δίαιτα τῶν ἐφόρων οὐχ ὁμολογουμένη τῷ βουλήματι τῆς πόλεως ·αὐτὴ μὲν γὰρ ἀνειμένη λίαν ἐστίν ,ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις μᾶλλον ὑπερβάλλει ἐπὶ τὸ σκληρόν ,ὥστε μὴ δύνασθαι καρτερεῖν ἀλλὰ λάθρᾳ τὸν νόμον ἀποδιδράσκοντας ἀπολαύειν τῶν σωματικῶν ἡδονῶν .
ἔχει δὲ καὶ τὰ περὶ τὴν τῶν γερόντων ἀρχὴν οὐ καλῶς αὐτοῖς .
ἐπιεικῶν μὲν γὰρ ὄντων καὶ πεπαιδευμένων ἱκανῶς πρὸς ἀνδραγαθίαν τάχ᾽ ἂν εἴπειέ τις συμφέρειν τῇ πόλει ,καίτοι τό γε διὰ βίου κυρίους εἶναι κρίσεων μεγάλων ἀμφισβητήσιμον [ ἔστι γάρ ,ὥσπερ καὶ σώματος ,καὶ διανοίας γῆρας ] ·
τὸν τρόπον δὲ τοῦτον πεπαιδευμένων ὥστε καὶ τὸν νομοθέτην αὐτὸν ἀπιστεῖν ὡς οὐκ ἀγαθοῖς ἀνδράσιν ,οὐκ ἀσφαλές .
φαίνονται δὲ καὶ καταδωροδοκούμενοι καὶ καταχαριζόμενοι πολλὰ τῶν κοινῶν οἱ κεκοινωνηκότες τῆς ἀρχῆς ταύτης .
διόπερ βέλτιον αὐτοὺς μὴ ἀνευθύνους εἶναι ·νῦν δ᾽ εἰσίν .
δόξειε δ᾽ ἂν ἡ τῶν ἐφόρων ἀρχὴ πάσας εὐθύνειν τὰς ἀρχάς ·
τοῦτο δὲ τῇ ἐφορείᾳ μέγα λίαν τὸ δῶρον ,καὶ τὸν τρόπον οὐ τοῦτον λέγομεν διδόναι δεῖν τὰς εὐθύνας .
ἔτι δὲ καὶ τὴν αἵρεσιν ἣν ποιοῦνται τῶν γερόντων κατά τε τὴν κρίσιν ἐστὶ παιδαριώδης ,καὶ τὸ αὐτὸν αἰτεῖσθαι τὸν ἀξιωθησόμενον τῆς ἀρχῆς οὐκ ὀρθῶς ἔχει ·δεῖ γὰρ καὶ βουλόμενον καὶ μὴ βουλόμενον ἄρχειν τὸν ἄξιον τῆς ἀρχῆς .
νῦν δ᾽ ὅπερ καὶ περὶ τὴν ἄλλην πολιτείαν ὁ νομοθέτης φαίνεται ποιῶν ·
φιλοτίμους γὰρ κατασκευάζων τοὺς πολίτας τούτῳ κέχρηται πρὸς τὴν αἵρεσιν τῶν γερόντων ·οὐδεὶς γὰρ ἂν ἄρχειν αἰτήσαιτο μὴ φιλότιμος ὤν .
καίτοι τῶν γ᾽ ἀδικημάτων τῶν γ᾽ ἑκουσίων τὰ πλεῖστα συμβαίνει σχεδὸν διὰ φιλοτιμίαν καὶ διὰ φιλοχρηματίαν τοῖς ἀνθρώποις .
περὶ δὲ βασιλείας ,εἰ μὲν βέλτιόν ἐστιν ὑπάρχειν ταῖς πόλεσιν ἢ μὴ βέλτιον ,ἄλλος ἔστω λόγος ·
ἀλλὰ μὴν βέλτιόν γε μὴ καθάπερ νῦν ,ἀλλὰ κατὰ τὸν αὑτοῦ βίον ἕκαστον κρίνεσθαι τῶν βασιλέων .
ὅτι δ᾽ ὁ νομοθέτης οὐδ᾽ αὐτὸς οἴεται δύνασθαι ποιεῖν καλοὺς κἀγαθούς ,δῆλον ·
ἀπιστεῖ γοῦν ὡς οὐκ οὖσιν ἱκανῶς ἀγαθοῖς ἀνδράσιν ·διόπερ ἐξέπεμπον συμπρεσβευτὰς τοὺς ἐχθρούς ,καὶ σωτηρίαν ἐνόμιζον τῇ πόλει εἶναι τὸ στασιάζειν τοὺς βασιλεῖς .
οὐ καλῶς δ᾽ οὐδὲ περὶ τὰ συσσίτια τὰ καλούμενα φιδίτια νενομοθέτηται τῷ καταστήσαντι πρῶτον .
ἔδει γὰρ ἀπὸ κοινοῦ μᾶλλον εἶναι τὴν σύνοδον ,καθάπερ ἐν Κρήτῃ ·
παρὰ δὲ τοῖς Λάκωσιν ἕκαστον δεῖ φέρειν ,καὶ σφόδρα πενήτων ἐνίων ὄντων καὶ τοῦτο τὸ ἀνάλωμα οὐ δυναμένων δαπανᾶν ,ὥστε συμβαίνει τοὐναντίον τῷ νομοθέτῃ τῆς προαιρέσεως .
βούλεται μὲν γὰρ δημοκρατικὸν εἶναι τὸ κατασκεύασμα τῶν συσσιτίων ,γίνεται δ᾽ ἥκιστα δημοκρατικὸν οὕτω νενομοθετημένον .
μετέχειν μὲν γὰρ οὐ ῥᾴδιον τοῖς λίαν πένησιν ,ὅρος δὲ τῆς πολιτείας οὗτός ἐστιν αὐτοῖς ὁ πάτριος ,τὸν μὴ δυνάμενον τοῦτο τὸ τέλος φέρειν μὴ μετέχειν αὐτῆς ·
τῷ δὲ περὶ τοὺς ναυάρχους νόμῳ καὶ ἕτεροί τινες ἐπιτετιμήκασιν ,ὀρθῶς ἐπιτιμῶντες .
ἐπὶ γὰρ τοῖς βασιλεῦσιν ,οὖσι στρατηγοῖς ἀιδίοις ,ἡ ναυαρχία σχεδὸν ἑτέρα βασιλεία καθέστηκεν .
καὶ ὡδὶ δὲ τῇ ὑποθέσει τοῦ νομοθέτου ἐπιτιμήσειεν ἄν τις ,
ὅπερ καὶ Πλάτων ἐν τοῖς Νόμοις ἐπιτετίμηκεν ·πρὸς γὰρ μέρος ἀρετῆς ἡ πᾶσα σύνταξις τῶν νόμων ἐστί ,τὴν πολεμικήν ·αὕτη γὰρ χρησίμη πρὸς τὸ κρατεῖν .τοιγαροῦν ἐσῴζοντο μὲν πολεμοῦντες ,ἀπώλλυντο δὲ ἄρξαντες διὰ τὸ μὴ ἐπίστασθαι σχολάζειν μηδὲ ἠσκηκέναι μηδεμίαν ἄσκησιν ἑτέραν κυριωτέραν τῆς πολεμικῆς .
τούτου δὲ ἁμάρτημα οὐκ ἔλαττον ·
νομίζουσι μὲν γὰρ γίνεσθαι τἀγαθὰ τὰ περιμάχητα δι᾽ ἀρετῆς μᾶλλον ἢ κακίας ,καὶ τοῦτο μὲν καλῶς ,ὅτι μέντοι ταῦτα κρείττω τῆς ἀρετῆς ὑπολαμβάνουσιν ,οὐ καλῶς .
φαύλως δ᾽ ἔχει καὶ περὶ τὰ κοινὰ χρήματα τοῖς Σπαρτιάταις .
οὔτε γὰρ ἐν τῷ κοινῷ τῆς πόλεως ἔστιν οὐδὲν πολέμους μεγάλους ἀναγκαζομένοις πολεμεῖν ,εἰσφέρουσί τε κακῶς ·
διὰ γὰρ τὸ τῶν Σπαρτιατῶν εἶναι τὴν πλείστην γῆν οὐκ ἐξετάζουσιν ἀλλήλων τὰς εἰσφοράς .ἀποβέβηκέ τε τοὐναντίον τῷ νομοθέτῃ τοῦ συμφέροντος ·τὴν μὲν γὰρ πόλιν πεποίηκεν ἀχρήματον ,τοὺς δ᾽ ἰδιώτας φιλοχρημάτους .
περὶ μὲν οὖν τῆς Λακεδαιμονίων πολιτείας ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω ·
ταῦτα γάρ ἐστιν ἃ μάλιστ᾽ ἄν τις ἐπιτιμήσειεν .
ἡ δὲ Κρητικὴ πολιτεία πάρεγγυς μέν ἐστι ταύτης ,ἔχει δὲ μικρὰ μὲν οὐ χεῖρον ,τὸ δὲ πλεῖον ἧττον γλαφυρῶς .
καὶ γὰρ ἔοικε καὶ λέγεταί γε τὰ πλεῖστα μεμιμῆσθαι τὴν Κρητικὴν πολιτείαν ἡ τῶν Λακώνων ·
τὰ δὲ πλεῖστα τῶν ἀρχαίων ἧττον διήρθρωται τῶν νεωτέρων .
φασὶ γὰρ τὸν Λυκοῦργον ,ὅτε τὴν ἐπιτροπείαν τὴν Χαριλάου τοῦ βασιλέως καταλιπὼν ἀπεδήμησεν ,τότε τὸν πλεῖστον διατρῖψαι χρόνον περὶ Κρήτην διὰ τὴν συγγένειαν ·
ἄποικοι γὰρ οἱ Λύκτιοι τῶν Λακώνων ἦσαν ,κατέλαβον δ᾽ οἱ πρὸς τὴν ἀποικίαν ἐλθόντες τὴν τάξιν τῶν νόμων ὑπάρχουσαν ἐν τοῖς τότε κατοικοῦσιν .
διὸ καὶ νῦν οἱ περίοικοι τὸν αὐτὸν τρόπον χρῶνται αὐτοῖς ,ὡς κατασκευάσαντος Μίνω πρώτου τὴν τάξιν τῶν νόμων .
δοκεῖ δ᾽ ἡ νῆσος καὶ πρὸς τὴν ἀρχὴν τὴν Ἑλληνικὴν πεφυκέναι καὶ κεῖσθαι καλῶς ·πάσῃ γὰρ ἐπίκειται τῇ θαλάττῃ ,σχεδὸν τῶν Ἑλλήνων ἱδρυμένων περὶ τὴν θάλατταν πάντων ·
ἀπέχει γὰρ τῇ μὲν τῆς Πελοποννήσου μικρόν ,τῇ δὲ τῆς Ἀσίας τοῦ περὶ Τριόπιον τόπου καὶ Ῥόδου .
διὸ καὶ τὴν τῆς θαλάττης ἀρχὴν κατέσχεν ὁ Μίνως ,καὶ τὰς νήσους τὰς μὲν ἐχειρώσατο τὰς δ᾽ ᾤκισεν ,τέλος δὲ ἐπιθέμενος τῇ Σικελίᾳ τὸν βίον ἐτελεύτησεν ἐκεῖ περὶ Καμικόν .
ἔχει δ᾽ ἀνάλογον ἡ Κρητικὴ τάξις πρὸς τὴν Λακωνικήν .
γεωργοῦσί τε γὰρ τοῖς μὲν οἱ εἵλωτες τοῖς δὲ Κρησὶν οἱ περίοικοι ,
καὶ συσσίτια παρ᾽ ἀμφοτέροις ἔστιν ,καὶ τό γε ἀρχαῖον ἐκάλουν οἱ Λάκωνες οὐ φιδίτια ἀλλὰ ἀνδρεῖα ,καθάπερ οἱ Κρῆτες ,ᾗ καὶ δῆλον ὅτι ἐκεῖθεν ἐλήλυθεν .
ἔτι δὲ τῆς πολιτείας ἡ τάξις .
οἱ μὲν γὰρ ἔφοροι τὴν αὐτὴν ἔχουσι δύναμιν τοῖς ἐν τῇ Κρήτῃ καλουμένοις κόσμοις ,πλὴν οἱ μὲν ἔφοροι πέντε τὸν ἀριθμὸν οἱ δὲ κόσμοι δέκα εἰσίν ·
οἱ δὲ γέροντες τοῖς γέρουσιν ,οὓς καλοῦσιν οἱ Κρῆτες βουλήν ,ἴσοι ·
βασιλεία δὲ πρότερον μὲν ἦν ,εἶτα κατέλυσαν οἱ Κρῆτες ,καὶ τὴν ἡγεμονίαν οἱ κόσμοι τὴν κατὰ πόλεμον ἔχουσιν ·
ἐκκλησίας δὲ μετέχουσι πάντες ,κυρία δ᾽ οὐδενός ἐστιν ἀλλ᾽ ἢ συνεπιψηφίσαι τὰ δόξαντα τοῖς γέρουσι καὶ τοῖς κόσμοις .
τὰ μὲν οὖν τῶν συσσιτίων ἔχει βέλτιον τοῖς Κρησὶν ἢ τοῖς Λάκωσιν .
ἐν μὲν γὰρ Λακεδαίμονι κατὰ κεφαλὴν ἕκαστος εἰσφέρει τὸ τεταγμένον ,εἰ δὲ μή ,μετέχειν νόμος κωλύει τῆς πολιτείας ,καθάπερ εἴρηται καὶ πρότερον ,ἐν δὲ Κρήτῃ κοινοτέρως ·
ἀπὸ πάντων γὰρ τῶν γινομένων καρπῶν τε καὶ βοσκημάτων δημοσίων ,καὶ ἐκ τῶν φόρων οὓς φέρουσιν οἱ περίοικοι ,τέτακται μέρος τὸ μὲν πρὸς τοὺς θεοὺς καὶ τὰς κοινὰς λειτουργίας ,τὸ δὲ τοῖς συσσιτίοις ,ὥστ᾽ ἐκ κοινοῦ τρέφεσθαι πάντας ,καὶ γυναῖκας καὶ παῖδας καὶ ἄνδρας ·
πρὸς δὲ τὴν ὀλιγοσιτίαν ὡς ὠφέλιμον πολλὰ πεφιλοσόφηκεν ὁ νομοθέτης ,καὶ πρὸς τὴν διάζευξιν τῶν γυναικῶν ,ἵνα μὴ πολυτεκνῶσι ,τὴν πρὸς τοὺς ἄρρενας ποιήσας ὁμιλίαν ,περὶ ἧς εἰ φαύλως ἢ μὴ φαύλως ,ἕτερος ἔσται τοῦ διασκέψασθαι καιρός .
ὅτι δὴ τὰ περὶ τὰ συσσίτια βέλτιον τέτακται τοῖς Κρησὶν ἢ τοῖς Λάκωσι ,φανερόν ·
τὰ δὲ περὶ τοὺς κόσμους ἔτι χεῖρον τῶν ἐφόρων .
ὃ μὲν γὰρ ἔχει κακὸν τὸ τῶν ἐφόρων ἀρχεῖον ,ὑπάρχει καὶ τούτοις [ γίνονται γὰρ οἱ τυχόντες ] ,ὃ δ᾽ ἐκεῖ συμφέρει πρὸς τὴν πολιτείαν ,ἐνταῦθ᾽ οὐκ ἔστιν .ἐκεῖ μὲν γάρ ,διὰ τὸ τὴν αἵρεσιν ἐκ πάντων εἶναι ,μετέχων ὁ δῆμος τῆς μεγίστης ἀρχῆς βούλεται μένειν τὴν πολιτείαν ·ἐνταῦθα δ᾽ οὐκ ἐξ ἁπάντων αἱροῦνται τοὺς κόσμους ἀλλ᾽ ἐκ τινῶν γενῶν ,καὶ τοὺς γέροντας ἐκ τῶν κεκοσμηκότων ,περὶ ὧν τοὺς αὐτοὺς ἄν τις εἴπειε λόγους καὶ περὶ τῶν ἐν Λακεδαίμονι γινομένων ·
τὸ γὰρ ἀνυπεύθυνον καὶ τὸ διὰ βίου μεῖζόν ἐστι γέρας τῆς ἀξίας αὐτοῖς ,καὶ τὸ μὴ κατὰ γράμματα ἄρχειν ἀλλ᾽ αὐτογνώμονας ἐπισφαλές .
τὸ δ᾽ ἡσυχάζειν μὴ μετέχοντα τὸν δῆμον οὐδὲν σημεῖον τοῦ τετάχθαι καλῶς .
οὐδὲν γὰρ λήμματος ἔστι τοῖς κόσμοις ὥσπερ τοῖς ἐφόροις ,
πόρρω γ᾽ ἀποικοῦσιν ἐν νήσῳ τῶν διαφθερούντων .
ἣν δὲ ποιοῦνται τῆς ἁμαρτίας ταύτης ἰατρείαν ,ἄτοπος καὶ οὐ πολιτικὴ ἀλλὰ δυναστευτική .
πολλάκις γὰρ ἐκβάλλουσι συστάντες τινὲς τοὺς κόσμους ἢ τῶν συναρχόντων αὐτῶν ἢ τῶν ἰδιωτῶν ·
ἔξεστι δὲ καὶ μεταξὺ τοῖς κόσμοις ἀπειπεῖν τὴν ἀρχήν .
οὐ γὰρ ἀσφαλὴς ὁ κανών .
πάντων δὲ φαυλότατον τὸ τῆς ἀκοσμίας τῶν δυνατῶν ,ἣν καθιστᾶσι πολλάκις οἳ ἂν μὴ δίκας βούλωνται δοῦναι τῶν δυνατῶν ·
ᾗ καὶ δῆλον ὡς ἔχει τι πολιτείας ἡ τάξις ,ἀλλ᾽ οὐ πολιτεία ἐστὶν ἀλλὰ δυναστεία μᾶλλον .
εἰώθασι δὲ διαλαμβάνοντες τὸν δῆμον καὶ τοὺς φίλους ἀναρχίαν ποιεῖν καὶ στασιάζειν καὶ μάχεσθαι πρὸς ἀλλήλους ·
καίτοι τί διαφέρει τὸ τοιοῦτον ἢ διά τινος χρόνου μηκέτι πόλιν εἶναι τὴν τοιαύτην ,ἀλλὰ λύεσθαι τὴν πολιτικὴν κοινωνίαν ; 
ἔστι δ᾽ ἐπικίνδυνος οὕτως ἔχουσα πόλις ,τῶν βουλομένων ἐπιτίθεσθαι καὶ δυναμένων .
ἀλλά ,καθάπερ εἴρηται ,σῴζεται διὰ τὸν τόπον ·
ξενηλασίας γὰρ τὸ πόρρω πεποίηκεν .
διὸ καὶ τὸ τῶν περιοίκων μένει τοῖς Κρησίν ,οἱ δ᾽ εἵλωτες ἀφίστανται πολλάκις .
οὔτε γὰρ ἐξωτερικῆς ἀρχῆς κοινωνοῦσιν οἱ Κρῆτες ,νεωστί τε πόλεμος ξενικὸς διαβέβηκεν εἰς τὴν νῆσον ,ὃς πεποίηκε φανερὰν τὴν ἀσθένειαν τῶν ἐκεῖ νόμων .
περὶ μὲν οὖν ταύτης εἰρήσθω τοσαῦθ᾽ ἡμῖν τῆς πολιτείας .
πολιτεύεσθαι δὲ δοκοῦσι καὶ Καρχηδόνιοι καλῶς καὶ πολλὰ περιττῶς πρὸς τοὺς ἄλλους ,μάλιστα δ᾽ ἔνια παραπλησίως τοῖς Λάκωσιν .
αὗται γὰρ αἱ τρεῖς πολιτεῖαι ἀλλήλαις τε σύνεγγύς πώς εἰσι καὶ τῶν ἄλλων πολὺ διαφέρουσιν ,ἥ τε Κρητικὴ καὶ ἡ Λακωνικὴ καὶ τρίτη τούτων ἡ τῶν Καρχηδονίων .
καὶ πολλὰ τῶν τεταγμένων ἔχει παρ᾽ αὐτοῖς καλῶς ·
σημεῖον δὲ πολιτείας συντεταγμένης τὸ τὸν δῆμον ἑκουσίον διαμένειν ἐν τῇ τάξει τῆς πολιτείας ,καὶ μήτε στάσιν ,ὅ τι καὶ ἄξιον εἰπεῖν ,γεγενῆσθαι μήτε τύραννον .
ἔχει δὲ παραπλήσια τῇ Λακωνικῇ πολιτείᾳ τὰ μὲν συσσίτια τῶν ἑταιριῶν τοῖς φιδιτίοις ,τὴν δὲ τῶν ἑκατὸν καὶ τεττάρων ἀρχὴν τοῖς ἐφόροις [ πλὴν ὃ οὐ χεῖρον ·
οἱ μὲν ἐκ τῶν τυχόντων εἰσί ,ταύτην δ᾽ αἱροῦνται τὴν ἀρχὴν ἀριστίνδην ] ,τοὺς δὲ βασιλεῖς καὶ τὴν γερουσίαν ἀνάλογον τοῖς ἐκεῖ βασιλεῦσι καὶ γέρουσιν ·καὶ βέλτιον δὲ τοὺς βασιλεῖς μήτε καθ᾽ αὑτὸ εἶναι γένος μήτε τοῦτο τὸ τυχόν ,εἴτε διαφέρον ἐκ τούτων αἱρετοὺς μᾶλλον ἢ καθ᾽ ἡλικίαν .
μεγάλων γὰρ κύριοι καθεστῶτες ,ἂν εὐτελεῖς ὦσι μεγάλα βλάπτουσι ,
καὶ ἔβλαψαν ἤδη τὴν πόλιν τὴν τῶν Λακεδαιμονίων .
τὰ μὲν οὖν πλεῖστα τῶν ἐπιτιμηθέντων ἂν διὰ τὰς παρεκβάσεις κοινὰ τυγχάνει πάσαις ὄντα ταῖς εἰρημέναις πολιτείαις ·
τῶν δὲ παρὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀριστοκρατίας καὶ τῆς πολιτείας τὰ μὲν εἰς δῆμον ἐκκλίνει μᾶλλον ,τὰ δ᾽ εἰς ὀλιγαρχίαν .
τοῦ μὲν γὰρ τὰ μὲν προσάγειν τὰ δὲ μὴ προσάγειν πρὸς τὸν δῆμον οἱ βασιλεῖς κύριοι μετὰ τῶν γερόντων ,ἂν ὁμογνωμονῶσι πάντες ,εἰ δὲ μή ,καὶ τούτων ὁ δῆμος .
ἃ δ᾽ ἂν εἰσφέρωσιν οὗτοι ,οὐ διακοῦσαι μόνον ἀποδιδόασι τῷ δήμῳ τὰ δόξαντα τοῖς ἄρχουσιν ,ἀλλὰ κύριοι κρίνειν εἰσὶ καὶ τῷ βουλομένῳ τοῖς εἰσφερομένοις ἀντειπεῖν ἔξεστιν ,ὅπερ ἐν ταῖς ἑτέραις πολιτείαις οὐκ ἔστιν .
τὸ δὲ τὰς πενταρχίας κυρίας οὔσας πολλῶν καὶ μεγάλων ὑφ᾽ αὑτῶν αἱρετὰς εἶναι ,καὶ τὴν τῶν ἑκατὸν ταύτας αἱρεῖσθαι ,τὴν μεγίστην ἀρχήν ,ἔτι δὲ ταύτας πλείονα ἄρχειν χρόνον τῶν ἄλλων [ καὶ γὰρ ἐξεληλυθότες ἄρχουσι καὶ μέλλοντες ] ὀλιγαρχικόν ,τὸ δὲ ἀμίσθους καὶ μὴ κληρωτὰς ἀριστοκρατικὸν θετέον ,καὶ εἴ τι τοιοῦτον ἕτερον ,καὶ τὸ τὰς δίκας ὑπὸ τῶν ἀρχείων δικάζεσθαι πάσας [ καὶ μὴ ἄλλας ὑπ᾽ ἄλλων ,καθάπερ ἐν Λακεδαίμονι ] .
παρεκβαίνει δὲ τῆς ἀριστοκρατίας ἡ τάξις τῶν Καρχηδονίων μάλιστα πρὸς τὴν ὀλιγαρχίαν κατά τινα διάνοιαν ἣ συνδοκεῖ τοῖς πολλοῖς ·
οὐ γὰρ μόνον ἀριστίνδην ἀλλὰ καὶ πλουτίνδην οἴονται δεῖν αἱρεῖσθαι τοὺς ἄρχοντας ·ἀδύνατον γὰρ τὸν ἀποροῦντα καλῶς ἄρχειν καὶ σχολάζειν .εἴπερ οὖν τὸ μὲν αἱρεῖσθαι πλουτίνδην ὀλιγαρχικὸν τὸ δὲ κατ᾽ ἀρετὴν ἀριστοκρατικόν ,αὕτη τις ἂν εἴη τάξις τρίτη ,καθ᾽ ἥνπερ συντέτακται [καὶ] τοῖς Καρχηδονίοις τὰ περὶ τὴν πολιτείαν ·αἱροῦνται γὰρ εἰς δύο ταῦτα βλέποντες ,καὶ μάλιστα τὰς μεγίστας ,τούς τε βασιλεῖς καὶ τοὺς στρατηγούς .
δεῖ δὲ νομίζειν ἁμάρτημα νομοθέτου τὴν παρέκβασιν εἶναι τῆς ἀριστοκρατίας ταύτην .
ἐξ ἀρχῆς γὰρ τοῦθ᾽ ὁρᾶν ἐστι τῶν ἀναγκαιοτάτων ,ὅπως οἱ βέλτιστοι δύνωνται σχολάζειν καὶ μηδὲν ἀσχημονεῖν ,μὴ μόνον ἄρχοντες ἀλλὰ μηδ᾽ ἰδιωτεύοντες .
εἰ δὲ δεῖ βλέπειν καὶ πρὸς εὐπορίαν χάριν σχολῆς ,φαῦλον τὸ τὰς μεγίστας ὠνητὰς εἶναι τῶν ἀρχῶν ,τήν τε βασιλείαν καὶ τὴν στρατηγίαν .
ἔντιμον γὰρ ὁ νόμος οὗτος ποιεῖ τὸν πλοῦτον μᾶλλον τῆς ἀρετῆς ,καὶ τὴν πόλιν ὅλην φιλοχρήματον .
ὅ τι δ᾽ ἂν ὑπολάβῃ τίμιον εἶναι τὸ κύριον ,ἀνάγκη καὶ τὴν τῶν ἄλλων πολιτῶν δόξαν ἀκολουθεῖν τούτοις .ὅπου δὲ μὴ μάλιστα ἀρετὴ τιμᾶται ,
ταύτην οὐχ οἷόν τε βεβαίως ἀριστοκρατεῖσθαι τὴν πολιτείαν .
ἐθίζεσθαι δ᾽ εὔλογον κερδαίνειν τοὺς ὠνουμένους ,ὅταν δαπανήσαντες ἄρχωσιν ·
ἄτοπον γὰρ εἰ πένης μὲν ὢν ἐπιεικὴς δὲ βουλήσεται κερδαίνειν ,φαυλότερος δ᾽ ὢν οὐ βουλήσεται δαπανήσας .
διὸ δεῖ τοὺς δυναμένους ἄριστ᾽ ἀρχεῖν ,τούτους ἄρχειν .
βέλτιον δ᾽ ,εἰ καὶ προεῖτο τὴν εὐπορίαν τῶν ἐπιεικῶν ὁ νομοθέτης ,ἀλλὰ ἀρχόντων γε ἐπιμελεῖσθαι τῆς σχολῆς .
φαῦλον δ᾽ ἂν δόξειεν εἶναι καὶ τὸ πλείους ἀρχὰς τὸν αὐτὸν ἄρχειν ·ὅπερ εὐδοκιμεῖ παρὰ τοῖς Καρχηδονίοις ·ἓν γὰρ ὑφ᾽ ἑνὸς ἔργον ἄριστ᾽ ἀποτελεῖται .δεῖ δ᾽ ὅπως γίνηται τοῦθ᾽ ὁρᾶν τὸν νομοθέτην ,καὶ μὴ προστάττειν τὸν αὐτὸν αὐλεῖν καὶ σκυτοτομεῖν .ὥσθ᾽ ὅπου μὴ μικρὰ ἡ πόλις ,πολιτικώτερον πλείονας μετέχειν τῶν ἀρχῶν ,καὶ δημοτικώτερον ·κοινότερόν τε γὰρ καθάπερ εἴπομεν καὶ κάλλιον ἕκαστον ἀποτελεῖται τῶν αὐτῶν καὶ θᾶττον .
δῆλον δὲ τοῦτο ἐπὶ τῶν πολεμικῶν καὶ τῶν ναυτικῶν ·
ἐν τούτοις γὰρ ἀμφοτέροις διὰ πάντων ὡς εἰπεῖν διελήλυθε τὸ ἄρχειν καὶ τὸ ἄρχεσθαι .
ὀλιγαρχικῆς δ᾽ οὔσης τῆς πολιτείας ἄριστα ἐκφεύγουσι τῷ πλουτεῖν αἰεί τι τοῦ δήμου μέρος ,ἐκπέμποντες ἐπὶ τὰς πόλεις .
τούτῳ γὰρ ἰῶνται καὶ ποιοῦσι μόνιμον τὴν πολιτείαν .
ἀλλὰ τουτί ἐστι τύχης ἔργον ,δεῖ δὲ ἀστασιάστους εἶναι διὰ τὸν νομοθέτην .
νῦν δέ ,ἂν ἀτυχία γένηταί τις καὶ τὸ πλῆθος ἀποστῇ τῶν ἀρχομένων ,οὐδὲν ἔστι φάρμακον διὰ τῶν νόμων τῆς ἡσυχίας .
περὶ μὲν οὖν τῆς Λακεδαιμονίων πολιτείας καὶ Κρητικῆς καὶ τῆς Καρχηδονίων ,αἵπερ δικαίως εὐδοκιμοῦσι ,τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον .
τῶν δὲ ἀποφηναμένων τι περὶ πολιτείας ἔνιοι μὲν οὐκ ἐκοινώνησαν πράξεων πολιτικῶν οὐδ᾽ ὡντινωνοῦν ,ἀλλὰ διετέλεσαν ἰδιωτεύοντες τὸν βίον ,περὶ ὧν εἴ τι ἀξιόλογον ,εἴρηται σχεδὸν περὶ πάντων ,ἔνιοι δὲ νομοθέται γεγόνασιν ,οἱ μὲν ταῖς οἰκείαις πόλεσιν οἱ δὲ καὶ τῶν ὀθνείων τισί ,πολιτευθέντες αὐτοί ·καὶ τούτων οἱ μὲν νόμων ἐγένοντο δημιουργοὶ μόνον ,οἱ δὲ καὶ πολιτείας ,οἷον καὶ Λυκοῦργος καὶ Σόλων ·οὗτοι γὰρ καὶ νόμους καὶ πολιτείας κατέστησαν .περὶ μὲν οὖν τῆς Λακεδαιμονίων εἴρηται ,Σόλωνα δ᾽ ἔνιοι μὲν οἴονται νομοθέτην γενέσθαι σπουδαῖον ·
ὀλιγαρχίαν τε γὰρ καταλῦσαι λίαν ἄκρατον οὖσαν ,καὶ δουλεύοντα τὸν δῆμον παῦσαι ,καὶ δημοκρατίαν καταστῆσαι τὴν πάτριον ,μείξαντα καλῶς τὴν πολιτείαν ·
εἶναι γὰρ τὴν μὲν ἐν Ἀρείῳ πάγῳ βουλὴν ὀλιγαρχικόν ,τὸ δὲ τὰς ἀρχὰς αἱρετὰς ἀριστοκρατικόν ,τὰ δὲ δικαστήρια δημοτικόν .
ἔοικε δὲ Σόλων ἐκεῖνα μὲν ὑπάρχοντα πρότερον οὐ καταλῦσαι ,τήν τε βουλὴν καὶ τὴν τῶν ἀρχῶν αἵρεσιν ,τὸν δὲ δῆμον καταστῆσαι ,τὰ δικαστήρια ποιήσας ἐκ πάντων .διὸ καὶ μέμφονταί τινες αὐτῷ ·λῦσαι γὰρ θάτερα ,κύριον ποιήσαντα τὸ δικαστήριον πάντων ,κληρωτὸν ὄν .
ἐπεὶ γὰρ τοῦτ᾽ ἴσχυσεν ,ὥσπερ τυράννῳ τῷ δήμῳ χαριζόμενοι τὴν πολιτείαν εἰς τὴν νῦν δημοκρατίαν μετέστησαν ·
καὶ τὴν μὲν ἐν Ἀρείῳ πάγῳ βουλὴν Ἐφιάλτης ἐκόλουσε καὶ Περικλῆς ,τὰ δὲ δικαστήρια μισθοφόρα κατέστησε Περικλῆς ,καὶ τοῦτον δὴ τὸν τρόπον ἕκαστος τῶν δημαγωγῶν προήγαγεν αὔξων εἰς τὴν νῦν δημοκρατίαν .
φαίνεται δ᾽ οὐ κατὰ τὴν Σόλωνος γενέσθαι τοῦτο προαίρεσιν ,ἀλλὰ μᾶλλον ἀπὸ συμπτώματος [ τῆς ναυαρχίας γὰρ ἐν τοῖς Μηδικοῖς ὁ δῆμος αἴτιος γενόμενος ἐφρονηματίσθη καὶ δημαγωγοὺς ἔλαβε φαύλους ἀντιπολιτευομένων τῶν ἐπιεικῶν ] ,ἐπεὶ Σόλων γε ἔοικε τὴν ἀναγκαιοτάτην ἀποδιδόναι τῷ δήμῳ δύναμιν ,τὸ τὰς ἀρχὰς αἱρεῖσθαι καὶ εὐθύνειν [ μηδὲ γὰρ τούτου κύριος ὢν ὁ δῆμος δοῦλος ἂν εἴη καὶ πολέμιος ] ,τὰς δ᾽ ἀρχὰς ἐκ τῶν γνωρίμων καὶ τῶν εὐπόρων κατέστησε πάσας ,ἐκ τῶν πεντακοσιομεδίμνων καὶ ζευγιτῶν καὶ τρίτου τέλους τῆς καλουμένης ἱππάδος ·
τὸ δὲ τέταρτον τὸ θητικόν ,οἷς οὐδεμιᾶς ἀρχῆς μετῆν .
νομοθέται δ᾽ ἐγένοντο Ζάλευκός τε Λοκροῖς τοῖς ἐπιζεφυρίοις ,καὶ Χαρώνδας ὁ Καταναῖος τοῖς αὑτοῦ πολίταις καὶ ταῖς ἄλλαις ταῖς Χαλκιδικαῖς πόλεσι ταῖς περὶ Ἰταλίαν καὶ Σικελίαν .
πειρῶνται δέ τινες καὶ συνάγειν ὡς Ὀνομακρίτου μὲν γενομένου πρώτου δεινοῦ περὶ νομοθεσίαν ,γυμνασθῆναι δ᾽ αὐτὸν ἐν Κρήτῃ ,Λοκρὸν ὄντα καὶ ἐπιδημοῦντα ,κατὰ τέχνην μαντικήν ·τούτου δὲ γενέσθαι Θάλητα ἑταῖρον ,Θάλητος δ᾽ ἀκροατὴν Λυκοῦργον καὶ Ζάλευκον ,Ζαλεύκου δὲ Χαρώνδαν .
ἀλλὰ ταῦτα μὲν λέγουσιν ἀσκεπτότερον τῶν χρόνων ἔχοντες .
ἐγένετο δὲ καὶ Φιλόλαος ὁ Κορίνθιος νομοθέτης Θηβαίοις .
ἦν δ᾽ ὁ Φιλόλαος τὸ μὲν γένος τῶν Βακχιαδῶν ,ἐραστὴς δὲ γενόμενος Διοκλέους τοῦ νικήσαντος Ὀλυμπίασιν ,ὡς ἐκεῖνος τὴν πόλιν ἔλιπε διαμισήσας τὸν ἔρωτα τὸν τῆς μητρὸς Ἀλκυόνης ,ἀπῆλθεν εἰς Θήβας ·κἀκεῖ τὸν βίον ἐτελεύτησαν ἀμφότεροι .
καὶ νῦν ἔτι δεικνύουσι τοὺς τάφους αὐτῶν ἀλλήλοις μὲν εὐσυνόπτους ὄντας ,πρὸς δὲ τὴν τῶν Κορινθίων χώραν τὸν μὲν σύνοπτον τὸν δ᾽ οὐ σύνοπτον ·
μυθολογοῦσι γὰρ αὐτοὺς οὕτω τάξασθαι τὴν ταφήν ,τὸν μὲν Διοκλέα διὰ τὴν ἀπέχθειαν τοῦ πάθους ,ὅπως μὴ ἄποπτος ἔσται ἡ Κορινθία ἀπὸ τοῦ χώματος ,τὸν δὲ Φιλόλαον ὅπως ἄποπτος .
ᾤκησαν μὲν οὖν διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν παρὰ τοῖς Θηβαίοις ,νομοθέτης δ᾽ αὐτοῖς ἐγένετο Φιλόλαος περί τ᾽ ἄλλων τινῶν καὶ περὶ τῆς παιδοποιίας ,οὓς καλοῦσιν ἐκεῖνοι νόμους θετικούς ·
καὶ τοῦτ᾽ ἐστὶν ἰδίως ὑπ᾽ ἐκείνου νενομοθετημένον ,ὅπως ὁ ἀριθμὸς σῴζηται τῶν κλήρων .
Χαρώνδου δ᾽ ἴδιον μὲν οὐδέν ἐστι πλὴν αἱ δίκαι τῶν ψευδομαρτυριῶν [ πρῶτος γὰρ ἐποίησε τὴν ἐπίσκηψιν ] ,τῇ δ᾽ ἀκριβείᾳ τῶν νόμων ἐστὶ γλαφυρώτερος καὶ τῶν νῦν νομοθετῶν .
Φαλέου δ᾽ ἴδιον ἡ τῶν οὐσιῶν ἀνομάλωσις ,Πλάτωνος δ᾽ ἥ τε τῶν γυναικῶν καὶ παίδων καὶ τῆς οὐσίας κοινότης καὶ τὰ συσσίτια τῶν γυναικῶν ,ἔτι δ᾽ ὁ περὶ τὴν μέθην νόμος ,τὸ τοὺς νήφοντας συμποσιαρχεῖν ,καὶ τὴν ἐν τοῖς πολεμικοῖς ἄσκησιν ὅπως ἀμφιδέξιοι γίνωνται κατὰ τὴν μελέτην ,ὡς δέον μὴ τὴν μὲν χρήσιμον εἶναι τοῖν χεροῖν τὴν δὲ ἄχρηστον .Δράκοντος δὲ νόμοι μὲν εἰσί ,πολιτείᾳ δ᾽ ὑπαρχούσῃ τοὺς νόμους ἔθηκεν ·ἴδιον δ᾽ ἐν τοῖς νόμοις οὐδὲν ἔστιν ὅ τι καὶ μνείας ἄξιον ,πλὴν ἡ χαλεπότης διὰ τὸ τῆς ζημίας μέγεθος .
ἐγένετο δὲ καὶ Πιττακὸς νόμων δημιουργὸς ἀλλ᾽ οὐ πολιτείας ·
νόμος δ᾽ ἴδιος αὐτοῦ τὸ τοὺς μεθύοντας ,ἄν τι πταίσωσι ,πλείω ζημίαν ἀποτίνειν τῶν νηφόντων ·
διὰ γὰρ τὸ πλείους ὑβρίζειν μεθύοντας ἢ νήφοντας οὐ πρὸς τὴν συγγνώμην ἀπέβλεψεν ,ὅτι δεῖ μεθύουσιν ἔχειν μᾶλλον ,ἀλλὰ πρὸς τὸ συμφέρον .
ἐγένετο δὲ καὶ Ἀνδροδάμας Ῥηγῖνος νομοθέτης Χαλκιδεῦσι τοῖς ἐπὶ Θρᾴκης ,οὗ τὰ περί τε τὰ φονικὰ καὶ τὰς ἐπικλήρους ἐστίν ·
οὐ μὴν ἀλλὰ ἴδιόν γε οὐδὲν αὐτοῦ λέγειν ἔχοι τις ἄν .
τὰ μὲν οὖν περὶ τὰς πολιτείας ,τάς τε κυρίας καὶ τὰς ὑπὸ τινῶν εἰρημένας ,ἔστω τεθεωρημένα τὸν τρόπον τοῦτον .
τῷ περὶ πολιτείας ἐπισκοποῦντι ,καὶ τίς ἑκάστη καὶ ποία τις ,σχεδὸν πρώτη σκέψις περὶ πόλεως ἰδεῖν ,τί ποτέ ἐστιν ἡ πόλις .
νῦν γὰρ ἀμφισβητοῦσιν ,οἱ μὲν φάσκοντες τὴν πόλιν πεπραχέναι τὴν πρᾶξιν ,οἱ δ᾽ οὐ τὴν πόλιν ἀλλὰ τὴν ὀλιγαρχίαν ἢ τὸν τύραννον ·
τοῦ δὲ πολιτικοῦ καὶ τοῦ νομοθέτου πᾶσαν ὁρῶμεν τὴν πραγματείαν οὖσαν περὶ πόλιν ,ἡ δὲ πολιτεία τῶν τὴν πόλιν οἰκούντων ἐστὶ τάξις τις .
ἐπεὶ δ᾽ ἡ πόλις τῶν συγκειμένων ,καθάπερ ἄλλο τι τῶν ὅλων μὲν συνεστώτων δ᾽ ἐκ πολλῶν μορίων ,δῆλον ὅτι πρότερον ὁ πολίτης ζητητέος ·
ἡ γὰρ πόλις πολιτῶν τι πλῆθός ἐστιν .
ὥστε τίνα χρὴ καλεῖν πολίτην καὶ τίς ὁ πολίτης ἐστὶ σκεπτέον .
καὶ γὰρ ὁ πολίτης ἀμφισβητεῖται πολλάκις ·
οὐ γὰρ τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦσι πάντες εἶναι πολίτην ·
ἔστι γάρ ὅστις ἐν δημοκρατίᾳ πολίτης ὢν ἐν ὀλιγαρχίᾳ πολλάκις οὐκ ἔστι πολίτης .
τοὺς μὲν οὖν ἄλλως πως τυγχάνοντας ταύτης τῆς προσηγορίας ,οἷον τοὺς ποιητοὺς πολίτας ,ἀφετέον ·
ὁ δὲ πολίτης οὐ τῷ οἰκεῖν που πολίτης ἐστίν [ καὶ γὰρ μέτοικοι καὶ δοῦλοι κοινωνοῦσι τῆς οἰκήσεως ] ,οὐδ᾽ οἱ τῶν δικαίων μετέχοντες οὕτως ὥστε καὶ δίκην ὑπέχειν καὶ δικάζεσθαι [ τοῦτο γὰρ ὑπάρχει καὶ τοῖς ἀπὸ συμβόλων κοινωνοῦσιν [καὶ γὰρ ταῦτα τούτοις ὑπάρχει] ·πολλαχοῦ μὲν οὖν οὐδὲ τούτων τελέως οἱ μέτοικοι μετέχουσιν ,ἀλλὰ νέμειν ἀνάγκη προστάτην ,ὥστε ἀτελῶς πως μετέχουσι τῆς τοιαύτης κοινωνίας ] ,ἀλλὰ καθάπερ καὶ παῖδας τοὺς μήπω δι᾽ ἡλικίαν ἐγγεγραμμένους καὶ τοὺς γέροντας τοὺς ἀφειμένους φατέον εἶναι μέν πως πολίτας ,οὐχ ἁπλῶς δὲ λίαν ἀλλὰ προστιθέντας τοὺς μὲν ἀτελεῖς 
ζητοῦμεν γὰρ τὸν ἁπλῶς πολίτην καὶ μηδὲν ἔχοντα τοιοῦτον ἔγκλημα διορθώσεως δεόμενον ,ἐπεὶ καὶ περὶ τῶν ἀτίμων καὶ φυγάδων ἔστι τὰ τοιαῦτα καὶ διαπορεῖν καὶ λύειν .
πολίτης δ᾽ ἁπλῶς οὐδενὶ τῶν ἄλλων ὁρίζεται μᾶλλον ἢ τῷ μετέχειν κρίσεως καὶ ἀρχῆς .
τῶν δ᾽ ἀρχῶν αἱ μέν εἰσι διῃρημέναι κατὰ χρόνον ,ὥστ᾽ ἐνίας μὲν ὅλως δὶς τὸν αὐτὸν οὐκ ἔξεστιν ἄρχειν ,ἢ διὰ τινῶν ὡρισμένων χρόνων ·
ὁ δ᾽ ἀόριστος ,οἷον ὁ δικαστὴς καὶ ὁ ἐκκλησιαστής .
τάχα μὲν οὖν ἂν φαίη τις οὐδ᾽ ἄρχοντας εἶναι τοὺς τοιούτους ,οὐδὲ μετέχειν διὰ ταῦτ᾽ ἀρχῆς ·
καίτοι γελοῖον τοὺς κυριωτάτους ἀποστερεῖν ἀρχῆς .ἀλλὰ διαφερέτω μηδέν ·περὶ ὀνόματος γὰρ ὁ λόγος ·ἀνώνυμον γὰρ τὸ κοινὸν ἐπὶ δικαστοῦ καὶ ἐκκλησιαστοῦ ,τί δεῖ ταῦτ᾽ ἄμφω καλεῖν .
ἔστω δὴ διορισμοῦ χάριν ἀόριστος ἀρχή .
τίθεμεν δὴ πολίτας τοὺς οὕτω μετέχοντας .
ὁ μὲν οὖν μάλιστ᾽ ἂν ἐφαρμόσας πολίτης ἐπὶ πάντας τοὺς λεγομένους πολίτας σχεδὸν τοιοῦτός ἐστιν ·
δεῖ δὲ μὴ λανθάνειν ὅτι τῶν πραγμάτων ἐν οἷς τὰ ὑποκείμενα διαφέρει τῷ εἴδει ,καὶ τὸ μὲν αὐτῶν ἐστι πρῶτον τὸ δὲ δεύτερον τὸ δ᾽ ἐχόμενον ,ἢ τὸ παράπαν οὐδὲν ἔνεστιν ,ᾗ τοιαῦτα ,τὸ κοινόν ,ἢ γλίσχρως .
τὰς δὲ πολιτείας ὁρῶμεν εἴδει διαφερούσας ἀλλήλων ,καὶ τὰς μὲν ὑστέρας τὰς δὲ προτέρας οὔσας ·
τὰς γὰρ ἡμαρτημένας καὶ παρεκβεβηκυίας ἀναγκαῖον ὑστέρας εἶναι τῶν ἀναμαρτήτων [ τὰς δὲ παρεκβεβηκυίας πῶς λέγομεν ,ὕστερον ἔσται φανερόν ] .
ὥστε καὶ τὸν πολίτην ἕτερον ἀναγκαῖον εἶναι τὸν καθ᾽ ἑκάστην πολιτείαν .
διόπερ ὁ λεχθεὶς ἐν μὲν δημοκρατίᾳ μάλιστ᾽ ἐστὶ πολίτης ,ἐν δὲ ταῖς ἄλλαις ἐνδέχεται μέν ,οὐ μὴν ἀναγκαῖον .
ἐν ἐνίαις γὰρ οὐκ ἔστι δῆμος ,οὐδ᾽ ἐκκλησίαν νομίζουσιν ἀλλὰ συγκλήτους ,καὶ τὰς δίκας δικάζουσι κατὰ μέρος ,οἷον ἐν Λακεδαίμονι τὰς τῶν συμβολαίων δικάζει τῶν ἐφόρων ἄλλος ἄλλας ,οἱ δὲ γέροντες τὰς φονικάς ,ἑτέρα δ᾽ ἴσως ἀρχή τις ἑτέρας .
οὐ τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ περὶ Καρχηδόνα ·πάσας γὰρ ἀρχαί τινες κρίνουσι τὰς δίκας .
ἀλλ᾽ ἔχει διόρθωσιν ὁ τοῦ πολίτου διορισμός .
ἐν γὰρ ταῖς ἄλλαις πολιτείαις οὐχ ὁ ἀόριστος ἄρχων ἐκκλησιαστής ἐστι καὶ δικαστής ,ἀλλὰ ὁ κατὰ τὴν ἀρχὴν ὡρισμένος ·
τούτων γὰρ ἢ πᾶσιν ἢ τισὶν ἀποδέδοται τὸ βουλεύεσθαι καὶ δικάζειν ἢ περὶ πάντων ἢ περὶ τινῶν .
τίς μὲν οὖν ἐστιν ὁ πολίτης ,ἐκ τούτων φανερόν ·
ᾧ γὰρ ἐξουσία κοινωνεῖν ἀρχῆς βουλευτικῆς ἢ κριτικῆς ,πολίτην ἤδη λέγομεν εἶναι ταύτης τῆς πόλεως ,πόλιν δὲ τὸ τῶν τοιούτων πλῆθος ἱκανὸν πρὸς αὐτάρκειαν ζωῆς ,ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν .
ὁρίζονται δὲ πρὸς τὴν χρῆσιν πολίτην τὸν ἐξ ἀμφοτέρων πολιτῶν καὶ μὴ θατέρου μόνον ,οἷον πατρὸς ἢ μητρός ,οἱ δὲ καὶ τοῦτ᾽ ἐπὶ πλέον ζητοῦσιν ,οἷον ἐπὶ πάππους δύο ἢ τρεῖς ἢ πλείους .
οὕτω δὲ ὁριζομένων πολιτικῶς καὶ ταχέως ,ἀποροῦσί τινες τὸν τρίτον ἐκεῖνον ἢ τέταρτον ,πῶς ἔσται πολίτης .
Γοργίας μὲν οὖν ὁ Λεοντῖνος ,τὰ μὲν ἴσως ἀπορῶν τὰ δ᾽ εἰρωνευόμενος ,ἔφη ,καθάπερ ὅλμους εἶναι τοὺς ὑπὸ τῶν ὁλμοποιῶν πεποιημένους ,οὕτω καὶ Λαρισαίους τοὺς ὑπὸ τῶν δημιουργῶν πεποιημένους ·
ἔστι δ᾽ ἁπλοῦν .
εἰ γὰρ μετεῖχον κατὰ τὸν ῥηθέντα διορισμὸν τῆς πολιτείας ,ἦσαν πολῖται ·καὶ γὰρ οὐδὲ δυνατὸν ἐφαρμόττειν τὸ ἐκ πολίτου ἢ ἐκ πολίτιδος ἐπὶ τῶν πρώτων οἰκησάντων ἢ κτισάντων .ἀλλ᾽ ἴσως ἐκεῖνο μᾶλλον ἔχει ἀπορίαν ,ὅσοι μετέσχον μεταβολῆς γενομένης πολιτείας ,οἷον Ἀθήνησιν ἐποίησε Κλεισθένης μετὰ τὴν τῶν τυράννων ἐκβολήν ·πολλοὺς γὰρ ἐφυλέτευσε ξένους καὶ δούλους μετοίκους .
τὸ δ᾽ ἀμφισβήτημα πρὸς τούτους ἐστὶν οὐ τίς πολίτης ,ἀλλὰ πότερον ἀδίκως ἢ δικαίως .
καίτοι κἂν τοῦτό τις ἔτι προσαπορήσειεν ,
ἆρ᾽ εἰ μὴ δικαίως πολίτης ,οὐ πολίτης ,ὡς ταὐτὸ δυναμένου τοῦ τ᾽ ἀδίκου καὶ τοῦ ψευδοῦς .
ἐπεὶ δ᾽ ὁρῶμεν καὶ ἄρχοντάς τινας ἀδίκως ,οὓς ἄρχειν μὲν φήσομεν ἀλλ᾽ οὐ δικαίως ,ὁ δὲ πολίτης ἀρχῇ τινὶ διωρισμένος ἐστίν [ ὁ γὰρ κοινωνῶν τῆς τοιᾶσδε ἀρχῆς πολίτης ἐστίν ,ὡς ἔφαμεν ] ,δῆλον ὅτι πολίτας μὲν εἶναι φατέον καὶ τούτους ·
περὶ δὲ τοῦ δικαίως ἢ μὴ δικαίως συνάπτει πρὸς τὴν εἰρημένην πρότερον ἀμφισβήτησιν .
ἀποροῦσι γάρ τινες πόθ᾽ ἡ πόλις ἔπραξε καὶ πότε οὐχ ἡ πόλις ,οἷον ὅταν ἐξ ὀλιγαρχίας ἢ τυραννίδος γένηται δημοκρατία [ τότε γὰρ οὔτε τὰ συμβόλαια ἔνιοι βούλονται διαλύειν ,ὡς οὐ τῆς πόλεως ἀλλὰ τοῦ τυράννου λαβόντος ,οὔτ᾽ ἄλλα πολλὰ τῶν τοιούτων ,ὡς ἐνίας τῶν πολιτειῶν τῷ κρατεῖν οὔσας ,ἀλλὰ οὐ διὰ τὸ κοινῇ συμφέρον ] ·
εἴπερ οὖν καὶ δημοκρατοῦνταί τινες κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον ,ὁμοίως τῆς πόλεως φατέον εἶναι ταύτης τὰς τῆς πολιτείας ταύτης πράξεις καὶ τὰς ἐκ τῆς ὀλιγαρχίας καὶ τῆς τυραννίδος .
ἔοικε δ᾽ οἰκεῖος ὁ λόγος εἶναι τῆς ἀπορίας ταύτης πως ποτὲ χρὴ λέγειν τὴν πόλιν εἶναι τὴν αὐτὴν ἢ μὴ τὴν αὐτὴν ἀλλ᾽ ἑτέραν .
ἡ μὲν οὖν ἐπιπολαιοτάτη τῆς ἀπορίας ζήτησις περὶ τὸν τόπον καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἐστίν ·
ἐνδέχεται γὰρ διαζευχθῆναι τὸν τόπον καὶ τοὺς ἀνθρώπους ,καὶ τοὺς μὲν ἕτερον τοὺς δ᾽ ἕτερον οἰκῆσαι τόπον .
ταύτην μὲν οὖν πραοτέραν θετέον τὴν ἀπορίαν ,πολλαχῶς γὰρ τῆς πόλεως λεγομένης ,ἐστί πως εὐμάρεια τῆς τοιαύτης ζητήσεως ·
ὁμοίως δὲ καὶ τῶν τὸν αὐτὸν κατοικούντων ἀνθρώπων πότε δεῖ νομίζειν μίαν εἶναι τὴν πόλιν ; 
οὐ γὰρ δὴ τοῖς τείχεσιν ·εἴη γὰρ ἂν Πελοποννήσῳ περιβαλεῖν ἓν τεῖχος .
τοιαύτη δ᾽ ἴσως ἐστὶ καὶ Βαβυλὼν καὶ πᾶσα ἥτις ἔχει περιγραφὴν μᾶλλον ἔθνους ἢ πόλεως ·
ἧς γέ φασιν ἑαλωκυίας τρίτην ἡμέραν οὐκ αἰσθέσθαι τι μέρος τῆς πόλεως .
ἀλλὰ περὶ μὲν ταύτης τῆς ἀπορίας εἰς ἄλλον καιρὸν χρήσιμος ἡ σκέψις [ περὶ γὰρ μεγέθους τῆς πόλεως ,τό τε πόσον καὶ πότερον ἔθνος ἓν ἢ πλείω συμφέρει ,δεῖ μὴ λανθάνειν τὸν πολιτικόν ] ·
ἀλλὰ τῶν αὐτῶν κατοικούντων τὸν αὐτὸν τόπον ,πότερον ἕως ἂν ᾖ τὸ γένος ταὐτὸ τῶν κατοικούντων ,τὴν αὐτὴν εἶναι φατέον πόλιν ,καίπερ αἰεὶ τῶν μὲν φθειρομένων τῶν δὲ γινομένων ,ὥσπερ καὶ ποταμοὺς εἰώθαμεν λέγειν τοὺς αὐτοὺς καὶ κρήνας τὰς αὐτάς ,καίπερ αἰεὶ τοῦ μὲν ἐπιγινομένου νάματος τοῦ δ᾽ ὑπεξιόντος ,ἢ τοὺς μὲν ἀνθρώπους φατέον εἶναι τοὺς αὐτοὺς διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ,τὴν δὲ πόλιν ἑτέραν ; 
εἴπερ γάρ ἐστι κοινωνία τις ἡ πόλις ,ἔστι δὲ κοινωνία πολιτῶν πολιτείας ,γινομένης ἑτέρας τῷ εἴδει καὶ διαφερούσης τῆς πολιτείας ἀναγκαῖον εἶναι δόξειεν ἂν καὶ τὴν πόλιν εἶναι μὴ τὴν αὐτήν ,ὥσπερ γε καὶ χορὸν ὁτὲ μὲν κωμικὸν ὁτὲ δὲ τραγικὸν ἕτερον εἶναί φαμεν ,τῶν αὐτῶν πολλάκις ἀνθρώπων ὄντων ,ὁμοίως δὲ καὶ πᾶσαν ἄλλην κοινωνίαν καὶ σύνθεσιν ἑτέραν ,ἂν εἶδος ἕτερον ᾖ τῆς συνθέσεως ,οἷον ἁρμονίαν τῶν αὐτῶν φθόγγων ἑτέραν εἶναι λέγομεν ,ἂν ὁτὲ μὲν ᾖ Δώριος ὁτὲ δὲ Φρύγιος .
εἰ δὴ τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον ,φανερὸν ὅτι μάλιστα λεκτέον τὴν αὐτὴν πόλιν εἰς τὴν πολιτείαν βλέποντας ·
ὄνομα δὲ καλεῖν ἕτερον ἢ ταὐτὸν ἔξεστι καὶ τῶν αὐτῶν κατοικούντων αὐτὴν καὶ πάμπαν ἑτέρων ἀνθρώπων .
εἰ δὲ δίκαιον διαλύειν ἢ μὴ διαλύειν ,ὅταν εἰς ἑτέραν μεταβάλῃ πολιτείαν ἡ πόλις ,λόγος ἕτερος .
τῶν δὲ νῦν εἰρημένων ἐχόμενόν ἐστιν ἐπισκέψασθαι πότερον τὴν αὐτὴν ἀρετὴν ἀνδρὸς ἀγαθοῦ καὶ πολίτου σπουδαίου θετέον ,ἢ μὴ τὴν αὐτήν .
ἀλλὰ μὴν εἴ γε τοῦτο τυχεῖν δεῖ ζητήσεως ,τὴν τοῦ πολίτου τύπῳ τινὶ πρῶτον ληπτέον .
ὥσπερ οὖν ὁ πλωτὴρ εἷς τις τῶν κοινωνῶν ἐστιν ,οὕτω καὶ τὸν πολίτην φαμέν .
τῶν δὲ πλωτήρων καίπερ ἀνομοίων ὄντων τὴν δύναμιν [ ὁ μὲν γάρ ἐστιν ἐρέτης ,ὁ δὲ κυβερνήτης ,ὁ δὲ πρῳρεύς ,ὁ δ᾽ ἄλλην τιν᾽ ἔχων τοιαύτην ἐπωνυμίαν ] δῆλον ὡς ὁ μὲν ἀκριβέστατος ἑκάστου λόγος ἴδιος ἔσται τῆς ἀρετῆς ,ὁμοίως δὲ καὶ κοινός τις ἐφαρμόσει πᾶσιν .
ἡ γὰρ σωτηρία τῆς ναυτιλίας ἔργον ἐστὶν αὐτῶν πάντων ·τούτου γὰρ ἕκαστος ὀρέγεται τῶν πλωτήρων .ὁμοίως τοίνυν καὶ τῶν πολιτῶν ,καίπερ ἀνομοίων ὄντων ,ἡ σωτηρία τῆς κοινωνίας ἔργον ἐστί ,κοινωνία δ᾽ ἐστὶν ἡ πολιτεία ·διὸ τὴν ἀρετὴν ἀναγκαῖον εἶναι τοῦ πολίτου πρὸς τὴν πολιτείαν .
εἴπερ οὖν ἔστι πλείω πολιτείας εἴδη ,δῆλον ὡς οὐκ ἐνδέχεται τοῦ σπουδαίου πολίτου μίαν ἀρετὴν εἶναι ,τὴν τελείαν ·
τὸν δ᾽ ἀγαθὸν ἄνδρα φαμὲν κατὰ μίαν ἀρετὴν εἶναι τὴν τελείαν .
ὅτι μὲν οὖν ἐνδέχεται πολίτην ὄντα σπουδαῖον μὴ κεκτῆσθαι τὴν ἀρετὴν καθ᾽ ἣν σπουδαῖος ἀνήρ ,φανερόν ·
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ κατ᾽ ἄλλον τρόπον ἔστι διαποροῦντας ἐπελθεῖν τὸν αὐτὸν λόγον περὶ τῆς ἀρίστης πολιτείας .
εἰ γὰρ ἀδύνατον ἐξ ἁπάντων σπουδαίων ὄντων εἶναι πόλιν ,δεῖ γ᾽ ἕκαστον τὸ καθ᾽ αὑτὸν ἔργον εὖ ποιεῖν ,τοῦτο δὲ ἀπ᾽ ἀρετῆς ·ἐπειδὴ ἀδύνατον ὁμοίους εἶναι πάντας τοὺς πολίτας ,
οὐκ ἂν εἴη μία ἀρετὴ πολίτου καὶ ἀνδρὸς ἀγαθοῦ .
τὴν μὲν γὰρ τοῦ σπουδαίου πολίτου δεῖ πᾶσιν ὑπάρχειν [ οὕτω γὰρ ἀρίστην ἀναγκαῖον εἶναι τὴν πόλιν ] ,τὴν δὲ τοῦ ἀνδρὸς τοῦ ἀγαθοῦ ἀδύνατον ,εἰ μὴ πάντας ἀναγκαῖον ἀγαθοὺς εἶναι τοὺς ἐν τῇ σπουδαίᾳ πόλει πολίτας .
ἔτι ἐπεὶ ἐξ ἀνομοίων ἡ πόλις ,ὥσπερ ζῷον εὐθὺς ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος ,καὶ ψυχὴ ἐκ λόγου καὶ ὀρέξεως ,καὶ οἰκία ἐξ ἀνδρὸς καὶ γυναικός ,καὶ κτῆσις ἐκ δεσπότου καὶ δούλου ,τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ πόλις ἐξ ἁπάντων τε τούτων καὶ πρὸς τούτοις ἐξ ἄλλων ἀνομοίων συνέστηκεν εἰδῶν ,ἀνάγκη μὴ μίαν εἶναι τὴν τῶν πολιτῶν πάντων ἀρετήν ,ὥσπερ οὐδὲ τῶν χορευτῶν κορυφαίου καὶ παραστάτου .
διότι μὲν τοίνυν ἁπλῶς οὐχ ἡ αὐτή ,φανερὸν ἐκ τούτων ·
ἀλλ᾽ ἆρα ἔσται τινὸς ἡ αὐτὴ ἀρετὴ πολίτου τε σπουδαίου καὶ ἀνδρὸς σπουδαίου ; 
φαμὲν δὴ τὸν ἄρχοντα τὸν σπουδαῖον ἀγαθὸν εἶναι καὶ φρόνιμον ,τὸν δὲ πολίτην οὐκ ἀναγκαῖον εἶναι φρόνιμον .
καὶ τὴν παιδείαν δ᾽ εὐθὺς ἑτέραν εἶναι λέγουσί τινες ἄρχοντος ,ὥσπερ καὶ φαίνονται οἱ τῶν βασιλέων υἱεῖς ἱππικὴν καὶ πολεμικὴν παιδευόμενοι ,καὶ Εὐριπίδης φησὶ μή μοι τὰ κόμψ᾽ .ἀλλ᾽ ὧν πόλει δεῖ ,ευρ .φρ .16 ὡς οὖσάν τινα ἄρχοντος παιδείαν .
εἰ δὲ ἡ αὐτὴ ἀρετὴ ἄρχοντός τε ἀγαθοῦ καὶ ἀνδρὸς ἀγαθοῦ ,πολίτης δ᾽ ἐστὶ καὶ ὁ ἀρχόμενος ,οὐχ ἡ αὐτὴ ἁπλῶς ἂν εἴη πολίτου καὶ ἀνδρός ,τινὸς μέντοι πολίτου ·
οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ ἄρχοντος καὶ πολίτου ,καὶ διὰ τοῦτ᾽ ἴσως Ἰάσων ἔφη πεινῆν ὅτε μὴ τυραννοῖ ,ὡς οὐκ ἐπιστάμενος ἰδιώτης εἶναι .
ἀλλὰ μὴν ἐπαινεῖταί γε τὸ δύνασθαι ἄρχειν καὶ ἄρχεσθαι ,καὶ πολίτου δοκεῖ που ἡ ἀρετὴ εἶναι τὸ δύνασθαι καὶ ἄρχειν καὶ ἄρχεσθαι καλῶς .
εἰ οὖν τὴν μὲν τοῦ ἀγαθοῦ ἀνδρὸς τίθεμεν ἀρχικήν ,τὴν δὲ τοῦ πολίτου ἄμφω ,οὐκ ἂν εἴη ἄμφω ἐπαινετὰ ὁμοίως .
ἐπεὶ οὖν ποτε δοκεῖ ἀμφότερα ,καὶ οὐ ταὐτὰ δεῖν τὸν ἄρχοντα μανθάνειν καὶ τὸν ἀρχόμενον ,τὸν δὲ πολίτην ἀμφότερ᾽ ἐπίστασθαι καὶ μετέχειν ἀμφοῖν ,κἀντεῦθεν ἂν κατίδοι τις .
ἔστι γὰρ ἀρχὴ δεσποτική ·
ταύτην δὲ τὴν περὶ τὰ ἀναγκαῖα λέγομεν ,ἃ ποιεῖν ἐπίστασθαι τὸν ἄρχοντα οὐκ ἀναγκαῖον ,ἀλλὰ χρῆσθαι μᾶλλον ·
θάτερον δὲ καὶ ἀνδραποδῶδες .λέγω δὲ θάτερον τὸ δύνασθαι καὶ ὑπηρετεῖν τὰς διακονικὰς πράξεις .δούλου δ᾽ εἴδη πλείω λέγομεν ·αἱ γὰρ ἐργασίαι πλείους .ὧν ἓν μέρος κατέχουσιν οἱ χερνῆτες ·
οὗτοι δ᾽ εἰσίν ,ὥσπερ σημαίνει καὶ τοὔνομ᾽ αὐτούς ,οἱ ζῶντες ἀπὸ τῶν χειρῶν ,
ἐν οἷς ὁ βάναυσος τεχνίτης ἐστίν .
διὸ παρ᾽ ἐνίοις οὐ μετεῖχον οἱ δημιουργοὶ τὸ παλαιὸν ἀρχῶν ,πρὶν δῆμον γενέσθαι τὸν ἔσχατον .
τὰ μὲν οὖν ἔργα τῶν ἀρχομένων οὕτως οὐ δεῖ τὸν ἀγαθὸν οὐδὲ τὸν πολιτικὸν οὐδὲ τὸν πολίτην τὸν ἀγαθὸν μανθάνειν ,εἰ μή ποτε χρείας χάριν αὐτῷ πρὸς αὑτόν ·[ οὐ γὰρ ἔτι συμβαίνει γίνεσθαι τὸν μὲν δεσπότην τὸν δὲ δοῦλον ] .ἀλλ᾽ ἔστι τις ἀρχὴ καθ᾽ ἣν ἄρχει τῶν ὁμοίων τῷ γένει καὶ τῶν ἐλευθέρων .ταύτην γὰρ λέγομεν εἶναι τὴν πολιτικὴν ἀρχήν ,ἣν δεῖ τὸν ἄρχοντα ἀρχόμενον μαθεῖν ,οἷον ἱππαρχεῖν ἱππαρχηθέντα ,στρατηγεῖν στρατηγηθέντα καὶ ταξιαρχήσαντα καὶ λοχαγήσαντα .
διὸ λέγεται καὶ τοῦτο καλῶς ,ὡς οὐκ ἔστιν εὖ ἄρξαι μὴ ἀρχθέντα .
τούτων δὲ ἀρετὴ μὲν ἑτέρα ,δεῖ δὲ τὸν πολίτην τὸν ἀγαθὸν ἐπίστασθαι καὶ δύνασθαι καὶ ἄρχεσθαι καὶ ἄρχειν ,καὶ αὕτη ἀρετὴ πολίτου ,τὸ τὴν τῶν ἐλευθέρων ἀρχὴν ἐπίστασθαι ἐπ᾽ ἀμφότερα .
καὶ ἀνδρὸς δὴ ἀγαθοῦ ἄμφω ,καὶ εἰ ἕτερον εἶδος σωφροσύνης καὶ δικαιοσύνης ἀρχικῆς .
καὶ γὰρ ἀρχομένου μὲν ἐλευθέρου δὲ δῆλον ὅτι οὐ μία ἂν εἴη τοῦ ἀγαθοῦ ἀρετή ,οἷον δικαιοσύνη ,ἀλλ᾽ εἴδη ἔχουσα καθ᾽ ἃ ἄρξει καὶ ἄρξεται ,ὥσπερ ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς ἑτέρα σωφροσύνη καὶ ἀνδρεία [ δόξαι γὰρ ἂν εἶναι δειλὸς ἀνήρ ,εἰ οὕτως ἀνδρεῖος εἴη ὥσπερ γυνὴ ἀνδρεία ,καὶ γυνὴ λάλος ,εἰ οὕτω κοσμία εἴη ὥσπερ ὁ ἀνὴρ ὁ ἀγαθός ·
ἐπεὶ καὶ οἰκονομία ἑτέρα ἀνδρὸς καὶ γυναικός ·τοῦ μὲν γὰρ κτᾶσθαι τῆς δὲ φυλάττειν ἔργον ἐστίν ] .
ἡ δὲ φρόνησις ἄρχοντος ἴδιος ἀρετὴ μόνη .
τὰς γὰρ ἄλλας ἔοικεν ἀναγκαῖον εἶναι κοινὰς καὶ τῶν ἀρχομένων καὶ τῶν ἀρχόντων ,ἀρχομένου δέ γε οὐκ ἔστιν ἀρετὴ φρόνησις ,ἀλλὰ δόξα ἀληθής ·
ὥσπερ αὐλοποιὸς γὰρ ὁ ἀρχόμενος ,ὁ δ᾽ ἄρχων αὐλητὴς ὁ χρώμενος .
πότερον μὲν οὖν ἡ αὐτὴ ἀρετὴ ἀνδρὸς ἀγαθοῦ καὶ πολίτου σπουδαίου ἢ ἑτέρα ,καὶ πῶς ἡ αὐτὴ καὶ πῶς ἑτέρα ,φανερὸν ἐκ τούτων .
περὶ δὲ τὸν πολίτην ἔτι λείπεταί τις τῶν ἀποριῶν .
ὡς ἀληθῶς γὰρ πότερον πολίτης ἐστὶν ᾧ κοινωνεῖν ἔξεστιν ἀρχῆς ,ἢ καὶ τοὺς βαναύσους πολίτας θετέον ; 
εἰ μὲν οὖν καὶ τούτους θετέον οἷς μὴ μέτεστιν ἀρχῶν ,οὐχ οἷόν τε παντὸς εἶναι πολίτου τὴν τοιαύτην ἀρετήν [ οὗτος γὰρ πολίτης ] ·
εἰ δὲ μηδεὶς τῶν τοιούτων πολίτης ,ἐν τίνι μέρει θετέος ἕκαστος ; 
οὐδὲ γὰρ μέτοικος οὐδὲ ξένος .
ἢ διά γε τοῦτον τὸν λόγον οὐδὲν φήσομεν συμβαίνειν ἄτοπον ; 
οὐδὲ γὰρ οἱ δοῦλοι τῶν εἰρημένων οὐδέν ,οὐδ᾽ οἱ ἀπελεύθεροι .
τοῦτο γὰρ ἀληθές ,ὡς οὐ πάντας θετέον πολίτας ὧν ἄνευ οὐκ ἂν εἴη πόλις ,ἐπεὶ οὐδ᾽ οἱ παῖδες ὡσαύτως πολῖται καὶ οἱ ἄνδρες ,ἀλλ᾽ οἱ μὲν ἁπλῶς οἱ δ᾽ ἐξ ὑποθέσεως ·
πολῖται μὲν γάρ εἰσιν ,ἀλλ᾽ ἀτελεῖς .
ἐν μὲν οὖν τοῖς ἀρχαίοις χρόνοις παρ᾽ ἐνίοις ἦν δοῦλον τὸ βάναυσον ἢ ξενικόν ,διόπερ οἱ πολλοὶ τοιοῦτοι καὶ νῦν ·
ἡ δὲ βελτίστη πόλις οὐ ποιήσει βάναυσον πολίτην .
εἰ δὲ καὶ οὗτος πολίτης ,ἀλλὰ πολίτου ἀρετὴν ἣν εἴπομεν λεκτέον οὐ παντός ,οὐδ᾽ ἐλευθέρου μόνον ,ἀλλ᾽ ὅσοι τῶν ἔργων εἰσὶν ἀφειμένοι τῶν ἀναγκαίων .
τῶν δ᾽ ἀναγκαίων οἱ μὲν ἑνὶ λειτουργοῦντες τὰ τοιαῦτα δοῦλοι ,οἱ δὲ κοινοὶ βάναυσοι καὶ θῆτες .
φανερὸν δ᾽ ἐντεῦθεν μικρὸν ἐπισκεψαμένοις πῶς ἔχει περὶ αὐτῶν[ ·αὐτὸ γὰρ φανὲν τὸ λεχθὲν ποιεῖ δῆλον] .ἐπεὶ γὰρ πλείους εἰσὶν αἱ πολιτεῖαι ,καὶ εἴδη πολίτου ἀναγκαῖον εἶναι πλείω ,καὶ μάλιστα τοῦ ἀρχομένου πολίτου ,ὥστ᾽ ἐν μὲν τινὶ πολιτείᾳ τὸν βάναυσον ἀναγκαῖον εἶναι καὶ τὸν θῆτα πολίτας ,ἐν τισὶ δ᾽ ἀδύνατον ,οἷον εἴ τίς ἐστιν ἣν καλοῦσιν ἀριστοκρατικὴν καὶ ἐν ᾗ κατ᾽ ἀρετὴν αἱ τιμαὶ δίδονται καὶ κατ᾽ ἀξίαν ·οὐ γὰρ οἷόν τ᾽ ἐπιτηδεῦσαι τὰ τῆς ἀρετῆς ζῶντα βίον βάναυσον ἢ θητικόν .
ἐν δὲ ταῖς ὀλιγαρχίαις θῆτα μὲν οὐκ ἐνδέχεται εἶναι πολίτην [ ἀπὸ τιμημάτων γὰρ μακρῶν αἱ μεθέξεις τῶν ἀρχῶν ] ,βάναυσον δὲ ἐνδέχεται ·
πλουτοῦσι γὰρ καὶ οἱ πολλοὶ τῶν τεχνιτῶν .
ἐν Θήβαις δὲ νόμος ἦν τὸν διὰ δέκα ἐτῶν μὴ ἀπεσχημένον τῆς ἀγορᾶς μὴ μετέχειν ἀρχῆς .
ἐν πολλαῖς δὲ πολιτείαις προσεφέλκει τινὰς καὶ τῶν ξένων ὁ νόμος ·
ὁ γὰρ ἐκ πολίτιδος ἔν τισι δημοκρατίαις πολίτης ἐστίν ,τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἔχει καὶ τὰ περὶ τοὺς νόθους παρὰ πολλοῖς .
οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἐπεὶ δι᾽ ἔνδειαν τῶν γνησίων πολιτῶν ποιοῦνται πολίτας τοὺς τοιούτους [ διὰ γὰρ ὀλιγανθρωπίαν οὕτω χρῶνται τοῖς νόμοις ] ,εὐποροῦντες δὴ ὄχλου κατὰ μικρὸν παραιροῦνται τοὺς ἐκ δούλου πρῶτον ἢ δούλης ,εἶτα τοὺς ἀπὸ γυναικῶν ,τέλος δὲ μόνον τοὺς ἐξ ἀμφοῖν ἀστῶν πολίτας ποιοῦσιν .
ὅτι μὲν οὖν εἴδη πλείω πολίτου ,φανερὸν ἐκ τούτων ,καὶ ὅτι λέγεται μάλιστα πολίτης ὁ μετέχων τῶν τιμῶν ,ὥσπερ καὶ Ὅμηρος ἐποίησεν ὡς εἴ τιν᾽ ἀτίμητον μετανάστην ·
59 ὥσπερ μέτοικος γάρ ἐστιν ὁ τῶν τιμῶν μὴ μετέχων .
ἀλλ᾽ ἐστὶν ὅπου τὸ τοιοῦτον ἐπικεκρυμμένον ἐστίν ,ἀπάτης χάριν τῶν συνοικούντων ἐστίν .
πότερον μὲν οὖν ἑτέραν ἢ τὴν αὐτὴν θετέον ,
καθ᾽ ἣν ἀνὴρ ἀγαθός ἐστι καὶ πολίτης σπουδαῖος ,δῆλον ἐκ τῶν εἰρημένων ,ὅτι τινὸς μὲν πόλεως ὁ αὐτὸς τινὸς δ᾽ ἕτερος ,κἀκεῖνος οὐ πᾶς ἀλλ᾽ ὁ πολιτικὸς καὶ κύριος ἢ δυνάμενος εἶναι κύριος ,ἢ καθ᾽ αὑτὸν ἢ μετ᾽ ἄλλων ,τῆς τῶν κοινῶν ἐπιμελείας .
ἐπεὶ δὲ ταῦτα διώρισται ,τὸ μετὰ ταῦτα σκεπτέον ,πότερον μίαν θετέον πολιτείαν ἢ πλείους ,κἂν εἰ πλείους ,τίνες καὶ πόσαι ,καὶ διαφοραὶ τίνες αὐτῶν εἰσιν .
ἔστι δὲ πολιτεία πόλεως τάξις τῶν τε ἄλλων ἀρχῶν καὶ μάλιστα τῆς κυρίας πάντων .
κύριον μὲν γὰρ πανταχοῦ τὸ πολίτευμα τῆς πόλεως ,πολίτευμα δ᾽ ἐστὶν ἡ πολιτεία .
λέγω δ᾽ οἷον ἐν μὲν ταῖς δημοκρατίαις κύριος ὁ δῆμος ,οἱ δ᾽ ὀλίγοι τοὐναντίον ἐν ταῖς ὀλιγαρχίαις ,φαμὲν δὲ καὶ πολιτείαν ἑτέραν εἶναι τούτων .
τὸν αὐτὸν δὲ τοῦτον ἐροῦμεν λόγον καὶ περὶ τῶν ἄλλων .
ὑποθετέον δὴ πρῶτον τίνος χάριν συνέστηκε πόλις ,καὶ τῆς ἀρχῆς εἴδη πόσα τῆς περὶ ἄνθρωπον καὶ τὴν κοινωνίαν τῆς ζωῆς .
εἴρηται δὴ κατὰ τοὺς πρώτους λόγους ,ἐν οἷς περὶ οἰκονομίας διωρίσθη καὶ δεσποτείας ,καὶ ὅτι φύσει μέν ἐστιν ἄνθρωπος ζῷον πολιτικόν .
διὸ καὶ μηδὲν δεόμενοι τῆς παρὰ ἀλλήλων βοηθείας οὐκ ἔλαττον ὀρέγονται τοῦ συζῆν ·
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὸ κοινῇ συμφέρον συνάγει ,καθ᾽ ὅσον ἐπιβάλλει μέρος ἑκάστῳ τοῦ ζῆν καλῶς .
μάλιστα μὲν οὖν τοῦτ᾽ ἐστὶ τέλος ,καὶ κοινῇ πᾶσι καὶ χωρίς ·
συνέρχονται δὲ καὶ τοῦ ζῆν ἕνεκεν αὐτοῦ καὶ συνέχουσι τὴν πολιτικὴν κοινωνίαν ,ἴσως γὰρ ἔνεστί τι τοῦ καλοῦ μόριον καὶ κατὰ τὸ ζῆν αὐτὸ μόνον ·ἂν μὴ τοῖς χαλεποῖς κατὰ τὸν βίον ὑπερβάλῃ λίαν ,δῆλον δ᾽ ὡς καρτεροῦσι πολλὴν κακοπάθειαν οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων γλιχόμενοι τοῦ ζῆν ,ὡς ἐνούσης τινὸς εὐημερίας ἐν αὐτῷ καὶ γλυκύτητος φυσικῆς .
ἀλλὰ μὴν καὶ τῆς ἀρχῆς γε τοὺς λεγομένους τρόπους ῥᾴδιον διελεῖν ·
καὶ γὰρ ἐν τοῖς ἐξωτερικοῖς λόγοις διοριζόμεθα περὶ αὐτῶν πολλάκις .
ἡ μὲν γὰρ δεσποτεία ,καίπερ ὄντος κατ᾽ ἀλήθειαν τῷ τε φύσει δούλῳ καὶ τῷ φύσει δεσπότῃ ταὐτοῦ συμφέροντος ,ὅμως ἄρχει πρὸς τὸ τοῦ δεσπότου συμφέρον οὐδὲν ἧττον ,πρὸς δὲ τὸ τοῦ δούλου κατὰ συμβεβηκός ,οὐ γὰρ ἐνδέχεται φθειρομένου τοῦ δούλου σῴζεσθαι τὴν δεσποτείαν .
ἡ δὲ τέκνων ἀρχὴ καὶ γυναικὸς [καὶ τῆς οἰκίας πάσης ,ἣν δὴ καλοῦμεν οἰκονομικήν] ἤτοι τῶν ἀρχομένων χάριν ἐστὶν ἢ κοινοῦ τινὸς ἀμφοῖν ,καθ᾽ αὑτὸ μὲν τῶν ἀρχομένων ,ὥσπερ ὁρῶμεν καὶ τὰς ἄλλας τέχνας ,
οἷον ἰατρικὴν καὶ γυμναστικήν ,κατὰ συμβεβηκὸς δὲ κἂν αὐτῶν εἶεν .
οὐδὲν γὰρ κωλύει τὸν παιδοτρίβην ἕνα τῶν γυμναζομένων ἐνίοτ᾽ εἶναι καὶ αὐτόν ,ὥσπερ ὁ κυβερνήτης εἷς ἐστιν ἀεὶ τῶν πλωτήρων ·
ὁ μὲν οὖν παιδοτρίβης ἢ κυβερνήτης σκοπεῖ τὸ τῶν ἀρχομένων ἀγαθόν ,ὅταν δὲ τούτων εἷς γένηται καὶ αὐτός ,κατὰ συμβεβηκὸς μετέχει τῆς ὠφελείας .ὁ μὲν γὰρ πλωτήρ ,ὁ δὲ τῶν γυμναζομένων εἷς γίνεται ,παιδοτρίβης ὤν .
διὸ καὶ τὰς πολιτικὰς ἀρχάς ,ὅταν ᾖ κατ᾽ ἰσότητα τῶν πολιτῶν συνεστηκυῖα καὶ καθ᾽ ὁμοιότητα ,κατὰ μέρος ἀξιοῦσιν ἄρχειν ,πρότερον μέν ,ᾗ πέφυκεν ,ἀξιοῦντες ἐν μέρει λειτουργεῖν ,καὶ σκοπεῖν τινα πάλιν τὸ αὑτοῦ ἀγαθόν ,ὥσπερ πρότερον αὐτὸς ἄρχων ἐσκόπει τὸ ἐκείνου συμφέρον ·
νῦν δὲ διὰ τὰς ὠφελείας τὰς ἀπὸ τῶν κοινῶν καὶ τὰς ἐκ τῆς ἀρχῆς βούλονται συνεχῶς ἄρχειν ,οἷον εἰ συνέβαινεν ὑγιαίνειν ἀεὶ τοῖς ἄρχουσι νοσακεροῖς οὖσιν .καὶ γὰρ ἂν οὕτως ἴσως ἐδίωκον τὰς ἀρχάς .
φανερὸν τοίνυν ὡς ὅσαι μὲν πολιτεῖαι τὸ κοινῇ συμφέρον σκοποῦσιν ,αὗται μὲν ὀρθαὶ τυγχάνουσιν οὖσαι κατὰ τὸ ἁπλῶς δίκαιον ,ὅσαι δὲ τὸ σφέτερον μόνον τῶν ἀρχόντων ,ἡμαρτημέναι πᾶσαι καὶ παρεκβάσεις τῶν ὀρθῶν πολιτειῶν ·
δεσποτικαὶ γάρ ,ἡ δὲ πόλις κοινωνία τῶν ἐλευθέρων ἐστίν .
διωρισμένων δὲ τούτων ἐχόμενόν ἐστι τὰς πολιτείας ἐπισκέψασθαι ,πόσαι τὸν ἀριθμὸν καὶ τίνες εἰσί ,καὶ πρῶτον τὰς ὀρθὰς αὐτῶν ·
καὶ γὰρ αἱ παρεκβάσεις ἔσονται φανεραὶ τούτων διορισθεισῶν .
ἐπεὶ δὲ πολιτεία μὲν καὶ πολίτευμα σημαίνει ταὐτόν ,πολίτευμα δ᾽ ἐστὶ τὸ κύριον τῶν πόλεων ,ἀνάγκη δ᾽ εἶναι κύριον ἢ ἕνα ἢ ὀλίγους ἢ τοὺς πολλούς ,ὅταν μὲν ὁ εἷς ἢ οἱ ὀλίγοι ἢ οἱ πολλοὶ πρὸς τὸ κοινὸν συμφέρον ἄρχωσι ,ταύτας μὲν ὀρθὰς ἀναγκαῖον εἶναι τὰς πολιτείας ,τὰς δὲ πρὸς τὸ ἴδιον ἢ τοῦ ἑνὸς ἢ τῶν ὀλίγων ἢ τοῦ πλήθους παρεκβάσεις .
ἢ γὰρ οὐ πολίτας φατέον εἶναι τοὺς μετέχοντας ,ἢ δεῖ κοινωνεῖν τοῦ συμφέροντος .
καλεῖν δ᾽ εἰώθαμεν τῶν μὲν μοναρχιῶν τὴν πρὸς τὸ κοινὸν ἀποβλέπουσαν συμφέρον βασιλείαν ,τὴν δὲ τῶν ὀλίγων μὲν πλειόνων δ᾽ ἑνὸς ἀριστοκρατίαν [ ἢ διὰ τὸ τοὺς ἀρίστους ἄρχειν ,ἢ διὰ τὸ πρὸς τὸ ἄριστον τῇ πόλει καὶ τοῖς κοινωνοῦσιν αὐτῆς ] ,ὅταν δὲ τὸ πλῆθος πρὸς τὸ κοινὸν πολιτεύηται συμφέρον ,καλεῖται τὸ κοινὸν ὄνομα πασῶν τῶν πολιτειῶν ,πολιτεία .[ συμβαίνει δ᾽ εὐλόγως ·ἕνα μὲν γὰρ διαφέρειν κατ᾽ ἀρετὴν ἢ ὀλίγους ἐνδέχεται ,πλείους δ᾽ ἤδη χαλεπὸν ἠκριβῶσθαι πρὸς πᾶσαν ἀρετήν ,ἀλλὰ μάλιστα τὴν πολεμικήν ·αὕτη γὰρ ἐν πλήθει γίγνεται ·
διόπερ κατὰ ταύτην τὴν πολιτείαν κυριώτατον τὸ προπολεμοῦν καὶ μετέχουσιν αὐτῆς οἱ κεκτημένοι τὰ ὅπλα .
] παρεκβάσεις δὲ τῶν εἰρημένων τυραννὶς μὲν βασιλείας ,ὀλιγαρχία δὲ ἀριστοκρατίας ,δημοκρατία δὲ πολιτείας .
ἡ μὲν γὰρ τυραννίς ἐστι μοναρχία πρὸς τὸ συμφέρον τὸ τοῦ μοναρχοῦντος ,ἡ δ᾽ ὀλιγαρχία πρὸς τὸ τῶν εὐπόρων ,ἡ δὲ δημοκρατία πρὸς τὸ συμφέρον τὸ τῶν ἀπόρων ·πρὸς δὲ τὸ τῷ κοινῷ λυσιτελοῦν οὐδεμία αὐτῶν .
δεῖ δὲ μικρῷ διὰ μακροτέρων εἰπεῖν τίς ἑκάστη τούτων τῶν πολιτειῶν ἐστιν ·
καὶ γὰρ ἔχει τινὰς ἀπορίας ,τῷ δὲ περὶ ἑκάστην μέθοδον φιλοσοφοῦντι καὶ μὴ μόνον ἀποβλέποντι πρὸς τὸ πράττειν οἰκεῖόν ἐστι τὸ μὴ παρορᾶν μηδέ τι καταλείπειν ,ἀλλὰ δηλοῦν τὴν περὶ ἕκαστον ἀλήθειαν .
ἔστι δὲ τυραννὶς μὲν μοναρχία ,καθάπερ εἴρηται ,δεσποτικὴ τῆς πολιτικῆς κοινωνίας ,ὀλιγαρχία δ᾽ ὅταν ὦσι κύριοι τῆς πολιτείας οἱ τὰς οὐσίας ἔχοντες ,δημοκρατία δὲ τοὐναντίον ὅταν οἱ μὴ κεκτημένοι πλῆθος οὐσίας ἀλλ᾽ ἄποροι .
πρώτη δ᾽ ἀπορία πρὸς τὸν διορισμόν ἐστιν .
εἰ γὰρ εἶεν οἱ πλείους ,ὄντες εὔποροι ,κύριοι τῆς πόλεως ,δημοκρατία δ᾽ ἐστὶν ὅταν ᾖ κύριον τὸ πλῆθος - ὁμοίως δὲ πάλιν κἂν εἴ που συμβαίνοι τοὺς ἀπόρους ἐλάττους μὲν εἶναι τῶν εὐπόρων ,κρείττους δ᾽ ὄντας κυρίους εἶναι τῆς πολιτείας ,ὅπου δ᾽ ὀλίγον κύριον πλῆθος ,ὀλιγαρχίαν εἶναί φασιν - οὐκ ἂν καλῶς δόξειεν διωρίσθαι περὶ τῶν πολιτειῶν .
ἀλλὰ μὴν κἄν εἴ τις συνθεὶς τῇ μὲν εὐπορίᾳ τὴν ὀλιγότητα τῇ δ᾽ ἀπορίᾳ τὸ πλῆθος οὕτω προσαγορεύῃ τὰς πολιτείας ,ὀλιγαρχίαν μὲν ἐν ᾗ τὰς ἀρχὰς ἔχουσιν οἱ εὔποροι ,ὀλίγοι τὸ πλῆθος ὄντες ,δημοκρατίαν δὲ ἐν ᾗ οἱ ἄποροι ,πολλοὶ τὸ πλῆθος ὄντες ,ἄλλην ἀπορίαν ἔχει .
τίνας γὰρ ἐροῦμεν τὰς ἄρτι λεχθείσας πολιτείας ,τὴν ἐν ᾗ πλείους οἱ εὔποροι καὶ τὴν ἐν ᾗ ἐλάττους οἱ ἄποροι ,κύριοι δ᾽ ἑκάτεροι τῶν πολιτειῶν ,εἴπερ μηδεμία ἄλλη πολιτεία παρὰ τὰς εἰρημένας ἔστιν ; 
ἔοικε τοίνυν ὁ λόγος ποιεῖν δῆλον ὅτι τὸ μὲν ὀλίγους ἢ πολλοὺς εἶναι κυρίους συμβεβηκός ἐστιν ,τὸ μὲν ταῖς ὀλιγαρχίαις τὸ δὲ ταῖς δημοκρατίαις ,διὰ τὸ τοὺς μὲν εὐπόρους ὀλίγους ,πολλοὺς δ᾽ εἶναι τοὺς ἀπόρους πανταχοῦ [ διὸ καὶ οὐ συμβαίνει τὰς ῥηθείσας αἰτίας αἰτίας γίνεσθαι διαφορᾶς ] ,ᾧ δὲ διαφέρουσιν ἥ τε δημοκρατία καὶ ἡ ὀλιγαρχία ἀλλήλων πενία καὶ πλοῦτός ἐστιν ,
καὶ ἀναγκαῖον μέν ,ὅπου ἂν ἄρχωσι διὰ πλοῦτον ,ἄν τ᾽ ἐλάττους ἄν τε πλείους ,εἶναι ταύτην ὀλιγαρχίαν ,ὅπου δ᾽ οἱ ἄποροι ,δημοκρατίαν ,ἀλλὰ συμβαίνει ,καθάπερ εἴπομεν ,τοὺς μὲν ὀλίγους εἶναι τοὺς δὲ πολλούς .εὐποροῦσι μὲν γὰρ ὀλίγοι ,τῆς δὲ ἐλευθερίας μετέχουσι πάντες ·δι᾽ ἃς αἰτίας ἀμφισβητοῦσιν ἀμφότεροι τῆς πολιτείας .
ληπτέον δὲ πρῶτον τίνας ὅρους λέγουσι τῆς ὀλιγαρχίας καὶ δημοκρατίας ,καὶ τί τὸ δίκαιον τό τε ὀλιγαρχικὸν καὶ δημοκρατικόν .
πάντες γὰρ ἅπτονται δικαίου τινός ,ἀλλὰ μέχρι τινὸς προέρχονται ,καὶ λέγουσιν οὐ πᾶν τὸ κυρίως δίκαιον .
οἷον δοκεῖ ἴσον τὸ δίκαιον εἶναι ,καὶ ἔστιν ,ἀλλ᾽ οὐ πᾶσιν ἀλλὰ τοῖς ἴσοις ·
καὶ τὸ ἄνισον δοκεῖ δίκαιον εἶναι ,καὶ γὰρ ἔστιν ,ἀλλ᾽ οὐ πᾶσιν ἀλλὰ τοῖς ἀνίσοις ·
οἱ δὲ τοῦτ᾽ ἀφαιροῦσι ,τὸ οἷς ,καὶ κρίνουσι κακῶς .
τὸ δ᾽ αἴτιον ὅτι περὶ αὑτῶν ἡ κρίσις ·σχεδὸν δ᾽ οἱ πλεῖστοι φαῦλοι κριταὶ περὶ τῶν οἰκείων .
ὥστ᾽ ἐπεὶ τὸ δίκαιον τισίν ,καὶ διῄρηται τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπί τε τῶν πραγμάτων καὶ οἷς ,καθάπερ εἴρηται πρότερον ἐν τοῖς Ἠθικοῖς ,τὴν μὲν τοῦ πράγματος ἰσότητα ὁμολογοῦσι ,τὴν δὲ οἷς ἀμφισβητοῦσι ,μάλιστα μὲν διὰ τὸ λεχθὲν ἄρτι ,διότι κρίνουσι τὰ περὶ αὑτοὺς κακῶς ,ἔπειτα δὲ καὶ διὰ τὸ λέγειν μέχρι τινὸς ἑκατέρους δίκαιόν τι νομίζουσι δίκαιον λέγειν ἁπλῶς .
οἱ μὲν γὰρ ἂν κατά τι ἄνισοι ὦσιν ,οἷον χρήμασιν ,ὅλως οἴονται ἄνισοι εἶναι ,οἱ δ᾽ ἂν κατά τι ἴσοι ,οἷον ἐλευθερίᾳ ,ὅλως ἴσοι .
τὸ δὲ κυριώτατον οὐ λέγουσιν .
εἰ μὲν γὰρ τῶν κτημάτων χάριν ἐκοινώνησαν καὶ συνῆλθον ,τοσοῦτον μετέχουσι τῆς πόλεως ὅσον περ καὶ τῆς κτήσεως ,ὥσθ᾽ ὁ τῶν ὀλιγαρχικῶν λόγος δόξειεν ἂν ἰσχύειν [ οὐ γὰρ εἶναι δίκαιον ἴσον μετέχειν τῶν ἑκατὸν μνῶν τὸν εἰσενέγκαντα μίαν μνᾶν τῷ δόντι τὸ λοιπὸν πᾶν ,οὔτε τῶν ἐξ ἀρχῆς οὔτε τῶν ἐπιγινομένων ] ·
εἰ δὲ μήτε τοῦ ζῆν μόνον ἕνεκεν ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ εὖ ζῆν [ καὶ γὰρ ἂν δούλων καὶ τῶν ἄλλων ζῴων ἦν πόλις ·νῦν δ᾽ οὐκ ἔστι ,διὰ τὸ μὴ μετέχειν εὐδαιμονίας μηδὲ τοῦ ζῆν κατὰ προαίρεσιν ] ,μήτε συμμαχίας ἕνεκεν ,ὅπως ὑπὸ μηδενὸς ἀδικῶνται ,μήτε διὰ τὰς ἀλλαγὰς καὶ τὴν χρῆσιν τὴν πρὸς ἀλλήλους - καὶ γὰρ ἂν Τυρρηνοὶ καὶ Καρχηδόνιοι ,καὶ πάντες οἷς ἔστι σύμβολα πρὸς ἀλλήλους ,ὡς μιᾶς ἂν πολῖται πόλεως ἦσαν ·
εἰσὶ γοῦν αὐτοῖς συνθῆκαι περὶ τῶν εἰσαγωγίμων καὶ σύμβολα περὶ τοῦ μὴ ἀδικεῖν καὶ γραφαὶ περὶ συμμαχίας .
ἀλλ᾽ οὔτ᾽ ἀρχαὶ πᾶσιν ἐπὶ τούτοις κοιναὶ καθεστᾶσιν ,ἀλλ᾽ ἕτεραι παρ᾽ ἑκατέροις ,οὔτε τοῦ ποίους τινὰς εἶναι δεῖ φροντίζουσιν ἅτεροι τοὺς ἑτέρους ,οὐδ᾽ ὅπως μηδεὶς ἄδικος ἔσται τῶν ὑπὸ τὰς συνθήκας μηδὲ μοχθηρίαν ἕξει μηδεμίαν ,ἀλλὰ μόνον ὅπως μηδὲν ἀδικήσουσιν ἀλλήλους .
περὶ δ᾽ ἀρετῆς καὶ κακίας πολιτικῆς διασκοποῦσιν ὅσοι φροντίζουσιν εὐνομίας .
ᾗ καὶ φανερὸν ὅτι δεῖ περὶ ἀρετῆς ἐπιμελὲς εἶναι τῇ γ᾽ ὡς ἀληθῶς ὀνομαζομένῃ πόλει ,μὴ λόγου χάριν .
γίγνεται γὰρ ἡ κοινωνία συμμαχία ,τῶν ἄλλων τόπῳ διαφέρουσα μόνον ,τῶν ἄπωθεν συμμάχων .
καὶ ὁ νόμος συνθήκη καί ,καθάπερ ἔφη Λυκόφρων ὁ σοφιστής ,ἐγγυητὴς ἀλλήλοις τῶν δικαίων ,ἀλλ᾽ οὐχ οἷος ποιεῖν ἀγαθοὺς καὶ δικαίους τοὺς πολίτας .
ὅτι δὲ τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον ,φανερόν .
εἰ γάρ τις καὶ συναγάγοι τοὺς τόπους εἰς ἕν ,ὥστε ἅπτεσθαι τὴν Μεγαρέων πόλιν καὶ Κορινθίων τοῖς τείχεσιν ,ὅμως οὐ μία πόλις ·
οὐδ᾽ εἰ πρὸς ἀλλήλους ἐπιγαμίας ποιήσαιντο ·καίτοι τοῦτο τῶν ἰδίων ταῖς πόλεσι κοινωνημάτων ἐστίν .
ὁμοίως δ᾽ οὐδ᾽ εἴ τινες οἰκοῖεν χωρὶς μέν ,μὴ μέντοι τοσοῦτον ἄπωθεν ὥστε μὴ κοινωνεῖν ,ἀλλ᾽ εἴησαν αὐτοῖς νόμοι τοῦ μὴ σφᾶς αὐτοὺς ἀδικεῖν περὶ τὰς μεταδόσεις ,οἷον εἰ ὁ μὲν εἴη τέκτων ὁ δὲ γεωργὸς ὁ δὲ σκυτοτόμος ὁ δ᾽ ἄλλο τι τοιοῦτον ,καὶ τὸ πλῆθος εἶεν μύριοι ,μὴ μέντοι κοινωνοῖεν ἄλλου μηδενὸς ἢ τῶν τοιούτων ,οἷον ἀλλαγῆς καὶ συμμαχίας ,οὐδ᾽ οὕτω πω πόλις .
διὰ τίνα δή ποτ᾽ αἰτίαν ; 
οὐ γὰρ δὴ διὰ τὸ μὴ σύνεγγυς τῆς κοινωνίας .εἰ γὰρ καὶ συνέλθοιεν οὕτω κοινωνοῦντες [ ἕκαστος μέντοι χρῷτο τῇ ἰδίᾳ οἰκίᾳ ὥσπερ πόλει ] καὶ σφίσιν αὐτοῖς ὡς ἐπιμαχίας οὔσης βοηθοῦντες ἐπὶ τοὺς ἀδικοῦντας μόνον ,οὐδ᾽ οὕτως ἂν εἶναι δόξειεν πόλις τοῖς ἀκριβῶς θεωροῦσιν ,εἴπερ ὁμοίως ὁμιλοῖεν συνελθόντες καὶ χωρίς .
φανερὸν τοίνυν ὅτι ἡ πόλις οὐκ ἔστι κοινωνία τόπου ,καὶ τοῦ μὴ ἀδικεῖν σφᾶς αὐτοὺς καὶ τῆς μεταδόσεως χάριν ·
ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἀναγκαῖον ὑπάρχειν ,εἴπερ ἔσται πόλις ,οὐ μὴν οὐδ᾽ ὑπαρχόντων τούτων ἁπάντων ἤδη πόλις ,ἀλλ᾽ ἡ τοῦ εὖ ζῆν κοινωνία καὶ ταῖς οἰκίαις καὶ τοῖς γένεσι ,ζωῆς τελείας χάριν καὶ αὐτάρκους .
οὐκ ἔσται μέντοι τοῦτο μὴ τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα κατοικούντων τόπον καὶ χρωμένων ἐπιγαμίαις .
διὸ κηδεῖαί τ᾽ ἐγένοντο κατὰ τὰς πόλεις καὶ φατρίαι καὶ θυσίαι καὶ διαγωγαὶ τοῦ συζῆν .
τὸ δὲ τοιοῦτον φιλίας ἔργον ·ἡ γὰρ τοῦ συζῆν προαίρεσις φιλία .
τέλος μὲν οὖν πόλεως τὸ εὖ ζῆν ,ταῦτα δὲ τοῦ τέλους χάριν .
πόλις δὲ ἡ γενῶν καὶ κωμῶν κοινωνία ζωῆς τελείας καὶ αὐτάρκους ,
τοῦτο δ᾽ ἐστίν ,ὡς φαμέν ,τὸ ζῆν εὐδαιμόνως καὶ καλῶς .
τῶν καλῶν ἄρα πράξεων χάριν θετέον εἶναι τὴν πολιτικὴν κοινωνίαν ἀλλ᾽ οὐ τοῦ συζῆν .
διόπερ ὅσοι συμβάλλονται πλεῖστον εἰς τὴν τοιαύτην κοινωνίαν ,τούτοις τῆς πόλεως μέτεστι πλεῖον ἢ τοῖς κατὰ μὲν ἐλευθερίαν καὶ γένος ἴσοις ἢ μείζοσι κατὰ δὲ τὴν πολιτικὴν ἀρετὴν ἀνίσοις ,ἢ τοῖς κατὰ πλοῦτον ὑπερέχουσι κατ᾽ ἀρετὴν δ᾽ ὑπερεχομένοις .
ὅτι μὲν οὖν πάντες οἱ περὶ τῶν πολιτειῶν ἀμφισβητοῦντες μέρος τι τοῦ δικαίου λέγουσι ,φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων .
ἔχει δ᾽ ἀπορίαν τί δεῖ τὸ κύριον εἶναι τῆς πόλεως .
ἢ γάρ τοι τὸ πλῆθος ,ἢ τοὺς πλουσίους ,ἢ τοὺς ἐπιεικεῖς ,ἢ τὸν βέλτιστον ἕνα πάντων ,ἢ τύραννον .
ἀλλὰ ταῦτα πάντα ἔχειν φαίνεται δυσκολίαν .
τί γάρ ; ἂν οἱ πένητες διὰ τὸ πλείους εἶναι διανέμωνται τὰ τῶν πλουσίων ,τοῦτ᾽ οὐκ ἄδικόν ἐστιν ; 
" ἔδοξε γὰρ νὴ Δία τῷ κυρίῳ δικαίως ." 
τὴν οὖν ἀδικίαν τί χρὴ λέγειν τὴν ἐσχάτην ; 
πάλιν τε πάντων ληφθέντων ,οἱ πλείους τὰ τῶν ἐλαττόνων ἂν διανέμωνται ,φανερὸν ὅτι φθείρουσι τὴν πόλιν .
ἀλλὰ μὴν οὐχ ἥ γ᾽ ἀρετὴ φθείρει τὸ ἔχον αὐτήν ,οὐδὲ τὸ δίκαιον πόλεως φθαρτικόν ·ὥστε δῆλον ὅτι καὶ τὸν νόμον τοῦτον οὐχ οἷόν τ᾽ εἶναι δίκαιον .ἔτι καὶ τὰς πράξεις ὅσας ὁ τύραννος ἔπραξεν ἀναγκαῖον εἶναι πάσας δικαίας ·
βιάζεται γὰρ ὢν κρείττων ,ὥσπερ καὶ τὸ πλῆθος τοὺς πλουσίους .
ἀλλ᾽ ἆρα τοὺς ἐλάττους δίκαιον ἄρχειν καὶ τοὺς πλουσίους ; 
ἂν οὖν κἀκεῖνοι ταῦτα ποιῶσι καὶ διαρπάζωσι καὶ ἀφαιρῶνται τὰ κτήματα τοῦ πλήθους ,τοῦτ᾽ ἐστὶ δίκαιον ·
καὶ θάτερον ἄρα .
ταῦτα μὲν τοίνυν ὅτι πάντα φαῦλα καὶ οὐ δίκαια ,φανερόν ·
ἀλλὰ τοὺς ἐπιεικεῖς ἄρχειν δεῖ καὶ κυρίους εἶναι πάντων ; 
οὐκοῦν ἀνάγκη τοὺς ἄλλους ἀτίμους εἶναι πάντας ,μὴ τιμωμένους ταῖς πολιτικαῖς ἀρχαῖς ·
τιμὰς γὰρ λέγομεν εἶναι τὰς ἀρχάς ,ἀρχόντων δ᾽ αἰεὶ τῶν αὐτῶν ἀναγκαῖον εἶναι τοὺς ἄλλους ἀτίμους .
ἀλλ᾽ ἕνα τὸν σπουδαιότατον ἄρχειν βέλτιον ; 
ἀλλ᾽ ἔτι τοῦτο ὀλιγαρχικώτερον ·οἱ γὰρ ἄτιμοι πλείους .
ἀλλ᾽ ἴσως φαίη τις ἂν τὸ κύριον ὅλως ἄνθρωπον εἶναι ἀλλὰ μὴ νόμον φαῦλον ,ἔχοντά γε τὰ συμβαίνοντα πάθη περὶ τὴν ψυχήν .
ἂν οὖν ᾖ νόμος μὲν ὀλιγαρχικὸς δὲ ἢ δημοκρατικός ,τί διοίσει περὶ τῶν ἠπορημένων ; 
συμβήσεται γὰρ ὁμοίως τὰ λεχθέντα πρότερον .
Περὶ μὲν οὖν τῶν ἄλλων ἔστω τις ἕτερος λόγος ·
ὅτι δὲ δεῖ κύριον εἶναι μᾶλλον τὸ πλῆθος ἢ τοὺς ἀρίστους μὲν ὀλίγους δέ ,δόξειεν ἂν λύεσθαι καί τιν᾽ ἔχειν ἀπορίαν ,τάχα δὲ κἂν ἀλήθειαν .
τοὺς γὰρ πολλούς ,ὧν ἕκαστός ἐστιν οὐ σπουδαῖος ἀνήρ ,
ὅμως ἐνδέχεται συνελθόντας εἶναι βελτίους ἐκείνων ,οὐχ ὡς ἕκαστον ἀλλ᾽ ὡς σύμπαντας ,οἷον τὰ συμφορητὰ δεῖπνα τῶν ἐκ μιᾶς δαπάνης χορηγηθέντων ·
πολλῶν γὰρ ὄντων ἕκαστον μόριον ἔχειν ἀρετῆς καὶ φρονήσεως ,καὶ γίνεσθαι συνελθόντας ὥσπερ ἕνα ἄνθρωπον τὸ πλῆθος ,πολύποδα καὶ πολύχειρα καὶ πολλὰς ἔχοντ᾽ αἰσθήσεις ,οὕτω καὶ περὶ τὰ ἤθη καὶ τὴν διάνοιαν .
διὸ καὶ κρίνουσιν ἄμεινον οἱ πολλοὶ καὶ τὰ τῆς μουσικῆς ἔργα καὶ τὰ τῶν ποιητῶν ·ἄλλοι γὰρ ἄλλο τι μόριον ,πάντα δὲ πάντες .ἀλλὰ τούτῳ διαφέρουσιν οἱ σπουδαῖοι τῶν ἀνδρῶν ἑκάστου τῶν πολλῶν ,ὥσπερ καὶ τῶν μὴ καλῶν τοὺς καλούς φασι ,καὶ τὰ γεγραμμένα διὰ τέχνης τῶν ἀληθινῶν ,τῷ συνῆχθαι τὰ διεσπαρμένα χωρὶς εἰς ἕν ,ἐπεὶ κεχωρισμένων γε κάλλιον ἔχειν τοῦ γεγραμμένου τουδὶ μὲν τὸν ὀφθαλμὸν ἑτέρου δέ τινος ἕτερον μόριον .εἰ μὲν οὖν περὶ πάντα δῆμον καὶ περὶ πᾶν πλῆθος ἐνδέχεται ταύτην εἶναι τὴν διαφορὰν τῶν πολλῶν πρὸς τοὺς ὀλίγους σπουδαίους 
λείπεται δὴ τοῦ βουλεύεσθαι καὶ κρίνειν μετέχειν αὐτούς .
διόπερ καὶ Σόλων καὶ τῶν ἄλλων τινὲς νομοθετῶν τάττουσιν ἐπί τε τὰς ἀρχαιρεσίας καὶ τὰς εὐθύνας τῶν ἀρχόντων ,ἄρχειν δὲ κατὰ μόνας οὐκ ἐῶσιν .
πάντες μὲν γὰρ ἔχουσι συνελθόντες ἱκανὴν αἴσθησιν ,καὶ μιγνύμενοι τοῖς βελτίοσι τὰς πόλεις ὠφελοῦσιν ,καθάπερ ἡ μὴ καθαρὰ τροφὴ μετὰ τῆς καθαρᾶς τὴν πᾶσαν ποιεῖ χρησιμωτέραν τῆς ὀλίγης ·
χωρὶς δ᾽ ἕκαστος ἀτελὴς περὶ τὸ κρίνειν ἐστίν .
ἔχει δ᾽ ἡ τάξις αὕτη τῆς πολιτείας ἀπορίαν πρώτην μὲν ὅτι δόξειεν ἂν τοῦ αὐτοῦ εἶναι τὸ κρῖναι τίς ὀρθῶς ἰάτρευκεν ,οὗπερ καὶ τὸ ἰατρεῦσαι καὶ ποιῆσαι ὑγιᾶ τὸν κάμνοντα τῆς νόσου τῆς παρούσης ·
οὗτος δ᾽ ἐστὶν ὁ ἰατρός .ὁμοίως δὲ τοῦτο καὶ περὶ τὰς ἄλλας ἐμπειρίας καὶ τέχνας .
ὥσπερ οὖν ἰατρὸν δεῖ διδόναι τὰς εὐθύνας ἐν ἰατροῖς ,οὕτω καὶ τοὺς ἄλλους ἐν τοῖς ὁμοίοις .
ἰατρὸς δ᾽ ὅ τε δημιουργὰς καὶ ὁ ἀρχιτεκτονικὸς καὶ τρίτος ὁ πεπαιδευμένος περὶ τὴν τέχνην [ εἰσὶ γάρ τινες τοιοῦτοι καὶ περὶ πάσας ὡς εἰπεῖν τὰς τέχνας ] ·
ἀποδίδομεν δὲ τὸ κρίνειν οὐδὲν ἧττον τοῖς πεπαιδευμένοις ἢ τοῖς εἰδόσιν .ἔπειτα καὶ περὶ τὴν αἵρεσιν τὸν αὐτὸν ἂν δόξειεν ἔχειν τρόπον .καὶ γὰρ τὸ ἑλέσθαι ὀρθῶς τῶν εἰδότων ἔργον ἐστίν ,οἷον γεωμέτρην τε τῶν γεωμετρικῶν καὶ κυβερνήτην τῶν κυβερνητικῶν .
εἰ γὰρ καὶ περὶ ἐνίων ἔργων καὶ τεχνῶν μετέχουσι καὶ τῶν ἰδιωτῶν τινες ,ἀλλ᾽ οὔ τι τῶν εἰδότων γε μᾶλλον .
ὥστε κατὰ μὲν τοῦτον τὸν λόγον οὐκ ἂν εἴη τὸ πλῆθος ποιητέον κύριον οὔτε τῶν ἀρχαιρεσιῶν οὔτε τῶν εὐθυνῶν .
ἀλλ᾽ ἴσως οὐ πάντα ταῦτα λέγεται καλῶς διά τε τὸν πάλαι λόγον ,ἂν ᾖ τὸ πλῆθος μὴ λίαν ἀνδραποδῶδες [ ἔσται γὰρ ἕκαστος μὲν χείρων κριτὴς τῶν εἰδότων ,ἅπαντες δὲ συνελθόντες ἢ βελτίους ἢ οὐ χείρους ] ,καὶ ὅτι περὶ ἐνίων οὔτε μόνον ὁ ποιήσας οὔτ᾽ ἄριστ᾽ ἂν κρίνειεν ,ὅσων τἆργα γινώσκουσι καὶ οἱ μὴ ἔχοντες τὴν τέχνην ,οἷον οἰκίαν οὐ μόνον ἐστὶ γνῶναι τοῦ ποιήσαντος ,ἀλλὰ καὶ βέλτιον ὁ χρώμενος αὐτῇ κρινεῖ [ χρῆται δ᾽ ὁ οἰκονόμος ] ,καὶ πηδάλιον κυβερνήτης τέκτονος ,καὶ θοίνην ὁ δαιτυμὼν ἀλλ᾽ οὐχ ὁ μάγειρος .
ταύτην μὲν οὖν τὴν ἀπορίαν τάχα δόξειέ τις ἂν οὕτω λύειν ἱκανῶς ·
ἄλλη δ᾽ ἐστὶν ἐχομένη ταύτης .
δοκεῖ γὰρ ἄτοπον εἶναι τὸ μειζόνων εἶναι κυρίους τοὺς φαύλους τῶν ἐπιεικῶν ,αἱ δ᾽ εὔθυναι καὶ αἱ τῶν ἀρχῶν αἱρέσεις εἰσὶ μέγιστον ·
ἃς ἐν ἐνίαις πολιτείαις ,ὥσπερ εἴρηται ,τοῖς δήμοις ἀποδιδόασιν ·ἡ γὰρ ἐκκλησία κυρία πάντων τῶν τοιούτων ἐστίν .καίτοι τῆς μὲν ἐκκλησίας μετέχουσι καὶ βουλεύουσι καὶ δικάζουσιν ἀπὸ μικρῶν τιμημάτων καὶ τῆς τυχούσης ἡλικίας ,ταμιεύουσι δὲ καὶ στρατηγοῦσι καὶ τὰς μεγίστας ἀρχὰς ἄρχουσιν ἀπὸ μεγάλων .
ὁμοίως δή τις ἂν λύσειε καὶ ταύτην τὴν ἀπορίαν .
ἴσως γὰρ ἔχει καὶ ταῦτ᾽ ὀρθῶς .οὐ γὰρ ὁ δικαστὴς οὐδ᾽ ὁ βουλευτὴς οὐδ᾽ ὁ ἐκκλησιαστὴς ἄρχων ἐστίν ,ἀλλὰ τὸ δικαστήριον καὶ ἡ βουλὴ καὶ ὁ δῆμος ·τῶν δὲ ῥηθέντων ἕκαστος μόριόν ἐστι τούτων [ λέγω δὲ μόριον τὸν βουλευτὴν καὶ τὸν ἐκκλησιαστὴν καὶ τὸν δικαστήν ] ·ὥστε δικαίως κύριον μειζόνων τὸ πλῆθος ·ἐκ γὰρ πολλῶν ὁ δῆμος καὶ ἡ βουλὴ καὶ τὸ δικαστήριον .καὶ τὸ τίμημα δὲ πλεῖον τὸ πάντων τούτων ἢ τὸ τῶν καθ᾽ ἕνα καὶ κατ᾽ ὀλίγους μεγάλας ἀρχὰς ἀρχόντων .
ταῦτα μὲν οὖν διωρίσθω τοῦτον τὸν τρόπον ·
ἡ δὲ πρώτη λεχθεῖσα ἀπορία ποιεῖ φανερὸν οὐδὲν οὕτως ἕτερον ὡς ὅτι δεῖ τοὺς νόμους εἶναι κυρίους κειμένους ὀρθῶς ,τὸν ἄρχοντα δέ ,ἄν τε εἷς ἄν τε πλείους ὦσι ,περὶ τούτων εἶναι κυρίους περὶ ὅσων ἐξαδυνατοῦσιν οἱ νόμοι λέγειν ἀκριβῶς διὰ τὸ μὴ ῥᾴδιον εἶναι καθόλου διορίσαι περὶ πάντων .
ὁποίους μέντοι τινὰς εἶναι δεῖ τοὺς ὀρθῶς κειμένους νόμους ,οὐδέν πω δῆλον ,ἀλλ᾽ ἔτι μένει τὸ πάλαι διαπορηθέν .
ἅμα γὰρ καὶ ὁμοίως ταῖς πολιτείαις ἀνάγκη καὶ τοὺς νόμους φαύλους ἢ σπουδαίους εἶναι ,καὶ δικαίους ἢ ἀδίκους .
ἀλλὰ μὴν εἰ τοῦτο ,δῆλον ὅτι τοὺς μὲν κατὰ τὰς ὀρθὰς πολιτείας ἀναγκαῖον εἶναι δικαίους τοὺς δὲ κατὰ τὰς παρεκβεβηκυίας οὐ δικαίους .
ἐπεὶ δ᾽ ἐν πάσαις μὲν ταῖς ἐπιστήμαις καὶ τέχναις ἀγαθὸν τὸ τέλος ,μέγιστον δὲ καὶ μάλιστα ἐν τῇ κυριωτάτῃ πασῶν ,αὕτη δ᾽ ἐστὶν ἡ πολιτικὴ δύναμις ,ἔστι δὲ τὸ πολιτικὸν ἀγαθὸν τὸ δίκαιον ,τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ κοινῇ συμφέρον ,δοκεῖ δὴ πᾶσιν ἴσον τι τὸ δίκαιον εἶναι ,καὶ μέχρι γέ τινος ὁμολογοῦσι τοῖς κατὰ φιλοσοφίαν λόγοις ,ἐν οἷς διώρισται περὶ τῶν ἠθικῶν [ τὶ γὰρ καὶ τισὶ τὸ δίκαιον ,καὶ δεῖν τοῖς ἴσοις ἴσον εἶναι φασιν ] ,ποίων δὴ ἰσότης ἐστὶ καὶ ποίων ἀνισότης ,δεῖ μὴ λανθάνειν .
ἔχει γὰρ τοῦτ᾽ ἀπορίαν καὶ φιλοσοφίαν πολιτικήν .
ἴσως γὰρ ἂν φαίη τις κατὰ παντὸς ὑπεροχὴν ἀγαθοῦ δεῖν ἀνίσως νενεμῆσθαι τὰς ἀρχάς ,εἰ πάντα τὰ λοιπὰ μηδὲν διαφέροιεν ἀλλ᾽ ὅμοιοι τυγχάνοιεν ὄντες ·τοῖς γὰρ διαφέρουσιν ἕτερον εἶναι τὸ δίκαιον καὶ τὸ κατ᾽ ἀξίαν .
ἀλλὰ μὴν εἰ τοῦτ᾽ ἀληθές ,ἔσται καὶ κατὰ χρῶμα καὶ κατὰ μέγεθος καὶ καθ᾽ ὁτιοῦν τῶν ἀγαθῶν πλεονεξία τις τῶν πολιτικῶν δικαίων τοῖς ὑπερέχουσιν .
φανερὸν δ᾽ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐπιστημῶν καὶ δυνάμεων ·
τῶν γὰρ ὁμοίων αὐλητῶν τὴν τέχνην οὐ δοτέον πλεονεξίαν τῶν αὐλῶν τοῖς εὐγενεστέροις [ οὐδὲν γὰρ αὐλήσουσι βέλτιον ] ,δεῖ δὲ τῷ κατὰ τὸ ἔργον ὑπερέχοντι διδόναι καὶ τῶν ὀργάνων τὴν ὑπεροχήν .
εἰ δὲ μήπω δῆλον τὸ λεγόμενον ,ἔτι μᾶλλον αὐτὸ προαγαγοῦσιν ἔσται φανερόν .
εἰ γὰρ εἴη τις ὑπερέχων μὲν κατὰ τὴν αὐλητικήν ,πολὺ δ᾽ ἐλλείπων κατ᾽ εὐγένειαν ἢ κάλλος ,εἰ καὶ μεῖζον ἕκαστον ἐκείνων ἀγαθόν ἐστι τῆς αὐλητικῆς [ λέγω δὲ τήν τ᾽ εὐγένειαν καὶ τὸ κάλλος ] ,καὶ κατὰ τὴν ἀναλογίαν ὑπερέχουσι πλέον τῆς αὐλητικῆς ἢ ἐκεῖνος κατὰ τὴν αὐλητικήν ,ὅμως τούτῳ δοτέον τοὺς διαφέροντας τῶν αὐλῶν .
δεῖ γὰρ εἰς τὸ ἔργον συμβάλλεσθαι τὴν ὑπεροχὴν καὶ τοῦ πλούτου καὶ τῆς εὐγενείας ,συμβάλλονται δ᾽ οὐδέν .
ἔτι κατά γε τοῦτον τὸν λόγον πᾶν ἀγαθὸν πρὸς πᾶν ἂν εἴη συμβλητόν .
εἰ γὰρ μᾶλλον τὸ τὶ μέγεθος ,καὶ ὅλως ἂν τὸ μέγεθος ἐνάμιλλον εἴη καὶ πρὸς πλοῦτον καὶ πρὸς ἐλευθερίαν ·
ὥστ᾽ εἰ πλεῖον ὁδὶ διαφέρει κατὰ μέγεθος ἢ ὁδὶ κατ᾽ ἀρετήν ,καὶ πλεῖον ὑπερέχει ὅλως ἀρετὴ μεγέθους ,εἴη ἂν συμβλητὰ πάντα .
τοσόνδε γὰρ [μέγεθος] εἰ κρεῖττον τοσοῦδε ,τοσόνδε δῆλον ὡς ἴσον .
ἐπεὶ δὲ τοῦτ᾽ ἀδύνατον ,δῆλον ὡς καὶ ἐπὶ τῶν πολιτικῶν εὐλόγως οὐ κατὰ πᾶσαν ἀνισότητ᾽ ἀμφισβητοῦσι τῶν ἀρχῶν [ εἰ γὰρ οἱ μὲν βραδεῖς οἱ δὲ ταχεῖς ,οὐδὲν διὰ τοῦτο δεῖ τοὺς μὲν πλεῖον τοὺς δ᾽ ἔλαττον ἔχειν ,ἀλλ᾽ ἐν τοῖς γυμνικοῖς ἀγῶσιν ἡ τούτων διαφορὰ λαμβάνει τὴν τιμήν ] ·
ἀλλ᾽ ἐξ ὧν πόλις συνέστηκεν ,ἐν τούτοις ἀναγκαῖον ποιεῖσθαι τὴν ἀμφισβήτησιν .
διόπερ εὐλόγως ἀντιποιοῦνται τῆς τιμῆς οἱ εὐγενεῖς καὶ ἐλεύθεροι καὶ πλούσιοι .
δεῖ γὰρ ἐλευθέρους τ᾽ εἶναψ καὶ τίμημα φέροντας ,οὐ γὰρ ἂν εἴη πόλις ἐξ ἀπόρων πάντων ,ὥσπερ οὐδ᾽ ἐκ δούλων ·
ἀλλὰ μὴν εἰ δεῖ τούτων ,δῆλον ὅτι καὶ δικαιοσύνης καὶ τῆς πολιτικῆς ἀρετῆς ,οὐδὲ γὰρ ἄνευ τούτων οἰκεῖσθαι πόλιν δυνατόν ·
πλὴν ἄνευ μὲν τῶν προτέρων ἀδύνατον εἶναι πόλιν ,ἄνευ δὲ τούτων οἰκεῖσθαι καλῶς .
πρὸς μὲν οὖν τὸ πόλιν εἶναι δόξειεν ἂν ἢ πάντα ἢ ἔνιά γε τούτων ὀρθῶς ἀμφισβητεῖν ,πρὸς μέντοι ζωὴν ἀγαθὴν ἡ παιδεία καὶ ἡ ἀρετὴ μάλιστα δικαίως ἂν ἀμφισβητοίησαν ,καθάπερ εἴρηται καὶ πρότερον .
ἐπεὶ δ᾽ οὔτε πάντων ἴσον ἔχειν δεῖ τοὺς ἴσους ἕν τι μόνον ὄντας ,οὔτε ἄνισον τοὺς ἀνίσους καθ᾽ ἕν ,ἀνάγκη πάσας εἶναι τὰς τοιαύτας πολιτείας περεκβάσεις .
εἴρηται μὲν οὖν καὶ πρότερον ὅτι διαμφισβητοῦσι τρόπον τινὰ δικαίως πάντες ,ἁπλῶς δ᾽ οὐ πάντες δικαίως ·
οἱ πλούσιοι μὲν ὅτι πλεῖον μέτεστι τῆς χώρας αὐτοῖς ,ἡ δὲ χώρα κοινόν ,ἔτι πρὸς τὰ συμβόλαια πιστοὶ μᾶλλον ὡς ἐπὶ τὸ πλέον ·
οἱ δὲ ἐλεύθεροι καὶ εὐγενεῖς ὡς ἐγγὺς ἀλλήλων [ πολῖται γὰρ μᾶλλον οἱ γενναιότεροι τῶν ἀγεννῶν ,ἡ δ᾽ εὐγένεια παρ᾽ ἑκάστοις οἴκοι τίμιος ] ·ἔτι διότι βελτίους εἰκὸς τοὺς ἐκ βελτιόνων ,εὐγένεια γάρ ἐστιν ἀρετὴ γένους ·
ὁμοίως δὲ φήσομεν δικαίως καὶ τὴν ἀρετὴν ἀμφισβητεῖν ,κοινωνικὴν γὰρ ἀρετὴν εἶναί φαμεν τὴν δικαιοσύνην ,ᾗ πάσας ἀναγκαῖον ἀκολουθεῖν τὰς ἄλλας ·
ἀλλὰ μὴν καὶ οἱ πλείους πρὸς τοὺς ἐλάττους ,καὶ γὰρ κρείττους καὶ πλουσιώτεροι καὶ βελτίους εἰσίν ,ὡς λαμβανομένων τῶν πλειόνων πρὸς τοὺς ἐλάττους .
ἆρ᾽ οὖν εἰ πάντες εἶεν ἐν μιᾷ πόλει ,
λέγω δ᾽ οἷον οἵ τ᾽ ἀγαθοὶ καὶ οἱ πλούσιοι καὶ οἱ εὐγενεῖς ,ἔτι δὲ πλῆθος ἄλλο τι πολιτικόν ,πότερον ἀμφισβήτησις ἔσται τίνας ἄρχειν δεῖ ,ἢ οὐκ ἔσται ; 
καθ᾽ ἑκάστην μὲν οὖν πολιτείαν τῶν εἰρημένων ἀναμφισβήτητος ἡ κρίσις τίνας ἄρχειν δεῖ [ τοῖς γὰρ κυρίοις διαφέρουσιν ἀλλήλων ,οἷον ἡ μὲν τῷ διὰ πλουσίων ἡ δὲ τῷ διὰ τῶν σπουδαίων ἀνδρῶν εἶναι ,καὶ τῶν ἄλλων ἑκάστη τὸν αὐτὸν τρόπον ] ·
ἀλλ᾽ ὅμως σκοπῶμεν ,ὅταν περὶ τὸν αὐτὸν ταῦθ᾽ ὑπάρχῃ χρόνον ,πῶς διοριστέον .
εἰ δὴ τὸν ἀριθμὸν εἶεν ὀλίγοι πάμπαν οἱ τὴν ἀρετὴν ἔχοντες ,τίνα δεῖ διελεῖν τρόπον ; 
ἢ τὸ ᾽ ὀλίγοι ᾽ πρὸς τὸ ἔργον δεῖ σκοπεῖν ,εἰ δυνατοὶ διοικεῖν τὴν πόλιν ἢ τοσοῦτοι τὸ πλῆθος ὥστ᾽ εἶναι πόλιν ἐξ αὐτῶν ; 
ἔστι δὲ ἀπορία τις πρὸς ἅπαντας τοὺς διαμφισβητοῦντας περὶ τῶν πολιτικῶν τιμῶν .
δόξαιεν γὰρ ἂν οὐδὲν λέγειν δίκαιον οἱ διὰ τὸν πλοῦτον ἀξιοῦντες ἄρχειν ,ὁμοίως δὲ καὶ οἱ κατὰ γένος ·
δῆλον γὰρ ὡς εἴ τις πάλιν εἷς πλουσιώτερος ἁπάντων ἐστί ,δηλονότι κατὰ τὸ αὐτὸ δίκαιον τοῦτον ἄρχειν τὸν ἕνα ἁπάντων δεήσει ,ὁμοίως δὲ καὶ τὸν εὐγενείᾳ διαφέροντα τῶν ἀμφισβητούντων δι᾽ ἐλευθερίαν .
ταὐτὸ δὲ τοῦτο ἴσως συμβήσεται καὶ περὶ τὰς ἀριστοκρατίας ἐπὶ τῆς ἀρετῆς ·
εἰ γάρ τις εἷς ἀμείνων ἀνὴρ εἴη τῶν ἄλλων τῶν ἐν τῷ πολιτεύματι σπουδαίων ὄντων ,τοῦτον εἶναι δεῖ κύριον κατὰ ταὐτὸ δίκαιον .
οὐκοῦν εἰ καὶ τὸ πλῆθος εἶναί γε δεῖ κύριον διότι κρείττους εἰσὶ τῶν ὀλίγων ,κἂν εἷς ἢ πλείους μὲν τοῦ ἑνὸς ἐλάττους δὲ τῶν πολλῶν κρείττους ὦσι τῶν ἄλλων ,τούτους ἂν δέοι κυρίους εἶναι μᾶλλον ἢ τὸ πλῆθος .
πάντα δὴ ταῦτ᾽ ἔοικε φανερὸν ποιεῖν ὅτι τούτων τῶν ὅρων οὐδεὶς ὀρθός ἐστι καθ᾽ ὃν ἀξιοῦσιν αὐτοὶ μὲν ἄρχειν τοὺς δ᾽ ἄλλους ὑπὸ σφῶν ἄρχεσθαι πάντας .
καὶ γὰρ δὴ καὶ πρὸς τοὺς κατ᾽ ἀρετὴν ἀξιοῦντας κυρίους εἶναι τοῦ πολιτεύματος ,ὁμοίως δὲ καὶ τοὺς κατὰ πλοῦτον ,ἔχοιεν ἂν λέγειν τὰ πλήθη λόγον τινὰ δίκαιον ·
οὐδὲν γὰρ κωλύει ποτὲ τὸ πλῆθος εἶναι βέλτιον ·τῶν ὀλίγων καὶ πλουσιώτερον ,οὐχ ὡς καθ᾽ ἕκαστον ἀλλ᾽ ὡς ἀθρόους .διὸ καὶ πρὸς τὴν ἀπορίαν ἣν ζητοῦσι καὶ προβάλλουσί τινες ἐνδέχεται τοῦτον τὸν τρόπον ἀπαντᾶν .ἀποροῦσι γάρ τινες πότερον τῷ νομοθέτῃ νομοθετητέον ,βουλομένῳ τίθεσθαι τοὺς ὀρθοτάτους νόμους ,πρὸς τὸ τῶν βελτιόνων συμφέρον ἢ πρὸς τὸ τῶν πλειόνων ,ὅταν συμβαίνῃ τὸ λεχθέν ·τὸ δ᾽ ὀρθὸν ληπτέον ἴσως ·τὸ δ᾽ ἴσως ὀρθὸν πρὸς τὸ τῆς πόλεως ὅλης συμφέρον καὶ πρὸς τὸ κοινὸν τὸ τῶν πολιτῶν ·
πολίτης δὲ κοινῇ μὲν ὁ μετέχων τοῦ ἄρχειν καὶ ἄρχεσθαί ἐστι ,
καθ᾽ ἑκάστην δὲ πολιτείαν ἕτερος ,πρὸς δὲ τὴν ἀρίστην ὁ δυνάμενος καὶ προαιρούμενος ἄρχεσθαι καὶ ἄρχειν πρὸς τὸν βίον τὸν κατ᾽ ἀρετήν .
εἰ δέ τις ἔστιν εἷς τοσοῦτον διαφέρων κατ᾽ ἀρετῆς ὑπερβολήν ,ἢ πλείους μὲν ἑνὸς μὴ μέντοι δυνατοὶ πλήρωμα παρασχέσθαι πόλεως ,ὥστε μὴ συμβλητὴν εἶναι τὴν τῶν ἄλλων ἀρετὴν πάντων μηδὲ τὴν δύναμιν αὐτῶν τὴν πολιτικὴν πρὸς τὴν ἐκείνων ,εἰ πλείους ,εἰ δ᾽ εἷς ,τὴν ἐκείνου μόνον ,οὐκέτι θετέον τούτους μέρος πόλεως ·
ἀδικήσονται γὰρ ἀξιούμενοι τῶν ἴσων ,ἄνισοι τοσοῦτον κατ᾽ ἀρετὴν ὄντες καὶ τὴν πολιτικὴν δύναμιν ·
ὥσπερ γὰρ θεὸν ἐν ἀνθρώποις εἰκὸς εἶναι τὸν τοιοῦτον .
ὅθεν δῆλον ὅτι καὶ τὴν νομοθεσίαν ἀναγκαῖον εἶναι περὶ τοὺς ἴσους καὶ τῷ γένει καὶ τῇ δυνάμει ,κατὰ δὲ τῶν τοιούτων οὐκ ἔστι νόμος ·αὐτοὶ γάρ εἰσι νόμος .καὶ γὰρ γελοῖος ἂν εἴη νομοθετεῖν τις πειρώμενος κατ᾽ αὐτῶν .λέγοιεν γὰρ ἂν ἴσως ἅπερ Ἀντισθένης ἔφη τοὺς λέοντας δημηγορούντων τῶν δασυπόδων καὶ τὸ ἴσον ἀξιούντων πάντας ἔχειν .
διὸ καὶ τίθενται τὸν ὀστρακισμὸν αἱ δημοκρατούμεναι πόλεις ,διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ·
αὗται γὰρ δὴ δοκοῦσι διώκειν τὴν ἰσότητα μάλιστα πάντων ,ὥστε τοὺς δοκοῦντας ὑπερέχειν δυνάμει διὰ πλοῦτον ἢ πολυφιλίαν ἤ τινα ἄλλην πολιτικὴν ἰσχὺν ὠστράκιζον καὶ μεθίστασαν ἐκ τῆς πόλεως χρόνους ὡρισμένους .
μυθολογεῖται δὲ καὶ τοὺς Ἀργοναύτας τὸν Ἡρακλέα καταλιπεῖν διὰ τοιαύτην αἰτίαν ·
οὐ γὰρ ἐθέλειν αὐτὸν ἄγειν τὴν Ἀργὼ μετὰ τῶν πλωτήρων τῶν ἄλλων ,ὡς ὑπερβάλλοντα πολύ .
διὸ καὶ τοὺς ψέγοντας τὴν τυραννίδα καὶ τὴν Περιάνδρου Θρασυβούλῳ συμβουλίαν οὐχ ἁπλῶς οἰητέον ὀρθῶς ἐπιτιμᾶν [ φασὶ γὰρ τὸν Περίανδρον εἰπεῖν μὲν οὐδὲν πρὸς τὸν πεμφθέντα κήρυκα περὶ τῆς συμβουλίας ,ἀφαιροῦντα δὲ τοὺς ὑπερέχοντας τῶν σταχύων ὁμαλῦναι τὴν ἄρουραν ·
ὅθεν ἀγνοοῦντος μὲν τοῦ κήρυκος τοῦ γιγνομένου τὴν αἰτίαν ,ἀπαγγείλαντος δὲ τὸ συμπεσόν ,συννοῆσαι τὸν Θρασύβουλον ὅτι δεῖ τοὺς ὑπερέχοντας ἄνδρας ἀναιρεῖν ] .
τοῦτο γὰρ οὐ μόνον συμφέρει τοῖς τυράννοις ,οὐδὲ μόνον οἱ τύραννοι ποιοῦσιν ,ἀλλ᾽ ὁμοίως ἔχει καὶ περὶ τὰς ὀλιγαρχίας καὶ τὰς δημοκρατίας ·
ὁ γὰρ ὀστρακισμὸς τὴν αὐτὴν ἔχει δύναμιν τρόπον τινὰ τῷ κολούειν τοὺς ὑπερέχοντας καὶ φυγαδεύειν .
τὸ δ᾽ αὐτὸ καὶ περὶ τὰς πόλεις καὶ τὰ ἔθνη ποιοῦσιν οἱ κύριοι τῆς δυνάμεως ,οἷον Ἀθηναῖοι μὲν περὶ Σαμίους καὶ Χίους καὶ Λεσβίους [ ἐπεὶ γὰρ θᾶττον ἐγκρατῶς ἔσχον τὴν ἀρχήν ,ἐταπείνωσαν αὐτοὺς παρὰ τὰς συνθήκας ] ,
ὁ δὲ Περσῶν βασιλεὺς Μήδους καὶ Βαβυλωνίους καὶ τῶν ἄλλων τοὺς πεφρονηματισμένους διὰ τὸ γενέσθαι ποτ᾽ ἐπ᾽ ἀρχῆς ἐπέκοπτε πολλάκις .
τὸ δὲ πρόβλημα καθόλου περὶ πάσας ἐστὶ τὰς πολιτείας ,καὶ τὰς ὀρθάς ·
αἱ μὲν γὰρ παρεκβεβηκυῖαι πρὸς τὸ ἴδιον ἀποσκοποῦσαι τοῦτο δρῶσιν ,οὐ μὴν ἀλλὰ περὶ τὰς τὸ κοινὸν ἀγαθὸν ἐπισκοπούσας τὸν αὐτὸν ἔχει τρόπον .
δῆλον δὲ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν καὶ ἐπιστημῶν ·
οὔτε γὰρ γραφεὺς ἐάσειεν ἂν τὸν ὑπερβάλλοντα πόδα τῆς συμμετρίας ἔχειν τὸ ζῷον ,οὐδ᾽ εἰ διαφέροι τὸ κάλλος ,οὔτε ναυπηγὸς πρύμναν ἢ τῶν ἄλλων τι μορίων τῶν τῆς νεώς ,οὐδὲ δὴ χοροδιδάσκαλος τὸν μεῖζον καὶ κάλλιον τοῦ παντὸς χοροῦ φθεγγόμενον ἐάσει συγχορεύειν .
ὥστε διὰ τοῦτο μὲν οὐδὲν κωλύει τοὺς μονάρχους συμφωνεῖν ταῖς πόλεσιν ,εἰ τῆς οἰκείας ἀρχῆς ὠφελίμου ταῖς πόλεσιν οὔσης τοῦτο δρῶσιν .
διὸ κατὰ τὰς ὁμολογουμένας ὑπεροχὰς ἔχει τι δίκαιον πολιτικὸν ὁ λόγος ὁ περὶ τὸν ὀστρακισμόν .
βέλτιον μὲν οὖν τὸν νομοθέτην ἐξ ἀρχῆς οὕτω συστῆσαι τὴν πολιτείαν ὥστε μὴ δεῖσθαι τοιαύτης ἰατρείας ·
δεύτερος δὲ πλοῦς ,ἂν συμβῇ ,πειρᾶσθαι τοιούτῳ τινὶ διορθώματι διορθοῦν .
οὐ γὰρ ἔβλεπον πρὸς τὸ τῆς πολιτείας τῆς οἰκείας συμφέρον ,ἀλλὰ στασιαστικῶς ἐχρῶντο τοῖς ὀστρακισμοῖς .
ἐν μὲν οὖν ταῖς παρεκβεβηκυίαις πολιτείαις ὅτι μὲν ἰδίᾳ συμφέρει καὶ δίκαιόν ἐστι ,φανερόν ,ἴσως δὲ καὶ ὅτι οὐχ ἁπλῶς δίκαιον ,καὶ τοῦτο φανερόν ·
ἀλλ᾽ ἐπὶ τῆς ἀρίστης πολιτείας ἔχει πολλὴν ἀπορίαν ,οὐ κατὰ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν τὴν ὑπεροχήν ,οἷον ἰσχύος καὶ πλούτου καὶ πολυφιλίας ,ἀλλὰ ἄν τις γένηται διαφέρων κατ᾽ ἀρετήν ,τί χρὴ ποιεῖν ; 
οὐ γὰρ δὴ φαῖεν ἂν δεῖν ἐκβάλλειν καὶ μεθιστάναι τὸν τοιοῦτον ·
ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ ἄρχειν γε τοῦ τοιούτου ·παραπλήσιον γὰρ κἂν εἰ τοῦ Διὸς ἄρχειν ἀξιοῖεν ,μερίζοντες τὰς ἀρχάς .
λείπεται τοίνυν ,ὅπερ ἔοικε πεφυκέναι ,πείθεσθαι τῷ τοιούτῳ πάντας ἀσμένως ,ὥστε βασιλέας εἶναι τοὺς τοιούτους ἀιδίους ἐν ταῖς πόλεσιν .
ἴσως δὲ καλῶς ἔχει μετὰ τοὺς εἰρημένους λόγους μεταβῆναι καὶ σκέψασθαι περὶ βασιλείας ·
φαμὲν γὰρ τῶν ὀρθῶν πολιτειῶν μίαν εἶναι ταύτην .
σκεπτέον δὲ πότερον συμφέρει τῇ μελλούσῃ καλῶς οἰκήσεσθαι καὶ πόλει καὶ χώρᾳ βασιλεύεσθαι ,ἢ οὔ ,ἀλλ᾽ ἄλλη τις πολιτεία μᾶλλον ,ἢ τισὶ μὲν συμφέρει τισὶ δ᾽ οὐ συμφέρει .
δεῖ δὴ πρῶτον διελέσθαι πότερον ἕν τι γένος ἔστιν αὐτῆς ἢ πλείους ἔχει διαφοράς .
ῥᾴδιον δὴ τοῦτό γε καταμαθεῖν ,ὅτι πλείω τε γένη περιέχει καὶ τῆς ἀρχῆς ὁ τρόπος ἐστὶν οὐχ εἷς πασῶν .
ἡ γὰρ ἐν τῇ Λακωνικῇ πολιτείᾳ δοκεῖ μὲν εἶναι βασιλεία μάλιστα τῶν κατὰ νόμον ,οὐκ ἔστι δὲ κυρία πάντων ,ἀλλ᾽ ὅταν ἐξέλθῃ τὴν χώραν ἡγεμών ἐστι τῶν πρὸς τὸν πόλεμον ·
ἔτι δὲ τὰ πρὸς τοὺς θεοὺς ἀποδέδοται τοῖς βασιλεῦσιν .
αὕτη μὲν οὖν ἡ βασιλεία οἷον στρατηγία τις αὐτοκρατόρων καὶ ἀίδιός ἐστιν ·
κτεῖναι γὰρ οὐ κύριος ,εἰ μὴ ἔν τινι καιρῷ ,καθάπερ ἐπὶ τῶν ἀρχαίων ἐν ταῖς πολεμικαῖς ἐξόδοις ,ἐν χειρὸς νόμῳ .δηλοῖ δ᾽ Ὅμηρος ·ὁ γὰρ Ἀγαμέμνων κακῶς μὲν ἀκούων ἠνείχετο ἐν ταῖς ἐκκλησίαις ,ἐξελθόντων δὲ καὶ κτεῖναι κύριος ἦν ·
λέγει γοῦν ὃν δέ κ᾽ ἐγὼν ἀπάνευθε μάχης ,
οὔ οἱ ἄρκιον ἐσσεῖται φυγέειν κύνας ἠδ᾽ οἰωνούς ·πὰρ γὰρ ἐμοὶ θάνατος .ηομ .ιλ .2 .
391 ἓν μὲν οὖν τοῦτ᾽ εἶδος βασιλείας ,στρατηγία διὰ βίου ,τούτων δ᾽ αἱ μὲν κατὰ γένος εἰσὶν αἱ δ᾽ αἱρεταί ·
παρὰ ταύτην δ᾽ ἄλλο μοναρχίας εἶδος ,οἷαι παρ᾽ ἐνίοις εἰσὶ βασιλεῖαι τῶν βαρβάρων .
ἔχουσι δ᾽ αὗται τὴν δύναμιν πᾶσαι παραπλησίαν τυραννίσιν ,εἰσὶ δὲ καὶ κατὰ νόμον καὶ πάτριαι ·
διὰ γὰρ τὸ δουλικώτεροι εἶναι τὰ ἤθη φύσει οἱ μὲν βάρβαροι τῶν Ἑλλήνων ,οἱ δὲ περὶ τὴν Ἀσίαν τῶν περὶ τὴν Εὐρώπην ,ὑπομένουσι τὴν δεσποτικὴν ἀρχὴν οὐδὲν δυσχεραίνοντες .
τυραννικαὶ μὲν οὖν διὰ τὸ τοιοῦτόν εἰσιν ,ἀσφαλεῖς δὲ διὰ τὸ πάτριαι καὶ κατὰ νόμον εἶναι .
καὶ ἡ φυλακὴ δὲ βασιλικὴ καὶ οὐ τυραννικὴ διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν .
οἱ γὰρ πολῖται φυλάττουσιν ὅπλοις τοὺς βασιλεῖς ,τοὺς δὲ τυράννους ξενικόν ·οἱ μὲν γὰρ κατὰ νόμον καὶ ἑκόντων οἱ δ᾽ ἀκόντων ἄρχουσιν ,ὥσθ᾽ οἱ μὲν παρὰ τῶν πολιτῶν οἱ δ᾽ ἐπὶ τοὺς πολίτας ἔχουσι τὴν φυλακήν .δύο μὲν οὖν εἴδη ταῦτα μοναρχίας ,ἕτερον δ᾽ ὅπερ ἦν ἐν τοῖς ἀρχαίοις Ἕλλησιν ,οὓς καλοῦσιν αἰσυμνήτας .
ἔστι δὲ τοῦθ᾽ ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν αἱρετὴ τυραννίς ,διαφέρουσα δὲ τῆς βαρβαρικῆς οὐ τῷ μὴ κατὰ νόμον ἀλλὰ τῷ μὴ πάτριος εἶναι μόνον .
ἦρχον δ᾽ οἱ μὲν διὰ βίου τὴν ἀρχὴν ταύτην ,οἱ δὲ μέχρι τινῶν ὡρισμένων χρόνων ἢ πράξεων ,οἷον εἵλοντό ποτε Μυτιληναῖοι Πιττακὸν πρὸς τοὺς φυγάδας ὧν προειστήκεσαν Ἀντιμενίδης καὶ Ἀλκαῖος ὁ ποιητής .
δηλοῖ δ᾽ Ἀλκαῖος ὅτι τύραννον εἵλοντο τὸν Πιττακὸν ἔν τινι τῶν σκολιῶν μελῶν ·
ἐπιτιμᾷ γὰρ ὅτι τὸν κακοπάτριδα Πίττακον πόλιος τᾶς ἀχόλω καὶ βαρυδαίμονος ἐστάσαντο τύραννον μέγ᾽ ἐπαινέοντες ἀόλλεες .
αὗται μὲν οὖν εἰσί τε καὶ ἦσαν διὰ μὲν τὸ δεσποτικαὶ εἶναι τυραννικαί ,διὰ δὲ τὸ αἱρεταὶ καὶ ἑκόντων βασιλικαί ·
τέταρτον δ᾽ εἶδος μοναρχίας βασιλικῆς αἱ κατὰ τοὺς ἡρωικοὺς χρόνους ἑκούσιαί τε καὶ πάτριαι γιγνόμεναι κατὰ νόμον .
διὰ γὰρ τὸ τοὺς πρώτους γενέσθαι τοῦ πλήθους εὐεργέτας κατὰ τέχνας ἢ πόλεμον ,ἢ διὰ τὸ συναγαγεῖν ἢ πορίσαι χώραν ,ἐγίγνοντο βασιλεῖς ἑκόντων καὶ τοῖς παραλαμβάνουσι πάτριοι .
κύριοι δ᾽ ἦσαν τῆς τε κατὰ πόλεμον ἡγεμονίας καὶ τῶν θυσιῶν ,ὅσαι μὴ ἱερατικαί ,καὶ πρὸς τούτοις τὰς δίκας ἔκρινον .
ὁ δ᾽ ὅρκος ἦν τοῦ σκήπτρου ἐπανάτασις .
οἱ μὲν οὖν ἐπὶ τῶν ἀρχαίων χρόνων καὶ τὰ κατὰ πόλιν καὶ τὰ ἔνδημα καὶ τὰ ὑπερόρια συνεχῶς ἦρχον ·
ὕστερον δὲ τὰ μὲν αὐτῶν παριέντων τῶν βασιλέων ,τὰ δὲ τῶν ὄχλων παραιρουμένων ,ἐν μὲν ταῖς ἄλλαις πόλεσιν αἱ θυσίαι κατελείφθησαν τοῖς βασιλεῦσι μόνον ,ὅπου δ᾽ ἄξιον εἰπεῖν εἶναι βασιλείαν ,ἐν τοῖς ὑπερορίοις τῶν πολεμικῶν τὴν ἡγεμονίαν μόνον εἶχον .
βασιλείας μὲν οὖν εἴδη ταῦτα ,τέτταρα τὸν ἀριθμόν ,μία μὲν ἡ περὶ τοὺς ἡρωικοὺς χρόνους [ αὕτη δ᾽ ἦν ἑκόντων μέν ,ἐπὶ τισὶ δ᾽ ὡρισμένοις ·στρατηγός τε γὰρ ἦν καὶ δικαστὴς ὁ βασιλεύς ,καὶ τῶν πρὸς τοὺς θεοὺς κύριος ] ,δευτέρα δ᾽ ἡ βαρβαρική [ αὕτη δ᾽ ἐστὶν ἐκ γένους ἀρχὴ δεσποτικὴ κατὰ νόμον ] ,τρίτη δὲ ἣν αἰσυμνητείαν προσαγορεύουσιν [ αὕτη δ᾽ ἐστὶν αἱρετὴ τυραννίς ] ,τετάρτη δ᾽ ἡ Λακωνικὴ τούτων [ αὕτη δ᾽ ἐστὶν ὡς εἰπεῖν ἁπλῶς στρατηγία κατὰ γένος ἀίδιος ] .
αὗται μὲν οὖν τοῦτον τὸν τρόπον διαφέρουσιν ἀλλήλων ·
πέμπτον δ᾽ εἶδος βασιλείας ,ὅταν ᾖ πάντων κύριος εἷς ὤν ,ὥσπερ ἕκαστον ἔθνος καὶ πόλις ἑκάστη τῶν κοινῶν ,τεταγμένη κατὰ τὴν οἰκονομικήν .
ὥσπερ γὰρ ἡ οἰκονομικὴ βασιλεία τις οἰκίας ἐστίν ,οὕτως ἡ παμβασιλεία πόλεως καὶ ἔθνους ἑνὸς ἢ πλειόνων οἰκονομία .
Σχεδὸν δὴ δύο ἐστὶν ὡς εἰπεῖν εἴδη βασιλείας περὶ ὧν σκεπτέον ,αὕτη τε καὶ ἡ Λακωνική ·
τῶν γὰρ ἄλλων αἱ πολλαὶ μεταξὺ τούτων εἰσίν ·ἐλαττόνων μὲν γὰρ κύριοι τῆς παμβασιλείας ,πλειόνων δ᾽ εἰσὶ τῆς Λακωνικῆς .
ὥστε τὸ σκέμμα σχεδὸν περὶ δυοῖν ἐστιν ,ἓν μὲν πότερον συμφέρει ταῖς πόλεσι στρατηγὸν ἀίδιον εἶναι ,καὶ τοῦτον ἢ κατὰ γένος ἢ κατὰ μέρος ,ἢ οὐ συμφέρει ,
ἓν δὲ πότερον ἕνα συμφέρει κύριον εἶναι πάντων ,ἢ οὐ συμφέρει .
τὸ μὲν οὖν περὶ τῆς τοιαύτης στρατηγίας ἐπισκοπεῖν νόμων ἔχει μᾶλλον εἶδος ἢ πολιτείας [ ἐν ἁπάσαις γὰρ ἐνδέχεται γίγνεσθαι τοῦτο ταῖς πολιτείαις ] ,ὥστ᾽ ἀφείσθω τὴν πρώτην ·
ὁ δὲ λοιπὸς τρόπος τῆς βασιλείας πολιτείας εἶδός ἐστιν ,ὥστε περὶ τούτου δεῖ θεωρῆσαι καὶ τὰς ἀπορίας ἐπιδραμεῖν τὰς ἐνούσας .
ἀρχὴ δ᾽ ἐστὶ τῆς ζητήσεως αὕτη ,πότερον συμφέρει μᾶλλον ὑπὸ τοῦ ἀρίστου ἀνδρὸς ἄρχεσθαι ἢ ὑπὸ τῶν ἀρίστων νόμων .
δοκοῦσι δὴ τοῖς νομίζουσι συμφέρειν βασιλεύεσθαι τὸ καθόλου μόνον οἱ νόμοι λέγειν ,ἀλλ᾽ οὐ πρὸς τὰ προσπίπτοντα ἐπιτάττειν ,ὥστ᾽ ἐν ὁποιᾳοῦν τέχνῃ τὸ κατὰ γράμματ᾽ ἄρχειν ἠλίθιον [ καὶ ἐν Αἰγύπτῳ μετὰ τὴν τετρήμερον κινεῖν ἔξεστι τοῖς ἰατροῖς ,ἐὰν δὲ πρότερον ,ἐπὶ τῷ αὑτοῦ κινδύνῳ ] .
φανερὸν τοίνυν ὡς οὐκ ἔστιν ἡ κατὰ γράμματα καὶ νόμους ἀρίστη πολιτεία ,διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν .
ἀλλὰ μὴν κἀκεῖνον δεῖ ὑπάρχειν τὸν λόγον ,τὸν καθόλου ,τοῖς ἄρχουσιν .
κρεῖττον δ᾽ ᾧ μὴ πρόσεστι τὸ παθητικὸν ὅλως ἢ ᾧ συμφυές ·
τῷ μὲν οὖν νόμῳ τοῦτο οὐχ ὑπάρχει ,ψυχὴν δ᾽ ἀνθρωπίνην ἀνάγκη τοῦτ᾽ ἔχειν πᾶσαν .
ἀλλ᾽ ἴσως ἂν φαίη τις ὡς ἀντὶ τούτου βουλεύσεται περὶ τῶν καθ᾽ ἕκαστα κάλλιον .
ὅτι μὲν τοίνυν ἀνάγκη νομοθέτην αὐτὸν εἶναι ,δῆλον ,καὶ κεῖσθαι νόμους ,ἀλλὰ μὴ κυρίους ᾗ παρεκβαίνουσιν ,ἐπεὶ περὶ τῶν γ᾽ ἄλλων εἶναι δεῖ κυρίους ·
ὅσα δὲ μὴ δυνατὸν τὸν νόμον κρίνειν ἢ ὅλως ἢ εὖ ,πότερον ἕνα τὸν ἄριστον δεῖ ἄρχειν ἢ πάντας ; 
καὶ γὰρ νῦν συνιόντες δικάζουσι καὶ βουλεύονται καὶ κρίνουσιν ,αὗται δ᾽ αἱ κρίσεις εἰσὶ πᾶσαι περὶ τῶν καθ᾽ ἕκαστον .
καθ᾽ ἕνα μὲν οὖν συμβαλλόμενος ὁστισοῦν ἴσως χείρων ·ἀλλ᾽ ἐστὶν ἡ πόλις ἐκ πολλῶν ,ὥσπερ δ᾽ ἑστίασις συμφορητὸς καλλίων μιᾶς καὶ ἁπλῆς ·διὰ τοῦτο καὶ κρίνει ἄμεινον ὄχλος πολλὰ ἢ εἷς ὁστισοῦν .
ἔτι μᾶλλον ἀδιάφθορον τὸ πολύ - καθάπερ ὕδωρ τὸ πλεῖον ,οὕτω καὶ τὸ πλῆθος τῶν ὀλίγων ἀδιαφθορώτερον ·
τοῦ δ᾽ ἑνὸς ὑπ᾽ ὀργῆς κρατηθέντος ἤ τινος ἑτέρου πάθους τοιούτου ἀναγκαῖον διεφθάρθαι τὴν κρίσιν ,ἐκεῖ δ᾽ ἔργον ἅμα πάντας ὀργισθῆναι καὶ ἁμαρτεῖν .
ἔστω δὲ τὸ πλῆθος οἱ ἐλεύθεροι ,μηδὲν παρὰ τὸν νόμον πράττοντες ἀλλ᾽ ἢ περὶ ὧν ἐκλείπειν ἀναγκαῖον αὐτόν .
εἰ δὲ δὴ τοῦτο μὴ ῥᾴδιον ἐν πολλοῖς ,ἀλλ᾽ εἰ πλείους εἶεν ἀγαθοὶ καὶ ἄνδρες καὶ πολῖται ,πότερον ὁ εἷς ἀδιαφθορώτερος ἄρχων ,ἢ μᾶλλον οἱ πλείους μὲν τὸν ἀριθμὸν ἀγαθοὶ δὲ πάντες ; 
ἢ δῆλον ὡς οἱ πλείους ; 
" ἀλλ᾽ οἱ μὲν στασιάσουσιν ὁ δὲ εἷς ἀστασίαστος ." 
ἀλλὰ πρὸς τοῦτ᾽ ἀντιθετέον ἴσως ὅτι σπουδαῖοι τὴν ψυχήν ,ὥσπερ κἀκεῖνος ὁ εἷς .
εἰ δὴ τὴν μὲν τῶν πλειόνων ἀρχὴν ἀγαθῶν δ᾽ ἀνδρῶν πάντων ἀριστοκρατίαν θετέον ,τὴν δὲ τοῦ ἑνὸς βασιλείαν ,αἱρετώτερον ἂν εἴη ταῖς πόλεσιν ἀριστοκρατία βασιλείας ,καὶ μετὰ δυνάμεως καὶ χωρὶς δυνάμεως οὔσης τῆς ἀρχῆς ,ἂν ᾖ λαβεῖν πλείους ὁμοίους .
καὶ διὰ τοῦτ᾽ ἴσως ἐβασιλεύοντο πρότερον ,ὅτι σπάνιον ἦν εὑρεῖν ἄνδρας πολὺ διαφέροντας κατ᾽ ἀρετήν ,ἄλλως τε καὶ τότε μικρὰς οἰκοῦντας πόλεις .
ἔτι δ᾽ ἀπ᾽ εὐεργεσίας καθίστασαν τοὺς βασιλεῖς ,ὅπερ ἐστὶν ἔργον τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν .
ἐπεὶ δὲ συνέβαινε γίγνεσθαι πολλοὺς ὁμοίους πρὸς ἀρετήν ,οὐκέτι ὑπέμενον ἀλλ᾽ ἐζήτουν κοινόν τι καὶ πολιτείαν καθίστασαν .
ἐπεὶ δὲ χείρους γιγνόμενοι ἐχρηματίζοντο ἀπὸ τῶν κοινῶν ,ἐντεῦθέν ποθεν εὔλογον γενέσθαι τὰς ὀλιγαρχίας ·
ἔντιμον γὰρ ἐποίησαν τὸν πλοῦτον .
ἐκ δὲ τούτων πρῶτον εἰς τυραννίδας μετέβαλλον ,ἐκ δὲ τῶν τυραννίδων εἰς δημοκρατίαν ·
αἰεὶ γὰρ εἰς ἐλάττους ἄγοντες δι᾽ αἰσχροκέρδειαν ἰσχυρότερον τὸ πλῆθος κατέστησαν ,ὥστ᾽ ἐπιθέσθαι καὶ γενέσθαι δημοκρατίας .
ἐπεὶ δὲ καὶ μείζους εἶναι συμβέβηκε τὰς πόλεις ,ἴσως οὐδὲ ῥᾴδιον ἔτι γίγνεσθαι πολιτείαν ἑτέραν παρὰ δημοκρατίαν .
εἰ δὲ δή τις ἄριστον θείη τὸ βασιλεύεσθαι ταῖς πόλεσιν ,πῶς ἕξει τὰ περὶ τῶν τέκνων ; 
πότερον καὶ τὸ γένος δεῖ βασιλεύειν ; 
ἀλλὰ γιγνομένων ὁποῖοί τινες ἔτυχον ,βλαβερόν .
" ἀλλ᾽ οὐ παραδώσει κύριος ὢν τοῖς τέκνοις ." 
ἀλλ᾽ οὐκ ἔτι τοῦτο ῥᾴδιον πιστεῦσαι ·
χαλεπὸν γάρ ,καὶ μείζονος ἀρετῆς ἢ κατ᾽ ἀνθρωπίνην φύσιν .
ἔχει δ᾽ ἀπορίαν καὶ περὶ τῆς δυνάμεως ,πότερον ἔχειν δεῖ τὸν μέλλοντα βασιλεύειν ἰσχύν τινα περὶ αὑτόν ,ᾗ δυνήσεται βιάζεσθαι τοὺς μὴ βουλομένους πειθαρχεῖν ,ἢ πῶς ἐνδέχεται τὴν ἀρχὴν διοικεῖν ; 
εἰ γὰρ καὶ κατὰ νόμον εἴη κύριος ,μηδὲν πράττων κατὰ τὴν αὑτοῦ βούλησιν παρὰ τὸν νόμον ,ὅμως ἀναγκαῖον ὑπάρχειν αὐτῷ δύναμιν ᾗ φυλάξει τοὺς νόμους .
τάχα μὲν οὖν τὰ περὶ τὸν βασιλέα τὸν τοιοῦτον οὐ χαλεπὸν διορίσαι ·
δεῖ γὰρ αὐτὸν μὲν ἔχειν ἰσχύν ,εἶναι δὲ τοσαύτην τὴν ἰσχὺν ὥστε ἑκάστου μὲν καὶ ἑνὸς καὶ συμπλειόνων κρείττω τοῦ δὲ πλήθους ἥττω ,καθάπερ οἵ τ᾽ ἀρχαῖοι τὰς φυλακὰς ἐδίδοσαν ,ὅτε καθισταῖέν τινα τῆς πόλεως ὃν ἐκάλουν αἰσυμνήτην ἢ τύραννον ,καὶ Διονυσίῳ τις ,ὅτ᾽ ᾔτει τοὺς φύλακας ,συνεβούλευε τοῖς Συρακουσίοις διδόναι τοσούτους τοὺς φύλακας .
περὶ δὲ τοῦ βασιλέως τοῦ κατὰ τὴν αὑτοῦ βούλησιν πάντα πράττοντος ὅ τε λόγος ἐφέστηκε νῦν καὶ ποιητέον τὴν σκέψιν .
ὁ μὲν γὰρ κατὰ νόμον λεγόμενος βασιλεὺς οὐκ ἔστιν εἶδος ,καθάπερ εἴπομεν ,πολιτείας [ ἐν πάσαις γὰρ ὑπάρχειν ἐνδέχεται στρατηγίαν ἀίδιον ,οἷον ἐν δημοκρατίᾳ καὶ ἀριστοκρατίᾳ ,καὶ πολλοὶ ποιοῦσιν ἕνα κύριον τῆς διοικήσεως ·τοιαύτη γὰρ ἀρχή τις ἔστι καὶ περὶ Ἐπίδαμνον ,καὶ περὶ Ὀποῦντα δὲ κατά τι μέρος ἔλαττον ] ·περὶ δὲ τῆς παμβασιλείας καλουμένης [ αὕτη δ᾽ ἐστὶ καθ᾽ ἣν ἄρχει πάντων κατὰ τὴν ἑαυτοῦ βούλησιν ὁ βασιλεύς ] δοκεῖ [δέ] τισιν οὐδὲ κατὰ φύσιν εἶναι τὸ κύριον ἕνα πάντων εἶναι τῶν πολιτῶν ,ὅπου συνέστηκεν ἐξ ὁμοίων ἡ πόλις ·
τοῖς γὰρ ὁμοίοις φύσει τὸ αὐτὸ δίκαιον ἀναγκαῖον καὶ τὴν αὐτὴν ἀξίαν κατὰ φύσιν εἶναι ,ὥστ᾽ εἴπερ καὶ τὸ ἴσην ἔχειν τοὺς ἀνίσους τροφὴν ἢ ἐσθῆτα βλαβερὸν τοῖς σώμασιν ,οὕτως ἔχειν καὶ τὰ περὶ τὰς τιμάς ·
ὁμοίως τοίνυν καὶ τὸ ἄνισον τοὺς ἴσους ·διόπερ οὐδένα μᾶλλον ἄρχειν ἢ ἄρχεσθαι δίκαιον ,καὶ τὸ ἀνὰ μέρος τοίνυν ὡσαύτως .τοῦτο δ᾽ ἤδη νόμος ·ἡ γὰρ τάξις νόμος .
τὸν ἄρα νόμον ἄρχειν αἱρετώτερον μᾶλλον ἢ τῶν πολιτῶν ἕνα τινά ,κατὰ τὸν αὐτὸν δὲ λόγον τοῦτον ,κἂν εἴ τινας ἄρχειν βέλτιον ,τούτους καταστατέον νομοφύλακας καὶ ὑπηρέτας τοῖς νόμοις ·
ἀναγκαῖον γὰρ εἶναί τινας ἀρχάς ,ἀλλ᾽ οὐχ ἕνα τοῦτον εἶναί φασι δίκαιον ,ὁμοίων γε ὄντων πάντων .
ἀλλὰ μὴν ὅσα γε μὴ δοκεῖ δύνασθαι διορίζειν ὁ νόμος ,οὐδ᾽ ἄνθρωπος ἂν δύναιτο γνωρίζειν .
ἀλλ᾽ ἐπίτηδες παιδεύσας ὁ νόμος ἐφίστησι τὰ λοιπὰ τῇ δικαιοτάτῃ γνώμῃ κρίνειν καὶ διοικεῖν τοὺς ἄρχοντας .ἔτι δ᾽ ἐπανορθοῦσθαι δίδωσιν ὅ τι ἂν δόξῃ πειρωμένοις ἄμεινον εἶναι τῶν κειμένων .
ὁ μὲν οὖν τὸν νόμον κελεύων ἄρχειν δοκεῖ κελεύειν ἄρχειν τὸν θεὸν καὶ τὸν νοῦν μόνους ,ὁ δ᾽ ἄνθρωπον κελεύων προστίθησι καὶ θηρίον ·
ἥ τε γὰρ ἐπιθυμία τοιοῦτον ,καὶ ὁ θυμὸς ἄρχοντας διαστρέφει καὶ τοὺς ἀρίστους ἄνδρας .
διόπερ ἄνευ ὀρέξεως νοῦς ὁ νόμος ἐστίν .
τὸ δὲ τῶν τεχνῶν εἶναι δοκεῖ παράδειγμα ψεῦδος ,ὅτι τὸ κατὰ γράμματα ἰατρεύεσθαι φαῦλον ,ἀλλὰ αἱρετώτερον χρῆσθαι τοῖς ἔχουσι τὰς τέχνας .
οἱ μὲν γὰρ οὐδὲν διὰ φιλίαν παρὰ τὸν λόγον ποιοῦσιν ,ἀλλ᾽ ἄρνυνται τὸν μισθὸν τοὺς κάμνοντας ὑγιάσαντες ·
οἱ δ᾽ ἐν ταῖς πολιτικαῖς ἀρχαῖς πολλὰ πρὸς ἐπήρειαν καὶ χάριν εἰώθασι πράττειν ,ἐπεὶ καὶ τοὺς ἰατροὺς ὅταν ὑποπτεύωσι πιστευθέντας τοῖς ἐχθροῖς διαφθείρειν διὰ κέρδος ,τότε τὴν ἐκ τῶν γραμμάτων θεραπείαν ζητήσαιεν ἂν μᾶλλον .
ἀλλὰ μὴν εἰσάγονταί γ᾽ ἐφ᾽ ἑαυτοὺς οἱ ἰατροὶ κάμνοντες ἄλλους ἰατροὺς καὶ οἱ παιδοτρίβαι γυμναζόμενοι παιδοτρίβας ,ὡς οὐ δυνάμενοι κρίνειν τὸ ἀληθὲς διὰ τὸ κρίνειν περί τε οἰκείων καὶ ἐν πάθει ὄντες .
ὥστε δῆλον ὅτι τὸ δίκαιον ζητοῦντες τὸ μέσον ζητοῦσιν ·
ὁ γὰρ νόμος τὸ μέσον .
ἔτι κυριώτεροι καὶ περὶ κυριωτέρων τῶν κατὰ γράμματα νόμων οἱ κατὰ τὰ ἔθη εἰσίν ,ὥστ᾽ εἰ τῶν κατὰ γράμματα ἄνθρωπος ἄρχων ἀσφαλέστερος ,ἀλλ᾽ οὐ τῶν κατὰ τὸ ἔθος .
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ῥᾴδιον ἐφορᾶν πολλὰ τὸν ἕνα ·
δεήσει ἄρα πλείονας εἶναι τοὺς ὑπ᾽ αὐτοῦ καθισταμένους ἄρχοντας ,ὥστε τί διαφέρει τοῦτο ἐξ ἀρχῆς εὐθὺς ὑπάρχειν ἢ τὸν ἕνα καταστῆσαι τοῦτον τὸν τρόπον ; 
ἔτι ,ὃ καὶ πρότερον εἰρημένον ἐστίν ,εἴπερ ὁ ἀνὴρ ὁ σπουδαῖος ,διότι βελτίων ,ἄρχειν δίκαιος ,τοῦ γε ἑνὸς οἱ δύο ἀγαθοὶ βελτίους ·
224 καὶ ἡ εὐχὴ τοῦ Ἀγαμέμνονος τοιοῦτοι δέκα μοι συμφράδμονες .
372 εἰσὶ δὲ καὶ νῦν περὶ ἐνίων αἱ ἀρχαὶ κύριαι κρίνειν ,ὥσπερ ὁ δικαστής ,περὶ ὧν ὁ νόμος ἀδυνατεῖ διορίζειν ,ἐπεὶ περὶ ὧν γε δυνατός ,οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ περὶ τούτων ὡς οὐκ ἂν ἄριστα ὁ νόμος ἄρξειε καὶ κρίνειεν .
ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τὰ μὲν ἐνδέχεται περιληφθῆναι τοῖς νόμοις τὰ δὲ ἀδύνατα ,ταῦτ᾽ ἐστὶν ἃ ποιεῖ διαπορεῖν καὶ ζητεῖν πότερον τὸν ἄριστον νόμον ἄρχειν αἱρετώτερον ἢ τὸν ἄνδρα τὸν ἄριστον ·
περὶ ὧν γὰρ βουλεύονται νομοθετῆσαι τῶν ἀδυνάτων ἐστίν .
οὐ τοίνυν τοῦτό γ᾽ ἀντιλέγουσιν ,ὡς οὐκ ἀναγκαῖον ἄνθρωπον εἶναι τὸν κρινοῦντα περὶ τῶν τοιούτων ,ἀλλ᾽ ὅτι οὐχ ἕνα μόνον ἀλλὰ πολλούς .
κρίνει γὰρ ἕκαστος ἄρχων πεπαιδευμένος ὑπὸ τοῦ νόμου καλῶς ,ἄτοπον τ᾽ ἴσως ἂν εἶναι δόξειεν εἰ βέλτιον ἴδοι τις δυοῖν ὄμμασι καὶ δυσὶν ἀκοαῖς κρίνων καὶ πράττων δυσὶ ποσὶ καὶ χερσίν ,ἢ πολλοὶ πολλοῖς ·ἐπεὶ καὶ νῦν ὀφθαλμοὺς πολλοὺς οἱ μόναρχοι ποιοῦσιν αὑτῶν καὶ ὦτα καὶ χεῖρας καὶ πόδας ·τοὺς γὰρ τῇ ἀρχῇ καὶ αὑτοῖς φίλους ποιοῦνται συνάρχους .μὴ φίλοι μὲν οὖν ὄντες οὐ ποιήσουσι κατὰ τὴν τοῦ μονάρχου προαίρεσιν ·εἰ δὲ φίλοι κἀκείνου καὶ τῆς ἀρχῆς ,ὅ γε φίλος ἴσος καὶ ὅμοιος ,ὥστ᾽ εἰ τούτους οἴεται δεῖν ἄρχειν ,τοὺς ἴσους 
ἃ μὲν οὖν οἱ διαμφισβητοῦντες πρὸς τὴν βασιλείαν λέγουσι ,σχεδὸν ταῦτ᾽ ἐστίν .
ἀλλ᾽ ἴσως ταῦτ᾽ ἐπὶ μὲν τινῶν ἔχει τὸν τρόπον τοῦτον ,ἐπὶ δὲ τινῶν οὐχ οὕτως .
ἔστι γάρ τι φύσει δεσποτικὸν καὶ ἄλλο βασιλευτικὸν καὶ ἄλλο πολιτικὸν καὶ δίκαιον καὶ συμφέρον ἄλλο ἄλλοις ·
τυραννικὸν δ᾽ οὐκ ἔστι κατὰ φύσιν ,οὐδὲ τῶν ἄλλων πολιτειῶν ὅσαι παρεκβάσεις εἰσί ·ταῦτα γὰρ γίνεται παρὰ φύσιν .
ἀλλ᾽ ἐκ τῶν εἰρημένων γε φανερὸν ὡς ἐν μὲν τοῖς ὁμοίοις καὶ ἴσοις οὔτε συμφέρον ἐστὶν οὔτε δίκαιον ἕνα κύριον εἶναι πάντων ,οὔτε μὴ νόμων ὄντων ,ἀλλ᾽ ὡς αὐτὸν ὄντα νόμον ,οὔτε νόμων ὄντων ,οὔτε ἀγαθὸν ἀγαθῶν οὔτε μὴ ἀγαθῶν μὴ ἀγαθόν ,οὐδ᾽ ἂν κατ᾽ ἀρετὴν ἀμείνων ᾖ ,εἰ μὴ τρόπον τινά .
τίς δ᾽ ὁ τρόπος ,λεκτέον ·
εἴρηται δέ πως ἤδη καὶ πρότερον .
πρῶτον δὲ διοριστέον τί τὸ βασιλευτὸν καὶ τί τὸ ἀριστοκρατικὸν καὶ τί τὸ πολιτικόν .
βασιλευτὸν μὲν οὖν τὸ τοιοῦτόν ἐστι πλῆθος ὃ πέφυκε φέρειν γένος ὑπερέχον κατ᾽ ἀρετὴν πρὸς ἡγεμονίαν πολιτικήν ,ἀριστοκρατικὸν δὲ ὃ πέφυκε φέρειν πλῆθος ἄρχεσθαι δυνάμενον τὴν τῶν ἐλευθέρων ἀρχὴν ὑπὸ τῶν κατ᾽ ἀρετὴν ἡγεμονικῶν πρὸς πολιτικὴν ἀρχήν ,πολιτικὸν δὲ ἐν ᾧ πέφυκεν ἐγγίνεσθαι πλῆθος πολεμικὸν δυνάμενον ἄρχεσθαι καὶ ἄρχειν κατὰ νόμον τὸν κατ᾽ ἀξίαν διανέμοντα τοῖς εὐπόροις τὰς ἀρχάς .
ὅταν οὖν ἢ γένος ὅλον ἢ καὶ τῶν ἄλλων ἕνα τινὰ συμβῇ διαφέροντα γενέσθαι κατ᾽ ἀρετὴν τοσοῦτον ὥσθ᾽ ὑπερέχειν τὴν ἐκείνου τῆς τῶν ἄλλων πάντων ,τότε δίκαιον τὸ γένος εἶναι τοῦτο βασιλικὸν καὶ κύριον πάντων ,καὶ βασιλέα τὸν ἕνα τοῦτον .
καθάπερ γὰρ εἴρηται πρότερον ,οὐ μόνον οὕτως ἔχει κατὰ τὸ δίκαιον ὃ προφέρειν εἰώθασιν οἱ τὰς πολιτείας καθιστάντες ,οἵ τε τὰς ἀριστοκρατικὰς καὶ οἱ τὰς ὀλιγαρχικὰς καὶ πάλιν οἱ τὰς δημοκρατικάς [ πάντες γὰρ καθ᾽ ὑπεροχὴν ἀξιοῦσιν ,ἀλλὰ ὑπεροχὴν οὐ τὴν αὐτήν ] ,ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ πρότερον λεχθέν .
οὔτε γὰρ κτείνειν ἢ φυγαδεύειν οὐδ᾽ ὀστρακίζειν δή που τὸν τοιοῦτον πρέπον ἐστίν ,οὔτ᾽ ἀξιοῦν ἄρχεσθαι κατὰ μέρος ·
οὐ γὰρ πέφυκε τὸ μέρος ὑπερέχειν τοῦ παντός ,τῷ δὲ τὴν τηλικαύτην ὑπερβολὴν ἔχοντι τοῦτο συμβέβηκεν .
ὥστε λείπεται μόνον τὸ πείθεσθαι τῷ τοιούτῳ καὶ κύριον εἶναι μὴ κατὰ μέρος τοῦτον ἀλλ᾽ ἁπλῶς .
περὶ μὲν οὖν βασιλείας ,τίνας ἔχει διαφοράς ,καὶ πότερον οὐ συμφέρει ταῖς πόλεσιν ἢ συμφέρει ,καὶ τίσι ,καὶ πῶς ,διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον .
ἐπεὶ δὲ τρεῖς φαμεν εἶναι τὰς ὀρθὰς πολιτείας ,τούτων δ᾽ ἀναγκαῖον ἀρίστην εἶναι τὴν ὑπὸ τῶν ἀρίστων οἰκονομουμένην ,τοιαύτη δ᾽ ἐστὶν ἐν ᾗ συμβέβηκεν ἢ ἕνα τινὰ συμπάντων ἢ γένος ὅλον ἢ πλῆθος ὑπερέχον εἶναι κατ᾽ ἀρετήν ,τῶν μὲν ἄρχεσθαι δυναμένων τῶν δ᾽ ἄρχειν πρὸς τὴν αἱρετωτάτην ζωήν ,ἐν δὲ τοῖς πρώτοις ἐδείχθη λόγοις ὅτι τὴν αὐτὴν ἀναγκαῖον ἀνδρὸς ἀρετὴν εἶναι καὶ πολίτου τῆς πόλεως τῆς ἀρίστης ,φανερὸν ὅτι τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ διὰ τῶν αὐτῶν ἀνήρ τε γίνεται σπουδαῖος καὶ πόλιν συστήσειεν ἄν τις ἀριστοκρατουμένην ἢ βασιλευομένην ,
ὥστ᾽ ἔσται καὶ παιδεία καὶ ἔθη ταὐτὰ σχεδὸν τὰ ποιοῦντα σπουδαῖον ἄνδρα καὶ τὰ ποιοῦντα πολιτικὸν καὶ βασιλικόν .
διωρισμένων δὲ τούτων περὶ τῆς πολιτείας ἤδη πειρατέον λέγειν τῆς ἀρίστης ,τίνα πέφυκε γίγνεσθαι τρόπον καὶ καθίστασθαι πῶς .[ἀνάγκη δὴ τὸν μέλλοντα περὶ αὐτῆς ποιήσασθαι τὴν προσήκουσαν σκέψιν .] ἐν ἁπάσαις ταῖς τέχναις καὶ ταῖς ἐπιστήμαις ταῖς μὴ κατὰ μόριον γινομέναις ,ἀλλὰ περὶ γένος ἕν τι τελείαις οὔσαις ,μιᾶς ἐστι θεωρῆσαι τὸ περὶ ἕκαστον γένος ἁρμόττον ,οἷον ἄσκησις σώματι ποία τε ποίῳ συμφέρει ,καὶ τίς ἀρίστη [ τῷ γὰρ κάλλιστα πεφυκότι καὶ κεχορηγημένῳ τὴν ἀρίστην ἀναγκαῖον ἁρμόττειν ] ,καὶ τίς τοῖς πλείστοις μία πᾶσιν [ καὶ γὰρ τοῦτο τῆς γυμναστικῆς ἔργον ἐστίν 
ὁμοίως δὲ τοῦτο καὶ περὶ ἰατρικὴν καὶ περὶ ναυπηγίαν καὶ ἐσθῆτα καὶ περὶ πᾶσαν ἄλλην τέχνην ὁρῶμεν συμβαῖνον .
ὥστε δῆλον ὅτι καὶ πολιτείαν τῆς αὐτῆς ἐστιν ἐπιστήμης τὴν ἀρίστην θεωρῆσαι τίς ἐστι καὶ ποία τις ἂν οὖσα μάλιστ᾽ εἴη κατ᾽ εὐχὴν μηδενὸς ἐμποδίζοντος τῶν ἐκτός ,καὶ τίς τίσιν ἁρμόττουσα [ πολλοῖς γὰρ τῆς ἀρίστης τυχεῖν ἴσως ἀδύνατον ,ὥστε τὴν κρατίστην τε ἁπλῶς καὶ τὴν ἐκ τῶν ὑποκειμένων ἀρίστην οὐ δεῖ λεληθέναι τὸν ἀγαθὸν νομοθέτην καὶ τὸν ὡς ἀληθῶς πολιτικόν ] ,ἔτι δὲ τρίτην τὴν ἐξ ὑποθέσεως [ δεῖ γὰρ καὶ τὴν δοθεῖσαν δύνασθαι θεωρεῖν ,ἐξ ἀρχῆς τε πῶς ἂν γένοιτο ,καὶ γενομένη τίνα τρόπον ἂν σῴζοιτο πλεῖστον χρόνον ·
λέγω δὲ οἷον εἴ τινι πόλει συμβέβηκε μήτε τὴν ἀρίστην πολιτεύεσθαι πολιτείαν ,ἀχορήγητον δὲ εἶναι καὶ τῶν ἀναγκαίων ,μήτε τὴν ἐνδεχομένην ἐκ τῶν ὑπαρχόντων ,ἀλλά τινα φαυλοτέραν ] ,παρὰ πάντα δὲ ταῦτα τὴν μάλιστα πάσαις ταῖς πόλεσιν ἁρμόττουσαν δεῖ γνωρίζειν ,ὥσθ᾽ οἱ πλεῖστοι τῶν ἀποφαινομένων περὶ πολιτείας ,καὶ εἰ τἆλλα λέγουσι καλῶς ,τῶν γε χρησίμων διαμαρτάνουσιν .
οὐ γὰρ μόνον τὴν ἀρίστην δεῖ θεωρεῖν ,ἀλλὰ καὶ τὴν δυνατήν ,ὁμοίως δὲ καὶ τὴν ῥᾴω καὶ κοινοτέραν ἁπάσαις ·
νῦν δ᾽ οἱ μὲν τὴν ἀκροτάτην καὶ δεομένην πολλῆς χορηγίας ζητοῦσι μόνον ,οἱ δὲ μᾶλλον κοινήν τινα λέγοντες ,τὰς ὑπαρχούσας ἀναιροῦντες πολιτείας ,τὴν Λακωνικὴν ἤ τινα ἄλλην ἐπαινοῦσι ·
χρὴ δὲ τοιαύτην εἰσηγεῖσθαι τάξιν ἧς ῥᾳδίως ἐκ τῶν ὑπαρχόντων καὶ πεισθήσονται καὶ δυνήσονται κοινωνεῖν ,ὡς ἔστιν οὐκ ἔλαττον ἔργον τὸ ἐπανορθῶσαι πολιτείαν ἢ κατασκευάζειν ἐξ ἀρχῆς ,ὥσπερ καὶ τὸ μεταμανθάνειν ἢ μανθάνειν ἐξ ἀρχῆς ·
διὸ πρὸς τοῖς εἰρημένοις καὶ ταῖς ὑπαρχούσαις πολιτείαις δεῖ δύνασθαι βοηθεῖν τὸν πολιτικόν ,καθάπερ ἐλέχθη καὶ πρότερον .
τοῦτο δὲ ἀδύνατον ἀγνοοῦντα πόσα πολιτείας ἔστιν εἴδη .
νῦν δὲ μίαν δημοκρατίαν οἴονταί τινες εἶναι καὶ μίαν ὀλιγαρχίαν ·οὐκ ἔστι δὲ τοῦτ᾽ ἀληθές .
ὥστε δεῖ τὰς διαφορὰς μὴ λανθάνειν τὰς τῶν πολιτειῶν ,πόσαι ,καὶ συντίθενται ποσαχῶς .
μετὰ δὲ ταῦτα τῆς αὐτῆς φρονήσεως ταύτης καὶ νόμους τοὺς ἀρίστους ἰδεῖν καὶ τοὺς ἑκάστῃ τῶν πολιτειῶν ἁρμόττοντας .
πρὸς γὰρ τὰς πολιτείας τοὺς νόμους δεῖ τίθεσθαι καὶ τίθενται πάντες ,ἀλλ᾽ οὐ τὰς πολιτείας πρὸς τοὺς νόμους .
πολιτεία μὲν γάρ ἐστι τάξις ταῖς πόλεσιν ἡ περὶ τὰς ἀρχάς ,τίνα τρόπον νενέμηνται ,καὶ τί τὸ κύριον τῆς πολιτείας καὶ τί τὸ τέλος ἑκάστης τῆς κοινωνίας ἐστίν ·νόμοι δ᾽ οἱ κεχωρισμένοι τῶν δηλούντων τὴν πολιτείαν ,καθ᾽ οὓς δεῖ τοὺς ἄρχοντας ἄρχειν καὶ φυλάττειν τοὺς παραβαίνοντας αὐτούς .
ὥστε δῆλον ὅτι τὰς διαφορὰς ἀναγκαῖον καὶ τὸν ὁρισμὸν ἔχειν τῆς πολιτείας ἑκάστης καὶ πρὸς τὰς τῶν νόμων θέσεις ·
οὐ γὰρ οἷόν τε τοὺς αὐτοὺς νόμους συμφέρειν ταῖς ὀλιγαρχίαις οὐδὲ ταῖς δημοκρατίαις πάσαις ,εἴπερ δὴ πλείους καὶ μὴ μία δημοκρατία μηδὲ ὀλιγαρχία μόνον ἔστιν .
ἐπεὶ δ᾽ ἐν τῇ πρώτῃ μεθόδῳ περὶ τῶν πολιτειῶν διειλόμεθα τρεῖς μὲν τὰς ὀρθὰς πολιτείας ,βασιλείαν ἀριστοκρατίαν πολιτείαν ,τρεῖς δὲ τὰς τούτων παρεκβάσεις ,τυραννίδα μὲν βασιλείας ὀλιγαρχίαν δὲ ἀριστοκρατίας δημοκρατίαν δὲ πολιτείας ,καὶ περὶ μὲν ἀριστοκρατίας καὶ βασιλείας εἴρηται [ τὸ γὰρ περὶ τῆς ἀρίστης πολιτείας θεωρῆσαι ταὐτὸ καὶ περὶ τούτων ἐστὶν εἰπεῖν τῶν ὀνομάτων ·βούλεται γὰρ ἑκατέρα κατ᾽ ἀρετὴν συνεστάναι κεχορηγημένην ] ,ἔτι δὲ τί διαφέρουσιν ἀλλήλων ἀριστοκρατία καὶ βασιλεία ,καὶ πότε δεῖ βασιλείαν νομίζειν ,διώρισται πρότερον ,λοιπὸν περὶ πολιτείας διελθεῖν τῆς τῷ κοινῷ προσαγορευομένης ὀνόματι ,καὶ περὶ τῶν 
φανερὸν μὲν οὖν καὶ τούτων τῶν παρεκβάσεων τίς χειρίστη καὶ δευτέρα τίς .
ἀνάγκη γὰρ τὴν μὲν τῆς πρώτης καὶ θειοτάτης παρέκβασιν εἶναι χειρίστην ,τὴν δὲ βασιλείαν ἀναγκαῖον ἢ τοὔνομα μόνον ἔχειν οὐκ οὖσαν ,
ἢ διὰ πολλὴν ὑπεροχὴν εἶναι τὴν τοῦ βασιλεύοντος ·
ὥστε τὴν τυραννίδα χειρίστην οὖσαν πλεῖστον ἀπέχειν πολιτείας ,δεύτερον δὲ τὴν ὀλιγαρχίαν [ ἡ γὰρ ἀριστοκρατία διέστηκεν ἀπὸ ταύτης πολὺ τῆς πολιτείας ] ,μετριωτάτην δὲ τὴν δημοκρατίαν .
ἤδη μὲν οὖν τις ἀπεφήνατο καὶ τῶν πρότερον οὕτως ,οὐ μὴν εἰς ταὐτὸ βλέψας ἡμῖν .
ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἔκρινε πασῶν μὲν οὐσῶν ἐπιεικῶν ,οἷον ὀλιγαρχίας τε χρηστῆς καὶ τῶν ἄλλων ,χειρίστην δημοκρατίαν ,φαύλων δὲ ἀρίστην ·ἡμεῖς δὲ ὅλως ταύτας ἐξημαρτημένας εἶναί φαμεν ,καὶ βελτίω μὲν ὀλιγαρχίαν ἄλλην ἄλλης οὐ καλῶς ἔχειν λέγειν ,ἧττον δὲ φαύλην .
ἀλλὰ περὶ μὲν τῆς τοιαύτης κρίσεως ἀφείσθω τὰ νῦν ·
ἡμῖν δὲ πρῶτον μὲν διαιρετέον πόσαι διαφοραὶ τῶν πολιτειῶν ,εἴπερ ἔστιν εἴδη πλείονα τῆς τε δημοκρατίας καὶ τῆς ὀλιγαρχίας ,ἔπειτα τίς κοινοτάτη καὶ τίς αἱρετωτάτη μετὰ τὴν ἀρίστην πολιτείαν ,κἂν εἴ τις ἄλλη τετύχηκεν ἀριστοκρατικὴ καὶ συνεστῶσα καλῶς ,ἀλλ᾽ οὐ ταῖς πλείσταις ἁρμόττουσα πόλεσι ,τίς ἐστιν ,ἔπειτα καὶ τῶν ἄλλων τίς τίσιν αἱρετή [ τάχα γὰρ τοῖς μὲν ἀναγκαία δημοκρατία μᾶλλον ὀλιγαρχίας ,τοῖς δ᾽ αὕτη μᾶλλον ἐκείνης ] ,μετὰ δὲ ταῦτα τίνα τρόπον δεῖ καθιστάναι τὸν βουλόμενον ταύτας τὰς πολιτείας ,λέγω δὲ δημοκρατίας τε καθ᾽ ἕκαστον εἶδος καὶ πάλιν ὀλιγαρχίας ·
τέλος δέ ,πάντων τούτων ὅταν ποιησώμεθα συντόμως τὴν ἐνδεχομένην μνείαν ,πειρατέον ἐπελθεῖν τίνες φθοραὶ καὶ τίνες σωτηρίαι τῶν πολιτειῶν καὶ κοινῇ καὶ χωρὶς ἑκάστης ,καὶ διὰ τίνας αἰτίας ταῦτα μάλιστα γίνεσθαι πέφυκεν .
τοῦ μὲν οὖν εἶναι πλείους πολιτείας αἴτιον ὅτι πάσης ἔστι μέρη πλείω πόλεως τὸν ἀριθμόν .
πρῶτον μὲν γὰρ ἐξ οἰκιῶν συγκειμένας πάσας ὁρῶμεν τὰς πόλεις ,ἔπειτα πάλιν τούτου τοῦ πλήθους τοὺς μὲν εὐπόρους ἀναγκαῖον εἶναι τοὺς δ᾽ ἀπόρους τοὺς δὲ μέσους ,καὶ τῶν εὐπόρων δὲ καὶ τῶν ἀπόρων τὸ μὲν ὁπλιτικὸν τὸ δὲ ἄνοπλον .
καὶ τὸν μὲν γεωργικὸν δῆμον ὁρῶμεν ὄντα ,τὸν δ᾽ ἀγοραῖον ,τὸν δὲ βάναυσον .
καὶ τῶν γνωρίμων εἰσὶ διαφοραὶ καὶ κατὰ τὸν πλοῦτον καὶ τὰ μεγέθη τῆς οὐσίας ,οἷον ἱπποτροφίας [ τοῦτο γὰρ οὐ ῥᾴδιον μὴ πλουτοῦντας ποιεῖν ·διόπερ ἐπὶ τῶν ἀρχαίων χρόνων ὅσαις πόλεσιν ἐν τοῖς ἵπποις ἡ δύναμις ἦν ,ὀλιγαρχίαι παρὰ τούτοις ἦσαν ·ἐχρῶντο δὲ πρὸς τοὺς πολέμους ἵπποις πρὸς τοὺς ἀστυγείτονας ,οἷον Ἐρετριεῖς καὶ Χαλκιδεῖς καὶ Μάγνητες οἱ ἐπὶ Μαιάνδρῳ καὶ τῶν ἄλλων πολλοὶ περὶ τὴν Ἀσίαν ] ·
ἔτι πρὸς ταῖς κατὰ πλοῦτον διαφοραῖς ἐστιν ἡ μὲν κατὰ γένος ἡ δὲ κατ᾽ ἀρετήν ,
κἂν εἴ τι δὴ τοιοῦτον ἕτερον εἴρηται πόλεως εἶναι μέρος ἐν τοῖς περὶ τὴν ἀριστοκρατίαν ·ἐκεῖ γὰρ διείλομεν ἐκ πόσων μερῶν ἀναγκαίων ἐστὶ πᾶσα πόλις ·
τούτων γὰρ τῶν μερῶν ὁτὲ μὲν πάντα μετέχει τῆς πολιτείας ὁτὲ δ᾽ ἐλάττω ὁτὲ δὲ πλείω .
φανερὸν τοίνυν ὅτι πλείους ἀναγκαῖον εἶναι πολιτείας ,εἴδει διαφερούσας ἀλλήλων ·καὶ γὰρ ταῦτ᾽ εἴδει διαφέρει τὰ μέρη σφῶν αὐτῶν .
πολιτεία μὲν γὰρ ἡ τῶν ἀρχῶν τάξις ἐστί ,ταύτας δὲ διανέμονται πάντες ἢ κατὰ τὴν δύναμιν τῶν μετεχόντων ἢ κατά τιν᾽ αὐτῶν ἰσότητα κοινήν ,λέγω δ᾽ οἷον τῶν ἀπόρων ἢ τῶν εὐπόρων ἢ κοινήν τιν᾽ ἀμφοῖν .
ἀναγκαῖον ἄρα πολιτείας εἶναι τοσαύτας ὅσαι περ τάξεις κατὰ τὰς ὑπεροχάς εἰσι καὶ κατὰ τὰς διαφορὰς τῶν μορίων .
μάλιστα δὲ δοκοῦσιν εἶναι δύο ,καθάπερ ἐπὶ τῶν πνευμάτων λέγεται τὰ μὲν βόρεια τὰ δὲ νότια ,τὰ δ᾽ ἄλλα τούτων παρεκβάσεις ,οὕτω καὶ τῶν πολιτειῶν δύο ,δῆμος καὶ ὀλιγαρχία .
τὴν γὰρ ἀριστοκρατίαν τῆς ὀλιγαρχίας εἶδος τιθέασιν ὡς οὖσαν ὀλιγαρχίαν τινά ,καὶ τὴν καλουμένην πολιτείαν δημοκρατίαν ,ὥσπερ ἐν τοῖς πνεύμασι τὸν μὲν ζέφυρον τοῦ βορέου ,τοῦ δὲ νότου τὸν εὖρον .
ὁμοίως δ᾽ ἔχει καὶ περὶ τὰς ἁρμονίας ,ὥς φασί τινες ·
καὶ γὰρ ἐκεῖ τίθενται εἴδη δύο ,τὴν δωριστὶ καὶ τὴν φρυγιστί ,τὰ δ᾽ ἄλλα συντάγματα τὰ μὲν Δώρια τὰ δὲ Φρύγια καλοῦσιν .
μάλιστα μὲν οὖν εἰώθασιν οὕτως ὑπολαμβάνειν περὶ τῶν πολιτειῶν ·
ἀληθέστερον δὲ καὶ βέλτιον ὡς ἡμεῖς διείλομεν ,δυοῖν ἢ μιᾶς οὔσης τῆς καλῶς συνεστηκυίας τὰς ἄλλας εἶναι παρεκβάσεις ,τὰς μὲν τῆς εὖ κεκραμένης [ἁρμονίας̣] τὰς δὲ τῆς ἀρίστης πολιτείας ,ὀλιγαρχικὰς μὲν τὰς συντονωτέρας καὶ δεσποτικωτέρας ,τὰς δ᾽ ἀνειμένας καὶ μαλακὰς δημοτικάς .
οὐ δεῖ δὲ τιθέναι δημοκρατίαν ,καθάπερ εἰώθασί τινες νῦν ,ἁπλῶς οὕτως ,ὅπου κύριον τὸ πλῆθος [ καὶ γὰρ ἐν ταῖς ὀλιγαρχίαις καὶ πανταχοῦ τὸ πλέον μέρος κύριον ] ,οὐδ᾽ ὀλιγαρχίαν ,ὅπου κύριοι ὀλίγοι τῆς πολιτείας .
εἰ γὰρ εἴησαν οἱ πάντες χίλιοι καὶ τριακόσιοι ,καὶ τούτων οἱ χίλιοι πλούσιοι ,καὶ μὴ μεταδιδοῖεν ἀρχῆς τοῖς τριακοσίοις καὶ πένησιν ἐλευθέροις οὖσι καὶ τἆλλα ὁμοίοις ,οὐθεὶς ἂν φαίη δημοκρατεῖσθαι τούτους ·
ὁμοίως δὲ καὶ εἰ πένητες ὀλίγοι μὲν εἶεν ,κρείττους δὲ τῶν εὐπόρων πλειόνων ὄντων ,οὐδεὶς ἂν ὀλιγαρχίαν προσαγορεύσειεν οὐδὲ τὴν τοιαύτην ,εἰ τοῖς ἄλλοις οὖσι πλουσίοις μὴ μετείη τῶν τιμῶν .
μᾶλλον τοίνυν λεκτέον ὅτι δῆμος μέν ἐστιν 
ὅταν οἱ ἐλεύθεροι κύριοι ὦσιν ,ὀλιγαρχία δ᾽ ὅταν οἱ πλούσιοι ,ἀλλὰ συμβαίνει τοὺς μὲν πολλοὺς εἶναι τοὺς δ᾽ ὀλίγους ·ἐλεύθεροι μὲν γὰρ πολλοί ,πλούσιοι δ᾽ ὀλίγοι .
καὶ γὰρ ἂν εἰ κατὰ μέγεθος διενέμοντο τὰς ἀρχάς ,ὥσπερ ἐν Αἰθιοπίᾳ φασί τινες ,ἢ κατὰ κάλλος ,ὀλιγαρχία ἦν ἄν ·
οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδὲ τούτοις μόνον ἱκανῶς ἔχει διωρίσθαι τὰς πολιτείας ταύτας ·
ἀλλ᾽ ἐπεὶ πλείονα μόρια καὶ τοῦ δήμου καὶ τῆς ὀλιγαρχίας εἰσίν ,ἔτι διαληπτέον ὡς οὔτ᾽ ἂν οἱ ἐλεύθεροι ὀλίγοι ὄντες πλειόνων καὶ μὴ ἐλευθέρων ἄρχωσι ,δῆμος ,οἷον ἐν Ἀπολλωνίᾳ τῇ ἐν τῷ Ἰονίῳ καὶ ἐν Θήρᾳ [ ἐν τούτων γὰρ ἑκατέρᾳ τῶν πόλεων ἐν ταῖς τιμαῖς ἦσαν οἱ διαφέροντες κατ᾽ εὐγένειαν καὶ πρῶτοι κατασχόντες τὰς ἀποικίας ,ὀλίγοι ὄντες ,πολλῶν ] ,οὔτε ἂν οἱ πλούσιοι διὰ τὸ κατὰ πλῆθος ὑπερέχειν ,δῆμος ,οἷον ἐν Κολοφῶνι τὸ παλαιόν [ ἐκεῖ γὰρ ἐκέκτηντο μακρὰν οὐσίαν οἱ πλείους πρὶν γενέσθαι τὸν πόλεμον τὸν πρὸς Λυδούς ] ,
ὅτι μὲν οὖν πολιτεῖαι πλείους ,καὶ δι᾽ ἣν αἰτίαν ,εἴρηται ·
διότι δὲ πλείους τῶν εἰρημένων ,καὶ τίνες καὶ διὰ τί ,λέγωμεν ἀρχὴν λαβόντες τὴν εἰρημένην πρότερον .
ὁμολογοῦμεν γὰρ οὐχ ἓν μέρος ἀλλὰ πλείω πᾶσαν ἔχειν πόλιν .
ὥσπερ οὖν εἰ ζῴου προῃρούμεθα λαβεῖν εἴδη ,πρῶτον ἂν ἀποδιωρίζομεν ἅπερ ἀναγκαῖον πᾶν ἔχειν ζῷον [ οἷον ἔνιά τε τῶν αἰσθητηρίων καὶ τὸ τῆς τροφῆς ἐργαστικὸν καὶ δεκτικόν ,οἷον στόμα καὶ κοιλίαν ,πρὸς δὲ τούτοις ,οἷς κινεῖται μορίοις ἕκαστον αὐτῶν ] ·εἰ δὲ τοσαῦτα εἴη μόνον ,τούτων δ᾽ εἶεν διαφοραί [ λέγω δ᾽ οἷον στόματός τινα πλείω γένη καὶ κοιλίας καὶ τῶν αἰσθητηρίων ,ἔτι δὲ καὶ τῶν κινητικῶν μορίων ] ,ὁ τῆς συζεύξεως τῆς τούτων ἀριθμὸς ἐξ ἀνάγκης ποιήσει πλείω γένη ζῴων [ οὐ γὰρ οἷόν τε ταὐτὸν ζῷον ἔχειν πλείους στόματος 
καὶ γὰρ αἱ πόλεις οὐκ ἐξ ἑνὸς ἀλλ᾽ ἐκ πολλῶν σύγκεινται μερῶν ,ὥσπερ εἴρηται πολλάκις .
ἓν μὲν οὖν ἐστι τὸ περὶ τὴν τροφὴν πλῆθος ,οἱ καλούμενοι γεωργοί ,
δεύτερον δὲ τὸ καλούμενον βάναυσον [ ἔστι δὲ τοῦτο τὸ περὶ τὰς τέχνας ὧν ἄνευ πόλιν ἀδύνατον οἰκεῖσθαι ·τούτων δὲ τῶν τεχνῶν τὰς μὲν ἐξ ἀνάγκης ὑπάρχειν δεῖ ,τὰς δὲ εἰς τρυφὴν ἢ τὸ καλῶς ζῆν ] ,τρίτον δὲ τὸ ἀγοραῖον [ λέγω δ᾽ ἀγοραῖον τὸ περὶ τὰς πράσεις καὶ τὰς ὠνὰς καὶ τὰς ἐμπορίας καὶ καπηλείας διατρῖβον ] ,τέταρτον δὲ τὸ θητικόν ,πέμπτον δὲ γένος τὸ προπολεμῆσον ,ὃ τούτων οὐθὲν ἧττόν ἐστιν ἀναγκαῖον ὑπάρχειν ,εἰ μέλλουσι μὴ δουλεύσειν τοῖς ἐπιοῦσιν .μὴ γὰρ ἓν τῶν ἀδυνάτων ᾖ πόλιν ἄξιον εἶναι καλεῖν τὴν 
διόπερ ἐν τῇ Πολιτείᾳ κομψῶς τοῦτο ,οὐχ ἱκανῶς δὲ εἴρηται .
φησὶ γὰρ ὁ Σωκράτης ἐκ τεττάρων τῶν ἀναγκαιοτάτων πόλιν συγκεῖσθαι ,λέγει δὲ τούτους ὑφάντην καὶ γεωργὸν καὶ σκυτοτόμον καὶ οἰκοδόμον ·
πάλιν δὲ προστίθησιν ,ὡς οὐκ αὐτάρκων τούτων ,χαλκέα καὶ τοὺς ἐπὶ τοῖς ἀναγκαίοις βοσκήμασιν ,ἔτι δ᾽ ἔμπορόν τε καὶ κάπηλον ·
καὶ ταῦτα πάντα γίνεται πλήρωμα τῆς πρώτης πόλεως ,ὡς τῶν ἀναγκαίων τε χάριν πᾶσαν πόλιν συνεστηκυῖαν ,ἀλλ᾽ οὐ τοῦ καλοῦ μᾶλλον ,ἴσον τε δεομένην σκυτέων τε καὶ γεωργῶν .
τὸ δὲ προπολεμοῦν οὐ πρότερον ἀποδίδωσι μέρος πρὶν ἢ τῆς χώρας αὐξομένης καὶ τῆς τῶν πλησίον ἁπτομένης εἰς πόλεμον καταστῶσιν .
ἀλλὰ μὴν καὶ ἐν τοῖς τέτταρσι καὶ τοῖς ὁποσοισοῦν κοινωνοῖς ἀναγκαῖον εἶναί τινα τὸν ἀποδώσοντα καὶ κρινοῦντα τὸ δίκαιον .
εἴπερ οὖν καὶ ψυχὴν ἄν τις θείη ζῴου μόριον μᾶλλον ἢ σῶμα ,καὶ πόλεων τὰ τοιαῦτα μᾶλλον θετέον τῶν εἰς τὴν ἀναγκαίαν χρῆσιν συντεινόντων ,τὸ πολεμικὸν καὶ τὸ μετέχον δικαιοσύνης δικαστικῆς ,πρὸς δὲ τούτοις τὸ βουλευόμενον ,ὅπερ ἐστὶ συνέσεως πολιτικῆς ἔργον .
καὶ ταῦτ᾽ εἴτε κεχωρισμένως ὑπάρχει τισὶν εἴτε τοῖς αὐτοῖς ,οὐθὲν διαφέρει πρὸς τὸν λόγον ·
καὶ γὰρ ὁπλιτεύειν καὶ γεωργεῖν συμβαίνει τοῖς αὐτοῖς πολλάκις .
ὥστε εἴπερ καὶ ταῦτα καὶ ἐκεῖνα θετέα μόρια τῆς πόλεως ,φανερὸν ὅτι τό γε ὁπλιτικὸν ἀναγκαῖόν ἐστι μόριον τῆς πόλεως .
ἕβδομον δὲ τὸ ταῖς οὐσίαις λειτουργοῦν ,ὃ καλοῦμεν εὐπόρους .
ὄγδοον δὲ τὸ δημιουργικὸν καὶ τὸ περὶ τὰς ἀρχὰς λειτουργοῦν ,εἴπερ ἄνευ ἀρχόντων ἀδύνατον εἶναι πόλιν .
ἀναγκαῖον οὖν εἶναί τινας τοὺς δυναμένους ἄρχειν καὶ λειτουργοῦντας ἢ συνεχῶς ἢ κατὰ μέρος τῇ πόλει ταύτην τὴν λειτουργίαν .
λοιπὰ δὲ περὶ ὧν τυγχάνομεν διωρικότες ἀρτίως ,τὸ βουλευόμενον καὶ τὸ κρῖνον περὶ τῶν δικαίων τοῖς ἀμφισβητοῦσιν .
εἴπερ οὖν ταῦτα δεῖ γινέσθαι ταῖς πόλεσι ,καὶ καλῶς γενέσθαι καὶ δικαίως ,
ἀναγκαῖον καὶ μετέχοντας εἶναί τινας ἀρετῆς τῆς τῶν πολιτικῶν .
τὰς μὲν οὖν ἄλλας δυνάμεις τοῖς αὐτοῖς ὑπάρχειν ἐνδέχεσθαι δοκεῖ πολλοῖς ,οἷον τοὺς αὐτοὺς εἶναι τοὺς προπολεμοῦντας καὶ γεωργοῦντας καὶ τεχνίτας ,ἔτι δὲ τοὺς βουλευομένους τε καὶ κρίνοντας ·ἀντιποιοῦνται δὲ καὶ τῆς ἀρετῆς πάντες ,καὶ τὰς πλείστας ἀρχὰς ἄρχειν οἴονται δύνασθαι ·
ἀλλὰ πένεσθαι καὶ πλουτεῖν τοὺς αὐτοὺς ἀδύνατον .
διὸ ταῦτα μέρη μάλιστα εἶναι δοκεῖ πόλεως ,οἱ εὔποροι καὶ οἱ ἄποροι .
ἔτι δὲ διὰ τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τοὺς μὲν ὀλίγους εἶναι τοὺς δὲ πολλοὺς ταῦτα ἐναντία μέρη φαίνεται τῶν τῆς πόλεως μορίων .
ὥστε καὶ τὰς πολιτείας κατὰ τὰς ὑπεροχὰς τούτων καθιστᾶσι ,καὶ δύο πολιτεῖαι δοκοῦσιν εἶναι ,δημοκρατία καὶ ὀλιγαρχία .
ὅτι μὲν οὖν εἰσι πολιτεῖαι πλείους ,καὶ διὰ τίνας αἰτίας ,εἴρηται πρότερον ·
ὅτι δὲ ἔστι καὶ δημοκρατίας εἴδη πλείω καὶ ὀλιγαρχίας ,λέγωμεν .
φανερὸν δὲ τοῦτο καὶ ἐκ τῶν εἰρημένων .
εἴδη γὰρ πλείω τοῦ τε δήμου καὶ τῶν λεγομένων γνωρίμων ἔστιν ,οἷον δήμου μὲν εἴδη ἓν μὲν οἱ γεωργοί ,ἕτερον δὲ τὸ περὶ τὰς τέχνας ,ἄλλο δὲ τὸ ἀγοραῖον τὸ περὶ ὠνὴν καὶ πρᾶσιν διατρῖβον ,ἄλλο δὲ τὸ περὶ τὴν θάλατταν ,καὶ τούτου τὸ μὲν πολεμικὸν τὸ δὲ χρηματιστικὸν τὸ δὲ πορθμευτικὸν τὸ δ᾽ ἁλιευτικόν [ πολλαχοῦ γὰρ ἕκαστα τούτων πολύοχλα ,οἷον ἁλιεῖς μὲν ἐν Τάραντι καὶ Βυζαντίῳ ,τριηρικὸν δὲ Ἀθήνησιν ,ἐμπορικὸν δὲ ἐν Αἰγίνῃ καὶ Χίῳ ,πορθμευτικὸν δ᾽ ἐν Τενέδῳ ] ,πρὸς δὲ τούτοις τὸ χερνητικὸν καὶ τὸ μικρὰν 
τῶν δὲ γνωρίμων πλοῦτος εὐγένεια ἀρετὴ παιδεία καὶ τὰ τούτοις λεγόμενα κατὰ τὴν αὐτὴν διαφοράν .
δημοκρατία μὲν οὖν ἐστι πρώτη μὲν ἡ λεγομένη μάλιστα κατὰ τὸ ἴσον .
ἴσον γάρ φησιν ὁ νόμος ὁ τῆς τοιαύτης δημοκρατίας τὸ μηδὲν μᾶλλον ὑπερέχειν τοὺς ἀπόρους ἢ τοὺς εὐπόρους ,μηδὲ κυρίους εἶναι ὁποτερουσοῦν ,ἀλλ᾽ ὁμοίους ἀμφοτέρους .
εἴπερ γὰρ ἐλευθερία μάλιστ᾽ ἔστιν ἐν δημοκρατίᾳ ,καθάπερ ὑπολαμβάνουσί τινες ,καὶ ἰσότης ,οὕτως ἂν εἴη μάλιστα ,κοινωνούτων ἁπάντων μάλιστα τῆς πολιτείας ὁμοίως .
ἐπεὶ δὲ πλείων ὁ δῆμος ,κύριον δὲ τὸ δόξαν τοῖς πλείοσιν ,ἀνάγκη δημοκρατίαν εἶναι ταύτην .
ἓν μὲν οὖν εἶδος δημοκρατίας τοῦτο ,τὸ τὰς ἀρχὰς ἀπὸ τιμημάτων εἴναι ,βραχέων δὲ τούτων ὄντων ·
ἕτερον εἶδος δημοκρατίας τὸ μετέχειν ἅπαντας τοὺς πολίτας ὅσοι ἀνυπεύθυνοι ,ἄρχειν δὲ τὸν νόμον ·
ἕτερον δὲ εἶδος δημοκρατίας τὸ παντὶ μετεῖναι τῶν ἀρχῶν ,ἐὰν μόνον ᾖ πολίτης ,ἄρχειν δὲ τὸν νόμον ·
ἕτερον δὲ εἶδος δημοκρατίας τἆλλα μὲν εἶναι ταὐτά ,κύριον δ᾽ εἶναι τὸ πλῆθος καὶ μὴ τὸν νόμον .
τοῦτο δὲ γίνεται ὅταν τὰ ψηφίσματα κύρια ᾖ ἀλλὰ μὴ ὁ νόμος ·
συμβαίνει δὲ τοῦτο διὰ τοὺς δημαγωγούς .
ἐν μὲν γὰρ ταῖς κατὰ νόμον δημοκρατουμέναις οὐ γίνεται δημαγωγός ,ἀλλ᾽ οἱ βέλτιστοι τῶν πολιτῶν εἰσιν ἐν προεδρίᾳ ·
ὅπου δ᾽ οἱ νόμοι μή εἰσι κύριοι ,ἐνταῦθα γίνονται δημαγωγοί .
οἱ γὰρ πολλοὶ κύριοί εἰσιν οὐχ ὡς ἕκαστος ἀλλὰ πάντες .
Ὅμηρος δὲ ποίαν λέγει οὐκ ἀγαθὸν εἶναι πολυκοιρανίην ,πότερον ταύτην ἢ ὅταν πλείους ὦσιν οἱ ἄρχοντες ὡς ἕκαστος ,ἄδηλον .
ὁ δ᾽ οὖν τοιοῦτος δῆμος ,ἅτε μόναρχος ὤν ,ζητεῖ μοναρχεῖν διὰ τὸ μὴ ἄρχεσθαι ὑπὸ νόμου ,καὶ γίνεται δεσποτικός ,ὥστε οἱ κόλακες ἔντιμοι ,καὶ ἔστιν ὁ τοιοῦτος δῆμος ἀνάλογον τῶν μοναρχιῶν τῇ τυραννίδι .
διότι καὶ τὸ ἦθος τὸ αὐτό ,καὶ ἄμφω δεσποτικὰ τῶν βελτιόνων ,καὶ τὰ ψηφίσματα ὥσπερ ἐκεῖ τὰ ἐπιτάγματα ,καὶ ὁ δημαγωγὸς καὶ ὁ κόλαξ οἱ αὐτοὶ καὶ ἀνάλογον .καὶ μάλιστα δ᾽ ἑκάτεροι παρ᾽ ἑκατέροις ἰσχύουσιν ,οἱ μὲν κόλακες παρὰ τοῖς τυράννοις ,οἱ δὲ δημαγωγοὶ παρὰ τοῖς δήμοις τοῖς τοιούτοις .
αἴτιοι δέ εἰσι τοῦ εἶναι τὰ ψηφίσματα κύρια ἀλλὰ μὴ τοὺς νόμους οὗτοι ,πάντα ἀνάγοντες εἰς τὸν δῆμον ·
συμβαίνει γὰρ αὐτοῖς γίνεσθαι μεγάλοις διὰ τὸ τὸν μὲν δῆμον πάντων εἶναι κύριον ,τῆς δὲ τοῦ δήμου δόξης τούτους ·πείθεται γὰρ τὸ πλῆθος τούτοις .ἔτι δ᾽ οἱ ταῖς ἀρχαῖς ἐγκαλοῦντες τὸν δῆμόν φασι δεῖν κρίνειν ,ὁ δὲ ἀσμένως δέχεται τὴν πρόκλησιν ·ὥστε καταλύονται πᾶσαι αἱ ἀρχαί .
εὐλόγως δὲ ἂν δόξειεν ἐπιτιμᾶν ὁ φάσκων τὴν τοιαύτην εἶναι δημοκρατίαν οὐ πολιτείαν .
ὅπου γὰρ μὴ νόμοι ἄρχουσιν ,οὐκ ἔστι πολιτεία .δεῖ γὰρ τὸν μὲν νόμον ἄρχειν πάντων τῶν δὲ καθ᾽ ἕκαστα τὰς ἀρχάς ,καὶ ταύτην πολιτείαν κρίνειν .ὥστ᾽ εἴπερ ἐστὶ δημοκρατία μία τῶν πολιτειῶν ,φανερὸν ὡς ἡ τοιαύτη κατάστασις ,ἐν ᾗ ψηφίσμασι πάντα διοικεῖται ,οὐδὲ δημοκρατία κυρίως ·οὐθὲν γὰρ ἐνδέχεται ψήφισμα εἶναι καθόλου .
τὰ μὲν οὖν τῆς δημοκρατίας εἴδη διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον .
ὀλιγαρχίας δὲ εἴδη ἓν μὲν τὸ ἀπὸ τιμημάτων εἶναι τὰς ἀρχὰς τηλικούτων ὥστε τοὺς ἀπόρους μὴ μετέχειν ,πλείους ὄντας ,ἐξεῖναι δὲ τῷ κτωμένῳ μετέχειν τῆς πολιτείας ,
ἄλλο δέ ,ὅταν ἀπὸ τιμημάτων μακρῶν ὦσιν αἱ ἀρχαὶ καὶ αἱρῶνται αὐτοὶ τοὺς ἐλλείποντας [ ἂν μὲν οὖν ἐκ πάντων τούτων τοῦτο ποιῶσι ,δοκεῖ τοῦτ᾽ εἶναι μᾶλλον ἀριστοκρατικόν ,ἐὰν δὲ ἐκ τινῶν ἀφωρισμένων ,ὀλιγαρχικόν ] ·
ἕτερον δ᾽ εἶδος ὀλιγαρχίας ,ὅταν παῖς ἀντὶ πατρὸς εἰσίῃ ,τέταρτον δ᾽ ,ὅταν ὑπάρχῃ τε τὸ νῦν λεχθὲν καὶ ἄρχῃ μὴ ὁ νόμος ἀλλ᾽ οἱ ἄρχοντες .
καὶ ἔστιν ἀντίστροφος αὕτη ἐν ταῖς ὀλιγαρχίαις ὥσπερ ἡ τυραννὶς ἐν ταῖς μοναρχίαις ,καὶ περὶ ἧς τελευταίας εἴπαμεν δημοκρατίας ἐν ταῖς δημοκρατίαις ·
ὀλιγαρχίας μὲν οὖν εἴδη τοσαῦτα καὶ δημοκρατίας ·
οὐ δεῖ δὲ λανθάνειν ὅτι πολλαχοῦ συμβέβηκεν ὥστε τὴν μὲν πολιτείαν τὴν κατὰ τοὺς νόμους μὴ δημοτικὴν εἶναι ,διὰ δὲ τὸ ἔθος καὶ τὴν ἀγωγὴν πολιτεύεσθαι δημοτικῶς ,ὁμοίως δὲ πάλιν παρ᾽ ἄλλοις τὴν μὲν κατὰ τοὺς νόμους εἶναι πολιτείαν δημοτικωτέραν ,τῇ δ᾽ ἀγωγῇ καὶ τοῖς ἔθεσιν ὀλιγαρχεῖσθαι μᾶλλον .
συμβαίνει δὲ τοῦτο μάλιστα μετὰ τὰς μεταβολὰς τῶν πολιτειῶν ·
οὐ γὰρ εὐθὺς μεταβαίνουσιν ,ἀλλὰ ἀγαπῶσι τὰ πρῶτα μικρὰ πλεονεκτοῦντες παρ᾽ ἀλλήλων ,ὥσθ᾽ οἱ μὲν νόμοι διαμένουσιν οἱ προϋπάρχοντες ,κρατοῦσι δ᾽ οἱ μεταβαλόντες τὴν πολιτείαν .
ὅτι δ᾽ ἔστι τοσαῦτα εἴδη δημοκρατίας καὶ ὀλιγαρχίας ,ἐξ αὐτῶν τῶν εἰρημένων φανερόν ἐστιν .
ἀνάγκη γὰρ ἢ πάντα τὰ εἰρημένα μέρη τοῦ δήμου κοινωνεῖν τῆς πολιτείας ,ἢ τὰ μὲν τὰ δὲ μή .
ὅταν μὲν οὖν τὸ γεωργικὸν καὶ τὸ κεκτημένον μετρίαν οὐσίαν κύριον ᾖ τῆς πολιτείας ,πολιτεύονται κατὰ νόμους [ ἔχουσι γὰρ ἐργαζόμενοι ζῆν ,οὐ δύνανται δὲ σχολάζειν ,ὥστε τὸν νόμον ἐπιστήσαντες ἐκκλησιάζουσι τὰς ἀναγκαίας ἐκκλησίας ] ,τοῖς δὲ ἄλλοις μετέχειν ἔξεστιν ὅταν κτήσωνται τὸ τίμημα τὸ διωρισμένον ὑπὸ τῶν νόμων ·διὸ πᾶσι τοῖς κτησαμένοις ἔξεστι μετέχειν ·
ὅλως μὲν γὰρ τὸ μὲν μὴ ἐξεῖναι πᾶσιν ὀλιγαρχικόν ,τὸ δὲ δὴ ἐξεῖναι σχολάζειν ἀδύνατον μὴ προσόδων οὐσῶν .
τοῦτο μὲν οὖν εἶδος ἓν δημοκρατίας διὰ ταύτας τὰς αἰτίας ·
ἕτερον δὲ εἶδος διὰ τὴν ἐχομένην διαίρεσιν ·
ἔστι γὰρ καὶ πᾶσιν ἐξεῖναι τοῖς ἀνυπευθύνοις κατὰ τὸ γένος ,μετέχειν μέντοι δυναμένους σχολάζειν ·
διόπερ ἐν τῇ τοιαύτῃ δημοκρατίᾳ οἱ νόμοι ἄρχουσι ,διὰ τὸ μὴ εἶναι πρόσοδον .
τρίτον δ᾽ εἶδος τὸ πᾶσιν ἐξεῖναι ,ὅσοι ἂν ἐλεύθεροι ὦσι ,μετέχειν τῆς πολιτείας ,μὴ μέντοι μετέχειν διὰ τὴν προειρημένην αἰτίαν ,ὥστ᾽ ἀναγκαῖον καὶ ἐν ταύτῃ ἄρχειν τὸν νόμον .
τέταρτον δὲ εἶδος δημοκρατίας ἡ τελευταία τοῖς χρόνοις ἐν ταῖς πόλεσι γεγενημένη .
διὰ γὰρ τὸ μείζους γεγονέναι πολὺ τὰς πόλεις τῶν ἐξ ὑπαρχῆς καὶ προσόδων ὑπάρχειν εὐπορίας ,μετέχουσι μὲν πάντες τῆς πολιτείας διὰ τὴν ὑπεροχὴν τοῦ πλήθους ,κοινωνοῦσι δὲ καὶ πολιτεύονται διὰ τὸ δύνασθαι σχολάζειν καὶ τοὺς ἀπόρους ,λαμβάνοντας μισθόν .
καὶ μάλιστα δὲ σχολάζει τὸ τοιοῦτον πλῆθος ·οὐ γὰρ ἐμποδίζει αὐτοὺς οὐθὲν ἡ τῶν ἰδίων ἐπιμέλεια ,τοὺς δὲ πλουσίους ἐμποδίζει ,ὥστε πολλάκις οὐ κοινωνοῦσι τῆς ἐκκλησίας οὐδὲ τοῦ δικάζειν .
διὸ γίνεται τὸ τῶν ἀπόρων πλῆθος κύριον τῆς πολιτείας ,ἀλλ᾽ οὐχ οἱ νόμοι .
τὰ μὲν οὖν τῆς δημοκρατίας εἴδη τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα διὰ ταύτας τὰς ἀνάγκας ἐστίν ,τάδε δὲ τῆς ὀλιγαρχίας ·
ὅταν μὲν πλείους ἔχωσιν οὐσίαν ,ἐλάττω δὲ καὶ μὴ πολλὴν λίαν ,τὸ τῆς πρώτης ὀλιγαρχίας εἶδός ἐστιν ·
ποιοῦσι γὰρ ἐξουσίαν μετέχειν τῷ κτωμένῳ ,καὶ διὰ τὸ πλῆθος εἶναι τῶν μετεχόντων τοῦ πολιτεύματος ἀνάγκη μὴ τοὺς ἀνθρώπους ἀλλὰ τὸν νόμον εἶναι κύριον [ ὅσῳ γὰρ ἂν πλεῖον ἀπέχωσι τῆς μοναρχίας ,καὶ μήτε τοσαύτην ἔχωσιν οὐσίαν ὥστε σχολάζειν ἀμελοῦντες μήθ᾽ οὕτως ὀλίγην ὥστε τρέφεσθαι ἀπὸ τῆς πόλεως ,ἀνάγκη τὸν νόμον ἀξιοῦν αὐτοῖς ἄρχειν ,ἀλλὰ μὴ αὐτούς ] ·
ἐὰν δὲ δὴ ἐλάττους ὦσιν οἱ τὰς οὐσίας ἔχοντες ἢ οἱ τὸ πρότερον ,πλείω δέ ,τὸ τῆς δευτέρας ὀλιγαρχίας γίνεται εἶδος ·
μᾶλλον γὰρ ἰσχύοντες πλεονεκτεῖν ἀξιοῦσιν ,διὸ αὐτοὶ μὲν αἱροῦνται ἐκ τῶν ἄλλων τοὺς εἰς τὸ πολίτευμα βαδίζοντας ,διὰ δὲ τὸ μήπω οὕτως ἰσχυροὶ εἶναι ὥστ᾽ ἄνευ νόμου ἄρχειν τὸν νόμον τίθενται τοιοῦτον .
ἐὰν δ᾽ ἐπιτείνωσι τῷ ἐλάττονες ὄντες μείζονας οὐσίας ἔχειν ,ἡ τρίτη ἐπίδοσις γίνεται τῆς ὀλιγαρχίας ,τὸ δι᾽ αὑτῶν μὲν τὰς ἀρχὰς ἔχειν ,κατὰ νόμον δὲ τὸν κελεύοντα τῶν τελευτώντων διαδέχεσθαι τοὺς υἱεῖς .
ὅταν δὲ ἤδη πολὺ ὑπερτείνωσι ταῖς οὐσίαις καὶ ταῖς πολυφιλίαις ,ἐγγὺς ἡ τοιαύτη δυναστεία μοναρχίας ἐστίν ,καὶ κύριοι γίνονται οἱ ἄνθρωποι ,ἀλλ᾽ οὐχ ὁ νόμος ·
καὶ τὸ τέταρτον εἶδος τῆς ὀλιγαρχίας τοῦτ᾽ ἐστίν ,ἀντίστροφον τῷ τελευταίῳ τῆς δημοκρατίας .
ἔτι δ᾽ εἰσὶ δύο πολιτεῖαι παρὰ δημοκρατίαν τε καὶ ὀλιγαρχίαν ,ὧν τὴν μὲν ἑτέραν λέγουσί τε πάντες καὶ εἴρηται τῶν τεττάρων πολιτειῶν εἶδος ἕν [ λέγουσι δὲ τέτταρας μοναρχίαν ὀλιγαρχίαν δημοκρατίαν ,τέταρτον δὲ τὴν καλουμένην ἀριστοκρατίαν ] ·πέμπτη δ᾽ ἐστὶν ἣ προσαγορεύεται τὸ κοινὸν ὄνομα πασῶν [ πολιτείαν γὰρ καλοῦσιν ] ,ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ πολλάκις γίνεσθαι λανθάνει τοὺς πειρωμένους ἀριθμεῖν τὰ τῶν πολιτειῶν εἴδη ,καὶ χρῶνται ταῖς τέτταρσι μόνον [ ὥσπερ Πλάτων ] ἐν ταῖς πολιτείαις .ἀριστοκρατίαν μὲν οὖν καλῶς ἔχει καλεῖν περὶ ἧς διήλθομεν ἐν τοῖς πρώτοις λόγοις [ τὴν γὰρ ἐκ 
καὶ γὰρ ἐν ταῖς μὴ ποιουμέναις κοινὴν ἐπιμέλειαν ἀρετῆς εἰσὶν ὅμως τινὲς οἱ εὐδοκιμοῦντες καὶ δοκοῦντες εἶναι ἐπιεικεῖς .
ὅπου οὖν ἡ πολιτεία βλέπει εἴς τε πλοῦτον καὶ ἀρετὴν καὶ δῆμον ,οἷον ἐν Καρχηδόνι ,αὕτη ἀριστοκρατική ἐστιν ,καὶ ἐν αἷς εἰς τὰ δύο μόνον ,οἷον ἡ Λακεδαιμονίων ,εἴς τε ἀρετὴν καὶ δῆμον ,καὶ ἔστι μίξις τῶν δύο τούτων ,δημοκρατίας τε καὶ ἀρετῆς .
ἀριστοκρατίας μὲν οὖν παρὰ τὴν πρώτην τὴν ἀρίστην πολιτείαν ταῦτα δύο εἴδη ,καὶ τρίτον ὅσαι τῆς καλουμένης πολιτείας ῥέπουσι πρὸς τὴν ὀλιγαρχίαν μᾶλλον .
λοιπὸν δ᾽ ἐστὶν ἡμῖν περί τε τῆς ὀνομαζομένης πολιτείας εἰπεῖν καὶ περὶ τυραννίδος .
ἐτάξαμεν δ᾽ οὕτως οὐκ οὖσαν οὔτε ταύτην παρέκβασιν οὔτε τὰς ἄρτι ῥηθείσας ἀριστοκρατίας ,ὅτι τὸ μὲν ἀληθὲς πᾶσαι διημαρτήκασι τῆς ὀρθοτάτης πολιτείας ,ἔπειτα καταριθμοῦνται μετὰ τούτων εἰσί τ᾽ αὐτῶν αὗται παρεκβάσεις ἅσπερ ἐν τοῖς κατ᾽ ἀρχὴν εἴπομεν .
τελευταῖον δὲ περὶ τυραννίδος εὔλογόν ἐστι ποιήσασθαι μνείαν διὰ τὸ πασῶν ἥκιστα ταύτην εἶναι πολιτείαν ,ἡμῖν δὲ τὴν μέθοδον εἶναι περὶ πολιτείας .
δι᾽ ἣν μὲν οὖν αἰτίαν τέτακται τὸν τρόπον τοῦτον ,εἴρηται ·νῦν δὲ δεικτέον ἡμῖν περὶ πολιτείας .
φανερωτέρα γὰρ ἡ δύναμις αὐτῆς διωρισμένων τῶν περὶ ὀλιγαρχίας καὶ δημοκρατίας .
ἔστι γὰρ ἡ πολιτεία ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν μίξις ὀλιγαρχίας καὶ δημοκρατίας .
εἰώθασι δὲ καλεῖν τὰς μὲν ἀποκλινούσας [ὡς] πρὸς τὴν δημοκρατίαν πολιτείας ,τὰς δὲ πρὸς τὴν ὀλιγαρχίαν μᾶλλον ἀριστοκρατίας διὰ τὸ μᾶλλον ἀκολουθεῖν παιδείαν καὶ εὐγένειαν τοῖς εὐπορωτέροις .
ὅθεν καὶ καλοὺς κἀγαθοὺς καὶ γνωρίμους τούτους προσαγορεύουσιν .
ἐπεὶ οὖν ἡ ἀριστοκρατία βούλεται τὴν ὑπεροχὴν ἀπονέμειν τοῖς ἀρίστοις τῶν πολιτῶν ,καὶ τὰς ὀλιγαρχίας εἶναί φασιν ἐκ τῶν καλῶν κἀγαθῶν μᾶλλον .
δοκεῖ δ᾽ εἶναι τῶν ἀδυνάτων τὸ εὐνομεῖσθαι τὴν μὴ ἀριστοκρατουμένην πόλιν ἀλλὰ πονηροκρατουμένην ,ὁμοίως δὲ καὶ ἀριστοκρατεῖσθαι τὴν μὴ εὐνομουμένην .
οὐκ ἔστι δὲ εὐνομία τὸ εὖ κεῖσθαι τοὺς νόμους ,μὴ πείθεσθαι δέ .
διὸ μίαν μὲν εὐνομίαν ὑποληπτέον εἶναι τὸ πείθεσθαι τοῖς κειμένοις νόμοις ,ἑτέραν δὲ τὸ καλῶς κεῖσθαι τοὺς νόμους οἷς ἐμμένουσιν [ ἔστι γὰρ πείθεσθαι καὶ κακῶς κειμένοις ] .
τοῦτο δὲ ἐνδέχεται διχῶς ·
ἢ γὰρ τοῖς ἀρίστοις τῶν ἐνδεχομένων αὐτοῖς ,ἢ τοῖς ἁπλῶς ἀρίστοις .
δοκεῖ δὲ ἀριστοκρατία μὲν εἶναι μάλιστα τὸ τὰς τιμὰς νενεμῆσθαι κατ᾽ ἀρετήν [ ἀριστοκρατίας μὲν γὰρ ὅρος ἀρετή ,ὀλιγαρχίας δὲ πλοῦτος ,δήμου δ᾽ ἐλευθερία ] ·τὸ δ᾽ ὅ τι ἂν δόξῃ τοῖς πλείοσιν ,ἐν πάσαις ὑπάρχει ·
καὶ γὰρ ἐν ὀλιγαρχίᾳ καὶ ἐν ἀριστοκρατίᾳ καὶ ἐν δήμοις ,ὅ τι ἂν δόξῃ τῷ πλείονι μέρει τῶν μετεχόντων τῆς πολιτείας ,τοῦτ᾽ ἐστὶ κύριον .
ἐν μὲν οὖν ταῖς πλείσταις πόλεσι τοῦτο τῆς πολιτείας εἶδος καλεῖται ·μόνον γὰρ ἡ μίξις στοχάζεται τῶν εὐπόρων καὶ τῶν ἀπόρων ,πλούτου καὶ ἐλευθερίας ·[ σχεδὸν γὰρ παρὰ τοῖς πλείστοις οἱ εὔποροι τῶν καλῶν κἀγαθῶν δοκοῦσι κατέχειν χώραν ] ·ἐπεὶ δὲ τρία ἐστὶ τὰ ἀμφισβητοῦντα τῆς ἰσότητος τῆς πολιτείας ,ἐλευθερία πλοῦτος ἀρετή [ τὸ γὰρ τέταρτον ,ὃ καλοῦσιν εὐγένειαν ,ἀκολουθεῖ τοῖς δυσίν ·ἡ γὰρ εὐγένειά ἐστιν ἀρχαῖος πλοῦτος καὶ ἀρετή ] ,φανερὸν ὅτι τὴν μὲν τοῖν δυοῖν μίξιν ,τῶν εὐπόρων καὶ τῶν ἀπόρων ,πολιτείαν λεκτέον ,τὴν δὲ τῶν 
ὅτι μὲν οὖν ἔστι καὶ ἕτερα πολιτείας εἴδη παρὰ μοναρχίαν τε καὶ δημοκρατίαν καὶ ὀλιγαρχίαν ,εἴρηται ,καὶ ποῖα ταῦτα ,καὶ τί διαφέρουσιν ἀλλήλων αἵ τ᾽ ἀριστοκρατίαι καὶ αἱ πολιτεῖαι [τῆς ἀριστοκρατίας[ ·
καὶ ὅτι οὐ πόρρω αὗται ἀλλήλων ,φανερόν .
τίνα δὲ τρόπον γίνεται παρὰ δημοκρατίαν καὶ ὀλιγαρχίαν ἡ καλουμένη πολιτεία ,καὶ πῶς αὐτὴν δεῖ καθιστάναι ,λέγωμεν ἐφεξῆς τοῖς εἰρημένοις .
ἅμα δὲ δῆλον ἔσται καὶ οἷς ὁρίζονται τὴν δημοκρατίαν καὶ τὴν ὀλιγαρχίαν ·
ληπτέον γὰρ τὴν τούτων διαίρεσιν ,εἶτα ἐκ τούτων ἀφ᾽ ἑκατέρας ὥσπερ σύμβολον λαμβάνοντας συνθετέον .
εἰσὶ δὲ ὅροι τρεῖς τῆς συνθέσεως καὶ μίξεως .
ἢ γὰρ ἀμφότερα ληπτέον ἃ ἑκάτεροι νομοθετοῦσιν ,οἷον περὶ τοῦ δικάζειν [ ἐν μὲν γὰρ ταῖς ὀλιγαρχίαις τοῖς εὐπόροις ζημίαν τάττουσιν ἂν μὴ δικάζωσι ,τοῖς δ᾽ ἀπόροις οὐδένα μισθόν ,ἐν δὲ ταῖς δημοκρατίαις τοῖς μὲν ἀπόροις μισθόν ,τοῖς δ᾽ εὐπόροις οὐδεμίαν ζημίαν ·
κοινὸν δὲ καὶ μέσον τούτων ἀμφότερα ταῦτα ,διὸ καὶ πολιτικόν ,μέμεικται γὰρ ἐξ ἀμφοῖν ] ·εἷς μὲν οὖν οὗτος τοῦ συνδυασμοῦ τρόπος ,ἕτερος δὲ τὸ τὸ μέσον λαμβάνειν ὧν ἑκάτεροι τάττουσιν ,οἷον ἐκκλησιάζειν οἱ μὲν ἀπὸ τιμήματος οὐθενὸς ἢ μικροῦ πάμπαν ,οἱ δ᾽ ἀπὸ μακροῦ τιμήματος ,κοινὸν δέ γε οὐδέτερον ,ἀλλὰ τὸ μέσον ἑκατέρου τίμημα τούτων .
τρίτον δ᾽ ἐκ δυοῖν ταγμάτοιν ,τὰ μὲν ἐκ τοῦ ὀλιγαρχικοῦ νόμου τὰ δ᾽ ἐκ τοῦ δημοκρατικοῦ .
λέγω δ᾽ οἷον δοκεῖ δημοκρατικὸν μὲν εἶναι τὸ κληρωτὰς εἶναι τὰς ἀρχάς ,τὸ δ᾽ αἱρετὰς ὀλιγαρχικόν ,καὶ δημοκρατικὸν μὲν τὸ μὴ ἀπὸ τιμήματος ,ὀλιγαρχικὸν δὲ τὸ ἀπὸ τιμήματος ·
ἀριστοκρατικὸν τοίνυν καὶ πολιτικὸν τὸ ἐξ ἑκατέρας ἑκάτερον λαβεῖν ,ἐκ μὲν τῆς ὀλιγαρχίας τὸ αἱρετὰς ποιεῖν τὰς ἀρχάς ,ἐκ δὲ τῆς δημοκρατίας τὸ μὴ ἀπὸ τιμήματος .
ὁ μὲν οὖν τρόπος τῆς μίξεως οὗτος ·
τοῦ δ᾽ εὖ μεμεῖχθαι δημοκρατίαν καὶ ὀλιγαρχίαν ὅρος ,ὅταν ἐνδέχηται λέγειν τὴν αὐτὴν πολιτείαν δημοκρατίαν καὶ ὀλιγαρχίαν .
δῆλον γὰρ ὅτι τοῦτο πάσχουσιν οἱ λέγοντες διὰ τὸ μεμεῖχθαι καλῶς ·πέπονθε δὲ τοῦτο καὶ τὸ μέσον ,ἐμφαίνεται γὰρ ἑκάτερον ἐν αὐτῷ τῶν ἄκρων ·
ὅπερ συμβαίνει περὶ τὴν Λακεδαιμονίων πολιτείαν .
πολλοὶ γὰρ ἐγχειροῦσι λέγειν ὡς δημοκρατίας οὔσης διὰ τὸ δημοκρατικὰ πολλὰ τὴν τάξιν ἔχειν ,οἷον πρῶτον τὸ περὶ τὴν τροφὴν τῶν παίδων [ ὁμοίως γὰρ οἱ τῶν πλουσίων τρέφονται τοῖς τῶν πενήτων ,καὶ παιδεύονται τὸν τρόπον τοῦτον ὃν ἂν δύναιντο καὶ τῶν πενήτων οἱ παῖδες ] ,ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῆς ἐχομένης ἡλικίας ,καὶ ὅταν ἄνδρες γένωνται ,τὸν αὐτὸν τρόπον [ οὐθὲν γὰρ διάδηλος ὁ πλούσιος καὶ ὁ πένης οὕτω ] τὰ περὶ τὴν τροφὴν ταὐτὰ πᾶσιν ἐν τοῖς συσσιτίοις ,καὶ τὴν ἐσθῆτα οἱ πλούσιοι τοιαύτην οἵαν ἄν τις παρασκευάσαι δύναιτο καὶ τῶν πενήτων 
οἱ δ᾽ ὀλιχαρχίαν διὰ τὸ πολλὰ ἔχειν ὀλιγαρχικά ,οἷον τὸ πάσας αἱρετὰς εἶναι καὶ μηδεμίαν κληρωτήν ,καὶ ὀλίγους εἶναι κυρίους θανάτου καὶ φυγῆς ,καὶ ἄλλα τοιαῦτα πολλά .
δεῖ δ᾽ ἐν τῇ πολιτείᾳ τῇ μεμειγμένῃ καλῶς ἀμφότερα δοκεῖν εἶναι καὶ μηδέτερον ,καὶ σῴζεσθαι δι᾽ αὑτῆς καὶ μὴ ἔξωθεν ,καὶ δι᾽ αὑτῆς μὴ τῷ πλείους ἔξωθεν εἶναι τοὺς βουλομένους [ εἴη γὰρ ἂν καὶ πονηρᾷ πολιτείᾳ τοῦθ᾽ ὑπάρχον ] ἀλλὰ τῷ μηδ᾽ ἂν βούλεσθαι πολιτείαν ἑτέραν μηθὲν τῶν τῆς πόλεως μορίων ὅλως .
τίνα μὲν οὖν τρόπον δεῖ καθιστάναι πολιτείαν ,ὁμοίως δὲ καὶ τὰς ὀνομαζομένας ἀριστοκρατίας ,νῦν εἴρηται .
περὶ δὲ τυραννίδος ἦν ἡμῖν λοιπὸν εἰπεῖν ,οὐχ ὡς ἐνούσης πολυλογίας περὶ αὐτήν ,ἀλλ᾽ ὅπως λάβῃ τῆς μεθόδου τὸ μέρος ,ἐπειδὴ καὶ ταύτην τίθεμεν τῶν πολιτειῶν τι μέρος .
περὶ μὲν οὖν βασιλείας διωρίσαμεν ἐν τοῖς πρώτοις λόγοις ,ἐν οἷς περὶ τῆς μάλιστα λεγομένης βασιλείας ἐποιούμεθα τὴν σκέψιν ,πότερον ἀσύμφορος ἢ συμφέρει ταῖς πόλεσιν ,καὶ τίνα καὶ πόθεν δεῖ καθιστάναι ,καὶ πῶς ·
τυραννίδος δ᾽ εἴδη δύο μὲν διείλομεν ἐν οἷς περὶ βασιλείας ἐπεσκοποῦμεν ,διὰ τὸ τὴν δύναμιν ἐπαλλάττειν πως αὐτῶν καὶ πρὸς τὴν βασιλείαν ,διὰ τὸ κατὰ νόμον εἶναι ἀμφοτέρας ταύτας τὰς ἀρχάς [ ἔν τε γὰρ τῶν βαρβάρων τισὶν αἱροῦνται αὐτοκράτορας μονάρχους ,καὶ τὸ παλαιὸν ἐν τοῖς ἀρχαίοις Ἕλλησιν ἐγίγνοντό τινες μόναρχοι τὸν τρόπον τοῦτον ,οὓς ἐκάλουν αἰσυμνήτας ] ,ἔχουσι δέ τινας πρὸς ἀλλήλας αὗται διαφοράς ,ἦσαν δὲ διὰ μὲν τὸ κατὰ νόμον βασιλικαὶ καὶ διὰ τὸ μοναρχεῖν ἑκόντων ,τυραννικαὶ δὲ διὰ τὸ δεσποτικῶς ἄρχειν καὶ κατὰ τὴν αὑτῶν γνώμην ·
τρίτον δὲ εἶδος τυραννίδος ,ἥπερ μάλιστ᾽ εἶναι δοκεῖ τυραννίς ,ἀντίστροφος οὖσα τῇ παμβασιλείᾳ .
τοιαύτην δ᾽ ἀναγκαῖον εἶναι τυραννίδα τὴν μοναρχίαν ἥτις ἀνυπεύθυνος ἄρχει τῶν ὁμοίων καὶ βελτιόνων πάντων πρὸς τὸ σφέτερον αὐτῆς συμφέρον ,ἀλλὰ μὴ πρὸς τὸ τῶν ἀρχομένων .
διόπερ ἀκούσιος ·οὐθεὶς γὰρ ἑκὼν ὑπομένει τῶν ἐλευθέρων τὴν τοιαύτην ἀρχήν .τυραννίδος μὲν οὖν εἴδη ταῦτα καὶ τοσαῦτα διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας .τίς δ᾽ ἀρίστη πολιτεία καὶ τίς ἄριστος βίος ταῖς πλείσταις πόλεσι καὶ τοῖς πλείστοις τῶν ἀνθρώπων ,μήτε πρὸς ἀρετὴν συγκρίνουσι τὴν ὑπὲρ τοὺς ἰδιώτας ,μήτε πρὸς παιδείαν ἣ φύσεως δεῖται καὶ χορηγίας τυχηρᾶς ,μήτε πρὸς πολιτείαν τὴν κατ᾽ εὐχὴν γινομένην ,ἀλλὰ βίον τε τὸν τοῖς πλείστοις κοινωνῆσαι δυνατὸν καὶ πολιτείαν ἧς τὰς πλείστας πόλεις ἐνδέχεται μετασχεῖν ; 
καὶ γὰρ ἃς καλοῦσιν ἀριστοκρατίας ,περὶ ὧν νῦν εἴπομεν ,τὰ μὲν ἐξωτέρω πίπτουσι ταῖς πλείσταις τῶν πόλεων ,τὰ δὲ γειτνιῶσι τῇ καλουμένῃ πολιτείᾳ [ διὸ περὶ ἀμφοῖν ὡς μιᾶς λεκτέον ] .
ἡ δὲ δὴ κρίσις περὶ ἁπάντων τούτων ἐκ τῶν αὐτῶν στοιχείων ἐστίν .
εἰ γὰρ καλῶς ἐν τοῖς Ἠθικοῖς εἴρηται τὸ τὸν εὐδαίμονα βίον εἶναι τὸν κατ᾽ ἀρετὴν ἀνεμπόδιστον ,μεσότητα δὲ τὴν ἀρετήν ,τὸν μέσον ἀναγκαῖον εἶναι βίον βέλτιστον ,τὸ τῆς ἑκάστοις ἐνδεχομένης τυχεῖν μεσότητος ·
τοὺς δὲ αὐτοὺς τούτους ὅρους ἀναγκαῖον εἶναι καὶ πόλεως ἀρετῆς καὶ κακίας καὶ πολιτείας ·ἡ γὰρ πολιτεία βίος τίς ἐστι πόλεως .
ἐν ἁπάσαις δὴ ταῖς πόλεσιν ἔστι τρία μέρη τῆς πόλεως ,οἱ μὲν εὔποροι σφόδρα ,οἱ δὲ ἄποροι σφόδρα ,οἱ δὲ τρίτοι οἱ μέσοι τούτων .
ἐπεὶ τοίνυν ὁμολογεῖται τὸ μέτριον ἄριστον καὶ τὸ μέσον ,φανερὸν ὅτι καὶ τῶν εὐτυχημάτων ἡ κτῆσις ἡ μέση βελτίστη πάντων .
ῥᾴστη γὰρ τῷ λόγῳ πειθαρχεῖν ,ὑπέρκαλον δὲ ἢ ὑπερίσχυρον ἢ ὑπερευγενῆ ἢ ὑπερπλούσιον ὄντα ,ἢ τἀναντία τούτοις ,ὑπέρπτωχον ἢ ὑπερασθενῆ ἢ σφόδρα ἄτιμον ,χαλεπὸν τῷ λόγῳ ἀκολουθεῖν ·
γίγνονται γὰρ οἱ μὲν ὑβρισταὶ καὶ μεγαλοπόνηροι μᾶλλον ,οἱ δὲ κακοῦργοι καὶ μικροπόνηροι λίαν ,τῶν δ᾽ ἀδικημάτων τὰ μὲν γίγνεται δι᾽ ὕβριν τὰ δὲ διὰ κακουργίαν .
ἔτι δὲ ἥκισθ᾽ οὗτοι φυγαρχοῦσι καὶ σπουδαρχοῦσιν ,ταῦτα δ᾽ ἀμφότερα βλαβερὰ ταῖς πόλεσιν .
πρὸς δὲ τούτοις οἱ μὲν ἐν ὑπεροχαῖς εὐτυχημάτων ὄντες ,ἰσχύος καὶ πλούτου καὶ φίλων καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων ,ἄρχεσθαι οὔτε βούλονται οὔτε ἐπίστανται [ καὶ τοῦτ᾽ εὐθὺς οἴκοθεν ὑπάρχει παισὶν οὖσιν ·διὰ γὰρ τὴν τρυφὴν οὐδ᾽ ἐν τοῖς διδασκαλείοις ἄρχεσθαι σύνηθες αὐτοῖς ] ,οἱ δὲ καθ᾽ ὑπερβολὴν ἐν ἐνδείᾳ τούτων ταπεινοὶ λίαν .ὥσθ᾽ οἱ μὲν ἄρχειν οὐκ ἐπίστανται ,ἀλλ᾽ ἄρχεσθαι δουλικὴν ἀρχήν ,οἱ δ᾽ ἄρχεσθαι μὲν οὐδεμίαν ἀρχήν ,ἄρχειν δὲ δεσποτικὴν ἀρχήν .
γίνεται οὖν δούλων καὶ δεσποτῶν πόλις ,ἀλλ᾽ οὐκ ἐλευθέρων ,καὶ τῶν μὲν φθονούντων τῶν δὲ καταφρονούντων ·
ἃ πλεῖστον ἀπέχει φιλίας καὶ κοινωνίας πολιτικῆς ·ἡ γὰρ κοινωνία φιλικόν ·οὐδὲ γὰρ ὁδοῦ βούλονται κοινωνεῖν τοῖς ἐχθροῖς .
βούλεται δέ γε ἡ πόλις ἐξ ἴσων εἶναι καὶ ὁμοίων ὅτι μάλιστα ,τοῦτο δ᾽ ὑπάρχει μάλιστα τοῖς μέσοις .
ὥστ᾽ ἀναγκαῖον ἄριστα πολιτεύεσθαι ταύτην τὴν πόλιν ἐστὶν ἐξ ὧν φαμὲν φύσει τὴν σύστασιν εἶναι τῆς πόλεως .
καὶ σῴζονται δ᾽ ἐν ταῖς πόλεσιν οὗτοι μάλιστα τῶν πολιτῶν .
οὔτε γὰρ αὐτοὶ τῶν ἀλλοτρίων ,ὥσπερ οἱ πένητες ,ἐπιθυμοῦσιν ,οὔτε τῆς τούτων ἕτεροι ,καθάπερ τῆς τῶν πλουσίων οἱ πένητες ἐπιθυμοῦσιν ·
καὶ διὰ τὸ μήτ᾽ ἐπιβουλεύεσθαι μήτ᾽ ἐπιβουλεύειν ἀκινδύνως διάγουσιν .
διὰ τοῦτο καλῶς ηὔξατο Φωκυλίδης πολλὰ μέσοισιν ἄριστα ·
μέσος θέλω ἐν πόλει εἶναι .
δῆλον ἄρα ὅτι καὶ ἡ κοινωνία ἡ πολιτικὴ ἀρίστη ἡ διὰ τῶν μέσων ,καὶ τὰς τοιαύτας ἐνδέχεται εὖ πολιτεύεσθαι πόλεις ἐν αἷς δὴ πολὺ τὸ μέσον καὶ κρεῖττον ,μάλιστα μὲν ἀμφοῖν ,εἰ δὲ μή ,θατέρου μέρους ·
διόπερ εὐτυχία μεγίστη τοὺς πολιτευομένους οὐσίαν ἔχειν μέσην καὶ ἱκανήν ,
ὡς ὅπου οἱ μὲν πολλὰ σφόδρα κέκτηνται οἱ δὲ μηθέν ,ἢ δῆμος ἔσχατος γίγνεται ἢ ὀλιγαρχία ἄκρατος ,ἢ τυραννὶς δι᾽ ἀμφοτέρας τὰς ὑπερβολάς ·καὶ γὰρ ἐκ δημοκρατίας τῆς νεανικωτάτης καὶ ἐξ ὀλιγαρχίας γίγνεται τυραννίς ,ἐκ δὲ τῶν μέσων καὶ τῶν σύνεγγυς πολὺ ἧττον .
τὴν δ᾽ αἰτίαν ὕστερον ἐν τοῖς περὶ τὰς μεταβολὰς τῶν πολιτειῶν ἐροῦμεν .
ὅτι δ᾽ ἡ μέση βελτίστη ,φανερόν ·
μόνη γὰρ ἀστασίαστος ·ὅπου γὰρ πολὺ τὸ διὰ μέσου ,ἥκιστα στάσεις καὶ διαστάσεις γίγνονται τῶν πολιτῶν .καὶ αἱ μεγάλαι πόλεις ἀστασιαστότεραι διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν ,ὅτι πολὺ τὸ μέσον ·ἐν δὲ ταῖς μικραῖς ῥᾴδιόν τε διαλαβεῖν εἰς δύο πάντας ,ὥστε μηθὲν καταλιπεῖν μέσον ,καὶ πάντες σχεδὸν ἄποροι ἢ εὔποροί εἰσι .
καὶ αἱ δημοκρατίαι δὲ ἀσφαλέστεραι τῶν ὀλιγαρχιῶν εἰσι καὶ πολυχρονιώτεραι διὰ τοὺς μέσους [ πλείους τε γάρ εἰσι καὶ μᾶλλον μετέχουσι τῶν τιμῶν ἐν ταῖς δημοκρατίαις ἢ ταῖς ὀλιγαρχίαις ] ,ἐπεὶ ὅταν ἄνευ τούτων τῷ πλήθει ὑπερτείνωσιν οἱ ἄποροι ,κακοπραγία γίνεται καὶ ἀπόλλυνται ταχέως .
σημεῖον δὲ δεῖ νομίζειν καὶ τὸ τοὺς βελτίστους νομοθέτας εἶναι τῶν μέσων πολιτῶν ·
Σόλων τε γὰρ ἦν τούτων [ δηλοῖ δ᾽ ἐκ τῆς ποιήσεως ] καὶ Λυκοῦργος [ οὐ γὰρ ἦν βασιλεύς ] καὶ Χαρώνδας καὶ σχεδὸν οἱ πλεῖστοι τῶν ἄλλων .
φανερὸν δ᾽ ἐκ τούτων καὶ διότι αἱ πλεῖσται πολιτεῖαι αἱ μὲν δημοκρατικαί εἰσιν αἱ δ᾽ ὀλιγαρχικαί .
διὰ γὰρ τὸ ἐν ταύταις πολλάκις ὀλίγον εἶναι τὸ μέσον ,αἰεὶ ὁπότεροι ἂν ὑπερέχωσιν ,εἴθ᾽ οἱ τὰς οὐσίας ἔχοντες εἴθ᾽ ὁ δῆμος ,οἱ τὸ μέσον ἐκβαίνοντες καθ᾽ αὑτοὺς ἄγουσι τὴν πολιτείαν ,ὥστε ἢ δῆμος γίγνεται ἢ ὀλιγαρχία .
πρὸς δὲ τούτοις διὰ τὸ στάσεις γίγνεσθαι καὶ μάχας πρὸς ἀλλήλους τῷ δήμῳ καὶ τοῖς εὐπόροις ,ὁποτέροις ἂν μᾶλλον συμβῇ κρατῆσαι τῶν ἐναντίων ,οὐ καθιστᾶσι κοινὴν πολιτείαν οὐδ᾽ ἴσην ,ἀλλὰ τῆς νίκης ἆθλον τὴν ὑπεροχὴν τῆς πολιτείας λαμβάνουσιν ,καὶ οἱ μὲν δημοκρατίαν οἱ δ᾽ ὀλιγαρχίαν ποιοῦσιν .
ἔτι δὲ καὶ τῶν ἐν ἡγεμονίᾳ γενομένων τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν παρ᾽ αὑτοῖς ἑκάτεροι πολιτείαν ἀποβλέποντες οἱ μὲν δημοκρατίας ἐν ταῖς πόλεσι καθίστασαν οἱ δ᾽ ὀλιγαρχίας ,οὐ πρὸς τὸ τῶν πόλεων συμφέρον σκοποῦντες ἀλλὰ πρὸς τὸ σφέτερον αὐτῶν ,ὥστε διὰ ταύτας τὰς αἰτίας ἢ μηδέποτε τὴν μέσην γίνεσθαι πολιτείαν ἢ ὀλιγάκις καὶ παρ᾽ ὀλίγοις ·
εἷς γὰρ ἀνὴρ συνεπείσθη μόνος τῶν πρότερον ἐφ᾽ ἡγεμονίᾳ γενομένων ταύτην ἀποδοῦναι τὴν τάξιν ,ἤδη δὲ καὶ τοῖς ἐν ταῖς πόλεσιν ἔθος καθέστηκε μηδὲ βούλεσθαι τὸ ἴσον ,
ἀλλ᾽ ἢ ἄρχειν ζητεῖν ἢ κρατουμένους ὑπομένειν .
τίς μὲν οὖν ἀρίστη πολιτεία ,καὶ διὰ τίν᾽ αἰτίαν ,ἐκ τούτων φανερόν ·
τῶν δ᾽ ἄλλων πολιτειῶν ,ἐπειδὴ πλείους δημοκρατίας καὶ πλείους ὀλιγαρχίας φαμὲν εἶναι ,ποίαν πρώτην θετέον καὶ δευτέραν καὶ τοῦτον δὴ τὸν τρόπον ἐχομένην τῷ τὴν μὲν εἶναι βελτίω τὴν δὲ χείρω ,διωρισμένης τῆς ἀρίστης οὐ χαλεπὸν ἰδεῖν .
ἀεὶ γὰρ ἀναγκαῖον εἶναι βελτίω τὴν ἐγγύτατα ταύτης ,χείρω δὲ τὴν ἀφεστηκυῖαν τοῦ μέσου πλεῖον ,ἂν μὴ πρὸς ὑπόθεσιν κρίνῃ τις .
λέγω δὲ τὸ πρὸς ὑπόθεσιν ,ὅτι πολλάκις ,οὔσης ἄλλης πολιτείας αἱρετωτέρας ,ἐνίοις οὐδὲν κωλύει συμφέρειν ἑτέραν μᾶλλον εἶναι πολιτείαν .
τίς δὲ πολιτεία τίσι καὶ ποία συμφέρει ποίοις ,ἐχόμενόν ἐστι τῶν εἰρημένων διελθεῖν .
ληπτέον δὴ πρῶτον περὶ πασῶν καθόλου ταὐτόν ·
δεῖ γὰρ κρεῖττον εἶναι τὸ βουλόμενον μέρος τῆς πόλεως τοῦ μὴ βουλομένου μένειν τὴν πολιτείαν .
ἔστι δὲ πᾶσα πόλις ἔκ τε τοῦ ποιοῦ καὶ ποσοῦ .
λέγω δὲ ποιὸν μὲν ἐλευθερίαν πλοῦτον παιδείαν εὐγένειαν ,ποσὸν δὲ τὴν τοῦ πλήθους ὑπεροχήν .
ἐνδέχεται δὲ τὸ μὲν ποιὸν ὑπάρχειν ἑτέρῳ μέρει τῆς πόλεως ,ἐξ ὧν συνέστηκε μερῶν ἡ πόλις ,ἄλλῳ δὲ μέρει τὸ ποσόν ,οἷον πλείους τὸν ἀριθμὸν εἶναι τῶν γενναίων τοὺς ἀγεννεῖς ἢ τῶν πλουσίων τοὺς ἀπόρους ,μὴ μέντοι τοσοῦτον ὑπερέχειν τῷ ποσῷ ὅσον λείπεται τῷ ποιῷ .
διὸ ταῦτα πρὸς ἄλληλα συγκριτέον .
ὅπου μὲν οὖν ὑπερέχει τὸ τῶν ἀπόρων πλῆθος τὴν εἰρημένην ἀναλογίαν ,ἐνταῦθα πέφυκεν εἶναι δημοκρατίαν ,καὶ ἕκαστον εἶδος δημοκρατίας κατὰ τὴν ὑπεροχὴν τοῦ δήμου ἑκάστου ,οἷον ἐὰν μὲν τὸ τῶν γεωργῶν ὑπερτείνῃ πλῆθος ,τὴν πρώτην δημοκρατίαν ,ἐὰν δὲ τὸ τῶν βαναύσων καὶ μισθαρνούντων ,τὴν τελευταίαν ,ὁμοίως δὲ καὶ τὰς ἄλλας τὰς μεταξὺ τούτων ·
ὅπου δὲ τὸ τῶν εὐπόρων καὶ γνωρίμων μᾶλλον ὑπερτείνει τῷ ποιῷ ἢ λείπεται τῷ ποσῷ ,ἐνταῦθα ὀλιγαρχίαν ,καὶ τῆς ὀλιγαρχίας τὸν αὐτὸν τρόπον ἕκαστον εἶδος κατὰ τὴν ὑπεροχὴν τοῦ ὀλιγαρχικοῦ πλήθους .
δεῖ δ᾽ ἀεὶ τὸν νομοθέτην ἐν τῇ πολιτείᾳ προσλαμβάνειν τοὺς μέσους ·
ἄν τε γὰρ ὀλιγαρχικοὺς τοὺς νόμους τιθῇ ,στοχάζεσθαι χρὴ τῶν μέσων ,ἐάν τε δημοκρατικούς ,προσάγεσθαι τοῖς νόμοις τούτους .
ὅπου δὲ τὸ τῶν μέσων ὑπερτείνει πλῆθος ἢ συναμφοτέρων τῶν ἄκρων ἢ καὶ θατέρου μόνον ,ἐνταῦθ᾽ ἐνδέχεται πολιτείαν εἶναι μόνιμον .
οὐθὲν γὰρ φοβερὸν μή ποτε συμφωνήσωσιν οἱ πλούσιοι τοῖς πένησιν ἐπὶ τούτους ·
ἐν μέρει γὰρ ἄρχειν οὐκ ἂν ὑπομείνειαν διὰ τὴν ἀπιστίαν τὴν πρὸς ἀλλήλους ·
πανταχοῦ δὲ πιστότατος ὁ διαιτητής ,διαιτητὴς δ᾽ ὁ μέσος .
ὅσῳ δ᾽ ἂν ἄμεινον ἡ πολιτεία μειχθῇ ,τοσούτῳ μονιμωτέρα .
διαμαρτάνουσι δὲ πολλοὶ καὶ τῶν τὰς ἀριστοκρατικὰς βουλομένων ποιεῖν πολιτείας ,οὐ μόνον ἐν τῷ πλεῖον νέμειν τοῖς εὐπόροις ,ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παρακρούεσθαι τὸν δῆμον .
ἀνάγκη γὰρ χρόνῳ ποτὲ ἐκ τῶν ψευδῶν ἀγαθῶν ἀληθὲς συμβῆναι κακόν ·αἱ γὰρ πλεονεξίαι τῶν πλουσίων ἀπολλύασι μᾶλλον τὴν πολιτείαν ἢ αἱ τοῦ δήμου .
ἔστι δ᾽ ὅσα προφάσεως χάριν ἐν ταῖς πολιτείαις σοφίζονται πρὸς τὸν δῆμον πέντε τὸν ἀριθμόν ,περὶ ἐκκλησίαν ,περὶ τὰς ἀρχάς ,περὶ δικαστήρια ,περὶ ὅπλισιν ,περὶ γυμνασίαν ·
περὶ ἐκκλησίαν μὲν τὸ ἐξεῖναι ἐκκλησιάζειν πᾶσι ,ζημίαν δὲ ἐπικεῖσθαι τοῖς εὐπόροις ἐὰν μὴ ἐκκλησιάζωσιν ,ἢ μόνοις ἢ μείζω πολλῷ ,περὶ δὲ τὰς ἀρχὰς τὸ τοῖς μὲν ἔχουσι τίμημα μὴ ἐξεῖναι ἐξόμνυσθαι ,τοῖς δ᾽ ἀπόροις ἐξεῖναι ,καὶ περὶ τὰ δικαστήρια τοῖς μὲν εὐπόροις εἶναι ζημίαν ἂν μὴ δικάζωσι ,τοῖς δ᾽ ἀπόροις ἄδειαν ,ἢ τοῖς μὲν μεγάλην τοῖς δὲ μικράν ,ὥσπερ ἐν τοῖς Χαρώνδου νόμοις .
ἐνιαχοῦ δ᾽ ἔξεστι μὲν πᾶσιν ἀπογραψαμένοις ἐκκλησιάζειν καὶ δικάζειν ,ἐὰν δὲ ἀπογραψάμενοι μήτ᾽ ἐκκλησιάζωσι μήτε δικάζωσιν ,ἐπίκεινται μεγάλαι ζημίαι τούτοις ,ἵνα διὰ μὲν τὴν ζημίαν φεύγωσι τὸ ἀπογράφεσθαι ,διὰ δὲ τὸ μὴ ἀπογράφεσθαι μὴ δικάζωσι μηδ᾽ ἐκκλησιάζωσιν .
τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ περὶ τοῦ ὅπλα κεκτῆσθαι καὶ τοῦ γυμνάζεσθαι νομοθετοῦσιν .
τοῖς μὲν γὰρ ἀπόροις ἔξεστι μὴ κεκτῆσθαι ,τοῖς δ᾽ εὐπόροις ἐπιζήμιον μὴ κεκτημένοις ,κἂν μὴ γυμνάζωνται ,τοῖς μὲν οὐδεμία ζημία ,τοῖς δ᾽ εὐπόροις ἐπιζήμιον ,ὅπως οἱ μὲν διὰ τὴν ζημίαν μετέχωσιν ,οἱ δὲ διὰ τὸ μὴ φοβεῖσθαι μὴ μετέχωσιν .
ταῦτα μὲν οὖν ὀλιγαρχικὰ σοφίσματα τῆς νομοθεσίας ·
ἐν δὲ ταῖς δημοκρατίαις πρὸς ταῦτ᾽ ἀντισοφίζονται .
τοῖς μὲν γὰρ ἀπόροις μισθὸν πορίζουσιν ἐκκλησιάζουσι καὶ δικάζουσιν ,τοῖς δ᾽ εὐπόροις οὐδεμίαν τάττουσι ζημίαν .
ὥστε φανερὸν ὅτι εἴ τις βούλεται μιγνύναι δικαίως ,δεῖ τὰ παρ᾽ ἑκατέροις συνάγειν καὶ τοῖς μὲν μισθὸν πορίζειν τοῖς δὲ ζημίαν ·
οὕτω γὰρ ἂν κοινωνοῖεν ἅπαντες ,ἐκείνως δ᾽ ἡ πολιτεία γίγνεται τῶν ἑτέρων μόνον .
δεῖ δὲ τὴν πολιτείαν εἶναι μὲν ἐκ τῶν τὰ ὅπλα ἐχόντων μόνον ·τοῦ δὲ τιμήματος τὸ πλῆθος ἁπλῶς μὲν ὁρισαμένους οὐκ ἔστιν εἰπεῖν τοσοῦτον δεῖν ὑπάρχειν ,ἀλλὰ σκεψαμένους τὸ ποῖον ἐπιβάλλει μακρότατον ὥστε τοὺς μετέχοντας τῆς πολιτείας εἶναι πλείους τῶν μὴ μετεχόντων ,τοῦτο τάττειν .
ἐθέλουσι γὰρ οἱ πένητες καὶ μὴ μετέχοντες τῶν τιμῶν ἡσυχίαν ἔχειν ,ἐὰν μήτε ὑβρίζῃ τις αὐτοὺς μήτε ἀφαιρῆται μηθὲν τῆς οὐσίας .
ἀλλὰ τοῦτο οὐ ῥᾴδιον ·οὐ γὰρ ἀεὶ συμβαίνει χαρίεντας εἶναι τοὺς μετέχοντας τοῦ πολιτεύματος .
καὶ εἰώθασι δέ ,ὅταν πόλεμος ᾖ ,ὀκνεῖν ,ἂν μὴ λαμβάνωσι τροφήν ,ἄποροι δὲ ὦσιν ·
ἐὰν δὲ πορίζῃ τις τροφήν ,βούλονται πολεμεῖν .
ἔστι δὲ ἡ πολιτεία παρ᾽ ἐνίοις οὐ μόνον ἐκ τῶν ὁπλιτευόντων ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ὡπλιτευκότων ·
ἐν Μαλιεῦσι δὲ ἡ μὲν πολιτεία ἦν ἐκ τούτων ,τὰς δὲ ἀρχὰς ᾑροῦντο ἐκ τῶν στρατευομένων .
καὶ ἡ πρώτη δὲ πολιτεία ἐν τοῖς Ἕλλησιν ἐγένετο μετὰ τὰς βασιλείας ἐκ τῶν πολεμούντων ,ἡ μὲν ἐξ ἀρχῆς ἐκ τῶν ἱππέων [ τὴν γὰρ ἰσχὺν καὶ τὴν ὑπεροχὴν ἐν τοῖς ἱππεῦσιν ὁ πόλεμος εἶχεν ·
ἄνευ μὲν γὰρ συντάξεως ἄχρηστον τὸ ὁπλιτικόν ,αἱ δὲ περὶ τῶν τοιούτων ἐμπειρίαι καὶ τάξεις ἐν τοῖς ἀρχαίοις οὐχ ὑπῆρχον ,ὥστ᾽ ἐν τοῖς ἱππεῦσιν εἶναι τὴν ἰσχύν ] ,αὐξανομένων δὲ τῶν πόλεων καὶ τῶν ἐν τοῖς ὅπλοις ἰσχυσάντων μᾶλλον πλείους μετεῖχον τῆς πολιτείας ·
διόπερ ἃς νῦν καλοῦμεν πολιτείας ,οἱ πρότερον ἐκάλουν δημοκρατίας ·
ἦσαν δὲ αἱ ἀρχαῖαι πολιτεῖαι εὐλόγως ὀλιγαρχικαὶ καὶ βασιλικαί .δι᾽ ὀλιγανθρωπίαν γὰρ οὐκ εἶχον πολὺ τὸ μέσον ,ὥστ᾽ ὀλίγοι τε ὄντες τὸ πλῆθος καὶ κατὰ τὴν σύνταξιν φαῦλοι ὑπέμενον τὸ ἄρχεσθαι .
διὰ τίνα μὲν οὖν εἰσιν αἰτίαν αἱ πολιτεῖαι πλείους ,καὶ διὰ τί παρὰ τὰς λεγομένας ἕτεραι [ δημοκρατία τε γὰρ οὐ μία τὸν ἀριθμόν ἐστι ,καὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως ] ,ἔτι δὲ τίνες αἱ διαφοραὶ καὶ διὰ τίνα αἰτίαν συμβαίνει ,πρὸς δὲ τούτοις τίς ἀρίστη τῶν πολιτειῶν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰπεῖν ,καὶ τῶν ἄλλων ποία ποίοις ἁρμόττει τῶν πολιτειῶν ,εἴρηται .
πάλιν δὲ καὶ κοινῇ καὶ χωρὶς περὶ ἑκάστης λέγωμεν περὶ τῶν ἐφεξῆς ,λαβόντες ἀρχὴν τὴν προσήκουσαν αὐτῶν .
ἔστι δὴ τρία μόρια τῶν πολιτειῶν πασῶν ,περὶ ὧν δεῖ θεωρεῖν τὸν σπουδαῖον νομοθέτην ἑκάστῃ τὸ συμφέρον ·
ὧν ἐχόντων καλῶς ἀνάγκη τὴν πολιτείαν ἔχειν καλῶς ,καὶ τὰς πολιτείας ἀλλήλων διαφέρειν ἐν τῷ διαφέρειν ἕκαστον τούτων .
ἔστι δὲ τῶν τριῶν τούτων ἓν μὲν τί τὸ βουλευόμενον περὶ τῶν κοινῶν ,
δεύτερον δὲ τὸ περὶ τὰς ἀρχάς ,τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τίνας δεῖ καὶ τίνων εἶναι κυρίας ,καὶ ποίαν τινὰ δεῖ γίνεσθαι τὴν αἵρεσιν αὐτῶν ,τρίτον δέ τί τὸ δικάζον .
κύριον δ᾽ ἐστὶ τὸ βουλευόμενον περὶ πολέμου καὶ εἰρήνης ,καὶ συμμαχίας καὶ διαλύσεως ,καὶ περὶ νόμων ,καὶ περὶ θανάτου καὶ φυγῆς καὶ δημεύσεως ,καὶ περὶ ἀρχῶν αἱρέσεως καὶ τῶν εὐθυνῶν .
ἀναγκαῖον δ᾽ ἤτοι πᾶσι τοῖς πολίταις ἀποδίδοσθαι πάσας ταύτας τὰς κρίσεις ἢ τισὶ πάσας [ οἷον ἀρχῇ τινὶ μιᾷ ἢ πλείοσιν ,ἢ ἑτέραις ἑτέρας ] ἢ τινὰς μὲν αὐτῶν πᾶσι τινὰς δὲ τισίν .
τὸ μὲν οὖν πάντας καὶ περὶ ἁπάντων δημοτικόν ·τὴν τοιαύτην γὰρ ἰσότητα ζητεῖ ὁ δῆμος .εἰσὶ δὲ οἱ τρόποι τοῦ πάντας πλείους ,εἷς μὲν τὸ κατὰ μέρος ἀλλὰ μὴ πάντας ἀθρόους [ ὥσπερ ἐν τῇ πολιτείᾳ τῇ Τηλεκλέους ἐστὶ τοῦ Μιλησίου ·
καὶ ἐν ἄλλαις δὲ πολιτείαις βουλεύονται αἱ συναρχίαι συνιοῦσαι ,εἰς δὲ τὰς ἀρχὰς βαδίζουσι πάντες κατὰ μέρος ἐκ τῶν φυλῶν καὶ τῶν μορίων τῶν ἐλαχίστων παντελῶς ,ἕως ἂν διεξέλθῃ διὰ πάντων ] ,συνιέναι δὲ μόνον περί τε νόμων θέσεως καὶ τῶν περὶ τῆς πολιτείας ,καὶ τὰ παραγγελλόμενα ἀκουσομένους ὑπὸ τῶν ἀρχόντων ·
ἄλλος δὲ τρόπος τὸ πάντας ἀθρόους ,συνιέναι δὲ μόνον πρός τε τὰς ἀρχαιρεσίας [αἱρησομένους] καὶ πρὸς τὰς νομοθεσίας καὶ περὶ πολέμου καὶ εἰρήνης καὶ πρὸς εὐθύνας ,τὰ δ᾽ ἄλλα τὰς ἀρχὰς βουλεύεσθαι τὰς ἐφ᾽ ἑκάστοις τεταγμένας ,αἱρετὰς οὔσας ἐξ ἁπάντων ἢ κληρωτάς ·
ἄλλος δὲ τρόπος τὸ περὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς εὐθύνας ἀπαντᾶν τοὺς πολίτας ,καὶ περὶ πολέμου βουλευσομένους καὶ συμμαχίας ,τὰ δ᾽ ἄλλα τὰς ἀρχὰς διοικεῖν αἱρετὰς οὔσας ,ὅσας ἐνδέχεται ,τοιαῦται δ᾽ εἰσὶν ὅσας ἄρχειν ἀναγκαῖον τοὺς ἐπισταμένους ·
τέταρτος δὲ τρόπος τὸ πάντας περὶ πάντων βουλεύεσθαι συνιόντας ,τὰς δ᾽ ἀρχὰς περὶ μηθενὸς κρίνειν ἀλλὰ μόνον προανακρίνειν ,ὅνπερ ἡ τελευταία δημοκρατία νῦν διοικεῖται τρόπον ,ἣν ἀνάλογόν φαμεν εἶναι ὀλιγαρχίᾳ τε δυναστευτικῇ καὶ μοναρχίᾳ τυραννικῇ .οὗτοι μὲν οὖν οἱ τρόποι δημοκρατικοὶ πάντες ,τὸ δὲ τινὰς περὶ πάντων ὀλιγαρχικόν .
ἔχει δὲ καὶ τοῦτο διαφορὰς πλείους .
ὅταν μὲν γὰρ ἀπὸ τιμημάτων μετριωτέρων αἱρετοί τε ὦσι καὶ πλείους διὰ τὴν μετριότητα τοῦ τιμήματος ,καὶ περὶ ὧν ὁ νόμος ἀπαγορεύει μὴ κινῶσιν ἀλλ᾽ ἀκολουθῶσι ,καὶ ἐξῇ κτωμένῳ τὸ τίμημα μετέχειν ,ὀλιγαρχία μὲν πολιτικὴ δέ ἐστιν ἡ τοιαύτη διὰ τὸ μετριάζειν ·
ὅταν δὲ μὴ πάντες τοῦ βουλεύεσθαι μετέχωσιν ἀλλ᾽ πρόκριτοι ,
κατὰ νόμον δ᾽ ἄρχωσιν ὥσπερ καὶ πρότερον ,ὀλιγαρχικόν ·
ὅταν δὲ καὶ αἱρῶνται αὐτοὶ αὑτοὺς οἱ κύριοι τοῦ βουλεύεσθαι ,καὶ ὅταν παῖς ἀντὶ πατρὸς εἰσίῃ καὶ κύριοι τῶν νόμων ὦσιν ,ὀλιγαρχικὴν ἀναγκαῖον εἶναι τὴν τάξιν ταύτην .
ὅταν δὲ τινῶν τινές ,οἷον πολέμου μὲν καὶ εἰρήνης καὶ εὐθυνῶν πάντες ,τῶν δὲ ἄλλων ἄρχοντες ,καὶ οὗτοι αἱρετοί ,μὴ κληρωτοί ,ἀριστοκρατία ἡ πολιτεία .
ἐὰν δ᾽ ἐνίων μὲν αἱρετοὶ ἐνίων δὲ κληρωτοί ,καὶ κληρωτοὶ ἢ ἁπλῶς ἢ ἐκ προκρίτων ,ἢ κοινῇ αἱρετοὶ καὶ κληρωτοί ,τὰ μὲν πολιτείας ἀριστοκρατικῆς ἐστι τούτων ,τὰ δὲ πολιτείας αὐτῆς .
διῄρηται μὲν οὖν τὸ βουλευόμενον πρὸς τὰς πολιτείας τοῦτον τὸν τρόπον ,καὶ διοικεῖ ἑκάστη πολιτεία κατὰ τὸν εἰρημένον διορισμόν ·
συμφέρει δὲ δημοκρατίᾳ τῇ μάλιστ᾽ εἶναι δοκούσῃ δημοκρατίᾳ νῦν [ λέγω δὲ τοιαύτην ἐν ᾗ κύριος ὁ δῆμος καὶ τῶν νόμων ἐστίν ] πρὸς τὸ βουλεύεσθαι βέλτιον τὸ αὐτὸ ποιεῖν ὅπερ ἐπὶ τῶν δικαστηρίων ἐν ταῖς ὀλιγαρχίαις [ τάττουσι γὰρ ζημίαν τούτοις οὓς βούλονται δικάζειν ,ἵνα δικάζωσιν ,οἱ δὲ δημοτικοὶ μισθὸν τοῖς ἀπόροις ] ,τοῦτο δὴ καὶ περὶ τὰς ἐκκλησίας ποιεῖν [ βουλεύσονται γὰρ βέλτιον κοινῇ βουλευόμενοι πάντες ,ὁ μὲν δῆμος μετὰ τῶν γνωρίμων ,οὗτοι δὲ μετὰ τοῦ πλήθους ] ,συμφέρει δὲ καὶ τὸ αἱρετοὺς εἶναι τοὺς βουλευομένους ,ἢ κληρωτοὺς ἴσους ἐκ τῶν 
ἐν δὲ ταῖς ὀλιγαρχίαις ἢ προσαιρεῖσθαί τινας ἐκ τοῦ πλήθους ,ἢ κατασκευάσαντας ἀρχεῖον οἷον ἐν ἐνίαις πολιτείαις ἐστὶν οὓς καλοῦσι προβούλους καὶ νομοφύλακας ,περὶ τούτων χρηματίζειν περὶ ὧν ἂν οὗτοι προβουλεύσωσιν [ οὕτω γὰρ μεθέξει ὁ δῆμος τοῦ βουλεύεσθαι ,καὶ λύειν οὐθὲν δυνήσεται τῶν περὶ τὴν πολιτείαν ] ,ἔτι ἢ ταὐτὰ ψηφίζεσθαι τὸν δῆμον ἢ μηθὲν ἐναντίον τοῖς εἰσφερομένοις ,ἢ τῆς συμβουλῆς μὲν μεταδιδόναι πᾶσι ,βουλεύεσθαι δὲ τοὺς ἄρχοντας .
καὶ τὸ ἀντικείμενον δὲ τοῦ ἐν ταῖς πολιτείαις γιγνομένου δεῖ ποιεῖν .
ἀποψηφιζόμενον μὲν γὰρ κύριον δεῖ ποιεῖν τὸ πλῆθος ,καταψηφιζόμενον δὲ μὴ κύριον ,ἀλλ᾽ ἐπαναγέσθω πάλιν ἐπὶ τοὺς ἄρχοντας .
ἐν γὰρ ταῖς πολιτείαις ἀνεστραμμένως ποιοῦσιν ·
οἱ γὰρ ὀλίγοι ἀποψηφισάμενοι μὲν κύριοι ,καταψηφισάμενοι δὲ οὐ κύριοι ,ἀλλ᾽ ἐπανάγεται εἰς τοὺς πλείους αἰεί .
περὶ μὲν οὖν τοῦ βουλευομένου καὶ τοῦ κυρίου [δεῖ] τῆς πολιτείας τοῦτον διωρίσθω τὸν τρόπον .
ἐχομένη δὲ τούτων ἐστὶν ἡ περὶ τὰς ἀρχὰς διαίρεσις .ἔχει γὰρ καὶ τοῦτο τὸ μόριον τῆς πολιτείας πολλὰς διαφοράς ,πόσαι τε ἀρχαί ,καὶ κύριαι τίνων ,καὶ περὶ χρόνου ,πόσος ἑκάστης ἀρχῆς [ οἱ μὲν γὰρ ἑξαμήνους ,οἱ δὲ δι᾽ ἐλάττονος ,οἱ δ᾽ ἐνιαυσίας ,οἱ δὲ πολυχρονιωτέρας ποιοῦσι τὰς ἀρχάς ] ,καὶ πότερον εἶναι δεῖ τὰς ἀρχὰς ἀιδίους ἢ πολυχρονίους ἢ μηδέτερον ἀλλὰ πλεονάκις τοὺς αὐτούς ,ἢ μὴ τὸν αὐτὸν δὶς ἀλλ᾽ ἅπαξ μόνον ,ἔτι δὲ περὶ τὴν κατάστασιν τῶν ἀρχῶν ,ἐκ τίνων δεῖ γίνεσθαι καὶ ὑπὸ τίνων καὶ 
περὶ πάντων γὰρ τούτων δεῖ δύνασθαι διελεῖν κατὰ πόσους ἐνδέχεται γενέσθαι τρόπους ,κἄπειτα προσαρμόσαι ποίαις ποῖοι πολιτείαις συμφέρουσιν .
ἔστι δὲ οὐδὲ τοῦτο διορίσαι ῥᾴδιον ,ποίας δεῖ καλεῖν ἀρχάς ·
πολλῶν γὰρ ἐπιστατῶν ἡ πολιτικὴ κοινωνία δεῖται ,διόπερ οὐ πάντας οὔτε τοὺς αἱρετοὺς οὔτε τοὺς κληρωτοὺς ἄρχοντας θετέον ,οἷον τοὺς ἱερεῖς πρῶτον [ τοῦτο γὰρ ἕτερόν τι παρὰ τὰς πολιτικὰς ἀρχὰς θετέον ] ·
εἰσὶ δὲ αἱ μὲν πολιτικαὶ τῶν ἐπιμελειῶν ,ἢ πάντων τῶν πολιτῶν πρός τινα πρᾶξιν ,οἷον στρατηγὸς στρατευομένων ,ἢ κατὰ μέρος ,οἷον ὁ γυναικονόμος ἢ παιδονόμος ·
αἱ δ᾽ οἰκονομικαί [ πολλάκις γὰρ αἱροῦνται σιτομέτρας ] ·
αἱ δ᾽ ὑπηρετικαὶ καὶ πρὸς ἅς ,ἂν εὐπορῶσι ,τάττουσι δούλους .
μάλιστα δ᾽ ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν ἀρχὰς λεκτέον ταύτας ὅσαις ἀποδέδοται βουλεύσασθαί τε περὶ τινῶν καὶ κρῖναι καὶ ἐπιτάξαι ,καὶ μάλιστα τοῦτο ·τὸ γὰρ ἐπιτάττειν ἀρχικώτερόν ἐστιν .
ἀλλὰ ταῦτα διαφέρει πρὸς μὲν τὰς χρήσεις οὐδὲν ὡς εἰπεῖν [ οὐ γάρ πω κρίσις γέγονεν ἀμφισβητούντων περὶ τοῦ ὀνόματος ] ,ἔχει δέ τιν᾽ ἄλλην διανοητικὴν πραγματείαν .
ποῖαι δ᾽ ἀρχαὶ καὶ πόσαι ἀναγκαῖαι εἰ ἔσται πόλις ,καὶ ποῖαι ἀναγκαῖαι μὲν οὔ ,χρήσιμοι δὲ πρὸς σπουδαίαν πολιτείαν ,μᾶλλον ἄν τις ἀπορήσειε πρὸς ἅπασάν τε δὴ πολιτείαν καὶ δὴ καὶ τὰς μικρὰς πόλεις .
ἐν μὲν γὰρ δὴ ταῖς μεγάλαις ἐνδέχεταί τε καὶ δεῖ μίαν τετάχθαι πρὸς ἓν ἔργον [ πολλούς τε γὰρ εἰς τὰ ἀρχεῖα ἐνδέχεται βαδίζειν διὰ τὸ πολλοὺς εἶναι τοὺς πολίτας ,ὥστε τὰς μὲν διαλείπειν πολὺν χρόνον τὰς δ᾽ ἅπαξ ἄρχειν ,καὶ βέλτιον ἕκαστον ἔργον τυγχάνει τῆς ἐπιμελείας μονοπραγματούσης ἢ πολυπραγματούσης ] ·
ἐν δὲ ταῖς μικραῖς ἀνάγκη συνάγειν εἰς ὀλίγους πολλὰς ἀρχάς [ διὰ γὰρ ὀλιγανθρωπίαν οὐ ῥᾴδιόν ἐστι πολλοὺς ἐν ταῖς ἀρχαῖς εἶναι ·
.
δέονται δ᾽ ἐνίοτε τῶν αὐτῶν ἀρχῶν καὶ νόμων αἱ μικραὶ ταῖς μεγάλαις ·
πλὴν αἱ μὲν δέονται πολλάκις τῶν αὐτῶν ,ταῖς δ᾽ ἐν πολλῷ χρόνῳ τοῦτο συμβαίνει ,διόπερ οὐθὲν κωλύει πολλὰς ἐπιμελείας ἅμα προστάττειν [ οὐ γὰρ ἐμποδιοῦσιν ἀλλήλαις ] ,καὶ πρὸς τὴν ὀλιγανθρωπίαν ἀναγκαῖον τὰ ἀρχεῖα οἷον ὀβελισκολύχνια ποιεῖν .
ἐὰν οὖν ἔχωμεν λέγειν πόσας ἀναγκαῖον ὑπάρχειν πάσῃ πόλει ,καὶ πόσας οὐκ ἀναγκαῖον μὲν δεῖ δ᾽ ὑπάρχειν ,ῥᾷον ἄν τις εἰδὼς ταῦτα συνίδοι ποίας ἁρμόττει συνάγειν ἀρχὰς εἰς μίαν ἀρχήν .
ἁρμόττει δὲ καὶ τοῦτο μὴ λεληθέναι ,ποίων δεῖ κατὰ τόπον ἀρχεῖα πολλὰ ἐπιμελεῖσθαι καὶ ποίων πανταχοῦ μίαν ἀρχὴν εἶναι κυρίαν ,οἷον εὐκοσμίας πότερον ἐν ἀγορᾷ μὲν ἀγορανόμον ,ἄλλον δὲ κατ᾽ ἄλλον τόπον ,ἢ πανταχοῦ τὸν αὐτόν ·
καὶ πότερον κατὰ τὸ πρᾶγμα δεῖ διαιρεῖν ἢ κατὰ τοὺς ἀνθρώπους ,λέγω δ᾽ οἷον ἕνα τῆς εὐκοσμίας ,ἢ παίδων ἄλλον καὶ γυναικῶν ·
καὶ κατὰ τὰς πολιτείας δέ ,πότερον διαφέρει καθ᾽ ἑκάστην καὶ τὸ τῶν ἀρχῶν γένος ἢ οὐθέν ,οἷον ἐν δημοκρατίᾳ καὶ ὀλιγαρχίᾳ καὶ ἀριστοκρατίᾳ καὶ μοναρχίᾳ πότερον αἱ αὐταὶ μέν εἰσιν ἀρχαὶ κύριαι ,οὐκ ἐξ ἴσων δ᾽ οὐδ᾽ ἐξ ὁμοίων ,ἀλλ᾽ ἑτέρων ἐν ἑτέραις ,οἷον ἐν μὲν ταῖς ἀριστοκρατίαις ἐκ πεπαιδευμένων ,ἐν δὲ ταῖς ὀλιγαρχίαις ἐκ τῶν πλουσίων ,ἐν δὲ ταῖς δημοκρατίαις ἐκ τῶν ἐλευθέρων ,ἢ τυγχάνουσι μέν τινες οὖσαι καὶ κατ᾽ αὐτὰς τὰς διαφορὰς τῶν ἀρχῶν ,ἔστι δ᾽ ὅπου συμφέρουσιν αἱ αὐταὶ καὶ ὅπου διαφέρουσαι [ ἔνθα μὲν γὰρ ἁρμόττει μεγάλας 
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἴδιαί τινες εἰσίν ,οἷον ἡ τῶν προβούλων ·
αὕτη γὰρ οὐ δημοκρατική .βουλὴ δὲ δημοτικόν ·δεῖ μὲν γὰρ εἶναί τι τοιοῦτον ᾧ ἐπιμελὲς ἔσται τοῦ δήμου προβουλεύειν ,ὅπως ἀσχολῶν ἔσται ,τοῦτο δ᾽ ,ἐὰν ὀλίγοι τὸν ἀριθμὸν ὦσιν ,ὀλιγαρχικόν ·
τοὺς δὲ προβούλους ὀλίγους ἀναγκαῖον εἶναι τὸ πλῆθος ,ὥστ᾽ ὀλιγαρχικόν .
ἀλλ᾽ ὅπου ἄμφω αὗται αἱ ἀρχαί ,οἱ πρόβουλοι καθεστᾶσιν ἐπὶ τοῖς βουλευταῖς ·ὁ μὲν γὰρ βουλευτὴς δημοτικόν ,ὁ δὲ πρόβουλος ὀλιγαρχικόν .
καταλύεται δὲ καὶ τῆς βουλῆς ἡ δύναμις ἐν ταῖς τοιαύταις δημοκρατίαις ἐν αἷς αὐτὸς συνιὼν ὁ δῆμος χρηματίζει περὶ πάντων .
τοῦτο δὲ συμβαίνειν εἴωθεν ὅταν εὐπορία τις ᾖ μισθοῦ τοῖς ἐκκλησιάζουσιν ·σχολάζοντες γὰρ συλλέγονταί τε πολλάκις καὶ ἅπαντα αὐτοὶ κρίνουσιν .
παιδονόμος δὲ καὶ γυναικονόμος ,καὶ εἴ τις ἄλλος ἄρχων κύριός ἐστι τοιαύτης ἐπιμελείας ,ἀριστοκρατικόν ,δημοκρατικὸν δ᾽ οὔ [ πῶς γὰρ οἷόν τε κωλύειν ἐξιέναι τὰς τῶν ἀπόρων ;] 
,οὐδ᾽ ὀλιγαρχικόν [ τρυφῶσι γὰρ αἱ τῶν ὀλιγαρχούντων ] .
ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω νῦν ,περὶ δὲ τὰς τῶν ἀρχῶν καταστάσεις πειρατέον ἐξ ἀρχῆς διελθεῖν .
εἰσὶ δ᾽ αἱ διαφοραὶ ἐν τρισὶν ὅροις ,ὧν συντιθεμένων ἀναγκαῖον πάντας εἰλῆφθαι τοὺς τρόπους .
ἔστι δὲ τῶν τριῶν τούτων ἓν μὲν τίνες οἱ καθιστάντες τὰς ἀρχάς ,δεύτερον δὲ ἐκ τίνων ,λοιπὸν δὲ τίνα τρόπον .
ἑκάστου δὲ τῶν τριῶν τούτων διαφοραὶ τρεῖς εἰσιν .
ἢ γὰρ πάντες οἱ πολῖται καθιστᾶσιν ἢ τινές ,καὶ ἢ ἐκ πάντων ἢ ἐκ τινῶν ἀφωρισμένων [ οἷον ἢ τιμήματι ἢ γένει ἢ ἀρετῇ ἤ τινι τοιούτῳ ἄλλῳ ,ὥσπερ ἐν Μεγάροις ἐκ τῶν συγκατελθόντων καὶ συμμαχεσαμένων πρὸς τὸν δῆμον ] ·
καὶ ταῦτα ἢ αἱρέσει ἢ κλήρῳ [ πάλιν ταῦτα συνδυαζόμενα ,λέγω δὲ τὰς μὲν τινὲς τὰς δὲ πάντες ,καὶ τὰς μὲν ἐκ πάντων τὰς δ᾽ ἐκ τινῶν ,καὶ τὰς μὲν αἱρέσει τὰς δὲ κλήρῳ ] .
τούτων δ᾽ ἑκάστης ἔσονται τῆς διαφορᾶς τρόποι τέσσαρες .
ἢ γὰρ πάντες ἐκ πάντων αἱρέσει ,ἢ πάντες ἐκ πάντων κλήρῳ - καί ἢ ἐξ ἁπάντων ,ἢ ὡς ἀνὰ μέρος ,οἷον κατὰ φυλὰς καὶ δήμους καὶ φατρίας ,ἕως ἂν διέλθῃ διὰ πάντων τῶν πολιτῶν ,ἢ ἀεὶ ἐξ ἁπάντων ,- ἢ καὶ τὰ μὲν οὕτως τὰ δὲ ἐκείνως ·
πάλιν εἰ τινὲς οἱ καθιστάντες ,ἢ ἐκ πάντων αἱρέσει ἢ ἐκ πάντων κλήρῳ ,ἢ ἐκ τινῶν αἱρέσει ἢ ἐκ τινῶν κλήρῳ ,ἢ τὰ μὲν οὕτως τὰ δὲ ἐκείνως ,λέγω δὲ τὰ μὲν [ἐκ πάντων] αἱρέσει τὰ δὲ κληρῷ καὶ τὰ μὲν ἐκ τινῶν αἱρέσει τὰ δὲ κληρῷ ·
ὥστε δώδεκα οἱ τρόποι γίνονται χωρὶς τῶν δύο συνδυασμῶν .
τούτων δ᾽ αἱ μὲν τρεῖς καταστάσεις δημοτικαί ,τὸ πάντας ἐκ πάντων αἱρέσει ἢ κλήρῳ [γίνεσθαι] ἢ ἀμφοῖν ,τὰς μὲν κλήρῳ τὰς δ᾽ αἱρέσει τῶν ἀρχῶν ·
τὸ δὲ μὴ πάντας ἅμα μὲν καθιστάναι ,ἐξ ἁπάντων δ᾽ ἢ ἐκ τινῶν ἢ κλήρῳ ἢ αἱρέσει ἢ ἀμφοῖν ,ἢ τὰς μὲν ἐκ πάντων τὰς δ᾽ ἐκ τινῶν ἀμφοῖν [ τὸ δὲ ἀμφοῖν λέγω τὰς μὲν κλήρῳ τὰς δ᾽ αἱρέσει ] πολιτικόν ,καὶ τὸ τινὰς ἐκ πάντων ἢ αἱρέσει καθιστάναι ἢ κλήρῳ ἢ ἀμφοῖν [ τὰς μὲν κλήρῳ τὰς δ᾽ αἱρέσει ] ὀλιγαρχικόν ·
ὀλιγαρχικώτερον δὲ καὶ τὸ ἐξ ἀμφοῖν .
τὸ δὲ τὰς μὲν ἐκ πάντων τὰς δ᾽ ἐκ τινῶν πολιτικὸν ἀριστοκρατικῶς ,
ἢ τὰς μὲν αἱρέσει τὰς δὲ κληρῷ ,τὸ δὲ τινὰς ἐκ τινῶν αἱρέσει ὀλιγαρχικὸν καὶ τὸ τινὰς ἐκ τινῶν κλήρῳ [ μὴ γινομένου δ᾽ ,ὁμοίως ] ,καὶ τὸ τινὰς ἐκ τινῶν ἀμφοῖν .
τὸ δὲ τινὰς ἐξ ἁπάντων τό τε ἐκ τινῶν αἱρέσει πάντας ἀριστοκρατικόν .
οἱ μὲν οὖν τρόποι τῶν περὶ τὰς ἀρχὰς τοσοῦτοι τὸν ἀριθμόν εἰσι ,καὶ διῄρηνται κατὰ τὰς πολιτείας οὕτως ·
τίνα δὲ τίσι συμφέρει καὶ πῶς δεῖ γίνεσθαι τὰς καταστάσεις ,ἅμα ταῖς δυνάμεσι τῶν ἀρχῶν [καὶ] τίνες εἰσὶν ἔσται φανερόν .
λέγω δὲ δύναμιν ἀρχῆς οἷον τὴν κυρίαν τῶν προσόδων καὶ τὴν κυρίαν τῆς φυλακῆς ·
ἄλλο γὰρ εἶδος δυνάμεως οἷον στρατηγίας καὶ τῆς τῶν περὶ τὴν ἀγορὰν συμβολαίων κυρίας .
λοιπὸν δὲ τῶν τριῶν τὸ δικαστικὸν εἰπεῖν .ληπτέον δὲ καὶ τούτων τοὺς τρόπους κατὰ τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν .
ἔστι δὲ διαφορὰ τῶν δικαστηρίων ἐν τρισὶν ὅροις ,ἐξ ὧν τε καὶ περὶ ὧν καὶ πῶς .
λέγω δὲ ἐξ ὧν μέν ,πότερον ἐκ πάντων ἢ ἐκ τινῶν ·
περὶ ὧν δέ ,πόσα εἴδη δικαστηρίων ·
τὸ δὲ πῶς ,πότερον κλήρῳ ἢ αἱρέσει .
πρῶτον οὖν διαιρείσθω πόσα εἴδη δικαστηρίων .
ἔστι δὲ τὸν ἀριθμὸν ὀκτώ ,ἓν μὲν εὐθυντικόν ,ἄλλο δὲ εἴ τίς τι τῶν κοινῶν ἀδικεῖ ,ἕτερον ὅσα εἰς τὴν πολιτείαν φέρει ,τέταρτον καὶ ἄρχουσι καὶ ἰδιώταις ὅσα περὶ ζημιώσεων ἀμφισβητοῦσιν ,πέμπτον τὸ περὶ τῶν ἰδίων συναλλαγμάτων καὶ ἐχόντων μέγεθος ,καὶ παρὰ ταῦτα τό τε φονικὸν καὶ τὸ ξενικόν [ φονικοῦ μὲν οὖν εἴδη ,ἄν τ᾽ ἐν τοῖς αὐτοῖς δικασταῖς ἄν τ᾽ ἐν ἄλλοις ,περί τε τῶν ἐκ προνοίας καὶ περὶ τῶν ἀκουσίων ,καὶ ὅσα ὁμολογεῖται μέν ,ἀμφισβητεῖται δὲ περὶ τοῦ δικαίου ,τέταρτον δὲ ὅσα τοῖς φεύγουσι φόνου ἐπὶ 
ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἀφείσθω καὶ τῶν φονικῶν καὶ τῶν ξενικῶν ,περὶ δὲ τῶν πολιτικῶν λέγωμεν ,περὶ ὧν μὴ γινομένων καλῶς διαστάσεις γίνονται καὶ τῶν πολιτειῶν αἱ κινήσεις .
ἀνάγκη δ᾽ ἤτοι πάντας περὶ πάντων κρίνειν τῶν διῃρημένων αἱρέσει ἢ κλήρῳ ,ἢ πάντας περὶ πάντων τὰ μὲν κλήρῳ τὰ δ᾽ αἱρέσει ,ἢ περὶ ἐνίων τῶν αὐτῶν τοὺς μὲν κλήρῳ τοὺς δ᾽ αἱρετούς .
οὗτοι μὲν οὖν οἱ τρόποι τέτταρες τὸν ἀριθμόν ·
πάλιν γὰρ ἐκ τινῶν καὶ οἱ δικάζοντες περὶ πάντων αἱρέσει ,ἢ ἐκ τινῶν περὶ πάντων κλήρῳ ,ἢ τὰ μὲν κλήρῳ τὰ δὲ αἱρέσει ,ἢ ἔνια δικαστήρια περὶ τῶν αὐτῶν ἐκ κληρωτῶν καὶ αἱρετῶν .
οὗτοι μὲν οὖν ,ὥσπερ ἐλέχθησαν ,οἱ τρόποι ἀντίστροφοι τοῖς εἰρημένοις ·
ἔτι δὲ τὰ αὐτὰ συνδυαζόμενα ,λέγω δ᾽ οἷον τὰ μὲν ἐκ πάντων τὰ δ᾽ ἐκ τινῶν τὰ δ᾽ ἐξ ἀμφοῖν [ οἷον εἰ τοῦ αὐτοῦ δικαστηρίου εἶεν οἱ μὲν ἐκ πάντων οἱ δ᾽ ἐκ τινῶν ] ,καὶ ἢ κλήρῳ ἢ αἱρέσει ἢ ἀμφοῖν .
ὅσους μὲν οὖν ἐνδέχεται τρόπους εἶναι τὰ δικαστήρια ,εἴρηται ·
τούτων δὲ τὰ μὲν πρῶτα δημοτικά ,ὅσα ἐκ πάντων περὶ πάντων ,τὰ δὲ δεύτερα ὀλιγαρχικά ,ὅσα ἐκ τινῶν περὶ πάντων ,τὰ δὲ τρίτα ἀριστοκρατικὰ καὶ πολιτικά ,ὅσα τὰ μὲν ἐκ πάντων τὰ δ᾽ ἐκ τινῶν .
περὶ μὲν οὖν τῶν ἄλλων ὧν προειλόμεθα σχεδὸν εἴρηται περὶ πάντων ·
ἐκ τίνων δὲ μεταβάλλουσιν αἱ πολιτεῖαι καὶ πόσων καὶ ποίων ,καὶ τίνες ἑκάστης πολιτείας φθοραί ,καὶ ἐκ ποίων εἰς ποίας μάλιστα μεθίστανται ,ἔτι δὲ σωτηρίαι τίνες καὶ κοινῇ καὶ χωρὶς ἑκάστης εἰσίν ,ἔτι δὲ διὰ τίνων ἂν μάλιστα σῴζοιτο τῶν πολιτειῶν ἑκάστη ,σκεπτέον ἐφεξῆς τοῖς εἰρημένοις .
δεῖ δὲ πρῶτον ὑπολαβεῖν τὴν ἀρχήν ,ὅτι πολλαὶ γεγένηνται πολιτεῖαι πάντων μὲν ὁμολογούντων τὸ δίκαιον καὶ τὸ κατ᾽ ἀναλογίαν ἴσον ,τούτου δ᾽ ἁμαρτανόντων ,ὥσπερ εἴρηται καὶ πρότερον .
δῆμος μὲν γὰρ ἐγένετο ἐκ τοῦ ἴσους ὁτιοῦν ὄντας οἴεσθαι ἁπλῶς ἴσους εἶναι [ ὅτι γὰρ ἐλεύθεροι πάντες ὁμοίως ,ἁπλῶς ἴσοι εἶναι νομίζουσιν ] ,ὀλιγαρχία δὲ ἐκ τοῦ ἀνίσους ἕν τι ὄντας ὅλως εἶναι ἀνίσους ὑπολαμβάνειν [ κατ᾽ οὐσίαν γὰρ ἄνισοι ὄντες ἁπλῶς ἄνισοι ὑπολαμβάνουσιν εἶναι ] .
εἶτα οἱ μὲν ὡς ἴσοι ὄντες πάντων τῶν ἴσων ἀξιοῦσι μετέχειν ·οἱ δ᾽ ὡς ἄνισοι ὄντες πλεονεκτεῖν ζητοῦσιν ,τὸ γὰρ πλεῖον ἄνισον .
ἔχουσι μὲν οὖν τι πᾶσαι δίκαιον ,ἡμαρτημέναι δ᾽ ἁπλῶς εἰσιν .
καὶ διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν ,ὅταν μὴ κατὰ τὴν ὑπόληψιν ἣν ἑκάτεροι τυγχάνουσιν ἔχοντες μετέχωσι τῆς πολιτείας ,στασιάζουσιν .
πάντων δὲ δικαιότατα μὲν ἂν στασιάζοιεν ,ἥκιστα δὲ τοῦτο πράττουσιν ,οἱ κατ᾽ ἀρετὴν διαφέροντες ·
μάλιστα γὰρ εὔλογον ἀνίσους ἁπλῶς εἶναι τούτους μόνον .
εἰσὶ δέ τινες οἳ κατὰ γένος ὑπερέχοντες οὐκ ἀξιοῦσι τῶν ἴσων αὑτοὺς διὰ τὴν ἀνισότητα ταύτην ·
εὐγενεῖς γὰρ εἶναι δοκοῦσιν οἷς ὑπάρχει προγόνων ἀρετὴ καὶ πλοῦτος .
ἀρχαὶ μὲν οὖν ὡς εἰπεῖν αὗται καὶ πηγαὶ τῶν στάσεών εἰσιν ,ὅθεν στασιάζουσιν ·διὸ καὶ αἱ μεταβολαὶ γίνονται διχῶς ·ὁτὲ μὲν γὰρ πρὸς τὴν πολιτείαν ,ὅπως ἐκ τῆς καθεστηκυίας ἄλλην μεταστήσωσιν ,οἷον ἐκ δημοκρατίας ὀλιγαρχίαν ἢ δημοκρατίαν ἐξ ὀλιγαρχίας ,ἢ πολιτείαν καὶ ἀριστοκρατίαν ἐκ τούτων ,ἢ ταύτας ἐξ ἐκείνων ,ὁτὲ δ᾽ οὐ πρὸς τὴν καθεστηκυῖαν πολιτείαν ,ἀλλὰ τὴν μὲν κατάστασιν προαιροῦνται τὴν αὐτήν ,δι᾽ αὑτῶν δ᾽ εἶναι βούλονται ταύτην ,οἷον τὴν ὀλιγαρχίαν ἢ τὴν μοναρχίαν ·ἔτι περὶ τοῦ μᾶλλον καὶ ἧττον ,οἷον ἢ ὀλιγαρχίαν οὖσαν εἰς τὸ 
πανταχοῦ γὰρ διὰ τὸ ἄνισον ἡ στάσις ,οὐ μὴ τοῖς ἀνίσοις ὑπάρχει ἀνάλογον [ ἀΐδιος γὰρ βασιλεία ἄνισος ,ἐὰν ᾖ ἐν ἴσοις ] ·
ὅλως γὰρ τὸ ἴσον ζητοῦντες στασιάζουσιν .
ἔστι δὲ διττὸν τὸ ἴσον ·τὸ μὲν γὰρ ἀριθμῷ τὸ δὲ κατ᾽ ἀξίαν ἐστίν .λέγω δὲ ἀριθμῷ μὲν τὸ πλήθει ἢ μεγέθει ταὐτὸ καὶ ἴσον ,κατ᾽ ἀξίαν δὲ τὸ τῷ λόγῳ ,οἷον ὑπερέχει κατ᾽ ἀριθμὸν μὲν ἴσῳ τὰ τρία τοῖν δυοῖν καὶ ταῦτα τοῦ ἑνός ,λόγῳ δὲ τὰ τέτταρα τοῖν δυοῖν καὶ ταῦτα τοῦ ἑνός ·ἴσον γὰρ μέρος τὰ δύο τῶν τεττάρων καὶ τὸ ἓν τοῖν δυοῖν ·ἄμφω γὰρ ἡμίση .
ὁμολογοῦντες δὲ τὸ ἁπλῶς εἶναι δίκαιον τὸ κατ᾽ ἀξίαν ,διαφέρονται ,καθάπερ ἐλέχθη πρότερον ,οἱ μὲν ὅτι ,ἐὰν κατὰ τὶ ἴσοι ὦσιν ,ὅλως ἴσοι νομίζουσιν εἶναι ,οἱ δ᾽ ὅτι ,ἐὰν κατὰ τὶ ἄνισοι ,πάντων ἀνίσων ἀξιοῦσιν ἑαυτούς .
διὸ καὶ μάλιστα δύο γίνονται πολιτεῖαι ,δῆμος καὶ ὀλιγαρχία ·
εὐγένεια γὰρ καὶ ἀρετὴ ἐν ὀλίγοις ,ταῦτα δ᾽ ἐν πλείοσιν ·
εὐγενεῖς γὰρ καὶ ἀγαθοὶ οὐδαμοῦ ἑκατόν ,εὔποροι δὲ πολλαχοῦ .
τὸ δὲ ἁπλῶς πάντῃ καθ᾽ ἑκατέραν τετάχθαι τὴν ἰσότητα φαῦλον .
οὐδεμία γὰρ μόνιμος ἐκ τῶν τοιούτων πολιτειῶν .
τούτου δ᾽ αἴτιον ὅτι ἀδύνατον ἀπὸ τοῦ πρώτου καὶ τοῦ ἐν ἀρχῇ ἡμαρτημένου μὴ ἀπαντᾶν εἰς τὸ τέλος κακόν τι .
διὸ δεῖ τὰ μὲν ἀριθμητικῇ ἰσότητι χρῆσθαι ,τὰ δὲ τῇ κατ᾽ ἀξίαν .
ὅμως δὲ ἀσφαλεστέρα καὶ ἀστασίαστος μᾶλλον ἡ δημοκρατία τῆς ὀλιγαρχίας .
ἐν μὲν γὰρ ταῖς ὀλιγαρχίαις ἐγγίνονται δύο ,ἥ τε πρὸς ἀλλήλους στάσις καὶ ἔτι ἡ πρὸς τὸν δῆμον ,ἐν δὲ ταῖς δημοκρατίαις ἡ πρὸς τὴν ὀλιγαρχίαν μόνον ,αὐτῷ δὲ πρὸς αὑτόν ,ὅ τι καὶ ἄξιον εἰπεῖν ,οὐκ ἐγγίνεται τῷ δήμῳ στάσις ·
ἔτι δὲ ἡ ἐκ τῶν μέσων πολιτεία ἐγγυτέρω τοῦ δήμου ἢ [ἡ] τῶν ὀλίγων ·ἥπερ ἐστὶν ἀσφαλεστάτη τῶν τοιούτων πολιτειῶν .
ἐπεὶ δὲ σκοποῦμεν ἐκ τίνων αἵ τε στάσεις γίνονται καὶ αἱ μεταβολαὶ περὶ τὰς πολιτείας ,ληπτέον καθόλου πρῶτον τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς αἰτίας αὐτῶν .
εἰσὶ δὴ σχεδὸν ὡς εἰπεῖν τρεῖς τὸν ἀριθμόν ,ἃς διοριστέον καθ᾽ αὑτὰς τύπῳ πρῶτον .
δεῖ γὰρ λαβεῖν πῶς τε ἔχοντες στασιάζουσι καὶ τίνων ἕνεκεν ,καὶ τρίτον τίνες ἀρχαὶ γίνονται τῶν πολιτικῶν ταραχῶν καὶ τῶν πρὸς ἀλλήλους στάσεων .
τοῦ μὲν οὖν αὐτοὺς ἔχειν πως πρὸς τὴν μεταβολὴν αἰτίαν καθόλου μάλιστα θετέον περὶ ἧς ἤδη τυγχάνομεν εἰρηκότες .
οἱ μὲν γὰρ ἰσότητος ἐφιέμενοι στασιάζουσιν ἂν νομίζωσιν ἔλαττον ἔχειν ὄντες ἴσοι τοῖς πλεονεκτοῦσιν ,οἱ δὲ τῆς ἀνισότητος καὶ τῆς ὑπεροχῆς ἂν ὑπολαμβάνωσιν ὄντες ἄνισοι μὴ πλέον ἔχειν ἀλλ᾽ ἴσον ἢ ἔλαττον [ τούτων δ᾽ ἔστι μὲν ὀρέγεσθαι δικαίως ,ἔστι δὲ καὶ ἀδίκως ] ·
ἐλάττους τε γὰρ ὄντες ὅπως ἴσοι ὦσι στασιάζουσι ,καὶ ἴσοι ὄντες ὅπως μείζους .
πῶς μὲν οὖν ἔχοντες στασιάζουσιν ,εἴρηται ·
περὶ ὧν δὲ στασιάζουσιν ἐστὶ κέρδος καὶ τιμὴ καὶ τἀναντία τούτοις .καὶ γὰρ ἀτιμίαν φεύγοντες καὶ ζημίαν ,ἢ ὑπὲρ αὑτῶν ἢ τῶν φίλων ,στασιάζουσιν ἐν ταῖς πόλεσιν .
αἱ δ᾽ αἰτίαι καὶ ἀρχαὶ τῶν κινήσεων ,ὅθεν αὐτοί τε διατίθενται τὸν εἰρημένον τρόπον καὶ περὶ τῶν λεχθέντων ,ἔστι μὲν ὡς τὸν ἀριθμὸν ἑπτὰ τυγχάνουσιν οὖσαι ,ἔστι δ᾽ ὡς πλείους .
ὧν δύο μέν ἐστι ταὐτὰ τοῖς εἰρημένοις ,ἀλλ᾽ οὐχ ὡσαύτως ·
διὰ κέρδος γὰρ καὶ διὰ τιμὴν καὶ παροξύνονται πρὸς ἀλλήλους οὐχ ἵνα κτήσωνται σφίσιν αὐτοῖς ,ὥσπερ εἴρηται πρότερον ,
ἀλλ᾽ ἑτέρους ὁρῶντες τοὺς μὲν δικαίως τοὺς δ᾽ ἀδίκως πλεονεκτοῦντας τούτων ·
ἔτι διὰ ὕβριν ,διὰ φόβον ,διὰ ὑπεροχήν ,διὰ καταφρόνησιν ,διὰ αὔξησιν τὴν παρὰ τὸ ἀνάλογον ·
ἔτι δὲ ἄλλον τρόπον δι᾽ ἐριθείαν ,δι᾽ ὀλιγωρίαν ,διὰ μικρότητα ,διὰ ἀνομοιότητα .
Τούτων δὲ ὕβρις μὲν καὶ κέρδος τίνα ἔχουσι δύναμιν καὶ πῶς αἴτια ,σχεδόν ἐστι φανερόν ·
ὑβριζόντων τε γὰρ τῶν ἐν ταῖς ἀρχαῖς καὶ πλεονεκτούντων στασιάζουσι καὶ πρὸς ἀλλήλους καὶ πρὸς τὰς πολιτείας τὰς διδούσας τὴν ἐξουσίαν ·
ἡ δὲ πλεονεξία γίνεται ὁτὲ μὲν ἀπὸ τῶν ἰδίων ὁτὲ δὲ ἀπὸ τῶν κοινῶν .
- δῆλον δὲ καὶ ἡ τιμή ,καὶ τί δύναται καὶ πῶς αἰτία στάσεως ·
καὶ γὰρ αὐτοὶ ἀτιμαζόμενοι καὶ ἄλλους ὁρῶντες τιμωμένους στασιάζουσιν ·
ταῦτα δὲ ἀδίκως μὲν γίνεται ὅταν παρὰ τὴν ἀξίαν ἢ τιμῶνταί τινες ἢ ἀτιμάζωνται ,δικαίως δὲ ὅταν κατὰ τὴν ἀξίαν .
- δι᾽ ὑπεροχὴν δέ ,ὅταν τις ᾖ τῇ δυνάμει μείζων [ ἢ εἷς ἢ πλείους ] ἢ κατὰ τὴν πόλιν καὶ τὴν δύναμιν τοῦ πολιτεύματος ·
γίνεσθαι γὰρ εἴωθεν ἐκ τῶν τοιούτων μοναρχία ἢ δυναστεία ·
διὸ ἐνιαχοῦ εἰώθασιν ὀστρακίζειν ,οἷον ἐν Ἄργει καὶ Ἀθήνησιν ·
καίτοι βέλτιον ἐξ ἀρχῆς ὁρᾶν ὅπως μὴ ἐνέσονται τοσοῦτον ὑπερέχοντες ,ἢ ἐάσαντας γενέσθαι ἰᾶσθαι ὕστερον .
- διὰ δὲ φόβον στασιάζουσιν οἵ τε ἠδικηκότες ,δεδιότες μὴ δῶσι δίκην ,καὶ οἱ μέλλοντες ἀδικεῖσθαι ,βουλόμενοι φθάσαι πρὶν ἀδικηθῆναι ,ὥσπερ ἐν Ῥόδῳ συνέστησαν οἱ γνώριμοι ἐπὶ τὸν δῆμον διὰ τὰς ἐπιφερομένας δίκας .
- διὰ καταφρόνησιν δὲ καὶ στασιάζουσι καὶ ἐπιτίθενται ,οἷον ἔν τε ταῖς ὀλιγαρχίαις ,ὅταν πλείους ὦσιν οἱ μὴ μετέχοντες τῆς πολιτείας [ κρείττους γὰρ οἴονται εἶναι ] ,καὶ ἐν ταῖς δημοκρατίαις οἱ εὔποροι καταφρονήσαντες τῆς ἀταξίας καὶ ἀναρχίας ,οἷον καὶ ἐν Θήβαις μετὰ τὴν ἐν Οἰνοφύτοις μάχην κακῶς πολιτευομένων ἡ δημοκρατία διεφθάρη ,καὶ ἡ Μεγαρέων δι᾽ ἀταξίαν καὶ ἀναρχίαν ἡττηθέντων ,καὶ ἐν Συρακούσαις πρὸ τῆς Γέλωνος τυραννίδος ,καὶ ἐν Ῥόδῳ ὁ δῆμος πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως .
γίνονται δὲ καὶ δι᾽ αὔξησιν τὴν παρὰ τὸ ἀνάλογον μεταβολαὶ τῶν πολιτειῶν .
ὥσπερ γὰρ σῶμα ἐκ μερῶν σύγκειται καὶ δεῖ αὐξάνεσθαι ἀνάλογον ἵνα μένῃ ἡ συμμετρία ,εἰ δὲ μή ,φθείρεται ,ὅταν ὁ μὲν ποὺς τεττάρων πηχῶν ᾖ τὸ δ᾽ ἄλλο σῶμα δυοῖν σπιθαμαῖν ,ἐνίοτε δὲ κἂν εἰς ἄλλου ζῴου μεταβάλοι μορφήν ,εἰ μὴ μόνον κατὰ τὸ ποσὸν ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ ποιὸν αὐξάνοιτο παρὰ τὸ ἀνάλογον ,οὕτω καὶ πόλις σύγκειται ἐκ μερῶν ,
ὧν πολλάκις λανθάνει τι αὐξανόμενον ,οἷον τὸ τῶν ἀπόρων πλῆθος ἐν ταῖς δημοκρατίαις καὶ πολιτείαις .
συμβαίνει δ᾽ ἐνίοτε τοῦτο καὶ διὰ τύχας ,οἷον ἐν Τάραντι ἡττηθέντων καὶ ἀπολομένων πολλῶν γνωρίμων ὑπὸ τῶν Ἰαπύγων μικρὸν ὕστερον τῶν Μηδικῶν δημοκρατία ἐγένετο ἐκ πολιτείας ,καὶ ἐν Ἄργει τῶν ἐν τῇ ἑβδόμῃ ἀπολομένων ὑπὸ Κλεομένους τοῦ Λάκωνος ἠναγκάσθησαν παραδέξασθαι τῶν περιοίκων τινάς ,καὶ ἐν Ἀθήναις ἀτυχούντων πεζῇ οἱ γνώριμοι ἐλάττους ἐγένοντο διὰ τὸ ἐκ καταλόγου στρατεύεσθαι ὑπὸ τὸν Λακωνικὸν πόλεμον .
συμβαίνει δὲ τοῦτο καὶ ἐν ταῖς δημοκρατίαις ,ἧττον δέ ·
πλειόνων γὰρ τῶν εὐπόρων γινομένων ἢ τῶν οὐσιῶν αὐξανομένων μεταβάλλουσιν εἰς ὀλιγαρχίας καὶ δυναστείας .
- μεταβάλλουσι δ᾽ αἱ πολιτεῖαι καὶ ἄνευ στάσεως διά τε τὰς ἐριθείας ,ὥσπερ ἐν Ἡραίᾳ [ ἐξ αἱρετῶν γὰρ διὰ τοῦτο ἐποίησαν κληρωτάς ,ὅτι ᾑροῦντο τοὺς ἐριθευομένους ] ,καὶ δι᾽ ὀλιγωρίαν ,ὅταν ἐάσωσιν εἰς τὰς ἀρχὰς τὰς κυρίας παριέναι τοὺς μὴ τῇ πολιτείᾳ φίλους ,ὥσπερ ἐν Ὠρεῷ κατελύθη ἡ ὀλιγαρχία τῶν ἀρχόντων γενομένου Ἡρακλεοδώρου ,ὃς ἐξ ὀλιγαρχίας πολιτείαν καὶ δημοκρατίαν κατεσκεύασεν .
- ἔτι διὰ τὸ παρὰ μικρόν .
λέγω δὲ παρὰ μικρόν ,ὅτι πολλάκις λανθάνει μεγάλη γινομένη μετάβασις τῶν νομίμων ,ὅταν παρορῶσι τὸ μικρόν ,ὥσπερ ἐν Ἀμβρακίᾳ μικρὸν ἦν τὸ τίμημα ,τέλος δ᾽ ἀπ᾽ οὐθενὸς ἦρχον ,ὡς ἔγγιον ἢ μηθὲν διαφέρον τοῦ μηθὲν τὸ μικρόν .
στασιωτικὸν δὲ καὶ τὸ μὴ ὁμόφυλον ,ἕως ἂν συμπνεύσῃ ·
ὥσπερ γὰρ οὐδ᾽ ἐκ τοῦ τυχόντος πλήθους πόλις γίγνεται ,οὕτως οὐδ᾽ ἐν τῷ τυχόντι χρόνῳ ·
διὸ ὅσοι ἤδη συνοίκους ἐδέξαντο ἢ ἐποίκους ,οἱ πλεῖστοι διεστασίασαν ·
οἷον Τροιζηνίοις Ἀχαιοὶ συνῴκησαν Σύβαριν ,εἶτα πλείους οἱ Ἀχαιοὶ γενόμενοι ἐξέβαλον τοὺς Τροιζηνίους ,ὅθεν τὸ ἄγος συνέβη τοῖς Συβαρίταις ·
καὶ ἐν Θουρίοις Συβαρῖται τοῖς συνοικήσασιν [ πλεονεκτεῖν γὰρ ἀξιοῦντες ὡς σφετέρας τῆς χώρας ἐξέπεσον ] ·
καὶ Βυζαντίοις οἱ ἔποικοι ἐπιβουλεύοντες φωραθέντες ἐξέπεσον διὰ μάχης ·
καὶ Ἀντισσαῖοι τοὺς Χίων φυγάδας εἰσδεξάμενοι διὰ μάχης ἐξέβαλον ·
Ζαγκλαῖοι δὲ Σαμίους ὑποδεξάμενοι ἐξέπεσον αὐτοί ·
καὶ Ἀπολλωνιᾶται οἱ ἐν τῷ Εὐξείνῳ πόντῳ ἐποίκους ἐπαγαγόμενοι ἐστασίασαν ·
καὶ Συρακούσιοι μετὰ τὰ τυραννικὰ 
τοὺς ξένους καὶ τοὺς μισθοφόρους πολίτας ποιησάμενοι ἐστασίασαν καὶ εἰς μάχην ἦλθον ·
καὶ Ἀμφιπολῖται δεξάμενοι Χαλκιδέων ἐποίκους ἐξέπεσον ὑπὸ τούτων οἱ πλεῖστοι αὐτῶν .
στασιάζουσι δ᾽ ἐν μὲν ταῖς ὀλιγαρχίαις οἱ πολλοὶ ὡς ἀδικούμενοι ,ὅτι οὐ μετέχουσι τῶν ἴσων ,καθάπερ εἴρηται πρότερον ,ἴσοι ὄντες ,ἐν δὲ ταῖς δημοκρατίαις οἱ γνώριμοι ,ὅτι μετέχουσι τῶν ἴσων οὐκ ἴσοι ὄντες .
στασιάζουσι δὲ ἐνίοτε αἱ πόλεις καὶ διὰ τοὺς τόπους ,ὅταν μὴ εὐφυῶς ἔχῃ ἡ χώρα πρὸς τὸ μίαν εἶναι πόλιν ,οἷον ἐν Κλαζομεναῖς οἱ ἐπὶ Χύτρῳ πρὸς τοὺς ἐν νήσῳ ,καὶ Κολοφώνιοι καὶ Νοτιεῖς ·
καὶ Ἀθήνησιν οὐχ ὁμοίως εἰσὶν ἀλλὰ μᾶλλον δημοτικοὶ οἱ τὸν Πειραιᾶ οἰκοῦντες τῶν τὸ ἄστυ .
ὥσπερ γὰρ ἐν τοῖς πολέμοις αἱ διαβάσεις τῶν ὀχετῶν ,καὶ τῶν πάνυ σμικρῶν ,διασπῶσι τὰς φάλαγγας ,οὕτως ἔοικε πᾶσα διαφορὰ ποιεῖν διάστασιν .
μεγίστη μὲν οὖν ἴσως διάστασις ἀρετὴ καὶ μοχθηρία ,εἶτα πλοῦτος καὶ πενία ,καὶ οὕτως δὴ ἑτέρα ἑτέρας μᾶλλον ,ὧν μία καὶ ἡ εἰρημένη ἐστί .
Γίγνονται μὲν οὖν αἱ στάσεις οὐ περὶ μικρῶν ἀλλ᾽ ἐκ μικρῶν ,στασιάζουσι δὲ περὶ μεγάλων .
μάλιστα δὲ καὶ αἱ μικραὶ ἰσχύουσιν ,ὅταν ἐν τοῖς κυρίοις γένωνται ,οἷον συνέβη καὶ ἐν Συρακούσαις ἐν τοῖς ἀρχαίοις χρόνοις .
μετέβαλε γὰρ ἡ πολιτεία ἐκ δύο νεανίσκων στασιασάντων τῶν ἐν ταῖς ἀρχαῖς ὄντων ,περὶ ἐρωτικὴν αἰτίαν .
θατέρου γὰρ ἀποδημοῦντος ἅτερος ὤν τὸν ἐρώμενον αὐτοῦ ὑπεποιήσατο ,πάλιν δ᾽ ἐκεῖνος τούτῳ χαλεπήνας τὴν γυναῖκα αὐτοῦ ἀνέπεισεν ὡς αὑτὸν ἐλθεῖν ·
ὅθεν προσλαμβάνοντες τοὺς ἐν τῷ πολιτεύματι διεστασίασαν πάντας .
διόπερ ἀρχομένων εὐλαβεῖσθαι δεῖ τῶν τοιούτων ,καὶ διαλύειν τὰς τῶν ἡγεμόνων καὶ δυναμένων στάσεις ·
ἐν ἀρχῇ γὰρ γίνεται τὸ ἁμάρτημα ,ἡ δ᾽ ἀρχὴ λέγεται ἥμισυ εἶναι παντός ,ὥστε καὶ τὸ ἐν αὐτῇ μικρὸν ἁμάρτημα ἀνάλογόν ἐστι πρὸς τὰ ἐν τοῖς ἄλλοις μέρεσιν .
ὅλως δὲ αἱ τῶν γνωρίμων στάσεις συναπολαύειν ποιοῦσι καὶ τὴν ὅλην πόλιν ,οἷον ἐν Ἑστιαίᾳ συνέβη μετὰ τὰ Μηδικά ,δύο ἀδελφῶν περὶ τῆς πατρῴας νομῆς διενεχθέντων ·
ὁ μὲν γὰρ ἀπορώτερος ,ὡς οὐκ ἀποφαίνοντος τὴν οὐσίαν οὐδὲ τὸν θησαυρὸν ὃν εὗρεν ὁ πατήρ ,προσηγάγετο τοὺς δημοτικούς ,ὁ δ᾽ ἕτερος ἔχων οὐσίαν πολλὴν τοὺς εὐπόρους .
καὶ ἐν Δελφοῖς ἐκ κηδείας γενομένης διαφορᾶς ἀρχὴ πασῶν ἐγένετο τῶν στάσεων τῶν ὕστερον ·
ὁ μὲν γὰρ οἰωνισάμενός τι σύμπτωμα ,ὡς ἦλθεν ἐπὶ τὴν νύμφην ,οὐ λαβὼν ἀπῆλθεν ,οἱ δ᾽ ὡς ὑβρισθέντες ἐνέβαλον τῶν ἱερῶν χρημάτων θύοντος ,κἄπειτα ὡς ἱερόσυλον ἀπέκτειναν .
καὶ περὶ Μυτιλήνην δὲ ἐξ ἐπικλήρων στάσεως γενομένης πολλῶν ἐγένετο ἀρχὴ κακῶν καὶ τοῦ πολέμου τοῦ πρὸς Ἀθηναίους ,ἐν ᾧ Πάχης ἔλαβε τὴν πόλιν αὐτῶν ·
Τιμοφάνους γὰρ τῶν εὐπόρων τινὸς καταλιπόντος δύο θυγατέρας ,ὁ περιωσθεὶς καὶ οὐ λαβὼν τοῖς υἱέσιν αὑτοῦ Δέξανδρος ἦρξε τῆς στάσεως καὶ τοὺς Ἀθηναίους παρώξυνε ,πρόξενος ὢν τῆς πόλεως .
καὶ ἐν Φωκεῦσιν ἐξ ἐπικλήρου στάσεως γενομένης περὶ Μνασέαν τὸν Μνάσωνος πατέρα καὶ Εὐθυκράτη τὸν Ὀνομάρχου ,ἡ στάσις αὕτη ἀρχὴ τοῦ ἱεροῦ πολέμου κατέστη τοῖς Φωκεῦσιν .μετέβαλε δὲ καὶ ἐν Ἐπιδάμνῳ ἡ πολιτεία ἐκ γαμικῶν ·ὑπομνηστευσάμενος γάρ τις θυγατέρα ,ὡς ἐζημίωσεν αὐτὸν ὁ τοῦ ὑπομνηστευθέντος πατήρ ,γενόμενος τῶν ἀρχόντων ,ἅτερος συμπαρέλαβε τοὺς ἐκτὸς τῆς πολιτείας ὡς ἐπηρεασθείς .μεταβάλλουσι δὲ καὶ εἰς ὀλιγαρχίαν καὶ εἰς δῆμον καὶ εἰς πολιτείαν ἐκ τοῦ εὐδοκιμῆσαί τι ἢ αὐξηθῆναι ἢ ἀρχεῖον ἢ μόριον τῆς πόλεως ,οἷον ἡ ἐν Ἀρείῳ πάγῳ βουλὴ εὐδοκιμήσασα ἐν τοῖς Μηδικοῖς ἔδοξε συντονωτέραν 
καὶ ὅλως δὴ δεῖ τοῦτο μὴ λανθάνειν ,ὡς οἱ δυνάμεως αἴτιοι γενόμενοι ,καὶ ἰδιῶται καὶ ἀρχαὶ καὶ φυλαὶ καὶ ὅλως μέρος καὶ ὁποινοῦν πλῆθος ,στάσιν κινοῦσιν ·
ἢ γὰρ οἱ τούτοις φθονοῦντες τιμωμένοις ἄρχουσι τῆς στάσεως ,ἢ οὗτοι διὰ τὴν ὑπεροχὴν οὐ θέλουσι μένειν ἐπὶ τῶν ἴσων .
κινοῦνται δ᾽ αἱ πολιτεῖαι καὶ ὅταν τἀναντία εἶναι δοκοῦντα μέρη τῆς πόλεως ἰσάζῃ ἀλλήλοις ,
οἷον οἱ πλούσιοι καὶ ὁ δῆμος ,μέσον δ᾽ ᾖ μηθὲν ἢ μικρὸν πάμπαν ·
ἂν γὰρ πολὺ ὑπερέχῃ ὁποτερονοῦν τῶν μερῶν ,πρὸς τὸ φανερῶς κρεῖττον τὸ λοιπὸν οὐ θέλει κινδυνεύειν .
διὸ καὶ οἱ κατ᾽ ἀρετὴν διαφέροντες οὐ ποιοῦσι στάσιν ὡς εἰπεῖν ·ὀλίγοι γὰρ γίγνονται πρὸς πολλούς .
καθόλου μὲν οὖν περὶ πάσας τὰς πολιτείας αἱ ἀρχαὶ καὶ αἰτίαι τῶν στάσεων καὶ τῶν μεταβολῶν τοῦτον ἔχουσι τὸν τρόπον ·
κινοῦσι δὲ τὰς πολιτείας ὁτὲ μὲν διὰ βίας ὁτὲ δὲ δι᾽ ἀπάτης ,διὰ βίας μὲν ἢ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἢ ὕστερον ἀναγκάζοντες .καὶ γὰρ ἡ ἀπάτη διττή .ὁτὲ μὲν γὰρ ἐξαπατήσαντες τὸ πρῶτον ἑκόντων μεταβάλλουσι τὴν πολιτείαν ,εἶθ᾽ ὕστερον βίᾳ κατέχουσιν ἀκόντων ,οἷον ἐπὶ τῶν Τετρακοσίων τὸν δῆμον ἐξηπάτησαν φάσκοντες τὸν βασιλέα χρήματα παρέξειν πρὸς τὸν πόλεμον τὸν πρὸς Λακεδαιμονίους ,ψευσάμενοι δὲ κατέχειν ἐπειρῶντο τὴν πολιτείαν ·
ὁτὲ δὲ ἐξ ἀρχῆς τε πείσαντες καὶ ὕστερον πάλιν πεισθέντων ἑκόντων ἄρχουσιν αὐτῶν .
ἁπλῶς μὲν οὖν περὶ πάσας τὰς πολιτείας ἐκ τῶν εἰρημένων συμβέβηκε γίνεσθαι τὰς μεταβολάς .
καθ᾽ ἕκαστον δ᾽ εἶδος πολιτείας ἐκ τούτων μερίζοντας τὰ συμβαίνοντα δεῖ θεωρεῖν .
αἱ μὲν οὖν δημοκρατίαι μάλιστα μεταβάλλουσι διὰ τὴν τῶν δημαγωγῶν ἀσέλγειαν ·
τὰ μὲν γὰρ ἰδίᾳ συκοφαντοῦντες τοὺς τὰς οὐσίας ἔχοντας συστρέφουσιν αὐτούς [ συνάγει γὰρ καὶ τοὺς ἐχθίστους ὁ κοινὸς φόβος ] ,τὰ δὲ κοινῇ τὸ πλῆθος ἐπάγοντες .
καὶ τοῦτο ἐπὶ πολλῶν ἄν τις ἴδοι γιγνόμενον οὕτω .
καὶ γὰρ ἐν Κῷ ἡ δημοκρατία μετέβαλε πονηρῶν ἐγγενομένων δημαγωγῶν [ οἱ γὰρ γνώριμοι συνέστησαν ] ·
καὶ ἐν Ῥόδῳ ·μισθοφοράν τε γὰρ οἱ δημαγωγοὶ ἐπόριζον ,καὶ ἐκώλυον ἀποδιδόναι τὰ ὀφειλόμενα τοῖς τριηράρχοις ,οἱ δὲ διὰ τὰς ἐπιφερομένας δίκας ἠναγκάσθησαν συστάντες καταλῦσαι τὸν δῆμον .
κατελύθη δὲ καὶ ἐν Ἡρακλείᾳ ὁ δῆμος μετὰ τὸν ἀποικισμὸν εὐθὺς διὰ τοὺς δημαγωγούς ·
ἀδικούμενοι γὰρ ὑπ᾽ αὐτῶν οἱ γνώριμοι ἐξέπιπτον ,ἔπειτα ἀθροισθέντες οἱ ἐκπίπτοντες καὶ κατελθόντες κατέλυσαν τὸν δῆμον .
παραπλησίως δὲ καὶ ἡ ἐν Μεγάροις κατελύθη δημοκρατία ·
οἱ γὰρ δημαγωγοί ,ἵνα χρήματα ἔχωσι δημεύειν ,ἐξέβαλον πολλοὺς τῶν γνωρίμων ,ἕως πολλοὺς ἐποίησαν τοὺς φεύγοντας ,οἱ δὲ κατιόντες ἐνίκησαν μαχόμενοι τὸν δῆμον καὶ κατέστησαν τὴν ὀλιγαρχίαν .
συνέβη δὲ ταὐτὸν καὶ περὶ Κύμην 
ἐπὶ τῆς δημοκρατίας ἣν κατέλυσε Θρασύμαχος .σχεδὸν δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἄν τις ἴδοι θεωρῶν τὰς μεταβολὰς τοῦτον ἐχούσας τὸν τρόπον .
ὁτὲ μὲν γάρ ,ἵνα χαρίζωνται ,ἀδικοῦντες τοὺς γνωρίμους συνιστᾶσιν ,ἢ τὰς οὐσίας ἀναδάστους ποιοῦντες ἢ τὰς προσόδους ταῖς λειτουργίαις ,ὁτὲ δὲ διαβάλλοντες ,ἵν᾽ ἔχωσι δημεύειν τὰ κτήματα τῶν πλουσίων .
ἐπὶ δὲ τῶν ἀρχαίων ,ὅτε γένοιτο ὁ αὐτὸς δημαγωγὸς καὶ στρατηγός ,εἰς τυραννίδα μετέβαλλον ·
σχεδὸν γὰρ οἱ πλεῖστοι τῶν ἀρχαίων τυράννων ἐκ δημαγωγῶν γεγόνασιν .
αἴτιον δὲ τοῦ τότε μὲν γίγνεσθαι νῦν δὲ μή ,ὅτι τότε μὲν οἱ δημαγωγοὶ ἦσαν ἐκ τῶν στρατηγούντων [ οὐ γάρ πω δεινοὶ ἦσαν λέγειν ] ,νῦν δὲ τῆς ῥητορικῆς ηὐξημένης οἱ δυνάμενοι λέγειν δημαγωγοῦσι μέν ,δι᾽ ἀπειρίαν δὲ τῶν πολεμικῶν οὐκ ἐπιτίθενται ,πλὴν εἴ που βραχύ τι γέγονε τοιοῦτον .
ἐγίγνοντο δὲ τυραννίδες πρότερον μᾶλλον ἢ νῦν καὶ διὰ τὸ μεγάλας ἀρχὰς ἐγχειρίζεσθαί τισιν ,ὥσπερ ἐν Μιλήτῳ ἐκ τῆς πρυτανείας [ πολλῶν γὰρ ἦν καὶ μεγάλων κύριος ὁ πρύτανις ] .
ἔτι δὲ διὰ τὸ μὴ μεγάλας εἶναι τότε τὰς πόλεις ,ἀλλ᾽ ἐπὶ τῶν ἀγρῶν οἰκεῖν τὸν δῆμον ἄσχολον ὄντα πρὸς τοῖς ἔργοις ,οἱ προστάται τοῦ δήμου ,ὅτε πολεμικοὶ γένοιντο ,τυραννίδι ἐπετίθεντο .
πάντες δὲ τοῦτο ἔδρων ὑπὸ τοῦ δήμου πιστευθέντες ,ἡ δὲ πίστις ἦν ἡ ἀπέχθεια ἡ πρὸς τοὺς πλουσίους ,οἷον Ἀθήνησί τε Πεισίστρατος στασιάσας πρὸς τοὺς πεδιακούς ,καὶ Θεαγένης ἐν Μεγάροις τῶν εὐπόρων τὰ κτήνη ἀποσφάξας ,λαβὼν παρὰ τὸν ποταμὸν ἐπινέμοντας ,καὶ Διονύσιος κατηγορῶν Δαφναίου καὶ τῶν πλουσίων ἠξιώθη τῆς τυραννίδος ,διὰ τὴν ἔχθραν πιστευθεὶς ὡς δημοτικὸς ὤν .
μεταβάλλουσι δὲ καὶ ἐκ τῆς πατρίας δημοκρατίας εἰς τὴν νεωτάτην ·
ὅπου γὰρ αἱρεταὶ μὲν αἱ ἀρχαί ,μὴ ἀπὸ τιμημάτων δέ ,αἱρεῖται δὲ ὁ δῆμος ,δημαγωγοῦντες οἱ σπουδαρχιῶντες εἰς τοῦτο καθιστᾶσιν ὥστε κύριον εἶναι τὸν δῆμον καὶ τῶν νόμων .
ἄκος δὲ τοῦ μὴ γίγνεσθαι ἢ τοῦ γίγνεσθαι ἧττον τὸ τὰς φυλὰς φέρειν τοὺς ἄρχοντας ,ἀλλὰ μὴ πάντα τὸν δῆμον .
τῶν μὲν οὖν δημοκρατιῶν αἱ μεταβολαὶ γίγνονται πᾶσαι σχεδὸν διὰ ταύτας τὰς αἰτίας .
αἱ δ᾽ ὀλιγαρχίαι μεταβάλλουσι διὰ δύο μάλιστα τρόπους τοὺς φανερωτάτους ,ἕνα μὲν ἐὰν ἀδικῶσι τὸ πλῆθος ·
πᾶς γὰρ ἱκανὸς γίνεται προστάτης ,μάλιστα δ᾽ ὅταν ἐξ αὐτῆς συμβῇ τῆς ὀλιγαρχίας γίνεσθαι τὸν ἡγεμόνα ,καθάπερ ἐν Νάξῳ Λύγδαμις ,ὃς καὶ ἐτυράννησεν ὕστερον τῶν Ναξίων .
ἔχει δὲ καὶ ἡ ἐξ ἄλλων ἀρχὴ στάσεως διαφοράς .
ὁτὲ μὲν γὰρ ἐξ αὐτῶν τῶν εὐπόρων ,οὐ τῶν ὄντων δ᾽ ἐν ταῖς ἀρχαῖς ,γίγνεται κατάλυσις ,ὅταν ὀλίγοι σφόδρα ὦσιν οἱ ἐν ταῖς τιμαῖς ,οἷον ἐν Μασσαλίᾳ καὶ ἐν Ἴστρῳ καὶ ἐν Ἡρακλείᾳ καὶ ἐν ἄλλαις πόλεσι συμβέβηκεν ·
οἱ γὰρ μὴ μετέχοντες τῶν ἀρχῶν ἐκίνουν ,ἕως μετέλαβον οἱ πρεσβύτεροι πρότερον τῶν ἀδελφῶν ,ὕστερον δ᾽ οἱ νεώτεροι πάλιν ·οὐ γὰρ ἄρχουσιν ἐνιαχοῦ μὲν ἅμα πατήρ τε καὶ υἱός ,ἐνιαχοῦ δὲ ὁ πρεσβύτερος καὶ ὁ νεώτερος ἀδελφός ·
καὶ ἔνθα μὲν πολιτικωτέρα ἐγένετο ἡ ὀλιγαρχία ,ἐν Ἴστρῳ δ᾽ εἰς δῆμον ἀπετελεύτησεν ,ἐν Ἡρακλείᾳ δ᾽ ἐξ ἐλαττόνων εἰς ἑξακοσίους ἦλθεν ·
μετέβαλε δὲ καὶ ἐν Κνίδῳ ἡ ὀλιγαρχία στασιασάντων τῶν γνωρίμων αὐτῶν πρὸς αὑτοὺς διὰ τὸ ὀλίγους μετέχειν καί ,καθάπερ εἴρηται ,εἰ πατήρ ,υἱὸν μὴ μετέχειν ,μηδ᾽ εἰ πλείους ἀδελφοί ,ἀλλ᾽ ἢ τὸν πρεσβύτατον ·
ἐπιλαβόμενος γὰρ στασιαζόντων ὁ δῆμος ,καὶ λαβὼν προστάτην ἐκ τῶν γνωρίμων ,ἐπιθέμενος ἐκράτησεν ,ἀσθενὲς γὰρ τὸ στασιάζον ·
καὶ ἐν Ἐρυθραῖς δὲ ἐπὶ τῆς τῶν Βασιλιδῶν ὀλιγαρχίας ἐν τοῖς ἀρχαίοις χρόνοις ,καίπερ καλῶς ἐπιμελομένων τῶν ἐν τῇ πολιτείᾳ ,ὅμως διὰ τὸ ὑπ᾽ ὀλίγων ἄρχεσθαι ἀγανακτῶν ὁ δῆμος μετέβαλε τὴν πολιτείαν .
κινοῦνται δ᾽ αἱ ὀλιγαρχίαι ἐξ αὑτῶν καὶ διὰ φιλονεικίαν δημαγωγούντων [ ἡ δημαγωγία δὲ διττή ,ἡ μὲν ἐν αὐτοῖς τοῖς ὀλίγοις - ἐγγίγνεται γὰρ δημαγωγὸς κἂν πάνυ ὀλίγοι ὦσιν ,οἷον ἐν τοῖς Τριάκοντα Ἀθήνησιν οἱ περὶ Χαρικλέα ἴσχυσαν τοὺς Τριάκοντα δημαγωγοῦντες ,καὶ ἐν τοῖς Τετρακοσίοις οἱ περὶ Φρύνιχον τὸν αὐτὸν τρόπον - ἡ δ᾽ ὅταν τὸν ὄχλον δημαγωγῶσιν οἱ ἐν τῇ ὀλιγαρχίᾳ ὄντες ,οἷον ἐν Λαρίσῃ οἱ πολιτοφύλακες διὰ τὸ αἱρεῖσθαι αὐτοὺς τὸν ὄχλον ἐδημαγώγουν ,καὶ ἐν ὅσαις ὀλιγαρχίαις οὐχ οὗτοι αἱροῦνται τὰς ἀρχὰς ἐξ ὧν οἱ ἄρχοντές εἰσιν ,ἀλλ᾽ αἱ μὲν ἀρχαὶ ἐκ 
οἱ γὰρ τὸ ἴσον ζητοῦντες ἀναγκάζονται βοηθὸν ἐπαγαγέσθαι τὸν δῆμον ] .
γίνονται δὲ μεταβολαὶ τῆς ὀλιγαρχίας καὶ ὅταν ἀναλώσωσι τὰ ἴδια ζῶντες ἀσελγῶς ·
καὶ γὰρ οἱ τοιοῦτοι καινοτομεῖν ζητοῦσι ,καὶ ἢ τυραννίδι ἐπιτίθενται αὐτοὶ ἢ κατασκευάζουσιν ἕτερον 
[ ὥσπερ Ἱππαρῖνος Διονύσιον ἐν Συρακούσαις ,καὶ ἐν Ἀμφιπόλει ᾧ ὄνομα ἦν Κλεότιμος τοὺς ἐποίκους τοὺς Χαλκιδέων ἤγαγε ,καὶ ἐλθόντων διεστασίασεν αὐτοὺς πρὸς τοὺς εὐπόρους ,καὶ ἐν Αἰγίνῃ ὁ τὴν πρᾶξιν τὴν πρὸς Χάρητα πράξας ἐνεχείρησε μεταβαλεῖν τὴν πολιτείαν διὰ τοιαύτην αἰτίαν ] ·
ὁτὲ μὲν οὖν ἐπιχειροῦσί τι κινεῖν ,ὁτὲ δὲ κλέπτουσι τὰ κοινά ,ὅθεν πρὸς αὐτοὺς στασιάζουσιν ἢ οὗτοι ἢ οἱ πρὸς τούτους μαχόμενοι κλέπτοντας ,ὅπερ ἐν Ἀπολλωνίᾳ συνέβη τῇ ἐν τῷ Πόντῳ .ὁμονοοῦσα δὲ ὀλιγαρχία οὐκ εὐδιάφθορος ἐξ αὑτῆς .σημεῖον δὲ ἡ ἐν Φαρσάλῳ πολιτεία ·
ἐκεῖνοι γὰρ ὀλίγοι ὄντες πολλῶν κύριοί εἰσι διὰ τὸ χρῆσθαι σφίσιν αὐτοῖς καλῶς .
καταλύονται δὲ καὶ ὅταν ἐν τῇ ὀλιγαρχίᾳ ἑτέραν ὀλιγαρχίαν ἐμποιῶσιν .
τοῦτο δ᾽ ἐστὶν ὅταν τοῦ παντὸς πολιτεύματος ὀλίγου ὄντος τῶν μεγίστων ἀρχῶν μὴ μετέχωσιν οἱ ὀλίγοι πάντες ,ὅπερ ἐν Ἤλιδι συνέβη ποτέ ·
τῆς πολιτείας γὰρ δι᾽ ὀλίγων οὔσης τῶν γερόντων ὀλίγοι πάμπαν ἐγίνοντο διὰ τὸ ἀιδίους εἶναι ἐνενήκοντα ὄντας ,τὴν δ᾽ αἵρεσιν δυναστευτικὴν εἶναι καὶ ὁμοίαν τῇ τῶν ἐν Λακεδαίμονι γερόντων .
γίγνεται δὲ μεταβολὴ τῶν ὀλιγαρχιῶν καὶ ἐν πολέμῳ καὶ ἐν εἰρήνῃ ,ἐν μὲν πολέμῳ διὰ τὴν πρὸς τὸν δῆμον ἀπιστίαν στρατιώταις ἀναγκαζομένων χρῆσθαι [ ᾧ γὰρ ἂν ἐγχειρίσωσιν ,οὗτος πολλάκις γίνεται τύραννος ,ὥσπερ ἐν Κορίνθῳ Τιμοφάνης ·ἂν δὲ πλείους ,οὗτοι αὑτοῖς περιποιοῦνται δυναστείαν ·ὁτὲ δὲ ταῦτα δεδιότες μεταδιδόασι τῷ πλήθει τῆς πολιτείας διὰ τὸ ἀναγκάζεσθαι τῷ δήμῳ χρῆσθαι ] ·
ἐν δὲ τῇ εἰρήνῃ διὰ τὴν ἀπιστίαν τὴν πρὸς ἀλλήλους ἐγχειρίζουσι τὴν φυλακὴν στρατιώταις καὶ ἄρχοντι μεσιδίῳ ,ὃς ἐνίοτε γίνεται κύριος ἀμφοτέρων ,ὅπερ συνέβη ἐν Λαρίσῃ ἐπὶ τῆς τῶν Ἀλευαδῶν ἀρχῆς τῶν περὶ Σῖμον ,καὶ ἐν Ἀβύδῳ ἐπὶ τῶν ἑταιριῶν ὧν ἦν μία ἡ Ἰφιάδου .
γίνονται δὲ στάσεις καὶ ἐκ τοῦ περιωθεῖσθαι ἑτέρους ὑφ᾽ ἑτέρων τῶν ἐν τῇ ὀλιγαρχίᾳ αὐτῶν καὶ καταστασιάζεσθαι κατὰ γάμους ἢ δίκας ,οἷον ἐκ γαμικῆς μὲν αἰτίας αἱ εἰρημέναι πρότερον [ καὶ τὴν ἐν Ἐρετρίᾳ δ᾽ ὀλιγαρχίαν τὴν τῶν ἱππέων Διαγόρας κατέλυσεν ἀδικηθεὶς περὶ γάμον ] ,ἐκ δὲ δικαστηρίου κρίσεως ἡ ἐν Ἡρακλείᾳ στάσις ἐγένετο καὶ ἡ ἐν Θήβαις ,ἐπ᾽ αἰτίᾳ μοιχείας δικαίως μὲν στασιαστικῶς δὲ ποιησαμένων τὴν κόλασιν τῶν μὲν ἐν Ἡρακλείᾳ κατ᾽ Εὐρυτίωνος ,τῶν δ᾽ ἐν Θήβαις κατ᾽ Ἀρχίου [ ἐφιλονείκησαν γὰρ αὐτοὺς οἱ ἐχθροὶ ὥστε δεθῆναι ἐν ἀγορᾷ ἐν τῷ κύφωνι ] .πολλαὶ 
γίγνονται δὲ καὶ ἀπὸ συμπτώματος μεταβολαὶ καὶ τῆς καλουμένης πολιτείας καὶ τῶν ὀλιγαρχιῶν ἐν ὅσαις ἀπὸ τιμήματος βουλεύουσι καὶ δικάζουσι καὶ τὰς ἄλλας ἀρχὰς ἄρχουσιν .
πολλάκις γὰρ τὸ ταχθὲν πρῶτον τίμημα πρὸς τοὺς παρόντας καιρούς ,ὥστε μετέχειν ἐν μὲν τῇ ὀλιγαρχίᾳ ὀλίγους ἐν δὲ τῇ πολιτείᾳ τοὺς μέσους ,εὐετηρίας γιγνομένης δι᾽ εἰρήνην ἢ δι᾽ ἄλλην τιν᾽ εὐτυχίαν συμβαίνει πολλαπλασίου γίγνεσθαι τιμήματος ἀξίας τὰς αὐτὰς κτήσεις ,ὥστε πάντας πάντων μετέχειν ,ὁτὲ μὲν ἐκ προσαγωγῆς καὶ κατὰ μικρὸν γινομένης τῆς μεταβολῆς καὶ λανθανούσης ,ὁτὲ δὲ καὶ θᾶττον .
αἱ μὲν οὖν ὀλιγαρχίαι μεταβάλλουσι καὶ στασιάζουσι διὰ τοιαύτας αἰτίας [ ὅλως δὲ καὶ αἱ δημοκρατίαι καὶ αἱ ὀλιγαρχίαι ἐξίστανται ἐνίοτε οὐκ εἰς τὰς ἐναντίας πολιτείας ἀλλ᾽ εἰς τὰς ἐν τῷ αὐτῷ γένει ,οἷον ἐκ τῶν ἐννόμων δημοκρατιῶν καὶ ὀλιγαρχιῶν εἰς τὰς κυρίους καὶ ἐκ τούτων εἰς ἐκείνας ] .
ἐν δὲ ταῖς ἀριστοκρατίαις γίνονται αἱ στάσεις αἱ μὲν διὰ τὸ ὀλίγους τῶν τιμῶν μετέχειν ,ὅπερ εἴρηται κινεῖν καὶ τὰς ὀλιγαρχίας ,διὰ τὸ καὶ τὴν ἀριστοκρατίαν ὀλιγαρχίαν εἶναί πως [ ἐν ἀμφοτέραις γὰρ ὀλίγοι οἱ ἄρχοντες ,οὐ μέντοι διὰ ταὐτὸν ὀλίγοι ] ·ἐπεὶ δοκεῖ γε διὰ ταῦτα καὶ ἡ ἀριστοκρατία ὀλιγαρχία εἶναι .μάλιστα δὲ τοῦτο συμβαίνειν ἀναγκαῖον ὅταν ᾖ τι πλῆθος τῶν πεφρονηματισμένων ὡς ὁμοίων κατ᾽ ἀρετήν ,οἷον ἐν Λακεδαίμονι οἱ λεγόμενοι Παρθενίαι [ ἐκ τῶν ὁμοίων γὰρ ἦσαν ] ,οὓς φωράσαντες ἐπιβουλεύσαντας ἀπέστειλαν Τάραντος οἰκιστάς ,ἢ ὅταν τινὲς ἀτιμάζωνται μεγάλοι ὄντες 
θλιβόμενοι γάρ τινες διὰ τὸν πόλεμον ἠξίουν ἀνάδαστον ποιεῖν τὴν χώραν ] ·
ἔτι ἐάν τις μέγας ᾖ καὶ δυνάμενος ἔτι μείζων εἶναι ,ἵνα μοναρχῇ ,ὥσπερ ἐν Λακεδαίμονι δοκεῖ Παυσανίας ὁ στρατηγήσας κατὰ τὸν Μηδικὸν πόλεμον ,καὶ ἐν Καρχηδόνι Ἄννων .
λύονται δὲ μάλιστα αἵ τε πολιτεῖαι καὶ αἱ ἀριστοκρατίαι διὰ τὴν ἐν αὐτῇ τῇ πολιτείᾳ τοῦ δικαίου παρέκβασιν .
ἀρχὴ γὰρ τὸ μὴ μεμεῖχθαι καλῶς ἐν μὲν τῇ πολιτείᾳ δημοκρατίαν καὶ ὀλιγαρχίαν ,ἐν δὲ τῇ ἀριστοκρατίᾳ ταῦτά τε καὶ τὴν ἀρετήν ,μάλιστα δὲ τὰ δύο ·λέγω δὲ τὰ δύο δῆμον καὶ ὀλιγαρχίαν .ταῦτα γὰρ αἱ πολιτεῖαί τε πειρῶνται μιγνύναι καὶ αἱ πολλαὶ τῶν καλουμένων ἀριστοκρατιῶν .
διαφέρουσι γὰρ τῶν ὀνομαζομένων πολιτειῶν αἱ ἀριστοκρατίαι τούτῳ ,καὶ διὰ τοῦτ᾽ εἰσὶν αἱ μὲν ἧττον αἱ δὲ μᾶλλον μόνιμοι αὐτῶν ·
τὰς γὰρ ἀποκλινούσας μᾶλλον πρὸς τὴν ὀλιγαρχίαν ἀριστοκρατίας καλοῦσιν ,τὰς δὲ πρὸς τὸ πλῆθος πολιτείας ·διόπερ ἀσφαλέστεραι αἱ τοιαῦται τῶν ἑτέρων εἰσίν ·κρεῖττόν τε γὰρ τὸ πλεῖον ,καὶ μᾶλλον ἀγαπῶσιν ἴσον ἔχοντες ,οἱ δ᾽ ἐν ταῖς εὐπορίαις ,ἂν ἡ πολιτεία διδῷ τὴν ὑπεροχήν ,ὑβρίζειν ζητοῦσι καὶ πλεονεκτεῖν .ὅλως δ᾽ ἐφ᾽ ὁπότερον ἂν ἐγκλίνῃ ἡ πολιτεία ,ἐπὶ τοῦτο μεθίσταται ἑκατέρων τὸ σφέτερον αὐξανόντων ,οἷον ἡ μὲν πολιτεία εἰς δῆμον ,ἀριστοκρατία δ᾽ εἰς ὀλιγαρχίαν ·ἢ εἰς τἀναντία ,οἷον ἡ μὲν ἀριστοκρατία εἰς δῆμον [ ὡς ἀδικούμενοι γὰρ περισπῶσιν εἰς 
ἔτι διὰ τὸ πάσας τὰς ἀριστοκρατικὰς πολιτείας ὀλιγαρχικὰς εἶναι μᾶλλον πλεονεκτοῦσιν οἱ γνώριμοι ,οἷον καὶ ἐν Λακεδαίμονι εἰς ὀλίγους αἱ οὐσίαι ἔρχονται ·
καὶ ἔξεστι ποιεῖν ὅ τι ἂν θέλωσι τοῖς γνωρίμοις μᾶλλον ,καὶ κηδεύειν ὅτῳ θέλουσιν ,διὸ καὶ ἡ Λοκρῶν πόλις ἀπώλετο ἐκ τῆς πρὸς Διονύσιον κηδείας ,ὃ ἐν δημοκρατίᾳ οὐκ ἂν ἐγένετο ,οὐδ᾽ ἂν ἐν ἀριστοκρατίᾳ εὖ μεμειγμένῃ .
μάλιστα δὲ λανθάνουσιν αἱ ἀριστοκρατίαι μεταβάλλουσαι τῷ λύεσθαι κατὰ μικρόν ,ὅπερ εἴρηται ἐν τοῖς πρότερον καθόλου κατὰ πασῶν τῶν πολιτειῶν ,ὅτι αἴτιον τῶν μεταβολῶν καὶ τὸ μικρόν ἐστιν ·
ὅταν γάρ τι προῶνται τῶν πρὸς τὴν πολιτείαν ,μετὰ τοῦτο καὶ ἄλλο μικρῷ μεῖζον εὐχερέστερον κινοῦσιν ,ἕως ἂν πάντα κινήσωσι τὸν κόσμον .
συνέβη δὲ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς Θουρίων πολιτείας .
νόμου γὰρ ὄντος διὰ πέντε ἐτῶν στρατηγεῖν ,γενόμενοί τινες πολεμικοὶ τῶν νεωτέρων καὶ παρὰ τῷ πλήθει τῶν φρουρῶν εὐδοκιμοῦντες ,καταφρονήσαντες τῶν ἐν τοῖς πράγμασι καὶ νομίζοντες ῥᾳδίως κατασχήσειν ,τοῦτον τὸν νόμον λύειν ἐπεχείρησαν πρῶτον ,ὥστ᾽ ἐξεῖναι τοὺς αὐτοὺς συνεχῶς στρατηγεῖν ,ὁρῶντες τὸν δῆμον αὐτοὺς χειροτονήσοντα προθύμως .οἱ δ᾽ ἐπὶ τούτῳ τεταγμένοι τῶν ἀρχόντων ,οἱ καλούμενοι σύμβουλοι ,ὁρμήσαντες τὸ πρῶτον ἐναντιοῦσθαι συνεπείσθησαν ,ὑπολαμβάνοντες τοῦτον κινήσαντας τὸν νόμον ἐάσειν τὴν ἄλλην πολιτείαν ,ὕστερον δὲ βουλόμενοι κωλύειν ἄλλων κινουμένων οὐκέτι πλέον ἐποίουν οὐθέν ,ἀλλὰ μετέβαλεν ἡ τάξις πᾶσα τῆς πολιτείας εἰς δυναστείαν 
πᾶσαι δ᾽ αἱ πολιτεῖαι λύονται ὁτὲ μὲν ἐξ αὑτῶν ὁτὲ δ᾽ ἔξωθεν ,ὅταν ἐναντία πολιτεία ᾖ ἢ πλησίον ἢ πόρρω μὲν ἔχουσα δὲ δύναμιν .
ὅπερ συνέβαινεν ἐπ᾽ Ἀθηναίων καὶ Λακεδαιμονίων ·
οἱ μὲν γὰρ Ἀθηναῖοι πανταχοῦ τὰς ὀλιγαρχίας ,οἱ δὲ Λάκωνες τοὺς δήμους κατέλυον .
ὅθεν μὲν οὖν αἱ μεταβολαὶ γίγνονται τῶν πολιτειῶν καὶ αἱ στάσεις ,εἴρηται σχεδόν .
περὶ δὲ σωτηρίας καὶ κοινῇ καὶ χωρὶς ἑκάστης πολιτείας ἐχόμενόν ἐστιν εἰπεῖν .
πρῶτον μὲν οὖν δῆλον ὅτι ,εἴπερ ἔχομεν δι᾽ ὧν φθείρονται αἱ πολιτεῖαι ,ἔχομεν καὶ δι᾽ ὧν σῴζονται ·
τῶν γὰρ ἐναντίων τἀναντία ποιητικά ,φθορὰ δὲ σωτηρίᾳ ἐναντίον .
ἐν μὲν οὖν ταῖς εὖ κεκραμέναις πολιτείαις ,εἰπερ ἄλλο τι δεῖ τηρεῖν ὅπως μηθὲν παρανομῶσι ,καὶ μάλιστα τὸ μικρὸν φυλάττειν ·λανθάνει γὰρ παραδυομένη ἡ παρανομία ,ὥσπερ τὰς οὐσίας τὸ μικρὸν δαπάνημα ἀναιρεῖ πολλάκις γινόμενον .λανθάνει γὰρ ἡ δαπάνη διὰ τὸ μὴ ἀθρόα γίγνεσθαι ·παραλογίζεται γὰρ ἡ διάνοια ὑπ᾽ αὐτῶν ,ὥσπερ ὁ σοφιστικὸς λόγος " εἰ ἕκαστον μικρόν ,καὶ πάντα " ·
τοῦτο δ᾽ ἔστι μὲν ὥς ,ἔστι δ᾽ ὡς οὔ ·
τὸ γὰρ ὅλον καὶ τὰ πάντα οὐ μικρόν ,ἀλλὰ σύγκειται ἐκ μικρῶν .
μίαν μὲν οὖν φυλακὴν ταύτην πρὸς τὴν ἀρχὴν δεῖ ποιεῖσθαι ·
ἔπειτα μὴ πιστεύειν τοῖς σοφίσματος χάριν πρὸς τὸ πλῆθος συγκειμένοις ,
ἐξελέγχεται γὰρ ὑπὸ τῶν ἔργων [ ποῖα δὲ λέγομεν τῶν πολιτειῶν σοφίσματα ,πρότερον εἴρηται ] .
ἔτι δ᾽ ὁρᾶν ὅτι ἔνιαι μένουσιν οὐ μόνον ἀριστοκρατίαι ἀλλὰ καὶ ὀλιγαρχίαι οὐ διὰ τὸ ἀσφαλεῖς εἶναι τὰς πολιτείας ,ἀλλὰ διὰ τὸ εὖ χρῆσθαι τοὺς ἐν ταῖς ἀρχαῖς γινομένους καὶ τοῖς ἔξω τῆς πολιτείας καὶ τοῖς ἐν τῷ πολιτεύματι ,τοὺς μὲν μὴ μετέχοντας τῷ μὴ ἀδικεῖν καὶ τῷ τοὺς ἡγεμονικοὺς αὐτῶν εἰσάγειν εἰς τὴν πολιτείαν καὶ τοὺς μὲν φιλοτίμους μὴ ἀδικεῖν εἰς ἀτιμίαν τοὺς δὲ πολλοὺς εἰς κέρδος ,πρὸς αὑτοὺς δὲ καὶ τοὺς μετέχοντας τῷ χρῆσθαι ἀλλήλοις δημοτικῶς .
ὃ γὰρ ἐπὶ τοῦ πλήθους ζητοῦσιν οἱ δημοτικοί ,τὸ ἴσον ,τοῦτ᾽ ἐπὶ τῶν ὁμοίων οὐ μόνον δίκαιον ἀλλὰ καὶ συμφέρον ἐστίν .
διὸ ἐὰν πλείους ὦσιν ἐν τῷ πολιτεύματι ,πολλὰ συμφέρει τῶν δημοτικῶν νομοθετημάτων ,οἷον τὸ ἑξαμήνους τὰς ἀρχὰς εἶναι ,ἵνα πάντες οἱ ὅμοιοι μετέχωσιν ·
ἔστι γὰρ ὥσπερ δῆμος ἤδη οἱ ὅμοιοι [ διὸ καὶ ἐν τούτοις ἐγγίγνονται δημαγωγοὶ πολλάκις ,ὥσπερ εἴρηται πρότερον ] ,ἔπειθ᾽ ἧττον εἰς δυναστείας ἐμπίπτουσιν αἱ ὀλιγαρχίαι καὶ ἀριστοκρατίαι [ οὐ γὰρ ὁμοίως ῥᾴδιον κακουργῆσαι ὀλίγον χρόνον ἄρχοντας καὶ πολύν ,ἐπεὶ διὰ τοῦτο ἐν ταῖς ὀλιγαρχίαις καὶ δημοκρατίαις γίγνονται τυραννίδες ·
ἢ γὰρ οἱ μέγιστοι ἐν ἑκατέρᾳ ἐπιτίθενται τυραννίδι ,ἔνθα μὲν οἱ δημαγωγοὶ ἔνθα δ᾽ οἱ δυνάσται ,ἢ οἱ τὰς μεγίστας ἔχοντες ἀρχάς ,ὅταν πολὺν χρόνον ἄρχωσιν ] .
σῴζονται δ᾽ αἱ πολιτεῖαι οὐ μόνον διὰ τὸ πόρρω εἶναι τῶν διαφθειρόντων ,ἀλλ᾽ ἐνίοτε καὶ διὰ τὸ ἐγγύς ·
ὥστε δεῖ τοὺς τῆς πολιτείας φροντίζοντας φόβους παρασκευάζειν ,ἵνα φυλάττωσι καὶ μὴ καταλύωσιν ὥσπερ νυκτερινὴν φυλακὴν τὴν τῆς πολιτείας τήρησιν ,καὶ τὸ πόρρω ἐγγὺς ποιεῖν .
ἔτι τὰς τῶν γνωρίμων φιλονεικίας καὶ στάσεις καὶ διὰ τῶν νόμων πειρᾶσθαι δεῖ φυλάττειν ,καὶ τοὺς ἔξω τῆς φιλονεικίας ὄντας πρὶν παρειληφέναι καὶ αὐτούς ,ὡς τὸ ἐν ἀρχῇ γινόμενον κακὸν γνῶναι οὐ τοῦ τυχόντος ἀλλὰ πολιτικοῦ ἀνδρός .
πρὸς δὲ τὴν διὰ τὰ τιμήματα γιγνομένην μεταβολὴν ἐξ ὀλιγαρχίας καὶ πολιτείας ,ὅταν συμβαίνῃ τοῦτο μενόντων μὲν τῶν αὐτῶν τιμημάτων εὐπορίας δὲ νομίσματος γιγνομένης ,συμφέρει τοῦ τιμήματος ἐπισκοπεῖν τοῦ κοινοῦ τὸ πλῆθος πρὸς τὸ παρελθόν ,ἐν ὅσαις μὲν πόλεσι τιμῶνται κατ᾽ ἐνιαυτόν ,κατὰ τοῦτον τὸν χρόνον ,
ἐν δὲ ταῖς μείζοσι διὰ τριετηρίδος ἢ πενταετηρίδος ,κἂν ᾖ πολλαπλάσιον ἢ πολλοστημόριον τοῦ πρότερον ,ἐν ᾧ αἱ τιμήσεις κατέστησαν τῆς πολιτείας ,νόμον εἶναι καὶ τὰ τιμήματα ἐπιτείνειν ἢ ἀνιέναι ,ἐὰν μὲν ὑπερβάλλῃ ,ἐπιτείνοντας κατὰ τὴν πολλαπλασίωσιν ,ἐὰν δ᾽ ἐλλείπῃ ,ἀνιέντας καὶ ἐλάττω ποιοῦντας τὴν τίμησιν .
ἐν γὰρ ταῖς ὀλιγαρχίαις καὶ ταῖς πολιτείαις ,μὴ ποιούντων οὕτως μὲν ἔνθα μὲν ὀλιγαρχίαν ἔνθα δὲ δυναστείαν γίνεσθαι συμβαίνει ,ἐκείνως δὲ ἐκ μὲν πολιτείας δημοκρατίαν ,ἐκ δ᾽ ὀλιγαρχίας πολιτείαν ἢ δῆμον .
κοινὸν δὲ καὶ ἐν δήμῳ καὶ ὀλιγαρχίᾳ [καὶ ἐν μοναρχίᾳ] καὶ πάσῃ πολιτείᾳ μήτ᾽ αὐξάνειν λίαν μηθένα παρὰ τὴν συμμετρίαν ,ἀλλὰ μᾶλλον πειρᾶσθαι μικρὰς καὶ πολυχρονίους διδόναι τιμὰς ἢ ταχὺ μεγάλας [ διαφθείρονται γάρ ,καὶ φέρειν οὐ παντὸς ἀνδρὸς εὐτυχίαν ] ,εἰ δὲ μή ,μή τοί γ᾽ ἀθρόας δόντας ἀφαιρεῖσθαι πάλιν ἀθρόας ,ἀλλ᾽ ἐκ προσαγωγῆς ·
καὶ μάλιστα μὲν πειρᾶσθαι τοῖς νόμοις οὕτω ῥυθμίζειν ὥστε μηδένα ἐγγίγνεσθαι πολὺ ὑπερέχοντα δυνάμει μήτε φίλων μήτε χρημάτων ,εἰ δὲ μή ,ἀποδημητικὰς ποιεῖσθαι τὰς παραστάσεις αὐτῶν .
ἐπεὶ δὲ καὶ διὰ τοὺς ἰδίους βίους νεωτερίζουσιν ,δεῖ ἐμποιεῖν ἀρχήν τινα τὴν ἐποψομένην τοὺς ζῶντας ἀσυμφόρως πρὸς τὴν πολιτείαν ,ἐν μὲν δημοκρατίᾳ πρὸς τὴν δημοκρατίαν ,ἐν δὲ ὀλιγαρχίᾳ πρὸς τὴν ὀλιγαρχίαν ,ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἄλλων πολιτειῶν ἑκάστῃ ·
καὶ τὸ εὐημεροῦν δὲ τῆς πόλεως ἀνὰ μέρος φυλάττεσθαι διὰ τὰς αὐτὰς αἰτίας ·
τούτου δ᾽ ἄκος τὸ αἰεὶ τοῖς ἀντικειμένοις μορίοις ἐγχειρίζειν τὰς πράξεις καὶ τὰς ἀρχάς [ λέγω δ᾽ ἀντικεῖσθαι τοὺς ἐπιεικεῖς τῷ πλήθει ,καὶ τοὺς ἀπόρους τοῖς εὐπόροις ] ,καὶ τὸ πειρᾶσθαι ἢ συμμιγνύναι τὸ τῶν ἀπόρων πλῆθος καὶ τὸ τῶν εὐπόρων ἢ τὸ μέσον αὔξειν [ τοῦτο γὰρ διαλύει τὰς διὰ τὴν ἀνισότητα στάσεις ] .
μέγιστον δὲ ἐν πάσῃ πολιτείᾳ τὸ καὶ τοῖς νόμοις καὶ τῇ ἄλλῃ οἰκονομίᾳ οὕτω τετάχθαι ὥστε μὴ εἶναι τὰς ἀρχὰς κερδαίνειν .
τοῦτο δὲ μάλιστα ἐν ταῖς ὀλιγαρχικαῖς δεῖ τηρεῖν .
οὐ γὰρ οὕτως ἀγανακτοῦσιν εἰργόμενοι τοῦ ἄρχειν οἱ πολλοί ,ἀλλὰ καὶ χαίρουσιν ἐάν τις ἐᾷ πρὸς τοῖς ἰδίοις σχολάζειν ,ὥστ᾽ ἐὰν οἴωνται τὰ κοινὰ κλέπτειν τοὺς ἄρχοντας ,τότε γ᾽ ἀμφότερα λυπεῖ ,τό τε τῶν τιμῶν μὴ μετέχειν καὶ τὸ τῶν κερδῶν ·
μοναχῶς δὲ καὶ ἐνδέχεται ἅμα εἶναι δημοκρατίαν καὶ ἀριστοκρατίαν ,εἰ τοῦτο κατασκευάσειέ τις .
ἐνδέχοιτο γὰρ ἂν καὶ τοὺς γνωρίμους καὶ τὸ πλῆθος ἔχειν ἃ βούλονται ἀμφοτέρους .
τὸ μὲν γὰρ ἐξεῖναι πᾶσιν ἄρχειν δημοκρατικόν ,τὸ δὲ τοὺς γνωρίμους εἶναι ἐν ταῖς ἀρχαῖς ἀριστοκρατικόν ,τοῦτο δ᾽ ἔσται ὅταν μὴ ᾖ κερδαίνειν ἀπὸ τῶν ἀρχῶν ·
οἱ γὰρ ἄποροι οὐ βουλήσονται ἄρχειν τῷ μηδὲν κερδαίνειν ,ἀλλὰ πρὸς τοῖς ἰδίοις εἶναι μᾶλλον ,οἱ δὲ εὔποροι δυνήσονται διὰ τὸ μηδενὸς προσδεῖσθαι τῶν κοινῶν ·
ὥστε συμβήσεται τοῖς μὲν ἀπόροις γίγνεσθαι εὐπόροις διὰ τὸ διατρίβειν πρὸς τοῖς ἔργοις ,τοῖς δὲ γνωρίμοις μὴ ἄρχεσθαι ὑπὸ τῶν τυχόντων .
τοῦ μὲν οὖν μὴ κλέπτεσθαι τὰ κοινὰ ἡ παράδοσις γιγνέσθω τῶν χρημάτων παρόντων πάντων τῶν πολιτῶν ,καὶ ἀντίγραφα κατὰ φατρίας καὶ λόχους καὶ φυλὰς τιθέσθωσαν ·
τοῦ δὲ ἀκερδῶς ἄρχειν τιμὰς εἶναι δεῖ νενομοθετημένας τοῖς εὐδοκιμοῦσιν .
δεῖ δ᾽ ἐν μὲν ταῖς δημοκρατίαις τῶν εὐπόρων φείδεσθαι ,μὴ μόνον τῷ τὰς κτήσεις μὴ ποιεῖν ἀναδάστους ,ἀλλὰ μηδὲ τοὺς καρπούς ,ὃ ἐν ἐνίαις τῶν πολιτειῶν λανθάνει γιγνόμενον ,βέλτιον δὲ καὶ βουλομένους κωλύειν λειτουργεῖν τὰς δαπανηρὰς μὲν μὴ χρησίμους δὲ λειτουργίας ,οἷον χορηγίας καὶ λαμπαδαρχίας καὶ ὅσαι ἄλλαι τοιαῦται ·
ἐν δ᾽ ὀλιγαρχίᾳ τῶν ἀπόρων ἐπιμέλειαν ποιεῖσθαι πολλήν ,καὶ τὰς ἀρχὰς ἀφ᾽ ὧν λήμματα ἔστι τούτοις ἀπονέμειν ,κἄν τις ὑβρίσῃ τῶν εὐπόρων εἰς τούτους ,μείζω τὰ ἐπιτίμια εἶναι ἢ ἂν σφῶν αὐτῶν ,καὶ τὰς κληρονομίας μὴ κατὰ δόσιν εἶναι ἀλλὰ κατὰ γένος ,μηδὲ πλειόνων ἢ μιᾶς τὸν αὐτὸν κληρονομεῖν .οὕτω γὰρ ἂν ὁμαλώτεραι αἱ οὐσίαι εἶεν καὶ τῶν ἀπόρων εἰς εὐπορίαν ἂν καθίσταιντο πλείους .συμφέρει δὲ καὶ ἐν δημοκρατίᾳ καὶ ἐν ὀλιγαρχίᾳ τῶν ἄλλων ἢ ἰσότητα ἢ προεδρίαν νέμειν τοῖς ἧττον κοινωνοῦσι τῆς πολιτείας ,ἐν μὲν δήμῳ τοῖς εὐπόροις ,ἐν δ᾽ 
τρία δέ τινα χρὴ ἔχειν τοὺς μέλλοντας ἄρξειν τὰς κυρίας ἀρχάς ,πρῶτον μὲν φιλίαν πρὸς τὴν καθεστῶσαν πολιτείαν ,ἔπειτα δύναμιν μεγίστην τῶν ἔργων τῆς ἀρχῆς ,τρίτον δ᾽ ἀρετὴν καὶ δικαιοσύνην ἐν ἑκάστῃ πολιτείᾳ τὴν πρὸς τὴν πολιτείαν [ εἰ γὰρ μὴ ταὐτὸν τὸ δίκαιον κατὰ πάσας τὰς πολιτείας ,ἀνάγκη καὶ τῆς δικαιοσύνης εἶναι διαφοράς ] .
ἔχει δ᾽ ἀπορίαν ,ὅταν μὴ συμβαίνῃ ταῦτα πάντα περὶ τὸν αὐτόν ,πῶς χρὴ ποιεῖσθαι τὴν αἵρεσιν ·
οἷον εἰ στρατηγικὸς μέν τις εἴη ,πονηρὸς δὲ καὶ μὴ τῇ πολιτείᾳ φίλος ,ὁ δὲ δίκαιος καὶ φίλος ,πῶς δεῖ ποιεῖσθαι τὴν αἵρεσιν ; 
ἔοικε δὲ δεῖν βλέπειν εἰς δύο ,τίνος πλεῖον μετέχουσι πάντες καὶ τίνος ἔλαττον ·
διὸ ἐν στρατηγίᾳ μὲν εἰς τὴν ἐμπειρίαν μᾶλλον τῆς ἀρετῆς [ ἔλαττον γὰρ στρατηγίας μετέχουσι ,τῆς δ᾽ ἐπιεικείας πλεῖον ] ,ἐν δὲ φυλακῇ καὶ ταμιείᾳ τἀναντία [ πλείονος γὰρ ἀρετῆς δεῖται ἢ ὅσην οἱ πολλοὶ ἔχουσιν ,ἡ δὲ ἐπιστήμη κοινὴ πᾶσιν ] .
ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις ,ἂν δύναμις ὑπάρχῃ καὶ τῆς πολιτείας φιλία ,τί δεῖ τῆς ἀρετῆς ; 
ἢ ὅτι ἐνδέχεται τοὺς τὰ δύο ταῦτα ἔχοντας ἀκρατεῖς εἶναι ,ὥστε καθάπερ καὶ αὑτοῖς οὐχ ὑπηρετοῦσιν εἰδότες καὶ φιλοῦντες αὑτούς ,οὕτω καὶ πρὸς τὸ κοινὸν οὐθὲν κωλύει ἔχειν ἐνίους ; 
ἁπλῶς δέ ,ὅσα ἐν τοῖς νόμοις ὡς συμφέροντα λέγομεν ταῖς πολιτείαις ,ἅπαντα ταῦτα σῴζει τὰς πολιτείας ,καὶ τὸ πολλάκις εἰρημένον μέγιστον στοιχεῖον ,τὸ τηρεῖν ὅπως κρεῖττον ἔσται τὸ βουλόμενον τὴν πολιτείαν πλῆθος τοῦ μὴ βουλομένου .
παρὰ πάντα δὲ ταῦτα δεῖ μὴ λανθάνειν ,ὃ νῦν λανθάνει τὰς παρεκβεβηκυίας πολιτείας ,τὸ μέσον ·
πολλὰ γὰρ τῶν δοκούντων δημοτικῶν λύει τὰς δημοκρατίας καὶ τῶν ὀλιγαρχικῶν τὰς ὀλιγαρχίας .
οἱ δ᾽ οἰόμενοι ταύτην εἶναι μίαν ἀρετὴν ἕλκουσιν εἰς τὴν ὑπερβολήν ,ἀγνοοῦντες ὅτι ,καθάπερ ῥὶς ἔστι παρεκβεβηκυῖα μὲν τὴν εὐθύτητα τὴν καλλίστην πρὸς τὸ γρυπὸν ἢ τὸ σιμόν ,ἀλλ᾽ ὅμως ἔτι καλὴ καὶ χάριν ἔχουσα πρὸς τὴν ὄψιν ,οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἐὰν ἐπιτείνῃ τις ἔτι μᾶλλον εἰς τὴν ὑπερβολήν ,πρῶτον μὲν ἀποβαλεῖ τὴν μετριότητα τοῦ μορίου ,τέλος δ᾽ οὕτως ὥστε μηδὲ ῥῖνα ποιήσει φαίνεσθαι διὰ τὴν ὑπεροχὴν καὶ τὴν ἔλλειψιν τῶν ἐναντίων ,τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἔχει καὶ περὶ τῶν ἄλλων μορίων ,συμβαίνει δὴ τοῦτο καὶ περὶ τὰς [ἄλλας] πολιτείας .
καὶ γὰρ ὀλιγαρχίαν καὶ δημοκρατίαν ἔστιν ὥστ᾽ ἔχειν ἱκανῶς ,καίπερ ἐξεστηκυίας τῆς βελτίστης τάξεως ·ἐὰν δέ τις ἐπιτείνῃ μᾶλλον ἑκατέραν αὐτῶν ,πρῶτον μὲν χείρω ποιήσει τὴν πολιτείαν ,τέλος δ᾽ οὐδὲ πολιτείαν .
διὸ δεῖ τοῦτο μὴ ἀγνοεῖν τὸν νομοθέτην καὶ τὸν πολιτικόν ,ποῖα σῴζει τῶν δημοτικῶν καὶ ποῖα φθείρει τὴν δημοκρατίαν ,καὶ ποῖα τῶν ὀλιγαρχικῶν τὴν ὀλιγαρχίαν .
οὐδετέραν μὲν γὰρ ἐνδέχεται αὐτῶν εἶναι καὶ διαμένειν ἄνευ τῶν εὐπόρων καὶ τοῦ πλήθους ,ἀλλ᾽ ὅταν ὁμαλότης γένηται τῆς οὐσίας ἄλλην ἀνάγκη εἶναι ταύτην τὴν πολιτείαν ,
ὥστε φθείροντες τοῖς καθ᾽ ὑπεροχὴν νόμοις φθείρουσι τὰς πολιτείας .
ἁμαρτάνουσι δὲ καὶ ἐν ταῖς δημοκρατίαις καὶ ἐν ταῖς ὀλιγαρχίαις ,ἐν μὲν ταῖς δημοκρατίαις οἱ δημαγωγοί ,ὅπου τὸ πλῆθος κύριον τῶν νόμων ·
δύο γὰρ ποιοῦσιν ἀεὶ τὴν πόλιν ,μαχόμενοι τοῖς εὐπόροις ,δεῖ δὲ τοὐναντίον αἰεὶ δοκεῖν λέγειν ὑπὲρ εὐπόρων ,ἐν δὲ ταῖς ὀλιγαρχίαις ὑπὲρ τοῦ δήμου τοὺς ὀλιγαρχικούς ,καὶ τοὺς ὅρκους ἐναντίους ἢ νῦν ὀμνύναι τοὺς ὀλιγαρχικούς ·νῦν μὲν γὰρ ἐν ἐνίαις ὀμνύουσι " καὶ τῷ δήμῳ κακόνους ἔσομαι καὶ βουλεύσω ὅ τι ἂν ἔχω κακόν " ,χρὴ δὲ καὶ ὑπολαμβάνειν καὶ ὑποκρίνεσθαι τοὐναντίον ,ἐπισημαινομένους ἐν τοῖς ὅρκοις ὅτι " οὐκ ἀδικήσω τὸν δῆμον " .μέγιστον δὲ πάντων τῶν εἰρημένων πρὸς τὸ διαμένειν τὰς πολιτείας ,οὗ νῦν ὀλιγωροῦσι πάντες ,τὸ παιδεύεσθαι πρὸς 
ὄφελος γὰρ οὐθὲν τῶν ὠφελιμωτάτων νόμων καὶ συνδεδοξασμένων ὑπὸ πάντων τῶν πολιτευομένων ,εἰ μὴ ἔσονται εἰθισμένοι καὶ πεπαιδευμένοι ἐν τῇ πολιτείᾳ ,εἰ μὲν οἱ νόμοι δημοτικοί ,δημοτικῶς ,εἰ δ᾽ ὀλιγαρχικοί ,ὀλιγαρχικῶς .
εἴπερ γὰρ ἔστιν ἐφ᾽ ἑνὸς ἀκρασία ,ἔστι καὶ ἐπὶ πόλεως .
ἔστι δὲ τὸ πεπαιδεῦσθαι πρὸς τὴν πολιτείαν οὐ τοῦτο ,τὸ ποιεῖν οἷς χαίρουσιν οἱ ὀλιγαρχοῦντες ἢ οἱ δημοκρατίαν βουλόμενοι ,ἀλλ᾽ οἷς δυνήσονται οἱ μὲν ὀλιγαρχεῖν οἱ δὲ δημοκρατεῖσθαι .
νῦν δ᾽ ἐν μὲν ταῖς ὀλιγαρχίαις οἱ τῶν ἀρχόντων υἱοὶ τρυφῶσιν ,οἱ δὲ τῶν ἀπόρων γίγνονται γεγυμνασμένοι καὶ πεπονηκότες ,ὥστε καὶ βούλονται μᾶλλον καὶ δύνανται νεωτερίζειν ·
ἐν δὲ ταῖς δημοκρατίαις ταῖς μάλιστα εἶναι δοκούσαις δημοκρατικαῖς τοὐναντίον τοῦ συμφέροντος καθέστηκεν ,αἴτιον δὲ τούτου ὅτι κακῶς ὁρίζονται τὸ ἐλεύθερον .
δύο γάρ ἐστιν οἷς ἡ δημοκρατία δοκεῖ ὡρίσθαι ,τῷ τὸ πλεῖον εἶναι κύριον καὶ τῇ ἐλευθερίᾳ ·
τὸ μὲν γὰρ δίκαιον ἴσον δοκεῖ εἶναι ,ἴσον δ᾽ ὅ τι ἂν δόξῃ τῷ πλήθει ,τοῦτ᾽ εἶναι κύριον ,ἐλεύθερον δὲ [καὶ ἴσον] τὸ ὅ τι ἂν βούληταί τις ποιεῖν ·
ὥστε ζῇ ἐν ταῖς τοιαύταις δημοκρατίαις ἕκαστος ὡς βούλεται ,καὶ εἰς ὃ χρῄζων ,ὡς φησὶν Εὐριπίδης ·
τοῦτο δ᾽ ἐστὶ φαῦλον ·
οὐ γὰρ δεῖ οἴεσθαι δουλείαν εἶναι τὸ ζῆν πρὸς τὴν πολιτείαν ,ἀλλὰ σωτηρίαν .
ἐξ ὧν μὲν οὖν αἱ πολιτεῖαι μεταβάλλουσι καὶ φθείρονται ,καὶ διὰ τίνων σῴζονται καὶ διαμένουσιν ,ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν τοσαῦτά ἐστιν .
λείπεται δ᾽ ἐπελθεῖν καὶ περὶ μοναρχίας ,ἐξ ὧν τε φθείρεται καὶ δι᾽ ὧν σῴζεσθαι πέφυκεν .
σχεδὸν δὲ παραπλήσια τοῖς εἰρημένοις περὶ τὰς πολιτείας ἐστὶ καὶ τὰ συμβαίνοντα περὶ τὰς βασιλείας καὶ τὰς τυραννίδας .
ἡ μὲν γὰρ βασιλεία κατὰ τὴν ἀριστοκρατίαν ἐστίν ,ἡ δὲ τυραννὶς ἐξ ὀλιγαρχίας τῆς ὑστάτης σύγκειται καὶ δημοκρατίας ·
διὸ δὴ καὶ βλαβερωτάτη τοῖς ἀρχομένοις ἐστίν ,ἅτε ἐκ δυοῖν συγκειμένη κακῶν καὶ τὰς παρεκβάσεις καὶ τὰς ἁμαρτίας ἔχουσα τὰς παρ᾽ ἀμφοτέρων τῶν πολιτειῶν .
ὑπάρχει δ᾽ ἡ γένεσις εὐθὺς ἐξ ἐναντίων ἑκατέρᾳ τῶν μοναρχιῶν ·
ἡ μὲν γὰρ βασιλεία πρὸς βοήθειαν τὴν ἀπὸ τοῦ δήμου τοῖς ἐπιεικέσι γέγονεν ,καὶ καθίσταται βασιλεὺς ἐκ τῶν ἐπιεικῶν καθ᾽ ὑπεροχὴν ἀρετῆς ἢ πράξεων τῶν ἀπὸ τῆς ἀρετῆς ,ἢ καθ᾽ ὑπεροχὴν τοιούτου γένους ,ὁ δὲ τύραννος ἐκ τοῦ δήμου καὶ τοῦ πλήθους ἐπὶ τοὺς γνωρίμους ,ὅπως ὁ δῆμος ἀδικῆται μηδὲν ὑπ᾽ αὐτῶν .
φανερὸν δ᾽ ἐκ τῶν συμβεβηκότων .
σχεδὸν γὰρ οἱ πλεῖστοι τῶν τυράννων γεγόνασιν ἐκ δημαγωγῶν ὡς εἰπεῖν ,πιστευθέντες ἐκ τοῦ διαβάλλειν τοὺς γνωρίμους .
αἱ μὲν γὰρ τοῦτον τὸν τρόπον κατέστησαν τῶν τυραννίδων ,ἤδη τῶν πόλεων ηὐξημένων ,αἱ δὲ πρὸ τούτων ἐκ [τε] τῶν βασιλέων παρεκβαινόντων τὰ πάτρια καὶ δεσποτικωτέρας ἀρχῆς ὀρεγομένων ,αἱ δὲ ἐκ τῶν αἱρετῶν ἐπὶ τὰς κυρίας ἀρχάς [ τὸ γὰρ ἀρχαῖον οἱ δῆμοι καθίστασαν πολυχρονίους τὰς δημιουργίας καὶ τὰς θεωρίας ] ,αἱ δ᾽ ἐκ τῶν ὀλιγαρχιῶν ,αἱρουμένων ἕνα τινὰ κύριον ἐπὶ τὰς μεγίστας ἀρχάς .
πᾶσι γὰρ ὑπῆρχε τοῖς τρόποις τούτοις τὸ κατεργάζεσθαι ῥᾳδίως ,εἰ μόνον βουληθεῖεν ,διὰ τὸ δύναμιν προϋπάρχειν τοῖς μὲν βασιλικῆς ἀρχῆς τοῖς δὲ τὴν τῆς τιμῆς ·οἷον Φείδων μὲν περὶ Ἄργος καὶ ἕτεροι τύραννοι κατέστησαν βασιλείας ὑπαρχούσης ,οἱ δὲ περὶ τὴν Ἰωνίαν καὶ Φάλαρις ἐκ τῶν τιμῶν ,Παναίτιος δ᾽ ἐν Λεοντίνοις καὶ Κύψελος ἐν Κορίνθῳ καὶ Πεισίστρατος Ἀθήνησι καὶ Διονύσιος ἐν Συρακούσαις καὶ ἕτεροι τὸν αὐτὸν τρόπον ἐκ δημαγωγίας .καθάπερ οὖν εἴπομεν ,ἡ βασιλεία τέτακται κατὰ τὴν ἀριστοκρατίαν .κατ᾽ ἀξίαν γάρ ἐστιν ,ἢ κατ᾽ ἰδίαν ἀρετὴν ἢ κατὰ γένος ,ἢ κατ᾽ 
ἅπαντες γὰρ εὐεργετήσαντες ἢ δυνάμενοι τὰς πόλεις ἢ τὰ ἔθνη εὐεργετεῖν ἐτύγχανον τῆς τιμῆς ταύτης ,οἱ μὲν κατὰ πόλεμον κωλύσαντες δουλεύειν ,ὥσπερ Κόδρος ,οἱ δ᾽ ἐλευθερώσαντες ,ὥσπερ Κῦρος ,ἢ κτίσαντες ἢ κτησάμενοι χώραν ,ὥσπερ οἱ Λακεδαιμονίων βασιλεῖς καὶ Μακεδόνων καὶ Μολοττῶν .
βούλεται δ᾽ ὁ βασιλεὺς εἶναι φύλαξ ,
ὅπως οἱ μὲν κεκτημένοι τὰς οὐσίας μηθὲν ἄδικον πάσχωσιν ,ὁ δὲ δῆμος μὴ ὑβρίζηται μηθέν ·ἡ δὲ τυραννίς ,ὥσπερ εἴρηται πολλάκις ,πρὸς οὐδὲν ἀποβλέπει κοινόν ,εἰ μὴ τῆς ἰδίας ὠφελείας χάριν .
ἔστι δὲ σκοπὸς τυραννικὸς μὲν τὸ ἡδύ ,βασιλικὸς δὲ τὸ καλόν .
διὸ καὶ τῶν πλεονεκτημάτων τὰ μὲν χρήματα τυραννικὰ ,τὰ δ᾽ εἰς τιμὴν βασιλικὰ μᾶλλον ·
καὶ φυλακὴ βασιλικὴ μὲν πολιτική ,τυραννικὴ δὲ διὰ ξένων .
ὅτι δ᾽ ἡ τυραννὶς ἔχει κακὰ καὶ τὰ τῆς δημοκρατίας καὶ τὰ τῆς ὀλιγαρχίας ,φανερόν ·
ἐκ μὲν ὀλιγαρχίας τὸ τὸ τέλος εἶναι πλοῦτον [ οὕτω γὰρ καὶ διαμένειν ἀναγκαῖον μόνως τήν τε φυλακὴν καὶ τὴν τρυφήν ] ,καὶ τὸ τῷ πλήθει μηδὲν πιστεύειν [ διὸ καὶ τὴν παραίρεσιν ποιοῦνται τῶν ὅπλων ] ,καὶ τὸ κακοῦν τὸν ὄχλον καὶ τὸ ἐκ τοῦ ἄστεως ἀπελαύνειν καὶ διοικίζειν ἀμφοτέρων κοινόν ,καὶ τῆς ὀλιγαρχίας καὶ τῆς τυραννίδος ·ἐκ δημοκρατίας δὲ τὸ πολεμεῖν τοῖς γνωρίμοις καὶ διαφθείρειν λάθρᾳ καὶ φανερῶς καὶ φυγαδεύειν ὡς ἀντιτέχνους καὶ πρὸς τὴν ἀρχὴν ἐμποδίους .ἐκ γὰρ τούτων συμβαίνει γίγνεσθαι καὶ τὰς ἐπιβουλάς ,τῶν μὲν ἄρχειν αὐτῶν βουλομένων ,τῶν 
καθάπερ οὖν σχεδὸν ἐλέχθη ,τὰς αὐτὰς ἀρχὰς δεῖ νομίζειν περί τε τὰς πολιτείας εἶναι τῶν μεταβολῶν καὶ περὶ τὰς μοναρχίας ·
διά τε γὰρ ἀδικίαν καὶ διὰ φόβον καὶ διὰ καταφρόνησιν ἐπιτίθενται πολλοὶ τῶν ἀρχομένων ταῖς μοναρχίαις ,τῆς δὲ ἀδικίας μάλιστα δι᾽ ὕβριν ,ἐνίοτε δὲ καὶ διὰ τὴν τῶν ἰδίων στέρησιν .
ἔστι δὲ καὶ τὰ τέλη ταὐτά ,καθάπερ κἀκεῖ ,καὶ περὶ τὰς τυραννίδας καὶ τὰς βασιλείας ·
μέγεθος γὰρ ὑπάρχει πλούτου καὶ τιμῆς τοῖς μονάρχοις ,ὧν ἐφίενται πάντες .
τῶν δ᾽ ἐπιθέσεων αἱ μὲν ἐπὶ τὸ σῶμα γίγνονται τῶν ἀρχόντων ,αἱ δ᾽ ἐπὶ τὴν ἀρχήν .
αἱ μὲν οὖν δι᾽ ὕβριν ἐπὶ τὸ σῶμα .
τῆς δ᾽ ὕβρεως οὔσης πολυμεροῦς ,ἕκαστον αὐτῶν αἴτιον γίγνεται τῆς ὀργῆς ·
οἷον ἡ μὲν τῶν Πεισιστρατιδῶν διὰ τὸ προπηλακίσαι μὲν τὴν Ἁρμοδίου ἀδελφὴν ἐπηρεάσαι δ᾽ Ἁρμόδιον [ ὁ μὲν γὰρ Ἁρμόδιος διὰ τὴν ἀδελφήν ,ὁ δὲ Ἀριστογείτων διὰ τὸν Ἁρμόδιον ] ,ἐπεβούλευσαν δὲ καὶ Περιάνδρῳ τῷ ἐν Ἀμβρακίᾳ τυράννῳ διὰ τὸ συμπίνοντα 
μετὰ τῶν παιδικῶν ἐρωτῆσαι αὐτὸν εἰ ἤδη ἐξ αὐτοῦ κύει ·ἡ δὲ Φιλίππου ὑπὸ Παυσανίου διὰ τὸ ἐᾶσαι ὑβρισθῆναι αὐτὸν ὑπὸ τῶν περὶ Ἄτταλον ,καὶ ἡ Ἀμύντου τοῦ μικροῦ ὑπὸ Δέρδα διὰ τὸ καυχήσασθαι εἰς τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ ,καὶ ἡ τοῦ εὐνούχου Εὐαγόρᾳ τῷ Κυπρίῳ ·διὰ γὰρ τὸ τὴν γυναῖκα παρελέσθαι τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἀπέκτεινεν ὡς ὑβρισμένος .
πολλαὶ δ᾽ ἐπιθέσεις γεγένηνται καὶ διὰ τὸ εἰς τὸ σῶμα αἰσχῦναι τῶν μονάρχων τινάς .
οἷον καὶ ἡ Κραταίου εἰς Ἀρχέλαον ·
αἰεὶ γὰρ βαρέως εἶχε πρὸς τὴν ὁμιλίαν ,ὥστε ἱκανὴ καὶ ἐλάττων ἂν ἐγένετο πρόφασις - ἢ διότι τῶν θυγατέρων οὐδεμίαν ἔδωκεν ὁμολογήσας αὐτῷ ,ἀλλὰ τὴν μὲν προτέραν ,κατεχόμενος ὑπὸ πολέμου πρὸς Σίρραν καὶ Ἀρράβαιον ,ἔδωκε τῷ βασιλεῖ τῷ τῆς Ἐλιμείας ,τὴν δὲ νεωτέραν τῷ υἱεῖ Ἀμύντᾳ ,οἰόμενος οὕτως ἂν ἐκεῖνον ἥκιστα διαφέρεσθαι καὶ τὸν ἐκ τῆς Κλεοπάτρας ·
ἀλλὰ τῆς γε ἀλλοτριότητος ὑπῆρχεν ἀρχὴ τὸ βαρέως φέρειν πρὸς τὴν ἀφροδισιαστικὴν χάριν .
συνεπέθετο δὲ καὶ Ἑλλανοκράτης ὁ Λαρισαῖος διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν ·
ὡς γὰρ χρώμενος αὐτοῦ τῇ ἡλικίᾳ οὐ κατῆγεν ὑποσχόμενος ,δι᾽ ὕβριν καὶ οὐ δι᾽ ἐρωτικὴν ἐπιθυμίαν ᾤετο εἶναι τὴν γεγενημένην ὁμιλίαν .
Πύθων δὲ καὶ Ἡρακλείδης οἱ Αἴνιοι Κότυν διέφθειραν τῷ πατρὶ τιμωροῦντες ,Ἀδάμας δ᾽ ἀπέστη Κότυος διὰ τὸ ἐκτμηθῆναι παῖς ὢν ὑπ᾽ αὐτοῦ ,ὡς ὑβρισμένος .
πολλοὶ δὲ καὶ διὰ τὸ εἰς τὸ σῶμα αἰκισθῆναι πληγαῖς ὀργισθέντες οἱ μὲν διέφθειραν ,οἱ δ᾽ ἐνεχείρησαν ὡς ὑβρισθέντες ,καὶ τῶν περὶ τὰς ἀρχὰς καὶ βασιλικὰς δυναστείας .
οἷον ἐν Μυτιλήνῃ τοὺς Πενθιλίδας Μεγακλῆς περιιόντας καὶ τύπτοντας ταῖς κορύναις ἐπιθέμενος μετὰ τῶν φίλων ἀνεῖλεν ,καὶ ὕστερον Σμέρδης Πενθίλον πληγὰς λαβὼν καὶ παρὰ τῆς γυναικὸς ἐξελκυσθεὶς διέφθειρεν .
καὶ τῆς Ἀρχελάου δ᾽ ἐπιθέσεως Δεκάμνιχος ἡγεμὼν ἐγένετο ,παροξύνων τοὺς ἐπιθεμένους πρῶτος ·
αἴτιον δὲ τῆς ὀργῆς ὅτι αὐτὸν ἐξέδωκε μαστιγῶσαι Εὐριπίδῃ τῷ ποιητῇ ·ὁ δ᾽ Εὐριπίδης ἐχαλέπαινεν εἰπόντος τι αὐτοῦ εἰς δυσωδίαν τοῦ στόματος .
καὶ ἄλλοι δὲ πολλοὶ διὰ τοιαύτας αἰτίας οἱ μὲν ἀνῃρέθησαν οἱ δ᾽ ἐπεβουλεύθησαν .
ὁμοίως δὲ καὶ διὰ φόβον ·
ἓν γάρ τι τοῦτο τῶν αἰτίων ἦν ,ὥσπερ καὶ περὶ τὰς πολιτείας καὶ περὶ τὰς μοναρχίας ·
οἷον Ξέρξην Ἀρταπάνης φοβούμενος τὴν διαβολὴν τὴν περὶ Δαρεῖον ,ὅτι ἐκρέμασεν οὐ κελεύσαντος Ξέρξου ,ἀλλ᾽ οἰόμενος συγγνώσεσθαι ὡς ἀμνημονοῦντα διὰ τὸ δειπνεῖν .
αἱ δὲ διὰ καταφρόνησιν ,
ὥσπερ Σαρδανάπαλλον ἰδών τις ξαίνοντα μετὰ τῶν γυναικῶν [ εἰ ἀληθῆ ταῦτα οἱ μυθολογοῦντες λέγουσιν ·εἰ δὲ μὴ ἐπ᾽ ἐκείνου ,ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἄλλου γε ἂν γένοιτο τοῦτο ἀληθές ] ,καὶ Διονυσίῳ τῷ ὑστέρῳ Δίων ἐπέθετο διὰ τὸ καταφρονεῖν ,ὁρῶν τούς τε πολίτας οὕτως ἔχοντας καὶ αὐτὸν ἀεὶ μεθύοντα .καὶ τῶν φίλων δέ τινες ἐπιτίθενται διὰ καταφρόνησιν ·διὰ γὰρ τὸ πιστεύεσθαι καταφρονοῦσιν ὡς λήσοντες .
καὶ οἱ οἰόμενοι δύνασθαι κατασχεῖν τὴν ἀρχὴν τρόπον τινὰ διὰ τὸ καταφρονεῖν ἐπιτίθενται ·
ὡς δυνάμενοι γὰρ καὶ καταφρονοῦντες τοῦ κινδύνου διὰ τὴν δύναμιν ἐπιχειροῦσι ῥᾳδίως ,ὥσπερ οἱ στρατηγοῦντες τοῖς μονάρχοις ,οἷον Κῦρος Ἀστυάγει καὶ τοῦ βίου καταφρονῶν καὶ τῆς δυνάμεως διὰ τὸ τὴν μὲν δύναμιν ἐξηργηκέναι αὐτὸν δὲ τρυφᾶν ,καὶ Σεύθης ὁ Θρᾷξ Ἀμαδόκῳ στρατηγὸς ὤν .οἱ δὲ καὶ διὰ πλείω τούτων ἐπιτίθενται ,οἷον καὶ καταφρονοῦντες καὶ διὰ κέρδος ,ὥσπερ Ἀριοβαρζάνῃ Μιθριδάτης μάλιστα δὲ διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν ἐγχειροῦσιν οἱ τὴν φύσιν μὲν θρασεῖς ,τιμὴν δ᾽ ἔχοντες πολεμικὴν παρὰ τοῖς μονάρχοις ·
ἀνδρεία γὰρ δύναμιν ἔχουσα θράσος ἐστίν ,δι᾽ ἃς ἀμφοτέρας ,ὡς ῥᾳδίως κρατήσοντες ,ποιοῦνται τὰς ἐπιθέσεις .
τῶν δὲ διὰ φιλοτιμίαν ἐπιτιθεμένων ἕτερος τρόπος ἔστι τῆς αἰτίας παρὰ τοὺς εἰρημένους πρότερον .
οὐ γὰρ ὥσπερ ἔνιοι τοῖς τυράννοις ἐπιχειροῦσιν ὁρῶντες κέρδη τε μεγάλα καὶ τιμὰς μεγάλας οὔσας αὐτοῖς ,οὕτω καὶ τῶν διὰ φιλοτιμίαν ἐπιτιθεμένων ἕκαστος προαιρεῖται κινδυνεύειν ·
ἀλλ᾽ ἐκεῖνοι μὲν διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν ,οὗτοι δ᾽ ὥσπερ κἂν ἄλλης τινὸς γενομένης πράξεως περιττῆς καὶ δι᾽ ἣν ὀνομαστοὶ γίγνονται καὶ γνώριμοι τοῖς ἄλλοις ,οὕτω καὶ τοῖς μονάρχοις ἐγχειροῦσιν ,οὐ κτήσασθαι βουλόμενοι μοναρχίαν ἀλλὰ δόξαν .
οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἐλάχιστοί γε τὸν ἀριθμόν εἰσιν οἱ διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν ὁρμῶντες ·ὑποκεῖσθαι γὰρ δεῖ τὸ τοῦ σωθῆναι μηδὲν φροντίζειν ,ἂν μὴ μέλλῃ κατασχήσειν τὴν πρᾶξιν .
οἷς ἀκολουθεῖν μὲν δεῖ τὴν Δίωνος ὑπόληψιν ,οὐ ῥᾴδιον δ᾽ αὐτὴν ἐγγενέσθαι πολλοῖς ·
ἐκεῖνος γὰρ μετ᾽ ὀλίγων ἐστράτευσεν ἐπὶ Διονύσιον οὕτως ἔχειν φάσκων ὡς ὅποι περ ἂν δύνηται προελθεῖν ,ἱκανὸν αὑτῷ τοσοῦτον μετασχεῖν τῆς πράξεως ,οἷον εἰ μικρὸν ἐπιβάντα τῆς γῆς εὐθὺς συμβαίη τελευτῆσαι τοῦτον καλῶς ἔχειν αὑτῷ τὸν θάνατον .
φθείρεται δὲ τυραννὶς ἕνα μὲν τρόπον ,ὥσπερ καὶ τῶν ἄλλων ἑκάστη πολιτειῶν ,ἔξωθεν ,
ἐὰν ἐναντία τις ᾖ πολιτεία κρείττων [ τὸ μὲν γὰρ βούλεσθαι δῆλον ὡς ὑπάρξει διὰ τὴν ἐναντιότητα τῆς προαιρέσεως ·ἃ δὲ βούλονται ,δυνάμενοι πράττουσι πάντες ] ,ἐναντίαι δ᾽ αἱ πολιτεῖαι ,δῆμος μὲν τυραννίδι καθ᾽ Ἡσίοδον ὡς κεραμεὺς κεραμεῖ [ καὶ γὰρ ἡ δημοκρατία ἡ τελευταία τυραννίς ἐστιν ] ,βασιλεία δὲ καὶ ἀριστοκρατία διὰ τὴν ἐναντιότητα τῆς πολιτείας [ διὸ Λακεδαιμόνιοι πλείστας κατέλυσαν τυραννίδας καὶ Συρακούσιοι κατὰ τὸν χρόνον ὃν ἐπολιτεύοντο καλῶς ] ·
ἕνα δ᾽ ἐξ αὑτῆς ,ὅταν οἱ μετέχοντες στασιάζωσιν ,ὥσπερ ἡ τῶν περὶ Γέλωνα καὶ νῦν ἡ τῶν περὶ Διονύσιον ,ἡ μὲν Γέλωνος Θρασυβούλου τοῦ Ἱέρωνος ἀδελφοῦ τὸν υἱὸν τοῦ Γέλωνος δημαγωγοῦντος καὶ πρὸς ἡδονὰς ὁρμῶντος ,ἵν᾽ αὐτὸς ἄρχῃ ,τῶν δὲ οἰκείων συστησάντων ἵνα μὴ ἡ τυραννὶς ὅλως καταλυθῇ ἀλλὰ Θρασύβουλος ,οἱ δὲ συστάντες αὐτῶν ,ὡς καιρὸν ἔχοντες ,ἐξέβαλον ἅπαντας αὐτούς ·
Διονύσιον δὲ Δίων στρατεύσας ,κηδεστὴς ὢν καὶ προσλαβὼν τὸν δῆμον ,ἐκεῖνον ἐκβαλὼν διεφθάρη .
δύο δὲ οὐσῶν αἰτιῶν δι᾽ ἃς μάλιστ᾽ ἐπιτίθενται ταῖς τυραννίσι ,μίσους καὶ καταφρονήσεως ,θάτερον μὲν ἀεὶ τούτων ὑπάρχει τοῖς τυράννοις ,τὸ μῖσος ,ἐκ δὲ τοῦ καταφρονεῖσθαι πολλαὶ γίνονται τῶν καταλύσεων .σημεῖον δέ ·τῶν μὲν γὰρ κτησαμένων οἱ πλεῖστοι καὶ διεφύλαξαν τὰς ἀρχάς ,οἱ δὲ παραλαβόντες εὐθὺς ὡς εἰπεῖν ἀπολλύασι πάντες .
ἀπολαυστικῶς γὰρ ζῶντες εὐκαταφρόνητοί τε γίνονται καὶ πολλοὺς καιροὺς παραδιδόασι τοῖς ἐπιτιθεμένοις .
μόριον δέ τι τοῦ μίσους καὶ τὴν ὀργὴν δεῖ τιθέναι ·τρόπον γάρ τινα τῶν αὐτῶν αἰτία γίνεται πράξεων .πολλάκις δὲ καὶ πρακτικώτερον τοῦ μίσους ·συντονώτερον γὰρ ἐπιτίθενται διὰ τὸ μὴ χρῆσθαι λογισμῷ τὸ πάθος [ μάλιστα δὲ συμβαίνει τοῖς θυμοῖς ἀκολουθεῖν διὰ τὴν ὕβριν ,δι᾽ ἣν αἰτίαν ἥ τε τῶν Πεισιστρατιδῶν κατελύθη τυραννὶς καὶ πολλαὶ τῶν ἄλλων ] ,ἀλλὰ μᾶλλον τὸ μῖσος ·
ἡ μὲν γὰρ ὀργὴ μετὰ λύπης πάρεστιν ,ὥστε οὐ ῥᾴδιον λογίζεσθαι ,ἡ δ᾽ ἔχθρα ἄνευ λύπης .
ὡς δὲ ἐν κεφαλαίοις εἰπεῖν ,ὅσας αἰτίας εἰρήκαμεν τῆς τε ὀλιγαρχίας τῆς ἀκράτου καὶ τελευταίας καὶ τῆς δημοκρατίας τῆς ἐσχάτης ,τοσαύτας καὶ τῆς τυραννίδος θετέον ·
βασιλεία δ᾽ ὑπὸ μὲν τῶν ἔξωθεν ἥκιστα φθείρεται ,διὸ καὶ πολυχρόνιός ἐστιν ·
ἐξ αὐτῆς δ᾽ αἱ πλεῖσται φθοραὶ συμβαίνουσιν .
φθείρεται δὲ κατὰ δύο τρόπους ,
ἕνα μὲν στασιασάντων τῶν μετεχόντων τῆς βασιλείας ,ἄλλον δὲ τρόπον τυραννικώτερον πειρωμένων διοικεῖν ,ὅταν εἶναι κύριοι πλειόνων ἀξιῶσι καὶ παρὰ τὸν νόμον .
οὐ γίγνονται δ᾽ ἔτι βασιλεῖαι νῦν ,ἀλλ᾽ ἄν περ γίγνωνται ,μοναρχίαι ,τυραννίδες μᾶλλον ,διὰ τὸ τὴν βασιλείαν ἑκούσιον μὲν ἀρχὴν εἶναι ,μειζόνων δὲ κυρίαν ,πολλοὺς δ᾽ εἶναι τοὺς ὁμοίους ,καὶ μηδένα διαφέροντα τοσοῦτον ὥστε ἀπαρτίζειν πρὸς τὸ μέγεθος καὶ τὸ ἀξίωμα τῆς ἀρχῆς .
ὥστε διὰ μὲν τοῦτο ἑκόντες οὐχ ὑπομένουσιν ·ἂν δὲ δι᾽ ἀπάτης ἄρξῃ τις ἢ βίας ,ἤδη δοκεῖ τοῦτο εἶναι τυραννίς .
ἐν δὲ ταῖς κατὰ γένος βασιλείαις τιθέναι δεῖ τῆς φθορᾶς αἰτίαν πρὸς ταῖς εἰρημέναις καὶ τὸ γίνεσθαι πολλοὺς εὐκαταφρονήτους ,καὶ τὸ δύναμιν μὴ κεκτημένους τυραννικὴν ἀλλὰ βασιλικὴν τιμὴν ὑβρίζειν ·
ῥᾳδία γὰρ ἐγίνετο ἡ κατάλυσις ·μὴ βουλομένων γὰρ εὐθὺς οὐκ ἔσται βασιλεύς ,ἀλλὰ τύραννος καὶ μὴ βουλομένων .
φθείρονται μὲν οὖν αἱ μοναρχίαι διὰ ταύτας καὶ τοιαύτας ἑτέρας αἰτίας .
σῴζονται δὲ δῆλον ὡς ἁπλῶς μὲν εἰπεῖν ἐκ τῶν ἐναντίων ,ὡς δὲ καθ᾽ ἕκαστον τῷ τὰς μὲν βασιλείας ἄγειν ἐπὶ τὸ μετριώτερον .
ὅσῳ γὰρ ἂν ἐλαττόνων ὦσι κύριοι ,πλείω χρόνον ἀναγκαῖον μένειν πᾶσαν τὴν ἀρχήν ·
αὐτοί τε γὰρ ἧττον γίγνονται δεσποτικοὶ καὶ τοῖς ἤθεσιν ἴσοι μᾶλλον ,καὶ ὑπὸ τῶν ἀρχομένων φθονοῦνται ἧττον .
διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἡ περὶ Μολοττοὺς πολὺν χρόνον βασιλεία διέμεινεν ,καὶ ἡ Λακεδαιμονίων διὰ τὸ ἐξ ἀρχῆς τε εἰς δύο μέρη διαιρεθῆναι τὴν ἀρχήν ,καὶ πάλιν Θεοπόμπου μετριάσαντος τοῖς τε ἄλλοις καὶ τὴν τῶν ἐφόρων ἀρχὴν ἐπικαταστήσαντος ·
τῆς γὰρ δυνάμεως ἀφελὼν ηὔξησε τῷ χρόνῳ τὴν βασιλείαν ,ὥστε τρόπον τινὰ ἐποίησεν οὐκ ἐλάττον᾽ ἀλλὰ μείζον᾽ αὐτήν .
ὅπερ καὶ πρὸς τὴν γυναῖκα ἀποκρίνασθαί φασιν αὐτόν ,εἰποῦσαν εἰ μηδὲν αἰσχύνεται τὴν βασιλείαν ἐλάττω παραδιδοὺς τοῖς υἱέσιν ἢ παρὰ τοῦ πατρὸς παρέλαβεν ·
" οὐ δῆτα " φάναι ·" παραδίδωμι γὰρ πολυχρονιωτέραν ." αἱ δὲ τυραννίδες σῴζονται κατὰ δύο τρόπους τοὺς ἐναντιωτάτους ,ὧν ἅτερός ἐστιν ὁ παραδεδομένος καὶ καθ᾽ ὃν διοικοῦσιν οἱ πλεῖστοι τῶν τυράννων τὴν ἀρχήν .τούτων δὲ τὰ πολλά φασι καταστῆσαι Περίανδρον τὸν Κορίνθιον ·πολλὰ δὲ καὶ παρὰ τῆς Περσῶν ἀρχῆς ἔστι τοιαῦτα λαβεῖν .
ἔστι δὲ τά τε πάλαι λεχθέντα πρὸς σωτηρίαν ,ὡς οἷόν τε ,τῆς τυραννίδος ,τὸ τοὺς ὑπερέχοντας κολούειν καὶ τοὺς φρονηματίας ἀναιρεῖν ,καὶ μήτε συσσίτια ἐᾶν μήτε ἑταιρίαν μήτε παιδείαν μήτε ἄλλο μηθὲν τοιοῦτον ,
ἀλλὰ πάντα φυλάττειν ὅθεν εἴωθε γίγνεσθαι δύο ,φρόνημά τε καὶ πίστις ,καὶ μήτε σχολὰς μήτε ἄλλους συλλόγους ἐπιτρέπειν γίγνεσθαι σχολαστικούς ,καὶ πάντα ποιεῖν ἐξ ὧν ὅτι μάλιστα ἀγνῶτες ἀλλήλοις ἔσονται πάντες [ ἡ γὰρ γνῶσις πίστιν ποιεῖ μᾶλλον πρὸς ἀλλήλους ] ·
καὶ τὸ τοὺς ἐπιδημοῦντας αἰεὶ φανεροὺς εἶναι καὶ διατρίβειν περὶ θύρας [ οὕτω γὰρ ἂν ἥκιστα λανθάνοιεν τί πράττουσι ,καὶ φρονεῖν ἂν ἐθίζοιντο μικρὸν αἰεὶ δουλεύοντες ] ·
καὶ τἆλλα ὅσα τοιαῦτα Περσικὰ καὶ βάρβαρα τυραννικά ἐστιν [ πάντα γὰρ ταὐτὸν δύναται ] ·
καὶ τὸ μὴ λανθάνειν πειρᾶσθαι ὅσα τυγχάνει τις λέγων ἢ πράττων τῶν ἀρχομένων ,ἀλλ᾽ εἶναι κατασκόπους ,οἷον περὶ Συρακούσας αἱ ποταγωγίδες καλούμεναι ,καὶ οὓς ὠτακουστὰς ἐξέπεμπεν Ἱέρων ,ὅπου τις εἴη συνουσία καὶ σύλλογος [ παρρησιάζονταί τε γὰρ ἧττον ,φοβούμενοι τοὺς τοιούτους ,κἂν παρρησιάζωνται ,λανθάνουσιν ἧττον ] ·
καὶ τὸ διαβάλλειν ἀλλήλοις καὶ συγκρούειν καὶ φίλους φίλοις καὶ τὸν δῆμον τοῖς γνωρίμοις καὶ τοὺς πλουσίους ἑαυτοῖς .
καὶ τὸ πένητας ποιεῖν τοὺς ἀρχομένους τυραννικόν ,ὅπως μήτε φυλακὴ τρέφηται καὶ πρὸς τῷ καθ᾽ ἡμέραν ὄντες ἄσχολοι ὦσιν ἐπιβουλεύειν .
παράδειγμα δὲ τούτου αἵ τε πυραμίδες αἱ περὶ Αἴγυπτον καὶ τὰ ἀναθήματα τῶν Κυψελιδῶν καὶ τοῦ Ὀλυμπίου ἡ οἰκοδόμησις ὑπὸ τῶν Πεισιστρατιδῶν ,καὶ τῶν περὶ Σάμον ἔργα Πολυκράτεια [ πάντα γὰρ ταῦτα δύναται ταὐτόν ,ἀσχολίαν καὶ πενίαν τῶν ἀρχομένων ] ·
καὶ ἡ εἰσφορὰ τῶν τελῶν ,οἷον ἐν Συρακούσαις [ ἐν πέντε γὰρ ἔτεσιν ἐπὶ Διονυσίου τὴν οὐσίαν ἅπασαν εἰσενηνοχέναι συνέβαινεν ] .
ἔστι δὲ καὶ πολεμοποιὸς ὁ τύραννος ,ὅπως δὴ ἄσχολοί τε ὦσι καὶ ἡγεμόνος ἐν χρείᾳ διατελῶσιν ὄντες .
καὶ ἡ μὲν βασιλεία σῴζεται διὰ τῶν φίλων ,τυραννικὸν δὲ τὸ μάλιστ᾽ ἀπιστεῖν τοῖς φίλοις ,ὡς βουλομένων μὲν πάντων δυναμένων δὲ μάλιστα τούτων .
καὶ τὰ περὶ τὴν δημοκρατίαν δὲ γιγνόμενα τὴν τελευταίαν τυραννικὰ πάντα ,γυναικοκρατία τε περὶ τὰς οἰκίας ,ἵν᾽ ἐξαγγέλλωσι κατὰ τῶν ἀνδρῶν ,καὶ δούλων ἄνεσις διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν ·
οὔτε γὰρ ἐπιβουλεύουσιν οἱ δοῦλοι καὶ αἱ γυναῖκες τοῖς τυράννοις ,εὐημεροῦντάς τε ἀναγκαῖον εὔνους εἶναι καὶ ταῖς τυραννίσι καὶ ταῖς δημοκρατίαις ·καὶ γὰρ ὁ δῆμος εἶναι βούλεται μόναρχος .
διὸ καὶ ὁ κόλαξ παρ᾽ ἀμφοτέροις ἔντιμος ,παρὰ μὲν τοῖς δήμοις ὁ δημαγωγός [ ἔστι γὰρ ὁ δημαγωγὸς τοῦ δήμου κόλαξ ] ,παρὰ δὲ τοῖς τυράννοις οἱ ταπεινῶς ὁμιλοῦντες ,ὅπερ ἐστὶν ἔργον κολακείας .
καὶ γὰρ διὰ τοῦτο πονηρόφιλον ἡ τυραννίς ·
κολακευόμενοι γὰρ χαίρουσιν ,τοῦτο δ᾽ οὐδ᾽ ἂν εἷς ποιήσειε φρόνημα ἔχων ἐλεύθερον ,ἀλλὰ φιλοῦσιν οἱ ἐπιεικεῖς ,ἢ οὐ κολακεύουσιν .
καὶ χρήσιμοι οἱ πονηροὶ εἰς τὰ πονηρά ·
ἥλῳ γὰρ ὁ ἧλος ,ὥσπερ ἡ παροιμία .
καὶ τὸ μηδενὶ χαίρειν σεμνῷ μηδ᾽ ἐλευθέρῳ τυραννικόν [ αὑτὸν γὰρ εἶναι μόνον ἀξιοῖ τοιοῦτον ὁ τύραννος ,ὁ δ᾽ ἀντισεμνυνόμενος καὶ ἐλευθεριάζων ἀφαιρεῖται τὴν ὑπεροχὴν καὶ τὸ δεσποτικὸν τῆς τυραννίδος ·
μισοῦσιν οὖν ὥσπερ καταλύοντας τὴν ἀρχήν ] ·
καὶ τὸ χρῆσθαι συσσίτοις καὶ συνημερευταῖς ξενικοῖς μᾶλλον ἢ πολιτικοῖς τυραννικόν ,ὡς τοὺς μὲν πολεμίους τοὺς δ᾽ οὐκ ἀντιποιουμένους - ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα τυραννικὰ μὲν καὶ σωτήρια τῆς ἀρχῆς ,οὐθὲν δ᾽ ἐλλείπει μοχθηρίας .
ἔστι δ᾽ ὡς εἰπεῖν πάντα ταῦτα περιειλημμένα τρισὶν εἴδεσιν .
στοχάζεται γὰρ ἡ τυραννὶς τριῶν ,ἑνὸς μὲν τοῦ μικρὰ φρονεῖν τοὺς ἀρχομένους [ οὐθενὶ γὰρ ἂν μικρόψυχος ἐπιβουλεύσειεν ] ,δευτέρου δὲ τοῦ διαπιστεῖν ἀλλήλοις [ οὐ καταλύεται γὰρ πρότερον τυραννὶς πρὶν ἢ πιστεύσωσί τινες ἑαυτοῖς ·διὸ καὶ τοῖς ἐπιεικέσι πολεμοῦσιν ὡς βλαβεροῖς πρὸς τὴν ἀρχὴν οὐ μόνον διὰ τὸ μὴ ἀξιοῦν ἄρχεσθαι δεσποτικῶς ,ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ πιστοὺς καὶ ἑαυτοῖς καὶ τοῖς ἄλλοις εἶναι καὶ μὴ καταγορεύειν μήτε ἑαυτῶν μήτε τῶν ἄλλων ] ·
τρίτον δ᾽ ἀδυναμία τῶν πραγμάτων [ οὐθεὶς γὰρ ἐπιχειρεῖ τοῖς ἀδυνάτοις ,ὥστε οὐδὲ τυραννίδα καταλύειν μὴ δυνάμεως ὑπαρχούσης ] .
εἰς οὓς μὲν οὖν ὅρους ἀνάγεται τὰ βουλεύματα τῶν τυράννων ,οὗτοι τρεῖς τυγχάνουσιν ὄντες ·
πάντα γὰρ ἀναγάγοι τις ἂν τὰ τυραννικὰ πρὸς ταύτας τὰς ὑποθέσεις ,τὰ μὲν ὅπως μὴ πιστεύωσιν ἀλλήλοις ,τὰ δ᾽ ὅπως μὴ δύνωνται ,τὰ δ᾽ ὅπως μικρὸν φρονῶσιν .
ὁ μὲν οὖν εἷς τρόπος δι᾽ οὗ γίγνεται σωτηρία ταῖς τυραννίσι τοιοῦτός ἐστιν ·
ὁ δ᾽ ἕτερος σχεδὸν ἐξ ἐναντίας ἔχει τοῖς εἰρημένοις τὴν ἐπιμέλειαν .
ἔστι δὲ λαβεῖν αὐτὸν ἐκ τῆς φθορᾶς τῆς τῶν βασιλειῶν .
ὥσπερ γὰρ τῆς βασιλείας εἷς τρόπος τῆς φθορᾶς τὸ ποιεῖν τὴν ἀρχὴν τυραννικωτέραν ,οὕτω τῆς τυραννίδος σωτηρία τὸ ποιεῖν αὐτὴν βασιλικωτέραν ,ἓν φυλάττοντα μόνον ,τὴν δύναμιν ,ὅπως ἄρχῃ μὴ μόνον βουλομένων ἀλλὰ καὶ μὴ βουλομένων .
προϊέμενος γὰρ καὶ τοῦτο προΐεται καὶ τὸ τυραννεῖν .
ἀλλὰ τοῦτο μὲν ὥσπερ ὑπόθεσιν δεῖ μένειν ,τὰ δ᾽ ἄλλα τὰ μὲν ποιεῖν τὰ δὲ δοκεῖν ὑποκρινόμενον τὸ βασιλικὸν καλῶς .
πρῶτον μὲν [τοῦ δοκεῖν] φροντίζειν τῶν κοινῶν ,
μήτε δαπανῶντα εἰς δωρεὰς τοιαύτας ἐφ᾽ αἷς τὰ πλήθη χαλεπαίνουσιν ,ὅταν ἀπ᾽ αὐτῶν μὲν λαμβάνωσιν ἐργαζομένων καὶ πονούντων γλίσχρως ,διδῶσι δ᾽ ἑταίραις καὶ ξένοις καὶ τεχνίταις ἀφθόνως ,λόγον τε ἀποδιδόντα τῶν λαμβανομένων καὶ δαπανωμένων ,ὅπερ ἤδη πεποιήκασί τινες τῶν τυράννων [ οὕτω γὰρ ἄν τις διοικῶν οἰκονόμος ἀλλ᾽ οὐ τύραννος εἶναι δόξειεν ·οὐ δεῖ δὲ φοβεῖσθαι μή ποτε ἀπορήσῃ χρημάτων κύριος ὢν τῆς πόλεως ·
ἀλλὰ τοῖς γ᾽ ἐκτοπίζουσι τυράννοις ἀπὸ τῆς οἰκείας καὶ συμφέρει τοῦτο μᾶλλον ἢ καταλιπεῖν ἀθροίσαντας ·
ἧττον γὰρ ἂν οἱ φυλάττοντες ἐπιτιθεῖντο τοῖς πράγμασιν ,εἰσὶ δὲ φοβερώτεροι τῶν τυράννων τοῖς ἀποδημοῦσιν οἱ φυλάττοντες τῶν πολιτῶν ·οἱ μὲν γὰρ συναποδημοῦσιν ,οἱ δὲ ὑπομένουσιν ] ·
ἔπειτα τὰς εἰσφορὰς καὶ τὰς λειτουργίας δεῖ φαίνεσθαι τῆς τε οἰκονομίας ἕνεκα συνάγοντα ,κἄν ποτε δεηθῇ χρῆσθαι πρὸς τοὺς πολεμικοὺς καιρούς ,ὅλως τε αὑτὸν παρασκευάζειν φύλακα καὶ ταμίαν ὡς κοινῶν ἀλλὰ μὴ ὡς ἰδίων ·
καὶ φαίνεσθαι μὴ χαλεπὸν ἀλλὰ σεμνόν ,ἔτι δὲ τοιοῦτον ὥστε μὴ φοβεῖσθαι τοὺς ἐντυγχάνοντας ἀλλὰ μᾶλλον αἰδεῖσθαι ·
τούτου μέντοι τυγχάνειν οὐ ῥᾴδιον ὄντα εὐκαταφρόνητον ,διὸ δεῖ κἂν μὴ τῶν ἄλλων ἀρετῶν ἐπιμέλειαν ποιῆται ἀλλὰ τῆς πολεμικῆς ,καὶ δόξαν ἐμποιεῖν περὶ αὑτοῦ τοιαύτην ·ἔτι δὲ μὴ μόνον αὐτὸν φαίνεσθαι μηδένα τῶν ἀρχομένων ὑβρίζοντα ,μήτε νέον μήτε νέαν ,ἀλλὰ μηδ᾽ ἄλλον μηδένα τῶν περὶ αὐτόν ,ὁμοίως δὲ καὶ τὰς οἰκείας ἔχειν γυναῖκας πρὸς τὰς ἄλλας ,ὡς καὶ διὰ γυναικῶν ὕβρεις πολλαὶ τυραννίδες ἀπολώλασιν ·
περί τε τὰς ἀπολαύσεις τὰς σωματικὰς τοὐναντίον ποιεῖν ἢ νῦν τινες τῶν τυράννων ποιοῦσιν [ οὐ γὰρ μόνον εὐθὺς ἕωθεν τοῦτο δρῶσιν ,καὶ συνεχῶς πολλὰς ἡμέρας ,ἀλλὰ καὶ φαίνεσθαι τοῖς ἄλλοις βούλονται τοῦτο πράττοντες ,ἵν᾽ ὡς εὐδαίμονας καὶ μακαρίους θαυμάσωσιν ] ,ἀλλὰ μάλιστα μὲν μετριάζειν τοῖς τοιούτοις ,εἰ δὲ μή ,τό γε φαίνεσθαι τοῖς ἄλλοις διαφεύγειν [ οὔτε γὰρ εὐεπίθετος οὔτ᾽ εὐκαταφρόνητος ὁ νήφων ,ἀλλ᾽ ὁ μεθύων ,οὐδ᾽ ὁ ἄγρυπνος ,ἀλλ᾽ ὁ καθεύδων ] ·
τοὐναντίον τε ποιητέον τῶν πάλαι λεχθέντων σχεδὸν πάντων [ κατασκευάζειν γὰρ δεῖ καὶ κοσμεῖν τὴν πόλιν ὡς ἐπίτροπον ὄντα καὶ μὴ τύραννον ] ·
ἔτι δὲ τὰ πρὸς τοὺς θεοὺς φαίνεσθαι ἀεὶ σπουδάζοντα διαφερόντως [ ἧττόν τε γὰρ φοβοῦνται τὸ παθεῖν τι παράνομον ὑπὸ τῶν τοιούτων ,
ἐὰν δεισιδαίμονα νομίζωσιν εἶναι τὸν ἄρχοντα καὶ φροντίζειν τῶν θεῶν ,καὶ ἐπιβουλεύουσιν ἧττον ὡς συμμάχους ἔχοντι καὶ τοὺς θεούς ] ,δεῖ δὲ ἄνευ ἀβελτερίας φαίνεσθαι τοιοῦτον ·
τούς τε ἀγαθοὺς περί τι γιγνομένους τινᾶν οὕτως ὥστε μὴ νομίζειν ἄν ποτε τιμηθῆναι μᾶλλον ὑπὸ τῶν πολιτῶν αὐτονόμων ὄντων ,καὶ τὰς μὲν τοιαύτας τιμὰς ἀπονέμειν αὐτόν ,τὰς δὲ κολάσεις δι᾽ ἑτέρων ἀρχόντων καὶ δικαστηρίων .κοινὴ δὲ φυλακὴ πάσης μοναρχίας τὸ μηθένα ποιεῖν ἕνα μέγαν ,ἀλλ᾽ εἴπερ ,πλείους [ τηρήσουσι γὰρ ἀλλήλους ] ,ἐὰν δ᾽ ἄρα τινὰ δέῃ ποιῆσαι μέγαν ,μή τοι τό γε ἦθος θρασύν [ ἐπιθετικώτατον γὰρ τὸ τοιοῦτον ἦθος περὶ πάσας τὰς πράξεις ] ,κἂν τῆς δυνάμεώς τινα δοκῇ παραλύειν ,ἐκ προσαγωγῆς τοῦτο δρᾶν καὶ μὴ πᾶσαν ἀθρόαν 
ἔτι δὲ πάσης μὲν ὕβρεως εἴργεσθαι ,παρὰ πάσας δὲ δυεῖν ,τῆς τε εἰς τὰ σώματα κολάσεως καὶ τῆς εἰς τὴν ἡλικίαν .
μάλιστα δὲ ταύτην ποιητέον τὴν εὐλάβειαν περὶ τοὺς φιλοτίμους ·τὴν μὲν γὰρ εἰς τὰ χρήματα ὀλιγωρίαν οἱ φιλοχρήματοι φέρουσι βαρέως ,τὴν δ᾽ εἰς ἀτιμίαν οἵ τε φιλότιμοι καὶ οἱ ἐπιεικεῖς τῶν ἀνθρώπων .
διόπερ ἢ μὴ χρῆσθαι δεῖ τοῖς τοιούτοις ,ἢ τὰς μὲν κολάσεις πατρικῶς φαίνεσθαι ποιούμενον καὶ μὴ δι᾽ ὀλιγωρίαν ,τὰς δὲ πρὸς τὴν ἡλικίαν ὁμιλίας δι᾽ ἐρωτικὰς αἰτίας ἀλλὰ μὴ δι᾽ ἐξουσίαν ,ὅλως δὲ τὰς δοκούσας ἀτιμίας ἐξωνεῖσθαι μείζοσι τιμαῖς .
τῶν δ᾽ ἐπιχειρούντων ἐπὶ τὴν τοῦ σώματος διαφθορὰν οὗτοι φοβερώτατοι καὶ δέονται πλείστης φυλακῆς ὅσοι μὴ προαιροῦνται περιποιεῖσθαι τὸ ζῆν διαφθείραντες .
διὸ μάλιστα εὐλαβεῖσθαι δεῖ τοὺς ὑβρίζεσθαι νομίζοντας ἢ αὑτοὺς ἢ ὧν κηδόμενοι τυγχάνουσιν ·
ἀφειδῶς γὰρ ἑαυτῶν ἔχουσιν οἱ διὰ θυμὸν ἐπιχειροῦντες ,καθάπερ καὶ Ἡράκλειτος εἶπε ,χαλεπὸν φάσκων εἶναι θυμῷ μάχεσθαι ,ψυχῆς γὰρ ὠνεῖσθαι .
ἐπεὶ δ᾽ αἱ πόλεις ἐκ δύο συνεστήκασι μορίων ,ἔκ τε τῶν ἀπόρων ἀνθρώπων καὶ τῶν εὐπόρων ,μάλιστα μὲν ἀμφοτέρους ὑπολαμβάνειν δεῖ σῴζεσθαι διὰ τὴν ἀρχήν ,καὶ τοὺς ἑτέρους ὑπὸ τῶν ἑτέρων ἀδικεῖσθαι μηδέν ,ὁπότεροι δ᾽ ἂν ὦσι κρείττους ,τούτους ἰδίους μάλιστα ποιεῖσθαι τῆς ἀρχῆς ,ὡς ,ἂν ὑπάρξῃ τοῦτο τοῖς πράγμασιν ,οὔτε δούλων ἐλευθέρωσιν ἀνάγκη ποιεῖσθαι τὸν τύραννον οὔτε ὅπλων παραίρεσιν ·ἱκανὸν γὰρ θάτερον μέρος πρὸς τῇ δυνάμει προστιθέμενον ὥστε κρείττους εἶναι τῶν ἐπιτιθεμένων .
περίεργον δὲ τὸ λέγειν καθ᾽ ἕκαστον τῶν τοιούτων ·
ὁ γὰρ σκοπὸς φανερός ,
ὅτι δεῖ μὴ τυραννικὸν ἀλλ᾽ οἰκονόμον καὶ βασιλικὸν εἶναι φαίνεσθαι τοῖς ἀρχομένοις καὶ μὴ σφετεριστὴν ἀλλ᾽ ἐπίτροπον ,καὶ τὰς μετριότητας τοῦ βίου διώκειν ,μὴ τὰς ὑπερβολάς ,ἔτι δὲ τοὺς μὲν γνωρίμους καθομιλεῖν ,τοὺς δὲ πολλοὺς δημαγωγεῖν .
ἐκ γὰρ τούτων ἀναγκαῖον οὐ μόνον τὴν ἀρχὴν εἶναι καλλίω καὶ ζηλωτοτέραν τῷ βελτιόνων ἄρχειν καὶ μὴ τεταπεινωμένων μηδὲ μισούμενον καὶ φοβούμενον διατελεῖν ,ἀλλὰ καὶ τὴν ἀρχὴν εἶναι πολυχρονιωτέραν ,ἔτι δ᾽ αὐτὸν διακεῖσθαι κατὰ τὸ ἦθος ἤτοι καλῶς πρὸς ἀρετὴν ἢ ἡμίχρηστον ὄντα ,καὶ μὴ πονηρὸν ἀλλ᾽ ἡμιπόνηρον .
καίτοι πασῶν ὀλιγοχρονιώταται τῶν πολιτειῶν εἰσιν ὀλιγαρχία καὶ τυραννίς .
πλεῖστον γὰρ ἐγένετο χρόνον ἡ περὶ Σικυῶνα τυραννίς ,ἡ τῶν Ὀρθαγόρου παίδων καὶ αὐτοῦ Ὀρθαγόρου ·ἔτη δ᾽ αὕτη διέμεινεν ἑκατόν .
τούτου δ᾽ αἴτιον ὅτι τοῖς ἀρχομένοις ἐχρῶντο μετρίως καὶ πολλὰ τοῖς νόμοις ἐδούλευον ,καὶ διὰ τὸ πολεμικὸς γενέσθαι Κλεισθένης οὐκ ἦν εὐκαταφρόνητος ,καὶ τὰ πολλὰ ταῖς ἐπιμελείαις ἐδημαγώγουν .
λέγεται γοῦν Κλεισθένης τὸν ἀποκρίναντα τῆς νίκης αὐτὸν ὡς ἐστεφάνωσεν ·ἔνιοι δ᾽ εἰκόνα φασὶν εἶναι τοῦ κρίναντος οὕτως τὸν ἀνδριάντα τὸν ἐν τῇ ἀγορᾷ καθήμενον .
φασὶ δὲ καὶ Πεισίστρατον ὑπομεῖναί ποτε προσκληθέντα δίκην εἰς Ἄρειον πάγον .
δευτέρα δὲ ἡ περὶ Κόρινθον ἡ τῶν Κυψελιδῶν ·καὶ γὰρ αὕτη διετέλεσεν ἔτη τρία καὶ ἑβδομήκοντα καὶ ἓξ μῆνας ·Κύψελος μὲν γὰρ ἐτυράννησεν ἔτη τριάκοντα ,Περίανδρος δὲ τετταράκοντα καὶ τέτταρα ,Ψαμμίτιχος δ᾽ ὁ Γορδίου τρία ἔτη .
τὰ δ᾽ αἴτια ταὐτὰ καὶ ταύτης ·
ὁ μὲν γὰρ Κύψελος δημαγωγὸς ἦν καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν διετέλεσεν ἀδορυφόρητος ,Περίανδρος δ᾽ ἐγένετο μὲν τυραννικός ,ἀλλὰ πολεμικός .τρίτη δ᾽ ἡ τῶν Πεισιστρατιδῶν Ἀθήνησιν .οὐκ ἐγένετο δὲ συνεχής ·δὶς γὰρ ἔφυγε Πεισίστρατος τυραννῶν ·ὥστ᾽ ἐν ἔτεσι τριάκοντα καὶ τρισὶν ἑπτακαίδεκα ἔτη τούτων ἐτυράννησεν ,ὀκτωκαίδεκα δὲ οἱ παῖδες ,ὥστε τὰ πάντα ἐγένετο ἔτη τριάκοντα καὶ πέντε .τῶν δὲ λοιπῶν ἡ περὶ Ἱέρωνα καὶ Γέλωνα περὶ Συρακούσας .ἔτη δ᾽ οὐδ᾽ αὕτη πολλὰ διέμεινεν ,ἀλλὰ τὰ σύμπαντα δυεῖν δέοντα εἴκοσι ·Γέλων μὲν γὰρ ἑπτὰ τυραννήσας τῷ ὀγδόῳ τὸν βίον ἐτελεύτησεν 
αἱ δὲ πολλαὶ τῶν τυραννίδων ὀλιγοχρόνιαι πᾶσαι γεγόνασι παντελῶς .
τὰ μὲν οὖν περὶ τὰς πολιτείας καὶ τὰ περὶ τὰς μοναρχίας ,ἐξ ὧν τε φθείρονται καὶ πάλιν σῴζονται ,σχεδὸν εἴρηται περὶ πάντων .
ἐν δὲ τῇ Πολιτείᾳ λέγεται μὲν περὶ τῶν μεταβολῶν ὑπὸ τοῦ Σωκράτους ,οὐ μέντοι λέγεται καλῶς .
τῆς τε γὰρ ἀρίστης πολιτείας καὶ πρώτης οὔσης οὐ λέγει τὴν μεταβολὴν ἰδίως .
φησὶ γὰρ αἴτιον εἶναι τὸ μὴ μένειν μηθὲν ἀλλ᾽ ἔν τινι περιόδῳ μεταβάλλειν ,ἀρχὴν δ᾽ εἶναι τούτων " ὧν ἐπίτριτος πυθμὴν πεμπάδι συζυγεὶς δύο ἁρμονίας παρέχεται " ,λέγων ὅταν ὁ τοῦ διαγράμματος ἀριθμὸς τούτου γένηται στερεός ,ὡς τῆς φύσεώς ποτε φυούσης φαύλους καὶ κρείττους τῆς παιδείας ,τοῦτο μὲν οὖν αὐτὸ λέγων ἴσως οὐ κακῶς [ ἐνδέχεται γὰρ εἶναί τινας οὓς παιδευθῆναι καὶ γενέσθαι σπουδαίους ἄνδρας ἀδύνατον ] ,ἀλλ᾽ αὕτη τί ἂν ἴδιος εἴη μεταβολὴ τῆς ὑπ᾽ ἐκείνου λεγομένης ἀρίστης πολιτείας μᾶλλον ἢ τῶν ἄλλων πασῶν καὶ τῶν γιγνομένων πάντων ; καὶ διά γε τοῦ χρόνου 
πρὸς δὲ τούτοις διὰ τίν᾽ αἰτίαν ἐκ ταύτης εἰς τὴν Λακωνικὴν μεταβάλλει ; 
πλεονάκις γὰρ εἰς τὴν ἐναντίαν μεταβάλλουσι πᾶσαι αἱ πολιτεῖαι ἢ τὴν σύνεγγυς .
ὁ δ᾽ αὐτὸς λόγος καὶ περὶ τῶν ἄλλων μεταβολῶν .
ἐκ γὰρ τῆς Λακωνικῆς ,φησί ,μεταβάλλει εἰς τὴν ὀλιγαρχίαν ,ἐκ δὲ ταύτης εἰς δημοκρατίαν ,εἰς τυραννίδα δὲ ἐκ δημοκρατίας .
καίτοι καὶ ἀνάπαλιν μεταβάλλουσιν ,οἷον ἐκ δήμου εἰς ὀλιγαρχίαν ,καὶ μᾶλλον ἢ εἰς μοναρχίαν .
ἔτι δὲ τυραννίδος οὐ λέγει οὔτ᾽ εἰ ἔσται μεταβολὴ οὔτ᾽ εἰ μὴ ἔσται ,οὔτ᾽ εἰ ἔσται διὰ τίν᾽ αἰτίαν καὶ εἰς ποίαν πολιτείαν ,τούτου δ᾽ αἴτιον ὅτι οὐ ῥᾳδίως ἂν εἶχε λέγειν ·
οὕτω γὰρ ἂν ἐγίγνετο συνεχὲς καὶ κύκλος .
ἀλλὰ μεταβάλλει καὶ εἰς τυραννίδα τυραννίς ,ὥσπερ ἡ Σικυῶνος ἐκ τῆς Μύρωνος εἰς τὴν Κλεισθένους ,καὶ εἰς ὀλιγαρχίαν ,ὥσπερ ἡ ἐν Χαλκίδι ἡ Ἀντιλέοντος ,καὶ εἰς δημοκρατίαν ,ὥσπερ ἡ τῶν Γέλωνος ἐν Συρακούσαις ,καὶ εἰς ἀριστοκρατίαν ,ὥσπερ ἡ Χαρίλλου ἐν Λακεδαίμονι ,[καὶ ἐν Καρχηδόνι] .
καὶ εἰς τυραννίδα μεταβάλλει ἐξ ὀλιγαρχίας ,ὥσπερ ἐν Σικελίᾳ σχεδὸν αἱ πλεῖσται τῶν ἀρχαίων ,ἐν Λεοντίνοις εἰς τὴν Παναιτίου τυραννίδα καὶ ἐν Γέλᾳ εἰς τὴν Κλεάνδρου καὶ ἐν Ῥηγίῳ εἰς τὴν Ἀναξιλάου καὶ ἐν ἄλλαις πολλαῖς πόλεσιν ὡσαύτως .
ἄτοπον δὲ καὶ τὸ οἴεσθαι εἰς ὀλιγαρχίαν διὰ τοῦτο μεταβάλλειν ὅτι φιλοχρήματοι καὶ χρηματισταὶ οἱ ἐν ταῖς ἀρχαῖς ,
ἀλλ᾽ οὐχ ὅτι οἱ πολὺ ὑπερέχοντες ταῖς οὐσίαις οὐ δίκαιον οἴονται εἶναι ἴσον μετέχειν τῆς πόλεως τοὺς κεκτημένους μηθὲν τοῖς κεκτημένοις ·
ἐν πολλαῖς τε ὀλιγαρχίαις οὐκ ἔξεστι χρηματίζεσθαι ,ἀλλὰ νόμοι εἰσὶν οἱ κωλύοντες ,ἐν Καρχηδόνι δὲ δημοκρατουμένῃ χρηματίζονται καὶ οὔπω μεταβεβλήκασιν .
ἄτοπον δὲ καὶ τὸ φάναι δύο πόλεις εἶναι τὴν ὀλιγαρχικήν ,πλουσίων καὶ πενήτων .
τί γὰρ αὕτη μᾶλλον τῆς Λακωνικῆς πέπονθεν ἢ ὁποιασοῦν ἄλλης ,οὗ μὴ πάντες κέκτηνται ἴσα ἢ μὴ πάντες ὁμοίως εἰσὶν ἀγαθοὶ ἄνδρες ; 
οὐδενὸς δὲ πενεστέρου γενομένου ἢ πρότερον οὐδὲν ἧττον μεταβάλλουσιν εἰς δῆμον ἐξ ὀλιγαρχίας ,ἂν γένωνται πλείους οἱ ἄποροι ,καὶ ἐκ δήμου εἰς ὀλιγαρχίαν ,ἐὰν κρεῖττον ᾖ τοῦ πλήθους τὸ εὔπορον καὶ οἱ μὲν ἀμελῶσιν οἱ δὲ προσέχωσι τὸν νοῦν .
πολλῶν τε οὐσῶν αἰτιῶν δι᾽ ὧν γίγνονται αἱ μεταβολαί ,οὐ λέγει ἀλλ᾽ ἢ μίαν ,ὅτι ἀσωτευόμενοι κατατοκιζόμενοι γίγνονται πένητες ,ὡς ἐξ ἀρχῆς πλουσίων ὄντων πάντων ἢ τῶν πλείστων .
τοῦτο δ᾽ ἐστὶ ψεῦδος ·ἀλλ᾽ ὅταν μὲν τῶν ἡγεμόνων τινὲς ἀπολέσωσι τὰς οὐσίας ,καινοτομοῦσιν ,ὅταν δὲ τῶν ἄλλων ,οὐθὲν γίγνεται δεινόν ,καὶ μεταβάλλουσιν οὐθὲν μᾶλλον οὐδὲ τότε εἰς δῆμον ἢ εἰς ἄλλην πολιτείαν .ἔτι δὲ κἂν τιμῶν μὴ μετέχωσιν ,κἂν ἀδικῶνται ἠ ὑβρίζωνται ,στασιάζουσι καὶ μεταβάλλουσι τὰς πολιτείας ,κἂν μὴ καταδαπανήσωσι τὴν οὐσίαν διὰ τὸ ἐξεῖναι ὅ τι ἂν βούλωνται ποιεῖν ·
οὗ αἰτίαν τὴν ἄγαν ἐλευθερίαν εἶναί φησιν .
πλειόνων δ᾽ οὐσῶν ὀλιγαρχιῶν καὶ δημοκρατιῶν ,ὡς μιᾶς οὔσης ἑκατέρας λέγει τὰς μεταβολὰς ὁ Σωκράτης .
πόσαι μὲν οὖν διαφοραὶ καὶ τίνες τοῦ τε βουλευτικοῦ καὶ κυρίου τῆς πολιτείας καὶ τῆς περὶ τὰς ἀρχὰς τάξεως καὶ περὶ δικαστηρίων ,καὶ ποία πρὸς ποίαν συντέτακται πολιτείαν ,ἔτι δὲ περὶ φθορᾶς τε καὶ σωτηρίας τῶν πολιτειῶν ,ἐκ ποίων τε γίνεται καὶ διὰ τίνας αἰτίας ,εἴρηται πρότερον ·
ἐπεὶ δὲ τετύχηκεν εἴδη πλείω δημοκρατίας ὄντα καὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως πολιτειῶν ,ἅμα τε περὶ ἐκείνων εἴ τι λοιπόν ,οὐ χεῖρον ἐπισκέψασθαι ,καὶ τὸν οἰκεῖον καὶ τὸν συμφέροντα τρόπον ἀποδοῦναι πρὸς ἑκάστην .
ἔτι δὲ καὶ τὰς συναγωγὰς αὐτῶν τῶν εἰρημένων ἐπισκεπτέον πάντων τῶν τρόπων ·
ταῦτα γὰρ συνδυαζόμενα ποιεῖ τὰς πολιτείας ἐπαλλάττειν ,ὥστε ἀριστοκρατίας τε ὀλιγαρχικὰς εἶναι καὶ πολιτείας δημοκρατικωτέρας .
λέγω δὲ τοὺς συνδυασμοὺς οὓς δεῖ μὲν ἐπισκοπεῖν ,οὐκ ἐσκεμμένοι δ᾽ εἰσὶ νῦν ,οἷον ἂν τὸ μὲν βουλευόμενον καὶ τὸ περὶ τὰς ἀρχαιρεσίας ὀλιγαρχικῶς ᾖ συντεταγμένον ,τὰ δὲ περὶ τὰ δικαστήρια ἀριστοκρατικῶς ,ἢ ταῦτα μὲν καὶ τὸ περὶ τὸ βουλευόμενον ὀλιγαρχικῶς ,ἀριστοκρατικῶς δὲ τὸ περὶ τὰς ἀρχαιρεσίας ,ἢ κατ᾽ ἄλλον τινὰ τρόπον μὴ πάντα συντεθῇ τὰ τῆς πολιτείας οἰκεῖα .
ποία μὲν οὖν δημοκρατία πρὸς ποίαν ἁρμόττει πόλιν ,ὡσαύτως δὲ καὶ ποία τῶν ὀλιγαρχιῶν ποίῳ πλήθει ,καὶ τῶν λοιπῶν δὲ πολιτειῶν τίς συμφέρει τίσιν ,εἴρηται πρότερον ·
ὅμως δ᾽ ἐπεὶ δεῖ γενέσθαι δῆλον μὴ μόνον ποία τούτων τῶν πολιτειῶν ἀρίστη ταῖς πόλεσιν ,ἀλλὰ καὶ πῶς δεῖ κατασκευάζειν καὶ ταύτας καὶ τὰς ἄλλας ,ἐπέλθωμεν συντόμως .
καὶ πρῶτον περὶ δημοκρατίας εἴπωμεν ·
ἅμα γὰρ καὶ περὶ τῆς ἀντικειμένης πολιτείας φανερόν ,αὕτη δ᾽ ἐστὶν ἣν καλοῦσί τινες ὀλιγαρχίαν .
ληπτέον δὲ πρὸς ταύτην τὴν μέθοδον πάντα τὰ δημοτικὰ καὶ τὰ δοκοῦντα ταῖς δημοκρατίαις ἀκολουθεῖν ·
ἐκ γὰρ τούτων συντιθεμένων τὰ τῆς δημοκρατίας εἴδη γίνεσθαι συμβαίνει ,καὶ πλείους δημοκρατίας μιᾶς εἶναι καὶ διαφόρους .
δύο γάρ εἰσιν αἰτίαι δι᾽ ἅσπερ αἱ δημοκρατίαι πλείους εἰσί ,πρῶτον μὲν ἡ λεχθεῖσα πρότερον ,ὅτι διάφοροι οἱ δῆμοι [ γίνεται γὰρ τὸ μὲν γεωργικὸν πλῆθος ,τὸ δὲ βάναυσον καὶ θητικόν ·ὧν τοῦ πρώτου τῷ δευτέρῳ προσλαμβανομένου ,καὶ τοῦ τρίτου πάλιν τοῖς ἀμφοτέροις ,οὐ μόνον διαφέρει τῷ βελτίω καὶ χείρω γίνεσθαι τὴν δημοκρατίαν ,ἀλλὰ καὶ τῷ μὴ τὴν αὐτήν ] ,δευτέρα δὲ περὶ ἧς νῦν λέγομεν .
τὰ γὰρ ταῖς δημοκρατίαις ἀκολουθοῦντα καὶ δοκοῦντ᾽ εἶναι τῆς πολιτείας οἰκεῖα ταύτης ποιεῖ συντιθέμενα τὰς δημοκρατίας ἑτέρας ·
τῇ μὲν γὰρ ἐλάττω ,τῇ δ᾽ ἀκολουθήσει πλείονα ,τῇ δ᾽ ἅπαντα ταῦτα .
χρήσιμον δ᾽ ἕκαστον αὐτῶν γνωρίζειν πρός τε τὸ κατασκευάζειν ἣν ἄν τις αὐτῶν τύχῃ βουλόμενος ,καὶ πρὸς τὰς διορθώσεις .
ζητοῦσι μὲν γὰρ οἱ τὰς πολιτείας καθιστάντες ἅπαντα τὰ οἰκεῖα συναγαγεῖν πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ,ἁμαρτάνουσι δὲ τοῦτο ποιοῦντες ,καθάπερ ἐν τοῖς περὶ τὰς φθορὰς καὶ τὰς σωτηρίας τῶν πολιτειῶν εἴρηται πρότερον .
νυνὶ δὲ τὰ ἀξιώματα καὶ τὰ ἤθη καὶ ὧν ἐφίενται λέγωμεν .
ὑπόθεσις μὲν οὖν τῆς δημοκρατικῆς πολιτείας ἐλευθερία [ τοῦτο γὰρ λέγειν εἰώθασιν ,ὡς ἐν μόνῃ τῇ πολιτείᾳ ταύτῃ μετέχοντας ἐλευθερίας ·
τούτου γὰρ στοχάζεσθαί φασι πᾶσαν δημοκρατίαν ] ·
ἐλευθερίας δὲ ἓν μὲν τὸ ἐν μέρει ἄρχεσθαι καὶ ἄρχειν .
καὶ γὰρ τὸ δίκαιον τὸ δημοτικὸν τὸ ἴσον ἔχειν ἐστὶ κατὰ ἀριθμὸν ἀλλὰ μὴ κατ᾽ ἀξίαν ,τούτου δ᾽ ὄντος τοῦ δικαίου τὸ πλῆθος ἀναγκαῖον εἶναι κύριον ,καὶ ὅ τι ἂν δόξῃ τοῖς πλείοσι ,τοῦτ᾽ εἶναι τέλος καὶ τοῦτ᾽ εἶναι τὸ δίκαιον ·φασὶ γὰρ δεῖν ἴσον ἔχειν ἕκαστον τῶν πολιτῶν ·ὥστε ἐν ταῖς δημοκρατίαις συμβαίνει κυριωτέρους εἶναι τοὺς ἀπόρους τῶν εὐπόρων ·πλείους γάρ εἰσι ,κύριον δὲ τὸ τοῖς πλείοσι δόξαν .
ἓν μὲν οὖν τῆς ἐλευθερίας σημεῖον τοῦτο ,ὃν τίθενται πάντες οἱ δημοτικοὶ τῆς πολιτείας ὅρον ·
ἓν δὲ τὸ ζῆν ὡς βούλεταί τις .
τοῦτο γὰρ τῆς ἐλευθερίας ἔργον εἶναί φασιν ,εἴπερ τοῦ δουλεύοντος τὸ ζῆν μὴ ὡς βούλεται .
τῆς μὲν οὖν δημοκρατίας ὅρος οὗτος δεύτερος ·
ἐντεῦθεν δ᾽ ἐλήλυθε τὸ μὴ ἄρχεσθαι ,μάλιστα μὲν ὑπὸ μηθενός ,εἰ δὲ μή ,κατὰ μέρος ,καὶ συμβάλλεται ταύτῃ πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τὴν κατὰ τὸ ἴσον .
τούτων δ᾽ ὑποκειμένων καὶ τοιαύτης οὔσης τῆς ἀρχῆς τὰ τοιαῦτα δημοτικά ·
τὸ αἱρεῖσθαι τὰς ἀρχὰς πάντας ἐκ πάντων ,τὸ ἄρχειν πάντας μὲν ἑκάστου ἕκαστον δ᾽ ἐν μέρει πάντων ,τὸ κληρωτὰς εἶναι τὰς ἀρχὰς ἢ πάσας ἢ ὅσαι μὴ ἐμπειρίας δέονται καὶ τέχνης ,τὸ μὴ ἀπὸ τιμήματος μηθενὸς εἶναι τὰς ἀρχὰς ἢ ὅτι μικροτάτου ,τὸ μὴ δὶς τὸν αὐτὸν ἄρχειν μηδεμίαν ἢ ὀλιγάκις ἢ ὀλίγας ἔξω τῶν κατὰ πόλεμον ,τὸ ὀλιγοχρονίους εἶναι τὰς ἀρχὰς ἢ πάσας ἢ ὅσας ἐνδέχεται ,τὸ δικάζειν πάντας καὶ ἐκ πάντων ,καὶ περὶ πάντων ,ἢ περὶ τῶν πλείστων καὶ τῶν μεγίστων καὶ τῶν κυριωτάτων ,οἷον περὶ εὐθυνῶν καὶ πολιτείας 
ἐνταῦθα γὰρ ἀφαιροῦνται καὶ ταύτης τῆς ἀρχῆς τὴν δύναμιν ·
εἰς αὑτὸν γὰρ ἀνάγει τὰς κρίσεις πάσας ὁ δῆμος εὐπορῶν μισθοῦ ,καθάπερ εἴρηται πρότερον ἐν τῇ μεθόδῳ τῇ πρὸ ταύτης ] ,ἔπειτα τὸ μισθοφορεῖν μάλιστα μὲν πάντας ,ἐκκλησίαν δικαστήρια ἀρχάς ,εἰ δὲ μή ,τὰς ἀρχὰς καὶ τὰ δικαστήρια καὶ τὴν βουλὴν καὶ τὰς ἐκκλησίας τὰς κυρίας ,ἢ τῶν ἀρχῶν ἃς ἀνάγκη συσσιτεῖν μετ᾽ ἀλλήλων .
ἔτι ἐπειδὴ ὀλιγαρχία καὶ γένει καὶ πλούτῳ καὶ παιδείᾳ ὁρίζεται ,τὰ δημοτικὰ δοκεῖ τἀναντία τούτων εἶναι ,ἀγένεια πενία βαναυσία ·
ἔτι δὲ τῶν ἀρχῶν τὸ μηδεμίαν ἀίδιον εἶναι ,
ἐὰν δέ τις καταλειφθῇ ἐξ ἀρχαίας μεταβολῆς ,τό γε περιαιρεῖσθαι τὴν δύναμιν αὐτῆς καὶ ἐξ αἱρετῶν κληρωτοὺς ποιεῖν .
τὰ μὲν οὖν κοινὰ ταῖς δημοκρατίαις ταῦτ᾽ ἐστί ·
συμβαίνει δ᾽ ἐκ τοῦ δικαίου τοῦ ὁμολογουμένου εἶναι δημοκρατικοῦ [ τοῦτο δ᾽ ἐστὶ τὸ ἴσον ἔχειν ἅπαντας κατ᾽ ἀριθμόν ] ἡ μάλιστ᾽ εἶναι δοκοῦσα δημοκρατία καὶ δῆμος .
ἴσον γὰρ τὸ μηθὲν μᾶλλον ἄρχειν τοὺς ἀπόρους ἢ τοὺς εὐπόρους ,μηδὲ κυρίους εἶναι μόνους ἀλλὰ πάντας ἐξ ἴσου [κατ᾽ ἀριθμόν] ·
οὕτω γὰρ ἂν ὑπάρχειν νομίζοιεν τήν τ᾽ ἰσότητα τῇ πολιτείᾳ καὶ τὴν ἐλευθερίαν .
τὸ δὲ μετὰ τοῦτο ἀπορεῖται πῶς ἕξουσι τὸ ἴσον ,πότερον δεῖ τὰ τιμήματα διελεῖν χιλίοις τὰ τῶν πεντακοσίων καὶ τοὺς χιλίους ἴσον δύνασθαι τοῖς πεντακοσίοις ,ἢ οὐχ οὕτω δεῖ τιθέναι τὴν κατὰ τοῦτο ἰσότητα ,ἀλλὰ διελεῖν μὲν οὕτως ,ἔπειτα ἐκ τῶν πεντακοσίων ἴσους λαβόντα καὶ ἐκ τῶν χιλίων ,τούτους κυρίους εἶναι τῶν αἱρέσεων καὶ τῶν δικαστηρίων .
πότερον οὖν αὕτη ἡ πολιτεία δικαιοτάτη κατὰ τὸ δημοτικὸν δίκαιον ,ἢ μᾶλλον ἡ κατὰ τὸ πλῆθος ; 
φασὶ γὰρ οἱ δημοτικοὶ τοῦτο δίκαιον ὅ τι ἂν δόξῃ τοῖς πλείοσιν ,οἱ δ᾽ ὀλιγαρχικοὶ ὅ τι ἂν δόξῃ τῇ πλείονι οὐσίᾳ ·κατὰ πλῆθος γὰρ οὐσίας φασὶ κρίνεσθαι δεῖν .
ἔχει δ᾽ ἀμφότερα ἀνισότητα καὶ ἀδικίαν ·
εἰ μὲν γὰρ ὅ τι ἂν οἱ ὀλίγοι ,τυραννίς [ καὶ γὰρ ἐὰν εἷς ἔχῃ πλείω τῶν ἄλλων εὐπόρων ,κατὰ τὸ ὀλιγαρχικὸν δίκαιον ἄρχειν δίκαιος μόνος ] ,εἰ δ᾽ ὅ τι ἂν οἱ πλείους κατ᾽ ἀριθμόν ,ἀδικήσουσι δημεύοντες τὰ τῶν πλουσίων καὶ ἐλαττόνων ,καθάπερ εἴρηται πρότερον .
τίς ἂν οὖν εἴη ἰσότης ἣν ὁμολογήσουσιν ἀμφότεροι ,σκεπτέον ἐξ ὧν ὁρίζονται δικαίων ἀμφότεροι .
λέγουσι γὰρ ὡς ὅ τι ἂν δόξῃ τοῖς πλείοσι τῶν πολιτῶν ,τοῦτ᾽ εἶναι δεῖ κύριον ·
ἔστω δὴ τοῦτο ,μὴ μέντοι πάντως ,ἀλλ᾽ ἐπειδὴ δύο μέρη τετύχηκεν ἐξ ὧν ἡ πόλις ,πλούσιοι καὶ πένητες ,ὅ τι ἂν ἀμφοτέροις δόξῃ ἢ τοῖς πλείοσι ,τοῦτο κύριον ἔστω ,ἐὰν δὲ τἀναντία δόξῃ ,ὅ τι ἂν οἱ πλείους καὶ ὧν τὸ τίμημα πλεῖον ·
οἷον ,εἰ οἱ μὲν δέκα οἱ δὲ εἴκοσιν ,ἔδοξε δὲ τῶν μὲν πλουσίων τοῖς ἓξ τῶν δ᾽ ἀπορωτέρων τοῖς πεντεκαίδεκα ,προσγεγένηνται τοῖς μὲν πένησι τέτταρες τῶν πλουσίων ,τοῖς δὲ πλουσίοις πέντε τῶν πενήτων ·
ὁποτέρων οὖν τὸ τίμημα ὑπερτείνει συναριθμουμένων ἀμφοτέρων ἑκατέροις ,τοῦτο κύριον .
ἐὰν δὲ ἴσοι συμπέσωσι ,κοινὴν εἶναι ταύτην νομιστέον ἀπορίαν ὥσπερ νῦν ἐὰν δίχα ἡ ἐκκλησία γένηται ἢ τὸ δικαστήριον ·
ἢ γὰρ ἀποκληρωτέον ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον ποιητέον .
ἀλλὰ περὶ μὲν τοῦ ἴσου καὶ τοῦ δικαίου ,κἂν ᾖ πάνυ χαλεπὸν εὑρεῖν τὴν ἀλήθειαν περὶ αὐτῶν ,ὅμως ῥᾷον τυχεῖν ἢ συμπεῖσαι τοὺς δυναμένους πλεονεκτεῖν ·
ἀεὶ γὰρ ζητοῦσι τὸ ἴσον καὶ τὸ δίκαιον οἱ ἥττους ,οἱ δὲ κρατοῦντες οὐδὲν φροντίζουσιν δημοκρατιῶν δ᾽ οὐσῶν τεττάρων βελτίστη μὲν ἡ πρώτη τάξει ,καθάπερ ἐν τοῖς πρὸ τούτων ἐλέχθη λόγοις ·ἔστι δὲ καὶ ἀρχαιοτάτη πασῶν αὕτη .λέγω δὲ πρώτην ὥσπερ ἄν τις διέλοι τοὺς δήμους .
βέλτιστος γὰρ δῆμος ὁ γεωργικός ἐστιν ,ὥστε καὶ ποιεῖν ἐνδέχεται δημοκρατίαν ὅπου ζῇ τὸ πλῆθος ἀπὸ γεωργίας ἢ νομῆς .
διὰ μὲν γὰρ τὸ μὴ πολλὴν οὐσίαν ἔχειν ἄσχολος ,ὥστε μὴ πολλάκις ἐκκλησιάζειν διὰ δὲ τὸ ἔχειν τἀνακαῖα πρὸς τοῖς ἔργοις διατρίβουσι καὶ τῶν ἀλλοτρίων οὐκ ἐπιθυμοῦσιν ,ἀλλ᾽ ἥδιον αὐτοῖς τὸ ἐργάζεσθαι τοῦ πολιτεύεσθαι καὶ ἄρχειν ,ὅπου ἂν μὴ ᾖ λήμματα μεγάλα ἀπὸ τῶν ἀρχῶν .
οἱ γὰρ πολλοὶ μᾶλλον ὀρέγονται τοῦ κέρδους ἢ τῆς τιμῆς .
σημεῖον δέ ·καὶ γὰρ τὰς ἀρχαίας τυραννίδας ὑπέμενον καὶ τὰς ὀλιγαρχίας ὑπομένουσιν ,ἐάν τις αὐτοὺς ἐργάζεσθαι μὴ κωλύῃ μηδ᾽ ἀφαιρῆται μηθέν ·
ταχέως γὰρ οἱ μὲν πλουτοῦσιν αὐτῶν οἱ δ᾽ οὐκ ἀποροῦσιν .
ἔτι δὲ τὸ κυρίους εἶναι τοῦ ἑλέσθαι καὶ εὐθύνειν ἀναπληροῖ τὴν ἔνδειαν ,εἴ τι φιλοτιμίας ἔχουσιν ,ἐπεὶ παρ᾽ ἐνίοις δήμοις ,κἂν μὴ μετέχωσι τῆς αἱρέσεως τῶν ἀρχῶν ἀλλά τινες αἱρετοὶ κατὰ μέρος ἐκ πάντων ,ὥσπερ ἐν Μαντινείᾳ ,τοῦ δὲ βουλεύεσθαι κύριοι ὦσιν ,ἱκανῶς ἔχει τοῖς πολλοῖς ·
καὶ δεῖ νομίζειν καὶ τοῦτ᾽ εἶναι σχῆμά τι δημοκρατίας ,ὥσπερ ἐν Μαντινείᾳ ποτ᾽ ἦν .
διὸ δὴ καὶ συμφέρον ἐστὶ τῇ πρότερον ῥηθείσῃ δημοκρατίᾳ καὶ ὑπάρχειν εἴωθεν ,αἱρεῖσθαι μὲν τὰς ἀρχὰς καὶ εὐθύνειν καὶ δικάζειν πάντας ,ἄρχειν δὲ τὰς μεγίστας αἱρετοὺς καὶ ἀπὸ τιμημάτων ,τὰς μείζους ἀπὸ μειζόνων ,ἢ καὶ ἀπὸ τιμημάτων μὲν μηδεμίαν ,ἀλλὰ τοὺς δυναμένους .
ἀνάγκη δὲ πολιτευομένους οὕτω πολιτεύεσθαί καλῶς [ αἱ τε γὰρ ἀρχαὶ ἀεὶ διὰ τῶν βελτίστων ἔσονται ,τοῦ δήμου βουλομένου καὶ τοῖς ἐπιεικέσιν οὐ φθονοῦντος ] ,καὶ τοῖς ἐπιεικέσι καὶ γνωρίμοις ἀρκοῦσαν εἶναι ταύτην τὴν τάξιν ·ἄρξονται γὰρ οὐχ ὑπ᾽ ἄλλων χειρόνων ,καὶ ἄρξουσι δικαίως διὰ τὸ τῶν εὐθυνῶν εἶναι κυρίους ἑτέρους .τὸ γὰρ ἐπανακρέμασθαι ,καὶ μὴ πᾶν ἐξεῖναι ποιεῖν ὅ τι ἂν δόξῃ ,συμφέρον ἐστίν ·ἡ γὰρ ἐξουσία τοῦ πράττειν ὅ τι ἂν ἐθέλῃ τις οὐ δύναται φυλάττειν τὸ ἐν ἑκάστῳ τῶν ἀνθρώπων φαῦλον .
ὥστε ἀναγκαῖον συμβαίνειν ὅπερ ἐστὶν ὠφελιμώτατον ἐν ταῖς πολιτείαις ,ἄρχειν τοὺς ἐπιεικεῖς ἀναμαρτήτους ὄντας ,μηδὲν ἐλαττουμένου τοῦ πλήθους .
ὅτι μὲν οὖν αὕτη τῶν δημοκρατιῶν ἀρίστη ,φανερόν ,καὶ διὰ τίν᾽ αἰτίαν ,ὅτι διὰ τὸ ποιόν τινα εἶναι τὸν δῆμον ·
πρὸς δὲ τὸ κατασκευάζειν γεωργὸν τὸν δῆμον τῶν τε νόμων τινὲς τῶν παρὰ πολλοῖς κειμένων τὸ ἀρχαῖον χρήσιμοι πάντως ,ἢ τὸ ὅλως μὴ ἐξεῖναι κεκτῆσθαι πλείω γῆν μέτρου τινὸς ἢ ἀπό τινος τόπου πρὸς τὸ ἄστυ καὶ τὴν πόλιν [ ἦν δὲ τό γε ἀρχαῖον ἐν πολλαῖς πόλεσι νενομοθετημένον μηδὲ πωλεῖν ἐξεῖναι τοὺς πρώτους κλήρους ·
ἔστι δὲ καὶ ὃν λέγουσιν Ὀξύλου νόμον εἶναι τοιοῦτόν τι δυνάμενος ,τὸ μὴ δανείζειν εἴς τι μέρος τῆς ὑπαρχούσης ἑκάστῳ γῆς ] ,νῦν δὲ δεῖ διορθοῦν καὶ τῷ Ἀφυταίων νόμῳ ,πρὸς γὰρ ὃ λέγομέν ἐστι χρήσιμος ·
ἐκεῖνοι γάρ ,καίπερ ὄντες πολλοὶ κεκτημένοι δὲ γῆν ὀλίγην ,ὅμως πάντες γεωργοῦσιν ·
μετὰ δὲ τὸ γεωργικὸν πλῆθος βέλτιστος δῆμός ἐστιν ὅπου νομεῖς εἰσι καὶ ζῶσιν ἀπὸ βοσκημάτων ·
πολλὰ γὰρ ἔχει τῇ γεωργίᾳ παραπλησίως ,καὶ τὰ πρὸς τὰς πολεμικὰς πράξεις μάλισθ᾽ οὗτοι γεγυμνασμένοι τὰς ἕξεις καὶ χρήσιμοι τὰ σώματα καὶ δυνάμενοι θυραυλεῖν .
τὰ δ᾽ ἄλλα πλήθη πάντα σχεδόν ,ἐξ ὧν αἱ λοιπαὶ δημοκρατίαι συνεστᾶσι ,πολλῷ φαυλότερα τούτων ·ὁ γὰρ βίος φαῦλος ,καὶ οὐθὲν ἔργον μετ᾽ ἀρετῆς ὧν μεταχειρίζεται τὸ πλῆθος τό τε τῶν βαναύσων καὶ τὸ τῶν ἀγοραίων ἀνθρώπων καὶ τὸ θητικόν ,ἔτι δὲ διὰ τὸ περὶ τὴν ἀγορὰν καὶ τὸ ἄστυ κυλίεσθαι πᾶν τὸ τοιοῦτον γένος ὡς εἰπεῖν ῥᾳδίως ἐκκλησιάζει ·
οἱ δὲ γεωργοῦντες διὰ τὸ διεσπάρθαι κατὰ τὴν χώραν οὔτ᾽ ἀπαντῶσιν οὔθ᾽ ὁμοίως δέονται τῆς συνόδου ταύτης .
ὅπου δὲ καὶ συμβαίνει τὴν χώραν τὴν θέσιν ἔχειν τοιαύτην ὥστε [τὴν χώραν] πολὺ τῆς πόλεως ἀπηρτῆσθαι ,ῥᾴδιον καὶ δημοκρατίαν ποιεῖσθαι χρηστὴν καὶ πολιτείαν ·
ἀναγκάζεται γὰρ τὸ πλῆθος ἐπὶ τῶν ἀγρῶν ποιεῖσθαι τὰς ἀποικίας ,ὥστε δεῖ ,κἂν ἀγοραῖος ὄχλος ᾖ ,μὴ ποιεῖν ἐν ταῖς δημοκρατίαις ἐκκλησίας ἄνευ τοῦ κατὰ τὴν χώραν πλήθους .
πῶς μὲν οὖν δεῖ κατασκευάζειν τὴν βελτίστην καὶ πρώτην δημοκρατίαν ,εἴρηται ·φανερὸν δὲ καὶ πῶς τὰς ἄλλας .
ἑπομένως γὰρ δεῖ παρεκβαίνειν καὶ τὸ χεῖρον ἀεὶ πλῆθος χωρίζειν .
τὴν δὲ τελευταίαν ,διὰ τὸ πάντας κοινωνεῖν ,οὔτε πάσης ἐστὶ πόλεως φέρειν ,οὔτε ῥᾴδιον διαμένειν μὴ τοῖς νόμοις καὶ τοῖς ἔθεσιν εὖ συγκειμένην [ ἃ δὲ φθείρειν συμβαίνει καὶ ταύτην καὶ τὰς ἄλλας πολιτείας ,εἴρηται πρότερον τὰ πλεῖστα σχεδόν ] .
πρὸς δὲ τὸ καθιστάναι ταύτην τὴν δημοκρατίαν καὶ τὸν δῆμον ποιεῖν ἰσχυρὸν εἰώθασιν οἱ προεστῶτες προσλαμβάνειν ὡς πλείστους καὶ ποιεῖν πολίτας μὴ μόνον τοὺς γνησίους ἀλλὰ καὶ τοὺς νόθους καὶ τοὺς ἐξ ὁποτερουοῦν πολίτου ,λέγω δὲ οἷον πατρὸς ἢ μητρός ·
ἅπαν γὰρ οἰκεῖον τοῦτο τῷ τοιούτῳ δήμῳ μᾶλλον .
εἰώθασι μὲν οὖν οἱ δημαγωγοὶ κατασκευάζειν οὕτω ,δεῖ μέντοι προσλαμβάνειν μέχρι ἂν ὑπερτείνῃ τὸ πλῆθος τῶν γνωρίμων καὶ τῶν μέσων ,καὶ τούτου μὴ πέρα προβαίνειν ·
ὑπερβάλλοντες γὰρ ἀτακτοτέραν τε ποιοῦσι τὴν πολιτείαν ,καὶ τοὺς γνωρίμους πρὸς τὸ χαλεπῶς ὑπομένειν τὴν δημοκρατίαν παροξύνουσι μᾶλλον ,ὅπερ συνέβη τῆς στάσεως αἴτιον γενέσθαι περὶ Κυρήνην ·
ὀλίγον μὲν γὰρ πονηρὸν παρορᾶται ,πολὺ δὲ γινόμενον ἐν ὀφθαλμοῖς μᾶλλόν ἐστιν .
ἔτι δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα κατασκευάσματα χρήσιμα πρὸς τὴν δημοκρατίαν τὴν τοιαύτην ,οἷς Κλεισθένης τε Ἀθήνησιν ἐχρήσατο βουλόμενος αὐξῆσαι τὴν δημοκρατίαν ,καὶ περὶ Κυρήνην οἱ τὸν δῆμον καθιστάντες .
φυλαί τε γὰρ ἕτεραι ποιητέαι πλείους καὶ φατρίαι ,καὶ τὰ τῶν ἰδίων ἱερῶν συνακτέον εἰς ὀλίγα καὶ κοινά ,καὶ πάντα σοφιστέον ὅπως ἂν ὅτι μάλιστα ἀναμειχθῶσι πάντες ἀλλήλοις ,αἱ δὲ συνήθειαι διαζευχθῶσιν αἱ πρότερον .
ἔτι δὲ καὶ τὰ τυραννικὰ κατασκευάσματα δημοτικὰ δοκεῖ πάντα ,λέγω δ᾽ οἷον ἀναρχία τε δούλων [ αὕτη δ᾽ ἂν εἴη μέχρι του συμφέρουσα ] καὶ γυναικῶν καὶ παίδων ,καὶ τὸ ζῆν ὅπως τις βούλεται παρορᾶν ·
πολὺ γὰρ ἔσται τὸ τῇ τοιαύτῃ πολιτείᾳ βοηθοῦν ·ἥδιον γὰρ τοῖς πολλοῖς τὸ ζῆν ἀτάκτως ἢ τὸ σωφρόνως .
ἔστι δὲ [ἔργον] τοῦ νομοθέτου καὶ τῶν βουλομένων συνιστάναι τινὰ τοιαύτην πολιτείαν οὐ τὸ καταστῆσαι μέγιστον ἔργον οὐδὲ μόνον ,ἀλλ᾽ ὅπως σῴζηται μᾶλλον ·
μίαν γὰρ ἢ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας οὐ χαλεπὸν μεῖναι πολιτευομένους ὁπωσοῦν .
διὸ δεῖ ,περὶ ὧν τεθεώρηται πρότερον ,τίνες σωτηρίαι καὶ φθοραὶ τῶν πολιτειῶν ,ἐκ τούτων πειρᾶσθαι κατασκευάζειν τὴν ἀσφάλειαν ,εὐλαβουμένους μὲν τὰ φθείροντα ,τιθεμένους δὲ τοιούτους νόμους ,καὶ τοὺς ἀγράφους καὶ τοὺς γεγραμμένους ,
οἳ περιλήψονται μάλιστα τὰ σῴζοντα τὰς πολιτείας ,καὶ μὴ νομίζειν τοῦτ᾽ εἶναι δημοτικὸν μηδ᾽ ὀλιγαρχικὸν ὃ ποιήσει τὴν πόλιν ὅτι μάλιστα δημοκρατεῖσθαι ἢ ὀλιγαρχεῖσθαι ,ἀλλ᾽ ὃ πλεῖστον χρόνον .
οἱ δὲ νῦν δημαγωγοὶ χαριζόμενοι τοῖς δήμοις πολλὰ δημεύουσι διὰ τῶν δικαστηρίων .
διὸ δεῖ πρὸς ταῦτα ἀντιπράττειν τοὺς κηδομένους τῆς πολιτείας ,νομοθετοῦντας μηδὲν εἶναι δημόσιον τῶν καταδικαζομένων καὶ φερόμενον πρὸς τὸ κοινόν ,ἀλλ᾽ ἱερόν ·
οἱ μὲν γὰρ ἀδικοῦντες οὐθὲν ἧττον εὐλαβεῖς ἔσονται [ ζημιώσονται γὰρ ὁμοίως ] ,ὁ δ᾽ ὄχλος ἧττον καταψηφιεῖται τῶν κρινομένων ,λήψεσθαι μηδὲν μέλλων .
ἔτι δὲ τὰς γινομένας δημοσίας δίκας ὡς ὀλιγίστας αἰεὶ ποιεῖν ,μεγάλοις ἐπιτιμίοις τοὺς εἰκῇ γραφομένους κωλύοντας ·
οὐ γὰρ τοὺς δημοτικοὺς ἀλλὰ τοὺς γνωρίμους εἰώθασιν εἰσάγειν ,δεῖ δὲ καὶ ταύτῃ τῇ πολιτείᾳ πάντας μάλιστα μὲν εὔνους εἶναι τοὺς πολίτας ,εἰ δὲ μή ,μή τοί γε ὡς πολεμίους νομίζειν τοὺς κυρίους .
ἐπεὶ δ᾽ αἱ τελευταῖαι δημοκρατίαι πολυάνθρωποί τέ εἰσι καὶ χαλεπὸν ἐκκλησιάζειν ἀμίσθους ,τοῦτο δ᾽ ὅπου πρόσοδοι μὴ τυγχάνουσιν οὖσαι πολέμιον τοῖς γνωρίμοις [ ἀπό τε γὰρ εἰσφορᾶς καὶ δημεύσεως ἀναγκαῖον γίνεσθαι καὶ δικαστηρίων φαύλων ,ἃ πολλὰς ἤδη δημοκρατίας ἀνέτρεψεν ] ,ὅπου μὲν οὖν πρόσοδοι μὴ τυγχάνουσιν οὖσαι ,δεῖ ποιεῖν ὀλίγας ἐκκλησίας ,καὶ δικαστήρια πολλῶν μὲν ὀλίγας δ᾽ ἡμέρας [ τοῦτο γὰρ φέρει μὲν καὶ πρὸς τὸ μὴ φοβεῖσθαι τοὺς πλουσίους τὰς δαπάνας κἂν οἱ μὲν εὔποροι μὴ λαμβάνωσι δικαστικόν ,οἱ δ᾽ ἄποροι ,φέρει δὲ καὶ πρὸς τὸ κρίνεσθαι τὰς δίκας πολὺ βέλτιον ·
τοῦτο γὰρ αἴτιον τοῦ μοχθηρὰν εἶναι τὴν δημοκρατίαν .
τεχναστέον οὖν ὅπως ἂν εὐπορία γένοιτο χρόνιος .
ἐπεὶ δὲ συμφέρει τοῦτο καὶ τοῖς εὐπόροις ,τὰ μὲν ἀπὸ τῶν προσόδων γινόμενα συναθροίζοντας ἀθρόα χρὴ διανέμειν τοῖς ἀπόροις ,μάλιστα μὲν εἴ τις δύναται τοσοῦτον ἀθροίζων ὅσον εἰς γηδίου κτῆσιν ,εἰ δὲ μή ,πρὸς ἀφορμὴν ἐμπορίας καὶ γεωργίας ,
καί ,εἰ μὴ πᾶσι δυνατόν ,ἀλλὰ κατὰ φυλὰς ἤ τι μέρος ἕτερον ἐν μέρει διανέμειν ,ἐν δὲ τούτῳ πρὸς τὰς ἀναγκαίας συνόδους τοὺς εὐπόρους εἰσφέρειν τὸν μισθόν ,ἀφειμένους τῶν ματαίων λειτουργιῶν .
τοιοῦτον δέ τινα τρόπον Καρχηδόνιοι πολιτευόμενοι φίλον κέκτηνται τὸν δῆμον ·
ἀεὶ γάρ τινας ἐκπέμποντες τοῦ δήμου πρὸς τὰς περιοικίδας ποιοῦσιν εὐπόρους .
χαριέντων δ᾽ ἐστὶ καὶ νοῦν ἐχόντων γνωρίμων καὶ διαλαμβάνοντας τοὺς ἀπόρους ἀφορμὰς διδόντας τρέπειν ἐπ᾽ ἐργασίας .
καλῶς δ᾽ ἔχει μιμεῖσθαι καὶ τὰ Ταραντίνων .
ἐκεῖνοι γὰρ κοινὰ ποιοῦντες τὰ κτήματα τοῖς ἀπόροις ἐπὶ τὴν χρῆσιν εὔνουν παρασκευάζουσι τὸ πλῆθος ·
ἔτι δὲ τὰς ἀρχὰς πάσας ἐποίησαν διττάς ,τὰς μὲν αἱρετὰς τὰς δὲ κληρωτάς ,τὰς μὲν κληρωτὰς ὅπως ὁ δῆμος αὐτῶν μετέχῃ ,τὰς δ᾽ αἱρετὰς ἵνα πολιτεύωνται βέλτιον .
ἔστι δὲ τοῦτο ποιῆσαι .καὶ τῆς αὐτῆς ἀρχῆς μερίζοντας τοὺς μὲν κληρωτοὺς τοὺς δ᾽ αἱρετούς .
πῶς μὲν οὖν δεῖ τὰς δημοκρατίας κατασκευάζειν ,εἴρηται .
σχεδὸν δὲ καὶ περὶ τὰς ὀλιγαρχίας πῶς δεῖ φανερὸν ἐκ τούτων .
ἐκ τῶν ἐναντίων γὰρ δεῖ συνάγειν ἑκάστην ὀλιγαρχίαν ,πρὸς τὴν ἐναντίαν δημοκρατίαν ἀναλογιζόμενον ,τὴν μὲν εὔκρατον μάλιστα τῶν ὀλιγαρχιῶν καὶ πρώτην - αὕτη δ᾽ ἐστὶν ἡ σύνεγγυς τῇ καλουμένῃ πολιτείᾳ ,ἐν ᾗ δεῖ τὰ τιμήματα διαιρεῖν ,τὰ μὲν ἐλάττω τὰ δὲ μείζω ποιοῦντας ,ἐλάττω μὲν ἀφ᾽ ὧν τῶν ἀναγκαίων μεθέξουσιν ἀρχῶν ,μείζω δ᾽ ἀφ᾽ ὧν τῶν κυριωτέρων ·
τῷ τε κτωμένῳ τὸ τίμημα μετέχειν ἐξεῖναι τῆς πολιτείας ,τοσούτου εἰσαγομένου τοῦ δήμου πλήθους διὰ τοῦ τιμήματος μεθ᾽ οὗ κρείττονες ἔσονται τῶν μὴ μετεχόντων ·
ἀεὶ δὲ δεῖ παραλαμβάνειν ἐκ τοῦ βελτίονος δήμου τοὺς κοινωνούς .
ὁμοίως δὲ καὶ τὴν ἐχομένην ὀλιγαρχίαν ἐπιτείνοντας δεῖ μικρὸν κατασκευάζειν .
τῇ δ᾽ ἀντικειμένῃ τῇ τελευταίᾳ δημοκρατίᾳ ,τῇ δυναστικωτάτῃ καὶ τυραννικωτάτῃ τῶν ὀλιγαρχιῶν ,ὅσῳ περ χειρίστη ,τοσούτῳ δεῖ πλείονος φυλακῆς .
ὥσπερ γὰρ τὰ μὲν εὖ σώματα διακείμενα πρὸς ὑγίειαν καὶ πλοῖα τὰ πρὸς ναυτιλίαν καλῶς ἔχοντα τοῖς πλωτῆρσιν ἐπιδέχεται πλείους ἁμαρτίας ὥστε μὴ φθείρεσθαι δι᾽ αὐτάς ,τὰ δὲ νοσερῶς ἔχοντα τῶν σωμάτων καὶ τὰ τῶν πλοίων ἐκλελυμένα καὶ πλωτήρων τετυχηκότα φαύλων οὐδὲ τὰς μικρὰς δύναται φέρειν ἁμαρτίας ,οὕτω καὶ τῶν πολιτειῶν αἱ χείρισται πλείστης δέονται φυλακῆς .
τὰς μὲν οὖν δημοκρατίας ὅλως ἡ πολυανθρωπία σῴζει [ τοῦτο γὰρ ἀντίκειται πρὸς τὸ δίκαιον τὸ κατὰ τὴν ἀξίαν ] ·
τὴν δ᾽ ὀλιγαρχίαν δῆλον ὅτι τοὐναντίον ἀπὸ τῆς εὐταξίας δεῖ τυγχάνειν τῆς σωτηρίας .
ἐπεὶ δὲ τέτταρα μὲν ἔστι μέρη μάλιστα τοῦ πλήθους ,γεωργικὸν βαναυσικὸν ἀγοραῖον θητικόν ,τέτταρα δὲ τὰ χρήσιμα πρὸς πόλεμον ,ἱππικὸν ὁπλιτικὸν ψιλὸν ναυτικόν ,ὅπου μὲν συμβέβηκε τὴν χώραν εἶναι ἱππάσιμον ,ἐνταῦθα μὲν εὐφυῶς ἔχει κατασκευάζειν τὴν ὀλιγαρχίαν ἰσχυράν [ ἡ γὰρ σωτηρία τοῖς οἰκοῦσι διὰ ταύτης ἐστὶ τῆς δυνάμεως ,αἱ δ᾽ ἱπποτροφίαι τῶν μακρὰς οὐσίας κεκτημένων εἰσίν ] ,ὅπου δ᾽ ὁπλῖτιν ,τὴν ἐχομένην ὀλιγαρχίαν [ τὸ γὰρ ὁπλιτικὸν τῶν εὐπόρων ἐστὶ μᾶλλον ἢ τῶν ἀπόρων ] ,ἡ δὲ ψιλὴ δύναμις καὶ ναυτικὴ δημοκρατικὴ πάμπαν .
νῦν μὲν οὖν ὅπου τοιοῦτον πολὺ πλῆθος ἔστιν ,ὅταν διαστῶσι ,πολλάκις ἀγωνίζονται χεῖρον ·
δεῖ δὲ πρὸς τοῦτο φάρμακον παρὰ τῶν πολεμικῶν λαμβάνειν στρατηγῶν ,οἳ συνδυάζουσι πρὸς τὴν ἱππικὴν δύναμιν καὶ τὴν ὁπλιτικὴν τὴν ἁρμόττουσαν τῶν ψιλῶν .
ταύτῃ δ᾽ ἐπικρατοῦσιν ἐν ταῖς διαστάσεσιν οἱ δῆμοι τῶν εὐπόρων ·
ψιλοὶ γὰρ ὄντες πρὸς ἱππικὴν καὶ ὁπλιτικὴν ἀγωνίζονται ῥᾳδίως .
τὸ μὲν οὖν ἐκ τούτων καθιστάναι ταύτην τὴν δύναμιν ἐφ᾽ ἑαυτούς ἐστι καθιστάναι ,δεῖ δὲ διῃρημένης τῆς ἡλικίας ,καὶ τῶν μὲν ὄντων πρεσβυτέρων τῶν δὲ νέων ,ἔτι μὲν ὄντας νέους τοὺς αὐτῶν υἱεῖς διδάσκεσθαι τὰς κούφας καὶ τὰς ψιλὰς ἐργασίας ,ἐκκεκριμένους δὲ ἐκ παίδων ἀθλητὰς εἶναι αὐτοὺς τῶν ἔργων ·
τὴν δὲ μετάδοσιν γίνεσθαι τῷ πλήθει τοῦ πολιτεύματος ἤτοι καθάπερ εἴρηται πρότερον ,τοῖς τὸ τίμημα κτωμένοις ,ἢ καθάπερ Θηβαίοις ,ἀποσχομένοις χρόνον τινὰ τῶν βαναύσων ἔργων ,ἢ καθάπερ ἐν Μασσαλίᾳ κρίσιν ποιουμένους τῶν ἀξίων τῶν ἐν τῷ πολιτεύματι καὶ τῶν ἔξωθεν .
ἔτι δὲ καὶ ταῖς ἀρχαῖς ταῖς κυριωτάταις ,ἃς δεῖ τοὺς ἐν τῇ πολιτείᾳ κατέχειν ,δεῖ προσκεῖσθαι λειτουργίας ,ἵν᾽ ἑκὼν ὁ δῆμος μὴ μετέχῃ καὶ συγγνώμην ἔχῃ τοῖς ἄρχουσιν ὡς μισθὸν πολὺν διδοῦσι τῆς ἀρχῆς .
ἁρμόττει δὲ θυσίας τε εἰσιόντας �